অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1030 622400 621162 2026-08-01T14:13:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622400 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info ----------------> |name ={{PAGENAME}} <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |official_name = |other_name = |native_name = मुंबई<!-- if different from the English name --> |nickname = |settlement_type = মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজধানী <!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = যতো ধৰ্মস্ততো জয় <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: কফ পেৰেডৰ স্কাইলাইন, ৰাজাবাই ক্লক টাৱাৰ, [[তাজমহল হোটেল]], [[নাৰীমন পইণ্ট]] আৰু [[গেটৱে অফ ইণ্ডিয়া]] |image_flag = | map_alt = Mumbai is on the west coast of India, about one third of the way down to the southern tip. It is in the west side of the Maharashtra province, which covers roughly the second quarter of the west coast (counting from the north), and heads inland roughly twice as far as its coastline. | map_caption = | pushpin_map = India Maharashtra | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 18 | latm = 58 | lats = 30 | latNS = N | longd = 72 | longm = 49 | longs = 33 | longEW = E | coordinates_display = inline,title <!-- Location ------------------> |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{IND}} |subdivision_type1 = ৰাজ্য |subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] |subdivision_type2 = বিভাগ |subdivision_name2 = কোঙ্কণ বিভাগ |subdivision_type3 = জিলা |subdivision_name3 = [[মুম্বাই জিলা]],<br /> [[মুম্বাই উপনগৰ জিলা]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = |seat = |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = পৌৰসংস্থা |leader_title = মেয়ৰ |leader_name = শ্ৰদ্ধা যাদৱ |leader_title1 = পৌৰ কমিছনাৰ <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = সুবোদ কুমাৰ |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 603 <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = |elevation_m = 14 |elevation_ft = |elevation_max_m = |elevation_max_ft = |elevation_min_m = |elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = ২০১১ |population_footnotes =<ref name=2011city>{{cite web|title=Cities having population 1 lakh and above|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|work=censusindia|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=17 October 2011}}</ref><ref name=CI>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/maharastra/stmt-1.xls |title= Ranking of districts of Maharashtra by population size 2011 |publisher=CensusIndia.gov.in |accessdate=25 April 2011}}</ref> |population_note = |population_total = 12478447 |population_density_km2 = 20694 |population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = ভাৰতীয় সময় |utc_offset = +৫.৩০ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coor_type = <!-- can be used to specify what the coordinates refer to --> |latd=18 |latm=58 |lats=30|latNS=N |longd=72 |longm=49 |longs=33|longEW=E <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = পিন<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = ৪০০ xxx |area_code_type = [[Telephone numbering plan|এৰিয়া সংকেত]] |area_code = ৯১২২-XXXX XXXX |website =[http://mcgm.gov.in mcgm.gov.in] |footnotes = }} '''মুম্বাই''' (পূৰ্বতে '''বম্বে''' বা '''বোম্বাই''', {{lang-mr|मुंबई}}. {{Audio|Mumbai_pronunciation.ogg|[ˈmʊm.bəi]}}) [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী। মুম্বাই প্ৰায় ১ কোটি ৪০ লাখ মানুহৰ বাসস্থান<ref name=WG>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan |title=World: largest cities and towns and statistics of their population (2009) |publisher=[[Gazetteer#Worldwide|World Gazetteer]] |accessdate=2009-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090422052050/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan |archivedate=2009-04-22 |deadurl=yes }}</ref>। মুম্বাইক ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰবিন্দু বুলি কোৱা হয়, কাৰণ [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক]] আৰু বম্বে ষ্টক এক্সচেঞ্জকে আদি কৰি বহু অৰ্থনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যালয় এই নগৰত অৱস্থিত। তদুপৰি [[বলিউদ|ভাৰতৰ বোলছবি উদ্যোগো]] ইয়াতেই অৱস্থিত। নৱী মুম্বাই আৰু থানে সহ মুম্বাই মহানগৰীয় অঞ্চল বিশ্বৰ সৰ্বাধিক জনবহুল মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |title=Population of urban agglomerations with 750,000 inhabitants or more in 2007 (thousands) 1950-2025 (India) |publisher=Department of Economic and Social Affairs ([[United Nations]]) |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2009-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223005931/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মুম্বাই এক স্বাভাৱিক সমুদ্ৰবন্দৰো। ২০০৯ চনৰ তথ্য অনুযায়ী, এই চহৰ [[আলফা বিশ্ব নগৰী]] {{enwiki|Alpha world city}} হিচাপে ঘোষিত<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.diserio.com/gawc-world-cities.html |access-date=2012-09-14 |archivedate=2010-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100222031432/http://www.diserio.com/gawc-world-cities.html |deadurl=yes }}</ref>। যি [[বোম্বাইৰ সপ্তদ্বীপ|সাতোটা দ্বীপক]] কেন্দ্ৰ কৰি আধুনিক মুম্বাই মহানগৰী গঢ়ি উঠিছে, সুদূৰ অতীতত সেই সাতোটা দ্বীপ আছিল মৎস্যজীবী সম্প্ৰদায়ৰ বসতি। ইতিহাসৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত এই দ্বীপবোৰ নানান দেশীয় ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। অষ্টাদশ শতাব্দীৰ মধ্যভাগত মুম্বাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য নগৰী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ঊনবিংশ শতাব্দীত এই চহৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক আৰু শিক্ষাসংক্ৰান্তত প্ৰভুত উন্নতি সাধন হয়। বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথমৰ পৰাই বোম্বাই [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ]] এক উল্লেখযোগ্য ঘাটিত পৰিণত হৈছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা অৰ্জনৰ পাছত বোম্বাই চহৰ তদানীন্তন বোম্বাই ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৯৬০ চনত সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত নতুন ৰাজ্য [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] গঠিত হোৱাত বোম্বাই উক্ত ৰাজ্যৰ ৰাজধানীত পৰিণত হয়। ১৯৯৫ চনত চহৰৰ নাম পৰিবৰ্তিত কৰি মুম্বাই ৰখা হয়। এই নামটো কলি জনগোষ্ঠী {{enwiki|Koli people}} সকলৰ আৰাধ্য দেৱী - [[মুম্বাদেৱী]] {{enwiki|Mumbadevi}}ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/bombay/history.html |title=Bombay: History of a City |publisher=[[British Library]] |accessdate=2008-11-08 |archivedate=2013-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130625131303/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/bombay/history.html |deadurl=yes }}</ref> মুম্বাই ভাৰতৰ বাণিজ্য আৰু বিনোদনৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ। দেশৰ ৫ শতাংশ [[মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন]] (''GDP'') এই চহৰৰ পৰাই উৎপাদিত হয়।<ref name="mmrda muip gdp">{{cite web |url=http://mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |title=Mumbai Urban Infrastructure Project |publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA) |accessdate=2008-07-18 |archivedate=2010-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100723020643/http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ বাদেও [[ভাৰতৰ অৰ্থনীতি|ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ]] ২৫ শতাংশ শিল্প উৎপাদন, ৪০ শতাংশ সমুদ্ৰবাণিজ্য আৰু ৭০ শতাংশ পুঁজিৰ লেনদেন মুম্বাইতেই সাধিত হয়।<ref name=imgshack>{{cite web |url=http://img214.imageshack.us/img214/2299/dscn7619ql4.jpg |title=Navi Mumbai International Airport |publisher=[[City and Industrial Development Corporation]] (CIDCO) |format=[[JPEG|JPG]] |accessdate=2008-07-18 |archiveurl=https://archive.ph/20120709020456/http://img214.imageshack.us/img214/2299/dscn7619ql4.jpg |archivedate=2012-07-09 |deadurl=no }}</ref> [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক]], [[বোম্বাই ষ্টক এক্সচেঞ্জ]], [[ভাৰতৰ জাতীয় ষ্টক এক্সচেঞ্জ]] ইত্যাদি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্থিক সংস্থা আৰু বিভিন্ন [[ভাৰতীয় কোম্পানীৰ তালিকা|ভাৰতীয় কোম্পানী]] আৰু [[বহুজাতিক সংস্থা|বহুজাতিক সংস্থাৰ]] প্ৰধান কাৰ্যালয় এই চহৰতেই অৱস্থিত। [[বলিউড]] নামেৰে পৰিচিত ভাৰতৰ [[হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] আৰু দূৰদৰ্শন শিল্পকেন্দ্ৰটোও এই চহৰত অবস্থিত। মুম্বাইৰ ব্যৱসায়গত সুযোগসুবিধা আৰু ইয়াৰ জীৱনযাত্ৰাৰ উচ্চ মানে সমগ্ৰ দেশৰ মানুহকে আকৃষ্ট কৰে। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা মানুহ আহি এই চহৰত বসবাস আৰম্ভ কৰে। ফলত মুম্বাই বৰ্তমানে ভাৰতৰ নানা সম্প্ৰদায় আৰু [[ভাৰতীয় সংস্কৃতি|ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ]] মহামিলনভূমিত পৰিণত হৈছে। == ব্যুৎপত্তি == ''মুম্বাই'' শব্দটোৰ প্ৰচলন হয় স্থানীয় অশিক্ষিত মাৰাঠীসকলৰ উচ্চাৰণবিকৃতিৰ পৰা। তেখেতসকলে [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী ভাষাত]] ''বোম্বাই'' শব্দটো উচ্চাৰণ কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{harvnb|Chittar|1973|p=6}}</ref> ''বোম্বাই'' শব্দটোৰ উদ্ভব হয় খ্ৰীষ্টিয় ষোড়শ শতাব্দীত এই অঞ্চলত [[পৰ্তুগীজ জাতি|পৰ্তুগীজসকলৰ]] আগমনৰ পাছত। তেখেতসকলে এই অঞ্চলক বিভিন্ন নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। এই নামসমূহৰ মাজৰ পৰা ''বোম্বাইম'' (''Bombaim'') শব্দটোৱে লেখ্য আকাৰত প্ৰচলন লাভ কৰে। [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ ভাষাত]] শব্দটো আজিও প্ৰচলিত।<ref name="ety"/> সপ্তদশ শতাব্দীত [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য|ব্ৰিটিছসকলে]] এই অঞ্চলৰ অধিকাৰ অৰ্জন কৰে। ধৰা হয়, চহৰৰ ''বোম্বাই'' নামটো পৰ্তুগীজ ''বোম্বাইম'' শব্দটোৰ ইংৰাজীকৃত ৰূপ।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=6|Ref=bom}}</ref> এই চহৰৰ [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] আৰু [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]ভাষীসকলৰ কাষত ''মুম্বাই'' বা ''মম্বাই'' আৰু [[হিন্দী]], [[পাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]] আৰু [[উৰ্দু]]ভাষীসকলৰ কাষত ''বম্বাই'' নামেৰে পৰিচিত। কেতিয়াবা কেতিয়াবা এই চহৰক আৰু পুৰণা ''ককমুচী'' বা ''গলজুঙ্কজা'' নামেৰেও অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Patel|Masselos|2003|p=4}}</ref><ref>{{Harvnb|Mehta|2004|p=130}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ নৱেম্বৰত [[শিবসেনাই]] মাৰাঠী উচ্চাৰণ অনুসৰি চহৰৰ নাম পৰিবৰ্তন কৰি ৰাখে ''মুম্বাই''।<ref>{{harvnb|Hansen|2001|p=1}}</ref> [[হিন্দু জাতীয়তাবাদ|হিন্দু জাতীয়তাবাদী]] দল শিবসেনাই এই নাম পৰিবৰ্তনক লৈ দৃঢ় পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰেছিল। ইয়াৰ পাছত মুম্বাইৰ দেখাকদেখি দেশৰ অনেক চহৰেই ইংৰাজী নাম পৰিবৰ্তন কৰি স্থানীয় উচ্চাৰণ অনুযায়ী নামকৰণ কৰা হয়। যদিও চহৰত বসবাসকাৰী অনেকেই এতিয়াও এই চহৰক ''বোম্বাই'' নামেৰেই অভিহিত কৰে। তদুপৰি ভাৰতৰ অন্যান্য অনেক অঞ্চতো ''বোম্বাই'' নামটিৰ প্ৰচলন আছে।<ref name="mummaharashtra1">{{cite web|url=http://www.fodors.com/world/asia/india/mumbai-bombay-and-maharashtra/more.html|title=Mumbai (Bombay) and Maharashtra|publisher=[[Fodor's]]|accessdate=2009-08-24|archivedate=2009-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091119201349/http://www.fodors.com/world/asia/india/mumbai-bombay-and-maharashtra/more.html|deadurl=yes}}</ref> [[চিত্ৰ:Mumbai Taj.JPG|thumb|left|[[তাজমহল পেলেচ এণ্ড টাৱাৰ]] হোটেলত [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী ভাষাত]] লেখা "মুম্বাই" নামলিপি|alt=A white board with black letters. Dome of a hotel in the background]] চহৰৰ প্ৰথাগত ইংৰাজী নাম ''বোম্বাই'' শব্দটো যে আচলতে পৰ্তুগীজ শব্দৰ পৰা অহা তাৰ এটা বহু প্ৰচলিত ব্যাখ্যা আছে। এই ব্যাখ্যা অনুযায়ী, পৰ্তুগীজ ভাষাত শব্দটোৰ অৰ্থ ''ভাল উপসাগৰ''। ''ভাল'' শব্দৰ পৰ্তুগীজ প্ৰতিশব্দ ''bom'' (পুংলিঙ্গ) আৰু ইংৰাজী ''bay'' শব্দটোৰ ওচৰাওচৰি পৰ্তুগীজ প্ৰতিশব্দ ''baía'' (স্ত্ৰীলিং, পুৰণা বানানত ''bahia'')। তদুপৰি সাধাৰণভাবে পৰ্তুগীজ ভাষাত ''ভাল উপসাগৰ'' শব্দটোৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ''bom bahia'' শব্দটো ব্যাকৰণগতভাবে ভুল। সঠিক শব্দটো হ’ল ''boa bahia''। যদিও ষোড়শ শতাব্দীৰ পৰ্তুগীজ ভাষাত "সৰু উপসাগৰ" অৰ্থত ''baim'' শব্দটোৰ প্ৰচলন অসম্ভব নাছিল।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|p=7}}</ref> পৰ্তুগীজ পণ্ডিত জোচে পেদ্ৰো মাকাদোৱে তেখেতৰ ''Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa'' (Portuguese Dictionary of Onomastics and Etymology) গ্ৰন্থত "Bom Bahia" নামতত্ত্বটো খাৰিজ কৰিছে। তেখেতৰ মতে, পৰ্তুগীজ নথিপত্ৰত এই অঞ্চলত এখন উপসাগৰৰ উল্লেখ আছিল। সেই উল্লেখৰ পৰাই ইংৰাজসকলে ধৰি লয় যে ''bahia'' বা "bay" শব্দটো পৰ্তুগীজ নামৰে এটা অবিচ্ছেদ্য অংশ। এইভাবেই পৰ্তুগীজ নামৰ পৰা ইংৰাজী Bombay শব্দটোৰ প্ৰচলন হয়।<ref>{{Harvnb|Machado|1984|pp=265–266}}</ref> ১৫০৭ চনত মিৰাদ-ই-আহমেদি গ্ৰন্থত এই অঞ্চলটোক ''মানবাই'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|p=3}}</ref> ১৫০৮ চনত গ্যাসপাৰ কোৰিয়া নামৰ এক পৰ্তুগীজ লেখকে তেখেতৰ ''Lendas da Índia'' ("Legends of India") গ্ৰন্থত এই চহৰক ''Bombaim'' নামেৰে উল্লেখ কৰে। তেঁৱেই প্ৰথম পৰ্তুগীজ লেখক যাৰ ৰচনাত এই শব্দটোৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|pp=4–5}}</ref><ref name="et6yh">{{harvnb|Yule|Burnell|1996|p=[http://books.google.co.in/books?id=20pdFRekGvMC&pg=PA102&dq=mombayn++Bombay+Portuguese&lr=#v=onepage&q=mombayn%20%20Bombay%20Portuguese&f=false 102]}}</ref> ১৫১৬ চনত পৰ্তুগীজ আবিষ্কাৰক [[দুয়াৰ্তে বাৰবোসাই]] অলপ জটিল আকাৰত এই অঞ্চলৰ নাম ''Tana-Maiambu'' বা ''Benamajambu'' বুলি উল্লেখ কৰে। ''Tana'' পাৰ্শ্বৱৰ্তী [[থানে]] চহৰৰ নাম। ''Maiambu'' নামটো সম্ভ:বত মুম্বা নামৰ এক হিন্দু দেৱীৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ; তেখেতৰ নামেৰেই মাৰাঠীসকলে এই অঞ্চলৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|p=2}}</ref> ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতাব্দীত এই চহৰৰ অন্যান্য যি নামসমূহ নথিভুক্ত হৈছিল সেইবোৰ হ’ল: ''Mombayn'' (১৫২৫), ''Bombay'' (১৫৩৮), ''Bombain'' (১৫৫২), ''Bombaym'' (১৫৫২), ''Monbaym'' (১৫৫৪), ''Mombaim'' (১৫৬৩), ''Mombaym'' (১৬৪৪), ''Bambaye'' (১৬৬৬), ''Bombaiim'' (১৬৬৬), ''Bombeye'' (১৬৭৬), ও ''Boon Bay'' (১৬৯০).<ref name="ety">{{harvnb|Yule|Burnell|1996|p=[http://books.google.co.in/books?id=20pdFRekGvMC&pg=PA103&dq=mombayn++Bombay+Portuguese&lr=#v=onepage&q=mombayn%20%20Bombay%20Portuguese&f=false 103]}}</ref><ref name="etyh">{{harvnb|Yule|Burnell|1996|p=[http://books.google.co.in/books?id=20pdFRekGvMC&pg=PA104&dq=mombayn++Bombay+Portuguese&lr=#v=onepage&q=mombayn%20%20Bombay%20Portuguese&f=false 104]}}</ref> == ইতিহাস == {{Main|মুম্বাইৰ ইতিহাস}} {{seealso|মুম্বাইত সংঘটিত ঘটনাৱলীৰ কালপঞ্জী}} [[চিত্ৰ:Kanheri-stupa1.jpg|thumb|upright|right| প্ৰাচীনকালত [[কানহেৰি গুহা]] আছিল পশ্চিম ভাৰতৰ বৌদ্ধধৰ্মৰ এটা কেন্দ্ৰ|alt=A white Buddhist stupa]] বৰ্তমানৰ মুম্বাই অঞ্চলটো অতীতত [[বোম্বাইৰ সপ্তদ্বীপ|সাতোটা দ্বীপবিশিষ্ট]] এটা দ্বীপপুঞ্জ আছিল। এই সাতোটা দ্বীপৰ নাম [[বোম্বাই দ্বীপ]], [[পাৰেল]], [[মাজাগাঁও]], [[মাহিম]], [[কোলাবা]], [[বৰলি]] আৰু [[ওল্ড ওম্যান’চ আইল্যাণ্ড]] (আন এক নাম ''লিটল কোলাবা'')।<ref>{{harvnb|Farooqui|2006|p=1}}</ref> ১৯৩৯ চনত পুৰাতাত্ত্বিক টডে উত্তৰ মুম্বাইৰ [[কাণ্ডিবলি|কাণ্ডিবলিৰ]] উপকূলবৰ্তী অঞ্চলত খননকাৰ্য চলায় কিছু [[প্লেইষ্টোচিনৰ]] নিদৰ্শন আবিষ্কাৰ কৰে। তাৰ পৰাই জনা যায় [[দক্ষিণ এচিয় প্ৰস্তৰ যুগ|প্ৰস্তৰ যুগৰ]] পৰাই এই অঞ্চলত জনবসতিৰ অস্তিত্ব আছিল।<ref>{{Harvnb|Ghosh|1990|p=25}}</ref> তথাপি এই অঞ্চলত প্ৰথম কেতিয়া জনবসতি স্থাপিত হৈছিল তাক জনা নাযায়। সম্ভবত দুই হাজাৰ বছৰ বা তাৰো আগেয়ে মৎস্যজীবী [[কোলি]] সম্প্ৰদায়ে এই অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=5|Ref=bom}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতাব্দীত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য|মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ]] দক্ষিণলৈ প্ৰসাৰৰ সময়ত এই অঞ্চল উক্ত সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। [[মগধ|মগধৰ]] [[বৌদ্ধ]] মৌৰ্যসম্ৰাট [[মহামতি অশোক]] এই অঞ্চলৰো শাসনকৰ্তা আছিল।<ref>{{harvnb|David|1995|p=5}}</ref>খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতাব্দীৰ মধ্যভাগতেই [[বোৰিবলি|বোৰিবলিৰ]] [[কানহেৰি গুহা]] খোদিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_maha_kanhericaves.asp|title=Kanheri Caves|publisher=[[Archaeological Survey of India]] (ASI)|accessdate=2008-10-17}}</ref> এই গুহা আছিল প্ৰাচীনকালত পশ্চিম ভাৰতত বৌদ্ধধৰ্মৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ।<ref>{{harvnb|Kumari|1990|p=37}}</ref> ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত গ্ৰীক ভূগোলবিদ [[টলেমি|টলেমিৰ]] ৰচনাত এই অঞ্চলটো ''হেপটানেচিয়া'' (''Heptanesia''; [[প্ৰাচীন গ্ৰীক]]: সপ্তদ্বীপখণ্ড) নামেৰে উল্লিখিত হৈছে।<ref>{{harvnb|David|1973|p=8}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতাব্দীৰ পৰা খ্ৰীষ্টিয় নবম শতাব্দীৰ মাজত এই দ্বীপসমূহ যি সকল [[দেশীয় সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত মুম্বাইৰ ইতিহাস|দেশীয় ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যৰ]] অধিকাৰভুক্ত হৈছিল, সেইবোৰ হ’ল: [[সাতবাহন]], [[পশ্চিম ক্ষত্ৰপ]], [[আভীৰ]], [[বাকাটক]], [[কলচুৰি]], কোঙ্কণ মৌৰ্য, [[চালুক্য ৰাজবংশ|চালুক্য]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজবংশ|ৰাষ্ট্ৰকূট]]।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|pp=127–150|Ref=bom}}</ref> ইয়াৰ পাছত ৮১০ৰ পৰা ১২৬০ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত এই অঞ্চল শাসন কৰে [[চিলহৰ ৰাজবংশই]]।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=79}}</ref> এই যুগত নিৰ্মিত চহৰৰ কেইটামান প্ৰাচীন স্থাপত্য নিদৰ্শন হল [[যোগেশ্বৰী গুহা]] (৫২০-২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ),<ref>{{cite web|url=http://www.ldeo.columbia.edu/edu/eesj/gradpubs/GeneralMags/Patel_Archaeology_SlumandSacredCave_0607.pdf|title=The Slum and the Sacred Cave|page=5|format=[[Portable Document Format|PDF]]|accessdate=2008-10-12|publisher=Lamont-Doherty Earth Observatory ([[Columbia University]])}}</ref> [[এলিফেণ্টা গুহা]] (ষষ্ঠ-সপ্তম শতাব্দী),<ref>{{cite news|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_elephanta.asp|title=World Heritage Sites&nbsp;— Elephanta Caves|publisher=[[Archaeological Survey of India]]|accessdate=2008-10-22}}</ref> [[বলকেশ্বৰ মন্দিৰ]] (দশম শতাব্দী),<ref>{{cite web|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=101117|title=The Legends of Walkeshwar |last=Dwivedi|first=Sharada|date=2007-09-26|work=Mumbai Newsline|publisher=[[Express Group]]|accessdate=2009-01-31}}</ref> আৰু [[বনগঙ্গা দিঘি]] (দ্বাদশ শতাব্দী)।<ref>{{cite web|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=239318|title=What about Gateway of India, Banganga Tank?|last=Agarwal|first=Lekha|date=2007-06-02|work=Mumbai Newsline|publisher=[[Express Group]]|accessdate=2009-01-31}}</ref> দ্বাদশ অথবা ত্ৰয়োদশ শতাব্দীত [[ৰাজা ভীমদেবে]] এই অঞ্চলত তেখেতৰ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেখেতৰ ৰাজধানী আছিল ''মাহিকাবতী'' (অধুনা [[মাহিম]])।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=51}}</ref> ভীমদেবে গুজৰাটৰ [[সৌৰাষ্ট্ৰ (অঞ্চল)|সৌৰাষ্ট্ৰ]]ৰ পৰা মাহিকাবতীত য’লৈ [[পাথাৰে প্ৰভু]] সম্প্ৰদায়ক এই অঞ্চললৈ লৈ আনে। এই সম্প্ৰদায়েই চহৰৰ প্ৰাচীনতম অধিবাসীসকলৰ অন্যতম।<ref name="prabhu">{{harvnb|Maharashtra|2004|p=1703|Ref=prabhu}}</ref> ১৩৪৮ চনত গুজৰাটৰ মুছলমান শাসকসকলে এই অঞ্চল অধিকাৰ কৰে।<ref>{{harvnb|David|1973|p=14}}</ref> পাছত ১৩৯১ৰ পৰা ১৫৩৪ চন পৰ্যন্ত এই অঞ্চল [[গুজৰাট চুলতানি|গুজৰাট চুলতানিৰ]] অধীনত থাকে। চুলতানৰ পৃষ্ঠপোষকতাত এই অঞ্চলত অনেক মচজিদ নিৰ্মিত হৈছিল। এইবোৰৰ মাজত উল্লেখযোগ্য আছিল ১৪৩১ চনত মুছলমান সন্ত [[হাজি আলি|হাজি আলিৰ]] সম্মানত নিৰ্মিত মাহিমৰ [[হাজি আলি দৰগা]]।<ref>{{harvnb|Khalidi|2006|p=24}}</ref> ১৪২৯ৰ পৰা ১৪৩১ চন পৰ্যন্ত এই দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰক লৈ গুজৰাট চুলতানী আৰু দাক্ষিণাত্যৰ [[বাহমনি চুলতানি|বাহমনি চুলতানীৰ]] মাজত বিবাদ আছিল।<ref>{{harvnb|Misra|1982|p=193|Ref=misra}}</ref><ref name="mis">{{harvnb|Misra|1982|p=222|Ref=misra}}</ref> ১৪৯৩ চনত বাহমনি শাসক [[বাহাদুৰ খান গিলানিয়ে]] এই দ্বীপসমূহ জয় কৰাৰ লক্ষ্যৰে অভিযান চলাইছিল। কিন্তু তেওঁ পৰাজিত হয়।<ref>{{harvnb|David|1973|p=16}}</ref> [[চিত্ৰ:Hajiali.jpg|thumb|left| ১৪৩১ চনত নিৰ্মিত [[হাজি আলি দৰগা]]; এই সময়ত মুম্বাই [[গুজৰাট চুলতানি|গুজৰাট চুলতানিৰ]] অন্তৰ্গত আছিল |alt=A white building with one minaret on an island seen at sunset]] ১৫২৬ চনত প্ৰতিষ্ঠিত [[মোগল সাম্ৰাজ্য]] ষোড়শ শতাব্দীৰ মধ্যভাগৰ পৰা [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ]] প্ৰধান শক্তিলৈ পৰিণত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Mughals/mughals.html|title=Mughal Empire |publisher=Department of Social Sciences ([[University of California]])|accessdate=2009-05-22}}</ref> [[মোগল সম্ৰাট]] [[হুমায়ুন|হুমায়ুনৰ]] ক্ৰমবৰ্ধমান ক্ষমতাত ভীত হৈ গুজৰাট চুলতানিৰ [[১৬৬৮ চনৰ ২৭ মাৰ্চৰ ৰাজকীয় চনদ]] অনুসৰি, ১৬৬৮ চনত বাৰ্ষিক ১০ পাউণ্ডৰ বিনিময়ত [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক]] এই দ্বীপসমূহ লিজত দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=20}}</ref> ১৬৬১ চনত এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ১০,০০০; এই জনসংখ্যা ১৬৭৫ চনত বাঢ়ি গৈ হয় ৬০,০০০।<ref>{{harvnb|David|1973|p=410}}</ref> ১৬৭২ চনৰ অক্টোবৰত মোগল সাম্ৰাজ্যৰ [[সিদ্দি]] নৌপ্ৰধান [[ইয়াকুত খানে]],<ref name="y72">{{harvnb|Yimene|2004|p=94|Ref=yakg}}</ref> ১৬৭৩ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰী [[ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ]] গভৰ্নৰ-জেনেৰেল [[ৰিকলফ ভন গিয়নে]],<ref>{{cite paper|url=http://www.isnie.org/assets/files/papers2007/ganley.pdf|title=Security, the central component of an early modern institutional matrix; 17th century Bombay's Economic Growth|last=Ganley|first=Colin C.|year=2007|page=13|publisher=[[New institutional economics|International Society for New Institutional Economics]] (ISNIE)|format=[[Portable Document Format|PDF]], 113 [[Kilobyte|KB]]|accessdate=2008-11-06|archivedate=2008-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080726175635/http://www.isnie.org/assets/files/papers2007/ganley.pdf|deadurl=yes}}</ref> আৰু ১৬৭৩ চনৰ ১০ অক্টোবৰ [[সিদ্দি]] নৌপ্ৰধান [[সিদ্দি সম্বল|সম্বলে]]<ref name="y72"/> এই দ্বীপসমূহ আক্ৰমণ কৰে। ১৬৮৭ চনত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সদৰ [[চুৰাট]]ৰ পৰা বোম্বাইলৈ তুলি অনা হয়। ইয়াৰ পাছতেই এই চহৰ [[বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সি|বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ]] সদৰত পৰিণত হয়।<ref>{{Harvnb|Carsten|1961|p=427}}</ref> এই স্থানান্তৰণৰ পাছত ভাৰতত কোম্পানীৰ সকলো সংস্থাৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়েই বোম্বাইলৈ তুলি অনা হয়।<ref>{{harvnb|David|1973|p=179}}</ref> ১৬৮৯-৯০ চনত নাগাদে আৰু এবাৰ ইয়াকুত খানে এই দ্বীপসমূহত আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="iexpress">{{cite news|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=47106|title=Mazgaon fort was blown to pieces&nbsp;– 313 years ago|last= Nandgaonkar|first=Satish|date=2003-03-22|work=[[Indian Express]]|publisher=[[Express Group]]|accessdate=2008-09-20}}</ref> ''[[পেছোৱা]]'' [[প্ৰথম বাজী ৰাও|প্ৰথম বাজী ৰাওৰ]] অধীনত [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য|মাৰাঠীসকলে]] ১৭৩৭ চনত [[স্যালস্যাট দ্বীপ|চেলচেট]] আৰু ১৭৩৯ চনত [[ভাচাই]] দখল কৰাত বোম্বাই অঞ্চলত পৰ্তুগীজৰ উপস্থিতিৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে।<ref>{{harvnb|History of Midieval India|p=126|Ref=maratha}}</ref> অষ্টাদশ শতাব্দীৰ মধ্যভাগৰ পৰাই বোম্বাইয়ে এক প্ৰধান বাণিজ্য নগৰী ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই সময়ত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা মানুহ এই অঞ্চললৈ আহি বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=32}}</ref> পাছত ১৭৭৪ চনৰ ২৮ ডিচেম্বৰত ব্ৰিটিছসকলে চেলচেট দখল কৰি লয়। [[চুৰাটৰ চুক্তি|চুৰাটৰ চুক্তিৰ]] (১৭৭৫) পাছত চেলচেট আৰু ভাচাইৰ ওপৰত ব্ৰিটিছসকল আনুষ্ঠানিকভাবে অধিকাৰ অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ ফলত [[প্ৰথম ইঙ্গ-মাৰাঠা যুদ্ধ]] সূচিত হয়।<ref>{{harvnb|Fortescue|2008|p=145}}</ref> ১৭৭৬ চনত [[পুৰন্দৰৰ চুক্তি (১৭৭৬)|পুৰন্দৰৰ চুক্তিৰ]] মাধ্যমেৰে ব্ৰিটিছসকলে চেলচেট ৰক্ষা কৰাত সক্ষম হয়।<ref>{{harvnb|Naravane|2007|p=56}}</ref> পাছত ১৭৮২ চনৰ [[চালবাইৰ চুক্তি]] সাক্ষৰৰ মাধ্যমেৰে প্ৰথম ইঙ্গ-মাৰাঠা যুদ্ধৰ মীমাংসা হয়।<ref>{{harvnb|Naravane|2007|p=63}}</ref> [[চিত্ৰ:Ships in Bombay Harbour, 1731.jpg|thumb|right|[[বোম্বাই হাৰবাৰ|বোম্বাই হাৰবাৰত]] জাহাজৰ সমাগম (১৭৩১ খ্ৰী.); অষ্টাদশ শতাব্দীৰ মধ্যভাগৰ পৰা বোম্বাইয়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য নগৰী ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ]] ১৭৮২ চনৰ পাছৰ পৰা চহৰৰ সাতোটা দ্বীপক সুসংবদ্ধ একক অঞ্চলত পৰিণত কৰাৰ বাবে এটা বৃহদাকাৰ গণপুৰ্ত প্ৰকল্প গৃহীত হয়। [[হৰ্নবি ভেলাৰ্ড]] নামৰ এই প্ৰকল্পৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয় ১৭৮৪ চনত।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=28}}</ref> ১৮১৭ চনত [[মাউণ্টষ্টুয়াৰ্ট এলফিনষ্টোন|মাউণ্টষ্টুয়াৰ্ট এলফিনষ্টোনৰ]] নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে [[কিৰকীৰ যুদ্ধ|কিৰকীৰ যুদ্ধত]] শেষ মাৰাঠা ''পেছোৱা'' [[দ্বিতীয় বাজি ৰাও|দ্বিতীয় বাজি ৰাওক]] পৰাজিত কৰে।<ref>{{harvnb|Naravane|2007|pp=80–82}}</ref> এই পৰাজয়ৰ লগে লগে সমগ্ৰ দাক্ষিণাত্যত ব্ৰিটিছৰ আধিপত্য স্থাপিত হয়। সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰত ইয়াৰ পাছতেই বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ অধিভুক্ত হৈছিল। অন্যহাতে দাক্ষিণাত্যত ব্ৰিটিছৰ সাফল্যই বোম্বাইক সকলো প্ৰকাৰ দেশীয় শক্তিৰ আক্ৰমণৰ হাতৰ পৰা মুক্তি দিয়ে।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=233|Ref=bom}}</ref> ১৮৪৫ চনৰ মাজত হৰ্নবি ভেলাৰ্ড প্ৰকল্পৰ কল্যাণত বোম্বাইৰ সাতোটা দ্বীপ একক ভূখণ্ডত পৰিণত হয়।<ref name="mumfact"/> ১৮৫৩ চনৰ ১৬ এপ্ৰিলত বোম্বাই আৰু পাৰ্শ্বৱৰ্তী চহৰ [[থানে|থানেৰ]] মাজত ভাৰতৰ প্ৰথম যাত্ৰীবাহী ৰেল পৰিসেৱা আৰম্ভ হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=127}}</ref> [[আমেৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ|আমেৰিকাৰ গৃহযুদ্ধৰ]] (১৮৬১-৬৫) সময়ত বোম্বাই বিশ্বৰ প্ৰধান ক’পাৰ্চ বাণিজ্য বজাৰত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত চহৰৰ ব্যাপক অৰ্থনৈতিক উন্নতি সাধন হয় আৰু তাৰ ফলত চহৰৰ গুৰুত্বও বহুলাংশে বৃদ্ধি পায়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=343}}</ref> ১৮৬৯ চনত [[চুৱেজ খাল]] উদ্বোধনৰ পাছত বোম্বাই [[আৰব সাগৰ|আৰব সাগৰৰ]] বৃহত্তম সমুদ্ৰবন্দৰত পৰিণত হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=88}}</ref> ১৮৯৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত চহৰত [[বোম্বাই প্লেগ মহামাৰী|বিউবনিক প্লেগ মহামাৰীৰ]] প্ৰাদুৰ্ভাব ঘটাত প্ৰতি সপ্তাহে ১,৯০০ লোকৰ মৃত্যু হবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=74}}</ref> এই সময়ত প্ৰায় ৮৫০,০০০ লোকে বোম্বাই এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বস্ত্ৰবয়ন শিল্পও ভীষণভাবে ক্ষতিগ্ৰস্থ হয়।<ref>{{cite journal|url=http://www.timeoutmumbai.net/aroundtown/aroundtown_preview_details.asp?code=45|title=Rat Trap|issue=6|journal=Time out (Mumbai)|publisher=[[Time Out]]|date=2008-11-14|accessdate=2008-11-19|archivedate=2010-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101129020135/http://timeoutmumbai.net/aroundtown/aroundtown_preview_details.asp?code=45|deadurl=yes}}</ref> বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ ৰাজধানী হিচাপে এই চহৰ [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ]] বিভিন্ন ঘটনাৰ সাক্ষী। এইবোৰৰ মাজত বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য ১৯৪২ চনৰ [[ভাৰত চোৰো আন্দোলন]] আৰু ১৯৪৬ চনৰ [[ভাৰতীয় নৌবিদ্ৰোহ]]।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=345}}</ref><ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=293}}</ref> ১৯৪৭ চনত স্বাধীনতা অৰ্জনৰ পাছৰ পৰাই বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ অঞ্চলসমূহ [[বোম্বাই ৰাজ্য]] নামেৰে ভাৰতৰ অন্তৰ্গত হয়। একাধিক দেশীয় ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ফলত বোম্বাই ৰাজ্যৰ আয়তন বৃদ্ধি পায়।<ref>{{Harvnb|Census of India|1961|p=23|Ref=cent}}</ref> ১৯৫০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত [[মুম্বাই উপনগৰ জিলা|বোম্বাই উপনগৰ জিলা]] আৰু [[মুম্বাই জিলা|বোম্বাই নগৰীক]] একত্ৰিত কৰে [[বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা|বৃহত্তৰ বোম্বাই পৌৰসংস্থা]] গঠিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://mumbaisuburban.gov.in/html/administrative_setup.htm|title=Administration|accessdate=2008-11-06|publisher=[[Mumbai Suburban District]]}}</ref> বৃহত্তৰ বোম্বাই ৰাজস্ব জিলা আৰু বৃহত্তৰ বোম্বাই পৌৰসংস্থাৰ ভৌগোলিক সীমা এই সময়ত একেই আছিল। ১৯৯০ চনৰ ১ অক্টোবৰত বৃহত্তৰ বোম্বাই জিলাক দ্বি-খণ্ডিত কৰি মুম্বাই জিলা আৰু মুম্বাই উপনগৰ জিলা গঠিত হয়। যদিও এই দুই জিলা একেই পৌৰসংস্থাৰ অধিভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://mumbaisuburban.gov.in/html/profile.htm|title=Profile|publisher=[[Mumbai Suburban District]]}}</ref> [[চিত্ৰ:Hutatma Chowk.jpg|thumb|left|upright|[[সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ সমিতি|সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনৰ]] ছহিদৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত ''[[হুতাত্মা চক]]'' স্মাৰক (পাছলৈ বাম [[ফ্লোৰা ফাউণ্টেন]]) |alt=A stone statue of torch-bearers as seen at night. A fountain with a white base is in the background]] ১৯৫৫ চনৰ এক [[লোকসভা]] আলোচনাত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে]] মুম্বাই চহৰক লৈ এক স্বশাসিত নগৰৰাজ্য স্থাপনৰ দাবী জনায়।<ref>{{cite web|last=Guha|first=Ramachandra|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2003/04/13/stories/2003041300240300.htm|title=The battle for Bombay|date=2003-04-13|accessdate=2008-11-12|work=[[The Hindu]]|archivedate=2021-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225203858/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2003/04/13/stories/2003041300240300.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৫৬ চনত [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন|ৰাজ্য পুনৰ্গঠন]] কমিশ্বনে বোম্বাই চহৰক ৰাজধানী কৰি দ্বিভাষিক [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]-[[গুজৰাট]] ৰাজ্য গঠনৰ চুপাৰিছ কৰে। [[বোম্বাই চিটিজেন্‌চ কমিটি]] নামৰ নেতৃস্থানীয় [[গুজৰাটী জাতি|গুজৰাটী]] শিল্পপতিসকলৰ এটা সংস্থাই বোম্বাইৰ স্বশাসনৰ পক্ষে মতপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Harvnb|Guha|2007|pp=197–8}}</ref> ১৯৫৭ চনৰ নিৰ্বাচনত [[সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ সমিতি]] এ সকলো প্ৰস্তাবৰ বিৰোধিতা কৰে। তেওঁলোকে বোম্বাইক মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজধানী ঘোষণা কৰাৰ দাবী জনায়।<ref>{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/community/community_samyuktaShow.php|title=Samyukta Maharashtra|accessdate=2008-11-12|publisher=[[Government of Maharashtra]]}}</ref> ইয়াকে লৈ আন্দোলন আৰম্ভ হয়। [[ফ্লোৰা ফাইণ্টেন|ফ্লোৰা ফাউণ্টেনোত]] এটা প্ৰতিবাদ সমাবেশত পুলিচৰ গুলি চালনাত ১০৫ জনৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পাছত ১৯৬০ চনৰ ১ মেত ভাষাৰ ভিত্তিত বোম্বাই ৰাজ্যক দ্বি-বিভক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/sons-of-soil-born-reborn/269628/|title=Sons of soil: born, reborn|date=2008-02-06|work=[[The Indian Express|Indian Express Newspapers (Mumbai)]]}} Retrieved on 2008-11-12.</ref> বোম্বাই ৰাজ্যৰ [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]-ভাষী অঞ্চলসমূহক লৈ গঠিত হয় গুজৰাট ৰাজ্য।<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/knowindia/st_gujurat.php|title=Gujarat|accessdate=2008-01-16|publisher=[[Government of India]]}}</ref> অৱশিষ্ট বোম্বাই ৰাজ্যৰ [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]-ভাষী অঞ্চল, [[মধ্য প্ৰদেশ আৰু বেৰাৰ]] ৰাজ্যৰ আঠখন জিলা, [[হায়দৰাবাদ ৰাজ্য|হায়দৰাবাদ ৰাজ্যৰ]] পাঁচখন জিলা আৰু উভয় ৰাজ্যৰ মধ্যবৰ্তীৰ অসংখ্য সৰু সৰু দেশীয় ৰাজ্যক লৈ গঠিত হয় মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য। বোম্বাইক এই ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ঘোষনা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://india.gov.in/knowindia/st_maharashtra.php |title=Maharashtra|accessdate=2008-01-16|publisher=Government of India}}</ref> সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনৰ স্মৰণত ফ্লোৰা ফাউণ্টেনৰ নামকৰণ কৰা হয় ''[[হুতাত্মা চক]]'' (ছহিদৰ চক); নিৰ্মিত হয় এটা ছহিদস্তম্ভও।<ref>{{cite news|url=http://www.epaper.timesofindia.com/Repository/ml.asp?Ref=TU1JUi8yMDA4LzA1LzEzI0FyMDA1MDA=&Mode=HTML&Locale=english-skin-custom|title=BMC will give jobs to kin of Samyukta Maharashtra martyrs|first=Geeta|last=Desai|accessdate=2008-11-16|date=2008-05-13|publisher=''[[Mumbai Mirror]]''|archivedate=2011-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816124148/http://epaper.timesofindia.com/Repository/ml.asp?Ref=TU1JUi8yMDA4LzA1LzEzI0FyMDA1MDA=&Mode=HTML&Locale=english-skin-custom|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী দশকত বোম্বাই চহৰৰ ব্যাপক উন্নতি সাধন হয়। ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে সমুদ্ৰোত্থিত ভূভাগ [[নাৰীমন পইণ্ট]] আৰু [[কফ পেৰেড|কফ পেৰেডৰ]] বিকাশ ঘটোৱা হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=306}}</ref> ১৯৭৫ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰে]] [[মুম্বাইমহানগৰীয় অঞ্চল|বোম্বাই মহানগৰীয় অঞ্চলৰ]] সুসংহত পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়নৰ লক্ষ্যৰে [[মুম্বাই মেট্ৰোপলিটান ৰিজিঅ’ন ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি|বোম্বাই মেট্ৰোপলিটান ৰিজঅন ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি]] (বিএমআৰডিএ) নামৰ এটা সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.mmrdamumbai.org/index.htm|title=About Mumbai Metropolitan Region Development Authority (MMRDA)|accessdate=2008-11-13|publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]]|archivedate=2009-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090307224202/http://www.mmrdamumbai.org/index.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৭৯ চনৰ অগষ্ট মাহত [[চিটি অ্যাণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়াল ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেছন]] (চিআইডিচিও) [[থানে]] আৰু [[ৰায়গড জেলা|ৰায়গডৰ]] সীমাত বোম্বাই চহৰৰ জনসংখ্যাৰ চাপ কমাবলৈ [[নবি মুম্বাই|নিউ বোম্বাই]] নামৰ এক উপনগৰী স্থাপন কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.nmmconline.com/english/aboutUs/about_history_Show.php|title=About Navi Mumbai (History)|accessdate=2008-11-13|publisher=[[Navi Mumbai Municipal Corporation]] (NMMC)|archivedate=2008-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918095134/http://www.nmmconline.com/english/aboutUs/about_history_Show.php|deadurl=yes}}</ref> [[মুম্বাই হাৰবাৰ|বোম্বাই হাৰবাৰৰ]] চাপ কমাবলৈ ১৯৮৯ চনৰ ২৬ মেত [[নব সেবা|নব সেবাত]] [[জৱাহৰলাল নেহেৰু বন্দৰত]] কমিছন গঠন কৰা হয়। মুম্বাইৰ কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ হিচাপে ব্যবহৃত এই বন্দৰে বৰ্তমান ভাৰতৰ কণ্টেনাৰাইজড কাৰ্গোৰ ৫৫-৬০ শতাংশ বহন কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.jawaharcustoms.gov.in/jnch/others/profile.htm|title=Profile of Jawaharlal Nehru Custom House (Nhava Sheva)|accessdate=2008-11-13|publisher=Jawaharlal Nehru Custom House|archivedate=2008-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226073604/http://www.jawaharcustoms.gov.in/jnch/others/profile.htm|deadurl=yes}}</ref> অতীতৰ বোম্বাই এখন শান্তিপূৰ্ণ চহৰ হলেও বিগত দুই বছৰত চহৰত সন্ত্ৰাসৰ ঘটনা বৃদ্ধি পাইছে। ১৯৯২-৯৩ চনত [[অযোধ্যা|অযোধ্যাত]] [[বাবৰি মচজিদ]] ধ্বংস হোৱাৰ পাছত চহৰত [[বোম্বাই দাঙ্গা|হিন্দু-মুচলন্তৰ দাঙ্গা]] বৃদ্ধি পায়। এই দাঙ্গাত এক হাজাৰৰো বেছি লোক নিহত হয়।<ref>{{cite journal|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2014/stories/20030718002704100.htm|title=Mumbai: A decade after riots|journal=Frontline|first=Naunidhi|last=Kaur|accessdate=2008-11-13|volume=20|issue=14|date=July 05–18, 2003|work=[[The Hindu]]|archivedate=2008-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222015843/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2014/stories/20030718002704100.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ ১২ মাৰ্চত ইচলামী সন্ত্ৰাসবাদী আৰু [[মুম্বাই অন্ধকাৰ জগৎ|বোম্বাই অন্ধকাৰ জগতৰ]] সংযোগস্থল চহৰৰ প্ৰধান প্ৰধান দৰ্শনীয় স্থানসমূহত [[১৯৯৩ বোম্বাই বোমা বিস্ফোৰণ|১৩টা পৰস্পৰ সম্পৰ্কযুক্ত বোমা বিস্ফোৰণৰ]] ঘটনা ঘটে। এই বিস্ফোৰণত ২৫৭ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ৭০০ জনৰো বেছি লোক আহত হয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|title=1993: Bombay hit by devastating bombs|accessdate=2008-11-12|date=1993-03-12|work=[[BBC News]]}}</ref> ২০০৬ চনত চহৰৰ [[মুম্বাই চহৰতলি ৰেল|যাত্ৰীবাহী ট্ৰেনসমূহত]] [[১১ জুলাই ২০০৭ মুম্বাইত ট্ৰেনত বোমা বিস্ফোৰণ|সাতোটা বোমাৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটোৱা হয় য’ত ২০৯ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ৭০০ জনেৰো বেছি লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/south_asia/2006/mumbai_train_attacks/default.stm |title=Special Report: Mumbai Train Attacks |date=2006-09-30 |work=BBC News |accessdate=2008-08-13}}</ref> ২০০৮ চনত সশস্ত্ৰ উগ্ৰপন্থীসকলৰ [[২৬ নৱেম্বৰ ২০০৮ মুম্বাই জঙ্গিহানা|দহটা পৰস্পৰ সংযুক্ত আক্ৰমণত]] ১৭৩ জনৰ মৃত্যু হয়, ৩০৮ জন আহত হয়, একাধিক ঐতিহাসিক স্থান আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ হোটেল ভীষণভাবে ক্ষতিগ্ৰস্থ হয়।<ref name="Casualties">{{cite press release|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=45446|publisher= Press Information Bureau (Government of India)|date=2008-12-11|title=HM announces measures to enhance security |accessdate=2008-12-14}}</ref> বৰ্তমানে মুম্বাই ভাৰতৰ বাণিজ্যিক ৰাজধানী আৰু বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ।<ref name="Mumbai global"/> কেইবা দশক ধৰি দেশৰ প্ৰধান প্ৰধান অৰ্থনৈতিক সংস্থাসমূহৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এই চহৰত অবস্থিত। এই কাৰণে ইয়াৰ পৰিকাঠামোৰ উন্নয়ন আৰু ব্যক্তিগত বিনিয়োগৰ ক্ষেত্ৰতো বিশেষ উন্নতি সাধিত হৈছে।<ref>{{cite journal|last=Shaw|first=Annapurna|title=Emerging Patterns of Urban Growth in India|journal=Economic and Political Weekly|volume=34|issue=16/17|pages=969–978|url=http://www.jstor.org/stable/4407880 |accessdate=2009-07-08|doi=10.2307/4407880|year=1999|doi_brokendate=2009-09-20}}</ref> এইভাবে প্ৰাচীন মৎস্যজীবী সম্প্ৰদায়ৰ বসতি আৰু ঔপনিবেশিক যুগৰ বাণিজ্য নগৰীৰ পৰা মুম্বাই আজি পৰিণত হৈছে [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ এছিয়াৰ]] বৃহত্তম চহৰ আৰু বিশ্বৰ সৰ্বাপেক্ষা বৰ্ণময় চলচ্চিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ পাদপীঠত।<ref>{{harvnb|Brunn|Williams|Zeigler|2003|pages=353–354|Ref=bru}}</ref> == ভূগোল == {{Main|মুম্বাইৰ ভূগোল}} [[চিত্ৰ:Bombay 72.86065E 19.07915N.jpg|thumb|উপগ্ৰহচিত্ৰত মুম্বাই]] [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিম ভাৰত|পশ্চিমাঞ্চলীয়]] [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] [[মহাৰাষ্ট্ৰ|মহাৰাষ্ট্ৰত]] {{Coord|19.0|N|73.0|E|}} অক্ষ-দ্ৰাঘিমাংশত মুম্বাই চহৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|publisher=Falling Rain Genomics, Inc|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Mumbai.html|title=Mumbai, India Page|accessdate=2008-03-19|archivedate=2013-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812093238/http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Mumbai.html|deadurl=yes}}</ref> এই চহৰ [[মুম্বাই জিলা]] আৰু [[মুম্বাই উপনগৰ জিলা]] নামেৰে মহাৰাষ্ট্ৰৰ দুটি পৃথক ৰাজস্ব জিলাক লৈ গঠিত।<ref>{{cite web|title=Mumbai Suburban|publisher=[[National Informatics Centre]] (Mahrashtra State Centre)|url=http://www.maharashtra.nic.in/htmldocs/Activity/mumbai_sub.pdf|accessdate=2009-15-31|format=[[PDF]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813081012/http://www.maharashtra.nic.in/htmldocs/Activity/mumbai_sub.pdf|archivedate=2011-08-13|deadurl=yes}}</ref> মূল চহৰাঞ্চলক ''দ্বীপচহৰ'' বা ''আইল্যাণ্ড চিটি'' নামেৰেও অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |title=MMRDA Projects |accessdate=2007-12-06 |publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA) |archivedate=2009-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226031015/http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |deadurl=yes }}</ref> মুম্বাইৰ মুঠ আয়তন ৬০৩.৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web|title=Area and Density – Metropolitan Cities|url=http://urbanindia.nic.in/moud/theministry/subordinateoff/tcpo/AREA_POP/CHAPTER-4.PDF|format=PDF, 111 [[Kilobyte|KB]]|publisher=Ministry of Urban Development ([[Government of India]])|page=33|accessdate=2008-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410000104/http://urbanindia.nic.in/moud/theministry/subordinateoff/tcpo/AREA_POP/CHAPTER-4.PDF|archivedate=2009-04-10|deadurl=yes}}</ref> এৰ ৪৩৭.৭১ বৰ্গকিলোমিটাৰ অঞ্চলটৰ মাজত দ্বীপচহৰৰ আয়তন ৬৭.৭৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ আৰু উপনগৰ জিলাৰ আয়তন ৩৭০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। এই দুই অঞ্চল [[বৃহন্মুম্বাইপৌৰসংস্থা|বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থাৰ]] (বিএমচ)ৰ এক্তিয়াৰভুক্ত। অৱশিষ্ট অঞ্চল প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰক, মুম্বাই বন্দৰ কৰ্তৃপক্ষ, পৰমাণু শক্তি কমিছন আৰু বোৰবলি জাতীয় উদ্যানৰ এক্তিয়াৰভুক্ত, যিটো বিএমচি-ৰ এক্তিয়াৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref name="trf">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.2 Area and Divisions|Ref=plan}}</ref> ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ [[কোঙ্কণ]] অঞ্চলত [[উলহাচ নদী|উলহাচ নদীৰ]] মোহনাত [[সাষ্টী দ্বীপ|সাষ্টী দ্বীপত]] মুম্বাই অৱস্থিত। সাষ্টী দ্বীপৰ কিয়দংশ আকৌ [[থানে জিলা|থানে জিলাৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="geo">{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=2|Ref=bom}}</ref> মুম্বাইৰ পশ্চিমাংশ [[আৰব সাগৰৰ]] দ্বাৰা বেষ্টিত।<ref name="mloc">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.1 Location|Ref=plan}}</ref> চহৰৰ অনেক অঞ্চলেই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা সামান্য উচ্চতাত অৱস্থিত। চহৰৰ উচ্চতা মোটামুটি ১০ পৰা ১৫ মিটাৰৰ মাজত;<ref>{{Harvnb|Krishnamoorthy|p=218}}</ref> গড় উচ্চতা ১৪ মিটাৰ।<ref name="Wbase">{{cite web|publisher=Weatherbase|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=030034&refer=|title=Mumbai, India|accessdate=2008-03-19|archivedate=2006-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060316121943/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=030034&refer=|deadurl=yes}}</ref> উত্তৰ মুম্বাই (সাষ্টী) অঞ্চলটো<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.3.2.2 Salsette Island|Ref=plan}}</ref> পৰ্বতময়। সাষ্টীত [[পোবাই]]-[[কানহেৰি]] পৰ্বতশ্ৰেণীৰ ৪৫০ মিটাৰ উচ্চতাত চহৰৰ উচ্চতম স্থানটো অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://iscmumbai.maharashtra.gov.in/floristic%20survey.html|title=Floristic Survey of Institute of Science, Mumbai, Maharashta State|publisher=[[Government of Maharashtra]]|last1=Srinivasu|first1=T.|last2=Pardeshi|first2=Satish|accessdate=2009-08-26|archivedate=2009-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090717023146/http://iscmumbai.maharashtra.gov.in/floristic%20survey.html|deadurl=yes}}</ref> [[সঞ্জয় গান্ধী জাতীয় উদ্যান]] (বোৰিবলি জাতীয় উদ্যানৰ) কিছুঅংশ মুম্বাই উপনগৰ জিলাত, কিছুঅংশ থানে জিলাত অৱস্থিত। এই উদ্যানৰ আয়তন ১০৩.০৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ।<ref>{{Harvnb|Bapat|2005|pp=111–112}}</ref> [[ভাস্তা জলাধাৰৰ]] বাহিৰে আৰু যি ছটা প্ৰধান হ্ৰদৰ পৰা চহৰৰ পানী সৰবৰাহ কৰা হয় সেইবোৰ হ’ল [[বিহাৰ হ্ৰদ|বিহাৰ]], [[মধ্য বৈতৰ্ণ হ্ৰদ|নিম্ন বৈতৰ্ণ]], উচ্চ বৈতৰ্ণ, [[তুলসী হ্ৰদ|তুলসী]], তানসা আৰু [[পগ্ৰন্থ হ্ৰদ]]।<ref>{{cite web|title=Municipal Corporation of Greater Mumbai Water Sector Initiatives|url=http://darpg.nic.in/arpg-website/Conference/Pune/water%20supply%20initiatives.ppt|format=PPT|publisher=Department of Administrative Reforms and Public Grievances ([[Government of India]])|page=6|accessdate=2008-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410234437/http://darpg.nic.in/arpg-website/Conference/Pune/water%20supply%20initiatives.ppt|archivedate=2009-04-10|deadurl=yes}}</ref> তুলসী আৰু বিহাৰ হ্ৰদ চহৰৰ সীমাৰ মাজতই বোৰিবলি জাতীয় উদ্যান অৱস্থিত।<ref name="wt">{{cite journal|title=Encroaching on a lifeline|journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|3=volume 20|4=issue 04|date=February 15–28, 2003|first=Lyla|last=Bavadam|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2004/stories/20030228002609200.htm|publisher=''[[The Hindu]]''|accessdate=2008-04-28|archivedate=2008-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080218114307/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2004/stories/20030228002609200.htm|deadurl=yes}}</ref> পোবাই হ্ৰদটোও চহৰৰ সীমাৰ মাজত অৱস্থিত; তথাপি এই হ্ৰদৰ পানী কেবলমাত্ৰ কৃষি আৰু শিল্পকাৰখানাৰ প্ৰয়োজনহে ব্যবহৃত হয়।<ref>{{cite web|url=http://envis.maharashtra.gov.in/envis_data/pps/pawai2.ppt|format=PPT, 1.6 [[Megabyte|MB]]|title=Salient Features of Powai Lake|publisher=Department of Environment ([[Government of Maharashtra]])|accessdate=2009-04-29|archivedate=2011-07-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715195652/https://envis.maharashtra.gov.in/envis_data/pps/pawai2.ppt|deadurl=yes}}</ref> উদ্যানৰ মাজত তিনিখন সৰু নদীৰ উৎসস্থল অবস্থিত। এইবোৰ হ’ল [[দহিচৰ নদী|দহিচৰ]], [[পইচৰ নদী|পইচৰ বা পইচৰ]] আৰু [[ওছিয়াৰা নদী|ওহিয়াৰা বা ওছিয়াৰা]]। বৰ্তমানে দুষিত [[মিঠি নদী|মিঠি নদীৰ]] উৎস তুলসী হ্ৰদ; এই নদীয়ে বিহাৰ আৰু পোবাই হ্ৰদৰ অতিৰিক্ত পানী ধাৰণ কৰে।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.7 Water Supply and Sanitation|Ref=plan}}</ref> চহৰৰ উপকূলভাগত অসংখ্য [[খাল (জোৱাৰ)|খাল]] অৱস্থিত। এইবোৰ পশ্চিমলৈ [[থানে খালৰ] পৰা পূৰ্বলৈ মধ মাৰ্ভে পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত।<ref>{{cite news|title=Security web for city coastline |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Security_web_for_city_coastline/articleshow/3830390.cms|date=2008-12-13|last=Sen|first=Somit|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-04-30}}</ref> সাষ্টী দ্বীপৰ পূৰ্ব উপকূলভাগত এটা জৈববৈচিত্ৰ্যৰে সমৃদ্ধ বৃহৎ [[ম্যানগ্ৰোভ]] [[জলাভূমি]] অৱস্থিত। অন্যদিশে পশ্চিমৰ উপকূলভাগ বালিময় আৰু শিলাময়।<ref>{{Harvnb|Patil|1957|pp=45–49}}</ref> সমুদ্ৰৰ নিচেই কাষত হোৱাৰ কাৰণে মুম্বাই চহৰ অঞ্চলৰ মাটি প্ৰধানত বেলে প্ৰকৃতিৰ। উপনগৰ অঞ্চলৰ মাটি অৱশ্যে পলসুৱা আৰু সাৰুৱা প্ৰকৃতিৰ।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.3.1 Soil|Ref=plan}}</ref> এই অঞ্চলৰ ভূগৰ্ভস্থ শিলাস্তৰ কলা দাক্ষিণাত্য বেচল্ট প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ এচিডিক আৰু [[মৌলিক (ৰসায়ন)|মৌলিক]] উপাদানসমূহ পৰৱৰ্তী [[ক্ৰিটোচিয়াচৰ]] পৰা আদি [[ইয়োচিন]] যুগীয়।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.3.2 Geology and Geomorphology|Ref=plan}}</ref> মুম্বাই এক [[ভূমিকম্পবিদ্যা|ভূমিকম্পপ্ৰবণ অঞ্চলত]] অৱস্থিত; চহৰৰ নিকটবৰ্তী এলেকাত ২৩টা চ্যুতিৰেখাৰ উপস্থিতি পৰিলক্ষিত হয়।<ref>{{cite journal|last1=Kanth|first1=S. T. G. Raghu|last2=Iyenagar|first2=R. N.|url=http://www.scribd.com/doc/10026629/Earthquake-Hazard-Computation-for-Mumbai-Bombay-City |journal=[[Current Science]]|volume = 91|title=Seismic Hazard estimation for Mumbai City|date=2006-12-10|issue = 11|page=1486|publisher=Current Science Association|accessdate=2009-09-03|quote=This is used to compute the probability of ground motion that can be induced by each of the '''twenty-three''' known faults that exist around the city.}}</ref> অঞ্চলটোক [[ভাৰতৰ ভূমিকম্পপ্ৰবণ অঞ্চল|ভূমিকম্পপ্ৰবণ ক্ষেত্ৰ ৩ অঞ্চলত]] বৰ্গভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite map|publisher=[[India Meteorological Department]]|url=http://www.imd.ernet.in/section/seismo/static/seismo-zone.htm|title=Seismic Zoning Map|accessdate=2008-07-20}}</ref> ৰ অৰ্থ ৰিখটাৰ স্কেলত ৬.৫ মাত্ৰাৰ ভূমিকম্প ইয়াত স্বাভাবিক।<ref>{{cite web |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/fault.html |title=The Seismic Environment of Mumbai |publisher=Department of Theoretical Physics ([[Tata Institute of Fundamental Research]]) |accessdate=2007-12-06}}</ref> == জলবায়ু == {{Main|মুম্বাইৰ জলবায়ু}} [[চিত্ৰ:India mumbai temperature precipitation averages chart.svg|thumb|left|মুম্বাইৰ গড় তাপমাত্ৰা আৰু বৃষ্টিপাত|alt=The average temperature ranges between 23°C in January to 30°C in May. Rainfall is at or near zero from November through May, then quickly rises to a peak of about 600 mm in July, falling back more gradually.]] মুম্বাইৰ জলবায়ু [[ক্ৰান্তীয় জলবায়ু|ক্ৰান্তীয় প্ৰকৃতিৰ]]। [[কোপেন জলবায়ু বৰ্গীকৰণ]] অনুযায়ী এই জলবায়ু [[ক্ৰান্তীয় সাভানা জলবায়ু|ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ আৰু শুষ্ক প্ৰকৃতিৰ]]। ইয়াত সাত মাহ শুষ্ক আৱাহাৱা বিৰাজ কৰে আৰু জুলাই মাহত প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাত হয়।<ref>{{harvnb|Proceedings of the Indian National Science Academy|1999|p=210|Ref=proc}}</ref> ডিচেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহ পৰ্যন্ত শীতকালত আৰু মাৰ্চৰ পৰা জুন মাহ পৰ্যন্ত গ্ৰীষ্মকাল বিৰাজ কৰে। জুনৰ পৰা চেপ্টেম্বৰৰ শেষ ভাগ পৰ্যন্ত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত ইয়াত প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাত হয়। অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত ইয়াত বিৰাজ কৰে শৰৎকাল।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=84|Ref=bom}}</ref> মে মাহত এই অঞ্চলত প্ৰাকবৰ্ষা বৃষ্টিপাত দেখা যায়। আকৌ অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত উত্তৰ-পূৰ্ব মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱতো কিছু বৃষ্টিপাত সংঘটিত হয়। ১৯৫৪ চনত মুম্বাইত সৰ্বোচ্চ বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত নথিভুক্ত হৈছিল ৩৪৫২ মিলিমিটাৰ।<ref name="clra">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.4 Climate and Rainfall|Ref=plan}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৬ জুলাইত চহৰত একেদিনাই বৃষ্টিপাত হয় ৯৪৪ মিলিমিটাৰ। এইয়াই মুম্বাইৰ এদিনৰ [[২০০৫ মুম্বাই বৰষুণ|সৰ্বোচ্চ বৃষ্টিপাতৰ]] ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite news | last= Kishwar| first=Madhu Purnima |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1039257 |title=Three drown as heavy rain lashes Mumbai for the 3rd day |publisher=''[[Daily News and Analysis]]'' (DNA) |location=Mumbai |date=2006-07-03 |accessdate=2009-06-15}}</ref> চহৰৰ গড় মুঠ বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাতৰ পৰিমাণ দ্বীপচহৰত ২১৪৬.৬ মিলিমিটাৰ আৰু উপনগৰ অঞ্চলত ২৪৫৭ মিলিমিটাৰ।<ref name="clra"/> মুম্বাইৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা ২৭.২° চেণ্টিগ্ৰেড আৰু গড় বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাতৰ পৰিমাণ ২১৬.৭ চেণ্টিমিটাৰ।<ref>{{harvnb|Rohli|Vega|2007|p=267}}</ref> দ্বীপচহৰৰ বাৰ্ষিক সৰ্বোচ্চ আৰু সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰা যথাক্ৰমে ৩১.২° চেণ্টিগ্ৰেড আৰু ২৩.৭°চেণ্টিগ্ৰেড। উপনগৰ অঞ্চলত দৈনিক সাধাৰণ সৰ্বোচ্চ তাপমাত্ৰা ২৯.১° চেণ্টিগ্ৰেডৰ পৰা ৩৩.৩° চেণ্টিগ্ৰেডৰ মাজত থাকে; অন্যহাতে দৈনিক সাধাৰণ সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰা থাকে ১৬.৩° চেণ্টিগ্ৰেডৰ পৰা ২৬.২° চেণ্টিগ্ৰেডৰ ভিতৰত।<ref name="clra"/> ১৯৮২ চনৰ ২৮ মাৰ্চত চহৰৰ তাপমাত্ৰা আছিল ৪০.২° চেণ্টিগ্ৰেড; এইটো চহৰৰ সৰ্বোচ্চ তাপমাত্ৰাৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{harvnb|WMO bulletin|2000|loc=p. 346, "Bombay recorded a maximum temperature of 40.2&nbsp;°C on 28 March 1982, the highest since 1955."|Ref=wmo}}</ref> অন্যহাতে ১৯৬২ চনৰ ২৭ জানুৱাৰীত চহৰৰ তাপমাত্ৰা আছিল ৭.৪° চেণ্টিগ্ৰেড; এইটো চহৰৰ সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰাৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2770007.cms | title = Mumbai still cold at 8.6 degree C | publisher = ''[[The Times of India]]'' | date = 2008-02-09 | accessdate = 2009-04-26}}</ref> {{-}} {{Mumbai weatherbox}} == অৰ্থনীতি == {{Main|মুম্বাইৰ অৰ্থনীতি}} [[চিত্ৰ:Bombay Stock Exchange.jpg|thumb|upright|[[মুম্বাই ষ্টক এক্সচেঞ্জ]] এছিয়াৰ প্ৰাচীনতম ষ্টক এক্সচেঞ্জ|alt=A skyscraper with curved walls and glass panes. A round building and a tree seen on its right side]] মুম্বাই ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰ আৰু অৰ্থনৈতিক ৰাজধানী। দেশৰ সামগ্ৰিক [[জিডিপি|জিডিপিৰ]] ৫ শতাংশ উৎপাদিত হয় এই চহৰতে।<ref name="mmrda muip gdp"/><ref name="Mumbai global">{{cite web | url = http://www.rediff.com/money/2007/apr/27mumbai.htm | title = Mumbai a global financial centre? Of course! | last=Thomas |first=T. | publisher = [[Rediff]] | date = 2007-04-27 | accessdate = 2009-05-31 |location=[[New Delhi]]}}</ref> ইয়াৰ বাহিৰেও মুম্বাই ভাৰতৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰও। দেশৰ সামগ্ৰিক কাৰখানা শ্ৰমিক নিয়োগৰ ১০ শতাংশ, শিল্পোৎপাদনৰ ২৫ শতাংশ, [[আয়কৰ]] সংগ্ৰহৰ ৩৩ শতাংশ, [[বহিঃশুল্ক|বহিঃশুল্কৰ]] ৬০ শতাংশ, কেন্দ্ৰীয় [[অন্তঃশুল্ক|অন্তঃশুল্কৰ]] ২০ শতাংশ [[বৈদেশিক বাণিজ্য|বৈদেশিক বাণিজ্যৰ]] ৪০ শতাংশ আৰু ৪ হাজাৰ কোটি টাকা [[কৰ্পোৰেট কৰ|কৰ্পোৰেট কৰৰ]] উৎস হল মুম্বাই।<ref>{{harvnb|Swaminathan|Goyal|2006|p=51}}</ref> মুম্বাইৰ জিডিপি ২০০,৪৮৩ কোটি টকা<ref>{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/news/gdp-growth-surat-fastest-mumbai-largest/266636/|title=GDP growth: Surat fastest, Mumbai largest|accessdate=2009-09-05|date=2008-01-29|publisher=''[[The Financial Express]]''}}</ref> আৰু জনেপ্ৰতি আয় ১২৮,০০০ টকা।<ref>{{Cite web |last=Research |first=Demand Curve {{!}} Indicus Analytics |date=2009-08-03 |title=India needs cities network for easy rural-urban shift |url=https://www.livemint.com/Politics/MZVXMC045fNfaw6XM9zHQP/India-needs-cities-network-for-easy-ruralurban-shift.html |access-date=2025-12-31 |website=mint |language=en}}</ref> মুম্বাইৰ জনেপ্ৰতি আয় ভাৰতৰ জাতীয় গড়ৰ জনেপ্ৰতি আয়ৰ তিন গুণ।<ref name="mumfact">{{cite web |url=http://www.maharashtratourism.gov.in/MTDC/HTML/MaharashtraTourism/Default.aspx?strpage=../MaharashtraTourism/Trivia.html |title=Maharashtra&nbsp;— trivia |publisher=Maharashtra Tourism Development Corporation |accessdate=2007-12-07}}</ref> ভাৰতৰ অসংখ্য শিল্পগোষ্ঠী ([[লাৰচেন অ্যাণ্ড টব্ৰো]], [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক]], [[ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক]], [[ভাৰতীয় জীৱন বিমা নিগম]], [[টাটা গোষ্ঠী]], [[গোদৰেজ গোষ্ঠী]], [[ৰিলায়েন্স ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ]] সহ)<ref name="Mumbai global"/> আৰু পাঁচটা [[ফৰচুন গ্লোবাল ৫০০]] কোম্পানিৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় মুম্বাইত অবস্থিত।<ref>{{cite web | title=Fortune Global 500 | url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2008/countries/India.html | work=Fortune | publisher=CNN | date=2008-07-21 | accessdate=2009-04-28 | archivedate=2009-02-28 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090228161903/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2008/countries/India.html | deadurl=yes }}</ref> এই অঞ্চলত অনেক বিদেশী বেংক আৰু বাণিজ্যিক সংস্থাৰ শাখাও আছে।<ref name="Mumbai global"/> এইবোৰৰ মাজত বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.wtcmumbai.org/ |title= Welcome To World Trade Centre, Mumbai |accessdate= 2008-02-14 |publisher=WTC Mumbai}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশক পৰ্যন্ত মুম্বাইৰ অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ পশ্চাতত আছিল বস্ত্ৰবয়ন শিল্প আৰু বৈদেশিক বাণিজ্য। কিন্তু তাৰ পাছৰ পৰা ইঞ্জিনিয়াৰিং, হিৰা-পলিছ, স্বাস্থ্য পৰিসেৱা আৰু তথ্যপ্ৰযুক্তি শিল্পৰ অভাবনীয় বিকাশৰ ফলত ইয়াৰ স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰভুত উন্নতি ঘটে।<ref>{{harvnb|Swaminathan|Goyal|2006|p=52}}</ref> ২০০৮ চনত, গ্লোবালাইজেছন এণ্ড ওৱৰ্ল্ড চিটিজ ষ্টাডি গ্ৰুপ (জিএডব্লিউচি)য়ে তেওঁলোকৰ [[বিশ্ব নগৰী]] বৰ্গীকৰণৰ তৃতীয় বৰ্গৰ "আলফা বিশ্ব নগৰী"ৰ ৰূপত মুম্বাইক ঘোষণা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|work=Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC)|publisher=[[Loughborough University]]|accessdate=2009-05-07|archivedate=2016-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|deadurl=yes}}</ref> [[চিত্ৰ:Mumbai Skyline1.jpg|thumb|left|200px| ভাৰতৰ ৩০ কোটি মধ্যবিত্ত জনসংখ্যাৰ বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ ৫ শতাংশ।<ref>{{harvnb|Keillor|2007|p=83}}</ref> এই ছবিত প্ৰদৰ্শিত হৈছে মুম্বাইৰ এটা বসতি অঞ্চল। ]] কেন্দ্ৰীয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ চৰকাৰী কৰ্মচাৰীসকল চহৰৰ মূল কৰ্মীশক্তি। অনিপূণ আৰু অৰ্ধনিপূণ স্বনিযুক্তৰ সংখ্যাও মুম্বাইত প্ৰচুৰ। এওঁলোক মূলত হকাৰ, টেক্সি ড্ৰাইভাৰ, মেকানিক আৰু অন্যান্য [[ব্লু কলাৰ]] কামত নিযুক্ত। চহৰৰ বন্দৰ আৰু জাহাজনিৰ্মাণ শিল্প সুবিখ্যাত। [[মুম্বাই বন্দৰ]] ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.ipa.nic.in/oper.htm |title= Indian Ports Association, Operational Details |accessdate= 2009-04-16 |publisher=Indian Ports Association}}</ref> মাজত মুম্বাইৰ [[ধাৰাবি|ধাৰাবিত]] এটা ক্ৰমবৰ্ধমান পুনৰ্নবীকৰণ শিল্প বিদ্যমান। ইয়াত চহৰৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা সংগৃহীত বৰ্জ্য পদাৰ্থৰ পুনৰ্নবীকৰণ কৰা হয়। জিলাত প্ৰায় ১৫,০০০ চিঙ্গল-ৰুমৰ কাৰখানা আছে।<ref name="gua">{{cite news |first=Dan |last= McDougall|title=Waste not, want not in the £700m slum |work=[[The Observer]] |publisher=Guardian News and Media Limited |date=2007-03-04 |accessdate=2009-04-29|url= http://www.guardian.co.uk/environment/2007/mar/04/india.recycling}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰধান টেলিভিশ্বন আৰু চেটেলাইট নেটৱৰ্ক আৰু দেশৰ প্ৰধান কেইবাটাও প্ৰকাশন সংস্থাৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়ো মুম্বাইত অৱস্থিত। মুম্বাইতে অৱস্থিত [[বলিউড]] নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ শিল্পকেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ চলচ্চিত্ৰ প্ৰস্তুতকাৰক।<ref>{{Harvnb|Wasko|2003|p=185}}</ref><ref>{{Harvnb|Jha|2005|p=1970}}</ref> ভাৰতৰ অন্যান্য অংশৰ দৰে মুম্বাইয়ো ১৯৯১ চনৰ [[ভাৰতত অৰ্থনৈতিক উদাৰীকৰণ|অৰ্থনৈতিক উদাৰীকৰণৰ]] সুফল ভোগ কৰিছে। ১৯৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ পৰা চহৰৰ অৰ্থনৈতিক ব্যবস্থাত ব্যাপক উন্নতি সাধন হয়। ২০০০-ৰ দশকত মুম্বাইই তথ্যপ্ৰযুক্তি, বৈদেশিক বাণিজ্য, পৰিসেৱা আৰু আউটচৰ্চিং-ৰ ক্ষেত্ৰত ব্যাপক উন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{harvnb|Kelsey|2008|p=208}}</ref> [[বিশ্বব্যাপী বাণিজ্যকেন্দ্ৰ সূচী]] ২০০৮-ত মুম্বাইই ৪৮তম স্থান অধিকাৰ কৰে।<ref name="autogenerated1">{{cite web | url = http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf | title = Worldwide Centres of Commerce Index 2008 | publisher = [[MasterCard]] | format = PDF | page = 21 | accessdate = 2009-04-28}}</ref> ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ''[[ফ’ৰ্বচ]]'' আলোচনীৰ "টপ টেন চিটিজ ফৰ বিলিয়নাৰচ"ৰ তালিকাত সপ্তম<ref>{{cite web | url = http://www.forbes.com/2008/04/30/billionaires-london-moscow-biz-billies-cz_cv_0430billiecities_slide_5.html?thisSpeed=15000 | publisher = ''[[Forbes]]'' | title = In Pictures: The Top 10 Cities For Billionaires | accessdate = 2009-04-28}}</ref> আৰু এই সকলো বিলিয়নাৰসকলৰ গড় সম্পত্তিৰ হিচাব অনুযায়ী প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite web | url = http://www.forbes.com/2008/04/30/billionaires-london-moscow-biz-billies-cz_cv_0430billiecities.html | title = Cities Of The Billionaires | last=Vorasarun|first= Chaniga | publisher = ''[[Forbes]]'' | date = 2008-04-30 | accessdate = 2009-04-28}}</ref> == নগৰ প্ৰশাসন == [[চিত্ৰ:Bombay - The High Court from afar (2006).jpg|thumb|right|[[বোম্বাই হাইকোৰ্ট]]; [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]], আৰু [[দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি]] এই হাইকোৰ্টৰ এক্তিয়াৰভুক্ত|alt=A brown building with a central tower and sloping roofs surrounded by trees. A grassy ground and a coconut tree are in front of it.]] {{Main|বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা}} দক্ষিণে [[কোলাবা]]ৰ পৰা উত্তৰে [[মুলুন্দ]], [[মানখুৰ্দ]] আৰু [[দহিচৰ]] পৰ্যন্ত বিস্তৃত মুম্বাইৰ প্ৰশাসনিক দায়িত্ব [[বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা|বৃহন্মুম্বাইপৌৰসংস্থাৰ]] (বিএমচি; পূৰ্বনাম বোম্বাই পৌৰসংস্থা) হাতত ন্যস্ত।<ref name="mloc"/> চহৰৰ নাগৰিক পৰিসেৱা আৰু পৰিকাঠামোগত পৰিসেৱাৰ দায়িত্বও বিএমচি-ৰ হাতত ন্যস্ত। পৌৰসংস্থাৰ কাউন্সিলাৰসকলে আঢ়ৈ বছৰৰ ব্যৱধানত এজন মেয়ৰক নিৰ্বাচিত কৰে। [[মুম্বাইৰ মিউনিচিপ্যাল কমিছনাৰ|মিউনিচিপ্যাল কমিছনাৰ]] পৌৰসংস্থাৰ মুখ্য কাৰ্যনিৰ্বাহী আধিকাৰী আৰু প্ৰশাসনিক শাখাৰ প্ৰধান। যাৱতীয় প্ৰশাসনিক ক্ষমতা তেখেতৰ হাততেই ন্যস্ত। এওঁ [[মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা নিয়োজিত এজন [[ইণ্ডিয়ান এডমিনিষ্ট্ৰেটিভ চাৰ্ভিচ|আইএএচ]] স্তৰীয় আধিকাৰী। পৌৰসংস্থা চহৰৰ স্থানীয় স্বায়ত্ত্বশাসন সংস্থা। এই সংস্থা চহৰৰ প্ৰশাসনিক নীতি নিৰ্ধাৰণৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত হলেও, এই নীতিসমূহ কাৰ্যকৰি কৰাৰ যাৱতীয় ক্ষমতা মিউনিচিপ্যাল কমিশছনাৰৰ হাততহে ন্যস্ত। ৰাজ্যৰ আইন অনুযায়ী নিৰ্দিষ্ট বাবে এই কমিছনাৰ নিযুক্তি সময়ে সময়ে কৰা হয়। উক্ত আইন আৰু পৌৰসংস্থা অথবা ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ প্ৰতিনিধিৰ দ্বাৰা কমিছনাৰৰ ক্ষমতাও বিধিবদ্ধ কৰা আছে।<ref>{{cite web| url=http://www.citymayors.com/government/india_government.html|title=Commissioner System|}}</ref> মুম্বাইৰ দুই ৰাজস্ব জিলাই এজন কৈ [[জিলা কালেকটৰ|জিলা কালেকটৰৰ]] অধীনস্থ।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|loc=[http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/generaladmin.html#1 General Administration (Introduction)]|Ref=bom}}</ref> এই কালেকটৰসকল সম্পত্তি প্ৰবন্ধন, [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰৰ]] হৈ ৰাজস্ব আদায় আৰু চহৰত অনুষ্ঠিত জাতীয় নিৰ্বাচনৰ তত্ত্বাবধানৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত।<ref>http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/generaladmin.html#6 Collector</ref> [[মুম্বাই পুলিচ|মুম্বাই পুলিচৰ]] প্ৰধান [[মুম্বাইৰ পুলিচ কমিছনাৰ|পুলিচ কমিছনাৰ]] এজন [[ইণ্ডিয়ান পুলিচ চাৰ্ভিচ|আইপিএচ]] স্তৰীয় আধিকাৰী। মুম্বাইৰ পুলিচ ৰাজ্য স্বৰাষ্ট্ৰ মন্ত্ৰকৰ অধীনস্থ।<ref>{{harvnb|Office of the Commissioner of Police, Mumbai|p=2|Ref=mp}}</ref> মুম্বাই সাতটা পুলিচ ক্ষেত্ৰ আৰু সোতৰটা ট্ৰেফিক পুলিচ ক্ষেত্ৰত বিভক্ত।<ref name="trf"/> প্ৰত্যেক ক্ষেত্ৰৰ দায়িত্বত থাকে এজন কৈ ডেপুটি পুলিচ কমিছনাৰ।<ref>{{harvnb|Office of the Commissioner of Police, Mumbai|pp=7–8|Ref=mp}}</ref> মুম্বাই ট্ৰেফিক পুলিচ মুম্বাই পুলিচৰ অধীনস্থ এটা অৰ্ধ-স্বশাসিত সংস্থা। [[মুম্বাই দমকল পৰিসেৱা]] এজন মুখ্য দমকল আধিকাৰী, চাৰিজন উপমুখ্য দমকল আধিকাৰী আৰু ছজন বিভাগীয় আধিকাৰীৰ নেতৃত্বাধীন।<ref name="trf"/> [[বোম্বাই হাইকোৰ্ট]] মুম্বাইত অৱস্থিত। মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু [[গোৱা]] ৰাজ্য আৰু [[কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল]] [[দমন আৰু দিউ]] আৰু [[দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি]] এই হাইকোৰ্টৰ এক্তিয়াৰভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://bombayhighcourt.nic.in/ |title=About Bombay High Court |accessdate=2008-01-27 |publisher=[[Bombay High Court]]}}</ref> ইয়াৰ বাদেও দেৱানী বিচাৰৰ বাবে একাধিক সৰু আদালত আৰু ফৌজদাৰী অপৰাধৰ বিচাৰেৰ বাবে একাধিক দায়ৰা আদালতো আছে।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|loc=[http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/law.html#5 Judiciary]|Ref=bom}}</ref> মুম্বাইত সন্ত্ৰাসৰ ষড়যন্ত্ৰ আৰু সংগঠনৰ বিচাৰৰ বাবে এক বিশেষ টাডা (টেৰোৰিজম এণ্ড ডিচৰাপটিভ অ্যাকটিভিটজ) আদালত আছে।<ref>{{harvnb|Fuller|Bénéï|2001|p=47}}</ref> == ৰাজনীতি == [[চিত্ৰ:1st INC1885.jpg|thumb|left|250px|বোম্বাইত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ]] প্ৰথম অধিবেশন (২৮–৩১ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫)|alt=Men in traditional Indian dresses posing for a photograph]] মুম্বাই [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ]] জন্মস্থান আৰু অতীতৰ এক শক্তিশালী ঘাঁটি।<ref>{{harvnb|100 glorious years: Indian National Congress, 1885–1985|loc=p. 4, "The centenary of the Indian National Congress, which is being celebrated at its birthplace Bombay, is a unique event."|Ref=cng}}</ref> ১৮৮৫ চনৰ ২৮-৩১ ডিচেম্বৰত বোম্বাই চহৰতেই জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/12/29/stories/2006122906471500.htm|title=Congress foundation day celebrated|date=2006-12-29|accessdate=2008-11-12|publisher=''[[The Hindu]]''|archivedate=2008-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080308055955/http://www.hindu.com/2006/12/29/stories/2006122906471500.htm|deadurl=yes}}</ref> কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম পঞ্চাশ বছৰত মুঠ ছবাৰ ইয়াতেই কংগ্ৰেছৰ অধিবেশন আয়োজিত হৈছিল। বিংশ শতাব্দীতো বোম্বাই সেয়ে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ]] এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়।<ref>{{harvnb|David|1995|p=215}}</ref> ১৯৬০-ৰ দশকত বোম্বাইত আঞ্চলিকতাবাদী ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থান ঘটে। ১৯৬৬ চনৰ ১৯ জুনত [[শিবসেনা]] দলটি প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এই দলে মহাৰাষ্ট্ৰৰ স্থানীয় অধিবাসী [[মাৰাঠী জাতি|মাৰাঠীসকলৰ]] অধিকাৰৰ সপক্ষে মতপ্ৰকাশ কৰে<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1311115,prtpage-1.cms|title=Sena fate: From roar to meow|accessdate=2008-11-12|date=2005-11-29|publisher=''[[The Times of India]]''}}</ref> আৰু মুম্বাই পৰা [[উত্তৰ ভাৰতীয়]] আৰু [[দক্ষিণ ভাৰতীয়]] অভিবাসীৰ বলপূৰ্বক বিতাড়িত কৰাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|date=2008-02-13|url=http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021354841200.htm|accessdate=2008-04-04|publisher=''[[The Hindu]]''|title=Maharashtra government ‘soft’ on Raj Thackeray’s outfit, says BJP|archivedate=2008-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080424090911/http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021354841200.htm|deadurl=yes}}</ref> স্বাধীনতাৰ পাছৰ পৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ মধ্যভাগ পৰ্যন্ত চহৰৰ ৰাজনীতিত কংগ্ৰেছৰ একাধিপত্য টিকি আছিল। ১৯৮৫ চনত বোম্বাই পৌৰসংস্থা নিৰ্বাচনত শিবসেনাই জয়লাভ কৰাত এই একাধিপত্য ব্যাহত হয়।<ref>{{harvnb|Phadnis|pp=86–87}}</ref> ১৯৮৯ চনত [[ভাৰতীয় জনতা দল]] আৰু শিবসেনাই একেলগে নিৰ্বাচনত অবতীৰ্ণ হৈ কংগ্ৰেছক পৰাজিত কৰি মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাত ক্ষমতা দখল কৰে। ১৯৯৯ চনত [[জাতীয়তাবাদী কংগ্ৰেছ পাৰ্টি]] (এনচিপিয়ে) কংগ্ৰেছৰ একতা ভাঙি ওলায় আহে। পাছত এই দলে কংগ্ৰেছৰ লগত জোট বান্ধি [[গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট]] গঠন কৰে।<ref>{{harvnb|Rana|2006|pp=315–316}}</ref> বৰ্তমানে [[মহাৰাষ্ট্ৰ নবনিৰ্মাণ সেনা]] (এমএনএচ), [[সমাজবাদী পাৰ্টি]] (এচপি), [[বহুজন সমাজ পাৰ্টি]] (বিএসপি) প্ৰভৃতি দল আৰু একাধিক নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীয়েও মুম্বাইত নিৰ্বাচনত অবতীৰ্ণ হয়।<ref>{{cite news|url=http://news.outlookindia.com/item.aspx?659150|date=2009-04-29|publisher=''[[Outlook (magazine)|Outlook]]''|title=Stage Set for Third Phase Polls in Maharashtra|accessdate=2009-07-06|archivedate=2010-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205151107/http://news.outlookindia.com/item.aspx?659150|deadurl=yes}}</ref> মুম্বাই ছটা [[লোকসভা]] (সংসদীয়) কেন্দ্ৰক লৈ গঠিত। এইবোৰ হ’ল: [[মুম্বাই উত্তৰ লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ]], [[মুম্বাই উত্তৰ পশ্চিম লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ পশ্চিম]], [[মুম্বাই উত্তৰ পূৰ্ব লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ পূৰ্ব]], [[মুম্বাই উত্তৰ মধ্য লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ মধ্য]], [[মুম্বাইদক্ষিণ মধ্য লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই দক্ষিণ মধ্য]] আৰু [[মুম্বাই দক্ষিণ লোকসভা কেন্দ্ৰ]]।<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/miscellaneous_statistics/ListofPC.pdf|title=List Of Parliamentary Constituencies|publisher=[[Election Commission of India]]|format=PDF|page=7|accessdate=2009-09-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410011640/http://eci.nic.in/miscellaneous_statistics/ListofPC.pdf|archivedate=2009-04-10|deadurl=no}}</ref> [[ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন, ২০০৯|২০০৯ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত]] এই কেন্দ্ৰসমূহৰ মাজত পাঁচটাতে কংগ্ৰেছ আৰু এটাত এনচিপিয়ে জয়লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20City&sectid=2&contentid=200905162009051615521355720c4812d|date=2009-05-16|publisher=''[[Mumbai Mirror]]''|title=Congress wins five seats in Mumbai, NCP wins the sixth seat|accessdate=2009-07-06|archivedate=2011-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816042528/http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20City&sectid=2&contentid=200905162009051615521355720c4812d|deadurl=yes}}</ref> অন্যহাতে মুম্বাইত মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাৰ ৩৬টা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://ceo.maharashtra.gov.in/acs.php|title= List of ACs and PCs|publisher=Chief Electoral Officer ([[Government of Maharashtra]])|accessdate=2009-09-04}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৰাজ্য বিধানসভা নিৰ্বাচনত এই কেন্দ্ৰসমূহৰ মাজত ১৭টাত কংগ্ৰেছ, ৬টাত এমএনএচ, ৫টাত বিজেপি, ৪টাত শিবসেনা আৰু এটাত এচপিয়ে জয়লাভ কৰে। [https://web.archive.org/web/20091122084331/http://220.225.73.214/pdff/results.pdf][http://news.outlookindia.com/item.aspx?668230] [http://news.outlookindia.com/item.aspx?668219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100118075341/http://news.outlookindia.com/item.aspx?668219 |date=2010-01-18 }}<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/election/2004/oct/16kbkmaha.htm|title=Maharashtra 2004 poll outcome|publisher=[[Rediff]]|date=2004-10-16|accessdate=2009-09-04}}</ref> বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থাৰ কৰ্পোৰেটসকল প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ ব্যৱধানত নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{harvnb|The Mumbai Municipal Corporation Act, 1888|p=6|Ref=mumact}}</ref> এই পৌৰসংস্থা [[মুম্বাইৰ প্ৰশাসনিক বিভাগ|২৪টা মিউনিচিপ্যাল ওৱাৰ্ডৰ]] ২২৭ জন নিৰ্বাচিত জনপ্ৰতিনিধি, পৌৰপ্ৰশাসনৰ বিশেষ জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাসম্পন্ন পাঁচ জন মনোনীত কাউন্সিলৰ আৰু এজন [[মুম্বাইৰ মেয়ৰ|মেয়ৰক]] লৈ গঠিত। মুম্বাইৰ মেয়ৰ পদটো প্ৰধানত: নামসৰ্বস্ব।<ref>{{cite web|url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlcorporation|publisher=[[Brihanmumbai Municipal Corporation]] (BMC)|title=Corporation|accessdate=2009-06-15|archivedate=2009-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501232803/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlcorporation|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlmayoffice|publisher=[[Brihanmumbai Municipal Corporation]] (BMC)|title=Mayor - the First Citizen of Mumbai|accessdate=2009-05-12|quote=As the presiding authority at the Corporation Meetings, his/her role is confined to the four corners of the Corporation Hall. The decorative role, however, extends far beyond the city and the country to other parts of world|archivedate=2008-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314202555/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlmayoffice|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvnb|The Mumbai Municipal Corporation Act, 1888|p=3|Ref=mumact}}</ref> ২০০৭ চনৰ পৌৰনিৰ্বাচনত ২২৭খন আসনৰ মাজত শিবসেনা-বিজেপি জোটে ১১১খন আসন সহ ক্ষমতা দখল কৰে। অন্যহাতে কংগ্ৰেছ-এনচিপি জোটে পায় ৮৫খন আসন।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2007/feb/02poll.htm|title=Sena's hat-trick in BMC; Congress suffers setback|publisher=[[Rediff]]|date=2007-02-03|accessdate=2009-09-04}}</ref> মুম্বাইৰ মেয়ৰ, ডেপুটি মেয়ৰ আৰু মিউনিচিপ্যাল কমিছনাৰৰ কাৰ্যকালৰ মিয়াদ আঢ়ৈ বছৰ।<ref>{{harvnb|The Mumbai Municipal Corporation Act, 1888|p=27|Ref=mumact}}</ref> == পৰিবহণ ব্যৱস্থা == <!--{{Multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Bombay4.jpg |caption1=[[Mumbai Suburban Railway]] system carries more than 6.99 million commuters on a daily basis. It has the highest passenger densities of any urban railway system in the world. |image2=BEST-Mumbai-Brtsnewaug08.jpg |caption2=A [[Brihanmumbai Electric Supply and Transport|BEST]]Starbus. BEST buses carry a total of 4.5&nbsp;million passengers daily.|alt=A red bus on a road. Blue letters are seen on its side |image3=PremierPadminiTaxi DavidWilmot.jpg |caption3=The black and yellow Premier Padmini Taxis are iconic of Mumbai. |image4=Tonga Marine drive Mumbai.jpg |caption4=Tonga seen at night in the [[Marine Drive, Mumbai|Marine Drive]] road |image5=Worli skyline with BSWL.jpg |caption5=The [[Bandra-Worli Sea Link]] is a [[cable-stayed bridge]] that connects central Mumbai with its western suburbs |image6=Mumbai Train Station.jpg |caption6=The [[Chhatrapati Shivaji Terminus]], formerly known as Victoria Terminus, is the headquarters of the [[Central Railway (India)|Central Railway]] and a UNESCO [[World Heritage Site]].|alt=A brown building with clock towers, domes and pyramidal tops. Also a busiest railway station in India.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-impressive-railway-stations/20111013.htm |title=India's impressive railway stations|publisher=Rediff.com |date=13 October 2011 |accessdate=6 May 2012}}</ref> A wide street in front of it |image7=Mumbai Airport.jpg |caption7=[[Chhatrapati Shivaji International Airport]] is currently India's busiest airport in terms of passenger traffic.<ref name="thaindian.com">{{cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/business/mumbai-airports-traffic-control-tower-design-bags-award_100221024.html |title=Mumbai airport's traffic control tower design bags award |publisher=Thaindian.com |date=21 July 2009 |accessdate=16 August 2010}}</ref> |image8=Jawaharlal Nehru Trust Port.jpg |caption8=[[Jawaharlal Nehru Port Trust]] is the busiest port in India }}--> === জনপৰিবহণ ব্যৱস্থা === মুম্বাইৰ জন পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত পৰিবহণ মাধ্যমবোৰ হ’ল [[মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল]], [[বৃহন্মুম্বাই ইলেকট্ৰিক চাপ্লাই এণ্ড ট্ৰান্সপোৰ্ট]] (বিইএচটি) বাচ, [[টেক্সি]], [[অ’ট ৰিস্কা]] আৰু [[ফেৰী]]। ২০০৮ চনৰ হিচাব অনুযায়ী, পাতালবাহী ৰেল আৰু বিইএচটি বাচ পৰিসেৱাৰ মাধ্যমেৰে চহৰৰ ৮৮ শতাংশ যাত্ৰীয়ে পৰিবহণ কৰে।<ref name="bus44">{{cite web|url=http://www.mmrdamumbai.org/docs/BRTS%20Note%20for%20web%20Page.doc|format=DOC|publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA)|title=Development of Bus Rapid Transit System (BRTS) in Mumbai|accessdate=2009-08-28|archivedate=2013-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927192943/http://www.mmrdamumbai.org/docs/BRTS%20Note%20for%20web%20Page.doc|deadurl=yes}}</ref> কলা আৰু হালধীয়া মিটাৰযুক্ত টেক্সি পৰিসেৱা সমগ্ৰ চহৰতেই পোৱা যায়। উল্লেখ্য, টেক্সিৰে মুম্বাইৰ সকলোতে প্ৰবেশ কৰিব পাৰিলেও, অ’ট ৰিস্কা চলাচলৰ অনুমতি কেবলমাত্ৰ চহৰৰ উপনগৰ অঞ্চলতহে আছে।<ref name="autaxi">{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/speakup/report_what-s-mumbai-without-the-black-beetles_422|title=What's Mumbai without the black beetles?|date=2005-08-24|publisher=[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)|last=Ghose|first=Anindita |accessdate=2009-08-29|quote=In Mumbai autos run only in the suburbs up to Mahim creek. This is probably the perfect arrangement because it is not economically viable for autos and taxis to solicit the same passengers. So autos monopolise the suburbs while taxis rule South Mumbai.}}</ref> আইনানুসৰি, মুম্বাইৰ টেক্সি আৰু অ’ট ৰিস্কাই [[ঘন প্ৰাকৃতিক গেচ্‌]]ক ইন্ধন হিচাপে ব্যবহাৰ কৰিব লাগে।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/631726.cms|title=Taxi, auto fares may dip due to CNG usage|date=2004-04-22|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-08-29}}</ref> এই দুই পৰিসেৱা চহৰৰ সুলভ আৰু কম খৰচৰ যাত্ৰী পৰিসেৱা।<ref name="autaxi"/> ২০০৮ চনৰ হিচাব অনুযায়ী, মুম্বাই চহৰত মুঠ যানবাহনৰ সংখ্যা ১৫,৩০০,০০০।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7334628.stm|publisher=[[BBC]]|work=[[BBC News]]|title=Mumbai attempts 'no honking' day|first=Karishma |last=Vaswani|date=2008-04-07|accessdate=2009-08-29}}</ref> আকৌ ২০০৫ চনৰ এক হিচাব অনুযায়ী, চহৰত কলা আৰু হালধীয়া টেক্সিৰ সংখ্যা ৫৬,৪৫৯ আৰু অ’ট ৰিস্কাৰ সংখ্যা ১,০২,২২৪।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|p=2–9|Ref=exe}}</ref> নবি মুম্বাইৰ এনএমএমটিয়ে মুম্বাইত [[ভলভো]] বাচ চলায়। এই বাচসমূহ নবি মুম্বাইৰ পৰা বান্দ্ৰা, দিনদোশি আৰু বোৰিবলি পৰ্যন্ত চলাচল কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.mumbaipluses.com/newbombayplus/index.aspx?page=article&sectid=1&contentid=2010010320100104153958574e148ffd8&sectxslt=&comments=true |access-date=2012-09-14 |archivedate=2011-10-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003162522/http://www.mumbaipluses.com/newbombayplus/index.aspx?page=article&sectid=1&contentid=2010010320100104153958574e148ffd8&sectxslt=&comments=true |deadurl=yes }}</ref> === স্থলপথ === [[চিত্ৰ:Best cbd wad.jpg|thumb|আধুনিক [[বৃহন্মুম্বাই বৈদ্যুতিক সৰবৰাহ আৰু পৰিবহণ|বিইএচটি]] বাচ (ষ্টাৰবাচ)। বিইএচটিৰ বাচসমূহত দৈনিক মুঠ ৪,৫০০,০০০ যাত্ৰীয়ে পৰিবহণ কৰে। |alt=A red bus on a road. Blue letters are seen on its side]] ভাৰতৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় পথ ব্যৱস্থাৰ]] [[৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ]], [[৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ]] আৰু [[৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ]]এ মুম্বাইক দেশৰ অন্যান্য অংশৰ লগত যুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|title=NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI|format=[[Portable Document Format|PDF]], 62.2 [[Kilobyte|KB]]|accessdate=2008-07-04|publisher=[[National Highways Authority of India]] (NHAI)|archivedate=2009-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|deadurl=yes}}</ref> [[মুম্বাই-পুনে এক্সপ্ৰেচ]] ভাৰতত নিৰ্মিত প্ৰথম [[ৰাষ্ট্ৰীয় এক্সপ্ৰেচ (ভাৰত)|এক্সপ্ৰেচ]]।<ref>{{cite news|last=Dalal|first=Sucheta|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/20000401/ina01059.html |title=India's first international-class expressway is just a month away|publisher=''[[The Indian Express]]''|date=2000-04-01|accessdate=2009-06-14}}</ref> ইয়াৰ বাদেও [[মুম্বাই-ভদোদৰা এক্সপ্ৰেচ]] বৰ্তমানে নিৰ্মাণাধীন।<ref>{{cite news |title=NHAI starts work on Rs 6,672 cr expressway |url=http://www.livemint.com/2008/03/06231146/NHAI-starts-work-on-Rs6672-cr.html |last1=Kumar |first1=K.P. Narayana|last2=Chandran |first2=Rahul |date=2008-03-06 |publisher=''[[Mint (newspaper)|Mint]]'' |accessdate=2009-06-14}}</ref> [[মাহিম কজৱে]] আৰু সদ্যনিৰ্মিত [[ৰাজীব গান্ধী সমুদ্ৰসেতুৱে]] দ্বীপচহৰৰ লগত পশ্চিম উপনগৰৰ সংযোগ ৰক্ষা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.msrdc.org/projects/bandra_worli.aspx|title=MSRDC - Project - Bandra Worli Sea Link|publisher=[[Maharashtra State Road Development Corporation]] (MSRDC)|accessdate=2009-07-02|archivedate=2009-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090415171242/http://www.msrdc.org/Projects/Bandra_worli.aspx|deadurl=yes}}</ref> চহৰৰ তিনিটা প্ৰধান ৰাস্তা হল [[চিয়ন, মুম্বাই|চিয়ন]]ৰ পৰা [[থানে]] পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত [[ইষ্টাৰ্ন এক্সপ্ৰেচ হাইওৱে]], চিয়নৰ পৰা [[পানভেল]] পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত [[চিয়ন পানভেল এক্সপ্ৰেচ]] আৰু [[বান্দ্ৰাৰ]] পৰা [[বোৰিবলি]] পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত [[ওয়েষ্টাৰ্ন এক্সপ্ৰেচ হাইওৱে]]।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.10 Transport and Communication Network|Ref=plan}}</ref> ২০০৮ চনৰ হিচাপ অনুযায়ী, মুম্বাইৰ বাচ পৰিসেৱাই প্ৰতিদিনে পঁচপন্ন লক্ষ যাত্ৰী বহন কৰে।<ref name="bus44"/> চহৰৰ সকলো অঞ্চলত আৰু [[নবি মুম্বাই]], [[মীৰা-ভায়ান্দৰ]] আৰু [[থানে]] অঞ্চলতো বিইএচটি-ৰ পাবলিক বাচ পৰিসেৱা সুলভ।<ref>{{cite web|url=http://bestundertaking.com/trans_func.asp|title=Organisational Setup|publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST)|accessdate=2009-06-14|archivedate=2009-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090604204123/http://www.bestundertaking.com/trans_func.asp|deadurl=yes}}</ref> কম দূৰত্বৰ ভ্ৰমণৰ বাবে যাত্ৰীসকলে বাচৰ ব্যৱহাৰেই বেছিকৈ কৰে। যদিও বেছিদূৰত্বৰ ভ্ৰমণৰ ক্ষেত্ৰত ট্ৰেন বেছি সস্তা।<ref>{{harvnb|Metropolitan planning and management in the developing world|1993|p=[http://books.google.co.in/books?id=SD4I3CEtDz0C&pg=PA49&dq=public+transport+mumbai++Mumbai+Suburban+Railway+best+taxi&lr=#v=onepage&q=&f=false 49]|Ref=UNB}}</ref> বিইএচটিয়ে মুঠ ৪,০১৩খন বাচ চলায়।<ref name="bestfleet"/> এইবোৰৰ মাজত চিচিটিভি কেমেৰা লগোৱা থাকে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.screens.tv/article/11738/Mumbai_bus_network_tops_1000,_gets_new_look.html |access-date=2012-09-14 |archivedate=2010-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100610093032/http://www.screens.tv/article/11738/Mumbai_bus_network_tops_1000%2C_gets_new_look.html |deadurl=yes }}</ref> এই বাচবোৰে ৩৯০টা ৰুটেৰে<ref>{{cite web|url=http://www.bestundertaking.com/trans_botright.asp|title=Bus Transport Profile|publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST)|accessdate=2009-08-28|archivedate=2002-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020628154146/http://www.bestundertaking.com/trans_botright.asp|deadurl=yes}}</ref> দৈনিক ৪৫ লক্ষ যাত্ৰীৰ পৰিবহণ কৰে।<ref name="bus44"/> এই বাচসমূহৰ মাজত আছে চিঙ্গল-ডেকাৰ, ডাবল-ডেকাৰ, ভেষ্টিবিউল, লো-ফ্লোৰ, প্ৰতিবন্ধী-সহায়ক, বাতানুকূল আৰু [[ইউৰো থ্ৰি]] মানসম্মত [[ঘন প্ৰাকৃতিক গেচ]] চালিত বাচ।<ref name="bestfleet">{{cite web |url=http://www.bestundertaking.com/trans_engg.asp |title=Composition of Bus Fleet |accessdate=2006-10-12 |publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST) |archivedate=2006-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060718003152/http://www.bestundertaking.com/trans_engg.asp |deadurl=yes }}</ref> [[মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য পথ পৰিবহণ সংস্থা]] (এমএচআৰটিচি)ৰ বাচবোৰ আন্তঃনগৰীয় পৰিবহণৰ কামত ব্যবহৃত হয়। এই বাচসমূহে মহাৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য চহৰৰ লগত মুম্বাইৰ যোগাযোগ ৰক্ষা কৰে।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3322572.cms |last=Tembhekar|first=Chittaranjan|title=MSRTC to make long distance travel easier |publisher=''[[The Times of India]]''|date=2008-08-04|accessdate=2009-06-14}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/32792301.cms |title=MSRTC adds Volvo luxury to Mumbai trip|publisher=''[[The Times of India]]''|date=2002-12-29 |accessdate=2009-06-14}}</ref> মুম্বাই দৰ্শন নামৰ এটা পৰ্যটক বাচ পৰিসেৱাই পৰ্যটকক [[মুম্বাইৰ দৰ্শনীয় স্থানসমূহৰ তালিকা|মুম্বাইৰ দৰ্শনীয় স্থানবোৰ]] ঘূৰি দেখুওৱাত সহায় কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2009/mar/310309-Mumbai-News-Mumbai-Darshan-popular-tourist-spots-traffic-congestion-Tourist.htm|title=Traffic claims Mumbai darshan hot spots|last=Seth|first=Urvashi|publisher=''[[MiD DAY]]''|date=2009-03-31|accessdate=2009-06-14}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মুম্বাই বিআৰটিএচ (বাচ ৰ‌্যাপিড ট্ৰানজিট চিষ্টেম)ৰ লেনবোৰ সমগ্ৰ মুম্বাইৰ সুবিধাৰ্থে পৰিকল্পিত হৈছে। ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহ অবধি এই ৰাষ্ট্ৰীয় সাতটা ৰুটত বাচ চলাচল আৰম্ভ কৰিছে।<ref name="routetalpdf">{{cite web|url=http://www.bestundertaking.com/TravelAsYouLike-Ticket.pdf|title=Bus Routes Under Bus Rapid Transit System|format=[[PDF]]|publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST)|page=5|accessdate=2009-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070110203942/http://www.bestundertaking.com/TravelAsYouLike-Ticket.pdf|archivedate=2007-01-10|deadurl=yes}}</ref> চহৰৰ ৮৮ শতাংশ যাত্ৰীয়ে জন পৰিবহণ মাধ্যমবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিলেও মুম্বাইত [[যানজঁট]] এতিয়াও এক অন্যতম জটিল সমস্যা।<ref>{{cite news|url=http://www.businessworld.in/index.php/7-Questions-You-Wanted-to-Ask.html|last=Khanna|first=Gaurav|date=|accessdate=2009-08-28|title=7 Questions You Wanted to Ask About the Mumbai Metro|publisher=''[[Businessworld]]''|quote=Road congestion has worsened, though 88 per cent of journeys are made by public transport.|archivedate=2009-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090625151715/http://www.businessworld.in/index.php/7-Questions-You-Wanted-to-Ask.html|deadurl=yes}}</ref> মুম্বাই আজিও বিশ্বৰ সৰ্বাধিক যানজঁটবহুল চহৰসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|loc=p. 2-1: "The 137% increase in cars, a 306% increase in two wheelers, the 420% increase in autos and 128% increase in taxis during 1991-2005 has created a lethal dose of traffic congestion which has catagorised Mumbai as one of the congested cities in the world."|Ref=exe}}</ref> মুম্বাইৰ যানজঁটৰ অন্যতম কাৰণ হল হকাৰৰ দ্বাৰা ৰাস্তা বেদখল আৰু য’তে-ত’তে গাড়ী পাৰ্কিং সমস্যা। এমএমআৰডিএই পথচাৰীসকলৰ সহজ আৰু নিৰাপদ ব্যবহাৰৰ বাবে [[মুম্বাই স্কাইওৱে]]ৰ প্ৰকল্প গ্ৰহণ কৰিছে। [[মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল]] ষ্টেচনৰ দৰে বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰ পৰা যিবোৰ স্থানলৈ মানুহৰ অহৰহ গন্তব্য সেই সকলো স্থান পৰ্যন্ত এই স্কাইওৱে তৈয়াৰ কৰা হৈছে।<ref name=mmrda-skywalk>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.mmrdamumbai.org/skywalk.htm |access-date=2012-09-14 |archivedate=2009-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314125705/http://mmrdamumbai.org/skywalk.htm |deadurl=yes }}</ref> === ৰেলপথ === [[চিত্ৰ:Chhatrapati Shivaji Terminus (Victoria Terminus).jpg|thumb|right|[[ছত্ৰপতি শিবাজী টাৰ্মিনাচ]] (পূৰ্বনাম ভিক্টোৰিয়া টাৰ্মিনাচ), [[মধ্য ৰেল|মধ্য ৰেলৰ]] প্ৰধান কাৰ্যালয় আৰু এটা [[ইউনেস্কো]] [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান|বিশ্বঐতিহ্য]] |alt=A brown building with clock towers, domes and pyramidal tops. A wide street in front of it]] মুম্বাই [[ভাৰতীয় ৰেল|ভাৰতীয় ৰেলৰ]] দুটা জ’ন বা অঞ্চলৰ সদৰ দপ্তৰ: [[মধ্য ৰেল]] আৰু [[পশ্চিম ৰেল]]। মধ্য ৰেলৰ সদৰ [[ছত্ৰপতি শিবাজী টাৰ্মিনাচ]] আৰু পশ্চিম ৰেলৰ সদৰ [[চাৰ্চগেট]]।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|p=2–14|Ref=exe}}</ref>চহৰৰ পৰিবহণ ব্যবস্থাৰ মেৰুদণ্ড হ’ল [[মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল]]। মধ্য, পশ্চিম আৰু [[হাৰবাৰ লাইন (মধ্য ৰেল)|হাৰবাৰ লাইন]] নামে তিনিটা নেটওৱৰ্কক লৈ গঠিত এই ৰেল ব্যবস্থা চহৰৰ উত্তৰ-দক্ষিণ পৰ্য্যন্ত প্ৰসাৰিত।<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/feature/feyr2001/fsep2001/f240920011.html|publisher= Press Information Bureau (Government of India)|date=|title=Making Rail Commuting Easier in Mumbai|last=Kumar|first=Akshey|accessdate=2009-08-29}}</ref> ২০০৭ চনৰ এক হিচাব অনুসৰি, মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল নেটৱৰ্কে প্ৰতিদিনে ৬৩ লক্ষ যাত্ৰী পৰিবহণ কৰে ,<ref>{{cite web |url=http://www.mrvc.indianrail.gov.in/overview.htm |title=Overview of existing Mumbai suburban railway |accessdate=2008-07-07 |publisher=Mumbai Rail Vikas Corporation |archivedate=2008-06-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080620033027/http://www.mrvc.indianrail.gov.in/overview.htm |deadurl=yes }}</ref> যিটো ভাৰতীয় ৰেলৰ দৈনিক যাত্ৰীৰ পৰিবহণ ক্ষমতাৰ আধা সংখ্যাৰো বেছি। ব্যস্ত সময়ত এই ট্ৰেনবোৰত জনসমাগম বহুত বেছি হয়। এখন নটা-ডবা সন্নিবিষ্ট ট্ৰেনৰ যাত্ৰীধাৰণ ক্ষমতা লিখিতভাবে ১,৭০০ হলেও, ট্ৰেনসমূহে ব্যস্ত সময়ত ৪,৫০০ যাত্ৰী বহন কৰে।<ref>{{harvnb|Environment and urbanization|2002|p=[http://books.google.co.in/books?id=0DBhYWmqpDoC&pg=PA160&dq=over+congestion+suburban+rail+mumbai#v=onepage&q=over%20congestion%20suburban%20rail%20mumbai&f=false 160]|Ref=n450}}</ref> ভূগৰ্ভস্থ আৰু উৰণীয়াসেতুৰ পথেৰে দ্ৰুত পৰিবহণ ব্যৱস্থা হিচাপে [[মুম্বাই মেট্ৰো]] বৰ্তমানে নিৰ্মাণাধীন।<ref>{{cite web|url=http://www.mmrdamumbai.org/projects_metro_rail.htm|title=Mumbai Metro Rail Project|publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA)|accessdate=2009-06-14|archivedate=2009-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090708175027/http://www.mmrdamumbai.org/projects_metro_rail.htm|deadurl=yes}}</ref> নিৰ্মাণাধীণ আন এক প্ৰকল্প [[মুম্বাই মনোৰেল]] জাকোব চাৰ্কোলৰ পৰা ওৱদালা পৰ্যন্ত আৰম্ভ হোৱাৰ কথা আছে।<ref name=times>{{citenews|title=Mumbai monorail to run in two years|publisher=''[[The Times of India]]''|date=2007-09-27|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2413046.cms|accessdate=2009-03-19}}</ref> [[ভাৰতীয় ৰেলে]] মুম্বাইৰ লগত ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ সুসংযোগ ৰক্ষা কৰিছে। বেছি-দূৰত্বৰ ট্ৰেনবোৰ [[ছত্ৰপতি শিবাজী টাৰ্মিনাচ]], [[দাদৰ]] ষ্টেচন, [[লোকমান্য তিলক টাৰ্মিনাচ]], [[মুম্বাই চেণ্ট্ৰেল]] ষ্টেচন, [[বান্দ্ৰা|বান্দ্ৰা টাৰ্মিনাচ]] আৰু [[আন্ধেৰি]]ৰ পৰা এৰে।<ref>{{cite web|url=http://164.100.24.208/ls/CommitteeR/Railways/21streport.pdf |format=PDF|title=Terminal Facilities in Metropolitanc Cities|publisher=[[Ministry of Railways (India)]]|page=14|accessdate=2009-08-28|quote=The port city of Mumbai is served by 5 passenger terminals namely Chhatrapati Shivaji Terminal (CST), Mumbai Central, Dadar, Bandra and Lokmanya Tilak Terminal.}}</ref> === আকাশপথ === [[চিত্ৰ:Mumbai Airport.jpg|thumb|[[ছত্ৰপতি শিবাজী আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]], ভাৰতৰ ব্যস্ততম বিমানবন্দৰ<ref name="autogenerated2">{{cite news |url=http://www.rediff.com/money/2008/aug/25slid8.htm |title=India's 10 longest runways |date=2008-08-25 |publisher=[[Rediff]] |work=Rediff News |accessdate=2009-06-14}}</ref>|alt=A hall with curved ceiling inside an airport. Indicators, blue screens and counters on the left side]] [[ছত্ৰপতি শিবাজী আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] মুম্বাইৰ প্ৰধান তথা দেশৰ ব্যস্ততম বিমানবন্দৰ।<ref name="autogenerated2" /> ২০০৭ চনৰ এক হিচাব অনুযায়ী, এই বিমানবন্দৰত ২ কোটি ৫০ লক্ষ যাত্ৰীয়ে চলাচল কৰে। ২০০৬ চনত এই বিমানবন্দৰৰ আধুনিকীকৰণৰ এক পৰিকল্পনা গৃহীত হয়। ইয়াৰ ফলত ২০১০ চনত এই কাম শেষ হোৱাত এই বিমানবন্দৰত ৪ কোটি যাত্ৰী ধাৰণ কৰাত সক্ষম হয়।<ref name=csia-mp>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.csia.in/masterplan.asp |access-date=2012-09-14 |archivedate=2010-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100328180405/http://www.csia.in/masterplan.asp |deadurl=yes }}</ref> [[জুহু বিমানঘাটী]] ভাৰতৰ প্ৰথম বিমানবন্দৰ। বৰ্তমান ই এটা ফ্লাইং ক্লাব আৰু হেলিপোৰ্টৰ কাম কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2007/jun/194964.htm|title=MIAL eyes Juhu airport|publisher=''[[MiD DAY]]''|date=2007-06-07|accessdate=2009-06-14}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কোপৰা-[[পানভেল]] অঞ্চলত প্ৰস্তাবিত [[নবি মুম্বাই আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]]টোৱে ভাৰত চৰকাৰৰ পাৰপত্ৰ পাইছে। ই বৰ্তমান বিমানবন্দৰৰ যাত্ৰীৰ চাপ কমোৱাত সহায় কৰিব।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/12/19/stories/2006121901370700.htm|title=Work on Navi Mumbai airport may start next year|work=[[Business Line]]|publisher=''[[The Hindu]]''|date=2006-12-19 |accessdate=2009-05-16}}</ref> === সমুদ্ৰপথ === মুম্বাইৰ দুটা প্ৰধান বন্দৰ হল: [[মুম্বাই বন্দৰ]] আৰু [[জৱাহৰলাল নেহেৰু বন্দৰ]]।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|p=2–12|Ref=exe}}</ref> মুম্বাই বন্দৰ বিশ্বৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ প্ৰাকৃতিক বন্দৰ। এই বন্দৰত অনেক ওৱেট আৰু ড্ৰাই ডকৰ সুবিধা বিদ্যমান।<ref>{{harvnb|Chittar|1973|loc=p. 65: "The Port is endowed with one of the best natural harbours in the world and has extensive wet and dry dock accommodation to meet the normal needs of the city."}}</ref> ১৯৮৯ চনৰ ২৬ মেত কমিছন কৃত জৱাহৰলাল নেহেৰু বন্দৰ ভাৰতৰ ব্যস্ততম বন্দৰ।<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/rjan2003/07012003/r070120037.html|publisher= Press Information Bureau (Government of India)|title=Laudable Achievement of JNPT|date=2003-01-07|accessdate=2009-08-29}}</ref> দেশৰ মুঠ পণ্যবাহী জাহাজৰ ৫৫-৬০ শতাংশ এই বন্দৰেৰে যাতায়াত কৰে।<ref name="pt">{{cite web |url=http://www.google.co.in/search?hl=en&safe=off&q=site:jnport.com+55-60%25&btnG=Search&meta=&aq=f&oq= |title=Our Mission |publisher=[[Jawaharlal Nehru Port|Jawaharlal Nehru Port Trust]] |accessdate=2009-08-27}}</ref> মুম্বাই [[ভাৰতীয় নৌবাহিনী|ভাৰতীয় নৌবাহিনীৰ]] এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বেচ্‌ আৰু [[পশ্চিম নৌ কম্যাণ্ড|পশ্চিম নৌ কম্যাণ্ডৰ]] সদৰ দপ্তৰ।<ref name="mloc"/> [[মাজাগাঁও|মাজাগাঁৱৰ]] [[ফেৰী হোয়াৰ্ফ]]ৰ পৰা চহৰৰ নিকটবৰ্তী দ্বীপসমূহত ফেৰী পৰিসেৱাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=236291|title=Cruise terminal plan gets MoU push|last=Sonawane|first=Rakshit|date=2007-05-13|accessdate=2009-08-27|publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]]''|quote=While Arthur Bunder is used by small boats and Hay Bunder caters to declining traffic of barges, Ferry Wharf offers services to Mora, Mandva, Rewas and Uran ports.}}</ref> == নাগৰিক পৰিসেৱা == [[চিত্ৰ:Bombay Municipal Corporation.JPG|thumb|upright|left|[[বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা]] প্ৰধান কাৰ্যালয়|alt=A brown building with three domes and a triangular facade. A tree and a bus on either side of it]] ঔপনিবেশিক শাসনকালত মুম্বাইৰ জলৰ একমাত্ৰ উৎস আছিল জলাশয়সমূহ। অনেক অঞ্চলৰ নামকৰণো হৈছে এই জলাশয়সমূহৰ নামানুসাৰে। [[বৃহন্মুম্বাইপৌৰসংস্থা]]ই বৰ্তমানে ছটা হ্ৰদৰ পৰা মুম্বাইত পেয় জল সৰবৰাহ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19980521/14150784.html |title=BMC Inc. will now sell bottled water |publisher=''[[The Indian Express]]'' |work=Express News Service |date=1998-05-21 |accessdate=2009-06-13}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_it-will-be-years-before-mumbai-surmounts-its-water-crisis_1086577 |title=It will be years before Mumbai surmounts its water crisis |last=Sawant |first=Sanjay |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)'' |date=2007-03-23 |accessdate=2009-06-13}}</ref> ৰ বেছিৰভাগ অংশই আহে তুলসী আৰু বিহাৰ হ্ৰদৰ পৰা।<ref name="wt"/> তানসা লেকে পশ্চিম উপনগৰ, দ্বীপচহৰৰ বন্দৰ অঞ্চল আৰু পশ্চিম ৰেলক পানী সৰবৰাহ কৰে।<ref name="tansa">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-2247432,prtpage-1.cms |title=Tansa water mains to be replaced |publisher=''[[The Times of India]]'' |date=2007-08-01 |accessdate=2009-06-13}}</ref> [[ভাণ্ডুপ|ভাণ্ডুপত]] পানীৰ সংশোধনাগাৰ আছে।<ref name="tansa"/> ই এছিয়াৰ বৃহত্তম পানী সংশোধনাগাৰ।<ref>{{cite news |last=Wajihuddin |first=Mohammed |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=50939 |title=Make way for Mulund, Mumbai’s newest hotspot |work=Mumbai Newsline |publisher=[[Indian Express Group]] |date=2003-05-04 |accessdate=2009-06-13}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰথম ভূগৰ্ভস্থ জল সুৰঙ্গপথটি বৰ্তমানে মুম্বাইতে নিৰ্মীয়মান।<ref>{{cite web |date=2008-02-20 |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1151960 | title=Country's first water tunnel to come up in Mumbai |accessdate=2008-02-21 |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)''}}</ref> চহৰত প্ৰতিদিনে সৰবৰাহকৃত ৩৫০০ মিলিয়ন লিটাৰ পানীৰ মাজত ৭০০ মিলিয়ন লিটাৰ পানীয়েই পানীচুৰি, অবৈধ সংযোগ অথবা ছিদ্ৰপথেৰে বহিৰ্গমনৰ কাৰণে নষ্ট হৈ যায়।<ref>{{Cite news | last =Express News Service | title =Now, a toll-free helpline to check water leakage, theft | publisher = Yahoo India News | date =October 22, 2009 | url =http://in.news.yahoo.com/48/20091022/804/tnl-now-a-toll-free-helpline-to-check-wa.html | accessdate =2009-10-22 }}</ref> মুম্বাইৰ দৈনিক কঠিন বৰ্জ্যেৰ পৰিমাণ ৭,৮০০ মেট্ৰিক টন; ইয়াৰ মাজত ৪০ মেট্ৰিক টন প্লাষ্টিক বৰ্জ্য।<ref>{{cite news |last=Nevin |first=John |url=http://www.rediff.com/money/2005/aug/27plastic.htm |title=Plastic ban: 1 lakh to be jobless |publisher=[[Rediff]] |date=2005-08-27 |accessdate=2009-06-13}}</ref> এই বিপুল পৰিমাণ বৰ্জ্য উত্তৰপশ্চিমে [[গোৰাই]], উত্তৰপূৰ্বে [[মুলুন্দ]] আৰু পূৰ্বে [[দেওনাৰ]] বৰ্জ্যভূমিত পেলাই দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.mid-day.com/news/2002/aug/29797.htm |title=How BMC cleans up the city |publisher=''[[MiD DAY]]'' |date=2002-08-26 |accessdate=2009-06-13 |archivedate=2011-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617114756/http://www.mid-day.com/news/2002/aug/29797.htm |deadurl=yes }}</ref> [[বান্দ্ৰা]] অৰু [[বৰলী|বৰলীৰ]] পয়ঃপ্ৰণালী ব্যবস্থা দুটা পৃথক সামুদ্ৰিক নলাৰ মাধ্যমেৰে নিষ্কাশিত হয়। বান্দ্ৰা আৰু বৰলীৰ নলাদুটাৰ দৈৰ্ঘ্য যথাক্ৰমে ৩.৪ কিলোমিটাৰ আৰু ৩.৭ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.worldbank.org.in/external/default/main?pagePK=64027221&piPK=64027220&theSitePK=295584&menuPK=295621&Projectid=P010480|title=Bombay Sewage Disposal|publisher=The World Bank Group|accessdate=2009-05-12}}</ref> [[বৃহন্মুম্বাই ইলেকট্ৰিক চাপ্লাই এণ্ড ট্ৰান্সপোৰ্ট]] (বিইএচটি) দ্বীপচহৰত বিদ্যুৎ সৰবৰাহৰ দায়িত্বত আছে। অন্যহাতে উপনগৰ অঞ্চলত এই দায়িত্ব পালন কৰে [[ৰিলায়েন্স এনাৰ্জি]], [[টাটা পাৱাৰ]] আৰু [[মহাবিতৰণ]] (মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য বিদ্যুৎ বণ্টন কোম্পানি লিমিটেড)।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Mumbai/Stay_in_island_city_do_biz/articleshow/1956009.cms |last= Dasgupta |first=Devraj |title=Stay in island city, do biz |publisher=''[[The Times of India]]'' |date=2007-04-26 |accessdate=2009-06-13}}</ref> মুম্বাইত উৎপাদন ক্ষমতাতকৈ চহৰৰ বিদ্যুতৰ চাহিদা দ্ৰুত গতিত বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite news |url=http://www.financialexpress.com/news/ntpc-to-give-mumbai-350-mw-electricity-tariff-may-go-up/181350/ |title=NTPC to give Mumbai 350 mw; electricity tariff may go up |work=[[The Financial Express]] |publisher=[[Indian Express Group]] |date=2006-10-21 |accessdate=2009-06-13}}</ref> মুম্বাইৰ বৃহত্তম টেলিফোন পৰিসেৱা প্ৰদাতা চৰকাৰী সংস্থা [[এমটিএনএল]]। ২০০০ চন পৰ্য্যন্ত এই সংস্থাই ফিক্সড লাইন, চেলুলাৰ ফোন আৰু মোবাইল [[ওৱাৰলেচ লোকেল লুপ]] লাইনত একচেটিয়া ক্ষমতা ভোগ কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Campbell|2008|p=143|Ref=in08}}</ref> চেলুলাৰ ফোন ইয়াত ব্যাপক হাৰত ব্যবহৃত হয়। এই ক্ষেত্ৰত প্ৰধান পৰিসেৱা প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহ হ’ল [[ভোডাফোন এচাৰ]], [[এয়াৰটেল]], এমটিএনএল, [[বিপিএল গোষ্ঠী]], [[ৰিলায়েন্স কমিউনিকেছন]], [[আইডিয়া চেলুলাৰ]] আৰু [[টাটা ইণ্ডিকম]]। চহৰত [[জিএচএম]] আৰু [[চিডিএমএ]] উভয় পৰিসেৱাতেই সুলভ।<ref>{{cite news |last1=Somayaji |first1=Chitra |last2=Bhatnagar |first2=Shailendra |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601082&sid=a_3Aeo82P.Kg&refer=canada |title=Reliance Offers BlackBerry in India, Vies With Bharti |publisher=[[Bloomberg Television|Bloomberg]] |date=2009-06-13 |accessdate=2009-06-13}}</ref> এমটিএনএল আৰু এয়াৰটেলে চহৰত [[ব্ৰডবেণ্ড ইণ্টাৰনেট]] পৰিসেৱাও প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=http://mumbai.mtnl.net.in/triband/voip/faq.html|title=MTNL Launches IPTV Services On Broadband|work=[[MTNL]] TriBand, Mumbai|accessdate=2009-05-13|archivedate=2009-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410082249/http://mumbai.mtnl.net.in/triband/voip/faq.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.airtel.in/wps/wcm/connect/airtel.in/Airtel.In/Home/ForYou/Broadband+Internet/|title=Broadband &Internet|publisher=[[Airtel]]|accessdate=2009-05-13}}</ref> == জনপৰিসংখ্যা == {{See also|মুম্বাইৰ বৃদ্ধি|মুম্বাই পৰিসংখ্যা}} {{IndiaCensusPop |title= জনসংখ্যা বৃদ্ধি |1971= 5970575 |1981= 8243405 |1991= 9925891 |2001= 11914398 |footnote=<center>Source:[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority|MMRDA]]<ref>{{harvnb|Population and Employement profile of Mumbai Metropolitan Region|p=6|Ref=pemmr}}</ref><br />Data is based on <br />[[Government of India]] Census.</center> }} [[চিত্ৰ:Bombay24a.jpg|thumb|left|নিশাৰ মুম্বাই ডাউনটাউন]] [[চিত্ৰ:Dharavi Slum in Mumbai.jpg|right|thumb|[[ধাৰাবি]] বস্তিৰ এটা ৰাস্তা, এইটো এছিয়াৰ বৃহত্তম বস্তি|alt=People walking on a narrow street. Shops and a stall are seen nearby.]] ২০০১ চনৰ গণনা অনুসৰি, মুম্বাইৰ জনসংখ্যা ১১,৯১৪,৩৯৮।<ref>{{harvnb|Population and Employement profile of Mumbai Metropolitan Region|p=13|Ref=pemmr}}</ref> ২০০৮ চনৰ ওৱৰ্ল্ড গেজেটিয়াৰৰ প্ৰাককলন অনুসৰি এই চহৰৰ জনসংখ্যা ১৩,৬৬২,৮৮৫<ref>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|title=India: largest cities and towns and statistics of their population|accessdate=2008-01-31|publisher=[[World gazetteer|World Gazetteer]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307150641/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|archivedate=2008-03-07|deadurl=yes}}</ref> আৰু [[মুম্বাই মহানগৰীয় এলেকা|মুম্বাই মহানগৰীয় এলেকাৰ]] জনসংখ্যা ২১,৩৪৭,৪১২।<ref>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a|title=India: metropolitan areas|accessdate=2008-01-17|publisher=[[World gazetteer|World Gazetteer]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118124357/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a|archivedate=2008-01-18|deadurl=yes}}</ref> এই চহৰৰ জনঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গকিলোমিটাৰত ২২,০০০ জন। ২০০১ চনৰ গণনা অনুযায়ী, বৃহত্তৰ মুম্বাই অৰ্থাৎ বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থাৰ এক্তিয়াৰভুক্ত এলেকাত সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৭.৪৫ শতাংশ<ref name=mmrddata>{{harvnb|Population and Employement profile of Mumbai Metropolitan Region|p=12|Ref=pemmr}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় অৰ্থাৎ ৬৪.৮ শতাংশতকৈ বেছি।<ref>{{cite web | title= Number of Literates & Literacy Rate| url= http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/literates1.aspx| work= Census Data 2001: India at a Glance| publisher= Registrar General & Census Commissioner, India | date= | accessdate=2009-04-26}}</ref> লিঙ্গানুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে দ্বীপচহৰত ৭৭৪ গৰাকী, উপনগৰত ৮২৬ গৰাকী আৰু সামগ্ৰিকভাবে ৮১১ গৰাকী নাৰী।<ref name=mmrddata/> ৰাষ্ট্ৰীয় লিঙ্গানুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৩৩ গৰাকী নাৰীৰ তুলনাত অৱশ্যে মুম্বাইৰ লিঙ্গানুপাতৰ পৰিসংখ্যা নিম্নমানৰ<ref>{{cite web | title= Sex Ratio| url= http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/fsex.aspx| work= Census Data 2001: India at a Glance| publisher= Registrar General & Census Commissioner, India | date= | accessdate=2009-04-26}}</ref> এই নিম্ন লিঙ্গানুপাতৰ কাৰণ এই যে, চহৰত অধিকসংখ্যক পুৰুষে কামৰ সন্ধানত আহি বসতি স্থাপন কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/843036.cms|title=Parsis top literacy, sex-ratio charts in city|date=2004-09-08|publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2009-07-02}}</ref> ২০০৮ চনত মুম্বাই চহৰৰ অপৰাধৰ হাৰ ৫.৪ শতাংশ বৃদ্ধি পায়। সেই বছৰৰ হিচাব অনুযায়ী, দোষী সাব্যস্তকৰণৰ হাৰ সমগ্ৰ দেশৰ মাজত মুম্বাইতেই সবাতোকৈ কম। এই চহৰৰ সাধাৰণ অপৰাধবোৰ হ’ল হত্যা, হত্যাৰ চেষ্টা, অপৰাধমূলক গণহত্যা, পণপ্ৰথা জনিত কাৰণত মৃত্যু, অপহৰণ, ধৰ্ষণ, অগ্নিসংযোগ আৰু ডকাইতি।<ref>{{cite web|url=http://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Fmahacid.com%2Fcid%2FPreface.pdf |title=11th annual report Crime in Maharashtra 2008:Criminal Investigation Department, Pune |publisher=Docs.google.com |date= |accessdate=2010-05-05}}</ref> মুম্বাই চহৰৰ প্ৰধান ধৰ্মাবলম্বী গোষ্ঠীসমূহ হ’ল [[হিন্দু]] (৬৭.৩৯%), [[মুচলন্ত]] (১৮.৫৬%), [[বৌদ্ধ]] (৫.২২%), [[জৈন]] (৩.৯৯%), [[খ্ৰীষ্টান]] (৩.২২%) আৰু [[শিখ]] (০.৫৮%); [[পাৰচী]] আৰু [[ইহুদী]] জনসংখ্যাৰ অৱশিষ্টাংশ।<ref>{{cite web | title = Census GIS Household | work = Census of India | publisher = Office of the Registrar General | url = http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm | accessdate = 2008-12-09 | archivedate = 2016-07-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160702090246/http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm | deadurl = yes }}</ref> মুম্বাইৰ ভাষাগত জনপৰিসংখ্যা নিম্নৰূপৰ: [[মহাৰাষ্ট্ৰীয়]] (৬০%), [[গুজৰাটী]] (১৯%), আৰু অৱশিষ্টাংশ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ পৰা অহা।<ref>{{Harvnb|Mehta|2004|p=99}}: "Maharashtrians now comprise 60 percent of the city's residents; 19 percent are Gujarati, and the rest are Muslim, North Indian, Sindhi, South Indian, Christian, Sikh, Parsi, and everybody else."</ref> মুম্বাইৰ সবাতোকৈ পুৰণা মুচলন্ত সম্প্ৰদায়সমূহ হ’ল [[দাউদি বোহৰা]], [[খোজা]] আৰু [[কোঙ্কণি মুচলন্ত]]।<ref>{{harvnb|Bates|2003|p=266}}</ref> স্থানীয় খ্ৰীষ্টানসকলৰ মাজত উল্লেখযোগ্য [[পূৰ্ব ভাৰতীয় (জাতিগোষ্ঠী)|পূৰ্ব ভাৰতীয় কেথেলিকসকল]]; ষোড়শ শতাব্দীতে পৰ্তুগীসকলে এওঁলোকক ধৰ্মান্তৰিত কৰে।<ref>{{harvnb|Baptista|1967|p=5}}</ref> চহৰত এটা সৰু [[বনি ইজৰায়েল|বনি ইজৰায়েলী]] [[ইহুদী]] সম্প্ৰদায়েও বাস কৰে; তেখেতসকল সম্ভবত ১৬০০ বছৰ আগেয়ে [[পাৰস্য উপসাগৰ]] বা [[ইয়েমেন]] অঞ্চলৰ পৰা ভাৰতলৈ আহি বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{harvnb|Strizower|1971|p=15}}</ref> পাৰ্‌চীসকল আহিছিল [[পাৰস্য]]ৰ পৰা। মুম্বাইত বৰ্তমান প্ৰায় ৮০,০০০ পাৰ্‌চীৰ বাস।<ref>"[http://www.managementtoday.co.uk/news/648273/ The world's successful diasporas]". Managementtoday.co.uk.</ref> মুম্বাইৰ অধিবাসীসকলে নিজকে ''[[মুম্বাইকৰ]]'' বা ''মুম্বাইট'' বা ''বম্বেইট'' নামেৰে অভিহিত কৰে। মুম্বাই ভাৰতৰ প্ৰধান বহুভাষিক চহৰ। ভাৰতৰ প্ৰধান ভাষাসমূহৰ মাজত ১৬টা ভাষা এই চহৰত কথিত হয়। চৰকাৰী ভাষা [[মাৰাঠী]]; অন্যান্য ভাষাসমূহ হ’ল [[হিন্দী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] আৰু ইংৰাজী।<ref>{{harvnb|Pai|2005|p=1804}}</ref> উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ দ্ৰুত বৰ্ধমান চহৰবোৰত যি যি সমস্যা দেখা যায়, তাৰ বেছিভাগেই মুম্বাইত বিদ্যমান। ব্যাপক দাৰিদ্ৰ্য আৰু বেকাৰত্ব, অনুন্নত স্বাস্থ্যব্যৱস্থা, অনুন্নত জীৱনযাত্ৰা আৰু শিক্ষাৰ মান এই চহৰৰ মূল সমস্যা। বসবাসৰ সুবন্দোবস্ত থকা সত্ত্বেও মুম্বাইবাসীসকলে অনেক সময়তেই কৰ্মস্থলৰ পৰা দূৰ জনাকীৰ্ণ আৰু তুলনামূলকভাবে ব্যয়বহুল আবাসত বাস কৰে। এই কাৰণে জন পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ মাধ্যমবোৰত সদায়ে প্ৰচুৰ ভীৰ থাকে আৰু যানজঁট নিত্যনৈমিত্তিক বিষয় হৈ উঠে। কোনো কোনোৱে বাচ অথবা ট্ৰেন ষ্টেচনৰ কাষতে বসবাস কৰে। যদিও উপনগৰৰ বাসিন্দাসকলৰ দক্ষিণলৈ প্ৰধান বাণিজ্য কেন্দ্ৰত গৈ পাবলৈ অনেক সময় লাগি যায়।<ref>{{harvnb|Datta|Jones|1999|loc=Low-Income Households and the Housing Problem in Mumbai, pp. 158–159}}</ref> এছিয়াৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম [[বস্তি]] [[ধাৰাবি]]<ref>{{cite web| last=Jacobson| first=Marc| title=Dharavi: Mumbai's Shadow City| url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/05/dharavi-mumbai-slum/jacobson-text| work=[[National Geographic Magazine|National Geographic]]| publisher=[[National Geographic Society]]| month=May| year=2007| accessdate=2009-04-28| archivedate=2008-06-27| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080627140242/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/05/dharavi-mumbai-slum/jacobson-text| deadurl=yes}}</ref> মধ্য মুম্বাইত অৱস্থিত; ইয়াত বসবাস কৰে প্ৰায় ৮০০,০০০ মানুহ।<ref>{{harvnb|Davis|2006|p=31}}</ref> ১৯৯১-২০০১ দশকত মহাৰাষ্ট্ৰৰ বাহিৰৰ পৰা অহা মুম্বাইত অভিনিবেশকাৰীৰ সংখ্যা আছিল ১,১২০,০০০ জন; যিটোৱে মুম্বাইৰ জনসংখ্যাৰ লগত আৰু ৫৪.৮ শতাংশ যোগ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://maccia.org.in/ecoSmaha06.pdf |page=2 |title=Highlights of Economic Survey of Maharashtra 2005-06 |accessdate=2008-02-13 |publisher=Directorate of Economics and Statistics, Planning Department ([[Government of Maharashtra]]) |format=PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060508220227/http://maccia.org.in/ecoSmaha06.pdf |archivedate=2006-05-08 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনত মুম্বাইৰ অপৰাধৰ হাৰ ([[ভাৰতীয় দণ্ডবিধি|ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ]] ধাৰাত নথিভুক্ত) ১০০,০০০ জন ১৬২.৯৩<ref>{{Cite news |date=2010-04-17 |title=Theft is Mumbai's biggest crime |url=https://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/5823304.cms |access-date=2025-12-31 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড়ৰ (১৭৫.১) তুলনাত সামান্য কম হলেও ভাৰতৰ দহ লক্ষাধিক জনসংখ্যাযুক্ত চহৰসমূহৰ গড় হাৰৰ (৩১২.৩) তুলনাত অনেক কম।<ref name=crimerate>{{cite web|title=Crime in India-2007 |url= http://ncrb.nic.in/cii2007/home.htm|format= PDF|accessdate=2009-04-25|page=2|year= 2007 |last1=National Crime Records Bureau|publisher= Ministry of Home Affairs ([[Government of India]]) |chapter=Crimes in Mega Cities|chapterurl=http://ncrb.nic.in/cii2007/cii-2007/CHAP2.pdf }}</ref> চহৰৰ প্ৰধান আৰু প্ৰাচীনতম সংশোধনাগাৰটি হল [[আৰ্থাৰ ৰোড জেল]]।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/once-again-arthur-road-jail-prepares-for-mo/412831/|title=Once again, Arthur Road Jail prepares for mother of all trials|date=2009-01-20|publisher=[[The Indian Express]]|accessdate=2009-09-06}}</ref> == সংস্কৃতি == {{Main|মুম্বাই সংস্কৃতি}} [[চিত্ৰ:SUCHA0386.JPG|thumb|[[বোম্বাই এছিয়াটিক চ’চাইটি]], চহৰৰ প্ৰাচীনতম সাধাৰণ গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ অন্যতম|alt=A white building with a triangular facade and wide stairs]] == জনমাধ্যম == [[চিত্ৰ:Bolywood.jpg|thumb|[[বলিউড]] মুম্বাইত অৱস্থিত]] মুম্বাইৰ পৰা একাধিক সংবাদপত্ৰ প্ৰকাশিত হয়; ইয়াত একাধিক টেলিভিশ্বন আৰু ৰেডিঅ’ ষ্টেশন আৰু অৱস্থিত। মুম্বাইৰ জনপ্ৰিয় ইংৰাজী দৈনিক আলোচনীসমূহ হ’ল ''[[টাইমচ অফ ইণ্ডিয়া]]'', ''[[মিড ডে]]'', ''[[হিন্দুস্তান টাইমচ]]'', ''[[ডি এন এ – ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিচ|ডি এন এ]]''আৰু ''[[ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেচ]]''। জনপ্ৰিয় মাৰাঠী সংবাদপত্ৰৰ হ’ল ''নবকাল'', ''[[মহাৰাষ্ট্ৰ টাইমচ]]'', ''[[লোকসত্তা (সংবাদপত্ৰ)|লোকসত্তা]]'', ''[[লোকমত]]'' আৰু ''[[সকাল]]''। ইয়াৰ বাদেও অন্যান্য ভাৰতীয় ভাষাতো সংবাদপত্ৰ প্ৰকাশ হয় |ref>{{cite web |first1=Shuchi|last1=Bansal|last2=Mathai |first2=Palakunnathu G. |url=http://www.rediff.com/cms/print.jsp?docpath=//money/2005/apr/06spec1.htm |title=Mumbai's media Mahabharat |date=2005-04-06 |accessdate=2009-05-14 |publisher=[[Rediff]]}}</ref> এছিয়াৰ প্ৰাচীনতম সংবাদপত্ৰ ''[[বোম্বাই সমাচাৰ]]'' ১৮২২ চনৰ পৰা মুম্বাই চহৰত একেলেঠাৰিয়ে প্ৰকাশ হৈ আহিছে।<ref>{{cite news |last=Rao |first=Subha J. |url=http://www.hindu.com/yw/2004/10/16/stories/2004101600260300.htm |title=Learn with newspapers |date=2004-10-16 |accessdate=2009-05-14 |work=[[The Hindu]] |archivedate=2011-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714003002/http://www.hindu.com/yw/2004/10/16/stories/2004101600260300.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৮৩২ চনত বালশাস্ত্ৰী জাম্ভেকৰে মুম্বাইতেই প্ৰথম ''বোম্বাই দৰ্পণ'' নামে এখন মাৰাঠী সংবাদপত্ৰ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/br/2002/02/05/stories/2002020500040500.htm |title=Privatising emancipation (A Book Review) |first=Veena |last=Naregal |work=Language, Politics, Elites, and the Public Sphere |publisher=[[The Hindu]] |date=2002-02-05 |accessdate=2007-12-24 |archivedate=2007-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211071349/http://www.hinduonnet.com/thehindu/br/2002/02/05/stories/2002020500040500.htm |deadurl=yes }}</ref> == শিক্ষাব্যৱস্থা == {{See also|মুম্বাইৰ কলেজসমূহৰ তালিকা}} [[চিত্ৰ:University of Bombay2.jpg|thumb|left|[[ৰাজাবাই ক্লক টাওৱাৰ]], [[মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়]]|alt=A clock tower amid trees and a playground]] মুম্বাইৰ বিদ্যালয়সমূহ হয় "মিউনিচিপ্যাল স্কুল" (বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা পৰিচালিত) অথবা প্ৰাইভেট স্কুল (অছি অথবা ব্যক্তিগত উদ্যোগত পৰিচালিত)। প্ৰাইভেট স্কুলসমূহে কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত চৰকাৰী সাহায্য লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2006/sep/144108.htm|date=2006-09-24|title=City has 43 one-teacher schools|work=[[MiD DAY]]|publisher=MiD-Day Infomedia|accessdate=2009-06-09|archivedate=2011-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617114840/http://www.mid-day.com/news/2006/sep/144108.htm|deadurl=yes}}</ref> বিদ্যালয়সমূহৰ অনুমোদন কৰে [[মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য মাধ্যমিক আৰু উচ্চ মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদে]] (এমএচবিএচএইচএসই) অথবা সৰ্বভাৰতীয় [[কাউন্সিল ফৰ ইণ্ডিয়ান স্কুল চাৰ্টিফিকেট একজামিনেছন]] (চিআইএচচিই), [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ]] (চিবিএসই) বা [[জাতীয় মুক্ত বিদ্যালয় সংস্থা]] (এনআইওএচ)।<ref>{{cite news|last=Mukherji|first=Anahita|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4346890.cms |date=2009-04-02|title=Education board tells schools to get state recognition |publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2009-06-09}}</ref> সাধাৰণত মাৰাঠী আৰু ইংৰাজী মাধ্যমত শিক্ষা দান কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1516877.cms|date=2006-05-05 |title=Now, schools can teach in 2 languages|publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2009-06-09}}</ref> চৰকাৰী স্কুলসমূহত সুযোগ সুবিধা কম পোৱা গ’লেও দৰিদ্ৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই স্কুলসমূহেই একমাত্ৰ ভৰসা।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2004/jul/13kak.htm|title=Saving India through Its Schools|first=Subhash|last=Kak|work=Rediff News |publisher=[[Rediff]]|date=2004-07-13|accessdate=2009-05-13}}</ref> [[১০+২+৩ পৰিকল্পনা|১০+২+৩/৪ পৰিকল্পনাৰ]] অধীনত ছাত্ৰছাত্ৰীসকলে দহ বছৰৰ বিদ্যালয় শিক্ষা সমাপ্ত কৰি দুই বছৰৰ বাবে [[জুনিয়ৰ কলেজ|জুনিয়ৰ কলেজত]] ভৰ্তি হয়। তাত তেওঁলোকে কলা, বাণিজ্য অথবা বিজ্ঞান বিভাগৰ মাজৰ পৰা যি কোনো এটাক নিৰ্বাচন কৰি লয়।<ref>{{cite news |url=http://www.rediff.com/getahead/2008/jun/19trans.htm |date=2008-06-19 |title=Are you cut out for Arts, Science or Commerce? |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |accessdate=2009-06-09}}</ref> ইয়াৰ পাছত তেওঁলোকে কোনো নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ ডিগ্ৰী পাঠক্ৰমত ভৰ্তি হয়, অথবা আইন, ইঞ্জিনিয়াৰিং বা মেডিচিনৰ যি কোনো এটা পেছাদাৰ ডিগ্ৰী পাঠক্ৰমত ভৰ্তি হয়।<ref>{{cite news |last=Sharma |first=Archana |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/718303.cms |date=2004-06-04 |title=When it comes to courses, MU dishes up a big buffet |publisher=[[The Times of India]] |accessdate=2009-06-09}}</ref> চহৰৰ অধিকাংশ কলেজেই [[মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত। এই বিশ্ববিদ্যালয় স্নাতক ছাত্ৰৰ সংখ্যাৰ বিচাৰত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web |url=http://www.mu.ac.in/History.html |title=History |publisher=[[University of Mumbai]] |accessdate=2009-06-09}}</ref>মুম্বাইত অৱস্থিত [[আইআইটি বোম্বাই|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অফ টেকন’লজি (বোম্বাই)]],<ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1070723 |date=2006-12-22 |title=IIT flights return home |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)'' |accessdate=2009-06-09}}</ref> [[বীৰমাতা জিজাবাই টেকন’লজিকেল ইনষ্টিটিউট]] (ভিজেআইটি),<ref>{{cite web |url=http://www.vjti.ac.in/home_about.asp |title=About the Institute |publisher=[[Veermata Jijabai Technological Institute]] (VJTI), |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2009-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090518121006/http://www.vjti.ac.in/home_about.asp |deadurl=yes }}</ref> [[ইউনিভাচিটি ইনষ্টিটিউট অফ কেমিকেল টেকন’লজি]] (ইউআইচিটি),<ref>{{cite news |url=http://www.expressindia.com/latest-news/admission-process-for-autonomous-engg-colleges-to-start-today/321286/ |date=2008-06-11 |title=Admission process for autonomous engg colleges to start today |publisher=[[Indian Express Group]] |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2011-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111219174721/http://www.expressindia.com/latest-news/admission-process-for-autonomous-engg-colleges-to-start-today/321286/ |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ অগ্ৰণী ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু কাৰিকৰী শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠান। [[এচএনডিটি ইউমেনচ ইউনিভাইটি]] ইত্যাদি মুম্বাইৰ অন্যান্য স্ব-শাসিত বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web |url=http://sndt.digitaluniversity.ac/Content.aspx?ID=7&ParentMenuID=7 |title=About University |publisher=[[SNDT Women's University]] |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2009-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091013235515/http://sndt.digitaluniversity.ac/Content.aspx?ID=7&ParentMenuID=7 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ বাদেও [[নেছনেল ইনষ্টিটিউট অফ ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়াল ইঞ্জিনিয়াৰিং]] (এনআইটিআইই), [[যমুনালাল বাজাজ ইনষ্টিটিউট অফ মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ]] (জেবিআইএমএচ), [[এচ পি জৈন ইনষ্টিটিউট অফ মেনেজমেণ্ট এণ্ড ৰিচাৰ্চ]] আৰু একাধিক মেনেজমেণ্ট শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠান মুম্বাইত অৱস্থিত।<ref>{{cite news |last=Bansal |first=Rashmi |url=http://www.hkcollege.ac.in |url=http://in.rediff.com/getahead/2004/nov/08rash.htm |date=2004-11-08 |title=Is the 'IIM' brand invincible? |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |accessdate=2009-06-09}}</ref> দেশৰ প্ৰাচীনতম আইন আৰু কমাৰ্চ কলেজ যথাক্ৰমে [[গভৰ্নমেণ্ট ল’ কলেজ]] আৰু [[চিডেনহ্যাম কলেজ]] মুম্বাইতেই অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://www.sydenham.edu/our_profile.html |title=Sydenham College: Our Profile |publisher=[[Sydenham College]] |accessdate=2009-04-26 |archivedate=2009-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090625015836/http://www.sydenham.edu/our_profile.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.glc.edu/incept.asp |title=About The Government Law College |publisher=[[Government Law College]] |accessdate=2009-04-26 |archivedate=2009-06-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622081119/http://www.glc.edu/incept.asp |deadurl=yes }}</ref> মুম্বাইৰ প্ৰাচীনতম শিল্পকলা প্ৰতিষ্ঠানটি হল [[চাৰ জে. জে. স্কুল অফ আৰ্ট]]।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/24305727.cms |title=JJ School seeks help from new friends|date=2002-10-06|first=Nina|last=Martyris|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-05-13}}</ref> মুম্বাইৰ দুটি বিশিষ্ট গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান হ’ল [[টাটা ইনষ্টিটিউট অফ ফাণ্ডামেণ্টাল ৰিচাৰ্চ]] (টিআইএফআৰ) আৰু [[ভাবা পৰমাণু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] (বিএআৰচি)।<ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1065998 |date=2006-11-24 |title=University ties up with renowned institutes |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)'' |accessdate=2009-06-09}}</ref> বিএআৰচিয়ে [[ট্ৰম্বে|ট্ৰম্বেত]] [[চাইৰাচ]] নামৰ এটা ৪০ মেগাৱাটৰ নিউক্লিয়াৰ ৰিচাৰ্চ ৰিএক্টৰ চলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.barc.ernet.in/webpages/reactors/cirus.html|title=CIRUS reactor|publisher=[[Bhabha Atomic Research Centre]] (BARC)|accessdate=2009-05-12}}</ref> == ক্ৰীড়া == [[চিত্ৰ:Brabourne.jpg|thumb|[[ব্ৰেব'ৰ্ন ষ্টেডিয়াম]], দেশৰ প্ৰাচীনতম [[টেষ্ট ক্ৰিকেট মেচ্ছ্‌ৰ তালিকা|ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়ামসমূহৰ]] অন্যতম |alt=A grassy ground with skyscrapers behind it]] [[ক্ৰিকেট]] এই চহৰৰ সবাতোকৈ জনপ্ৰিয় খেল। খেলাৰ মেচ‌ৰ অভাৱত সদায়ে এই খেলাক [[ব্যাকইয়াৰ্ড ক্ৰিকেট|সংক্ষেপিত ৰূপত]] খেলা হয়; যিটো সাধাৰণতে গলি ক্ৰিকেট নামেৰে পৰিচিত। ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ড বা [[ব'ৰ্ড অফ কণ্ট্ৰোল ফৰ ক্ৰিকেট ইন ইণ্ডিয়া]] (বিচিচিআই)<ref>{{cite web |title=About BCCI |publisher=[[Board of Control for Cricket in India]] (BCCI) |url=http://www.bcci.tv/about-bcci.html |accessdate=2009-05-16 |archivedate=2009-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207202946/http://www.bcci.tv/about-bcci.html |deadurl=yes }}</ref> আৰু [[ইণ্ডিয়ান প্ৰীমিয়াৰ লীগ]]ৰ (আইপিএল)<ref>{{cite web |url=http://www.investmentkit.com/latestnews/2010/04/15/i-t-raids-at-ipl-headquarter-at-bcci-in-mumbai-reports-ndtv-2/ |title=I-T Raids at IPL Headquarter at BCCI in Mumbai, reports NDTV &#124; InvestmentKit.com Articles |publisher=Investmentkit.com |date=2010-04-15 |accessdate=2010-05-05 |archivedate=2012-12-08 |archiveurl=https://archive.is/20121208175436/http://www.investmentkit.com/latestnews/2010/04/15/i-t-raids-at-ipl-headquarter-at-bcci-in-mumbai-reports-ndtv-2/ |deadurl=yes }}</ref>মুখ্য কাৰ্যালয় মুম্বাইতেই অৱস্থিত। [[ৰঞ্জি ট্ৰফী]]ত চহৰৰ প্ৰতিনিধি দল [[মুম্বাই ক্ৰিকেট দলে]] ৪০ বাৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছে, যিটো কোনো একক দলৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক সংখ্যা।<ref>{{cite news |last=Makarand |first=Waingankar |title=Attacking pattern of play has delivered |date=2009-01-18 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2009/01/18/stories/2009011856451500.htm |accessdate=2009-06-08}}</ref> [[ইণ্ডিয়ান প্ৰীমিয়াৰ লীগ]]ত এই চহৰৰ প্ৰতিনিধি দল হৈছে [[মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছ্]]। চহৰৰ দুখন আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম হ'ল [[ৱাংখেড়ে ষ্টেডিয়াম]] আৰু [[ব্ৰেব'ৰ্ন ষ্টেডিয়াম]]।<ref>{{cite news |last=Seth |first=Ramesh |title=Brabourne&nbsp;— the stadium with a difference |date=2006-12-01 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/yw/2006/12/01/stories/2006120100150200.htm |accessdate=2009-06-08 |archivedate=2008-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421010655/http://www.hindu.com/yw/2006/12/01/stories/2006120100150200.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰৰ বিশিষ্ট ক্ৰিকেটাৰসকলৰ মাজত উল্লেখযোগ্য হ’ল [[শচীন তেণ্ডুলকাৰ]]<ref>{{cite news |last=Srivastava |first=Sanjeev |title=Tendulkar serves it up |date=2002-11-05 |work=BBC News |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/2/low/south_asia/2404371.stm |accessdate=2009-06-08}}</ref> আৰু [[সুনীল গাভাস্কাৰ]]।<ref>{{cite journal |last=Murali |first=Kanta |year=2002 |month=August-September |title=Gavaskar: India's Greatest Crickter |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |volume=19 |issue=18 |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1918/19180820.htm |accessdate=2009-04-25 |publisher=[[The Hindu]] |archivedate=2009-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091123212136/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1918/19180820.htm |deadurl=yes }}</ref> [[এচ’চিয়েছন ফুটবল|ফুটবল]] এই চহৰৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় খেল। চহৰৰ বহু ব্যক্তি [[ফিফা বিশ্বকাপ]] আৰু ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ দৰ্শক।<ref>{{cite news |last=Bubna |first=Shriya |title=Forget cricket, soccer's new media favourite |date=2006-07-07 |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |url=http://www.rediff.com/money/2006/jul/07fifa.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> দেশৰ বৃহত্তম পেছাদাৰী ফুটবল লীগ [[ইণ্ডিয়ান চুপাৰ লীগ]]ৰ দল হৈছে [[মুম্বাই চিটি এফ চি]]। আনহাতে অন্যতম শীৰ্ষ পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰতিযোগিতা [[আই-লীগ|আই-লীগত]] মুম্বাইৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে [[কেংক্ৰে এফ চি]]য়ে<ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/sports/football/kenkre-fcs-i-league-dreams-21-years-in-the-making|title=Kenkre FC’s I-League dreams: 21 years in the making|website=freepressjournal.in|access-date=16 December 2021|archivedate=8 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211208150044/https://www.freepressjournal.in/sports/football/kenkre-fcs-i-league-dreams-21-years-in-the-making|deadurl=yes}}</ref>। মুম্বাইৰ পূৰ্বৰ আই-লীগৰ দল সমূহ হৈছে [[মুম্বাই ফুটবল ক্লাব]],<ref>{{cite news |title=Mumbai Football Club launched |date=2007-06-28 |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |url=http://www.rediff.com/sports/2007/jun/28foot.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> [[মাহিন্দ্ৰা ইউনাইটেড]],<ref>{{cite news |last=Sharma |first=Amitabha Das |title=Mahindra United in summit clash |date=2003-07-07 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/08/07/stories/2003080705022100.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> আৰু [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া (ফুটবল ক্লাব)|এয়াৰ ইণ্ডিয়া]]।<ref>{{cite news |title=I-League: Mahindra United to face Mumbai FC |date=2008-10-10 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/007200810101668.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> ক্ৰিকেটৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিৰ লগে লগে [[ফিল্ড হকী|ফিল্ড হকীৰ]] জনপ্ৰিয়তা অৱশ্যে কমি গৈছে। [[ৱৰ্ল্ড ছিৰিজ হকী|ৱৰ্ল্ড ছিৰিজ হকী]] (ডব্লিউএচএইচ) আৰু [[হকী ইণ্ডিয়া লীগ]] (এইচ আই এল)ত অংশগ্ৰহণকাৰী মুম্বাইৰ দল দুটা হ’ল [[মুম্বাই মেৰীণছ]] আৰু [[মুম্বাই মেজিচিয়ানছ]]। প্ৰতি ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[মহালক্ষ্মী ৰেচক’ৰ্চ|মহালক্ষ্মী ৰেচক’ৰ্চত]] [[ডাৰবি (ঘোঁৰাদৌৰ)|ডাৰবি]] ৰেচৰ আয়োজন কৰা হয়। মুম্বাইৰ [[ৰয়েল ওয়েষ্টাৰ্ন ইণ্ডিয়ান টাৰ্ফ ক্লাব|টাৰ্ফ ক্লাবত]] ফেব্ৰুৱাৰীত [[ইউনাইটেড ব্ৰিউয়াৰিচ গ্ৰুপ|মেকডুৱেলৰ]] ডাৰবিও অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news |last=Pal |first=Abir |title=Mallya, Diageo fight for McDowell Derby |date=2007-01-17 |publisher=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1233374.cms |accessdate=2009-06-08}}</ref> সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত [[ফৰমুলা ওৱান]] ৰেচিং-ৰ কামতো জনগণৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite news |last=Pinto |first=Ashwin |url=http://www.indiantelevision.com/mam/headlines/y2k5/mar/marmam27.htm |title=ESS plans marketing blitz around F1 |date=2005-03-05 |accessdate= 2009-04-26 |publisher=Indiantelevision.com}}</ref> ২০০৮ চনত [[ফ’ৰ্চ ইণ্ডিয়া]] এফ ওৱান টিম কাৰৰ উদ্বোধন হয় মুম্বাইত।<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/motorSportsNews/idUKL2521523620080125 |title=Motor racing-Force India F1 team to launch 2008 car in Mumbai |date=2008-01-25 |accessdate=2008-01-27 |publisher=Reuters UK |work=Thomson Reuters |archivedate=2008-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080129132715/http://uk.reuters.com/article/motorSportsNews/idUKL2521523620080125 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ মাৰ্চত মুম্গ্ৰন্থে গ্ৰ্যাণ্ড প্ৰিস্ক [[এফ ওৱান পাৱাৰবোট ৰেচিং|এফ ওৱান পাৱাৰবোট ওৱৰ্ল্ড চ্যাম্পিয়নশ্বিপত]] অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=68125 |title=Formula 1 powerboating swooshes into Mumbai, tourism hope for city |last=Jore |first=Dharmendra |date=2004-11-14 |accessdate=2009-05-14 |publisher=[[The Indian Express]] |work=Mumbai Newsline}}</ref> ২০০৪ চনত ভাৰতীয় জনগণৰ মাজত খেলাধূলাৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে বাৰ্ষিক [[মুম্বাই মাৰাথন|মুম্বাই মাৰাথনৰ]] সূচনা ঘটোৱা হয়।<ref>{{cite news|date=2007-12-18|url=http://www.earthtimes.org/articles/show/160916.html|title=Mumbai marathon draws all defending champions|accessdate=2009-05-28|work=The Earth Times|archivedate=2012-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120902025544/http://www.earthtimes.org/articles/show/160916.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৬ ও ২০০৭ চনত [[কিংফিছাৰ্চ এয়াৰলাইনচ টেনিচ ওপেন]] নামেৰে [[এচ’চিয়েছন অফ টেনিচ প্ৰফেছনালচ|এটিপি ওৱৰ্ল্ড ট্যুৰৰ]] এক [[ইণ্টাৰনেছনেল ছিৰিজ টুৰ্নামেণ্ট]] আয়োজিত হয় মুম্বাইত।<ref>{{cite news|work=CBS Sports|title=Bangalore replaces Mumbai on ATP Tour circuit|url=http://www.sportsline.com/tennis/story/10834314|date=2008-05-20|accessdate=2009-05-28|archivedate=2012-09-18|archiveurl=https://archive.is/20120918093423/http://www.sportsline.com/tennis/story/10834314|deadurl=yes}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist|3}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Mumbai|মুম্বাই}} * {{Wikivoyage|Mumbai}} * [http://www.mcgm.gov.in/ Official site of the Municipal Corporation of Greater Mumbai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028225646/http://www.mcgm.gov.in/ |date=2017-10-28 }} * [http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php Official City Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090310212824/http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php |date=2009-03-10 }} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ৰাজধানী}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] f3yezljxvgx9j4l66ax3v0ejhpgy9bf 0 2672 622421 555047 2026-08-01T15:40:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622421 wikitext text/x-wiki {{About|নগৰখন|একে নামৰ জিলা|যোৰহাট জিলা}} <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox Indian jurisdiction | native_name = যোৰহাট |former_name = | nickname= | other_name = |type = নগৰ | skyline = Jorhat.jpg|thumb|যোৰহাট | skyline_caption = <!--Clockwise from top left: Divine Plaza mall, NEDFI House, Monal Plaza, Anil Plaza Downtown Guwahati, Night view from hills, Fog in Guwahati, Ganeshguri Flyover Interchange, and Dee Tee Towers |locator_position = center : <span style='font-size:8.0pt'>'''''Guwahati Metropolis'''''26° 45' 0" North, 94° 13' 0" East [[File:Guwahati City.jpg|thumb|Dusk at Guwahati]]--> | locator_map= <!--{{Location map|India|float=none|label=যোৰহাট|lat=26.13°|long=91.77°|position=left}} --> | latd = 26 | latm = 45 | lats = 0 | latNS = N | longd = 94 | longm = 13 | longs = 0 | longEW = E | state_name = অসম | district = [[যোৰহাট জিলা]] | region = [[উজনি অসম]] | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | altitude = 116 | climate = AC | population_as_of = | population_rank = | population_total = | population_metro = 170648 | population_metro_as_of = 2001 | population_metro_cite = | population_metro_rank = 44 | area_magnitude = km2 | area_total = | area_total_cite = | area_telephone = +91-376 | postal_code = 785 XXX | vehicle_code_range = AS-03 | unlocode = INJRH | website = | website_caption = | inset_map_marker = yes }} '''যোৰহাট''' [[অসম|অসমৰ]] এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ আৰু যোৰহাট জিলাৰ সদৰ। ই গুৱাহাটীৰ পৰা ৩১৮ কিল'মিটাৰ পূবত অৱস্থিত। ১৮শ শতিকাত আহোম শাসনৰ শেষৰফালে টুংখুঙীয়া [[আহোম ৰাজবংশ]]ই যোৰহাটত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। [[ভোগদৈ নদী]]ৰ ক্ৰমে পূব আৰু পশ্চিমফালে থকা 'চকীহাট' আৰু 'মাছৰহাট' নামৰ বজাৰ দুখনৰ(যোৰ) পৰাই চহৰখনৰ নাম 'যোৰহাট' হয়।<ref name=gov>{{cite web|title=About the Place | url=http://jorhat.nic.in/about-the-place.html | website=Jorhat.nic.in | accessdate=23 Nov 2011}}</ref> [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ শেষ ৰাজধানী হিচাপে যোৰহাটত আহোম ৰজাৰ সমাধিক্ষেত্ৰ ৰজা মৈদাম, লাচিত বৰফুকনৰ মৈদাম, ৰাজমাও পুখুৰী, বঙাল পুখুৰীকে ধৰি বহুতো ঐতিহাসিক সমল পোৱা যায়। যোৰহাটক অসমৰ সাংস্কৃতিক প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলিও কোৱা হয়। যোৰহাটৰ বাসিন্দাৰ স্বাক্ষৰতাৰ হাৰ অসমৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক।{{cn}} অসমৰ চাহ উৎপাদনৰ অন্যতম স্থান যোৰহাট। ৰৰৈয়াত যোৰহাটৰ বিমান বন্দৰ আছে; আনহাতে ৰেলৱে ষ্টেচন হৈছে যোৰহাট টাউন ষ্টেচন আৰু ৰে'লৱে জংচনটো [[মৰিয়নি জংচন ৰেল ষ্টেচন|মৰিয়নি জংচন]]। [[অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]], [[টোকোলাই চাহ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]], [[উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান|উত্তৰ পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] আদি যোৰহাটৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য প্ৰতিষ্ঠান। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== যোৰহাটৰ স্থানাংক হৈছে {{Coord|26.75|N|94.22|E|}}<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Jorhat |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Jorhat.html |access-date=2011-11-24 |archivedate=2010-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100409070944/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Jorhat.html |deadurl=yes }}</ref> আৰু গড় উচ্চতা {{convert|116|m|ft}}। যোৰহাট জিলাৰ পূবে [[শিৱসাগৰ জিলা]], পশ্চিমে [[গোলাঘাট জিলা]], উত্তৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] আৰু দক্ষিণে নগা পাহাৰ। যোৰহাট নগৰৰ পৰিসীমা ৯.২০ বৰ্গ কি:মি: আৰু ইয়াত পৌৰসভাৰ অন্তৰ্গত ১৯টা ৱাৰ্ড আছে।<ref name="municipal">{{cite web | url=http://www.jorhatmunicipalboard.org/as/index.php | title=পৌৰপতিৰ একলম | publisher=Jorhat municipal board | accessdate=April 28, 2012 | archivedate=March 21, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321003937/http://www.jorhatmunicipalboard.org/as/index.php | deadurl=yes }}</ref> ==জনগাঁথনি== ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি যোৰহাট পৌৰসভাৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৬৬,৪৫০ আৰু ঘনবসতি ২,৮৫১ [https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999]। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ জনসংখ্যা ক্ৰমে ৩৬,৩৬৬ আৰু ৩০,০৮৪ জন। ১৯৯১ চনৰ লোকপিয়লতকৈ এই সংখ্যা ১৮.৬৯ শতাংশ বেছি। বৰ্তমান যোৰহাট চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১.৪৫ লাখ। ==ইতিহাস== {{Main|যোৰহাট জিলাৰ ইতিহাস}} 'যোৰহাট' শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে 'দুখন বজাৰ' (যোৰ-দুই, হাট-বজাৰ), ১৮শ শতিকাত ভোগদৈ নদীৰ দুয়োপাৰে থকা "চকীহাট" আৰু "মাছৰহাট"ৰ পৰাই এই নাম আহে। ই আছিল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তিম ৰাজধানী। ১৭৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহই ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শিৱসাগৰ( পূৰ্বৰ ৰংপুৰ) ৰ পৰা যোৰহাটলৈ স্থানান্তৰিত কৰে।<ref name=gov></ref> আহোম ৰজাসকলে নগৰখনত ৰাজমাও পুখুৰী বা বৰপুখুৰী, বুঢ়াগোঁহাই পুখুৰী, বলিয়া গোঁহাই পুখুৰী, বঙাল পুখুৰী, কটকী পুখুৰী, মিঠাপুখুৰী আদি খন্দাইছিল। কিন্তু ১৮১৭ চনৰ পিছত হোৱা উপৰ্যুপৰি মানৰ অসম আক্ৰমণত যোৰহাট নগৰ প্ৰায় সম্পূৰ্ণ ৰূপে ধ্বংস হয়। তাৰ পৰৱৰ্তী কালত যোৰহাট ব্ৰিটিছৰ দখললৈ আহে আৰু ডেভিদ স্কট, কেপ্তেইন ৰিচাৰ্দ আদি চাহাবৰ নেতৃত্বত চহৰখনৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয়। ব্ৰিটিছ শাসন যদিও নানা বিদ্ৰোহ, আন্দোলন আদিৰ পৰা মুক্ত নাছিল, তথাপিও, এই ঐতিহাসিক চহৰ খনৰ পুনৰ নিৰ্মাণত তেওঁলোকৰ অৱদান অনস্বীকাৰ্য্য। তেওঁলোকৰ শাসনৰ প্ৰথম দশকতে ১৮৩৯ চনত [[গোমধৰ কোঁৱৰ]], [[পিয়লি ফুকন]], [[জীউৰাম দুলীয়া বৰুৱা]] আদিৰ নেত্বত্বত ব্ৰিটিছৰ বিৰূদ্ধে বিদ্ৰোহে গা কৰি উঠে। বিখ্যাত [[চিপাহী বিদ্ৰোহ]]ৰ কেন্দ্ৰ স্বৰূপ এই নগৰতে বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ নামত [[মণিৰাম দেৱান]]কে ধৰি ১৮৫৮ চনত বিদ্ৰোহৰ নেতাসকলক ৰাজহুৱাভাৱে ফাঁচি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=History | url=http://jorhat.nic.in/history.html |website=Jorhat.nic.in | accessdate=23 Nov 2011}}</ref> ১৮৬৯ চনত যোৰহাটক শিৱসাগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত এটা মহকুমা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় আৰু ১৯১১ চনত যোৰহাটক শিৱসাগৰ জিলাৰ সদৰ ঠাই বুলি ঘোষণা কৰা হয়<ref name=gov></ref>। ১৮৮৫ চনত ব্ৰিটিছে স্থাপন কৰা নেৰ' গজ ৰে'ল সেৱা [[যোৰহাট প্ৰভিঞ্চিয়েল ৰে'লৱে]]ৰ জৰিয়তে যোৰহাটলৈ ৰে'লসেৱাৰ সূচনা হয়<ref name="NFR HISTORY">{{cite web | url=http://www.nfr.railnet.gov.in/engir/History1.htm | title=NFR History | publisher=NF Railway | accessdate=12 চেপ্তেম্বৰ 2020 | archivedate=2014-05-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502032906/http://www.nfr.railnet.gov.in/engir/History1.htm | deadurl=yes }}</ref>। ১৯০৯ চনত যোৰহাট পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। প্ৰখ্যাত জীৱনীকাৰ গুণাভিৰাম বৰুৱাই 'আসাম বুৰঞ্জী' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা এক প্ৰচলিত প্ৰবাদ মতে প্ৰাচীন মগধৰাজ জৰাসন্ধই বহুতো ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য (প্ৰায় ৮৬ খন) জয় কৰি ইয়াৰ ৰজাসকলক এতিয়াৰ যোৰহাটত বন্দী কৰি ৰাখিছিল। পিছত ভীমে জৰাসন্ধক বধ কৰি ৰজাসকলক মুকলি কৰি দিয়ে আৰু তেতিয়াৰে পৰা ৰাজ্যবোৰৰ মাজত সুখ-শান্তি বিৰাজ কৰিবলৈ দিয়ে। এতিয়াৰ চেকণীধৰা, কমলাবৰীয়া আৰু আতিলা গাঁও আগুৰি থকা ঠাইখণ্ড জৰাসন্ধ ৰজাৰ পোতাশাল আছিল বুলি জনা যায়।<ref>আসাম বুৰঞ্জী -- গুণাভিৰাম বৰুৱা</ref> ==সংস্কৃতি আৰু গণ মাধ্যম== যোৰহাটক অসমৰ সাংস্কৃতিক প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলি কোৱা হয়। যোৰহাটৰ সংস্কৃতিপ্ৰেমী ৰাইজৰ নীৰৱচ্ছিন্ন প্ৰচেষ্টাৰ ফলত চহৰখনত এতিয়াও পুৰণি ঐতিহ্যৰ স্বাক্ষৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। নাটক তথা বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৮৯৬ চনত যোৰহাটৰ কেইজনমান বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ তত্ত্বাৱধানত 'যোৰহাট থিয়েটাৰ'ৰ জন্ম হয়<ref>{{Cite web|url=http://jorhat.gov.in/history-of-jorhat.html|title=Jorhat District, Assam|website=jorhat.gov.in|access-date=2020-03-22}}</ref>। ১৯১৫ চনত 'যোৰহাট সাহিত্য সভা' স্থাপিত হয়। [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ এক মুখ্য কাৰ্য্যালয় ৰাধাকান্ত সন্দিকৈয়ে দান দিয়া "চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন" ইয়াতে অৱস্থিত। যোৰহাট জিলা অসমৰ কেইবাজনো বিখ্যাত মণিষীৰ জন্মস্থান। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]], [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] বিজয়ী [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[নীলমণি ফুকন]] আদিকে ধৰি বহুতো কবি, সাহিত্যিক, গৱেষক পণ্ডিত, কাৰিকৰী বিশাৰদ, সাংবাদিকে যোৰহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৩৫ চনত অসমৰ প্ৰথমখন দৈনিক বাতৰি কাকত ''দৈনিক বাতৰি'' ৰায়বাহাদুৰ [[শিৱপ্ৰসাদ বৰুৱা]]ৰ উদ্যোগত যোৰহাটৰ পৰা প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{cite web | url=https://www.assams.info/answers/first-assamese-daily-newspaper| title=What was the First Assamese Daily Newspaper?|access-date=12 February 2023}}</ref> <ref>{{cite web | url=http://indiatoday.intoday.in/story/explore-the-unexplored-thangal-manor-in-jorhat/1/465310.html | title=Thangal Manor in Jorhat, Assam is worth a visit|date= 4 September 2015|access-date=12 February 2023}}</ref> যোৰহাটৰ পৰা কেইবাখনো দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত প্ৰকাশ হয়- ইংৰাজীত ''The North East Times'' আৰু ''The Telegraph'', অসমীয়াত ''সাপ্তাহিক জনমভূমি'', ''[[দৈনিক জনমভূমি]]'', ''[[আমাৰ অসম]]'', ''[[অসমীয়া খবৰ]]'' আৰু ''[[দৈনিক অগ্ৰদূত]]'', [[হিন্দী]]ত ''পূৰ্বাঞ্চল প্ৰহৰী''<ref name=gov></ref>। ''City Guide of Jorhat'' নামৰে ১৯৮৭ চনত যোৰহাটৰ প্ৰথমখন নিৰ্দেশিকা প্ৰকাশ পায়। যোৰহাটৰ আকাশবাণী ৰেডিঅ' কেন্দ্ৰটো চহৰখনৰ গড়মূৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। ==ৰাজনীতি== যোৰহাট চহৰ [[যোৰহাট (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত<ref>{{cite web| url = http://www.mpmla.in/mp.php?stcode=S03&pcno=12| title = M.P Jorhat, Assam, India| accessdate = ২০১১-১১-২৬| work = Assam| publisher = Election Commission of India| archivedate = 2012-03-13| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120313174445/http://www.mpmla.in/mp.php?stcode=S03&pcno=12| deadurl = yes}}</ref>। [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ [[গৌৰৱ গগৈ]] যোৰহাট লোকসভা সমষ্টিৰ বৰ্তমানৰ সাংসদ। আনহাতে [[যোৰহাট (বিধানসভা সমষ্টি)]]ৰ বৰ্তমানৰ বিধায়ক হৈছে [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ [[হিতেন্দ্ৰ নাথ গোস্বামী]]। ==যাতায়াত== {{Main|যোৰহাট জিলাৰ পৰিবহণ}} ===বিমানপথ=== "যোৰহাট বিমান বন্দৰ"ক "[[ৰৰৈয়া বিমানবন্দৰ]]" বুলিও কোৱা হয়। চহৰৰ ৰৰৈয়া অঞ্চলত ইয়াৰ অৱস্থান। যোৰহাটৰ পৰা নিয়মীয়াভাৱে [[কলকাতা]], [[গুৱাহাটী]] আৰু [[নতুন দিল্লী]] লৈ [[ইণ্ডিগ']] বিমান সেৱাৰ বিমান চলাচল কৰে। যাত্ৰীৰ সংখ্যাৰ ফালৰ পৰা ই অসমৰ ৪ৰ্থ ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। ই পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো বায়ুসেনাৰ বিমানঘাটি। ===ৰেলপথ=== [[File:Jan Shatabdi Express at Jorhat Town.jpg|thumb|যোৰহাট টাউন ৰেল ষ্টেচনত ৰৈ থকা অৱস্থাত [[জন শতাব্দী এক্সপ্ৰেছ]]]] যোৰহাট [[ভাৰতীয় ৰেলসেৱা]]ৰ [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলসেৱা]]ৰ অন্তৰ্গত। চহৰৰ ভিতৰত যোৰহাট টাউন ৰেল ষ্টেচন আৰু কিছু আঁতৰৰ মৰিয়নিত [[মৰিয়নি জংচন]] আছে। গুৱাহাটী-যোৰহাট [[জন শতাব্দী এক্সপ্ৰেছ]], গুৱাহাটী-যোৰহাট-ডিব্ৰুগড় নাগালেণ্ড এক্সপ্ৰেছ আৰু গুৱাহাটী-যোৰহাট-মৰিয়নি বি.জি. এক্সপ্ৰেছ হৈছে টাউন ষ্টেচনৰ প্ৰধান ৰেল সংযোগ। ===স্থলপথ=== উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰধান নগৰ-চহৰসমূহৰ লগত যোৰহাটৰ স্থলপথেৰে সু-সংযোগ আছে। তৰাজানৰ কটকীপুখুৰীস্থিত আন্তঃৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা ৰাজ্য তথা উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী বাছ চলাচল কৰে। [[৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩৭]]এ যোৰহাটক অসমৰ আন ঠাইসমূহৰ লগত সংযোগ কৰিছে। ==উল্লেখযোগ্য দৰ্শনীয় স্থান== {{Main|যোৰহাট জিলাৰ পৰ্যটনস্থলসমূহৰ তালিকা}} ; [[যোৰহাট জিমখানা ক্লাব]] [[image:Jorhat Gymkhana Club.jpg|200px|thumb|যোৰহাট জিমখানা ক্লাব]] ১৮৭৬ চনত চেকনীধৰা গাঁৱত ডি. স্লিমনৰ দ্বাৰা এই জিমখানা ক্লাবটো স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থাপন হোৱা বছৰ ধৰি ইয়াত ঘোঁৰা দৌৰ অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে য'ত বিজয়ীক "গ'ভাৰ্ণৰছ কাপ" প্ৰদান কৰা হয়। ইয়াত থকা 'নাইন হ'ল গ'ল্ফ ক'ৰ্ছ' এছিয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি গ'ল্ফ ক'ছ আৰু বিশ্বৰ ভিতৰত তৃতীয় সৰ্বোচ্চ পুৰণি। ইয়াত এতিয়া ল'ন টেনিছ গ্ৰাছ ক'ৰ্ট, চুইমিং পুল, বিলিয়াৰ্ডছ্‌, প'ল' আৰু চিনেমা থিয়েটাৰৰ সুবিধা আছে। ইয়াত ক্ৰিকেটৰ বাবে 'যোৰহাট জিমখানা খেলপথাৰ'ও আছে। নগৰৰ পৰা ক্লাবলৈ যোৱা পথটো ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত যোৰহাটৰ প্ৰথম পকী পথ। ; [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]] ৰাধাকান্ত সন্দিকৈয়ে দান কৰা চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। ১৯২৬ চনত ইয়াক সজা হৈছিল। যোৰহাটৰ পৰা [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]], [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]], [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] আদি ব্যক্তিয়ে অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিৰ পদ অলঙ্কৃত কৰিছিল। ; [[বঙাল পুখুৰী]] [[File:Bongal Pukhuri.JPG|200px|thumb|বঙাল পুখুৰী]] যোৰহাট চহৰৰ দক্ষিণফালে ন-আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ১৭৩৯ চনত বদন বৰফুকনে গা ধুবলৈ যাওঁতে ৰূপসিং বঙালে তেওঁক হত্যা কৰিছিল। তাৰ বাবে তেওঁ লাভ কৰা পুৰস্কাৰ ধনেৰে এই পুখুৰী খন্দোৱায়। মানুহ মাৰি পোৱা ধনেৰে নিৰ্মাণ কৰোৱা বাবে স্থানীয় ৰাইজে ইয়াৰ পানী ব্যৱহাৰ নকৰে। ; [[বুঢ়ীগোসানী দেৱালয়]] বুঢ়ীগোসানী দেৱালয় হৈছে [[যোৰহাট]] চহৰৰ মাজমজিয়াত [[গড় আলি]]ৰ পূবে অৱস্থিত এক [[শাক্তধৰ্ম|শাক্ত]] মন্দিৰ। ১৭০৮ চনত [[আহোম]] স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰসিংহ]]ই জয়ন্তীয়া ৰাজ্যৰ পৰা গোসানীৰ বিগ্ৰহ আনি [[গড়গাঁও|গড়গাঁৱত]] স্থাপন কৰিছিল। গড়গাঁৱৰ পৰা ৰংপুৰ আৰু ৰংপুৰৰ পৰা যোৰহাটলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী সলনি হোৱাত পিছলৈ এই দেৱালয় বৰ্তমানৰ ঠাইত স্থাপিত কৰা হয়।<ref name="পবিত্ৰ">{{cite book | title=পৱিত্ৰ অসম | publisher=অসম সাহিত্য সভা | author=সম্পাদনা: ড॰ মহেশ্বৰ নেওগ | year=২০০৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৬৮-৭০}}</ref> মন্দিৰত থকা মূৰ্তিজনা [[দুৰ্গা]] দেৱীৰ। আগৰ দিনত বুঢ়ীগোসানী দেৱালয়ক "বৰপূজাঘৰ দ'ল" বুলিও জনা গৈছিল। ; [[ৰজা মৈদাম]] [[File:Maidam (burial mound) of the last Ahom King Purandar Singha- Rajamaidam, Jorhat.JPG|200px|thumb|ৰজামৈদাম]] ১৮৯৪ চনৰ ১ অক্টোবৰত মৃত্যু হোৱা [[আহোম ৰাজবংশ|আহোম]] স্বৰ্গদেউ [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ সমাধিক্ষেত্ৰ। ই টোকোলাই নদীৰ দক্ষিণ পাৰে অৱস্থিত। ; [[যোৰহাট বিজ্ঞানকেন্দ্ৰ আৰু তাৰকাগৃহ]] যোৰহাট চহৰৰ মাজমজিয়াতে ঐতিহাসিক ৰাজমাও পুখুৰীৰ পাৰত ই অৱস্থিত। বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ প্ৰথম মহলাত পেট্ৰ’লিয়াম (বিশেষকৈ তেল)ৰ উৎপাদনৰ সম্বন্ধীয় গেলেৰী, বালিত আঁকিব পৰা নানা ধৰণৰ আহিলা আছে। আনহাতে দ্বিতীয় মহলাত বিজ্ঞানৰ নানা ধৰণৰ আহিলা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ সম্বন্ধীয় এটা গেলেৰী পাঁচ বছৰৰ অনূৰ্ধ্ব শিশুৰ বাবে খেলিব পৰাকৈ সুবিধা আছে। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা == [[Image:NEIST Main.JPG|200px|thumb|উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] [[image:Tocklai Experimental Station.jpg|200px|thumb|টোকোলাই চাহ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[image:Jec frontview.jpg|200px|thumb|যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]] [[image:JB_College_,_Jorhat.jpg|200px|thumb|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] {{Main|যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ তালিকা}} শিক্ষাৰ দিশত যোৰহাট এখন আগবঢ়া ঠাই। ১৮৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা যোৰহাট উচ্চ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়ত তেতিয়াৰ পৰাই বিজ্ঞান শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা আছিল। উজনি অসমৰ প্ৰথম মহাবিদ্যালয় ৰূপে জনাজাত “[[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]” ১৯৩০ চনত যোৰহাট চহৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালত চহৰৰ ভিতৰে-বাহিৰে আৰু বহুত উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান গঢ় লৈ উঠে। ===গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান=== *[[উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (North East Institute of Science and Technology, NEIST) *[[টোকোলাই চাহ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (Tocklai Tea Research Institute) *[[বৰ্ষাৰণ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, যোৰহাট]] (Rain Forest Research Institute, RFRI) *ভাৰতীয় শস্য সঞ্চয় ব্যৱস্থাপনা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (Indian Grain Storage Management and Research Institute) *কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰী গৱেষণা তথা প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (Central Muga Eri Research & Training Institute) ===বিশ্ববিদ্যালয়=== *[[অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]] (১৯৬৯ চনত স্থাপিত) *[[কাজিৰঙা বিশ্ববিদ্যালয়]] *[[অসম মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়]] ===কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান=== *[[যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]] *[[প্ৰিন্স অফ ৱেল্‌চ অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] *[[যোৰহাট বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] *উদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (Industrial Training Institute) ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== *[[যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] *[[ড॰ জে. কে. শইকীয়া হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] *মেডিকেল ইনষ্টিটিউট, যোৰহাট (Medical Institute, Jorhat) ===ডিজাইন শিক্ষানুষ্ঠান=== *[[ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান, যোৰহাট]] ===মহাবিদ্যালয়=== *[[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] *[[চন্দ্ৰ কমল বেজবৰুৱা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] *[[দেৱীচৰণ বৰুৱা ছাত্ৰী মহাবিদ্যালয়]] *বাহনা মহাবিদ্যালয় *[[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]] *যোৰহাট আইন মহাবিদ্যালয় *যোৰহাট কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় *ডাঃ নবীন বৰদলৈ মহাবিদ্যালয় *কাকজান মহাবিদ্যালয় ===বিদ্যালয়=== *[[৪ নং ৱাৰ্ড প্ৰাইমাৰী স্কুল]] *যোৰহাট নৰ্মাল স্কুল *কাৰ্মেল স্কুল *চিনামৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *ছেমফ'ৰ্ড ফিউচাৰিষ্টিক স্কুল *জয়া বিদ্যাপীঠ *জোনাকী সঙ্ঘ বিদ্যালয় *শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, গড়মূৰ *শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, নাওশলীয়া *ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বাঘচোং *ডন বস্ক' বিদ্যালয়, লিচুবাৰী *দিল্লী পাব্লিক স্কুল *দীপাঙ্কৰ বিদ্যাপীঠ *দেৱী চৰণ বৰুৱা উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয় *বাল্য ভৱন *বাল ভাৰতী বায়ু সেনা বিদ্যালয় *বিদ্যুৎকুঞ্জ *মহৰ্ষি বিদ্যা মন্দিৰ *মালৌ আলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বিদ্যালয় *যোৰহাট আদৰ্শ সংযুক্ত বিদ্যালয় *যোৰহাট গীতাৰ্থী বিদ্যালয় *যোৰহাট হাই স্কুল *যোৰহাট আদৰ্শ সংযুক্ত বিদ্যালয় *যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় *[[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালক বিদ্যালয়]] *ৰয়েল অক্ হাইস্কুল *ৰাষ্ট্ৰভাষা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *ৰেৱকান্ত বৰুৱা হাইস্কুল *আৰ্মী পাব্লিক স্কুল *শঙ্কৰদেৱ চেমিনাৰী বিদ্যালয় *স্প্ৰীংডেইল হাইস্কুল *চেণ্ট মেৰীজ হাইস্কুল *হেমলতা সন্দিকৈ মেম'ৰিয়েল ইনষ্টিটিউট ===কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়=== *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (বায়ু সেনা আস্থান) *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (NEIST) *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (ONGC) ==চিত্ৰশালা== {{multiple image | align = center | direction = horizontal | footer_align = center | image1 =Way To Majuli.jpg | width1 = 247 | image2 =Tarun Ram Phukan Road Jorhat.jpg | image3 = Millenium_momentum_(Song_of_Glory)_,Jorhat.jpg | width3 = 195 | image4 = Garden_of_Eden,Jorhat.jpg | width4 = 257 | footer = ''(বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ)'' পৃথিৱীৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ [[মাজুলী]]লৈ যোৱাৰ পথ; চোলাধৰাৰ তৰুণ ৰাম ফুকন পথৰ দৃশ্য; শতবৰ্ষৰ স্মাৰক; আৰু গান্ধী উদ্যান }} {{-}} ==লগতে চাওক== *[[যোৰহাট ষ্টেডিয়াম]] *[[যোৰহাট জিলা]] *[[যোৰহাট (লোকসভা সমষ্টি)]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Wikivoyage|Jorhat}} * [http://jorhat.nic.in/ যোৰহাট NIC] * [http://www.nfr.railnet.gov.in/tourist/jorhat.htm পৰ্য্যটন যোৰহাট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111124130632/http://www.nfr.railnet.gov.in/tourist/jorhat.htm |date=2011-11-24 }} * [http://digambersjorhat.org/jorhat.htm শ্ৰী দিগম্বৰ জৈন সমাজ যোৰহাট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814151829/http://digambersjorhat.org/jorhat.htm |date=2011-08-14 }} * [http://www.jorhat.org/ Jorhat] যোৰহাট নগৰ * [http://www.census2011.co.in/census/district/154-jorhat.html যোৰহাট লোকপিয়ল ২০১১] {{Articles related to Assam‎}} {{যোৰহাট জিলা}} {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলা]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী]] sx2xd68xq3lmunx9rdgevzg21kjdbv3 0 7737 622520 606090 2026-08-01T18:01:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622520 wikitext text/x-wiki {{Infobox number |number=0 |cardinal=0, zero, {{nowrap|"oh" ({{IPAc-en|oʊ}})}}, nought, naught, nil |ordinal=Zeroth, noughth, 0th |latin prefix=nulli- |lang1=[[Eastern Arabic numerals|আৰবী]], [[Central Kurdish|কুৰ্দিচ]], [[Persian language|ফাৰ্ছি]], [[Sindhi language|সিন্ধি ]], [[Urdu numerals|উৰ্দু]] |lang1 symbol={{resize|150%|٠}} |lang2=[[Indian numerals|হিন্দু সংখ্যা]] |lang2 symbol={{resize|150%|०}} |lang3=[[Chinese numerals|চীনা]] |lang3 symbol=零, 〇 |lang4=[[Burmese numerals|বাৰ্মিজ]] |lang4 symbol=၀ |lang5=[[Khmer numerals|খেমাৰ]] |lang5 symbol=០ |lang6=[[Thai numerals|থাই]] |lang6 symbol=๐ |lang7=[[Bengali-Assamese numerals|অসমীয়া, বঙালী]] |lang7 symbol=০ |lang8=[[মায়া সংখ্যা]] |lang8 symbol=𝋠 |lang9=[[মোৰ্চ কোড]] |lang9 symbol=_ _ _ _ _|lang10=[[টাই-আহোম ভাষা]]|lang10 symbol=𑜰}} '''শূন্য''' বা '''০''' ('''zero'''; {{IPAc-en||ˈ|z|iː|r|oʊ}} {{respell|ZEER|oh}} এটা [[অংক]] যিটো হিচাপ নিকাচৰ ক্ষেত্ৰত সকলো [[স্থানীয় মান পদ্ধতি|স্থানীয় মান পদ্ধতিৰ]] এক অপৰিহাৰ্য প্ৰতীক।<ref>{{cite book |title=Principles of mathematics |edition=2 |first1=Bertrand |last1=Russel |publisher=Forgotten Books |year=1942 |isbn=1-440-05416-9 |page=125 |url=http://books.google.com/books?id=63ooitcP2osC}}, [http://books.google.com/books?id=63ooitcP2osC&pg=PA125 Chapter 14, page 125]</ref> ইয়াৰ বাহিৰে ই এটা [[সংখ্যা|সংখ্যাও]]। দুয়োটা ৰূপতে [[গণিত|গণিতত]] ইয়াৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। শূন্য এটা সংস্কৃত শব্দ। ই গণিতত এক কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰি গোটা সংখ্যা, বাস্তৱ সংখ্যা আৰু বিভিন্ন বীজগণিতীয় গঠনৰ যোগাত্মক অভেদ হিচাপে কাম কৰে। এককভাৱে শূন্যই অস্তিত্বহীনতা বুজাই আৰু অংক হিচাপে ই সংখ্যাৰ মান নিৰূপণ কৰে। ভাৰতীয় গণিতজ্ঞসকলে পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে শূন্যক সংখ্যা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। নৱম শতিকাত পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰিক গণনাত শূন্যৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ৪৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ তথা জ্যোতিৰ্বিদ আৰ্যভট্টই উল্লেখ কৰিছিল-"স্থানাৎ স্থানম্ দসগুণম্ স্যাত।" অৰ্থাৎ কোনো সংখ্যাৰ প্ৰত্যেক অংকৰে মান তাৰ পিছৰ অংকটোৰ দহগুণ। ইয়াকে দশমিক ভিত্তিত স্থানমান নিৰ্ণয়ৰ পদ্ধতি অৰ্থাৎ দশমিক পদ্ধতিৰ আৰম্ভণি আখ্যা দিয়া হয়। শূন্যৰে সৈতে দশমিক পদ্ধতিৰ প্ৰাচীনতম লিখিত প্ৰয়োগ হিচাপে ৪৫৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত জৈন পুথি '''লোকবিভাগ''' উল্লেখনীয়। শূন্যৰ চিহ্ন হিচাপে এটি সৰু বৃত্তৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ দেখা যায় গোৱালিয়ৰৰ চতুৰ্ভুজ মন্দিৰত প্ৰাপ্ত ৮৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লিপিবদ্ধ এখন শিলালিপিত। ব্ৰহ্মগুপ্তৰ "ব্ৰহ্মস্পুত সিদ্ধান্ত" নামৰ গ্ৰন্থখনত শূন্যৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে তেওঁ কিছুমান নিয়ম আগবঢ়াইছে- *শূন্য আৰু এটা ঋণাত্মক সংখ্যাৰ যোগফল সদায় ঋণাত্মক। *শূন্য আৰু এটা ধনাত্মক সংখ্যাৰ যোগফল সদায় ধনাত্মক। *শূন্য আৰু শূন্যৰ যোগফল সদায় শূন্য। *এটা ধনাত্মক আৰু এটা ঋণাত্মক সংখ্যাৰ যোগফল সিহঁতৰ পাৰ্থক্যৰ সমান বা শূন্য যদিহে সিহঁত সমান। *শূন্যক যিকোনো সংখ্যাৰে হৰণ কৰিলে শূন্য পোৱা যায়। ইয়াৰে শেষৰটো সিদ্ধান্ত আধুনিক সিদ্ধান্তৰ লগত নিমিলে। কাৰণ আধুনিক পদ্ধতিত শূন্য আৰু শূন্যৰ হৰণফল অনিৰ্ণেয় আৰু যিকোনো অশূন্য সংখ্যাক শূন্যৰে হৰণফল ঋণাত্মক বা ধনাত্মক অসীম বুলি ধৰা হয়। ==ব্যুৎপত্তি== শূন্যৰ ইংৰাজী zero শব্দটো ফৰাচী শব্দ zéroৰ জৰিয়তে ইটালীয় zero শব্দৰ পৰা আহিছিল। ইটালীয় শব্দটো আকৌ ইটালীয় ṣafira বা ṣifr শব্দৰ জৰিয়তে zefiro শব্দৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা ভেনিচৰ zevero শব্দৰ সংকোচিত ৰূপ।<ref>{{multiref2|{{cite dictionary| first= Douglas| last= Harper |date=2011| url=https://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=zero&searchmode=none | entry= Zero |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703014638/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=zero&searchmode=none |archive-date=3 July 2017 | title= Etymonline | quote=""figure which stands for naught in the Arabic notation," also "the absence of all quantity considered as quantity," c. 1600, from French ''zéro'' or directly from Italian ''zero'', from Medieval Latin ''zephirum'', from Arabic ''sifr'' "cipher," translation of Sanskrit ''sunya-m'' "empty place, desert, naught"}}.|{{Cite book |last=Menninger |first=Karl |url=https://books.google.com/books?id=BFJHzSIj2u0C |title=Number Words and Number Symbols: A cultural history of numbers |publisher=Courier Dover Publications |year=1992 |isbn=978-0-486-27096-8 |pages=399–404 |access-date=5 January 2016 }}|{{Cite web |date=December 2011 |title=zero, n. |url=http://www.oed.com/view/Entry/232803?rskey=zGcSoq&result=1&isAdvanced=false |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/65yd7ur9u?url=http://www.oed.com/view/Entry/232803?rskey=zGcSoq&result=1&isAdvanced=false |archive-date=7 March 2012 |access-date=4 March 2012 |website=[[Oxford English Dictionary|OED]] Online |publisher=[[Oxford University Press]] |quote="French zéro (1515 in Hatzfeld & Darmesteter) or its source Italian zero, for *zefiro, < Arabic çifr" }}.}}</ref> প্ৰাক-ইছলাম যুগত ṣifr (আৰবী: صفر) শব্দৰ অৰ্থ আছিল "খালী।"<ref name=smithsonian/> {{transliteration|ar|Sifr}} অনুবাদৰ সময়ত ভাৰতৰ শূন্য (সংস্কৃত: शून्य) শব্দৰ বাবে Sifr শব্দটো zeroলৈ বিকশিত হয়।<ref name="smithsonian">{{multiref2 | Smithsonian Institution. {{Google books|0_UyAQAAMAAJ|Oriental Elements of Culture in the Occident|page=518}}. Annual Report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution; Harvard University Archives. "Sifr occurs in the meaning of "empty" even in the pre-Islamic time. ... Arabic sifr in the meaning of zero is a translation of the corresponding India sunya." | {{cite book | first=Jan |last=Gullberg |date=1997|title=Mathematics: From the Birth of Numbers|publisher= [[W.W. Norton & Co.]]|isbn= 978-0-393-04002-9 | quote-page= 26|quote = ''Zero derives from Hindu sunya – meaning void, emptiness – via Arabic sifr, Latin cephirum, Italian zevero.''}}|{{cite book | first=Robert|last= Logan |date=2010|title=The Poetry of Physics and the Physics of Poetry|publisher=World Scientific | isbn =978-981-4295-92-5|quote-page= 38|quote = The idea of sunya and place numbers was transmitted to the Arabs who translated sunya or "leave a space" into their language as sifr.}} }}</ref> শূন্যৰ প্ৰথম ইংৰাজী ব্যৱহাৰ ১৫৯৮ চনত হৈছিল।<ref>{{cite dictionary |title=Merriam Webster online Dictionary |entry=Zero |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206230446/https://www.merriam-webster.com/dictionary/zero |archive-date=6 December 2017 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/zero}}</ref> উত্তৰ আফ্ৰিকাত ডাঙৰ দীঘল হোৱা আৰু ইউৰোপলৈ দশমিক প্ৰণালী প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ কৃতিত্ব লাভ কৰা ইটালীৰ গণিতজ্ঞ ফিবোনাচিয়ে (গ. ১১৭০ – গ. ১২৫০) জেফিৰাম (zephyrum) শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ই ইটালিয়ান ভাষাত জেফিৰো (zefiro) হৈ পৰে, আৰু তাৰ পিছত ভেনিছিয়ানত জিৰোলৈ (zero) ৰূপান্তৰ হয়। ইটালীৰ জেফিৰো (zefiro) শব্দটো ইতিমধ্যে প্ৰচলিত আছিল (অৰ্থাৎ লেটিন আৰু গ্ৰীক জেফিৰাছৰ (Zephyrus) পৰা "পশ্চিম বতাহ") আৰু আৰবী ṣifr লিপিবদ্ধ কৰোঁতে বানানটো প্ৰভাৱিত হʼব পাৰে বুলি কিছুমান অধ্যয়নে প্ৰতিবেদন দিছে৷<ref name="ifrah">{{harvnb|Ifrah|2000|p=589}}.</ref> [[File:P. Lund, Inv. 35a.jpg|thumb|right|300px|২য় শতিকাত শূন্য বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰাচীন [[গ্ৰীক]] চিহ্ন (সোঁফালে তলৰ চুকত)]] ==ইতিহাস== প্ৰাচীন মিচৰীয় সংখ্যাবোৰৰ ভিত্তি ১০ আছিল।<ref>{{Cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=2000 |title=Egyptian numerals |url=http://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Egyptian_numerals.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115221313/http://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Egyptian_numerals.html |archive-date=15 November 2019 |access-date=21 December 2019 |website=[[mathshistory.st-andrews.ac.uk]] |publisher=University of St Andrews}}</ref> ইজিপ্টোলজিষ্ট (এজন পণ্ডিত বা গৱেষক যি প্ৰাচীন ইজিপ্তৰ অধ্যয়নত বিশেষজ্ঞ) এলান গাৰ্ডিনাৰে পৰামৰ্শ দিছিল যে এনএফআৰ হাইৰোগ্লিফ শূন্যৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমাধি আৰু পিৰামিডৰ অংকনৰ আধাৰ স্তৰ সূচিত কৰিবলৈও একেটা চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal|first=Beatrice |last=Lumpkin |doi=10.1007/BF03024613 |title=Mathematics Used in Egyptian Construction and Bookkeeping |journal=The Mathematical Intelligencer |year=2002 |volume=24 |number=2 |pages=20–25|s2cid=120648746 }}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগলৈকে বেবিলনৰ গণিতত সংখ্যা ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি ৬০ আছিল। অৱস্থানগত মান (বা শূন্য)ৰ অভাৱত সংখ্যাৰ মাজত এটা খালি স্থানৰ দ্বাৰা শূন্যৰ সূচনা কৰা হৈছিল। বাগদাদৰ পৰা ৮০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে আৰু প্ৰাচীন বেবিলন চহৰৰ পৰা ১২ কিলোমিটাৰ (৭.৫ মাইল) পূবে অৱস্থিত কিছ নামৰ (ইৰাক)ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত এক ফলি উদ্ধাৰ হৈছিল। কিছত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭০০ চনৰ পৰাই) লিখক বেল-বান-আপ্লুৱে একেটা বেবিলনীয় গণিতত সংখ্যা ব্যৱস্থাতে তিনিটা হুক শূন্যৰ সূচনা কৰা স্থানধাৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০ত এটা বিৰাম চিহ্ন (দুটা হেলনীয়া কুণ্ডলী)ক স্থানধাৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=2000 |title=Zero |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Zero/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921191118/https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Zero/ |archive-date=21 September 2021 |access-date=2021-09-07 |website=Maths History |publisher=University of St Andrews |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Babylonian mathematics | date= 2016 |url=https://www.open.edu/openlearn/ocw/mod/oucontent/view.php?printable=1&id=1976 |access-date=2021-09-07 |website= The Open University |archive-date=7 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210907135356/https://www.open.edu/openlearn/ocw/mod/oucontent/view.php?printable=1&id=1976 |url-status=live }}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলৰ শূন্যৰ বাবে কোনো চিহ্ন নাছিল (μηδέν, উচ্চাৰণ 'midén'), আৰু ইয়াৰ বাবে সংখ্যাৰ স্থানধাৰী ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।<ref>{{Cite web |last=Wallin |first=Nils-Bertil |date=19 November 2002 |title=The History of Zero |url=http://yaleglobal.yale.edu/about/zero.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825124525/http://yaleglobal.yale.edu/about/zero.jsp |archive-date=25 August 2016 |access-date=1 September 2016 |website=YaleGlobal online |publisher=The Whitney and Betty Macmillan Center for International and Area Studies at Yale. |archivedate=25 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825124525/http://yaleglobal.yale.edu/about/zero.jsp |deadurl=yes }}</ref> গণিতজ্ঞ চাৰ্লছ চেইফৰ মতে, প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ পিছত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ কামৰ বাবে স্থানধাৰী হিচাপে শূন্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, ইয়াক ক্ষুদ্ৰ গ্ৰীক আখৰ ό (όμικρον: omicron) দ্বাৰা শূন্যক সূচিত কৰিছিল। কিন্তু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ গণনাৰ বাবে স্থানধাৰী শূন্য ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে সাধাৰণতে সংখ্যাবোৰক পুনৰ গ্ৰীক সংখ্যালৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। গ্ৰীকসকলে শূন্যক সংখ্যা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ দাৰ্শনিক বিৰোধিতা কৰা যেন লাগিছিল বুলি কিছুমান অধ্যয়নে প্ৰতিবেদন দিয়ে।<ref name="Seife2000">{{cite book | first = Charles | last = Seife | date = 1 September 2000 | title = Zero: The Biography of a Dangerous Idea | publisher = Penguin | page = 39 | isbn = 978-0-14-029647-1 | oclc = 1005913932 | url = https://books.google.com/books?id=obJ70nxVYFUC | access-date = 30 April 2022 | author-link= Charles Seife }}</ref> গ্ৰীকসকলে শূন্যক সংখ্যা হিচাপে মৰ্যাদাৰ বিষয়ে নিশ্চিত নাছিল। যাৰ ফলত শূন্য আৰু শূন্যতাৰ প্ৰকৃতি আৰু অস্তিত্বৰ বিষয়ে দাৰ্শনিকসকলৰ মাজত মধ্যযুগলৈকে ধৰ্মীয় যুক্তিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। <ref>{{cite encyclopedia |last=Huggett |first=Nick |title=Zeno's Paradoxes |date=2019 |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2019/entries/paradox-zeno/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |edition=Winter 2019 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=2020-08-09 |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110135804/https://plato.stanford.edu/archives/win2019/entries/paradox-zeno/}}</ref> [[File:Zero in Rod Calculus.png|thumb|right|alt=Five illustrated boxes from left to right contain a T-shape, an empty box, three vertical bars, three lower horizontal bars with an inverted wide T-shape above, and another empty box. Numerals underneath left to right are six, zero, three, nine, and zero|এয়া হৈছে চীনা ভাষাত প্ৰকাশিত শূন্যৰ চিত্ৰণ গণনা ৰড। শূন্য প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ এটা খালী স্থান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Hodgkin" />]] চীন দেশত, জিয়াহৌ য়াং চুয়ানজিং (৪২৫-৪৬৮ খৃষ্টাব্দ)ত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, এটা সংখ্যাক ১০, ১০০, ১০০০ বা ১০০০০ ৰে পূৰণ বা হৰণ কৰিবলৈ, গণনা বোৰ্ড এখনত থকা ৰড কেইডালমানেৰে ১, ২, ৩ বা ৪ স্থানলৈ আগলৈ বা পিছলৈ স্থানান্তৰ কৰি গণনা কৰা হৈছিল।<ref>{{MacTutor|class=HistTopics|id=Chinese_numerals |title=Chinese numerals |date=January 2004}}</ref> ৰডবোৰে এটা সংখ্যাৰ দশমিক উপস্থাপন দিছিল, য'ত এটা খালী ঠায়ে শূন্যক বুজাইছিল। <ref name="Hodgkin">{{Cite book |last=Hodgkin |first=Luke |url=https://archive.org/details/historyofmathema0000hodg |title=A History of Mathematics: From Mesopotamia to Modernity |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-152383-0 |page=[https://archive.org/details/historyofmathema0000hodg/page/85 85] |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chinese numerals |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Chinese_numerals/ |access-date=2024-04-28 |website=Maths History |language=en}}</ref> গণনা ৰড প্ৰণালী হৈছে এক স্থিতিগত স্বৰলিপি প্ৰণালী। <ref>{{harvnb|Shen|Crossley|Lun|1999|p= 12}}: "the ancient Chinese system is a place notation system"</ref><ref>{{Citation |last=Eberhard-Bréard |first=Andrea |title=Mathematics in China |date=2008 |pages=1371–1378 |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |language=en |doi=10.1007/978-1-4020-4425-0_9453 |isbn=978-1-4020-4425-0 |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures}}.</ref> সেই সময়ত শূন্যক সংখ্যা হিচাপে গণ্য কৰা হোৱা নাছিল, বৰঞ্চ "খালী পদ" হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Crossley">{{Cite book |last1=Shen | first1=Kangshen |url=https://books.google.com/books?id=eiTJHRGTG6YC |title=The Nine Chapters on the Mathematical Art: Companion and Commentary |first2=John N.|last2= Crossley |first3=Anthony W.-C. | last3=Lun | author1-mask= Shen Kanshen |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=978-0-19-853936-0 |page=35 |quote=zero was regarded as a number in India ... whereas the Chinese employed a vacant position}}</ref> ভাৰতত পিংগলা নামৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩ বা ২ শতিকা),<ref name="plofker">{{Cite book |last=Plofker |first=Kim |author-link=Kim Plofker |title=Mathematics in India |title-link=Mathematics in India (book) |publisher=Princeton University Press |year=2009 |isbn=978-0-691-12067-6 |pages=[https://books.google.com/books?id=DHvThPNp9yMC&pg=PA54 54–56] |quote=In the Chandah-sutra of Pingala, dating perhaps the third or second century BC, [ ...] Pingala's use of a zero symbol [śūnya] as a marker seems to be the first known explicit reference to zero. ... In the Chandah-sutra of Pingala, dating perhaps the third or second century BC, there are five questions concerning the possible meters for any value "n". [ ...] The answer is (2)⁷ = 128, as expected, but instead of seven doublings, the process (explained by the sutra) required only three doublings and two squarings – a handy time saver where "n" is large. Pingala's use of a zero symbol as a marker seems to be the first known explicit reference to zero.}}</ref> এজন সংস্কৃত গদ্য পণ্ডিতে, চুটি আৰু দীঘল শব্দাংশৰ বাইনাৰী ক্ৰম ব্যৱহাৰ কৰিছিল- য'ত এটা দীঘল শব্দাংশ দুটা চুটি শব্দাংশৰ সমান আছিল। স্বৰলিপিৰ এই প্ৰণালীটো মোৰ্চ কোডৰ দৰে আছিল। লক্ষণীয়ভাৱে, পিঙ্গলাই শূন্যৰ ধাৰণাটো প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ সংস্কৃত শব্দ [[:en:Śūnyatā|śūnya]] স্পষ্টভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=plofker/> [[File:Bakhshali manuscript zero detail.jpg|thumb|বাখশালি পাণ্ডুলিপি, য'ত "শূন্য" সংখ্যাটো ক'লা বিন্দুৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে। অৱশ্যে ইয়াৰ তাৰিখ অনিশ্চিত।<ref>Devlin, Hannah (13 September 2017). "Much ado about nothing: ancient Indian text contains earliest zero symbol". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on 20 November 2017. Retrieved 14 September 2017.</ref>]] বাখশালি পাণ্ডুলিপি, য'ত "শূন্য" সংখ্যাটো ক'লা বিন্দুৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে। অৱশ্যে ইয়াৰ তাৰিখ অনিশ্চিত।<ref>Devlin, Hannah (13 September 2017). "Much ado about nothing: ancient Indian text contains earliest zero symbol". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on 20 November 2017. Retrieved 14 September 2017.</ref> শূন্যৰ বাবে এটা ডাঙৰ বিন্দু চিহ্ন, সমগ্ৰ বাখশালি পাণ্ডুলিপিখনতে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই পাণ্ডুলিপিখন আছিল ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে অংকৰ ব্যৱহাৰিক হাতপুথি।<ref name="Weiss">{{Cite news |last=Weiss |first=Ittay |date=20 September 2017 |title=Nothing matters: How India's invention of zero helped create modern mathematics |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/nothing-matters-how-the-invention-of-zero-helped-create-modern-mathematics-84232 |access-date=12 July 2018 |archive-date=12 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712124031/https://theconversation.com/nothing-matters-how-the-invention-of-zero-helped-create-modern-mathematics-84232 |url-status=live }}</ref> ==গণিত== গণিতত শূন্যৰ ধাৰণাটোৱে একাধিক ভূমিকা পালন কৰে: অংক হিচাপে ই সংখ্যাসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে অৱস্থান সংকেতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ, আনহাতে ই বহুতো বীজগণিতীয় পৰিৱেশত নিজস্বভাৱে সংখ্যা হিচাপেও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ===অংক হিচাপে=== অৱস্থানগত সংখ্যা প্ৰণালীত (যেনে সংখ্যাসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে সাধাৰণ দশমিক পদ্ধতি), ০ অংকটোৱে এটা স্থানধাৰীৰ ভূমিকা পালন কৰে, যি সূচায় যে সংখ্যাটোৰ সেই স্থানত কোনো মানে অৰিহণা যোগাৱা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, দশমিক সংখ্যা ২০৫ হৈছে দুই শতক আৰু পাঁচ এককৰ যোগফল, য’ত ০ অংকটোৱে বুজায় যে সংখ্যাটোত কোনো দহক যোগ কৰা হোৱা নাই। ===প্ৰাথমিক বীজগণিত=== [[File:Number line with numbers -3 to 3.svg|thumb|upright=1.4|এডাল সংখ্যাৰেখাত −৩ ৰ পৰা ৩ লৈ দেখুওৱা হৈছে, সংখ্যাৰেখাডালৰ মাজত ০ অৱস্থান কৰা দেখা গৈছে৷]] ০ সংখ্যাটো হৈছে আটাইতকৈ সৰু [[স্বাভাৱিক সংখ্যা|অঋণাত্মক অখণ্ড সংখ্যা]], আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ অধনাত্মক অখণ্ড সংখ্যা। ০ ৰ পিছৰ [[স্বাভাৱিক সংখ্যা|স্বাভাৱিক সংখ্যাটো]] ১ আৰু ০ ৰ আগত কোনো স্বাভাৱিক সংখ্যা নাথাকে। ০ সংখ্যাটোক স্বাভাৱিক সংখ্যা বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে বা নহ'বও পাৰে,<ref>{{Cite book |last1=Bunt |first1=Lucas Nicolaas Hendrik |url=https://books.google.com/books?id=7xArILpcndYC |title=The historical roots of elementary mathematics |last2=Jones |first2=Phillip S. |last3=Bedient |first3=Jack D. |publisher=Courier Dover Publications |year=1976 |isbn=978-0-486-13968-5 |pages=254–255 |access-date=5 January 2016 |archive-date=23 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160623174716/https://books.google.com/books?id=7xArILpcndYC |url-status=live }}, [https://books.google.com/books?id=7xArILpcndYC&pg=PA255 Extract of pp. 254–255] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160510195505/https://books.google.com/books?id=7xArILpcndYC&pg=PA255 |date=10 May 2016 }}</ref>{{sfn|Cheng|2017|p=32}} কিন্তু ই এটা [[অখণ্ড সংখ্যা]], আৰু সেয়েহে এটা [[পৰিমেয় সংখ্যা]] আৰু এটা বাস্তৱ সংখ্যা।{{sfn|Cheng|2017|pp=41, 48–53}} শূন্যকে ধৰি সকলো পৰিমেয় সংখ্যাই বীজগণিতীয় সংখ্যা। যেতিয়া বাস্তৱ সংখ্যাবোৰক সম্প্ৰসাৰিত কৰি [[জটিল সংখ্যা]]বোৰ গঠন কৰা হয়, তেতিয়া ০ জটিল সমতলটোৰ উৎপত্তি হিচাপে গণ্য হয়। ০ নম্বৰটো ধনাত্মক বা ঋণাত্মক নহয় বুলি গণ্য কৰিব পাৰি<ref>{{Cite web |author=Weisstein, Eric W. |title=Zero |url=http://mathworld.wolfram.com/Zero.html |access-date=4 April 2018 |website=Wolfram |language=en |archive-date=1 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601190920/http://mathworld.wolfram.com/Zero.html |url-status=live }}</ref> বা, বৈকল্পিকভাৱে, ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক দুয়োটা<ref>{{Cite book |last=Weil |first=André |author-link=André Weil |url=https://books.google.com/books?id=NEHaBwAAQBAJ&pg=PA3 |title=Number Theory for Beginners |date=2012-12-06 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-4612-9957-8 |language=en |access-date=6 April 2021 |archive-date=14 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614182810/https://books.google.com/books?id=NEHaBwAAQBAJ&pg=PA3 |url-status=live }}</ref> আৰু সাধাৰণতে সংখ্যা ৰেখাত কেন্দ্ৰীয় সংখ্যা হিচাপে প্ৰদৰ্শিত হয়। শূন্য হৈছে [[যুগ্ম সংখ্যা]]<ref>[[Lemma (mathematics)|Lemma]] B.2.2, ''The integer 0 is even and is not odd'', in {{Cite book |last=Penner |first=Robert C. |url=https://archive.org/details/discretemathemat0000penn |title=Discrete Mathematics: Proof Techniques and Mathematical Structures |publisher=World Scientific |year=1999 |isbn=978-981-02-4088-2 |page=[https://archive.org/details/discretemathemat0000penn/page/34 34]}}</ref> (অৰ্থাৎ, ২ ৰ গুণিতক), আৰু ই অন্য যিকোনো অখণ্ড সংখ্যা, পৰিমেয় বা বাস্তৱ সংখ্যাৰ এটা অখণ্ড গুণিতক। ই এটা [[মৌলিক সংখ্যা]] বা [[যৌগিক সংখ্যা]] নহয়: ই মৌলিক নহয় কিয়নো সংজ্ঞা অনুসৰি মৌলিক সংখ্যাবোৰ একতকৈ ডাঙৰ, আৰু ই যৌগিক নহয় কিয়নো ইয়াক দুটা সৰু স্বাভাৱিক সংখ্যাৰ গুণিতক হিচাপে প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰি।<ref>Reid, Constance (1992). From zero to infinity: what makes numbers interesting (4th ed.). Mathematical Association of America. p. 23. ISBN 978-0-88385-505-8. zero neither prime nor composite </ref> ===গণিতত শূন্যৰ অন্যান্য ব্যৱহাৰ=== আটাইতকৈ সৰু গণনা সংখ্যা হিচাপে ০ৰ ভূমিকাক বিভিন্ন ধৰণে সাধাৰণীকৰণ বা সম্প্ৰসাৰিত কৰিব পাৰি। [[সংহতি তত্ত্ব|সংহতি তত্ত্বত]] ০ হৈছে ৰিক্ত সংহতি যাক "{ }", "∅" বা "∅" হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়। ৰিক্ত সংহতি হৈছে কোনো উপাদান নথকা এটা সংহতি যাৰ ফল ০ হয়। == লগতে চাওক== *[[সংখ্যা]] *[[সংখ্যা পদ্ধতি]] {{পূৰ্ণ সংখ্যা}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|0 (number)}} {{Wiktionary|zero}} {{Wikiquote|Zero}} * [http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html A History of Zero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204042054/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html |date=2008-12-04 }} * [http://home.ubalt.edu/ntsbarsh/zero/ZERO.HTM Zero Saga] * [http://www.ucs.louisiana.edu/~sxw8045/history.htm The History of Algebra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141009100628/http://www.ucs.louisiana.edu/~sxw8045/history.htm |date=2014-10-09 }} * [[Edsger W. Dijkstra]]: [http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/ewd08xx/EWD831.PDF Why numbering should start at zero], EWD831 (PDF of a handwritten manuscript) * [http://www.schoolhouserock.tv/My.html "My Hero Zero"] Educational children's song in Schoolhouse Rock! ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * Barrow, John D. (2001) ''The Book of Nothing'', Vintage. ISBN 0-09-928845-1. *Diehl, Richard A. (2004) ''The Olmecs: America's First Civilization'', Thames & Hudson, London. *Ifrah, Georges (2000) ''The Universal History of Numbers: From Prehistory to the Invention of the Computer'', Wiley. ISBN 0-471-39340-1. *Kaplan, Robert (2000) ''The Nothing That Is: A Natural History of Zero'', Oxford: Oxford University Press. * Seife, Charles (2000) ''Zero: The Biography of a Dangerous Idea'', Penguin USA (Paper). ISBN 0-14-029647-6. * Bourbaki, Nicolas (1998). ''Elements of the History of Mathematics''. Berlin, Heidelberg, and New York: Springer-Verlag. ISBN 3-540-64767-8. * Isaac Asimov (1978). Article "Nothing Counts" in ''Asimov on Numbers''. Pocket Books. == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী: গণিত]] [[শ্ৰেণী: সংখ্যা]] [[শ্ৰেণী: বীজগণিত]] 5h6om97gsn3b9g499zctitwcmyv8mhf 0 23147 622393 613706 2026-08-01T13:34:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622393 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group= মিচিং জনগোষ্ঠী |image= [[File:গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন মিচিং গাঁৱৰ এটি চাংঘৰ।.jpg|270px|গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন মিচিং গাঁৱৰ এটি চাংঘৰ]] |image_caption=গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন মিচিং গাঁৱৰ এটি চাংঘৰ |Alternative names:<br> |poptime= |popplace=[[অসম]], [[অৰুণাচল]] (উত্তৰপূব ভাৰত) |langs=[[মিচিং ভাষা]] |rels= [[ডনি-প'ল']] (পৰম্পৰাগত ধৰ্ম), [[হিন্দু ধৰ্ম]],[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]<ref name="census">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html|title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2017-11-03}}</ref> |related=[[টানি জাতি]] ([[নিচি]], [[আদি]], [[আপাটানি]], [[গালো]], [[টাগিন]] ইত্যাদি) |population=৬৮৭,৮৩৬ (২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি)|region1=[[অসম]]|pop1=৬৭২,৭৫৭+|region2=[[অৰুণাচল]]|pop2=১৫০৭৯+|ref1=<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html "A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix".] www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India.</ref>|ref2=<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html "A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix".]www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India</ref>}} '''মিচিং জনগোষ্ঠী''' ({{lang-en|Mising People}},{{Lang-mrg|Mising Mo:pín}},{{lang-aho|𑜆𑜂𑜫 𑜓𑜣𑜃𑜫 ''pang-din''}}) হৈছে [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচলত]] বসবাস কৰা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা তিব্বতীয়]] ভাষা পৰিয়ালৰ [[টানি জাতি|টানি জাতিৰ]] জনগোষ্ঠী।<ref>LaPollo, Randy J. (ed.). ''Sino-Tibetan languages''. Routledge. ISBN <bdi>9781135797171</bdi>.</ref><ref>[https://www.apricous.com/travelogue/tribe-of-north-east-mising-people Tribe of North East – Mising People]</ref> তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ভাষা হৈছে [[মিচিং ভাষা]] আৰু পৰম্পৰাগত ধৰ্ম হৈছে [[ডনি-প'ল']] ধৰ্ম।<ref>{{Cite web |title=History of Mising |website=Mising Autonomous Council |publisher=Mising Autonomous Council |url=https://www.macassam.org/history-of-mising |access-date=2026-06-15}}</ref> মিচিংসকল [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জনজাতি যি [[ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া]], [[লখিমপুৰ]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ]], [[গোলাঘাট]], [[যোৰহাট]], [[মাজুলী]], [[দৰং]], [[শোণিতপুৰ জিলা]]ত প্ৰধানকৈ বাস কৰে। সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰা বাবে মিচিংসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি নৈৰ ওপৰত ওত:প্ৰোতভাৱে জড়িত। ==নাম== '''মিচিং''':মিচিং শব্দটো মি‟ আৰু “টছিং/আন্সিং” শব্দ দুটাৰ মিলি হৈছে। মি‟ মানে মানুহ আৰু টছিং/আন্সিং মানে যোগ্যতা।<ref>{{Cite journal|last=Payun|first=Manik Chandra|title=The Origin of Mising Tribe and Women’s Role in their Society|url=https://umkcollege.in/images/The_Origin_of_Mising_Tribe_and_Womens_Role_in_their_Society.pdf|journal=The International journal of analytical and experimental modal analysis|access-date=2025-01-31|archivedate=2025-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250428223417/https://www.umkcollege.in/images/The_Origin_of_Mising_Tribe_and_Womens_Role_in_their_Society.pdf|deadurl=yes}}</ref> '''পাং-দিন (𑜆𑜂𑜫 𑜓𑜣𑜃𑜫)''': [[আহোম ভাষা]]ত [[বুৰঞ্জী]]সমূহত মিচিং সকলক পাং-দিন বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite web|title=ahom-assamese-english_dictionary : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary|access-date=January 31, 2025|page=98}}</ref> ==মিচিং ভাষা== {{Main|মিচিং ভাষা}} অসমৰ জনজাতীয় ভাষাসমূহ বৃহৎ চীন-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা পৰিয়ালটো দুটা ভাগত বিভক্ত— তিব্বত-বৰ্মী আৰু থাইচীন শাখা। মিচিং ভাষা তিব্বত-বৰ্মীৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ অসম শাখাৰ অন্তৰ্গত এটি ভাষা। মিচিংসকলৰ বিষয়ে খুব বেছি পুৰণি ঐতিহাসিক তথ্য পাবলৈ নাই। তেওঁলোকৰ মৌখিক সাহিত্য, কিম্বদন্তি আৰু সিঁচৰতি হৈ থকা দুই-এটা লিখিত তথ্যৰপৰা কিছু আভাস পাব পাৰি। সেইমতে, পূৰ্বতে অসমৰ উত্তৰে থকা পাহাৰসমূহত তেওঁলোকৰ বাসস্থান আছিল। পিছত বিভিন্ন কাৰণত তেওঁলোক ভৈয়ামলৈ নামি আহে। বৰ্তমান অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰপাৰে [[ধেমাজি]], লখিমপুৰ, [[দৰং]], শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে [[শদিয়া]] আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণপাৰে [[তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[মাজুলী]], [[নগাঁও]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ত মিচিংভাষীৰ বসতি আছে। মিচিং ভাষাত উচ্চাৰিত ধ্বনিসমূহক স্বৰধ্বনি আৰু ব্যঞ্জন ধ্বনি— এই দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে। ভাষাটোত মুঠতে সাতটা স্বৰধ্বনি উচ্চাৰিত হয়। প্ৰতিটো স্বৰধ্বনিৰে হ্ৰস্ব আৰু দীৰ্ঘ— দুটা ৰূপ পোৱা যায়। হ্ৰস্ব আৰু দীৰ্ঘ দুয়োটা ৰূপ ধৰিলে স্বৰধ্বনিৰ সংখ্যা হ’ব চৈধ্যটা। <!-- The language of the Mishing people is also known as [[Mishing language]]. It belongs to the [[Tibeto-Burman]] family of languages, and is spoken by some 25, 000 people. Script: Mishing language is written in modified Roman script (Govt. of Assam recognition on 30 October 1985). Mishings are broadly divided into: *Dagdung (belonging to the North), and *Daktok (belonging to the South). Typically, it is easy to identify if a person is Dagdung or Daktok from his surname. A further classification can be based on the "dialect" of the language. These groups are: *Pagro, *Mohying, *Sahyang, *Delu, *Dambuk *Oyan, *Samuguria, *Tamar, and *Samua. The variations of Mishing spoken by these groups differ from each other in intonation, sentence formation, word usage etc., with the exception of Samugurias, who do not speak Mishing at all. They use Assamese instead. Mishing surnames reflect the clan (opeen) they belong to. Over 51 clans have been identified so far. This is a social setup that has been followed since time immemorial. Other clans (people having surnames besides Doley and Pegu) claim brotherhood (seegnam) alongside either Pegu or Doley. For example, Patirs, Pathori and Lagachus (among others) are regarded as brothers to Pegus, and to each other. Similarly, Kutums and Kulis (among others) and regarded as brothers to Doley. This classification of "brotherhood" was made primarily for marital reasons. Clans belonging to the same brotherhood of Pegu are not to marry within the clan, and the same applies for the Doley brotherhood. However, there is yet another group of clans that can freely marry within either Pegu or Doley. Surnames like Morang, Payeng, Pangging, Taye, Mili etc. belong to this group. Marriage between two people having the same surname is taboo. It would amount to sacrilege if a Pegu were to marry another Pegu, or if a Doley another Doley. --> ==কৃষি== কৃষিয়েই মিচিংসকলৰ জীৱিকাৰ সম্বল। বছৰত প্ৰধানতঃ দুবিধ ধান খেতি আহু আৰু শালি হয়। ধান খেতিৰ উপৰিও মিচিংসকলে মাহ, সৰিয়হ, বিবিধ আলু, কচু, আদা, জলকীয়া আদিৰ খেতি কৰে।<ref>'''কৃষি''' কৃষিয়েই মিচিংসকলৰ জীৱিকাৰ সম্বল। বছৰত প্ৰধানতঃ দুবিধ ধান খেতি আহু আৰু শালি হয়। ধান খেতিৰ উপৰিও মিচিংসকলে মাহ, সৰিয়হ, বিবিধ আলু, কচু, আদা, জলকীয়া আদিৰ খেতি কৰে।</ref> ==উৎসৱ== ===আলি আঃয়ে লৃগাং=== {{Main|আলি আঃয়ে লৃগাং}} [[Image:Ali-Ai-ligang.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য]] [[File:Nogin Apong, Lakhimpur.jpg|thumb|মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত পানীয়,নগিন আপং। ]] আলি আঃয়ে লৃগাং মিচিংসকলৰৰ এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰটোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=The Valley in Blossom: Neo-Vaishnavism and the Peoples of the Brahmaputra Valley|author=M. Narimattam|publisher=Spectrum Publications|year=1988|isbn=|page=77}}</ref> এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৫ চনৰ পৰা ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰত ইয়াক পালন কৰি আহিছে। মিচিং ভাষাত "আলি" মানে শস্যৰ বীজ, "আ:য়ে" মানে ফল আৰু "লিগাং" মানে উৎসৱ বুজায়। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে ''পঃৰ আপং'' (ছাইমদ) আৰু ''নগিন আপং'' (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা ''পুৰাং আপিন'' (তৰাপাতেৰে চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান ''মচাং'', ''এগে'', ''ৰিঃবি গাচেং'', ''গে’ৰঃ দুমৰি'' বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া ''মিবু গালুক'' আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। উৎসৱৰ দিনা পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি ''পুৰাং'' আপিন সিজায়। ইয়াৰ পিছত গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰৰ মুখিয়ালজনৰ নেতৃত্বত ঘৰৰ কেইজনমানে পথাৰত আহুধানৰ গুটি সিঁচা কাৰ্য শুভাৰম্ভ কৰে। সেই মাটিডৰাত চাৰি চুকত চাৰিডাল ''পীঃৰ'' (মেডেলা) গছৰ আগলি কাটি আনি গুজে। পীঃৰৰ আলিত থকা পাতবোৰ একেলগে মেৰিয়াই বগা সূতাৰে বান্ধি ৰাখে আৰু পূৱেদি গুজি পীঃৰ গছৰ আগলি ডালৰ গুৰিতে সঁচ লৈ ''পঃৰ আপং'' আৰু ''নগিন আপং'' ঢালি প্ৰাৰ্থনা কৰে।<ref>আলি আঃয়ে লৃগাং, বিজু বৰি, দৈনিক জনমভূমি, সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২</ref> এই অনুষ্ঠান গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰতে কৰা হয়। পথাৰৰ পৰা আহি ভোজ-ভাত খাই সন্ধিয়া ''পাকচং-মনাম'' নৃত্য কৰে। এই নৃত্যত সকলোৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। ===পঃৰাগ=== {{Main|পঃৰাগ}} পঃৰাগ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ আন এক উৎসৱ। সাধাৰণতে খেতি চপোৱাৰ পিচত এই উৎসৱ পতা হয়। সৃষ্টিকৰ্তা, মাতৃ পৃথিৱী তথা পূৰ্বপুৰুষসকলক তুষ্ট কৰিবৰ উদ্দেশ্য এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুসকলৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত হয় কাৰণে ৰং-আনন্দৰ মাজেদি পতা হয়। আলি আঃয়ে লৃগাংৰ দৰে এই উৎসৱতো প্ৰচুৰ গীত-মাত, নৃত্য-গীতৰ আয়োজন হয়। পৰাগ উৎসৱ তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। প্ৰথম দিনাৰ সকলো আয়োজন শেষ কৰাৰ পিচত ৰাতিলৈ 'মিবু'ৰ আদৰণিৰে ''মিবু-দাগনাম'' অনুষ্ঠান পতা হয়। এই অনুষ্ঠানত মিবুৰে সৈতে সকলো দেকা-গাভৰু শাৰী-শাৰীকৈ নৃত্য কৰে। এই নৃত্যত ''আঃবাঃ'' গীত গোৱা হয়। এনে মাঃগলিক অনুষ্ঠানবোৰত মিবুৰ সৈতে গাঁৱৰ বয়োবৃদ্ধসকলে বধ কৰা গাহৰিৰ আগমঙহত ''আচিন-তাগিৰ'' বা মংগল চায়। দ্বিতীয়দিনা নিমন্ত্ৰিত অতিথি'মিনম'সকলক আদৰ শুশ্ৰূষা কৰা হয়। পৰাগ উৎসৱত চুবুৰীয়া গাঁৱৰ উপৰি দূৰ-দূৰণিৰ গাঁৱকো নিমন্ত্ৰণ কৰা হয়। পৰাগ উৎসৱত গাঁৱৰ ''মুৰংঘৰ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। মুৰংঘৰ গাঁৱৰ সোঁমাজত নাইবা যিকোনো এমুৰত মুকলি ঠাইত পূবা-পশ্চিমাকৈ বনোৱা হয়। ইয়াক বাঁহ, কাঠ, আৰু খেৰেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মুৰংঘৰত বেৰ নাথাকে; ই এটা মুকুলি চাংঘৰ। ইয়াৰ দুয়োমূৰে চাঙত উঠা-নমা কৰিবলৈ জখলা লগাোৱা থাকে। পঃৰাগৰ কেউনিশা গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু আৰু মিনমসকলে এক লগে মুৰংঘৰত শোৱে। এয়া মিচিংসকলৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি। পঃৰাগ উৎসৱৰ অন্যতম অনুষ্ঠান হ'ল-''পঃবৰ্-কাতনাম্'' আৰু ''এঃগ-মাননাম''। ''পঃবৰ'' বাঁহ-বেতেৰে সজোৱা চুপি আকৃতিৰ এক সাজ, ইয়াক আপঙ্ চাকিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ''এঃগ-মাননাম'' বা গাহৰি বধ কৰা অনুষ্ঠান। এইদৰে তিনতত দিন, তিনদিন নিশা ৰং-আনন্দ, ভোজভাত আৰু পূজা-অৰ্চনাৰ পাচত পঃৰাগ উৎসৱৰ সামৰণি মৰা হয়। ==বিবাহ পদ্ধতি== [[File:TRADITIONAL DRESS OF MISHING TRIBE.jpg|thumb|মিচিংসকলৰ পাৰম্পৰিক সাজ পোচাক]] মিচিংসকলৰ বিবাহ কাৰ্য দুটা পদ্ধতিৰে সম্পাদিত কৰা হয়। এই পদ্ধতিক ''মিদাং'' (সাধাৰণ নিয়মেৰে বিয়া) আৰু আনটো পদ্ধতিক ''দুগলা লাঃনাম'' (পলুৱাই নিয়া) দুয়োটা পদ্ধতিয়েই মিচিং সমাজত সামাজিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। মিচিং সমাজত গুঃমৃনভেদে উপাধি পৃথক পৃথক হব। একে গুঃমৃন অৰ্থাৎ একে উপাধি বা গোত্ৰৰ ডেকা-গাভৰু মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ। ===মিদাং=== ''মিদাং'' বা সাধাৰণ নিয়মৰ বিয়াৰ বাবে সাধাৰণতে দৰাঘৰীয়াই ছোৱালী খোজা-বঢ়া আৰু চোৱা-মেলা কৰা হয়। বিশেষকৈ আঘোণ, মাঘ, ফাগুণ আৰু বহাগ মাহত মিচিংসকলে বিবাহ পতাৰ বাবে দিন বাছি লয়। ছোৱালী পছন্দ হ'লে ল'ৰাৰ মাক-দেউতাকে ছোৱালীৰ ঘৰত খবৰ দিয়ে। সেইমতে ছোৱালীৰ মা-দেউতাক বা অভিভাৱকে ল'ৰা ঘৰৰ লোকসকলৰ থকা-মেলা আৰু খোৱা-বোৱাৰ বাবে সকলো যোগাৰ কৰি থয়। নিৰ্দ্দিষ্ট দিনত ল'ৰাৰ পক্ষৰ মানুহ আহিলে ছোৱালী পক্ষৰই সম্বন্ধীয় লোক আৰু গাঁৱৰ মুখিয়ালসকলক লৈ বিয়াৰ বিষয়ে মতামত দিয়ে। ইয়াক 'য়ামনী তাদনাম' বুলি কোৱা হয়। সকলোৰে ঐক্যমত থাকিলেহে ছোৱালী বিয়া দিয়াৰ নিয়ম। দুয়োপক্ষৰ আলোচনা-বিলোচনাৰ অন্তত বিয়াৰ বন্দোবস্ত হ'লে ল'ৰাই ছোৱালীৰ ঘৰত মাজে মাজে এসপ্তাহ- দহদিনৰ কাৰণে কটাই যৎকিঞ্চিৎ কাম-বন কৰি দিব লাগে। ইয়াক ''মাগব-দুগনাম'' বোলে। মূল বিয়াৰ সময়ত দৰাক নতুন সাজ-পোছাকেৰে সজাই-পৰাই কন্যাৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হয়। দৰাৰ লগত দুজন সমবয়সীয়া ডেকা আৰু দুজনী গাভৰু ''য়ামগুৰ'' হিচাপে সজাই সোঁমাজত দৰাক বহিবলৈ দিয়া হয়। দৰাৰ দুয়োফালে দুটা পাছিত শুকান মাছ ভৰাই দুজনে পাছিটো কঢ়িয়াই নিয়ে। দৰাপক্ষই সেইদিনা কন্যাঘৰৰ বাবে পূৰ্বে বন্দোবস্ত কৰামতে নিৰ্দিষ্টসংখ্যাক দঁতাল গাহৰি, পঃৰ-আপঙৰ টোপোলা আৰু তামোল-পাণ লগত নিয়ে। দৰা আহি পোৱা লগে লগে কন্যাপক্ষৰ বয়সীয়া মহিলাসকলে দৰাক আদৰি নিয়ে। কন্যা ঘৰৰ চোতালত চালি এটা সাজি সেইনিশা দৰাক তাতে থাকিবলৈ দিয়া হয়। পিছদিনা পুৱাৰ পৰা আচল বিয়া আৰম্ভ হয়। এক নিদ্দিষ্ট সময়ত দৰাক কন্যাঘৰৰ চাঙৰ ওপৰলৈ তুলি নিয়া হয় আৰু তাতে দৰা-কন্যা দুয়োকে একেলগে 'পিনপু-আপিন' ভাত খাবলৈ দিয়া হয়। সমজুৱাসকলক মাংস আৰু আপঙৰ সৈতে ভোজভাত খুওৱা হয়। সমবেত সকলোৰে খোৱা-বোৱা শেষ হ'লে দৰা-কইনাই পুৰোহিত, কন্যাৰ মাক-দেউতাক আৰু সমজুৱাক সেৱা জনায়। তেওঁলোকে দৰা-কন্যাক আশীবাৰ্দ জনায়। আশীৰ্বাদ লোৱা পৰ্ব শেষ হোৱাৰ পাছত দৰাই কন্যাক নিজ ঘৰলৈ লৈ যায়। মিচিংসকলৰ বিয়াত দৰা-কইনাৰ ঘৰত নতুন জখলা ''কঃবাং'', পীৰা ''কুংকেঃ'', জখলাত বন্ধা পাতেৰে সৈতে ''পিঃৰ'' গছ, দুৱাৰ মুখত দুয়োফালে দুকলহ পানী, চাউল আৰু ধানৰ পাচি আদি ৰখাটো এক অনিবাৰ্য প্ৰথা। নতুন জখলা আৰু পিৰা এবিধ বিশেষ কাঠেৰে বনোৱা হয়। ===দুগলা-লাঃনাম=== [[File:Mising women in traditional dress.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজত মিচিং মহিলা]] মিচিং সমাজত ''দুগলা-লাঃনাম'' অৰ্থাৎ ছোৱালী পলুৱাই নিয়া প্ৰথাৰেও বিয়া পতা হয়। প্ৰণয়-পাশত আবদ্ধ ডেকা-গাভৰুৰ্ কোনো পক্ষৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহত অমত থাকিলে কিম্বা আৰ্থিক সচ্ছলতা নাথাকিলে এই প্ৰথাৰে বিবাহ সম্পন্ন হয়। পলুৱাই অনাৰ এদিন বা দুদিনৰ পাছতেই ছোৱালীৰ ঘৰত জাননী দিবলৈ ''দুগতাদ'' দূত এজনক পঠিওৱা হয়। ''দুগতাদ''জন ল'ৰাৰ সম্পৰ্কীয় বা গাঁৱৰ কোনো জ্যেষ্ঠ ব্যক্তি হ'ব লাগে। দুগতাদৰ জাননীৰ পিচত ছোৱালীক ঘৰত তোলা হয়। ন-ছোৱালীক ঘৰত তুলিবৰ সময়তো সাধাৰণ মিদাং-বিয়াৰ দৰে নতুন জখলা দুৱাৰমুখত দুকলহ পানী, দুপাচি ধান বা চাউল আদিৰ ব্ন্ধাপাত ফালি কলহৰ পানী স্পৰ্শ কৰে। পাচিৰ ধান বা চাউল স্পৰ্শ কৰে আৰু মাক-দেউতাকৰ ভৰি চুই ''কুমনাম'' সেৱা কৰে। ন-বোৱাৰী অনাৰ দিনা সাধাৰণতে ৰাতি 'য়ামনী-তানচাং' পৰ্ব অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত ন-বোৱাৰীৰ চকা পঃৰ-আপঙেৰে অভ্যাগতসকলক আপ্যায়ন কৰা হয়। ছোৱালী অনাৰ এমাহ বা দুমাহ পিচত ল'ৰাপক্ষৰ মানুহে ছোৱালীপক্ষৰ ঘৰলৈ ''অৰায়্-আলৃগ'' দিবলৈ যায়। অৰায়-আলৃগৰ অৰ্থ কন্যামূল্য বা গা-ধন। 'অৰায়-আলৃগ' কাৰ্য সাধাৰণতে ৰাতি কৰা হয়। ==লোক নৃত্য== [[File:Missing girls performing their traditional missing Bihu.jpg|thumb|মিচিং গাভৰুৰ পৰম্পৰাগত মিচিং বিহুনৃত্য প্ৰদৰ্শন]] {{মূল|মিচিং নৃত্য আৰু গীত মাত}} মিচিং ভাষাত ''চঃমান'' বুলি ক'লে নৃত্য লগতে আনুষংগিক গীত আৰু বাদ্যকো বুজায়। ''মাকচঃ-চঃনাম''বুলি ক'লে নৃত্যৰ বুজায়। পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা মিচিং লোক-নৃত্যক ঘাইকৈ চাৰি ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰি- # ধৰ্মমূলক নৃত্য। # কৃষি-উৎসৱমূলক নৃত্য। # সাধাৰণ চঃমান নৃত্য। # ধেমেলীয়া চঃমান নৃত্য। ===ধৰ্মমূলক নৃত্য=== মিচিংসকলৰ পূজা-পাৰ্বণৰ পুৰোহিত হ'ল মিবু। পূজাৰ সময়ত মিবুৱে ''আঃবাং'' মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি নৃত্য কৰে আৰু গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুৱে তেওঁৰ লগে লগে বৃত্তাকাৰ কৰি গীত আৰু নৃত্য কৰি তেওঁক অনুসৰণ কৰে। মিবুৰ হাতত য়কচা নামৰ এবিধ তৰোৱালজাতীয় বিশেষ অস্ত্ৰ থাকে। নৃত্য কৰোঁতে সেই য়কচাৰ জোকাৰণিৰ শব্দই বাদ্যৰ কাম কৰে। ইয়াক 'মিবু-দাগনাম' নৃত্য বোলে। পঃৰাগ উৎসৱত, কধঃচাগ পূজাত আৰু আনুষ্ঠানিকভাৱে মংগল চোৱা আদি বিশেষ উদ্দেশ্য আৰু কাৰণতহে 'মিবু-দাগনাম' অনুষ্ঠিত হয়। ===কৃষি-উৎসৱ নৃত্য=== ''[[গুমৰাগ]]'' নৃত্য মিচিংসকলৰ প্ৰধান কৃষিনৃত্য। আলি আই লৃগাং উৎসৱত নচা নৃত্যক গুমৰাগ্-পাকচং বা গুমৰাগ চঃমান বুলি কোৱা হয়। বীজ ৰোৱা বা সিঁচাৰ পাছত ভৰি দুখনেৰে মোহাৰি দিওঁতে যি ৰূপত ভৰিৰ সঞ্চালন হয় তাৰেই নৃত্যৰূপ হৈছে গুমৰাগ নৃত্যৰ মুখ্য মুদ্ৰা। এই মুদ্ৰাক মিচিং ভাষাত ''দাকেঃ-কেঃনাক'' বুলি কোৱা হয়। শস্যৰ বীজবোৰ গজালি মেলি লহপহকৈ বাঢ়ি বতাহত হালিজালি থকাৰ ৰূপত দুয়োখন হাত ওপৰলৈ তুলি এবাৰ সোঁফালে আৰু এবাৰ বাওঁফালে কৰি নৃত্য কৰে। গুমৰাগ নৃত্যত ঢোল-তালৰ উপৰিও ''লীনং'' আৰু ''মাৰাবাং'' নামৰ পুৰণিকলীয়া বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। ===সাধাৰণ চঃমান নৃত্য=== আলিয়াই লৃগাং, পৰাগ, বিহু আদিৰ উপৰি সাধাৰণভাৱেও মিচিং সমাজত চঃমান বা নৃত্য-গীত অনুষ্ঠিত হয়। বছৰৰ যিকোনো সময়ত গাঁৱৰ ৰাইজৰ ''কীবাং'' আহবান কৰিলে, বিয়া-বাৰু, ''উৰম-দদগাং'' আদি সকাম অনুষ্ঠিত হ'লে সেইবোৰৰ উপলক্ষেও চঃমান পতা হয়। মিচিংসকলে তিনিওটা বিহু নিজাববীয়াকৈ পালন কৰে। ''ৰৈলাঃ-নৃত্য'' বহাগ বিহুত কৰা হয়। ===ধেমেলীয়া নৃত্য=== সকাম, পূজা-পাৰ্বণ শেষ কৰাৰ পিচত বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে কেতিয়াবা চঃমান পাতে। ইয়াত যিকোনো ধৰণৰ নৃত্য কৰিব পাৰে। সাধাৰণতে ফুচৰি, ছদ্মবেশী নৃত্য আদি কৰা হয়। ইয়াত কোনো ধৰণৰ বাদ্য যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ==মৃতকৰ সৎকাৰ== মিচিংসকলে মানুহক ঘৰৰ ভিতৰতেই মৰিবলৈ দিয়ে। মৰিবৰ সময়ত পাত এখিলা চুপি আকৃতি কৰি মৰিবলৈ ওলোৱা লোকৰ মুখত পানী নাইবা আপঙ্ দিয়া হয়। মৃত লোকজনক গা-ধুৱাই মূৰত তেল সানি চুলি ফণিয়াই দিয়া হয়। লগতে গা-ধুৱাই নতুন কাপোৰ-কানি পিন্ধাই দিয়া হয়। মৃতকক কাপোৰ ওলোটাকৈ পিন্ধোৱা হয়। মৃতক পুৰুষ হ'লে মূৰত পাগুৰী পিন্ধাই দিয়া হয়। ইয়াৰ পিছত মৃতকক চাংঘৰৰ ''ককতক'' (নামনিত) ঘৰৰ দীঘলে উত্তৰ বা পশ্চিম দিশে মূৰ শিতান দি ৰখা হয়। আত্মীয়সকলে বিশেষকৈ তিৰোতাসকলে এক বিশেষ সুৰত কান্দোন জোৰে। মিচিংসকলৰ মৃতদেহ পোতে, দাহ নকৰে। সমাধি দিবলৈ মাটিত পূবা-পশ্চিমাকৈ দীঘল আৰু দ গাঁত খন্দা হয়। কাঠৰ নাও বা তক্তাৰে বাকচ এটা সাজি তাৰ ভিতৰত মৃতদেহ ভৰোৱা হয়; ইয়াক ''ৰুংকুক'' বোলা হয়। ''ৰুংকুক'' থবলৈ গাঁতটোত পথালিকৈ পাঁচ টুকুৰা বাঁহ পাতি লোৱা হয়। গাঁতটোৰ চাৰিওফালে মৃতদেহ লৈ পাঁচবাৰ প্ৰদক্ষিণ কৰাৰ পিচত ৰুংকুকটোত মৃতদেহ পশ্চিমফালে মূৰৰ শিতান কৰি ভৰোৱা হয়। ৰুংকুকটো ঢাকনিৰে মজবুতকৈ ঢাকি দি তাৰ ওপৰত এফালে হেলনীয়াকৈ শাৰী শাৰী বাঁহৰ টুকুৰা জাপি দিয়া হয়। বাঁহৰ টুকুৰাবোৰক ''গলং'' বুলি কোৱা হয়। মিচিংসকলৰ বিশ্বাসমতে ''গলং'' দিয়াটোৱেই মৃতকৰ প্ৰতি কৰা শেষ শ্ৰদ্ধা তৰ্পণ। ডাঙৰ পুতেকে গলং দিবৰ বাবে বিশেষভাৱে ঘৰৰ চাঙৰ পৰা এডাল ''বীনীৰ'' বাঁহ উলিয়াই অনা হয় আৰু তাক কেইবাটুকুৰা কৰি গলং হিচাপে দিয়া হয়। ঠিক সেইদৰে মাটি দিয়াৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰথম মাটি চপৰা ডাঙৰ পুতেকে বাওঁহাতেৰে দিয়াৰ নিয়ম। সমাধিত মাটি যথেষ্ট পৰিমাণে দিয়া হয় যাতে সমতলতকৈ ই দুই-তিনি ফুটমান ওখ হৈ থাকে। সমাধিৰ ওপৰত বগা কাপোৰৰ ঢাকনি এখন দীঘলে দীঘলে তৰি দিয়া হয়। মিচিং ভাষাত সমাধিক ''আগ'' বুলি কোৱা হয়। গাঁৱৰ বয়সস্থ, বৃদ্ধ আৰু প্ৰতিপত্তিশালী ব্যক্তিৰ মৃত্যু হ'লে মৃতকৰ ঘৰৰ মুধচত উঠি ''লীঃনং-বাৰবাং'' বজোৱা হয়। এইবিধ বাদ্যৰ মাত শুনিলেই কোনো বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ মৃত্যু হোৱা বুলি গম পায় আৰু সকলো গোট খাই মৃতকৰ সৎকাৰ কৰে। অকালতে মৰা ডেকা-গাভৰু আৰু প্ৰসূতি নাৰীৰ মৃত্যু মিচিং সমাজৰ বাবে এক কৰুণ আৰু অস্বাভাৱিক ঘটনা। প্ৰসূতি নাৰীৰ মৃত্যু হোৱাটোক মিচিংসকলে ''য়ৃপ-তালীং'' বোলে। এনে মৃতদেহ উঠি অহা ল'ৰা-ছোৱালীক দৰ্শন কৰিবলৈ দিয়া নহয়। আনকি মৃত নাৰীয়ে বৈ থৈ যোৱা কাপোৰ-কানিও উঠি অহা ছোৱালীক পৰিধান কৰিবলৈ দিয়া নহয়। কেৱল গাঁৱৰ আদহীয়া, বুঢ়া-বুঢ়ীসকলহে এনে মৃতদেহৰ সৎকাৰ কৰে। তিনিদিনৰ মূৰত গাঁৱৰ বয়োবৃদ্ধ লোকসকলে শুদ্ধি কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। প্ৰায় এমাহৰ পিচতহে বিশেষ শুদ্ধি কাৰ্য কৰা হয়। ইয়াক ''উচীঃ'' বা ''উৰম্-আপিন'' বুলি কোৱা হয়। ইয়াত গাহৰি আৰু কুকুৰা মাৰি ইষ্ট-কুটুম্বক ভোজ-ভাত খুওৱা হয়। বছৰ চেৰেকৰ পিছত শ্ৰাদ্ধ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ইয়াক ''দদগাং'' বোলে। সামৰ্থ্য অনুসৰি মিচিংসকলে দদগাং বিৰাট আয়োজন আৰু ধূমধামেৰে সম্পন্ন কৰে। দদগাংৰ দিনা সমজুৱাক খোৱাৰ বাবে ভোজ-ভাতৰ আয়োজন কৰা হয়। এভাগত ভাত, মাংস আৰু আপং মৃতকৰ বাবে আগ' বা সমাধিত দি থৈ অহাৰ নিয়ম। এই কাৰ্য্যত ঘৰৰ লোকসকলৰ সৈতে সম্বন্ধীয় যাব লাগে। মৃতকৰ বাবে উৰ্চগা কৰা বস্তুবোৰ দি সকলোৱে দুখ কৰে। এই কাৰ্য্য সম্পন্ন হোৱা পাছত মৃতকৰ বাবে আয়োজন কৰা শ্ৰাদ্ধৰ ওৰ পৰে। ==সাজপাৰ== [[File:A girl in traditional Mising attire in a crop field in Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|thumb|দেৰগাঁৱৰ চাৰহ মিচিং গাঁৱত পৰম্পৰাগত সাজপাৰ পৰিধানেৰে এগৰাকী যুৱতী]] '''গাঃলে''' ৰুম্বুঙৰ দৰেই বিভিন্ন ৰঙৰ সূতাৰে গাঃৰে বোৱা হয় যদিও ইয়াত ফুলৰ পৰিমাণ কিছু কম হয়। বিবাহিত মিচিং মহিলাই সাধাৰণতে গাঃৰে পৰিধান কৰে।<ref name=":0">গোহাঁই,পুণ্যলতা,ড°(মু.সম্পা.):অসমৰ জনগোষ্ঠীয় নাৰীৰ সাজপাৰ আৰু অলংকাৰ, অলিম্পিয়া প্ৰকাশন,২০১৭</ref> '''গেৰ''' মাজৰ অংশ ৰঙীন ফুলভৰা গামিগেৰে বোৱা এইবিধ কাপোৰক গেৰঃ বুলি কোৱা হয়। বিবাহিত মহিলাই বুকুত আৰু গাভৰু ছোৱালীয়ে কঁকালত গেৰঃ পিন্ধে। গেৰঃ কাপোৰত লগোৱা গামিকবোৰ গেৰঃগামিক বুলি কোৱা হয়।<ref name=":0" /> '''গাপা''' পকোৱা সূতাৰে ডাঠকৈ বোৱা মেখেলা হিচাপে পিন্ধা এবিধ কাপোৰ হৈছে গাপাঃ। এইবিধ মেখেলা দুইমূৰ সংযোগ কৰি চিলোৱা নহয়। আদিসকলৰ গালৌ আৰু মিচিং গাপাঃ প্ৰায় একেই ধৰণৰ। ইয়াৰ মাজৰ অৰ্থাৎ পিছফাল অংশত কৌনা কৌনিক আকৃতিৰ ফুল বছা থাকে। মিচিং গাভৰু ছোৱালীয়ে এই গাপাঃ পৰিধান কৰে।<ref name=":0" /> '''পুচুং এগে-গাচৰ''' ''পাতল সেউজীয়াৰ লগত বগা, বেঙুনীয়া, হালধীয়া আদি ৰং মিহলি সৰু সৰু আঁছ লগোৱা ছেক তৈয়াৰ কৰি গ্ৰাফিক ৰূপত বোৱা মেখেলা-চাদৰকে পুচুং এগে-গাচৰ বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে ঘৰুৱা পোছাক হিচাপে বিবাহিত মহিলাই এই পুচুং এগে-গাচৰ পৰিধান কৰে। '' পুৰুষসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত মিবু গালুগ, গন্থ, উগন, টঙালি, দুমৌৰ আদি আছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist|<ref>{{Citation | last = Kashyap | first = Samudra Gupta | title = More reconversion stories, this time from Assam | newspaper = The Indian Express | pages = | date = 2000-07-10 | accessdate = 2007-12-07 | url = http://www.expressindia.com/ie/daily/20000710/ina10046.html | archivedate = 2008-05-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080517120930/http://www.expressindia.com/ie/daily/20000710/ina10046.html }}</ref> <ref>গ্ৰন্থ: মিচিং সমাজ আৰু সংস্কৃতি, লেখক: ইন্দ্ৰেশ্বৰ পেগু, পৃষ্ঠ নং:৫২, ৬৮, ৬৯, ৭০, ৪৬, প্ৰকাশক: অসম জনজাতি আৰু অনুসূচিত জাতি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, জৱহৰনগৰ, গুৱাহাটী।</ref>}}''' ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nativeplanet.org/indigenous/ethnicdiversity/asia/india/indigenous_data_india_miri.shtml Indigenous Communities from India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204193622/http://www.nativeplanet.org/indigenous/ethnicdiversity/asia/india/indigenous_data_india_miri.shtml |date=2012-02-04 }} * [http://www.themishingsassam.com The Mishings of Assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914065904/http://themishingsassam.com/ |date=2017-09-14 }} by Jatin Mipun * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=mrg Ethnologue profile], old profile [http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=MRG] * [http://www.hindu.com/mag/2004/11/28/stories/2004112800070200.htm The Hindu: Flood of trouble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120214094530/http://www.hindu.com/mag/2004/11/28/stories/2004112800070200.htm |date=2012-02-14 }} * [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা * {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}} * {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী|*]] bddayeik8sfkydmn87xzyw77lgkvj9w 0 30372 622519 502195 2026-08-01T18:01:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622519 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox Indian jurisdiction | native_name = শুৱালকুছি | nickname = অসমৰ মানচেষ্টাৰ | type = নগৰ | latd = 26.17 | longd = 91.57 state_name = অসম | district = [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 35 | population_as_of = 2001 | population_total = 14129| area_magnitude= sq. km | area_total = 90 | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = www.sualkuchi.webs.com| footnotes = | }} '''শুৱালকুছি''' ({{lang-en|Sualkuchi}}) [[অসম]]ৰ [[কামৰূপ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এখন [[লোকপিয়ল নগৰ]]। ই [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা প্ৰায় ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। শুৱালকুছিত অসংখ্য হাতেবোৱা কাপোৰৰ উদ্যোগ থকা বাবে ইয়াক "অসমৰ মানচেষ্টাৰ" (Manchester of Assam) বুলি কোৱা হয়।<ref name="assaminfo">{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/32/sualkuchi.htm | title=Sualkuchi | publisher=Assaminfo.com | accessdate=October 17, 2012}}</ref> কামৰূপ জিলাৰ এই খণ্ডটোৰ মাটিকালি প্ৰায় ৯০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। === '''ইতিহাস:''' === প্ৰাক্-আহোম যুগৰ পৰাই বিখ্যাত শুৱালকুছিৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে আহোম বুৰঞ্জীত কিছু ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। চাওফা ছ্যুচেংফা (১৬০৩-১৬৪১) ওৰফে প্ৰতাপ সিংহৰ দিনত বৰবৰুৱা বিষয়বাব খোৱা মোমাই তামুলী বৰবৰুৱাই যিসমূহ উল্লেখযোগ্য কাম কৰিছিল তাৰ ভিতৰত শুৱালকুছিত তাঁতী কিছুমানক স্থাপন কৰা কাৰ্য্য উল্লেখযোগ্য। হৰকান্ত বৰুৱা সদৰামিনৰ ''আসাম বুৰঞ্জী''ত এই সম্পৰ্কে উল্লেখ আছে যে, "ও কামৰূপতো দক্ষিণপাৰৰ পৰা আৰু আন ঠাইৰো তাঁতীসকলক নি শুৱালকুছিত পাতিলে।"<ref>ভূঞা,সূৰ্য্যকুমাৰ(সম্পা.) হৰকান্ত সদৰামিনৰ ''আসাম বুৰঞ্জী'', পৃ.৪০</ref> এই সম্পৰ্কে ৰক্তিম ৰঞ্জন শইকীয়াই তেওঁৰ প্ৰাক্-ঔপনিৱেশিক অসমৰ অৰ্থনৈতিক ইতিহাস নামৰ গ্ৰন্থখনত লিখিছে যে, "ইয়াৰ পৰা নামনি অসমক লৈ মোমাই তামুলীৰ পৃথক অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনা থকাৰ কথা অনুমান কৰিব পাৰি। কিন্তু কিছুদিনৰ পাছত কামৰূপ পুনৰ মোগলে দখল কৰাত বোধ হয় এই জল্পনা-কল্পনাৰ ওৰ পৰিছিল।"<ref>শইকীয়া, ৰক্তিম ৰঞ্জনঃ ''প্ৰাক্-ঔপনিৱেশিক অসমৰ অৰ্থনৈতিক ইতিহাস'', পৃ.৩৪২</ref> মনকৰিবলগীয়া কথা যে, চাওফা ছ্যুপাতফা ওৰফে গদাধৰ সিংহ(১৬৮১-১৬৯৬)ৰ আগলৈকে সময়ে-সময়ে গুৱাহাটী খণ্ড মোগলৰ অধীনলৈ গৈছিল। মোগলৰ অধীনতো এই শুৱালকুছিয়ে বাণিজ্যিক বিকাশৰ সুবিধা পাইছিল। ইয়াৰ পাছতে আহোম ৰজা গদাধৰ সিংহই ইটাখুলি ৰণত মোগলক শেষ বাৰৰ বাবে পৰাস্ত কৰাৰ পাছত পুনৰ আহোমৰ অধীনত শুৱালকুছিয়ে বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ ৰূপে প্ৰসিদ্ধি লাভ কৰে। অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত অসমলৈ অহা Jean Baptiste Chevalier নামৰ ভ্ৰমনকাৰীজনে তেওঁৰ গ্ৰন্থত সেই সময়ত শুৱালকুছিয়ে পাট কাপোৰৰ বাবে প্ৰসিদ্ধি লাভ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰি থৈ গৈছে।<ref>Dutta Baruah, Caroline & Deloche, Jean (Trans.): ''Adventure of Jean Baptiste Chevalier in Eastern India (1752-1765)'', p.199</ref> ==ৰেচম কেন্দ্ৰ== [[চিত্ৰ:Naokhel At sualkuchi.jpg|thumb|250px|শুৱালকুছিৰ নাওখেলৰ এটা দৃশ্য]] শুৱালকুছি অসমৰ প্ৰধান ৰেচম কেন্দ্ৰ। ইয়াত তৈয়াৰ হোৱা [[মুগা]], [[এৰী]] আৰু [[পাট]]ৰ কাপোৰ বিখ্যাত। এইবোৰ কাপোৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মেখেলা চাদৰ আৰু [[গামোচা]]ৰ অসমৰ বাদেও ভাৰতৰ আন ঠাইতো চাহিদা আছে।<ref name="assaminfo"/> ১১শ শতিকাত পাল ৰাজবংশৰ ৰজা ধৰ্মপালে ২৬টা বোৱনী পৰিয়ালক তাঁতীকুছিৰ পৰা শুৱালকুছিলৈ লৈ আহিছিল। ১৭শ শতিকাত [[মোগল]]ক পৰাস্ত কৰি শানসকলে শুৱালকুছি দখল কৰাৰ পিছত ইয়াত বয়নশিল্প গঢ় লৈ উঠিবলৈ ধৰে। ১৯৩০ চনমানলৈকে কেৱল তাঁতী জনগোষ্ঠীৰ মাজত সীমাবদ্ধ এই শিল্প লাহে লাহে আনবোৰ জনগোষ্ঠীৰ লোকেও গ্ৰহণ কৰিবলৈ ধৰে।<ref name="assaminfo"/> ==ভৌগোলিক তথ্য== শুৱালকুছি {{Coord|26.17|N|91.57|E|}} স্থানাংকত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Sualkuchi |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Soalkuchi.html |access-date=2012-10-17 |archivedate=2012-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121026080618/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Soalkuchi.html |deadurl=yes }}</ref> ঠাইখনৰ গড় উচ্চতা {{convert|35|m|ft|abbr=on}}। ==জনগাঁথনি== ২০০১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লমতে<ref>{{GR|India}}</ref> শুৱালকুছিৰ জনসংখ্যা ১৪,১২৯জন। পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োৰে হাৰ ৫০% । লোকসকলৰ গড় স্বাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮২% যিটো ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৫৯.৫%তকৈ বেছি। পুৰুষৰ স্বাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৮% আৰু মহিলাৰ ৭৬% । শুৱালকুছিৰ জনসংখ্যাৰ ৬%ৰ বয়স ছয়বছৰতকৈ কম। ==বনাঞ্চল== শুৱালকুছিৰ ওচৰত শুৱালকুছি বনাঞ্চল অৱস্থিত। [[কেটেলা পহু]], [[সুগৰী পহু]], শহা পহু, [[শিহু]], ৰিচাছ বান্দৰ আদিৰ লগতে ইয়াত স্থানীয় আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাই পোৱা যায়।<ref name="inncre">{{cite web | url=http://www.incredibleindia.org/eri/Sualkuchi.php | title=Incredible India- Sualkuchi | publisher=Govt. of India | accessdate=October 17, 2012}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Sualkuchi|শুৱালকুছি}} *[http://sualkuchi.webs.com/ শুৱালকুছিৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224021339/http://sualkuchi.webs.com/ |date=2012-02-24 }} *[http://www.exploreruralindia.org/sitenvillages/Sualkuchi/overview.asp?atpSltState=Assam&atpSltVillage=Sualkuchi শুৱালকুছি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310193127/http://www.exploreruralindia.org/sitenvillages/Sualkuchi/overview.asp?atpSltState=Assam&atpSltVillage=Sualkuchi |date=2007-03-10 }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:কামৰূপ জিলা]] {{Assam-geo-stub}} dzhq25trhkonrojof1hfejtis116qeg 0 34138 622599 611498 2026-08-01T19:54:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622599 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = সাপটগ্ৰাম | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসম আৰু ভাৰতত অৱস্থিতি <ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Sapatgram |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sapatgram.html |access-date=2013-05-08 |archivedate=2012-05-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531051628/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sapatgram.html |deadurl=yes }}</ref> | latd = 26.33 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 90.13 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 27 | population_total = ১২০৪৬ | population_as_of = ২০০১ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = <!-- পিন --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''সাপটগ্ৰাম''' হ'ল ভাৰতবৰ্ষৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এখন চহৰ। ==অৱস্থান== সাপটগ্ৰামৰ অৱস্থান হ'ল {{Coord|26.33|N|90.13|E|}}.<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Sapatgram |url=https://www.fallingrain.com/world/IN/03/Sapatgram.html |access-date=2024-12-23 |archivedate=2025-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250114151749/https://www.fallingrain.com/world/IN/03/Sapatgram.html |deadurl=yes }}</ref> [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উপনৈ [[সোণকোষ নদী|সোণকোষৰ]] পাৰত এইখন চহৰ অৱস্থিত। ই সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ২৭ (৮৮ ফুট) মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ই অসমৰ [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] আৰু [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ মাজৰ সীমান্তৱৰ্তী চহৰ। [[ধুবুৰী]] চহৰ আৰু সাপটগ্ৰামৰ মাজৰ দূৰত্ব ৪৭.৬ কিলোমিটাৰ। ==জনসংখ্যা== ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি সাপটগ্ৰামৰ মুঠ জনসংখ্যা ১২,০৪৬ জন (পুৰুষ ৫১%, মহিলা ৪৯%, নগৰ খনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৭% যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় সাক্ষৰতাৰ হাৰ (৫৯.৫%তকৈ অধিক, পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮২% হোৱাৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭২%। <ref>{{GR|India}}</ref> ==ইতিহাস== সাপটগ্ৰাম এখন যথেষ্ট পুৰণি চহৰ। ই মূলতঃ পশ্চিমে [[সোণকোষ নদী]]ৰ পৰা পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰ পাৰত ভৰলী নদীলৈকে বিস্তৃত কোচ বংশৰ ৰঘুদেৱ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পৰীক্ষিত নাৰায়ণৰ অধীনত প্ৰাচীন কোচ হাজো (১৫৮১-১৬১৬) ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। মধ্যযুগীয় অসমত তেতিয়াৰ নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কামতা ৰাজ্যক বিভক্ত কৰি ইয়াৰ সৃষ্টি হৈছিল। পশ্চিম সীমা সোণকোষ নদী মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ অসম আৰু পশ্চিমবংগৰ মাজৰ সীমা। কামতা ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশৰ নাম কোচ বিহাৰ হ’বলৈ ধৰিলে। বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ জিলা আৰু অসমৰ কিছু অঞ্চলত শাসন কৰা কোচ বংশৰ পূৰ্বপুৰুষ এজন কিংবদন্তি ৰজা হাজো দ্য কোচৰ পৰা হাজো নামটো আহিছে। ১৬০২ চনত ঢাকাৰ নবাব আৰু লক্ষ্মী নাৰায়ণ (কোচ বিহাৰৰ শাসক) আদিৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত এজন মোগল গৱৰ্ণৰে কোচ হাজোৰ শাসক পৰীক্ষিত নাৰায়ণক আক্ৰমণ কৰে। ১৬১৪ চনত পৰীক্ষিত নাৰায়ণ ধুবুৰীত পৰাজিত হয়। তাৰ পিছত মোগলে কবিশেখৰক কানুংগো হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু শ্বেখ ইব্ৰাহিম কৰোৰীক মোগল প্ৰশাসন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। মোগলে পৰীক্ষিত নাৰায়ণৰ পুত্ৰ বিজিত নাৰায়ণক সোণকোষ নদী আৰু মানস নদীৰ মাজৰ অঞ্চলটোৰ জমিদাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। আৰু তেওঁ কোচ ৰাজপৰিয়ালৰ বিজনী শাখাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হৈ পৰে, যিয়ে অৱশেষত অভয়াপুৰীত বসতি স্থাপন কৰে। সোণকোষৰ পাৰত থকা সাপটগ্ৰাম চহৰখন দুখন বাগিচাৰ অংশ হৈ পৰিল— বিজনী আৰু পৰ্বতঝোৰা। সীমা নিৰ্ধাৰণৰ ৰেখাডালে বৰ্তমানৰ সাপটগ্ৰাম চহৰৰ মাজভাগেৰে গৈছিল। স্বাধীনতাৰ পিছত সাপটগ্ৰাম গোৱালপাৰা জিলাৰ অধীনলৈ আহে, যিখন ব্ৰিটিছে ১৮৭৬ চনৰ ৮ মাৰ্চত সৃষ্টি কৰে। বৰ্তমান সাপটগ্ৰাম ধুবুৰী জিলাৰ এখন বিশিষ্ট চহৰ, যি ১৯৮৩ চনত গোৱালপাৰা জিলা বিভাজিত হৈ সৃষ্টি হয়। ৮ মাৰ্চ হৈছে সাপটগ্ৰামৰ জন্ম তাৰিখ। ==শিক্ষা== ইয়াত দুখন ইংৰাজী মাধ্যমৰ ব্যক্তিগত বিদ্যালয়, শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন (অসমীয়া মাধ্যমৰ বিদ্যালয়) আৰু এখন হাই মাদ্ৰাছাকে ধৰি পাঁচখন বিখ্যাত হাইস্কুল আছে। ১৯৩৬ চনত স্থাপিত সাপটগ্ৰাম বাঙালী হাইস্কুলে অসমৰ আদিম গুণগত শিক্ষাৰ অন্যতম স্থান হিচাপে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছে। আনখন, সাপটগ্ৰাম এমালগেমেটেড একাডেমী, ১৯৩৯ চনত স্থাপন কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়খনে তুলনামূলকভাৱে উন্নত কৃতিত্ব-অভিলেখ অৰ্জন কৰিছে মূলতঃ ইয়াৰ পূৰ্বৰ প্ৰধান শিক্ষক প্ৰয়াত পঞ্চানন মেধিৰ দিনত, যিজনক কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ‘শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষক আৰু শিক্ষাবিদ’ বঁটাৰে প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। চহৰখনত ‘[[সাপটগ্ৰাম কলেজ]]’ নামৰ এখন কলা মহাবিদ্যালয় আছে। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই মহাবিদ্যালয়খনে ইতিমধ্যে ‘অসমৰ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত গুণগত শিক্ষাৰ আগশাৰীৰ স্থানৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও অসমৰ ধুবুৰী আৰু কোকৰাঝাৰ জিলাৰ মাজৰ এই সীমান্তৱৰ্তী চহৰখনত কেইবাখনো বাংলা, অসমীয়া আৰু হিন্দী মাধ্যমৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আছে। চহৰখনত থানা আৰু ডাকঘৰ আছে। ইয়াৰ ডাকসূচাংক হৈছে ৭৮৩৩৩৭<ref>{{Cite web |last= News|first=India TV News|title= SAPATGRAM PIN CODE|url=https://www.indiatvnews.com/pincode/assam/dhubri/sapatgram|access-date=2024-12-24|website=www.indiatvnews.com}}</ref>। ===প্ৰধান শিক্ষানুষ্ঠান=== * সাপটগ্ৰাম এমালগমেটেড একাডেমী ছিনিয়ৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল </br> (স্থাপিত: ১৯৩৯ চন)<ref>{{Cite web |last= |first=schools.org|title=About SAPATGRAM A. ACADEMY |url=https://schools.org.in/dhubri/18020419905/sapatgram-a-academy.html|access-date=2024-12-24|website=www.schools.org.in}}</ref> * সাপটগ্ৰাম বেঙ্গলী হাইস্কুল </br> (স্থাপিত: ১৯৩৬ চন)<ref>{{Cite web |last= |first=schools.org|title=About SAPATGRAM BENGALI HIGH SCHOOL |url=https://schools.org.in/dhubri/18020419906/sapatgram-bengali-high-schol.html|access-date=2024-12-24|website=www.schools.org.in}}</ref> * [[সাপটগ্ৰাম মহাবিদ্যালয়]]</br> (স্থাপিত: ১৯৭২ চন)<ref>https://www.sapatgramcollege.in/ Official Website</ref> * শঙ্কৰদেৱ শিশু নিকেতন, সাপটগ্ৰাম </br> (স্থাপিত: ২০০৩ চন)<ref>{{Cite web |last= |first=schools.org|title=About Sankardev Sishu Niketan |url=https://schools.org.in/dhubri/18020420003/sankardev-sishu-niketan.html|access-date=2024-12-24|website=www.schools.org.in}}</ref> * খুদনামৰী মজলীয়া বিদ্যালয় (এম.ভি. স্কুল)</br> (স্থাপিত: ১৯৬২ চন)<ref>{{Cite web |last= |first=schools.org|title=About Khudnamari MV School (Haraltari) |url=https://schools.org.in/dhubri/18020410201/khudnamari-m-v-school.html|access-date=2024-12-24|website=www.schools.org.in}}</ref> * ২২৩৫ নং খুদনামাৰী এল.পি. স্কুল </br> (স্থাপিত: ১৯৭৬ চন)<ref>{{Cite web |last= |first=schools.org|title=About Khudnamari LP School|url=https://schools.org.in/dhubri/18020414101/2235-no-khudnamari-lps.html|access-date=2024-12-24|website=www.schools.org.in}}</ref> * লোকপ্ৰিয় হাইস্কুল, ৰাৱনটাৰী </br> (স্থাপিত: ১৯৭৬ চন)<ref>{{Cite web |last= |first=schools.org|title=About Lokopriya High School, Rabantari|url=https://schools.org.in/dhubri/18020418302/lokapriya-high-school-rabantari.html|access-date=2024-12-24|website=www.schools.org.in}}</ref> ==পৰিবহন== প্ৰাক স্বাধীনতা কালতে ভাৰতীয় ৰে'লৱেৰ মানচিত্ৰত সাপটগ্ৰামে স্থান লাভ কৰিছিল। এই চহৰত ১৯২৮ চনৰ জুলাই মাহত ৰে'ল ষ্টেচন স্থাপন কৰা হয়। সাপটগ্ৰামত এন এফ ৰে'লৱেৰ এটা প্ৰধান ৰে'লৱে ষ্টেচন আছিল, যিয়ে উত্তৰ-পূবক ভাৰতৰ বাকী অংশৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল, যাৰ পথ বাংলাদেশৰ মাজেৰে আছিল। বৰ্তমান চহৰখনত যোগাযোগৰ বাবে উৎকৃষ্ট স্থলপথ আছে। আনহাতে সোণকোষ নদীখন প্ৰায় শুকাই গৈছে, সেইবাবেই জলপথৰ যোগাযোগৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ==বৃত্তি আৰু জীৱিকা== সাপটগ্ৰাম চহৰ এসময়ত অসমৰ এক বিশিষ্ট কাঠ-ব্যৱসায়ৰ কেন্দ্ৰ আছিল। কিন্তু স্থানীয় গাঁওসমূহত মূল বৃত্তি আছিল কৃষি। বৰ্তমান চহৰখনৰ জীৱিকাৰ মূল উৎস হৈছে খেতি আৰু ব্যৱসায়। ==পৰ্যটন== {{মূল|শ্ৰীমদ্ লীলানন্দ ঠাকুৰ আশ্ৰম}} সাপটগ্ৰাম অঞ্চলটো [[শ্ৰীমদ্ লীলানন্দ ঠাকুৰ আশ্ৰম]]ৰ বাবে বিখ্যাত, যাক ''[[পাগলবাবা আশ্ৰম]]'' বা ''[[পাগলবাবা মন্দিৰ]]'' বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=Place Visit To|title=Srimad Lilananda Thakur Ashram|url=https://www.sapatgram.assamurban.in/places-to-visit|access-date=2024-12-24|website=www.indiatvnews.com}}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৪৬ চনত ঠাকুৰ লীলানন্দই প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই মন্দিৰটো সাপটগ্ৰাম চহৰৰ পাৰ্শ্ববৰ্তী ‘শান্তিপুৰ’ নামৰ এখন গাঁৱত অৱস্থিত। এশ বিঘাতকৈও অধিক ভূমিত বিস্তৃত এই আশ্ৰমত বিভিন্ন হিন্দু দেৱতাৰ কেইবাটাও মন্দিৰ আছে। মন্দিৰৰ অন্যতম অনন্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াত ২৪ ঘণ্টাই ‘হৰি নাম সংকীৰ্তন’ৰ ব্যৱস্থা আছে। মন্দিৰটো প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ঠিক দিনৰে পৰা এনেদৰে চলি আহিছে। তদুপৰি জনপ্ৰিয়ভাৱে ‘পাগলা বাবা’ নামেৰে পৰিচিত ঠাকুৰ লীলানন্দৰ শিষ্যসকলে প্ৰতি বছৰে ‘ৰথ যাত্ৰা’ উৎসৱ ধুমধাম আৰু আনন্দৰে উদযাপন কৰে। বৰ্তমান মন্দিৰটোৰ আন্তঃগাঁথনিগত সংস্কাৰ আৰু ইয়াৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক কাৰ্য্যকলাপৰ সংস্কাৰ চলি আছে। এই আশ্ৰম চাবলৈ বিভিন্ন ঠাইৰ পৰা পৰ্যটক আহে। ==সাপটগ্ৰাম অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত গাঁও সমূহ== শান্তিপুৰ, সোণাময়ী, ভালুকমাৰী, [[হৰলটাৰী]], ৰাৱনটাৰী, ভেৰভেৰী, খুদনামাৰী, শালটাৰী, চাওগুৰি, ভেলাকোবা, বালাপাৰা, ঘাগমাৰী, ৰাঙাপানী, শিয়ালটাৰী, ধৰ্মপুৰ, চিৰাৰপাৰ, সৰুকুঠি, বৰকুঠি, জয়পুৰ, শুৰীপাৰা, ধনপুৰ, কদমতোলা, খলিশানীমাৰী, খলিশাটাৰী, কুঠিপাৰা আদি। ==এই অঞ্চলৰ ভাষা== চৰকাৰী ভাষা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। আন আন সংযোগী ভাষাসমূহ হ’ল [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কামতাপুৰী]] (ৰাজবংশী, [[গোৱালপৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]], দেশী), [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[ভোজপুৰী ভাষা| ভোজপুৰী (বিহাৰী)]], মাৰোৱাৰী, [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[নেপালী ভাষা |নেপালী]] আদি। ==প্ৰধান ধৰ্ম== [[হিন্দু]], [[ইছলাম]] আৰু [[জৈন]] ধৰ্ম সাপটগ্ৰাম অঞ্চলৰ প্ৰধান ধৰ্ম।<ref>https://www.census2011.co.in/data/town/801550-sapatgram-assam.html</ref> ==প্ৰধান জাতি-জনগোষ্টী== [[কোচ ৰাজবংশী]], [[কলিতা]]<ref>{{Cite web|last=News|first=হিন্দুস্থান সমাচাৰ|title=কলিতা জনগোষ্ঠী সন্মিলনী|url=https://assamese.hindusthansamachar.in/Encyc/2024/12/1/Kalita-Community-Conference-held-at-Bilasipara-Har.php|access-date=2024-12-24|website=www.hindusthansamachar.in}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়]], [[বাঙালী হিন্দু]], বিহাৰী, মাৰোৱাৰী, [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া]], [[বড়ো]], [[নেপালী]]।{{Citation needed}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:সাপটগ্ৰাম]] nb6tfulg4heu5rsq82jy7mcm5lrw8ek 2 34845 622603 442733 2026-08-01T23:37:46Z Pathoschild 219 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 622603 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|as-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> 1cl1jtft87u31expmaamrbpap62v3wz 3 34846 622602 442732 2026-08-01T23:02:34Z Pathoschild 219 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 622602 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn 0 36168 622418 389646 2026-08-01T15:15:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622418 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = মৰিয়নি | native_name = | native_name_lang = as | other_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ত মৰিয়নিৰ অৱস্থান | latd = 26.67 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 94.33 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | subdivision_name2 = [[যোৰহাট জিলা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 155 | population_total = 23065 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code_type = টেলিফোন ক'ড | area_code = 03771 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''মৰিয়নি''' ({{Lang-en|Mariani}}) [[অসম]]ৰ [[যোৰহাট জিলা]]ত অৱস্থিত এখন ঠাই। ==ইতিহাস== ইতিহাসৰ পাতত মৰিয়নিৰ কথা উল্লেখ পোৱা নাযায়। ১৮২৮ ৰ পৰা ১৮৮৩ চন পৰ্যন্ত নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্যৰ অভাৱত মৰিয়নিৰ ইতিহাস এতিয়াও সম্পূৰ্ণ পোহৰলৈ অহা নাই। মৰিয়নিৰ গুৰুত্ব বাঢ়ে কেৱল ৰেল চলাচলৰ বাবে।<ref name=" জন্ম পত্ৰিকা"> {{cite journal | title= ইতিহাসৰ বুকুত মৰিয়নিৰ জন্ম পত্ৰিকা বিচাৰি | author= প্ৰীতম কুমাৰ শইকীয়া, সম্পাদক: মুকুল বৰা| journal= জ্যোতিদৰ্পণ, যোৰহাট জিলা মাধ্যমিক শিক্ষক আৰু কৰ্মচাৰী সন্থা | year= ২০০৬ চন | month= ৬,৭,৮ ফেব্ৰুৱাৰী | volume= | issue= চতুৰ্থ প্ৰকাশ | pages= ৪৯,৫০ পৃষ্ঠা}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== সময়ে সময়ে বিভিন্ন জনে মৰিয়নি নামৰ উৎপত্তিৰ সন্দৰ্ভত বিভিন্ন মত আগবঢ়াই আহিছে। এই বিষয়ৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য যুক্তিটো হ’ল – ব্ৰিটিছ শাসন কালত পাহাৰৰ নগা সকলে এই সমতল অঞ্চললৈ নামি আহে আৰু ইয়াতে জিৰণি লৈ ভৈয়ামৰ লোকৰ সৈতে বয়-বস্তু সাল সলনি কৰে। সেয়ে কোনো নগা দোৱানৰ শব্দটো আছিল মৈৰাণ বা মেৰাণ। অৰ্থটো সাল-সলনি কৰা ঠাই। সেই শব্দটিয়েই মোট সলাই মৰিয়নি হ’ল। স্বাধীনতা যুঁজাৰু ভুৱন মোহন বুঢ়াগোহাঁই ডাঙৰীয়াৰ মতে বৰ্তমানৰ মৰিয়নিৰ অঞ্চলটোত সেই সময়ত অটব্য অৰণ্য আছিল। এই অঞ্চলৰ সীমাত থকা পুখুৰীয়া বচা গাঁৱৰ মানুহে বিভিন্ন কাৰণত এই হাবি বননি কাটিছিল। এই হাবি মৰি শুকাই যোৱাৰ পাছত এই ঠাইক ‘মৰানি’ বুলিছিল। পাছলৈ মুখে মুখে বাগৰি ‘মৰিয়নি’লৈ পৰিৱৰ্তন হ’ল।<ref name=" জন্ম পত্ৰিকা" /> আনহাতে ধ্বনি কৰি বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ মতে দিচৈ নৈৰ (বৰ্তমানৰ [[ভোগদৈ নদী|ভোগদৈ]]) পাৰৰ এই হাবি বননিৰে আগুৰা ঠাইডোখৰ পুখুৰীয়া গাঁৱৰ। এক প্ৰান্তত সীমা মূৰিয়াল অৱস্থিত। এই সীমা মূৰিয়াল শব্দটোৰেই পাছলৈ অপভ্ৰংশ হৈ মৰিয়নি নামৰ সৃষ্টি হৈছিল। আন এক প্ৰবাদ মতে, এসময়ত ভোগদৈ নৈখনে ইয়াৰ পূৰ্বৰ গতিপথ সলনি কৰি নতুন দিশেৰে গতি কৰিছিল। পুৰণি গতিপথটো হেনো মৰিয়নি নগৰৰ মাজেদি গৈ বৰ্তমান মৰিয়নি জংচনৰ পাছফালেদি বৈ গৈছিল। নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাত এই এৰা সুঁতিটোক মৰিনৈ বুলি মানুহে মুখে মুখে কৈছিল আৰু এই মৰিনৈয়েই শেষলৈ মৰিয়নি হ’লগৈ বুলি বহুতেই ক’ব খোজে। কিন্তু ভূ-তাত্ত্বিক দিশৰ পৰা চালে দেখা যায় যে নদীয়ে এৰি থৈ যোৱা মাটিত পলসৰ পৰিমাণ বেছি হব যিটো মৰিয়নিৰ মাটিত পোৱা নাযায়। তদুপৰি ভূ-বিজ্ঞানৰ মতে নদীয়ে সাধাৰণতে গতিপথ [[ভূমিকম্প]] বা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ফলতহে সলনি কৰে। কিন্তু অসমত ১৮৯৭ আৰু ১৯৫০ চনৰ বাদে বৰ ভূইকঁপ হোৱা নাই বাবে এই নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ সম্ভাৱনা তেনেই কম। সেয়ে এই যুক্তিটোত সন্দেহৰ অৱকাশ আছে।<ref name=" জন্ম পত্ৰিকা" /> ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== ভৌগোলিকভাৱে মৰিয়নি {{Coord|26.67|N|94.33|E|}} ত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Mariani |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Mariani.html |access-date=2014-03-10 |archivedate=2012-05-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509182355/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Mariani.html |deadurl=yes }}</ref> এই অঞ্চলৰ সাগৰৰ পৰা গড় উচ্চতা ১৫৫ মিটাৰ (৫০৮ ফুট)। এই টাউনখন যোৰহাট ৰে'লৱে ষ্টেচনৰ পৰা ১৭.৫ কিমি দুৰত্বত অৱস্থিত। ই [[নাগালেণ্ড]]ৰ সীমান্তবৰ্ত্তী অঞ্চল। ==আন্ত:গাঁথনি== মৰিয়নি ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,<ref>{{GR|India}}</ref> মৰিয়নিৰ মুঠ জনসংখ্যা ২৩,০৬৫ জন।<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/Population_Finder.aspx |title=Population Finder |publisher=Censusindia.gov.in |date= |accessdate=2012-09-30}}</ref> ইয়াৰে ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। মৰিয়নিৰ জনসংখ্যাৰ ১২% ছয় বছৰ বয়সৰ অনুৰ্ধৰ। ==যাতায়ত ব্যৱস্থা== মৰিয়নিক ধোদৰ আলিয়ে অন্য অংশৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছে। মৰিয়নিৰ পৰা নিকটবৰ্ত্তী বিমানবন্দৰটো হৈছে যোৰহাটৰ [[ৰৰৈয়া বিমানবন্দৰ]]। এই অঞ্চলটো [[মৰিয়নি জংচন|মৰিয়নি ৰে'লৱে ষ্টেচন]]ৰ জৰিয়তে দেশৰ অন্য অংশৰ সৈতে সংযোজিত। ==শিক্ষা== মৰিয়নিত ভালসংখ্যক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আছে। ইয়াৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল- ===বিদ্যালয়=== * চেইণ্ট এন্থনি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * মৰিয়নী মহাদেৱ আগৰৱালা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * এডিথ ডগলাছ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * আদৰ্শ হিন্দী বিদ্যালয় * মৰিয়নি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * মৰিয়নি বালিকা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লিটল ষ্টাৰ স্কুল * বংশীগোপাল উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পাৰিজাত জাতীয় বিদ্যালয় * মৰিয়নি জাতীয় বিদ্যাপীঠ * ৰেলৱে হাইস্কুল, মৰিয়নি ===মহাবিদ্যালয়=== * মৰিয়নি মহাবিদ্যালয় ==ৰাজনীতি== মৰিয়নি [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা|১০১ নং মৰিয়নী]] [[অসম বিধানসভা|বিধান সভা সমষ্টি]] তথা [[যোৰহাট (লোকসভা সমষ্টি)|১৪ নং যোৰহাট]] [[লোকসভা|লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত ৷<ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-06 | work = Assam | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref> ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== * [[হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য]] ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[প্ৰশান্ত হাজৰিকা]], বিশিষ্ট নাট্যকৰ্মী, [[হেঙুল থিয়েটাৰ]]ৰ জন্মদাতা * [[ইলা কাকতি]], অভিনেত্ৰী, বিশিষ্ট নাট্যকৰ্মী, হেঙুল থিয়েটাৰৰ জন্মদাতা * [[ভৱকৃষ্ণ গোস্বামী]], [[শ্ৰীশ্ৰী বৰএলেঙ্গী সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰ, বিশিষ্ট সত্ৰীয়া সাধক, অসম চৰকাৰৰ শিল্পী পেঞ্চনাৰ ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলা]] te6p5yaak69s3ov2x0fblsk52v4spr9 0 36205 622422 400364 2026-08-01T15:47:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622422 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = লক্ষীপুৰ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[অসম]] ত অৱস্থান | latd = 24.8 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 93.02 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | subdivision_name2 = [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 22 | population_total = 12545 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 783129 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0091 3663 28 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''লক্ষীপুৰ''' (IPA: ˈlækɪˌpʊə) ({{Lang-en|Lakhipur}}) [[অসম]]ৰ [[কাছাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত এখন ঠাই। ==ইতিহাস== লক্ষীপুৰ নামটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে প্ৰধানকৈ দুটা ধাৰণা প্ৰচলিত। প্ৰথমটোৰ মতে এই নামটো হিন্দুসকলৰ ঐশ্বৰ্যৰ দেৱী লক্ষ্মীৰ পৰা আহিছে। দ্বিতীয়টো ধাৰণা অনুসৰি ইয়াত ৰাজত্ব কৰা প্ৰখ্যাত ডিমাছা ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ পৰা ঠাইখনৰ নামটো লক্ষীপুৰ হ'ল। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== ভৌগোলিকভাৱে লক্ষীপুৰ {{Coord|24.8|N|93.02|E|}}.<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Lakhipur |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/03/Lakhipur2.html |access-date=2014-03-15 |archivedate=2013-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917024056/http://www.fallingrain.com/world/IN/03/Lakhipur2.html |deadurl=yes }}</ref> ত অৱস্থিত। সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ২২ মিটাৰ (৭২ফুট) ==আন্তঃগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{GR|India}}</ref> লক্ষীপুৰৰ মুঠ জনসংখ্যা ৯৭০৮ জন। ইয়াৰে ৪৯৭৬ জন পুৰুষ আৰু ৪৭৩২ গৰাকী মহিলা। মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৬% ছয় বছৰৰ অনুৰ্ধ্বৰ। লক্ষীপুৰৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬০%। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ পৃথককৈ ক্ৰমান্বয়ে ৬৭% আৰু ৫২%। ==যাতায়ত ব্যৱস্থা== আলিপথ- #Fulertal – Lakhipur – Sapormoina Road. #Pailapool- Kumacherra Road. #Joypur Sibasthan Road. #Banskandi-Sonai Road #Binnakandi-Singerband ৰে'লপথ: শিলচৰৰ পৰা লক্ষীপুৰ হৈ মণিপুৰলৈ এটা মিটাৰ গজ লাইন পাৰ হৈ গৈছে। ==শিক্ষা== *মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা- ৩ *উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়- ৪খন *হাই মাদ্ৰাছা- ৬ *উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়- ৫ *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়- ৩৩৫ ==ৰাজনীতি== লক্ষীপুৰ [[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-05 | work = [[অসম]] | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref> == শিৰোনাম পাঠ্য == ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ==উল্লেখযোগ্য স্থান== ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:কাছাৰ জিলা]] tsv983kz9o9yi92idgyv4n5l31oh7tf 0 36322 622392 242394 2026-08-01T13:07:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622392 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = মাহুৰ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ত মাহুৰৰ অৱস্থানৰ অৱস্থান | latd = 25.17 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 93.12 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | subdivision_name2 = [[ডিমা হাছাও জিলা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 727 | population_total = 5485 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''মাহুৰ''' (IPA: mɑːʊə) ({{Lang-en|Mahur}}) [[অসম]]ৰ [[ডিমা হাছাও জিলা]]ত অৱস্থিত এখন ঠাই৷ ==ইতিহাস== {{empty section}} ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== মাহুৰ ভৌগোলিকভাৱে {{coord|25.17|N|93.12|E|}}.<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Mahur |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Mahur.html |access-date=2014-03-20 |archivedate=2012-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121018221345/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Mahur.html |deadurl=yes }}</ref>ত অৱস্থিত৷ সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৭২৭ মিটাৰ (২৩৮৫ ফুট) ==আন্ত:গাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাহুৰৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫৪৮৫ জন৷<ref>{{GR|India}}</ref> ইয়াৰে ৫৫% পুৰুষ আৰু ৪৫% মহিলা৷ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৩% ছয় বছৰৰ অনুৰ্ধৰ৷ মাহুৰৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৬% ৷ ইয়াৰ ভিতৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ পৃথককৈ ক্ৰমান্বয়ে ৮০% আৰু ৭১% ৷ ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিমা হাছাও জিলা]] epf04y0wlllenupfv4eyuny7dq0wvp1 2 37539 622614 443086 2026-08-02T00:15:47Z Pathoschild 219 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 622614 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 3 37540 622615 443087 2026-08-02T00:55:41Z Pathoschild 219 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 622615 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 0 37990 622432 571978 2026-08-01T16:39:51Z Sukh Dev Hajong 51015 622432 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=হাজং |nativename=হাজং |states=[[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]] |region=[[অসম]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]] |speakers=70,000 |date=2001 |ref=e17 |familycolor=ভাৰতীয়-ইউৰোপীয় |fam2=[[Indo-Iranian languages|ভাৰতীয়-ইৰাণীয়]] |fam3=[[Indo-Aryan languages|ভাৰতীয় আৰ্য]] |fam4=[[Eastern Indo-Aryan languages|প্ৰাচ্য]] |fam5=[[Bengali–Assamese languages|অসমীয়া-বাংলা]] |script=[[অসমীয়া লিপি]], [[লেটিন লিপি]] |iso3=haj |glotto=hajo1238 |glottorefname=Hajong }} '''হাজং ভাষা''' এটা [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা]], যাৰ [[তিব্বত-বৰ্মী ভাষা]]ৰ সৈতেও সম্পৰ্ক আছে। হাজং ১৯৫,০০০ থলুৱা [[হাজং জনগোষ্ঠী]]ৰ মানুহে কয়, ভাৰতৰ [[অসম]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিম বংগ]]ত আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ ময়মনচিং জিলাত। হাজং ভাষাক [[বঙালী–অসমীয়া লিপি|অসমীয়া লিপি]]ত লিখা হয়। যদিও হাজং পূৰ্বতে তিব্বত-বৰ্মী পৰিয়ালৰ আছিল, ই ভাষিকভাৱে অসমীয়া আৰু বাংলাৰ সৈতে সান-মিহলি হ'ল।<ref>[http://www.sdnpbd.org/sdi/international_days/Indigenous-people/2004/indigenous_people_bd/bangla_tribe8.html Sustainable Development Networking Programme]</ref> ==হাজং ভাষাৰ ফৈদ== # দস্কিনা # কৰেবাৰি # চাচঙিয়া # বাৰহাজাৰি # মেচপাৰিয়া ==নিকনি (গোত্ৰ)== হাজংসকল পূৰ্বতে মাতৃতান্ত্ৰিক জনগোষ্ঠীয় লোক আছিল। প্ৰাচীন কালৰে পৰা সমাজৰ বিকাশ হৈ ত্ৰুমে একো একোটা সমাজিক গোট ৰূপত গোষ্ঠীৱদ্ধ বংশ পৰিচয় দি অহাৰ গোত্ৰ বা যি টোটেম্ প্ৰথা মানৱ সমাজত প্ৰচলিত হৈ আহিছে, সেই প্ৰথা হাজং সমাজত মাতৃ বংশীয় ধাৰাৰে চলি আহে। মাতৃ বংশীয় এই পৰম্পৰা প্ৰথাটো হাজং ভাষাত নিকনি বুলি জনাজাত। হাজংসকল আৰ্য হিন্দুৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি বা সংস্কৃতায়ণৰ ফলত মাতৃ বংশীয় সমাজ ব্যৱস্থা এই নিকনিৰ পৰম্পৰা ত্ৰুমে পৰিহাৰ কৰি আহিবলৈ ধৰে। বংশৰ পৰিচয় আৰু মৰ্যাদাৰ মূল আছিল মাতৃ বংশীয় 'নিকনি'ধাৰা। একে নিকনিৰ মাজত বৈবাহিক সম্বন্ধ নিষিদ্ধ; প্ৰতিটো পৰিয়ালে উৎসৱ পৰ্ব পালন কৰাৰ আগতে নিকনিৰ অধিষ্ঠিত দেৱ-দেৱীলৈ পূজা-সেৱা আগবঢ়োৱাটো অপৰিহাৰ্য নিয়ম। পূজাত নিকনি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী বা দেৱী অনুসৰি হাঁহ,পাৰ, কুকুৰা,কাছ আদি নিৰ্দিষ্ট প্ৰাণী বলি দিব লাগিছিল। সম্প্ৰতি এই প্ৰথা হাজং সমাজত বিলুপ্তিৰ পথত। সেই কাৰণে নিকনিৰ সঠিক সত্য পোৱা নাযায়। মাতৃ বংশীয় এই নিকনি নামসমূহ হ'লঃ। ১.আকছি গাও, ২.কেন্দেলা গাও, ৩.কাছেগাও, ৪.কাটাগাও, ৫.বগাগাও, ৬.বালিহাতা, ৭.তাৰাগাও, ৮.শিমলা গাও, ৯.দিফৰাগাও, ১০.কাটলেগাও, ১১.মালাগাও, ১২.ডিংজোৰ, ১৩.পুৰাকাছি, ১৪.পুৰাচুঙা ১৫.চৰাবৰী, ১৬.গৰভূই, ১৭.শালিভূই, ১৮.ভৰাগাও, ১৯.চেলাগাও, ২০.টকলেগাও আদি। এই নিকনিবোৰ কিছুমান উদ্ভিদ,গছ আৰু প্ৰাণীৰ নামবাচক শব্দ। গাও মানে শৰীৰ বা দেহ। বংশানুক্ৰমিক মানি অহা মাতৃবংশীয় ধাৰাৰ নিকনিৰ লগত ব্যক্তিৰ তেজ আৰু শৰীৰৰ অবিচ্ছেদ্য সম্বন্ধ আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==লিখন পদ্ধতি== হাজং ভাষা অসমীয়া তথা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়।<ref>[http://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?&item_id=language_detail&uid=d9h6e99bbg Script Source]</ref> কিন্তু যদিও এই লিপি ভাৰতত ব্যৱহাৰ হয়, বাংলাদেশত অনেকে হাজং ভাষাৰ বাবে বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰে, বাংলাদেশত [[বাংলা ভাষা]]তেই ঘাইকৈ শিক্ষাৰ প্ৰচলন হোৱাৰ বাবে।<ref>Ahmad, S., A. Kim, S. Kim, and M. Sangma. (2005). ''The Hajong of Bangladesh: A sociolinguistic survey.'' http://www.sil.org/resources/publications/entry/42943, p. 13.</ref> প্ৰতি লিপিতেই এটি অনন্য চিন যোগ কৰা হয়, বন্ধ, পিছৰ, ঘূৰণীয়া নোহোৱা স্বৰ বৰ্ণ /ɯ/, যাক লেটিন লিপিত "â" আৰু [[বঙালী–অসমীয়া লিপি]]ত "অৗ" (ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ পিছত থাকিলে "কৗ" আদি) লিখা হয়।<ref name="guts">Guts, Y. (2007). ''Phonological description of the Hajong language.'' Masters Thesis. Amsterdam, Vrije Universiteit.</ref> ==ধ্বনি তত্ত্ব== হাজং ভাষাত ২২টা ব্যঞ্জন ধ্বনি, ২টা ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ কিছু গুণ থকা ধ্বনি /w/ আৰু /j/, আৰু ৬টা স্বৰধ্বনি আছে। স্বৰধ্বনিকেইটা হ'ল /a/, /i/, /u/, /e/, /o/, আৰু /ɯ/। এয়া অলপ দ্ব্যৰ্থক যে শেষৰ স্বৰটো এটি ধ্বনি নে [a]ৰ সহস্বানিকীহে মাথোঁ।<ref name="guts" /> অতিৰিক্ত স্বৰ /ɯ/ অন্য ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাত পোৱা নাযায়। ই তিব্বত-বৰ্মী ভাষাগোষ্ঠীৰ পৰা অহা।<ref>Guts, Y. (2007). ''Phonological description of the Hajong language.'' Masters Thesis. Amsterdam, Vrije Universiteit; p 59.</ref> হাজং ধ্বনিতত্ত্বত কিছু স্বৰসহযোগ আৰু শেষৰ ব্যঞ্জন ধ্বনি শব্দহীন কৰা দেখা যায়।<ref name="guts" /> ==ব্যাকৰণ== হাজং ভাষা এটি প্ৰাচ্য ভাৰতীয় ভাষা বাবে ইয়াৰ [[ব্যাকৰণ]]ৰ অন্য তেনে ভাষাসমূহ, বিশেষকৈ বাংলা ভাষাৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে, বাক্য গাঁথনি আদি দিশত। এটি পাৰ্থক্য হ'ল, হাজং ভাষাত বাংলা বা অসমীয়াৰ দৰে ক্ৰিয়াৰ ৰূপ সলনি কৰা নহয়, ইয়াক গ্ৰিয়াৰ্চনে বিংশ শতাব্দীৰ পৰা লক্ষ কৰিছে।<ref name="Grierson">Grierson, G. A. (1903-28). ''Linguistic survey of India.'' Repr. Delhi 1967. Calcutta, Motilal Banarsidass, p 215.</ref> উল্লেখযোগ্য যে ১৯০০ৰ পৰা হাজং ভাষাত লক্ষ্য কৰা সকলো বৈশিষ্ট্য এতিয়া নাখাটে। হাজং ভাষাত প্ৰকৰণৰ সামৰণিও অন্য ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাৰ লগত নিমিলে, তাৰ সলনি তিব্বত-বৰ্মী ভাষাসমূহৰ লগতহে মিলে।<ref name="Grierson" /><ref name="phillips">Phillips, V. C. (2011). "Case Marking in Hajong." In G. Hyslop, S. Morey and M. Post, Eds. ''North East Indian Linguistics: Volume 3.'' Delhi, Cambridge.</ref> তলৰ তালিকাখন ফিলিপ্সৰ পৰা লোৱা:<ref name="phillips" /> {| class="wikitable" align="center" width="550" ! width="100" |আই-পি-এত হাজং || width="200" |অসমীয়াত |- align="center" | ''buri-rɯ'' || বুঢ়ী মানুহজনী |- align="center" | ''buri-rɯ ge'' || বুঢ়ী মানুহজনীক |- align="center" | ''buri la'' || বুঢ়ী মানুহজনীৰ |- align="center" | ''buri ni'' || বুঢ়ী মানুহজনীক/ত |- align="center" | ''buri bʰaʲ'' || বুঢ়ী মানুহজনীক |- align="center" | ''buri t̪ʰiki'' || বুঢ়ী মানুহজনীৰ পৰা |- align="center" |- align="center" | ''buri diɯ'' || বুঢ়ী মানুহজনীৰ দ্বাৰা |- align="center" |} ==হাজং ভাষাত খণ্ডবাক্যৰ উদাহৰণ<ref>Hajong, Abonis; D. Phillips; V. Phillips. (2008). "Hajong–Ingreji Sobdojor Bôy হাজং–ইংৰেজি শব্দজড় বই Hajong–English Phrase Book" Tura, Meghalaya.</ref>== {| class="wikitable" align="center" width="550" ! width="175" |হাজং খণ্ডবাক্য || width="175" |লেটিন লিপিত হাজং || width="200" |অৰ্থ |- align="center" | কুমায় জায়? || kumay jay? || ক'লৈ যোৱা? |- align="center" | কেংকৗ আছে? || Kengka ase? || কেনে আছা? |- align="center" | তয় আহিলে? ভিতুৰ ভায় আয়। || Toy ahile? Bhiturbhay ai. || তুমি আহিলা? ভিতৰলৈ আহা। |- align="center" | তলা আহাৰা ভালা হুছে। || Tola ahara bhala huse. || তুমি অহা ভাল হৈছে। |- align="center" | ভাত খাছে? || Bhat khase? || ভাত খালা? |- align="center" | চা খাব'? || Ca khabo? || চাহ খাবা? |- align="center" | তয় কুন গাওলা? || Toy kun gawla? || তুমি কোন গাঁৱৰ? |- align="center" | ময় তাঙাবাৰিলৗ। || Moy Tangabarilâ. || মই তাঙাবাৰীৰ। |- align="center" | এলা তয় কুমায় থাকে? || Ela toy kumay thake? || এতিয়া তুমি ক'ত থাকা? |- align="center" | তলা ঘৰৰা কুমায়? || Tola ghorra kumay? || তোমাৰ ঘৰ ক'ত? |- align="center" | মলা ঘৰৰা হাৱাখানানি। || Mola ghorra Hawakhanani. || মোৰ ঘৰ হাৱাখানাত আছে। |- align="center" | ইদৗ মগে বুজিয়ৗ দি। || Idâ Moge bujiyâ di. || এইটো মোক বুজায় দিয়া। |- align="center" | ইদৗনি লিখিক। || Idâni likhik. || ইয়াত লিখা। |- align="center" | ময় জাং। || Moy jang. || মই যাওঁ। |- align="center" | আবাৰ লাক পাব'। || Abar lak pabo. || পুনৰ লগ পাম। |- align="center" |} ==আৰু পঢ়ক== * Haldar, Gopal. 1986. A comparative grammar of East Bengali dialects. Calcutta: Puthipatra. ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ভাষা]] 9inja0gs6andcnm24yn8p4oql72vhi0 622437 622432 2026-08-01T16:45:28Z Sukh Dev Hajong 51015 622437 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=হাজং |nativename=হাজং |states=[[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]] |region=[[অসম]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]] |speakers=70,000 |date=2001 |ref=e17 |familycolor=ভাৰতীয়-ইউৰোপীয় |fam2=[[Indo-Iranian languages|ভাৰতীয়-ইৰাণীয়]] |fam3=[[Indo-Aryan languages|ভাৰতীয় আৰ্য]] |fam4=[[Eastern Indo-Aryan languages|প্ৰাচ্য]] |fam5=[[Bengali–Assamese languages|অসমীয়া-বাংলা]] |script=[[অসমীয়া লিপি]], [[লেটিন লিপি]] |iso3=haj |glotto=hajo1238 |glottorefname=Hajong }} '''হাজং ভাষা''' এটা [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা]], যাৰ [[তিব্বত-বৰ্মী ভাষা]]ৰ সৈতেও সম্পৰ্ক আছে। হাজং ১৯৫,০০০ থলুৱা [[হাজং জনগোষ্ঠী]]ৰ মানুহে কয়, ভাৰতৰ [[অসম]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিম বংগ]]ত আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ ময়মনচিং জিলাত। হাজং ভাষাক [[বঙালী–অসমীয়া লিপি|অসমীয়া লিপি]]ত লিখা হয়। যদিও হাজং পূৰ্বতে তিব্বত-বৰ্মী পৰিয়ালৰ আছিল, ই ভাষিকভাৱে অসমীয়া আৰু বাংলাৰ সৈতে সান-মিহলি হ'ল।<ref>[http://www.sdnpbd.org/sdi/international_days/Indigenous-people/2004/indigenous_people_bd/bangla_tribe8.html Sustainable Development Networking Programme]</ref> ==হাজং ভাষাৰ ফৈদ== # দশকানীয়া # কৰাইবাৰীয়া # ছুছঙী # বাৰোহাজাৰী # মেচপাৰীয়া ==নিকনি (গোত্ৰ)== হাজংসকল পূৰ্বতে মাতৃতান্ত্ৰিক জনগোষ্ঠীয় লোক আছিল। প্ৰাচীন কালৰে পৰা সমাজৰ বিকাশ হৈ ত্ৰুমে একো একোটা সমাজিক গোট ৰূপত গোষ্ঠীৱদ্ধ বংশ পৰিচয় দি অহাৰ গোত্ৰ বা যি টোটেম্ প্ৰথা মানৱ সমাজত প্ৰচলিত হৈ আহিছে, সেই প্ৰথা হাজং সমাজত মাতৃ বংশীয় ধাৰাৰে চলি আহে। মাতৃ বংশীয় এই পৰম্পৰা প্ৰথাটো হাজং ভাষাত নিকনি বুলি জনাজাত। হাজংসকল আৰ্য হিন্দুৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি বা সংস্কৃতায়ণৰ ফলত মাতৃ বংশীয় সমাজ ব্যৱস্থা এই নিকনিৰ পৰম্পৰা ত্ৰুমে পৰিহাৰ কৰি আহিবলৈ ধৰে। বংশৰ পৰিচয় আৰু মৰ্যাদাৰ মূল আছিল মাতৃ বংশীয় 'নিকনি'ধাৰা। একে নিকনিৰ মাজত বৈবাহিক সম্বন্ধ নিষিদ্ধ; প্ৰতিটো পৰিয়ালে উৎসৱ পৰ্ব পালন কৰাৰ আগতে নিকনিৰ অধিষ্ঠিত দেৱ-দেৱীলৈ পূজা-সেৱা আগবঢ়োৱাটো অপৰিহাৰ্য নিয়ম। পূজাত নিকনি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী বা দেৱী অনুসৰি হাঁহ,পাৰ, কুকুৰা,কাছ আদি নিৰ্দিষ্ট প্ৰাণী বলি দিব লাগিছিল। সম্প্ৰতি এই প্ৰথা হাজং সমাজত বিলুপ্তিৰ পথত। সেই কাৰণে নিকনিৰ সঠিক সত্য পোৱা নাযায়। মাতৃ বংশীয় এই নিকনি নামসমূহ হ'লঃ। ১.আকছি গাও, ২.কেন্দেলা গাও, ৩.কাছেগাও, ৪.কাটাগাও, ৫.বগাগাও, ৬.বালিহাতা, ৭.তাৰাগাও, ৮.শিমলা গাও, ৯.দিফৰাগাও, ১০.কাটলেগাও, ১১.মালাগাও, ১২.ডিংজোৰ, ১৩.পুৰাকাছি, ১৪.পুৰাচুঙা ১৫.চৰাবৰী, ১৬.গৰভূই, ১৭.শালিভূই, ১৮.ভৰাগাও, ১৯.চেলাগাও, ২০.টকলেগাও আদি। এই নিকনিবোৰ কিছুমান উদ্ভিদ,গছ আৰু প্ৰাণীৰ নামবাচক শব্দ। গাও মানে শৰীৰ বা দেহ। বংশানুক্ৰমিক মানি অহা মাতৃবংশীয় ধাৰাৰ নিকনিৰ লগত ব্যক্তিৰ তেজ আৰু শৰীৰৰ অবিচ্ছেদ্য সম্বন্ধ আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==লিখন পদ্ধতি== হাজং ভাষা অসমীয়া তথা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়।<ref>[http://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?&item_id=language_detail&uid=d9h6e99bbg Script Source]</ref> কিন্তু যদিও এই লিপি ভাৰতত ব্যৱহাৰ হয়, বাংলাদেশত অনেকে হাজং ভাষাৰ বাবে বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰে, বাংলাদেশত [[বাংলা ভাষা]]তেই ঘাইকৈ শিক্ষাৰ প্ৰচলন হোৱাৰ বাবে।<ref>Ahmad, S., A. Kim, S. Kim, and M. Sangma. (2005). ''The Hajong of Bangladesh: A sociolinguistic survey.'' http://www.sil.org/resources/publications/entry/42943, p. 13.</ref> প্ৰতি লিপিতেই এটি অনন্য চিন যোগ কৰা হয়, বন্ধ, পিছৰ, ঘূৰণীয়া নোহোৱা স্বৰ বৰ্ণ /ɯ/, যাক লেটিন লিপিত "â" আৰু [[বঙালী–অসমীয়া লিপি]]ত "অৗ" (ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ পিছত থাকিলে "কৗ" আদি) লিখা হয়।<ref name="guts">Guts, Y. (2007). ''Phonological description of the Hajong language.'' Masters Thesis. Amsterdam, Vrije Universiteit.</ref> ==ধ্বনি তত্ত্ব== হাজং ভাষাত ২২টা ব্যঞ্জন ধ্বনি, ২টা ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ কিছু গুণ থকা ধ্বনি /w/ আৰু /j/, আৰু ৬টা স্বৰধ্বনি আছে। স্বৰধ্বনিকেইটা হ'ল /a/, /i/, /u/, /e/, /o/, আৰু /ɯ/। এয়া অলপ দ্ব্যৰ্থক যে শেষৰ স্বৰটো এটি ধ্বনি নে [a]ৰ সহস্বানিকীহে মাথোঁ।<ref name="guts" /> অতিৰিক্ত স্বৰ /ɯ/ অন্য ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাত পোৱা নাযায়। ই তিব্বত-বৰ্মী ভাষাগোষ্ঠীৰ পৰা অহা।<ref>Guts, Y. (2007). ''Phonological description of the Hajong language.'' Masters Thesis. Amsterdam, Vrije Universiteit; p 59.</ref> হাজং ধ্বনিতত্ত্বত কিছু স্বৰসহযোগ আৰু শেষৰ ব্যঞ্জন ধ্বনি শব্দহীন কৰা দেখা যায়।<ref name="guts" /> ==ব্যাকৰণ== হাজং ভাষা এটি প্ৰাচ্য ভাৰতীয় ভাষা বাবে ইয়াৰ [[ব্যাকৰণ]]ৰ অন্য তেনে ভাষাসমূহ, বিশেষকৈ বাংলা ভাষাৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে, বাক্য গাঁথনি আদি দিশত। এটি পাৰ্থক্য হ'ল, হাজং ভাষাত বাংলা বা অসমীয়াৰ দৰে ক্ৰিয়াৰ ৰূপ সলনি কৰা নহয়, ইয়াক গ্ৰিয়াৰ্চনে বিংশ শতাব্দীৰ পৰা লক্ষ কৰিছে।<ref name="Grierson">Grierson, G. A. (1903-28). ''Linguistic survey of India.'' Repr. Delhi 1967. Calcutta, Motilal Banarsidass, p 215.</ref> উল্লেখযোগ্য যে ১৯০০ৰ পৰা হাজং ভাষাত লক্ষ্য কৰা সকলো বৈশিষ্ট্য এতিয়া নাখাটে। হাজং ভাষাত প্ৰকৰণৰ সামৰণিও অন্য ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাৰ লগত নিমিলে, তাৰ সলনি তিব্বত-বৰ্মী ভাষাসমূহৰ লগতহে মিলে।<ref name="Grierson" /><ref name="phillips">Phillips, V. C. (2011). "Case Marking in Hajong." In G. Hyslop, S. Morey and M. Post, Eds. ''North East Indian Linguistics: Volume 3.'' Delhi, Cambridge.</ref> তলৰ তালিকাখন ফিলিপ্সৰ পৰা লোৱা:<ref name="phillips" /> {| class="wikitable" align="center" width="550" ! width="100" |আই-পি-এত হাজং || width="200" |অসমীয়াত |- align="center" | ''buri-rɯ'' || বুঢ়ী মানুহজনী |- align="center" | ''buri-rɯ ge'' || বুঢ়ী মানুহজনীক |- align="center" | ''buri la'' || বুঢ়ী মানুহজনীৰ |- align="center" | ''buri ni'' || বুঢ়ী মানুহজনীক/ত |- align="center" | ''buri bʰaʲ'' || বুঢ়ী মানুহজনীক |- align="center" | ''buri t̪ʰiki'' || বুঢ়ী মানুহজনীৰ পৰা |- align="center" |- align="center" | ''buri diɯ'' || বুঢ়ী মানুহজনীৰ দ্বাৰা |- align="center" |} ==হাজং ভাষাত খণ্ডবাক্যৰ উদাহৰণ<ref>Hajong, Abonis; D. Phillips; V. Phillips. (2008). "Hajong–Ingreji Sobdojor Bôy হাজং–ইংৰেজি শব্দজড় বই Hajong–English Phrase Book" Tura, Meghalaya.</ref>== {| class="wikitable" align="center" width="550" ! width="175" |হাজং খণ্ডবাক্য || width="175" |লেটিন লিপিত হাজং || width="200" |অৰ্থ |- align="center" | কুমায় জায়? || kumay jay? || ক'লৈ যোৱা? |- align="center" | কেংকৗ আছে? || Kengka ase? || কেনে আছা? |- align="center" | তয় আহিলে? ভিতুৰ ভায় আয়। || Toy ahile? Bhiturbhay ai. || তুমি আহিলা? ভিতৰলৈ আহা। |- align="center" | তলা আহাৰা ভালা হুছে। || Tola ahara bhala huse. || তুমি অহা ভাল হৈছে। |- align="center" | ভাত খাছে? || Bhat khase? || ভাত খালা? |- align="center" | চা খাব'? || Ca khabo? || চাহ খাবা? |- align="center" | তয় কুন গাওলা? || Toy kun gawla? || তুমি কোন গাঁৱৰ? |- align="center" | ময় তাঙাবাৰিলৗ। || Moy Tangabarilâ. || মই তাঙাবাৰীৰ। |- align="center" | এলা তয় কুমায় থাকে? || Ela toy kumay thake? || এতিয়া তুমি ক'ত থাকা? |- align="center" | তলা ঘৰৰা কুমায়? || Tola ghorra kumay? || তোমাৰ ঘৰ ক'ত? |- align="center" | মলা ঘৰৰা হাৱাখানানি। || Mola ghorra Hawakhanani. || মোৰ ঘৰ হাৱাখানাত আছে। |- align="center" | ইদৗ মগে বুজিয়ৗ দি। || Idâ Moge bujiyâ di. || এইটো মোক বুজায় দিয়া। |- align="center" | ইদৗনি লিখিক। || Idâni likhik. || ইয়াত লিখা। |- align="center" | ময় জাং। || Moy jang. || মই যাওঁ। |- align="center" | আবাৰ লাক পাব'। || Abar lak pabo. || পুনৰ লগ পাম। |- align="center" |} ==আৰু পঢ়ক== * Haldar, Gopal. 1986. A comparative grammar of East Bengali dialects. Calcutta: Puthipatra. ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ভাষা]] i5tbhpwr8ay6420p4qgbqocp6l0lad5 0 39775 622501 533402 2026-08-01T17:47:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622501 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox settlement | name = শিলচৰ | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = Silchar_barak.jpg | image_alt = | image_caption = [[বৰাক নদী]]ৰ সৈতে শিলচৰ মহানগৰ | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত শিলচৰৰ অৱস্থান | latd = 24.82 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 92.8 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[কাছাৰ জিলা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 22 | population_total = 228,985 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]])<ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam recognises Manipuri as associate official language in four districts|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-recognises-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts-101708770769105.html|access-date=2024-02-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-gives-nod-to-recognise-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts/article67881260.ece|access-date=2024-02-24|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-recognise-manipuri-associate-official-language-four-districts-9178285/|access-date=2024-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> | demographics1_title2 = স্থানীয় | demographics1_info2 = [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া]] Demonyms = Silcharian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 7880xx | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0) 3842 | registration_plate = AS-11 | website = {{URL|www.cachar.nic.in}} | footnotes = }} '''শিলচৰ''' [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[অসম]]ৰ [[কাছাৰ জিলা]]ৰ সদৰ মহানগৰ আৰু দক্ষিণ অসমৰ এখন মুখ্য বাণিজ্যকেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|last=Goswami|first=BB|title=Silchar, Assam upgraded to municipal corporation after 143 years|website=ETInfra.com|date=1 Jul 2025|url=https://infra.economictimes.indiatimes.com/amp/news/urban-infrastructure/silchar-assam-upgraded-to-municipal-corporation-after-143-years/122181950|access-date=16 Aug 2025}}</ref> [[মণিপুৰ|মণিপুৰৰ]] কিছু অংশ আৰু [[মিজোৰাম|মিজোৰামৰ]] বাবে এই মহানগৰৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব অপৰিসীম। শিলচৰত ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ ব্যৱসায়ীয়ে বসতি স্থাপন কৰিছে। [[বৰাক নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত এই মহানগৰক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰে ভিতৰত শান্তিপূৰ্ণ ঠাই হিচাপে তেতিয়াৰ ভাৰতীয় [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[ইন্দিৰা গান্ধী]]য়ে "শান্তিৰ দ্বীপ" আখ্যা দিছিল। <ref>[http://parliamentofindia.nic.in/lsdeb/ls11/ses5sp/0201099704.htm লোকসভাত দিয়া বক্তব্য]</ref> তৎকালীন পূৰ্ববঙ্গৰ চিলেটিসকল এই মহানগৰৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী। [[ভাত]] আৰু [[মাছ]] ইয়াৰ লোকসকলৰ প্ৰধান [[খাদ্য]]। ইয়াৰ উপৰিও "শুঁটকি" আৰু "চুঙা পিঠা" এই অঞ্চলৰ বিখ্যাত উপাদেয় খাদ্য। [[বাংলা ভাষা|বাঙালী]] আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]]) এই অঞ্চলৰ চৰকাৰী ভাষা।<ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam recognises Manipuri as associate official language in four districts|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-recognises-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts-101708770769105.html|access-date=2024-02-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-gives-nod-to-recognise-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts/article67881260.ece|access-date=2024-02-24|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-recognise-manipuri-associate-official-language-four-districts-9178285/|access-date=2024-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থান == শিলচৰ অসমৰ দক্ষিণ সীমাত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=শিলচৰৰ মানচিত্ৰ |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |access-date=2015-06-26 |archivedate=2023-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005171653/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |deadurl=yes }}</ref> বৰাক নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই মহানগৰ [[চাহ]], [[চাউল]] আৰু নানাৰকমৰ কৃষিজাত দ্ৰব্যৰ বাবে বিখ্যাত। [[পঞ্চগ্ৰাম]] কাগজ কল, চিমেণ্ট কাৰখানা আৰু চাহ-পাত উৎপাদন এই ঠাইৰ প্ৰধান শিল্প। গুৱাহাটীৰ পিছত শিলচৰ অসমৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মহানগৰ। শিলচৰ ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ সতে ৰেল, স্থলপথ আৰু আকাশপথৰ মাধ্যমেৰে সংযুক্ত। গড় হিচাপত শিলচৰ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ২২ [[মিটাৰ]] (৭২ [[ফুট]]) উচ্চতাত আছে। <ref>{{Cite web |title=শিলচৰৰ ভৌগোলিক অৱস্থান |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |access-date=2015-06-26 |archivedate=2023-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005171653/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |deadurl=yes }}</ref> ==ৰাজনীতি == শিলচৰ হৈছে [[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শিলচৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অংশ। শিলচৰৰ পৰা সংসদৰ বৰ্তমান সদস্য হৈছে সুস্মিতা দেৱ। তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰছৰ প্ৰবীণ ৰাজনীতিবিদ সন্তোষ মোহন দেৱৰ কনিষ্ঠ কন্যা। <ref>{{cite web | url =http://eci.nic.in/eci_main/press/List%20of%20Winning%20Candidated%20Final%20for%2016th%20May.pdf |format=PDF| title =List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate =2008-10-05 | work =Assam | publisher =Election Commission of India }}</ref> ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== [[File:TSSoT.png|thumb|ত্ৰিগুনা সেন প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ বিদ্যালয়]] * [[অসম বিশ্ববিদ্যালয়]] শিলচৰত অৱস্থিত এখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়। * [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, শিলচৰ]] এতিয়া এখন প্ৰতীম বিশ্ববিদ্যালয়, অঞ্চলটোৰ ভিতৰতে প্ৰাচীনতম অভিযান্ত্ৰিক মহবিদ্যালয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এখন প্ৰতিষ্ঠান। *[[শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], অসমৰ তৃতীয়খন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। * [[ত্ৰিগুনা সেন প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ বিদ্যালয়]], [[অসম বিশ্ববিদ্যালয়]]<ref>{{cite web|url=http://www.aus.ac.in/TSSOT/|title=TSSOT|publisher=|accessdate=8 June 2015}}</ref> * [[শিলচৰ পলিটেকনিক]] হৈছে এখন প্ৰতিষ্ঠান যিয়ে সকলো সম্মানীয় অভিযান্ত্ৰিক পাঠ্যক্ৰমত ডিপ্লমা পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://silcharpolytechnic.in/ |access-date=2015-06-26 |archivedate=2019-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204160005/http://silcharpolytechnic.in/ |deadurl=yes }}</ref> * [[ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ (ITI) শিলচৰ]] মহানগৰৰ পৰা ৬ কিঃমিঃ দূৰৈৰ ত্ৰিকোণা নামে ঠাইত অৱস্থিত। * ARIIT (Assam Rifles Institute of Information Technology) জেইল ৰোডত অৱস্থিত<ref>http://ampletrails.com/vtp-list/silchar-assam-rifles-institute-of-technology-418210002--silchar/</ref> * C-DAC হৈছে [[এন.আই.টি.]] শিলচৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত উচ্চ পৰ্যায়ৰ গণনা আৰু গৱেষণাৰ প্ৰতিষ্ঠান।<ref>http://cdac.in/index.aspx?id=pk_itn_spot919</ref> * NIELIT (National Institute of Electronics and Information Technology) Silchar EC শিলচৰ ISBT ৰ প্ৰথম মহলাত অৱস্থিত। (Inter State Bus Terminus)<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.guwahati.nielit.gov.in/aboutsec.php |access-date=2015-06-26 |archivedate=2015-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626123519/http://www.guwahati.nielit.gov.in/aboutsec.php |deadurl=yes }}</ref> ==দৰ্শনীয় স্থান== শিলচৰ মহানগৰৰ অন্যতম দৰ্শনীয় স্থানসমূহ হ'ল: [[File:Ruins of Kachari kingdom.JPG|thumb|খাচপুৰৰ [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ মহলৰ ধ্বংসাৱশেষ]] *'''খাচপুৰ''': শিলচৰৰ পৰা ২০ কিঃমিঃ দূৰত্বত [[খাচপুৰ]] নামেৰে [[ডিমাচা কছাৰী]] ৰজাসকলৰ এক বিৰাট ঐতিহাসিক আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজধানী গঢ়ি উঠিছিল। যাৰ নিৰ্মাণ ১৬৯০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মাজত হৈছিল। এই ঠাইৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ হৈছে সিংহদ্বাৰ, সূৰ্যদ্বাৰ আৰু প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ মন্দিৰ। মূল প্ৰাসাদটি প্ৰায় অস্তিত্বহীন, কিন্তু ইয়াৰ অধীনস্থ, প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ, সূৰ্যদ্বাৰ, দেৱালয় অক্ষত অৱস্থাত আছে। প্ৰৱেশপথত হাতী-নিদৰ্শন আছে। *'''ইচকন মন্দিৰ''': বিশ্ব বিখ্যাত সনাতন নাটকীয় আধ্যাত্মিক সংগঠন ([[ইচকন]])-ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত [[শিলচৰ]] মহানগৰৰ অম্বিকাপট্টিস্থিত ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ নিবেদিত মন্দিৰ আছে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ ওচৰতে ইচকন মন্দিৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত "[[গোবিন্দভোজনালয়]]" নামেৰে এখন নিৰামিষ ৰেস্তোৰাও আছে। *'''গান্ধীবাগ পাৰ্ক''': গান্ধীবাগ পাৰ্ক মহানগৰৰ কেন্দ্ৰ, পাৰ্ক ৰোডত অৱস্থিত। পাৰ্কখন মহাত্মা গান্ধীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। পাৰ্কত ভাষা শ্বহীদসকলৰ এটি শ্বহীদ মিনাৰ আছে যিসকলে ১৯৬২ চনৰ ১৯ মে'ত বঙালী ভাষা ৰক্ষাৰ বাবে [[বঙালী ভাষা আন্দোলন (বৰাক উপত্যকা)|অসম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন]] কৰি তেওঁলোকৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। *'''ভুৱনেশ্বৰ মন্দিৰ''': এই মন্দিৰটো সমগ্ৰ দক্ষিণ অসমৰ ভিতৰতে ভগৱান শিৱৰ সকলোতকৈ সুপ্ৰসিদ্ধ মন্দিৰ। শিলচৰৰ পৰা প্ৰায় ৫০ কিমি দূৰত আৰু ভুৱন পাহাৰৰ ওপৰত এই তীৰ্থস্থানখন অৱস্থিত। প্ৰতি মাৰ্চ মাহত শিৱৰাত্ৰিৰ সময়ত বহুতো মানুহে অনেক দূৰৰ পৰা শিৱৰ উপাসনা কৰিবলৈ ইয়ালৈ আহে। মন্দিৰটো সমতলৰ পৰা অন্ততঃ ১৭ কি়ঃমিঃ উচ্চতাত অৱস্থিত। *'''কাঁচা কান্তি কালী মন্দিৰ''': শিলচৰৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিঃমিঃ অৰ্থাৎ দক্ষিণ অসমত দেৱী মা "কাঁচাকান্তি"-ৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপ্ৰসিদ্ধ মন্দিৰ আছে। এই দেৱী দুই শক্তিশালী হিন্দু দেৱতা মা দুৰ্গা আৰু মা কালীৰ সংযোজন। মূল মন্দিৰটো কছাৰী ৰজাই ১৮০৬ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত কৰিছিল। ১৮১৮ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত দেৱীৰ ওচৰত নৰবলি প্ৰদান কৰা হৈছিল। পুৰণি মন্দিৰটো ধ্বংস হৈ গৈছিল আৰু ১৯৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নতুন মন্দিৰটো পুনঃ প্ৰতিষ্ঠাপিত কৰা হয়। *'''মনিহৰণ সুৰংগ''': ভুৱনেশ্বৰ মন্দিৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিঃমিঃ দূৰৈত ই এক জনপ্ৰিয় স্মৃতি। পৱিত্ৰ নদী ত্ৰিবেনী এই সুৰংগৰ তলেৰে প্ৰবাহিত হয়। পৌৰাণিক কাহিনী মতে, এই সুৰংগটো এবাৰ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ নিবেদিত মন্দিৰটোক মনিহৰণ সুৰংগ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[অৰুণ কুমাৰ চন্দ]] * [[উল্লাসকৰ দত্ত]] * [[সন্তোষ মোহন দেৱ]] * [[বিশ্ববিজয় সেন]] * [[দেবজিত সাহা]] == আলোকচিত্ৰ == <gallery> File:Ceiling decoration inside Goldighi Mall.JPG|গ'লদিঘি ম'লৰ ভিতৰচ'ৰা File:Veku silchar.jpg|[[শিলচৰ বিমানবন্দৰ]] </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:কাছাৰ জিলা]] 6wm9hc02kuy2ho6zd2drn6p7aci2ffe 622502 622501 2026-08-01T17:47:23Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v2.2.9s 622502 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox settlement | name = শিলচৰ | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = Silchar_barak.jpg | image_alt = | image_caption = [[বৰাক নদী]]ৰ সৈতে শিলচৰ মহানগৰ | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত শিলচৰৰ অৱস্থান | latd = 24.82 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 92.8 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|জিলা]] | subdivision_name2 = [[কাছাৰ জিলা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 22 | population_total = 228,985 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]])<ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam recognises Manipuri as associate official language in four districts|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-recognises-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts-101708770769105.html|access-date=2024-02-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-gives-nod-to-recognise-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts/article67881260.ece|access-date=2024-02-24|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-recognise-manipuri-associate-official-language-four-districts-9178285/|access-date=2024-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> | demographics1_title2 = স্থানীয় | demographics1_info2 = [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া]] Demonyms = Silcharian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 7880xx | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0) 3842 | registration_plate = AS-11 | website = {{URL|www.cachar.nic.in}} | footnotes = }} '''শিলচৰ''' [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[অসম]]ৰ [[কাছাৰ জিলা]]ৰ সদৰ মহানগৰ আৰু দক্ষিণ অসমৰ এখন মুখ্য বাণিজ্যকেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|last=Goswami|first=BB|title=Silchar, Assam upgraded to municipal corporation after 143 years|website=ETInfra.com|date=1 Jul 2025|url=https://infra.economictimes.indiatimes.com/news/urban-infrastructure/silchar-assam-upgraded-to-municipal-corporation-after-143-years/122181950|access-date=16 Aug 2025}}</ref> [[মণিপুৰ|মণিপুৰৰ]] কিছু অংশ আৰু [[মিজোৰাম|মিজোৰামৰ]] বাবে এই মহানগৰৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব অপৰিসীম। শিলচৰত ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ ব্যৱসায়ীয়ে বসতি স্থাপন কৰিছে। [[বৰাক নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত এই মহানগৰক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰে ভিতৰত শান্তিপূৰ্ণ ঠাই হিচাপে তেতিয়াৰ ভাৰতীয় [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[ইন্দিৰা গান্ধী]]য়ে "শান্তিৰ দ্বীপ" আখ্যা দিছিল। <ref>[http://parliamentofindia.nic.in/lsdeb/ls11/ses5sp/0201099704.htm লোকসভাত দিয়া বক্তব্য]</ref> তৎকালীন পূৰ্ববঙ্গৰ চিলেটিসকল এই মহানগৰৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী। [[ভাত]] আৰু [[মাছ]] ইয়াৰ লোকসকলৰ প্ৰধান [[খাদ্য]]। ইয়াৰ উপৰিও "শুঁটকি" আৰু "চুঙা পিঠা" এই অঞ্চলৰ বিখ্যাত উপাদেয় খাদ্য। [[বাংলা ভাষা|বাঙালী]] আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]]) এই অঞ্চলৰ চৰকাৰী ভাষা।<ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam recognises Manipuri as associate official language in four districts|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-recognises-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts-101708770769105.html|access-date=2024-02-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-gives-nod-to-recognise-manipuri-as-associate-official-language-in-four-districts/article67881260.ece|access-date=2024-02-24|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-02-24|title=Assam Cabinet gives nod to recognise Manipuri as associate official language in four districts|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/assam-cabinet-recognise-manipuri-associate-official-language-four-districts-9178285/|access-date=2024-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থান == শিলচৰ অসমৰ দক্ষিণ সীমাত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=শিলচৰৰ মানচিত্ৰ |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |access-date=2015-06-26 |archivedate=2023-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005171653/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |deadurl=yes }}</ref> বৰাক নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই মহানগৰ [[চাহ]], [[চাউল]] আৰু নানাৰকমৰ কৃষিজাত দ্ৰব্যৰ বাবে বিখ্যাত। [[পঞ্চগ্ৰাম]] কাগজ কল, চিমেণ্ট কাৰখানা আৰু চাহ-পাত উৎপাদন এই ঠাইৰ প্ৰধান শিল্প। গুৱাহাটীৰ পিছত শিলচৰ অসমৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মহানগৰ। শিলচৰ ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ সতে ৰেল, স্থলপথ আৰু আকাশপথৰ মাধ্যমেৰে সংযুক্ত। গড় হিচাপত শিলচৰ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ২২ [[মিটাৰ]] (৭২ [[ফুট]]) উচ্চতাত আছে। <ref>{{Cite web |title=শিলচৰৰ ভৌগোলিক অৱস্থান |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |access-date=2015-06-26 |archivedate=2023-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005171653/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Silchar.html |deadurl=yes }}</ref> ==ৰাজনীতি == শিলচৰ হৈছে [[শিলচৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শিলচৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অংশ। শিলচৰৰ পৰা সংসদৰ বৰ্তমান সদস্য হৈছে সুস্মিতা দেৱ। তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰছৰ প্ৰবীণ ৰাজনীতিবিদ সন্তোষ মোহন দেৱৰ কনিষ্ঠ কন্যা। <ref>{{cite web | url =http://eci.nic.in/eci_main/press/List%20of%20Winning%20Candidated%20Final%20for%2016th%20May.pdf |format=PDF| title =List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate =2008-10-05 | work =Assam | publisher =Election Commission of India }}</ref> ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== [[File:TSSoT.png|thumb|ত্ৰিগুনা সেন প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ বিদ্যালয়]] * [[অসম বিশ্ববিদ্যালয়]] শিলচৰত অৱস্থিত এখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়। * [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, শিলচৰ]] এতিয়া এখন প্ৰতীম বিশ্ববিদ্যালয়, অঞ্চলটোৰ ভিতৰতে প্ৰাচীনতম অভিযান্ত্ৰিক মহবিদ্যালয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এখন প্ৰতিষ্ঠান। *[[শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], অসমৰ তৃতীয়খন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। * [[ত্ৰিগুনা সেন প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ বিদ্যালয়]], [[অসম বিশ্ববিদ্যালয়]]<ref>{{cite web|url=http://www.aus.ac.in/TSSOT/|title=TSSOT|publisher=|accessdate=8 June 2015}}</ref> * [[শিলচৰ পলিটেকনিক]] হৈছে এখন প্ৰতিষ্ঠান যিয়ে সকলো সম্মানীয় অভিযান্ত্ৰিক পাঠ্যক্ৰমত ডিপ্লমা পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://silcharpolytechnic.in/ |access-date=2015-06-26 |archivedate=2019-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204160005/http://silcharpolytechnic.in/ |deadurl=yes }}</ref> * [[ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ (ITI) শিলচৰ]] মহানগৰৰ পৰা ৬ কিঃমিঃ দূৰৈৰ ত্ৰিকোণা নামে ঠাইত অৱস্থিত। * ARIIT (Assam Rifles Institute of Information Technology) জেইল ৰোডত অৱস্থিত<ref>http://ampletrails.com/vtp-list/silchar-assam-rifles-institute-of-technology-418210002--silchar/</ref> * C-DAC হৈছে [[এন.আই.টি.]] শিলচৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত উচ্চ পৰ্যায়ৰ গণনা আৰু গৱেষণাৰ প্ৰতিষ্ঠান।<ref>http://cdac.in/index.aspx?id=pk_itn_spot919</ref> * NIELIT (National Institute of Electronics and Information Technology) Silchar EC শিলচৰ ISBT ৰ প্ৰথম মহলাত অৱস্থিত। (Inter State Bus Terminus)<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.guwahati.nielit.gov.in/aboutsec.php |access-date=2015-06-26 |archivedate=2015-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626123519/http://www.guwahati.nielit.gov.in/aboutsec.php |deadurl=yes }}</ref> ==দৰ্শনীয় স্থান== শিলচৰ মহানগৰৰ অন্যতম দৰ্শনীয় স্থানসমূহ হ'ল: [[File:Ruins of Kachari kingdom.JPG|thumb|খাচপুৰৰ [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ মহলৰ ধ্বংসাৱশেষ]] *'''খাচপুৰ''': শিলচৰৰ পৰা ২০ কিঃমিঃ দূৰত্বত [[খাচপুৰ]] নামেৰে [[ডিমাচা কছাৰী]] ৰজাসকলৰ এক বিৰাট ঐতিহাসিক আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজধানী গঢ়ি উঠিছিল। যাৰ নিৰ্মাণ ১৬৯০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মাজত হৈছিল। এই ঠাইৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ হৈছে সিংহদ্বাৰ, সূৰ্যদ্বাৰ আৰু প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ মন্দিৰ। মূল প্ৰাসাদটি প্ৰায় অস্তিত্বহীন, কিন্তু ইয়াৰ অধীনস্থ, প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ, সূৰ্যদ্বাৰ, দেৱালয় অক্ষত অৱস্থাত আছে। প্ৰৱেশপথত হাতী-নিদৰ্শন আছে। *'''ইচকন মন্দিৰ''': বিশ্ব বিখ্যাত সনাতন নাটকীয় আধ্যাত্মিক সংগঠন ([[ইচকন]])-ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত [[শিলচৰ]] মহানগৰৰ অম্বিকাপট্টিস্থিত ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ নিবেদিত মন্দিৰ আছে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ ওচৰতে ইচকন মন্দিৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত "[[গোবিন্দভোজনালয়]]" নামেৰে এখন নিৰামিষ ৰেস্তোৰাও আছে। *'''গান্ধীবাগ পাৰ্ক''': গান্ধীবাগ পাৰ্ক মহানগৰৰ কেন্দ্ৰ, পাৰ্ক ৰোডত অৱস্থিত। পাৰ্কখন মহাত্মা গান্ধীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। পাৰ্কত ভাষা শ্বহীদসকলৰ এটি শ্বহীদ মিনাৰ আছে যিসকলে ১৯৬২ চনৰ ১৯ মে'ত বঙালী ভাষা ৰক্ষাৰ বাবে [[বঙালী ভাষা আন্দোলন (বৰাক উপত্যকা)|অসম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন]] কৰি তেওঁলোকৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। *'''ভুৱনেশ্বৰ মন্দিৰ''': এই মন্দিৰটো সমগ্ৰ দক্ষিণ অসমৰ ভিতৰতে ভগৱান শিৱৰ সকলোতকৈ সুপ্ৰসিদ্ধ মন্দিৰ। শিলচৰৰ পৰা প্ৰায় ৫০ কিমি দূৰত আৰু ভুৱন পাহাৰৰ ওপৰত এই তীৰ্থস্থানখন অৱস্থিত। প্ৰতি মাৰ্চ মাহত শিৱৰাত্ৰিৰ সময়ত বহুতো মানুহে অনেক দূৰৰ পৰা শিৱৰ উপাসনা কৰিবলৈ ইয়ালৈ আহে। মন্দিৰটো সমতলৰ পৰা অন্ততঃ ১৭ কি়ঃমিঃ উচ্চতাত অৱস্থিত। *'''কাঁচা কান্তি কালী মন্দিৰ''': শিলচৰৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিঃমিঃ অৰ্থাৎ দক্ষিণ অসমত দেৱী মা "কাঁচাকান্তি"-ৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপ্ৰসিদ্ধ মন্দিৰ আছে। এই দেৱী দুই শক্তিশালী হিন্দু দেৱতা মা দুৰ্গা আৰু মা কালীৰ সংযোজন। মূল মন্দিৰটো কছাৰী ৰজাই ১৮০৬ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত কৰিছিল। ১৮১৮ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত দেৱীৰ ওচৰত নৰবলি প্ৰদান কৰা হৈছিল। পুৰণি মন্দিৰটো ধ্বংস হৈ গৈছিল আৰু ১৯৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নতুন মন্দিৰটো পুনঃ প্ৰতিষ্ঠাপিত কৰা হয়। *'''মনিহৰণ সুৰংগ''': ভুৱনেশ্বৰ মন্দিৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিঃমিঃ দূৰৈত ই এক জনপ্ৰিয় স্মৃতি। পৱিত্ৰ নদী ত্ৰিবেনী এই সুৰংগৰ তলেৰে প্ৰবাহিত হয়। পৌৰাণিক কাহিনী মতে, এই সুৰংগটো এবাৰ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ নিবেদিত মন্দিৰটোক মনিহৰণ সুৰংগ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[অৰুণ কুমাৰ চন্দ]] * [[উল্লাসকৰ দত্ত]] * [[সন্তোষ মোহন দেৱ]] * [[বিশ্ববিজয় সেন]] * [[দেবজিত সাহা]] == আলোকচিত্ৰ == <gallery> File:Ceiling decoration inside Goldighi Mall.JPG|গ'লদিঘি ম'লৰ ভিতৰচ'ৰা File:Veku silchar.jpg|[[শিলচৰ বিমানবন্দৰ]] </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:কাছাৰ জিলা]] 1p5c22umbz1fex1x0626zar6unw9afq 0 55151 622387 571419 2026-08-01T12:32:32Z ~2026-42603-69 51016 /* শ্ৰেণী বিভাজন */ 622387 wikitext text/x-wiki {{Merge from|হাজং সকলৰ জন্ম মৃত্যু সম্পৰ্কীয় ক্ৰিয়া কৰ্ম}} {{Infobox ethnic group | group = হাজং জনগোষ্ঠী | native_name =হাজং | native_name_lang =হাজং | image = | image_caption =[[হৰ্ণবিল উৎসৱ]]ত পাৰম্পৰিক নৃত্যৰত হাজং গাভৰু | total = ৭৯,৮০০ | total_year = ২০১১ | total_source = <!-- source of total population; may be ''census'' or ''estimate'' --> | total_ref =<ref name="Hajong">{{cite web |title=Ethnologue - Hajong |url=https://www.ethnologue.com/language/haj |website=[[Ethnologue]] |accessdate=28 April 2019}}</ref> | genealogy = | region1 = {{flag|India}} | pop1 = ৭১,৮০০ | region2 = {{flag|Bangladesh}} | pop2 = ৮০০০ | languages = [[হাজং ভাষা]], [[অসমীয়া]], [[ভাষা]] | philosophies = | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | related_groups = [[Bodo-Kachari people]], [[Bodo people]] and other [[Tibeto-Burman]] groups | footnotes = |সম্পৰ্কিত জাতিগত=বড়ো-কচাৰী লোক, বড়ো লোক আৰু অন্যান্য তিব্বত-বৰ্মন গোট|মুঠ সংখ্যা=৭৯,৮০০ (২০১১)}} '''হাজং জনগোষ্ঠী''' ভাৰত উপমহাদেশৰ এক [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী| চীনা তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]।<ref>LaPollo, Randy J. (ed.). Sino-Tibetan languages. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135797171</nowiki>.</ref> এই জনগোষ্ঠী লোকসকলে ঘাইকৈ ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অসম,মেঘালয় ৰাজ্যসমূহত আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ উত্তৰ অংশত বাস কৰে।<ref name="Bangladesh News - 27Mar2008 - The Hajong">{{cite web|url=http://www.independent-bangladesh.com/ethnic-groups/the-hajong.html|title=The Hajong|date=27 March 2008|work=[[The Independent (Bangladesh newspaper)]]|accessdate=1 May 2011|archivedate=25 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725234805/http://www.independent-bangladesh.com/ethnic-groups/the-hajong.html|deadurl=yes}}</ref> হাজং সকলৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ লোকে [[ভাৰত]]ত বাস কৰে। হাজং সকল সাধাৰণতে [[ধান]] খেতি কৰে।<ref name="Ahmad, S. 2005">Ahmad, S., A. Kim, S. Kim, and M. Sangma. (2005). ''The Hajong of Bangladesh: A sociolinguistic survey.'' http://www.sil.org/resources/publications/entry/42943.</ref> কথিত আছে যে তেওঁলোকে গাৰো পাহাৰত ধান খেতি আৰম্ভ কৰিছিল। হাজং সকলে [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ মতে অনুসূচীত জনজাতিৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>[http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/ST%20Lists.pdf List of notified Scheduled Tribes]</ref> আৰু হাজং সকলৰ সংস্কৃতি নৃত্য লেৱাতানা আৰু জাখামাৰা।।। ==উৎপত্তি== [[File:Hajong Place of Worship.jpeg|thumb|'জাখা'ৰে (জাকৈ) মাছ ধৰি থকা হাজং মহিলা]] হাজং ভাৰতীয়-তিব্বতীয় গোষ্ঠীৰ লোক। হাজং সকলৰ উৎপত্তি, ইয়াৰ নাম আৰু ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত বিভিন্ন পণ্ডিতে ভিন ভিন মত পোষণ কৰে। তেওঁলোক তিব্বত মালভূমিৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু তিস্তা নদীৰ পাৰেৰে উত্তৰ পূব ভাৰতলৈ প্ৰৱেশ কৰি সোণকোষ উপত্যকাত থিতাপি লৈছিল। হাজং সকলে বৰ্তমান [[নলবাৰী জিলা]]ত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[হাজো]] অঞ্চলক নিজৰ আদি বাসস্থান হিচাপে গণ্য কৰে। হাজং নাম তাৰ পৰায়ে "হাজোৰ বাসিন্দা" হিচাপে আহিছে।<ref>Hajong, B. (2002). ''The Hajongs and their struggle.'' Assam, Janata Press. p. 2-3.</ref> লোকবিশ্বাস মতে হাজং সকল সূৰ্যবংশী ক্ষত্ৰিয় আৰু তেওঁলোক সূৰ্য বা বিলাৰ উত্তৰসুৰী।<ref name="Hajong, B. 2002 p. 1-2">Hajong, B. (2002). ''The Hajongs and their struggle.'' Assam, Janata Press. p. 1-2.</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.grin.com/document/299813 | title=GRIN - the Hajong of Assam. An Ethnographic Profile of a Least Studied Bodo-Kachari Tribe}}</ref> ==শ্ৰেণী বিভাজন== হাজং সকলক পাঁচটা ভিন্ন কুলত ভাগ কৰা হৈছে। [[হাজং ভাষা]]ত এই কুলসমূহক নিকনি বোলে। একে কুলৰ মাজত বিবাহ নিষেধ। প্ৰতিটো কুলৰ নীতি-নিয়ম অলপ বেলেগ। এই পাঁচটা কুল হৈছে: * কৰাইবাৰীয়া * দশকানীয়া * ছুছঙী * বাৰহাজাৰী * মেছপাৰীয়া ==ধৰ্ম== হাজং সকলে বৰ্তমান হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। তেওঁলোকৰ ধৰ্মত হিন্দু দেৱ দেৱী সমূহৰ লগতে আন কিছুমান লৌকিক দেৱ-দেৱীৰ পূজা কৰা হয়। ইয়াক দ্যায়' ধৰ্ম বোলে। তেওঁলোকৰ মাজত বাস্তুপূজা এতিয়াও বিদ্যমান। তেওঁলোকৰ নিজা ধৰ্মত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ কেতিয়া পৰিল কোৱা টান। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস আৰু কিছুমান ৰীতি হিন্দু কালৰ আগৰ।<ref name="Hajong, B. 2002 p. 1-2"/> ==ভাষা== [[হাজং ভাষা]] এটি [[ভাৰতীয় আৰ্য ভাষা]], যাৰ তিব্বত-বৰ্মী ভাষাৰ সৈতেও সম্পৰ্ক আছে। হাজং ১,৯৫,০০০ থলুৱা [[হাজং জনগোষ্ঠী]]ৰ মানুহে কয়, ভাৰতৰ [[অসম]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিম বংগ]]ত আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ ময়মনসিং জিলাত। হাজং ভাষাক [[অসমীয়া লিপি]]ত লিখা হয়। যদিও হাজং পূৰ্বতে তিব্বত-বৰ্মী পৰিয়ালৰ আছিল, ই ভাষিকভাৱে অসমীয়া আৰু বাংলাৰ সৈতে সান-মিহলি হ'ল।<ref>[http://www.sdnpbd.org/sdi/international_days/Indigenous-people/2004/indigenous_people_bd/bangla_tribe8.html Sustainable Development Networking Programme]</ref> হাজং ভাষা অসমীয়া তথা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়।<ref>[http://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?&item_id=language_detail&uid=d9h6e99bbg Script Source]</ref> কিন্তু যদিও এই লিপি ভাৰতত ব্যৱহাৰ হয়, বাংলাদেশত অনেকে হাজং ভাষাৰ বাবে বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰে, বাংলাদেশত [[বাংলা ভাষা]]তেই ঘাইকৈ শিক্ষাৰ প্ৰচলন হোৱাৰ বাবে।<ref>Ahmad, S., A. Kim, S. Kim, and M. Sangma. (2005). ''The Hajong of Bangladesh: A sociolinguistic survey.'' http://www.sil.org/resources/publications/entry/42943, p. 13.</ref> প্ৰতি লিপিতেই এটি অনন্য চিন যোগ কৰা হয়, বন্ধ, পিছৰ, ঘূৰণীয়া নোহোৱা স্বৰ বৰ্ণ /ɯ/, যাক লেটিন লিপিত "â" আৰু [[বঙালী–অসমীয়া লিপি]]ত "অৗ" (ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ পিছত থাকিলে "কৗ" আদি) লিখা হয়।<ref name="guts">Guts, Y. (2007). ''Phonological description of the Hajong language.'' Masters Thesis. Amsterdam, Vrije Universiteit.</ref> ==তথ্য উৎস== {{reflist}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ অনুসূচিত জনজাতি]] ec7f3zdcja6cq2tto8yc443rulyvzfq 0 56445 622692 433186 2026-08-02T10:54:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622692 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = আমিষ | image = আমিষ চলচ্চিত্ৰৰ পোষ্টাৰ.jpg | alt = | caption = | director = ভাস্কৰ হাজৰিকা | producer = পুনম দেউল<br/>শ্যাম বৰা | writer = ভাস্কৰ হাজৰিকা | based on = | starring = লিমা দাস<br/>অৰ্ঘ্যদ্বীপ বৰুৱা | narrator = | music = কুৱান বে | cinematography = ৰিজু দাস | editing = শ্বেতা ৰায় চামলিং | studio = চিগনাম প্ৰডাক্টচনছ, মেটানৰ্মেল, উইছবেৰী ফিল্মছ | distributor = | released = {{film date|2019|4|28|ট্ৰাইবেকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |2019|11|22|[[ভাৰত]]|df=yes}} | runtime = ১০৮ মিনিট | country = ভাৰত | language = [[অসমীয়া ভাষা]] | budget = | gross = <!--(please use condensed and rounded values, e.g. "£11.6 million" not "£11,586,221")--> }} '''আমিষ''' ({{lang-en|Aamis}}) ২০১৯ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন অসমীয়া ভাষাৰ মনস্তাত্ত্বিক হৰৰ ছবি। চলচ্চিত্ৰখনৰ পৰিচালক আৰু লেখক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী ভাস্কৰ হাজৰিকা। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত নৱাগত লিমা দাস আৰু অৰ্ঘ্যদ্বীপ বৰুৱায়ে অভিনয় কৰিছে। ছবিখনৰ অন্যান্য সহকাৰী চৰিত্ৰসমূহ হল: নিতালি দাস, সাগৰ সৌৰভ আৰু মানস কে. দাস।<ref name="fp"/> ২০১৯ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত ছবিখনে ট্ৰাইবেকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত মুক্তি লাভ কৰিছিল। এই মহোৎসৱত ছবিখনে 'ইণ্টাৰনেচনেল নেৰেটিভ'ৰ পাঁচটা ভিন ভিন শিতানত মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news | url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/assamese-film-aamis-to-compete-at-tribeca-film-fest/1491622 | title=Assamese film Aamis to compete at Tribeca film fest | work=outlookindia.com}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ছবিখনে ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="fp">{{cite news | access-date=2019-10-15 | url=https://www.firstpost.com/entertainment/anurag-kashyap-to-present-bhaskar-hazarikas-aamis-set-in-assam-film-to-release-in-india-on-22-november-7501091.html | title=Anurag Kashyap to present Bhaskar Hazarika's Aamis, set in Assam; film to release in India on 22 November- Entertainment News, Firstpost | work=firstpost.com | date=2019-10-15 | language=en}}</ref> ইয়াৰ লগতে অনলাইন বিতৰণক মুভিচেইণ্টে ছবিখনৰ অনলাইন সংস্কৰণ মুক্তি দিয়ে।<ref>{{cite web | access-date=2019-11-28 | url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/assamese-film-aamis-gets-a-novel-release-plan/1665962 | title=Assamese film ''Aamis'' gets a novel release plan | url-status=live | website=outlookindia.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/english/the+sentinel-epaper-senteng/aamis+a+unique+love+story+of+two+meat+loving+characters-newsid-149173898|title='Aamis' a unique love story of two meat loving characters - The Sentinel|website=Dailyhunt|language=en|access-date=2019-11-28|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129053830/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/the%20sentinel-epaper-senteng/aamis%20a%20unique%20love%20story%20of%20two%20meat%20loving%20characters-newsid-149173898|deadurl=yes}}</ref> ==কাহিনী== ডাঃ নিৰ্মালী এগৰাকী বিবাহিত শিশু বিশেষজ্ঞ। তেওঁ তেওঁৰ পুত্ৰ পিকুৰ সৈতে [[গুৱাহাটী]]ত থাকে। তেওঁৰ স্বামী দিলীপ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ চিকিৎসক আৰু তেওঁ কৰ্মৰ তাগিদাত বেছিভাগ সময় ঘৰৰ বাহিৰত থাকে। গতানুগতিক জীৱন চলি থাকোঁতে নিৰ্মালীয়ে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত খাদ্যাভাসৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি থকা পিএইচ.ডি ৰ ছাত্ৰ সুমনক লগ পায়। খাদ্যাভাসৰ গৱেষণাই সুমনৰ মনত বিশ্বাস জন্মাইছিল যে এনেকুৱা কোনো খাদ্য নাই যি ভক্ষণযোগ্য নহয়। কথাটোৱে নিৰ্মালীক আকৰ্ষিত কৰিছিল। দুয়োৱে খুব সোনকালে খাদ্যৰ প্ৰতি থকা ভালপোৱা আৱিষ্কাৰ কৰিলে-বিশেষকৈ মাংসৰ ক্ষেত্ৰত। মাংসৰ জৰিয়তেই দুয়ো পৰস্পৰৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিল। তাৰপিছত তেওঁলোকে বিভিন্ন ঠাইত লগ পাই ভিন ভিন মাংসৰ জুতি ল'বলৈ ধৰিলে। সুমনে নিৰ্মালীৰ শাৰীৰিক স্পৰ্শ বিচাৰে যদিও নিৰ্মালীৰ মাংসৰ প্ৰতি বাঢ়ি অহা অত্যুগ্ৰ ক্ষুধাৰ ফলত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কই এক অভাৱনীয় আৰু অদ্ভুত গতি লয়।<ref>https://www.news18.com/news/movies/aamis-movie-review-its-an-incomparably-satiating-experience-2397429.html</ref> ==চৰিত্ৰসমূহ== * লিমা দাস : ডাঃ নিৰ্মালী * অৰ্ঘ্যদ্বীপ বৰুৱা : সুমন * নিতালি দাস : জুমি * সাগৰ সৌৰভ : ডা: ইলিয়াছ * মানস কে. দাস : দিলীপ * উৎকল হাজোৱাৰী : ইন্সপেক্টৰ * চন্দন ভূঞা : বৰা * সমৰজ্যোতি চৰকাৰ : ৰিক্সাচালক * সিদ্ধাৰ্থ বড়ো : এডি * মমী বৰা : মীনা * জিষ্ণু কাশ্যপ : পিকু * উদ্দীপ্ত কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য : সুমনৰ বন্ধু ৰাজেশ ==বঁটা আৰু সন্মান== [[ছিংগাপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত দক্ষিণ এছিয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত<ref>{{cite news| url=https://pragnews.com/as/মনোৰঞ্জন/অব্যাহত-অসমীয়া-ছবিৰ-ভাস্/| title=অব্যাহত অসমীয়া ছবিৰ জয়যাত্ৰা : দুটাকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাৰে সন্মানিত ভাস্কৰ হাজৰিকাৰ ‘আমিষ’| work=pragnews.com}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী : লিমা দাস * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক : ভাস্কৰ হাজৰিকা চতুৰ্থ সংখ্যক শৈলধৰ বৰুৱা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১৯<ref>{{cite news | url=https://assamese.sentinelassam.com/news/bornodi-bhotiai-to-get-best-film-award/ | title= “বৰনদী ভটিয়ায়” ছবি খনলৈ শৈলধৰ বৰুৱা চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ সন্মান | work=assamese.sentinelassam.com}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী : লিমা দাস * শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক : কুৱান বে * শ্ৰেষ্ঠ শব্দ গ্ৰহণকাৰী : গৌতম নায়াৰ ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|9010522}} * [https://www.youtube.com/watch?v=-zv11DpavFI আমিষৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০১৯ বৰ্ষৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০১০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] 90u1mqlsej9uwh43e03hm2piul6257w 0 67016 622601 519900 2026-08-01T22:21:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622601 wikitext text/x-wiki {{for|ৰাণী ৰাসমণিৰ জীৱনৰ আধাৰত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰখন|ৰাণী ৰাসমণি (চলচ্চিত্ৰ)}} {{infobox person | name = ৰাণী ৰাসমণি | image = Rani Rasmani statue.jpg | caption = ৰাণী ৰাসমণিৰ মূৰ্তি, কাৰ্জন পাৰ্ক, কলকাতা | birth_date = ২৮ ছেপ্টেম্বৰ ১৭৯৩ | birth_place = হালিচহৰ, জিলা ২৪ পৰগণা, ব্ৰিটিছ ভাৰত (এতিয়া উত্তৰ ২৪ পৰগণা জিলা, [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]) | death_date = ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৬১ | death_place = কালীঘাটৰ ঘৰ ([[কলকাতা]]) | known = দক্ষিণেশ্বৰ কালীবাৰী নিৰ্মাণ, সমাজ সেৱা, সামাজিক আন্দোলন | occupation = | movement = | citizenship = | nationality = ভাৰতীয় | ethnicity = বঙালী | profession = | religion = [[হিন্দু]] | footnotes = | Consort = বাবু ৰাজচন্দ্ৰ দাস }} '''ৰাণী ৰাসমণি''' ({{lang-en|Rani Rashmoni}}, ২৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৭৯৩ - ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৬১) ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ এগৰাকী জমিদাৰ আছিল। তেওঁ সমাজলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। তেওঁ কলকাতাৰ দক্ষিণেশ্বৰ কালী মন্দিৰৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল আৰু তেওঁ মন্দিৰৰ পুৰোহিত হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ পিছত শ্ৰী [[ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস]] সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আছিল। তেওঁৰ অন্যান্য নিৰ্মাণ কামবোৰৰ ভিতৰত আছে তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবে সুবৰ্ণৰেখা নদীৰ পৰা পুৰীলৈ এখন পথ নিৰ্মাণ, বাবুঘাট (বাবু ৰাজচন্দ্ৰ দাস ঘাট বুলিও জনা যায়), গংগাত দৈনন্দিন স্নান কৰা সকলৰ বাবে আহিৰিটোলা ঘাট আৰু নিমতলা ঘাট। তেওঁ ইম্পেৰিয়েল লাইব্ৰেৰী (বৰ্তমান ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লাইব্ৰেৰী), হিন্দু মহাবিদ্যালয় (বৰ্তমান প্ৰেচিডেন্সি বিশ্ববিদ্যালয়) যথেষ্ট দান আগবঢ়াইছিল।<ref>[http://www.dakshineswarkalitemple.org/rashmoni.html Rashmoni Devi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180418035322/http://www.dakshineswarkalitemple.org/rashmoni.html |date=2018-04-18 }} Dakshineswar Kali Temple website.</ref> বৰ্তমান লোকমাতা ৰাণী ৰাসমণি মিছন পশ্চিম বংগৰ দক্ষিণ ২৪ পৰগণা জিলাৰ নিমপিথত অৱস্থিত।<ref>[http://wbenvironment.nic.in/html/ngo.htm NGO's working with Environment Department] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131220103/http://wbenvironment.nic.in/html/ngo.htm |date=31 January 2009 }} Environment Department, ''Government of [[West Bengal]]''.</ref> ==জীৱনী== ১৭৯৩ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত চাচি কৈবৰ্ত পৰিয়ালত ৰাসমণিৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ দেউতাক হৰেকৃষ্ণ দাস উত্তৰ ২৪ পৰগণাৰ বৰ্তমানৰ হালিচাহৰৰ কোনা গাঁৱত বাস কৰিছিল। মাত্ৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁৰ মাতৃ ৰামপ্ৰিয়া দেৱীৰ মৃত্যু হৈছিল। অসাধাৰণভাৱে ধুনীয়া ৰাসমণিৰ এঘাৰ বছৰ বয়সত এজন ধনী ৰাজণ্য জমিদাৰ পৰিয়ালৰ সদস্য কলকাতাৰ জানবজাৰৰ বাবু ৰাজচন্দ্ৰ দাস (মাৰ্হ)ৰ সৈতে বিয়া হৈছিল। তেওঁলোকৰ চাৰিটা কন্যা সন্তান আছিল। তেওঁলোকৰ নাম পদ্মমণি, কুমাৰী, কৰুণাময়ী আৰু জগদম্বা। পদ্মমণিৰ বিয়া ৰামচন্দ্ৰ আতাৰ সৈতে হৈছিল। কুমাৰীৰ পিয়াৰীমোহন চৌধুৰীৰ সৈতে বিয়া হৈছিল আৰু ১৮৩৭ চনত তেওঁৰ কম বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। ৰাণী মা ৰাসমণিয়ে মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ পিছত ৬ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। [[File:Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg|right|thumb|১৮৫৫ চনত ৰাণী ৰাসমণিৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত দক্ষিণেশ্বৰ কালী মন্দিৰ]] ১৮৩৬ চনত তেওঁৰ স্বামীৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰাসমণিয়ে জামিদাৰী আৰু বিত্তৰ দায়িত্ব লৈছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স ৪৩ বছৰ আছিল। তেওঁ সোনকালেই নিজকে এজন সক্ষম প্ৰশাসক হিচাপে প্ৰমাণ কৰিছিল। তেওঁ শৈশৱকালৰ পৰা অতি ধাৰ্মিক আছিল আৰু বঙালী হিন্দু সমাজত এগৰাকী বিধবাৰ সৈতে উপযুক্ত ধৰ্মীয় ৰীতি আৰু কঠোৰ জীৱন যাপন কৰিছিল। ১৮৬১ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰাণী ৰাসমণিৰ মৃত্যু হৈছিল। [[File:Kolkata Rani Rashmoni statue.jpg|thumb|কলকাতাৰ এচপ্লাইনেডত অৱস্থিত ৰাণী ৰাসমণিৰ মূৰ্তি]] ==সমাজ সেৱা== ৰাণী আৰু ভাৰতত ব্ৰিটিছৰ সৈতে তেওঁৰ সংঘৰ্ষৰ কাহিনী সেই সময়ত মানুহৰ ঘৰে ঘৰে প্ৰচলিত আছিল। গংগাৰ এটা অংশত জাহাজৰ বাণিজ্য অৱৰোধ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছসকলক নদীত মাছ ধৰাৰ ওপৰত আৰোপ কৰা কৰ বাতিল কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত দৰিদ্ৰ মাছমৰীয়া সকলৰ জীৱিকাৰ ভাবুকি অন্ত পৰিছিল। তেওঁ সমাজৰ অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে বিধবা মহিলাসকলৰ বাবে যুঁজ কৰিছিল যাতে তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ প্ৰথম স্বামীৰ মৃত্যুৰ পিছত পুনৰ বিয়া কৰিব পাৰে। শান্তি বিচলিত কৰাৰ অভিযোগত ব্ৰিটিছসকলে পূজাৰ শোভাযাত্ৰা বন্ধ কৰা আদেশবোৰ ৰাণীয়ে অগ্ৰাহ্য কৰিছিল। ব্ৰিটিছসকলে ৰাজহুৱা বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈ আৰু তেওঁৰ সমৰ্থনত আন্দোলনৰ সন্মুখীন হৈ তেওঁৰ ওপৰত আৰোপ কৰা জৰিমনা প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ৰাণীয়ে বহুতো দাতব্য কাম কৰিছিল আৰু সমাজলৈ অন্যান্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁ তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবে সুবৰ্ণৰেখা নদীৰ পৰা পুৰীলৈ এটা পথ নিৰ্মাণৰ পৰ্যৱেক্ষণ কৰিছিল। তেওঁ গংগাত দৈনিক স্নান কৰা সকলৰ বাবে তেওঁৰ স্বামীৰ স্মৃতিত বাবুঘাট, আহিৰিটোলা ঘাট আৰু নিমতলা ঘাটৰ দৰে ঘাট নিৰ্মাণৰ বাবে পুঁজি দিছিল। তেওঁ তেতিয়াৰ ইম্পেৰিয়েল লাইব্ৰেৰী (বৰ্তমান ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লাইব্ৰেৰী) আৰু হিন্দু মহাবিদ্যালয়লৈ (বৰ্তমান প্ৰেচিডেন্সি বিশ্ববিদ্যালয়) উদাৰতাৰে দান কৰিছিল। ৰাজকুমাৰ দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰে তেওঁৰ জমিনদাৰীৰ এটা অংশ এতিয়াৰ দক্ষিণ ২৪ পৰগণা জিলাৰ বৰ্তমানৰ সন্তোষপুৰ আৰু সংলগ্ন অঞ্চলৰ অংশ ৰাণী ৰাসমণিক ইংলেণ্ডলৈ যোৱাৰ বাবে বন্ধক ৰাখিছিল। সেই সময়ত ই সুন্দৰবনৰ এটা অংশ আছিল। জলাশয়ৰে ভৰা এই অঞ্চল প্ৰায় জনহীন আছিল আৰু মানুহবোৰ ঠগ প্ৰৱঞ্চক আছিল। ৰাণীয়ে এই ইয়াৰ পৰিয়ালবোৰক প্ৰেৰিত কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক চাৰিওফালৰ জলাশয়ত মৎস্য পালন কৰাত সহায় কৰিছিল যি পিছত বৃহৎ ধনী ভৰিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। তেওঁলোকে লাহে লাহে তেওঁলোকৰ ঠগ বৃত্তি এৰি দিছিল আৰু মাছমৰীয়াসকলৰ সম্প্ৰদায়লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। এক ঐশ্বৰিক প্ৰকাশে তেওঁক উত্তৰ ২৪ পৰগণাৰ দক্ষিণেশ্বৰত গংগাৰ পাৰত বিখ্যাত মন্দিৰ দক্ষিণেশ্বৰ কালী মন্দিৰটো বিচাৰি পাইছিল। শ্ৰীৰামকৃষ্ণ পৰমহংসক (তেতিয়া গদধৰ বুলি জনা জাত) তেওঁৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ ইয়াৰ মুখ্য পুৰোহিত নিযুক্ত কৰা হৈছিল। ইমান মহান আধ্যাত্মিক প্ৰকৃতি থকা স্বত্বেও তেওঁ বৈষম্যৰ বলি হৈছিল। চাচি-কৈৱৰ্ত পৰিয়ালত জন্ম গ্ৰহণ কৰা আৰু মধ্যজাতিৰ শূদ্ৰ বংশৰ হোৱাৰ বাবে কোনো ব্ৰাহ্মণ তেওঁৰ মন্দিৰত পুৰোহিত হ'বলৈ সাজু নাছিল।<ref>{{cite book |last=Nicholas|first=Ralph W |title=Fruits of Worship: Practical Religion in Bengal |publisher=Orient Longman Ltd |year=2003 |isbn=978-8180280061|url=https://books.google.com/books?id=yLI7nyI2UVYC&pg=PA53e |page=53}}</ref> জানবজাৰত অৱস্থিত ৰাণী ৰাসমণি ঘৰত প্ৰতি শৰতত পৰম্পৰাগত ভাবে [[দুৰ্গা পূজা]] অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে পৰম্পৰাগত যাত্ৰা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৮৬১ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ জোঁৱাইসকলে নিজ নিজ চৌহদত দুৰ্গা পূজা উদযাপন কৰিবলৈ লৈছিল। ==জনপ্ৰিয় মাধ্যমত== [[File:Rani Rashmoni 1994 stamp of India.jpg|thumb|১৯৯৪ চনৰ ভাৰতৰ [[ডাক টিকট]]ত ৰাণী ৰাসমণি]] [[File:Rashmoni Shrine Dakshineswar.JPG|thumb|দক্ষিণেশ্বৰ কালী মন্দিৰৰ চৌহদত ৰাণী ৰাসমণি উৎসৰ্গিত মন্দিৰ]] ৰাণী ৰাসমণিৰ জীৱনৰ ভিত্তিত [[বঙালী ভাষা]]ৰ এখন জীৱনীমূলক ছবি '[[ৰাণী ৰাসমণি (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাণী ৰাসমণি]]' ১৯৫৫ চনত মুক্তি লাভ কৰিছিল। ছবিখন কালিপ্ৰসাদ ঘোষৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু বিখ্যাত থিয়েটাৰ ব্যক্তিত্ব আৰু অভিনেত্ৰী [[মলিনা দেৱী]]য়ে ইয়াত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{IMDb title|0215115|Rani Rashmoni}}</ref> 'জি বাংলা'ত ৰাণীৰ জীৱনৰ ওপৰত ভিত্তি এখন ধাৰাবাহিক সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল। 'কৰুণাময়ী ৰাণী ৰাসমণি' নামেৰে এই ধাৰাবাহিকখন ২০১৭ চনৰ ২৪ জুলাই তাৰিখৰ পৰা দৈনিক সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name = "Official page of Karunamoyee Rani Rashmoni">{{Cite web|url=https://www.zee5.com/tvshows/details/rani-rashmoni/0-6-627|title=Official page of Karunamoyee Rani Rashmoni|website=www.zee5.com|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/rani-rashmoni-beats-popular-shows-on-tv-rules-the-trp-chart/articleshow/63362152.cms|title=Rani Rashmoni beats popular shows on TV; rules the TRP chart|website= timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ==স্মৃতিসৌধসমূহ== * কলকাতাৰ এচপ্লাইনেডৰ এক অঞ্চল ৰাণী ৰাসমণি এভিনিউ হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছে, ইয়াত তেওঁৰ মূৰ্তিও অৱস্থিত। * কলকাতাৰ জানবজাৰত থকা তেওঁৰ পৈতৃক গৃহৰ ওচৰত ৰাণী ৰাসমণি পথ হিচাপে তেওঁৰ নামেৰে এখন ৰাস্তাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। * দক্ষিণেশ্বৰত তেওঁৰ নামেৰে এখন ৰাস্তাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে<ref>[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-22/kolkata/31382275_1_skywalk-dakshineswar-traffic-congestion Skywalk to adorn Dakshineswar soon | Kolkata News – Times of India] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130629121409/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-22/kolkata/31382275_1_skywalk-dakshineswar-traffic-congestion |date=2013-06-29 }}. Articles.timesofindia.indiatimes.com (22 April 2012). Retrieved on 2018-11-30.</ref> * [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ডাক বিভাগে ১৯৯৩ চনত তেওঁৰ ২০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এলানি [[ডাক টিকট]] জাৰি কৰিছিল * পশ্চিম বংগৰ বেৰাকপুৰ আৰু হুগুলীৰ মাজত ফেৰী সেৱাৰ বাবে ৰাণী ৰাসমণি ঘাট বুলি জনাজাত এখন ফেৰী ঘাট নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। * ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষীৰ ৫টা দ্ৰুত পেট্ৰ'ল জাহাজৰ ভিতৰত এটাৰ নাম ৰাণী ৰাসমণি ৰখা হৈছে। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category inline|Rani Rashmoni|ৰাণী ৰাসমণি}} * [http://www.bangalinet.com/greatmen_ranirashmoni.htm মহান ভাৰতীয় - ৰাণী ৰাসমণি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416125805/http://www.bangalinet.com/greatmen_ranirashmoni.htm |date=2018-04-16 }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শাসক]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] rmzhk0r5fdfwmzf517sgi2veh0u7x65 0 67367 622600 383093 2026-08-01T19:56:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622600 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =সাবিত্ৰী চট্টোপাধ্যায় | image =The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Ms. Sabitri Chatterjee, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg | imagesize = 160px | caption =সাবিত্ৰী চট্টোপাধ্যায়ে [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতি]] [[প্ৰণৱ মুখাৰ্জী]]ৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] গ্ৰহণ কৰিছে, ৩১ মাৰ্চ ২০১৪ | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1937|02|22}}<ref name=":0" /> | birth_place =কুমিল্লা, [[British India|ব্ৰিটিছ ভাৰত]], (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত)<ref name=":0" /> | spouse = | father =শশধৰ মুখোপাধ্যায়<ref name=":0" /> | awards =BFJA বঁটা<br/>[[সংগীত নাটক একাডেমী]] বঁটা<br/>বাংলাভূষণ<br/>[[পদ্মশ্ৰী]] | homepage = | occupation =অভিনেত্ৰী<ref name=":0" /> | notable_works = ''ৰাত ভোৰ''<br/>''মৰুতীৰ্থ হিংলাজ''<br/>''নিশিপদ্ম'' }} '''সাবিত্ৰী চট্টোপাধ্যায়''' ({{lang-en| Sabitri Chatterjee }}; জন্ম: ২২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩৭) এগৰাকী অভিনেত্ৰী, যাক বঙালী চলচ্চিত্ৰ আৰু [[পশ্চিমবঙ্গ]]ৰ মঞ্চত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জনা যায়। তেওঁ ৬০ বছৰ জুৰি অভিনয়ৰ সৈতে জড়িত আছে।<ref name="wayback">{{cite web | url=http://calcuttaweb.com/cinema/sabitri1.shtml | title=Sabitri Chaterjee | publisher=https://web.archive.org/ | accessdate=21 February 2021 | archivedate=10 August 2003 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20030810045049/http://calcuttaweb.com/cinema/sabitri1.shtml | deadurl=unfit }}</ref> তেওঁ দুবাৰ ‘বেঙ্গল ফিল্ম জাৰ্ণেলিষ্টছ্ এছোচিয়েচন বঁটা’ পাইছে। বঙালী মঞ্চত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁক ১৯৯৯ চনত সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল। তদুপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত [[পশ্চিমবঙ্গ]] চৰকাৰৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অসামৰিক সন্মান ‘বঙ্গবিভূষণ’ আৰু [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ চতুৰ্থ শ্ৰেষ্ঠ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]]ৰেও বিভূষিত হৈছে।<ref name="nic">{{cite web | url=https://pib.gov.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364 | title=Padma Award Announced | publisher=Press Information Bureau, Ministry of Home Affairs | accessdate=21 February 2021}}</ref> তেওঁৰ জন্ম [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ আৰু বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ৰ অন্তৰ্গত কুমিল্লাত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৩৭ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ কুমিল্লা জিলাৰ এখন সৰু চহৰ কমলপুৰত (বৰ্তমান বাংলাদেশৰ অন্তৰ্গত) হৈছিল। তেওঁলোকৰ দহজনী ছোৱালীৰ ভিতৰত তেওঁ আটাইতকৈ সৰু আছিল। তেওঁৰ কোনো ককাই-ভাই নাছিল। দেউতাক ৰেলৱেত এজন ষ্টেচন মাষ্টাৰৰ চাকৰি কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ বঙ্গ বিভাজনৰ সময়ত সাবিত্ৰীক কলকাতাৰ টালিগঞ্জত থকা তেওঁৰ বিবাহিতা বায়েক এজনীৰ ঘৰলৈ পঠিয়াই দিয়া হৈছিল। বঙ্গৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ কেন্দ্ৰস্থল টালিগঞ্জত সেই সময়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ তাৰকাসকলক দেখা পাইছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{cite web|url=http://www.gomolo.com/sabitri-chattopadhyay-biography/1070/644786|title=Sabitri Chattopadhyay Biography by Chandi Mukherjee|website=www.gomolo.com|access-date=2018-01-22|archivedate=2018-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122235141/http://www.gomolo.com/sabitri-chattopadhyay-biography/1070/644786|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/bengali/movies/news/We-had-no-food-for-days-on-end-Sabitri-Chatterjee/articleshow/49337410.cms|title=We had no food for days on end: Sabitri Chatterjee - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-01-22}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== দশম শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোঁতেই সাবিত্ৰীক প্ৰবীন অভিনেতা ভানু বেনাৰ্জীৰ চকুত পৰিছিল। উত্তৰ সাৰথি গ্ৰুপ থিয়েটাৰে পূব পাকিস্তানৰ শৰনাৰ্থী সমস্যাৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু কানু বেনাৰ্জী পৰিচালিত নাট এখনত অভিনয় কৰিবলৈ ভানু বেনাৰ্জীয়ে সাবিত্ৰীক লৈ আহিছিল। পৰিচালক কানু বেনাৰ্জী পৰৱৰ্তী কালত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ [[পথেৰ পাঁচালী]]ত হৰিহৰ ৰায়ৰ চৰিত্ৰটো কৰিছিল। এই নাটকখনক লৈ ১৯৫৩ চনত অগ্ৰদূতৰ পৰিচালনাৰে চলচ্চিত্ৰ এখনো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য’ত সাবিত্ৰীয়েও অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":0" /> অগ্ৰদূতে পৰিচালনা কৰা আৰু উত্তম কুমাৰে অভিনয় কৰা ‘সহযাত্ৰী’ (১৯৫১) ছবিখনেৰে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰবেশ কৰিছিল। তেওঁৰ মূল নাৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা প্ৰথম ছবিখন হ’ল- সুধীৰ মুখাৰ্জীৰ কমেডী ছবি ‘পাশেৰ বাড়ী’ (১৯৫২)। ছবিখন বক্স অফিচ সফল হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাবিত্ৰীৰ আন এখন ছবি ‘শুভদা’ (১৯৫২)। শৰৎ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ উপন্যাসৰ আধাৰত, [[ছবি বিশ্বাস]], পাহাৰী সান্যালক লৈ নিৰ্মাণ কৰা শুভদা পৰিচালনা কৰিছিল নিৰেন লাহিড়ীয়ে। সাবিত্ৰীয়ে এজনী দুৰ্ভগীয়া ছোৱালী ললনাৰ চৰিত্ৰটো কৰিছিল। একে সময়তে তেওঁ [[উত্তম কুমাৰ]]ৰ ভনীয়েকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল নিৰ্মল দে পৰিচালিত ‘বসু পৰিবাৰ’ত (১৯৫২)। উত্তম কুমাৰে নিজে প্ৰযোজনা কৰা থিয়েটাৰ গ্ৰুপ ‘কৃষ্টি ও সৃষ্টি’ত তেওঁক অভিনয় কৰিবলৈ মাতিছিল। ‘উত্তম-সাবিত্ৰী’ বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ এক জনপ্ৰিয় যুঁটি আছিল, দুয়োৰ মাজত ভাল বন্ধুত্বও আছিল। কিন্তু দুয়োৰো মাজত বিয়া হোৱা বুলি মিছা গুজৱ ওলাইছিল।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://upperstall.com/profile/sabitri-chatterjee/|title=Sabitri Chatterjee - Upperstall.com|date=2016-10-22|work=Upperstall.com|access-date=2018-01-19|language=en-US|archivedate=2018-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119235257/http://upperstall.com/profile/sabitri-chatterjee/|deadurl=yes}}</ref><ref name="wayback" /> উত্তম-সাবিত্ৰীয়ে অসংখ্য স্মৰণীয় ছবি উপহাৰ দিছে। তাৰে কেইখনমান- ‘লাখ তাৰা’ (১৯৫৩), ‘কল্যাণী’ (১৯৫৪), ‘অনুপমা’ (১৯৫৪), ‘ৰাইকমল’ (১৯৫৫), ‘নৱজন্ম’ (১৯৫৬), ‘পুনৰ মিলন’ (১৯৫৭), ‘মৰুতীৰ্থ হিংলাজ’ (১৯৫৯), ‘ৰাজা-সাজা’ (১৯৬০), ‘দুই ভাই’ (১৯৬১), ‘ভ্ৰান্তি বিলাস’ (১৯৬৩), ‘মমেৰ আলো’ (১৯৬৪), ‘নিশিপদ্ম’ (১৯৭০) আদি। তেওঁলোকে [[মৃণাল সেন]]ৰ প্ৰথম ছবি ‘ৰাত ভোৰে’ (১৯৫৫) আৰু [[তপন সিনহা]]ৰ দ্বিতীয় প্ৰয়াস- ‘উপহাৰ’ত (১৯৫৫) গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ‘ভ্ৰান্তি বিলাস’, ‘মৌচাক’ আৰু ‘ধনী মেয়ে’ জনপ্ৰিয় বঙালী কমেডী ছবিবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name=":0" /> ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|id=0154152|name=সাবিত্ৰী চট্টোপাধ্যায়}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মঞ্চ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 54ulvufvoa8dhxb1hjapxc6o7s2il1i 0 79094 622406 449588 2026-08-01T14:45:50Z Sukh Dev Hajong 51015 /* লেৱাটানা নৃত্যৰ গীত */ 622406 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | image = The Lewatana dance of the Hajongs.jpg | imagesize = | caption = লেৱাটানা নৃত্য | begins = শস্য চপোৱাৰ পিছত | ends = | date = | frequency = বাৰ্ষিক | location = [[অসম]], [[ভাৰত]] | first = | last = | participants = [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজংসকল]] | attendance = | footnotes = | organised = }} '''লেৱাটানা''' ({{lang-en|Lewatana dance}}) অসমৰ মংগোলীয় মূলৰ<ref>অসমীয়া মানুহৰ ইতিহাস, নগেন শইকীয়া</ref> বাসিন্দা হাজংসকলৰ অন্যতম জাতীয় উৎসৱ৷ কৃষিজীৱী হাজংসকলে কৃষিকাৰ্য সামৰণি পৰাৰ পিছত পুষণৈ, চ’ৰমাগা আদি নানা উৎসৱ পালন কৰে৷ কৃষিকাৰ্যৰ সামৰণি সময় মানে হাজং ডেকাসকলৰ অৱসৰ বিনোদনৰ সময়৷ এই সময়তে হাজং ডেকাসকলে ঘৰে ঘৰে চ’ৰমাগা অনুষ্ঠিত কৰি, ইয়াতে লেৱাটানা নৃত্য পৰিৱেশন কৰে৷ লেৱাটানাৰ অৰ্থ হ’ল, লেৱা মানে লতা আৰু টানা মানে টনা৷ যৌৱনৰ প্ৰতীক হিচাপে পালিত এই উৎসৱত ঘাইকৈ প্ৰেমমূলক গীত গাই হাজং ডেকা-গাভৰুৱে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে৷ হাজংসকলৰ লেৱাটানা নৃত্যৰ লগত অসমৰ বিহুৰ গীত-নাচৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য থকা দেখা যায়৷ ==লেৱাটানা নামৰ উৎস== লেৱাটানা নামটোৰ আঁৰত এক আখ্যান পোৱা যায়৷ সেইটো হ’ল, অতীতত এই নৃত্য কৰি কৰি ঘৰে ঘৰে গুপ্তভাবে ছোৱালী চাই ফুৰা নিয়ম আছিল৷ যিজনী ছোৱালী যিজন ডেকাৰ পছন্দ হয়, পিছত সেই ছোৱালী খুজি গৃহস্থলৈ বিয়াৰ প্ৰস্তাৱ পঠিওৱা হয়<ref name=clg>অসমৰ লোক-সংস্কৃতি, চাও লোকেশ্বৰ গগৈ</ref> আৰু ডেকা-গাভৰুৱে নতুন সংসাৰ আৰম্ভ কৰে৷ লেৱাটানা গীতবোৰত ইয়াৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷ আন এক জনশ্ৰুতিমতে হাজংসকলে পাহাৰৰ নামনি হাবি-বন কাটি পৰিস্কাৰ কৰি বসতি স্থাপন কৰিছিল৷ লতাৰে আৱৰা হাবি কাটি ঠাই পৰিস্কাৰ কৰোঁতে ডেকা-গাভৰুসকলৰ মাজত লতাৰেই পৰস্পৰক স্পৰ্শানুভূতি আনি দিয়ে আৰু মনত প্ৰেম-পিৰীতি জাগ্ৰত হয়৷ এইদৰেই মনৰ ভাৱ প্ৰকাশ কৰোঁতে গোৱা গীতবোৰেই ’লেৱাটানা’ গীত<ref>পাহাৰৰ ওখ টিং, পৃ নং, ২৬১, সম্পা: পৰিতোষ চক্ৰৱৰ্তী</ref> ==সাজ-পাৰ== লেৱাটানা নৃত্যত যুৱক-যুৱতী উভয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে৷ হাজং নাৰী বোৱা-কটাত পাকৈত৷ তেওঁলোকে নিজহাতে তৈয়াৰ কৰা নানা ৰং-বিৰঙৰ কাৰু-কাৰ্য্যখচিত ৰঙা পাতিন আৰু ফুলাম আগন প্ৰস্তুত কৰি নৃত্যৰ বাবে বহুদিন আগৰ পৰাই সাজু হয়৷ এই নৃত্যত গাভৰুসকলে বুকু ঢকা একোখন ফুলাম আগন ইংৰাজী 'V' আখৰটোৰ দৰে পিন্ধি বুকুৰপৰা ভৰিপতাত লগাকৈ একোখন ৰঙাপাতিন বা পাটানি পিন্ধে আৰু হাতত ৰঙীণ ৰুমাল লয়৷ পাতানি হাজংসকলৰ জাতীয় ঐতিহ্যবহনকাৰী সাজ৷ যুৱকসকলে এখন গামোচা মূৰত শিৰস্ত্ৰাণৰূপে মেৰিয়াই লয় আৰু আন এখন গামোচা আঁঠুমূৰীয়াকৈ ধুতিৰ দৰে পিন্ধি লয়৷<ref name=clg/> যুৱতীসকলে সোণ-ৰূপ বা আজিকালি পোৱা বিভিন্ন আ-অলংকাৰ হাত, কাণ আৰু ডিঙিত পিন্ধে৷ == পৰিৱেশন ৰীতি== লেৱাটানা নৃত্যত চিংৰা(ডেকা) আৰু চিংৰি(গাভৰুৱে) দুফালে দুটা শাৰীত ৰৈ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে৷ পুৰণি অসমৰ বিহুৰ দৰে দুটা শাৰীত নৃত্য কৰা ডেকা-গাভৰুৱে পৰস্পৰে গীতৰ মাজেৰে প্ৰেম নিবেদন কৰি আনন্দ কৰে৷ আজিকালি লেৱাটানা নৃত্য বিভিন্ন সভা সমিতি আৰু আন আন উৎসৱতো পৰিৱেশন কৰা দেখা যায়৷ ==লেৱাটানা নৃত্যৰ গীত== হাজংসকলৰ শৰৎ কালীন নৃত্য-গীতৰ উছৱ চৰখেলা বা চৰমাগা। দ্বীপাৱলী আঁউসীৰ পৰা কমেও এসপ্তাহ জুৰি ডেকাসকলে নৃত্য-গীত গাই ঘৰে ঘৰে মাগি ফুৰে। এই উৎসৱৰ লেৱাটানা নৃত্যৰ গীত হাজং জনসমাজত প্ৰিয়। এই গীতৰ মূল উপজীব্য প্ৰধানকৈ ডেকা-গাভৰু প্ৰণয়সূচক ভাৱ। এই গীতবোৰ হ'লঃ গাভৰুঃ লিংলিঙা লিংলিঙা গাছনি মাউ বাহা লাগিছে দাদা মগে পাৰি দি খাং কি ৰাম ঐ ৰাম দাদা মগে পাৰি দি খাং। ডেকাঃ ধৰিবাক'ডালা নাই হুজাবাক'লেৱা নাই লেৱাছাৰা পাৰিবা নাপায় কি ৰাম ঐ ৰাম লেৱাছাৰা পাৰিবা নাপায়.....। ==বাদ্য-যন্ত্ৰ== লেৱাটানা নৃত্যত কিছুমান বিশেষ বাদ্য বজোৱা হয়৷ সেইবোৰ হ’ল, চাৰাণ্ডী, বাঁহী, দোতাৰা, ঢোল আৰু তাল৷ লেৱাটানা নৃত্যৰ গীতবোৰ চুটি চুটি আৰু একতাল বিশিষ্ট সুৰৰ৷ প্ৰথমে মধ্যম তালত গীত গাই শেষত খৰতালত শেষ হয়<ref name=clg/> আৰু গীতৰ তালে তালে খৰগতিত নৃত্য কৰি সামৰা হয়৷ ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নৃত্যসমূহ]] o1th32vpv6upa2j5iw2kciay27qsilr 0 81563 622388 325475 2026-08-01T12:56:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622388 wikitext text/x-wiki [[File:Maya maize god.jpg|thumb|250px|চিত্ৰ 1: লিখন কলাৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে মুণ্ডন কৰা মাকৈ দেৱতাৰ চিত্ৰণ, ধ্ৰুপদী কাল। |alt=]] '''মায়া মাকৈ''' হৈছে মায়া মৌখিক পৰম্পৰাত বিশ্বাস কৰা মাকৈ গছৰ দেৱতা। অন্যান্য মেছ'আমেৰিকান জনগোষ্ঠীসমূহৰ দৰেই পৰম্পৰাগত [[মায়া সভ্যতা|মায়া]]সকলেও তেওঁলোকৰ মূল খাদ্যশস্য [[মাকৈ]]ত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ শক্তিক চিনাক্ত কৰে। এই কথা তেওঁলোকৰ পৌৰাণিক পৰম্পৰাসমূহে স্পষ্টকৈ দেখুৱাইছে। ১৬ শতিকাৰ পপোল ৱু গ্ৰন্থ অনুসৰি মাকৈৰ গছ মায়া যমজ নায়ককেইজনৰ অন্য ৰূপ আৰু মানুহ নিজেই মাকৈৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে। মাকৈৰৱবীজ লুকুৱাই ৰখা ঠাই – মাকৈ পৰ্বতটোৰ আৱিষ্কাৰ আৰু মুকলিকৰণৰ গাথা এতিয়াও মায়া আখ্যানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম জনপ্ৰিয়। ধ্ৰুপদী কালত (২০০-৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) মাকৈৰ দেৱতাই এজন সংস্কৃতি নায়কৰ কোনো (সংস্কৃতি, জনগোষ্ঠী, ধৰ্ম আদিৰ ভিত্তিত গঠিত এটা গোটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট পৌৰাণিক নায়ক যি উদ্ভাৱন বা আৱিষ্কাৰৰ জৰিয়তে পৃথিৱীখন সলনি কৰে) দিশসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰিছে। ==নাৰী আৰু পুৰুষ দেৱতা== দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ধানৰ দৰে, বা প্ৰাচীন গ্ৰীচ আৰু ৰোমৰ ঘেঁহুৰ দৰে মায়া মৌখিক পৰম্পৰাত মাকৈক সাধাৰণতে নাৰী হিচাপে ব্যক্তিত্ব কৰা হয়<ref>{{cite book |last=Bassie |first=Karen |year=2002 |chapter=Corn Deities and the Complementary Male/Female Principle |title=Ancient Maya Gender Identity and Relations |editor1=Lowell S. Gustafson |editor2=Amelia N. Trevelyan |pages=169–190 |publisher=Bergin&Garvey |location=Westport, Conn. and London |url=http://www.mesoweb.com/features/bassie/corn/ |access-date=2022-06-23 |archivedate=2009-07-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090710180840/http://www.mesoweb.com/features/bassie/corn/ }}</ref> কইনা বন্দীৰ জৰিয়তে এই নাৰীগৰাকীক অধিগ্ৰহণ কৰাটো মায়াসকলৰ অন্যতম মৌলিক আখ্যান।<!-- Thompson page 363-366 --><ref name="Thompson" >{{cite book | author=Thompson, J. Eric S. |year = 1970 | title=Maya History and Religion| url=https://archive.org/details/mayahistoryrelig00thom | url-access=registration | location= Norman | publisher=University of Oklahoma Press}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে প্ৰাক-স্পেনিছ মায়া অভিজাত শ্ৰেণীয়ে মাকৈক মূলতঃ পুৰুষ হিচাপে গণ্য কৰা যেন লাগে। ধ্ৰুপদী কালত দুটা পুৰুষ ৰূপত তেওঁক ভাগ কৰা হৈছিল: এজন পত্ৰযুক্ত মাকৈৰ দেৱতা আৰু এজন মুণ্ডন কৰা।<ref name="Taube 1985">{{cite conference |author=Karl Taube |year=1985 |title=The Classic Maya Maize God: A Reappraisal |book-title=Fifth Palenque Round Table, 1983 |url=http://www.mesoweb.com/pari/publications/RT07/Maize.html |conference=Proceedings of the Fifth Palenque Round Table Conference, June 12–18, 1983, Palenque, Chiapas, Mexico |format=[[PDF]] |editor=Virginia M. Fields (volume) |others=Merle Greene Robertson (general ed.) |edition=PARI Online publication (November 2003) |location=San Francisco, CA |publisher=[Pre-Columbian Art Research Institute |oclc=12111843 |access-date=2007-12-06 |archivedate=2020-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200129161902/http://www.mesoweb.com/pari/publications/RT07/Maize.html |deadurl=yes }}</ref> তথাকথিত মাকৈ গছত পত্ৰযুক্ত দেৱতাৰ নিবাস। ইয়াৰ মাকৈসমূহ দেৱতাৰ মূৰৰ দৰে আকৃতিৰ। তিনিখন মায়া চিহ্নলিপিৰ গ্ৰন্থত পত্ৰযুক্ত প্ৰকাৰটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু দেৱতা E বুলি লেবেল লগোৱা এক পুৰুষ মাকৈৰ দেৱতা দেখা যায়। পত্ৰযুক্ত মাকৈ দেৱতা একমাত্ৰিক গছ-গছনিৰ আত্মা হোৱাৰ বিপৰীতে মুণ্ডন কৰা মাকৈ দেৱতাৰ কাৰ্য্যসমূহ অধিক বৈচিত্ৰ্যময়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মায়া সভ্যতা]] [[শ্ৰেণী:লোকবিশ্বাস]] 1v0bnzzp0n739bk9e30500sx9vxpuiz 0 85952 622690 379886 2026-08-02T10:14:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622690 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = আগিয়া মহাবিদ্যালয় |logo = [[চিত্ৰ:Agia college logo.png|150px]] |image_name = |image_size = 150px |caption = আগিয়া মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ |location = আগিয়া, [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[অসম]], {{flagicon|IND}} [[ভাৰত]] |established = ২২ আগষ্ট ১৯৯৬ |motto = তমসো মা জ্যোতিৰ্গময় |motto_lang = অসমীয়া |type = মহাবিদ্যালয় |principal = ড° উৎপল দাস |president = |affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] |website={{URL|http://agiacollege.co.in}} }} '''আগিয়া মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-en|Agia College}}) নামনি অসমৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আগিয়া আৰু সোলমাৰীৰ মাজত অৱস্থিত কলা শাখাৰ এখন উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান।<ref name="College">{{cite web | url=https://heis-rusa.assam.gov.in/college-details/eyJpdiI6IkNySnR5c2FJTVNpWEExNFhJR0VzM2c9PSIsInZhbHVlIjoicFJTMGRPem9sNFVCK3dGK2RvREliemxwaFpsXC83Q25jR0UyZWdNR2NETDA9IiwibWFjIjoiNjk5MjFiNTA2ZTlmZjk3Njk3NjZkY2Q2NWQyZWU2NDVlOWYzZjJmNzFjZDMyYmI1ZWRmYTY2YjcxNDdkNTFhZCJ9 | title=INSTITUTION INFORMATION | publisher=HIGHER EDUCATION INFORMATION SYSTEM | accessdate=17 February 2023 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই মহাবিদ্যালয়খন ১৯৯৬ চনৰ ২২ আগষ্ট তাৰিখে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref name="College"/> মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত<ref>{{cite web | url=https://gauhati.ac.in/academic/establishments/college-development | title=Affiliated Colleges | publisher=Gauhati.ac.in | accessdate=17 February 2023 | archivedate=17 December 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221217123030/https://gauhati.ac.in/academic/establishments/college-development | deadurl=yes }}</ref> আৰু ইয়াক ২০২১ চনত প্ৰাদেশিকীকৰণ কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰ হৈছে- “তমসো মা জ্যোতিৰ্গময়”। == ইতিহাস == প্ৰয়াত শ্ৰী মহেশ চন্দ্ৰ নাথৰ সভাপতিত্বত, সম্পাদক প্ৰয়াত শ্বহীদ ৰায় আৰু প্ৰয়াত ড° মনোজ কুমাৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ অধ্যক্ষপদেৰে বৃহত্তৰ আগিয়াৰ স্থানীয় লোকসকলৰ প্ৰচেষ্টাত ১৯৯৬ চনৰ ২২ আগষ্ট তাৰিখে আগিয়া মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই কলা শাখাৰ উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠানখনত প্ৰথমে ৫জন প্ৰবক্তা আৰু ২৯জন শিক্ষাৰ্থী আছিল। ২০১৩-১৪ শিক্ষাবৰ্ষত মহাবিদ্যালয়খন গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে আৰু ২০২১ চনত প্ৰাদেশিকীকৰণ কৰা হৈছে।<ref name="College"/> == বিভাগসমূহ == * অৰ্থনীতি * অসমীয়া * ইতিহাস * ইংৰাজী * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * শিক্ষা == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|http://agiacollege.co.in}} * [http://agiacollege.co.in/prospectus_2022_23.pdf Prospectus 2022-23] {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} {{গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গোৱালপাৰা জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] jyfge0uok15hkp75gchyq3pl762uh6d 0 86402 622415 523146 2026-08-01T15:12:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622415 wikitext text/x-wiki [[File:Sega Musik.jpg|thumb|মৰিচাছৰ ছেগা নৃত্যশিল্পী]] '''মৰিচাছৰ নাৰী'''য়ে ({{lang-en|Women in Mauritius}}) [[মৰিছাছ|মৰিচাছৰ]] নাৰীৰ সামাজিক জনগাঁথনিৰ কথা সূচায়। মৰিচাছ সমাজত নাৰীৰ ভূমিকা<ref>{{cite web|url= https://eshe.in/2022/06/14/mauritius-veidehi-gite/| title = Successful women in Mauritius}}</ref> ২০ শতিকাত সলনি হৈছিল। ঐতিহাসিকভাৱে মৰিচাছ সংস্কৃতিয়ে পিতৃতান্ত্ৰিক ক্ষমতাৰ গাঁথনি বজাই ৰাখিছিল, যিয়ে পৰিয়াল আৰু কৰ্মজীৱনকো সামৰি লৈছিল। মৰিচাছ চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত হোৱা 'এক্সপ'ৰ্ট প্ৰচেছিং জ'ন'ৰ বাবে কৰ্মশক্তিত মহিলাৰ অৱদান বিগত সময়ত বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite book|title=Mauritius Women in Culture, Business, & Travel|publisher=World Trade Press|year=2010|location=California|pages=1}}</ref>এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত 'দ্বৈত-উপাৰ্জনকাৰী'ৰ উত্থান ঘটিছে আৰু একক মাতৃত্বকো উৰ্ধমুখীভাৱে প্ৰভাৱান্বিত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Blin |first1=Myriam |title=Export-Oriented Policies, Women's Work Burden and Human Development in Mauritius |journal=Journal of Southern African Studies |date=June 2008 |volume=34 |issue=2 |pages=239–253 |doi=10.1080/03057070802037910 |s2cid=154132063 |url=https://eprints.soas.ac.uk/119/1/econ147.pdf |access-date=2023-03-03 |archivedate=2022-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127142426/https://eprints.soas.ac.uk/119/1/econ147.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০০৮ চনত মৰিচাছে ''নিয়োগ অধিকাৰ আইন'' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই আইনখনে কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰে আৰু সম মূল্যৰ কামৰ বাবে সমান পাৰিতোষিক নিৰ্ধাৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|date=2019|title=Mauritius|url=https://www.genderindex.org/wp-content/uploads/files/datasheets/2019/MU.pdf|website=OECD DEVELOPMENT CENTRE|access-date=2023-03-03|archivedate=2022-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119072158/https://www.genderindex.org/wp-content/uploads/files/datasheets/2019/MU.pdf|deadurl=yes}}</ref> বৈবাহিক মৰ্যাদা যিয়েই নহওক কিয়, মহিলা আৰু পুৰুষ উভয়ৰে নিজৰ পেছা বাছি লোৱাৰ আইনী অধিকাৰ আছে। তেওঁলোকৰ বাবে এই অধিকাৰ দেৱানী সংহিতাত আৰু আইনৰ অধীনত ন্যস্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|date=2019|title=Mauritius|url=https://www.genderindex.org/wp-content/uploads/files/datasheets/2019/MU.pdf|access-date=2023-03-03|archivedate=2022-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119072158/https://www.genderindex.org/wp-content/uploads/files/datasheets/2019/MU.pdf|deadurl=yes}}</ref> ==সংসদ== উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত মৰিচাছৰ মহিলাসকলে ঔপনিৱেশিকতাৰ প্ৰভাৱ অনুভৱ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=Vlcek|first=William|date=2019-01-02|title=The Mauritian Paradox: Fifty Years of Development, Diversity and Democracy|url=http://dx.doi.org/10.1080/00358533.2019.1565351|journal=The Round Table|volume=108|issue=1|pages=104–106|doi=10.1080/00358533.2019.1565351|s2cid=159199613|issn=0035-8533}}</ref> ১৯ শতিকাৰ মৰিচিয়ান আইন অনুসৰি মহিলাসকলক স্বামীৰ অবিচ্ছেদ্য সম্পত্তি হিচাপে গণ্য কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Ramtohul|first=Ramola|date=2020-07-30|title=Women in Mauritius|url=https://oxfordre.com/africanhistory/view/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-528|access-date=2020-10-27|website=Oxford Research Encyclopedia of African History|language=en|doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.528|isbn=9780190277734}}</ref> তাৰ পিছত চৰকাৰে উত্তৰাধিকাৰ আৰু প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে জড়িত আইনসমূহ বাতিল কৰে।<ref>{{cite journal|last1=Gokulsing|first1=Deepa|title=Gender, education and labour market: evidence from Mauritius|journal=International Journal of Sociology and Social Policy|date=2014|volume=34|issue=9/10|pages=609–633|doi=10.1108/IJSSP-01-2013-0001|url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/IJSSP-01-2013-0001/full/html|access-date=10 April 2021}}</ref> ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে মহিলাৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহৰ বাবে প্ৰধান মন্ত্ৰালয়ত সম সুযোগপ্ৰাপ্ত বিষয়া নিযুক্তি দিয়ে। ''মহিলাৰ অধিকাৰ আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়''ৰ প্ৰতিবেদনে বৈষম্যৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহৰ কিছু উন্নতিৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{Cite journal|last=Calder|first=Angus|date=2003|title=A man for all cultures: the careers of learie constantine|url=http://dx.doi.org/10.1080/14610980312331271469|journal=Culture, Sport, Society|volume=6|issue=1|pages=19–42|doi=10.1080/14610980312331271469|s2cid=145776720|issn=1461-0981}}</ref> সংসদৰ কিছুমান উন্নয়নৰ ভিতৰত আছে ৰাষ্ট্ৰপতি পদত (২০১৫ চনৰ পৰা ২০১৮ চনলৈ) শ্ৰীমতী আমিনা গুৰিব-ফাখিমক ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে উত্তৰণ ঘটোৱা,<ref>{{Cite web|url=https://eatforum.org/person/dr-ameenah-gurib-fakim/|title=Dr. Ameenah Gurib-Fakim}}</ref> আৰু ২০১৪ চনত শ্ৰীমতী মায়া হনুমানজীক প্ৰথমগৰাকী মহিলা বক্তাৰ পদত অধিষ্ঠিত কৰোৱা।<ref>{{Cite web|url=https://www.gsws.ae/speaker/hon-santi-bai-hanoomanjee/|title=H.e. Santi Bai Hanoomanjee|access-date=2023-03-03|archivedate=2024-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241212180459/https://www.gsws.ae/speaker/hon-santi-bai-hanoomanjee/|deadurl=yes}}</ref> ==অনুষ্ঠান== ২০১৬ চনত লিংগ সমতা মন্ত্ৰালয়ে কোকাকোলাৰ এটা বিজ্ঞাপন প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায় যিটো লিংগ পৰামৰ্শদাতাৰ অভিযোগৰ বাবে "যৌনতাবাদী" বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Mauritius Is Known For Encouraging Women To Work At Higher Positions |url=https://www.uitvconnect.com/newspaper/mauritius-known-encouraging-women-work-higher-positions-kudos-them |website=International Television Network |date=11 February 2017 |access-date=9 April 2021}}</ref> ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত মহিলাসকলে নিজৰ প্ৰয়োজন আৰু আকাংক্ষাৰ কথা প্ৰকাশ কৰাৰ মঞ্চ হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা পৰিষদ গঠনৰ বাবে এখন নতুন আইন গঠন কৰা হয়।<ref name=ohchr>{{Cite web|title=OHCHR {{!}} Committee on the Elimination of Discrimination against Women reviews the report of Mauritius|url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23801&LangID=E|access-date=2020-10-27|website=www.ohchr.org}}</ref> মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা, নাৰী সৰবৰাহ, যৌনতা, প্ৰজনন, স্বাস্থ্যৰ অধিকাৰৰ প্ৰসাৰ আৰু সুৰক্ষাৰ দৰে বিষয়সমূহৰ সমাধানৰ বাবে ২০১৮ চনৰ মে’ মাহত ইউৰোপীয় সংঘৰ সৈতে লিংগ কাৰ্য্য পৰিকল্পনাৰ ওপৰত যৌথ নিৰীক্ষণ কাঠামো চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা হয়।<ref name=ohchr /> ==উন্নয়নৰ সূচকাংক== ===অৰ্থনৈতিক=== মৰিচাছত পোন্ধৰ বছৰতকৈ অধিক বয়সপ্ৰাপ্ত মহিলাৰ নিবনুৱাৰ হাৰ ১০%।<ref>{{Cite web|last=UN Women|date=2020|title=Mauritius|url=https://data.unwomen.org/country/mauritius|website=UN Women - Women Count}}</ref>জ্যেষ্ঠ পদবীত থকা মহিলাসকল যেনে: জ্যেষ্ঠ মুখ্য কাৰ্যবাহী, স্থায়ী সচিব আৰু উপ-স্থায়ী সচিবৰ হাৰ ২০০১ চনৰ ২৩%ৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ৪০%লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite web|title=Statistics Mauritius|url=https://statsmauritius.govmu.org/Pages/Statistics/ESI/Gender/Gender_Yr16.aspx|website=Mauritius Government|access-date=10 April 2021}}</ref> ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনে ভাৰতীয় ৰিম এছ’চিয়েশ্যনৰ অগ্ৰাধিকাৰ ক্ষেত্ৰসমূহত কৰ্ম পৰিকল্পনাৰ উপৰিও মহিলাৰ অৰ্থনৈতিক সৱলীকৰণৰ সম্বন্ধে এক ঘোষণাপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল যাতে মহিলাৰ অৰ্থনৈতিক সৱলীকৰণ ইয়াৰ ফলত সমৃদ্ধ হয়।<ref name="ohchr" /> ===শিক্ষা=== ২০১১ চনত প্ৰাথমিক খণ্ডৰ পৰা মাধ্যমিক খণ্ডলৈ উত্তীৰ্ণ হোৱা শিক্ষাৰ্থীৰ ভিতৰত ল'ৰাৰ অনুপাত আছিল ৭৯% আৰু ছোৱালীৰ অনুপাত আছিল ৮৪%।<ref>{{Cite web|last=DefiMedia|date=2016|title=Pub de Coca-Cola : le ministère de l'Égalité des genres fait marche arrière|url=https://defimedia.info/pub-de-coca-cola-le-ministere-de-legalite-des-genres-fait-marche-arriere|access-date=2020-10-27|website=Le Defi Media Group|language=fr}}</ref> ===লিংগ=== ২০১৩ চনত মৰিচাছৰ লিংগ অসমতা সূচকাংক আছিল ০.৩৭৫।<ref>{{Cite web|last=UNDP|date=2020|title=Gender Inequality Index|url=http://hdr.undp.org/en/content/gender-inequality-index|website=UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME -Human Development Reports}}</ref> মিছেছ জিৱা-ডাউৰেয়াউৰ মতে, মহিলাৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য দূৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত মৰিচাছ সঠিকভাৱে আগবাঢ়িছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=ohchr/> ==তথ্যউৎস== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী]] 450tvtf40pr37m7fefxy90xlvmaf9vc 0 96014 622687 464331 2026-08-02T09:12:38Z CommonsDelinker 118 Replacing Indian_Football_2020.svg with [[File:All_India_Football_Federation_logo.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · For clarity. The n 622687 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues| {{Refimprove|date=13 May 2023}} {{Copyedit|date=13 May 2023}} }} {{Infobox national football team | Name = India | Badge = All India Football Federation logo.svg | Badge_size = 185px | FIFA Trigramme = IND | Nickname = Blue Tigers | Association = [[All India Football Federation]] (AIFF) | Confederation = [[Asian Football Confederation|AFC]] (Asia) | Sub-confederation = [[South Asian Football Federation|SAFF]] (South Asia) | Coach = [[Igor Štimac]] | Captain = [[Sunil Chhetri]] <!--Latest match captain--> | Most caps = [[Sunil Chhetri]] (133)<ref name="top GS">{{cite web|last1=Dey|first1=Subrata|title=India – Record international players |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/india-recintlp.html |access-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321143659/http://www.rsssf.com/miscellaneous/india-recintlp.html#app|archive-date=21 March 2019|website=[[RSSSF]]|url-status=live}}</ref> | Top scorer = [[Sunil Chhetri]] ([[List of international goals scored by Sunil Chhetri|85]])<ref name="top GS"/> | Home Stadium = [[#Home stadiums|Various]] | FIFA Rank = {{FIFA World Rankings|IND}} | FIFA max = 94<ref name = "peak ranking">{{cite news| title= India jump four spots to enter top 150 of FIFA men's rankings | url= https://thefield.scroll.in/816585/football-india-jump-four-spots-to-enter-top-150-of-fifa-mens-rankings |publisher=TheField Scroll |work=Scroll | date=3 March 2017 | access-date=3 March 2017}}</ref> | FIFA max date = February 1996 | FIFA min = 173<ref>{{cite news | title= India slip to 172 in latest FIFA rankings | url= http://indianexpress.com/article/sports/football/india-slip-to-172-in-latest-fifa-rankings/ | work=The Indian Express| date= 3 March 2017 | access-date= 3 March 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20170322112111/http://indianexpress.com/article/sports/football/india-slip-to-172-in-latest-fifa-rankings/ | archive-date= 22 March 2017 | url-status= live }}</ref> | FIFA min date = March 2015 | Elo Rank = {{World Football Elo Ratings|India}} | Elo max = 30<ref name="elo">{{cite web | title= World Football Elo Ratings: India | url= http://www.eloratings.net/India.htm | publisher= World Football Elo Ratings | access-date= 15 September 2018 | archive-url= https://web.archive.org/web/20180424212122/http://www.eloratings.net/India.htm | archive-date= 24 April 2018 | url-status= live }}</ref> | Elo max date = March 1952 | Elo min = 186<ref name="elo" /> | Elo min date = September 2015 | pattern_la1 = | pattern_b1 = _ind21h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _ind21h | leftarm1 = 0000DC | body1 = 0000DC | rightarm1 = 0000DC | shorts1 = 0000DC | socks1 = 0000DC | pattern_la2 = | pattern_b2 = _ind21a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _ind21a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | First game = ''Pre-independence:''<br/>{{fb|AUS}} 5–3 {{fb-rt|IND|British}}<br/>([[Sydney]], Australia; 3 September 1938)<br/>''Post-independence:''<br/>{{fb|IND}} 1–2 {{fb-rt|FRA}}<br/>([[London]], England; 31 July 1948) | Largest win = {{fb|AUS}} 1–7 {{fb-rt|IND}}<br />([[Sydney]], Australia; 12 December 1956)<br/>{{fb|IND}} 6–0 {{fb-rt|CAM}}<br/>([[New Delhi]], India; 17 August 2007) | Largest loss = {{fb|YUG}} 10–1 {{fb-rt|IND}}<br />([[Helsinki]], Finland; 15 July 1952) <!--don't change, match against Soviet is not a fifa A match, only fifa A match here--> | World cup apps = | World cup first = | World cup best = | Regional name = [[Football at the Summer Olympics|Summer Olympics]] | Regional cup apps = 4 | Regional cup first = [[Football at the 1948 Summer Olympics|1948]] | Regional cup best = Semi-finals ([[Association football at the 1956 Summer Olympics|1956]]) | 2ndRegional name = [[AFC Asian Cup|Asian Cup]] | 2ndRegional cup apps = 5 | 2ndRegional cup first = [[1964 AFC Asian Cup|1964]] | 2ndRegional cup best = Runners-up ([[1964 AFC Asian Cup|1964]]) | 3rdRegional name = [[SAFF Championship]] | 3rdRegional cup apps = 13 | 3rdRegional cup first = [[1993 South Asian Association of Regional Co-operation Gold Cup|1993]] | 3rdRegional cup best = '''Champions''' ([[1993 South Asian Association of Regional Co-operation Gold Cup|1993]], [[1997 South Asian Football Federation Gold Cup|1997]], [[1999 South Asian Football Federation Gold Cup|1999]], [[2005 South Asian Football Federation Gold Cup|2005]], [[2009 SAFF Championship|2009]], [[2011 SAFF Championship|2011]], [[2015 SAFF Championship|2015]], [[2021 SAFF Championship|2021]]) | 4thRegional name = [[Football at the Asian Games|Asian Games]] | 4thRegional cup apps = 11 | 4thRegional cup first = [[Football at the 1951 Asian Games|1951]] | 4thRegional cup best = '''Champions''' ([[Football at the 1974 Asian Games|1951]], [[Football at the 1962 Asian Games|1962]]) | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCompetition | [[AFC Asian Cup|Asian Cup]]}} {{MedalSilver | [[1964 AFC Asian Cup|1964 Israel]]|[[1964 AFC Asian Cup squads#India|Team]]}} {{MedalCompetition | [[Football at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalGold | [[Football at the 1951 Asian Games|1951 New Delhi]]|[[Football at the 1951 Asian Games – Men's team squads#India|Team]]}} {{MedalGold | [[Football at the 1962 Asian Games|1962 Jakarta]]|[[Football at the 1962 Asian Games – Men's team squads#India|Team]]}} {{MedalBronze | [[Football at the 1970 Asian Games|1970 Bangkok]]|[[Football at the 1970 Asian Games – Men's team squads#India|Team]]}} {{MedalCompetition |[[SAFF Championship]]}} {{MedalGold | [[1993 South Asian Association of Regional Co-operation Gold Cup|1993 Pakistan]]|Team}} {{MedalGold | [[1997 South Asian Football Federation Gold Cup|1997 Nepal]]|Team}} {{MedalGold | [[1999 South Asian Football Federation Gold Cup|1999 India]]|[[1999 South Asian Football Federation Gold Cup squads|Team]]}} {{MedalGold | [[2005 South Asian Football Federation Gold Cup|2005 Pakistan]]|[[2005 South Asian Football Federation Gold Cup squads|Team]]}} {{MedalGold | [[2009 SAFF Championship|2009 Bangladesh]]|[[2009 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalGold | [[2011 SAFF Championship|2011 India]]|[[2011 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalGold | [[2015 SAFF Championship|2015 India]]|[[2015 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalGold | [[2021 SAFF Championship|2021 Maldives]]|[[2021 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalSilver | [[1995 South Asian Gold Cup|1995 Sri Lanka]]|[[1995 South Asian Gold Cup squads|Team]]}} {{MedalSilver | [[2008 SAFF Championship|2008 Maldives & Sri Lanka]]|[[2008 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalSilver | [[2013 SAFF Championship|2013 Nepal]]|[[2013 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalSilver | [[2018 SAFF Championship|2018 Bangladesh]]|[[2018 SAFF Championship squads|Team]]}} {{MedalBronze |[[2003 South Asian Football Federation Gold Cup|2003 Bangladesh]]|[[2003 South Asian Football Federation Gold Cup squads|Team]]}} }} '''ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দল''' হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় [[ফুটবল|ফুটবলত]] [[ভাৰত|ভাৰতক]] প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পুৰুষৰ জাতীয় দল, যাৰ কাৰ্যকলাপ ভাৰতৰ ফুটবলৰ সৰ্বোচ্চ শাসকীয় সংস্থা অল ইণ্ডিয়া ফুটবল ফেডাৰেচনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ১৯৪৮ চনৰ পৰা ফুটবলৰ শাসকীয় সংস্থা [[ফিফা|ফিফাৰ]] সদস্য আৰু ১৯৫৪ চনৰ পৰা ইয়াৰ আঞ্চলিক সংস্থা এছিয়ান ফুটবল কনফেডাৰেচনৰ সদস্য। ১৯৩৮ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গেমছত অংশগ্ৰহণ কৰে; অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ছিডনীত অনুষ্ঠিত হোৱা খেলখনত [[অষ্ট্ৰেলিয়া|অষ্ট্ৰেলিয়াৰ]] হাতত ৫–৩ গ ’লত পৰাস্ত হয় ভাৰত। ''ব্লু টাইগাৰছ'' নামেৰে পৰিচিত এই দলটোৱে ঘৰুৱা মেচসমূহ কেইবাখনো ষ্টেডিয়ামত আয়োজন কৰে। এই দলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভাৰতৰ ৰাজধানী [[নতুন দিল্লী|নতুন দিল্লীত]] অৱস্থিত। বৰ্তমান [[ইগৰ স্তিমাৎস|ইগ’ৰ ষ্টিমাটছ]] এই দলৰ মেনেজাৰ আৰু বেংগালুৰুৰ আক্ৰমণাত্মক খেলুৱৈ [[সুনীল ছেত্ৰী]], অধিনায়ক। ভাৰতে এতিয়ালৈকে [[ফিফা বিশ্বকাপ|ফিফা বিশ্বকাপত]] কেতিয়াও অংশ লোৱা নাই; কিন্তু ১৯৫০ চনৰ ফিফা বিশ্বকাপত খেলিবলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰাৰ পিছতো কেৱল খেলাৰ জোতা নথকাৰ বাবেই তেওঁলোকে প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰিলে। <ref name="archive1">Prem Panicker [https://web.archive.org/web/20100614204013/http://in.yfittopostblog.com/2010/06/14/barefoot-in-bengal-and-other-stories/ Barefoot in Bengal and Other Stories]. yfittopostblog.com (2010-06-14). Retrieved on 2012-01-21.</ref> আনহাতে ভাৰতে এতিয়ালৈকে ৪ বাৰ এ এফ চি এছিয়ান কাপত অংশগ্ৰহণ কৰিছে, [[১৯৬৪ এএফসি এশিয়ান কাপ|১৯৬৪ চনৰ এ এফ চি এছিয়ান কাপত]] ৰানাৰ্ছ আপ হিচাপে সৰ্বোত্তম কৃতিত্ব লাভ কৰিছে। লগতে গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত ভাৰতৰ সৰ্বোত্তম কৃতিত্ব হৈছে ৰূপৰ পদক লাভ কৰা। ভাৰতে ৭টা খিতাপ জয় কৰি ছাফ চেম্পিয়নশ্বিপৰ অন্যতম সফল দল হিচাপে পৰিগণিত হৈছে ( ১৯৯৩, ১৯৯৭, ১৯৯৯, ২০০৫, ২০০৯, ২০১১ আৰু ২০১৫ )। ইয়াৰ বাহিৰেও ভাৰতে [[এছিয়ান গেমছ|এছিয়ান গেমছত]] ২টা স্বৰ্ণ পদক ( [[১৯৫১ এশিয়ান গেমসে ফুটবল|১৯৫১]] আৰু [[১৯৬২ এশিয়ান গেমসে ফুটবল|১৯৬২]] ) লাভ কৰে। [[সুনীল ছেত্ৰী]], বৈচুং ভুটিয়া, [[শাব্বিৰ আলি (ফুটবলাৰ, জন্ম ১৯৮৬)|শ্বব্বিৰ আলী]], জে জে লালপেখলুৱা আৰু [[ৰবিন সিং (ফুটবলাৰ)|ৰবীন সিঙৰ]] দৰে খেলুৱৈয়ে ভাৰতীয় জাৰ্চি পিন্ধি খেলপথাৰ কঁপাইছে।{{Clarify}} ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰীড়া সংঘ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় জাতীয় ফুটবল দল]] 6r51byuhfnjcksnwqkex88pidz1fxmu 0 101088 622691 400967 2026-08-02T10:51:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622691 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = আমাজন অভিযান | image = | alt = | caption = থিয়েটাৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = কমলেশ্বৰ মুখাৰ্জী | producer = মহেন্দ্ৰ ছোনী<br/>শ্ৰীকান্ত মোহতা | writer = কমলেশ্বৰ মুখাৰ্জী | based_on = {{based on|[[বিভূতিভূষণ বন্দ্যোপাধ্যায়]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত চান্দেৰ পাহাৰৰ চৰিত্ৰ}} | starring = {{plainlist| *[[দেব (অভিনেতা)|দেব]] *লাবণী চৰকাৰ *ডেভিড জেমছ *শ্বেতলানা গুলাকোভা }} | music = দেবজ্যোতি মিশ্ৰ | cinematography = সৌমিক হালদাৰ | editing = ৰবীৰঞ্জন মৈত্ৰ | studio = [[শ্ৰী ভেংকটেশ ফিল্মছ্]] | distributor = শ্ৰী ভেংকটেশ ফিল্মছ্ | released = {{Film date|df=yes|2017|12|22|ref1=<ref>{{cite news| title= Amazon Obhijaan: A monumental film in Bengali cinema| url= https://www.in.com/entertainment/amazon-obhijaan-a-monumental-film-in-bengali-cinema-80267.htm| archive-url= https://web.archive.org/web/20171202111355/https://www.in.com/entertainment/amazon-obhijaan-a-monumental-film-in-bengali-cinema-80267.htm| url-status= dead| archive-date= 2 December 2017| date= 2 December 2017| accessdate= 12 January 2018| publisher= www.in.com| archivedate= 2 December 2017| archiveurl= https://web.archive.org/web/20171202111355/https://www.in.com/entertainment/amazon-obhijaan-a-monumental-film-in-bengali-cinema-80267.htm| deadurl= yes}}</ref>}} | runtime = ১৩৭ মিনিট<ref>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/amazon-obhijaan-film-qxnzzxq6vlgtotk2mti3|title=Amazon Obhijaan|website=[[British Board of Film Classification]]|access-date=20 April 2022|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006154559/https://www.bbfc.co.uk/release/amazon-obhijaan-film-qxnzzxq6vlgtotk2mti3|url-status=live}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] | budget = <!--Do not remove-->{{Estimation}}<!--per WT:ICTF consensus-->₹২০ কোটি<ref>{{cite news|title=SVF unveils biggest film poster for Bengali film 'Amazon Obhijaan'|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/svf-unveils-the-biggest-film-poster-for-bengali-film-amazon-obhijaan/articleshow/61510003.cms|newspaper=Economic Times|accessdate=13 March 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614171409/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/svf-unveils-the-biggest-film-poster-for-bengali-film-amazon-obhijaan/articleshow/61510003.cms|url-status=live}}</ref> | gross = ₹৪৮.৬৩ কোটি<ref>{{cite news|title='Amazon Obhijan' Becomes Highest Grossing Bengali Film Ever|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/amazon-obhijan-becomes-highest-grossing-bengali-film-ever-1502565557.html/amp|access-date=4 March 2022|archive-date=17 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417070837/https://www.thestatesman.com/entertainment/amazon-obhijan-becomes-highest-grossing-bengali-film-ever-1502565557.html/amp|url-status=live}}</ref> }} '''''আমাজন অভিযান''''' হৈছে ২০১৭ বৰ্ষৰ ভাৰতীয় [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষাৰ]] এটি একচন-এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ।<ref name="Amazon abhijan">{{cite web|url=http://timesofindia.com/entertainment/bengali/movies/news/Devs-Amazon-adventure-starts-now/articleshow/52127042.cms|title=Dev's Amazon adventure starts now! - Times of India|publisher=|accessdate=31 August 2016}}</ref> ছবিখনৰ ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে কমলেশ্বৰ মুখাৰ্জীয়ে। [[শ্ৰী ভেংকটেশ ফিল্মছ্|শ্ৰী ভেংকটেশ ফিল্মছৰ]] বেনাৰত শ্ৰীকান্ত মোহতা আৰু মহেন্দ্ৰ ছোনীয়ে ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে। অভিনেতা [[দেব (অভিনেতা)|দেবে]] ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। এইখন ২০১৩ বৰ্ষৰ ছবি ''চান্দেৰ পাহাৰ''ৰ ছিকুৱেল তথা চান্দেৰ পাহাৰ চলচ্চিত্ৰ ধাৰাবাহিকৰ দ্বিতীয় কিস্তি। ছবিখনৰ কাহিনীভাগ ''শংকৰ'' নামৰ এজন দুঃসাহসিক কৰ্মীক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই গঢ়ি উঠিছে। তেওঁ এগৰাকী ভদ্ৰমহিলা আৰু তাইৰ পিতৃৰ সৈতে ''চিটি অৱ গ'ল্ড'' নামে খ্যাত ''এল ড'ৰাড'ৰ'' সন্ধানত আমাজন ভ্ৰমণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.com/articleshow_comments/53671271.cms|title=Locations of Dev's Amazon Obhijan will make you gasp - The Times of India|website=The Times of India}}</ref> আমাজন অভিযান প্ৰযোজনা গৃহখনৰ ১০০ তম চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.com/entertainment/bengali/movies/news/Shree-Venkatesh-Films-on-a-new-high-with-its-100th-film-production/articleshow/52024602.cms|title=Shree Venkatesh Films on a new high with its 100th film production|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> এতিয়ালৈকে সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা বাংলা ছবিখন ২০১৭ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰে।<ref name='highest grossing Bengali film'>{{cite news |title=‘Amazon Obhijan’ becomes highest grossing Bengali film ever! |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bengali-cinema/amazon-obhijan-becomes-highest-grossing-bengali-film-ever-1502565557.html/amp |newspaper=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |date=16 January 2018 |access-date=17 January 2018 |archive-date=19 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119175516/https://www.thestatesman.com/entertainment/bengali-cinema/amazon-obhijan-becomes-highest-grossing-bengali-film-ever-1502565557.html/amp |url-status=live }}</ref> ২০১৮ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়াকে]] ধৰি মুঠ পাঁচটা ভাষাত ডাবকৃত ৰূপত মুক্তি লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২০১৮ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা প্ৰথমখন বাংলা ছবিৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে। == কাহিনীভাগ == চান্দেৰ পাহাৰ ছবিখনৰ ছিকুৱেল, এই ছবিখনৰ কাহিনীটো আৰম্ভ হয় শংকৰ নামৰ এজন দুঃসাহসিক কৰ্মীৰ গৃহ চহৰৰ পৰা। শংকৰে নিজ গৃহ চহৰত বাস কৰা কালত আন্না ফ্লৰিয়ান নামৰ এগৰাকী ইটালীয় যুৱতী তেওঁৰ কাষ চাপে। তাইক আৰু তাইৰ পিতৃ মাৰ্কো ফ্লৰিয়ানক [[আমাজান নদী|আমাজনৰ]] পৌৰাণিক সোণৰ চহৰ এল ড'ৰাড' বিচাৰি উলিয়াবলৈ তাই শংকৰৰ সংগ বিচাৰে। এইদৰেই আৰম্ভ হয় শংকৰৰ যাত্ৰা। == কলা-কুশলী == * [[দেব (অভিনেতা)|দেব]] - শংকৰ ৰায় চৌধুৰী * লাবণী চৰকাৰ - শংকৰৰ মাতৃ * তামল ৰায় চৌধুৰী - শংকৰৰ পিতৃ * ডেভিড জেমছ - মাৰ্কো ফ্ল'ৰিয়ান<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-south-african-actor-david-james-recollects-magical-experience-of-acting-in-amazon-obhijaan-2562270|title=South African actor David James recollects 'magical experience' of acting in Amazon Obhijaan|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|accessdate=24 Nov 2017|archive-date=25 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171125230535/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-south-african-actor-david-james-recollects-magical-experience-of-acting-in-amazon-obhijaan-2562270|url-status=live}}</ref> * শ্বেতলানা গুলাকোভা - আন্না ফ্ল'ৰিয়ান * এডুয়াৰ্ডো মুনিজ - আনকোমা * অগাষ্টো চেজাৰ - ডাক্তৰ == উৎপাদন == ২০১৪ চনৰ আৰম্ভণিতে, এখন বঙালী আলোচনী অনুসৰি, পৰিচালক কমলেশ্বৰ মুখাৰ্জীয়ে ইতিমধ্যে চিত্ৰনাট্যখন লিখিছে, কাহিনীটো য'ৰ পৰা এৰিছিল তাৰ পৰা আগুৱাই লৈ যাব আৰু দেৱক উদ্ধৃত কৰি কোৱা হৈছিল যে আফ্ৰিকান চাফাৰীৰ পিছত পৰৱৰ্তী স্থানটো হ'ব আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ ঘন অৰণ্য।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Dev-Kamaleswar-planning-Chander-Pahar-sequel/articleshow/47655129.cms|title=Dev, Kamaleswar planning Chander Pahar sequel!|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=13 June 2015|archive-date=3 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203175222/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Dev-Kamaleswar-planning-Chander-Pahar-sequel/articleshow/47655129.cms|url-status=live}}</ref> ছবিখনৰ শিৰোনাম ''আমাজন অভিযান''।<ref name="Amazon abhijan" /> ২০১৬ চনৰ মে মাহৰ পৰা শ্বুটিং আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref name="Amazon abhijan"/> == বিপণন == ২০১৭ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত মুক্তি পোৱা প্ৰথমটো টিজাৰ আৰু পোষ্টাৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/teaser-of-amazon-obhijaan-launched-on-digital-platforms/1152106|title=Teaser of 'Amazon Obhijaan' launched on digital platforms|publisher=|access-date=22 September 2017|archive-date=23 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923002300/https://www.outlookindia.com/newsscroll/teaser-of-amazon-obhijaan-launched-on-digital-platforms/1152106|url-status=live}}</ref> মোহন বাগান খেলপথাৰত উন্মোচন কৰা ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক পোষ্টাৰখনে ২০১৭ চনৰ ৪ নৱেম্বৰত ভাৰতৰ ইতিহাসৰ সৰ্ববৃহৎ চলচ্চিত্ৰ পোষ্টাৰৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়। এই ছবিখনে বাহুবলীৰ পোষ্টাৰৰ পূৰ্বৰ অভিলেখ ভংগ কৰি গিনিজ বুক বিশ্ব অভিলেখ অৰ্জন কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/buzz/biggest-poster-measuring-60800-sq-ft-of-bengali-film-amazon-obhijaan-launched-at-mohun-bagan-in-kolkata-2602828/|title=Biggest Poster Measuring 60,800 Sq Ft of Bengali Film Amazon Obhijaan Launched At Mohun Bagan in Kolkata|author=India.com Buzz Desk|date=5 November 2017|publisher=|access-date=12 November 2017|archive-date=12 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112132348/http://www.india.com/buzz/biggest-poster-measuring-60800-sq-ft-of-bengali-film-amazon-obhijaan-launched-at-mohun-bagan-in-kolkata-2602828/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/svf-unveils-the-biggest-film-poster-for-bengali-film-amazon-obhijaan/articleshow/61510003.cms|title=SVF unveils the biggest film poster for Bengali film 'Amazon Obhijaan'|first=Anuradha|last=Himatsingka|date=4 November 2017|publisher=|via=The Economic Times|access-date=12 November 2017|archive-date=12 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112140834/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/svf-unveils-the-biggest-film-poster-for-bengali-film-amazon-obhijaan/articleshow/61510003.cms|url-status=live}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]],<ref>{{cite news|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/article/amazon-obhijaan-trailer-dev-chander-pahar-sequel-shankar-roy-chowdhury/137214|title=Amazon Obhijaan trailer: From anacondas to panthers, this Bengali movie is making Twitter go WOW|publisher=[[Times Now]]|accessdate=1 December 2017|archive-date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202052625/http://www.timesnownews.com/entertainment/article/amazon-obhijaan-trailer-dev-chander-pahar-sequel-shankar-roy-chowdhury/137214|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/amazon-obhijaan-trailer-devs-film-marks-monumental-feat-for-bengali-film-industry-4237399.html|title=Amazon Obhijaan trailer: Dev's film marks monumental feat for Bengali film industry|work=[[Firstpost]]|accessdate=1 December 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201213548/http://www.firstpost.com/entertainment/amazon-obhijaan-trailer-devs-film-marks-monumental-feat-for-bengali-film-industry-4237399.html|url-status=live}}</ref> [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত ছবিখনৰ ট্ৰেইলাৰ মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite news|title= (bengali-movie-amazon-obhijaan-to-release-in-six-languages) హాలీవుడ్ రేంజ్‌లో మరో భారతీయ సినిమా!|url= https://m.telugu.samayam.com/telugu-movies/cinema-news/bengali-movie-amazon-obhijaan-to-release-in-six-languages/articleshow/61997404.cms|date= 9 December 2017|accessdate= 10 December 2017}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == সচিত্ৰ উপন্যাস == একে নামৰ ছবিখনৰ আধাৰত নিৰ্মিত ২০১৭ চনৰ এখন সচিত্ৰ উপন্যাস আমাজন অভিযান।<ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/amazon-obhijaan-graphic-novel-launched/1186534|title=Amazon Obhijaan graphic novel launched|publisher=|access-date=12 November 2017|archive-date=12 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112132154/https://www.outlookindia.com/newsscroll/amazon-obhijaan-graphic-novel-launched/1186534|url-status=live}}</ref> পৰিচালক কমলেশ্বৰ মুখাৰ্জীৰ দ্বাৰা ৰচিত ছবিখন ইংৰাজী আৰু বাংলা ভাষাত উপলব্ধ।<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/amazon-obhijaan-graphic-novel-launched/1/1087602.html|title=Amazon Obhijaan graphic novel launched|publisher=|access-date=12 November 2017|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115203854/http://indiatoday.intoday.in/story/amazon-obhijaan-graphic-novel-launched/1/1087602.html|url-status=live}}</ref> সচিত্ৰ উপন্যাসখনে ছবিখনৰ প্ৰচাৰৰ কাম হিচাপে কাম কৰে। ২০১৭ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ছবিখনে মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.sangbadpratidin.in/svf-launches-the-amazon-obhijaan-graphic-novel/|title=গ্ৰাফিক নভেলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পোষ্টাৰৰ পাছত পুনৰ ‘আমাজন অভিযান’ৰ চমক|publisher=|access-date=12 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171218002633/http://www.sangbadpratidin.in/svf-launches-the-amazon-obhijaan-graphic-novel/|archive-date=18 December 2017|url-status=dead}}</ref> == সংগীত == ছবিখনৰ গীত ৰচনা কৰিবলৈ ইন্দ্ৰাদিপ দাসগুপ্তক চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল। {{Infobox album | name = আমাজন অভিযান | type = Soundtrack | artist = ইন্দ্ৰদীপ দাসগুপ্ত | cover = | alt = | released = ২০১৭ | recorded = ২০১৭ | venue = | studio = | genre = ফিচাৰ ফিল্ম চাউণ্ডট্ৰেক | length = ৫:২২ | label = [[শ্ৰী ভেংকটেশ ফিল্মছ্|এছ ভি এফ]] | producer = {{flatlist| * [[শ্ৰী ভেংকটেশ ফিল্মছ্|এছ ভি এফ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেড]] }} | prev_title = ইয়েতি অভিযান | prev_year = ২০১৭ | next_title = | next_year = | misc = {{Singles | name = আমাজন অভিযান | type = Soundtrack | single1 = চল না যাই | single1date = ১৬ ডিচেম্বৰ ২০১৭ }} }} {{Track listing | headline = গীতৰ তালিকা | all_writing = | extra_column = গায়ক | title1 = চল না যাই | length1 = ৫:২২ | lyrics1 = প্ৰসেন | extra1 = [[অৰিজিৎ সিং]] | total_length = ৫:২২ }} == অভ্যৰ্থনা == [[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]ই ছবিখনক ৩/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "চিনেমাখন চাবই লাগিব। কেৱল ইয়াৰ ভৱিষ্যৎৰ বাবেই নহয় কমলেশ্বৰৰ কল্পনাশক্তিৰ সোৱাদ ল'বলৈও। পৌৰাণিক চহৰ এল ড'ৰাড'খন আমি শৈশৱত কল্পনা কৰা ধৰণে প্ৰায় একেই। আৰু শেষত, ছবিখনৰ অন্ত পৰে য'ত সকলো আৰম্ভ হৈছিল — বহু বছৰৰ আগতে শংকৰৰ প্ৰথম দুঃসাহসিক অভিযান চান্দেৰ পাহাৰৰ ধাৰণা মুকলি কৰা কিতাপ ৰিডাৰছ ডাইজেষ্টৰ উল্লেখেৰে।" <ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movie-reviews/amazon-obhijaan/movie-review/62229265.cms |title=Amazon Obhijaan Movie Review, Trailer, & Show timings at Times of India |access-date=27 January 2018 |archive-date=1 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180601061509/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movie-reviews/amazon-obhijaan/movie-review/62229265.cms |url-status=live }}</ref> == লগতে চাওক == * [[সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা ভাৰতীয় বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা]] == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt5125414}} * {{Facebook|amazonobhijaanmovie}} * {{YouTube|3N2D8TOB23U|আমাজন অভিযান}} [[শ্ৰেণী:২০১৭ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] jbl0vvhqyd1si9l7rmfe06io3b9e45i 0 108213 622404 622299 2026-08-01T14:25:29Z Ananya Taye 28065 Cleaned citations 622404 wikitext text/x-wiki {{under construction}} '''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref>"disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose"{{harvcol|Dutta|1985|page=42}} }}</ref> মটকসকল কোনো একক বংশোদ্ভূত প্ৰাচীন জনজাতি নহয়; ঐতিহাসিকভাৱে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[কছাৰী জনগোষ্ঠী|কছাৰী]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ এই বৃহত্তৰ সমাজখন গঢ় লৈছিল।<ref name="Dutta1985">{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=11-12 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias. |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf }}</ref> মৰাণসকল মায়ামৰা সত্ৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠ শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। সেইবাবে বুৰঞ্জী আৰু ঔপনিৱেশিক যুগৰ কিছুমান লেখাত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা আন জনগোষ্ঠীসমূহলৈও ''মটক'' পৰিচয়টো সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="Dutta1985"/> [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ''মটক'' নামটোৱে এক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থ লাভ কৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য স্বীকৃত হোৱাৰ পিছত নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}} }}</ref> কিছু লোকে মটক জনগোষ্ঠীটোক টাই মূলীয় বুলি ক'ব খোজে।<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> এই সকলে দাবী কৰা মতে মটক সকল আহোম জনগোষ্ঠীতকৈ বহু আগৰ পৰাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰি অহা‌ টাই‌ লোক।<ref>"...other Tai family were also connected with the Mataks." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |language=en |page=39}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha">"The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans."{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}</ref><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> ==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ== ''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু ইয়াৰ কোনো এটাকে সমকালীন প্ৰমাণৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো ওলোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক অনিশ্চিত বুলি গণ্য কৰিছে আৰু নামটোৰ প্ৰাচীন ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত অসংগতি দেখুৱাইছে।<ref name="DuttaTerms">{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}} }}</ref> ===বুৰঞ্জীত মৰাণ আৰু মটক=== বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দৰ ব্যৱহাৰ একে নহয়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="DuttaTerms"/> চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে। সেয়েহে এই ব্যৱহাৰক ত্ৰয়োদশ শতিকাত এটা পৃথক মটক জনগোষ্ঠীৰ সমকালীন প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি; ই মৰাণসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত পৰৱৰ্তী মটক পৰিচয়ৰ অতীতমুখী প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে।<ref name="DuttaTerms"/> ===আধুনিক টাই-মূলৰ দাবী=== সাম্প্ৰতিক কালত মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এক যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে এটা পৃথক প্ৰাচীন জনজাতীয় পৰিচয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰচেষ্টা দেখা গৈছে। ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, "সদৌ অসম মটক সন্মিলন" আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈয়ে এই প্ৰচেষ্টাক মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে পৃথক জনজাতি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="SunGogoi2020">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam |journal=International Journal of Management |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=287–295 |page=293 |issn=0976-6510 |url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf |access-date=1 August 2026 |quote=AAMS and some intellectuals today introduce the group as the ‘Ancient Tai’ people of Assam. }}</ref> অৱশ্যে এই মতটো মটক সমাজক মৰাণপ্ৰধান মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ পৰা বিকশিত এক যৌগিক জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰা প্ৰধান ঐতিহাসিক গৱেষণাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, আৰু ইয়াৰ সমৰ্থনত কোনো সমকালীন শিলালিপি, স্বতন্ত্ৰ বুৰঞ্জী-পাঠ বা প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ দাঙি ধৰা হোৱা নাই। এই আধুনিক ব্যাখ্যাৰ উদাহৰণ হিচাপে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “টাই-মংগোলীয় মূলৰ এটা জাতিগত জনজাতি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> আৰু ''ফু-খাও'' নামৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>"...'Phu' - means "Esteemed Person" or "Owner" and "Khao" means 'white..." {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha" /><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।<ref name="Dutta1985Identity">"The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well."{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}</ref> ==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ== [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা সত্ৰই বিভিন্ন জনজাতি, জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটৰ লোকক শৰণ দিছিল। মৰাণসকল এই সত্ৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চুতীয়া, কছাৰী, আহোম, কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু আন বহু গোটৰ লোকে মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref name="DuttaCommunity">{{harvcol|Dutta|1985|pp=20-43}}</ref> মৰাণসকলৰ সংখ্যাগত আৰু সাংগঠনিক প্ৰাধান্যৰ ফলত প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁলোককে প্ৰায়ে মটক বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসমাজ বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে ''মটক'' নামটো কেৱল মৰাণসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মায়ামৰা শিষ্যক সামৰি লোৱা বৃহত্তৰ পৰিচয়ত পৰিণত হয়।<ref name="DuttaCommunity"/> ==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়== অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যসকলে আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে একেলগে সংগঠিত হয়। এই সময়ছোৱাত ''মটক'' নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে বিদ্ৰোহীসকলৰ সামূহিক ৰাজনৈতিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। মৰাণসকল বিদ্ৰোহৰ মূল শক্তিসমূহৰ অন্যতম আছিল যদিও বিদ্ৰোহত অংশগ্ৰহণ কৰা সকলো মটক মৰাণ নাছিল।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=24-125}}</ref> ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰ আৰু সৰ্বানন্দ সিংহৰ মাজত হোৱা বন্দোবস্তৰ ফলত বেংমৰাক ৰাজধানী কৰি মটক ৰাজ্যই স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে। এই ৰাজ্য কোনো প্ৰাগৈতিহাসিক মটক ৰাজ্যৰ ধাৰাবাহিকতা নাছিল; ই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক পৰিণতি আছিল। ১৮৩৯ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰাজ্যখন সংযুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}</ref> ==আধুনিক পৰিচয়== ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন গোটে নিজৰ পৃথক জাতিগত আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠন গঢ়ি তোলে। বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত বহু মৰাণে নিজকে বৃহত্তৰ মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰৰ এটা শাখা হিচাপে নহয়, পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে সংগঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তথাপিও মায়ামৰা ধৰ্ম, ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্যৰ স্মৃতিয়ে মৰাণ আৰু আন মটক গোটসমূহৰ মাজত এক উমৈহতীয়া ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। d0q9k6ibxm5jyhexmj185sj4ltvml5m 622698 622404 2026-08-02T11:46:58Z Ananya Taye 28065 Extended ref 622698 wikitext text/x-wiki {{under construction}} '''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।<ref>"disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose"{{harvcol|Dutta|1985|page=42}} }}</ref> মটকসকল কোনো একক বংশোদ্ভূত প্ৰাচীন জনজাতি নহয়; ঐতিহাসিকভাৱে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[কছাৰী জনগোষ্ঠী|কছাৰী]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ এই বৃহত্তৰ সমাজখন গঢ় লৈছিল।<ref name="Dutta1985">{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=11-12 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias. |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf }}</ref> মৰাণসকল মায়ামৰা সত্ৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠ শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। সেইবাবে বুৰঞ্জী আৰু ঔপনিৱেশিক যুগৰ কিছুমান লেখাত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা আন জনগোষ্ঠীসমূহলৈও ''মটক'' পৰিচয়টো সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="Dutta1985"/> [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ''মটক'' নামটোৱে এক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থ লাভ কৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য স্বীকৃত হোৱাৰ পিছত নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}} }}</ref> কিছু লোকে মটক জনগোষ্ঠীটোক টাই মূলীয় বুলি ক'ব খোজে।<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> এই সকলে দাবী কৰা মতে মটক সকল আহোম জনগোষ্ঠীতকৈ বহু আগৰ পৰাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰি অহা‌ টাই‌ লোক।<ref>"...other Tai family were also connected with the Mataks." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |language=en |page=39}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha">"The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans."{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}</ref><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> ==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ== ''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু ইয়াৰ কোনো এটাকে সমকালীন প্ৰমাণৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো ওলোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক অনিশ্চিত বুলি গণ্য কৰিছে আৰু নামটোৰ প্ৰাচীন ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত অসংগতি দেখুৱাইছে।<ref name="DuttaTerms">{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}} }}</ref> ===বুৰঞ্জীত মৰাণ আৰু মটক=== বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দৰ ব্যৱহাৰ একে নহয়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="DuttaTerms"/> চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে। সেয়েহে এই ব্যৱহাৰক ত্ৰয়োদশ শতিকাত এটা পৃথক মটক জনগোষ্ঠীৰ সমকালীন প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি; ই মৰাণসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত পৰৱৰ্তী মটক পৰিচয়ৰ অতীতমুখী প্ৰয়োগ হ'ব পাৰে।<ref name="DuttaTerms"/> ===আধুনিক টাই-মূলৰ দাবী=== সাম্প্ৰতিক কালত মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এক যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে এটা পৃথক প্ৰাচীন জনজাতীয় পৰিচয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰচেষ্টা দেখা গৈছে। ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, "সদৌ অসম মটক সন্মিলন" আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈয়ে এই প্ৰচেষ্টাক মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ পৰিৱৰ্তে পৃথক জনজাতি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="SunGogoi2020">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam |journal=International Journal of Management |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=287–295 |page=293 |issn=0976-6510 |url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf |access-date=1 August 2026 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the "Matak" is a 'tribe", and not a "religious community" as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the "Ancient Tai" people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai- Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for "political tribalization" similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}</ref> অৱশ্যে এই মতটো মটক সমাজক মৰাণপ্ৰধান মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ পৰা বিকশিত এক যৌগিক জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰা প্ৰধান ঐতিহাসিক গৱেষণাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, আৰু ইয়াৰ সমৰ্থনত কোনো সমকালীন শিলালিপি, স্বতন্ত্ৰ বুৰঞ্জী-পাঠ বা প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ দাঙি ধৰা হোৱা নাই। এই আধুনিক ব্যাখ্যাৰ উদাহৰণ হিচাপে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “টাই-মংগোলীয় মূলৰ এটা জাতিগত জনজাতি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে<ref>"...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin," {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}</ref> আৰু ''ফু-খাও'' নামৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>"...'Phu' - means "Esteemed Person" or "Owner" and "Khao" means 'white..." {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা "মটক" সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।<ref name="DuttaMatakMoranSukapha" /><ref>Tamuli Phukan, Kasinath, "Assam Buranji",p.11, "আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।"</ref> শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।<ref name="Dutta1985Identity">"The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well."{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}</ref> ==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ== [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা সত্ৰই বিভিন্ন জনজাতি, জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটৰ লোকক শৰণ দিছিল। মৰাণসকল এই সত্ৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান শিষ্যগোটসমূহৰ অন্যতম আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চুতীয়া, কছাৰী, আহোম, কৈৱৰ্ত, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ আৰু আন বহু গোটৰ লোকে মায়ামৰা ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref name="DuttaCommunity">{{harvcol|Dutta|1985|pp=20-43}}</ref> মৰাণসকলৰ সংখ্যাগত আৰু সাংগঠনিক প্ৰাধান্যৰ ফলত প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁলোককে প্ৰায়ে মটক বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসমাজ বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে ''মটক'' নামটো কেৱল মৰাণসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মায়ামৰা শিষ্যক সামৰি লোৱা বৃহত্তৰ পৰিচয়ত পৰিণত হয়।<ref name="DuttaCommunity"/> ==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়== অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যসকলে আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে একেলগে সংগঠিত হয়। এই সময়ছোৱাত ''মটক'' নামটো ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ লগতে বিদ্ৰোহীসকলৰ সামূহিক ৰাজনৈতিক পৰিচয় হিচাপেও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। মৰাণসকল বিদ্ৰোহৰ মূল শক্তিসমূহৰ অন্যতম আছিল যদিও বিদ্ৰোহত অংশগ্ৰহণ কৰা সকলো মটক মৰাণ নাছিল।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=24-125}}</ref> ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰ আৰু সৰ্বানন্দ সিংহৰ মাজত হোৱা বন্দোবস্তৰ ফলত বেংমৰাক ৰাজধানী কৰি মটক ৰাজ্যই স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে। এই ৰাজ্য কোনো প্ৰাগৈতিহাসিক মটক ৰাজ্যৰ ধাৰাবাহিকতা নাছিল; ই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক পৰিণতি আছিল। ১৮৩৯ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰাজ্যখন সংযুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}</ref> ==আধুনিক পৰিচয়== ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন গোটে নিজৰ পৃথক জাতিগত আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠন গঢ়ি তোলে। বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত বহু মৰাণে নিজকে বৃহত্তৰ মটক পৰিচয়ৰ ভিতৰৰ এটা শাখা হিচাপে নহয়, পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে সংগঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তথাপিও মায়ামৰা ধৰ্ম, ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্যৰ স্মৃতিয়ে মৰাণ আৰু আন মটক গোটসমূহৰ মাজত এক উমৈহতীয়া ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। kwcdoj3tgcya90gt6xfdc9ohn9aklrt 0 108458 622598 576354 2026-08-01T19:29:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622598 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Mr. Sandip Dutta, Founder member of Kolikata Little Magazine Library O Gabeshona Kendra DSC 1871 06.jpg|caption=লিটল মেগাজিন সংগ্ৰহালয়ত সন্দীপ দত্ত, ২০১৫|birth_date=২৪ জুলাই ১৯৫১|death_date=১৫ মাৰ্চ ২০২৩|alma_mater=[[কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়]]}}'''সন্দীপ দত্ত''' (২৪ জুলাই ১৯৫১ – ১৫ মাৰ্চ ২০২৩) এজন [[বাঙালী জাতি|বাঙালী]] সম্পাদক, অনুবাদক, লেখক আৰু আলোচনী সংগ্ৰাহক। <ref>{{Cite web|last=Prohor|language=en|title=কলকাতাৰ বুকে ‘লেখক ব্যাঙ্ক’, তিন দশক আগে উদ্যোগ নিয়েছিলেন সন্দীপ দত্ত - Prohor|url=https://www.prohor.in/index.php/sandip-dutta-created-writers-bank-in-kolkata|accessdate=2023-03-15|work=কলকাতাৰ বুকে ‘লেখক ব্যাঙ্ক’, তিন দশক আগে উদ্যোগ নিয়েছিলেন সন্দীপ দত্ত - Prohor}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == সন্দীপ দত্তই প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল কলকাতাৰ ছেইণ্ট পল স্কুলত। তাৰ পিছত স্কটিছ চাৰ্চ কলেজৰ পৰা বাংলা বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ তেওঁ [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়|কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা বাংলা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ লগতে‍ বি এড ডিগ্ৰীও লাভ কৰে। তেওঁ মিৰ্জাপুৰ চিটি স্কুলৰ শিক্ষক আছিল। <ref name=":0">{{Cite web|language=bn|title=Sandip Dutta: প্ৰয়াত কলকাতা লিটল ম্যাগাজিন লাইব্ৰেৰি ও গবেষণা কেন্দ্ৰেৰ প্ৰতিষ্ঠাতা সন্দীপ দত্ত|url=https://aajkaal.in/news/kolkata/sandip-dutta-passes-away-umza|accessdate=2023-03-15|work=aajkaal.in|archivedate=২০২৩-০৩-১৫|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230315183503/https://aajkaal.in/news/kolkata/sandip-dutta-passes-away-umza}}</ref> == অৱদান == বাংলা লিটল মেগাজিন আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান ব্যক্তি‍ সন্দীপ দত্ত। তেওঁ ছাত্ৰাৱস্থাতে‍ ভাৰতৰ জাতীয় গ্ৰন্থাগাৰত আলোচনী আদি‍ সন্ধান কৰিবলৈ‍ যাওঁতে‍ সেইবোৰৰ প্ৰতি অৱহেলা আৰু সংৰক্ষণৰ অভাৱ বোধ কৰে‍ আৰু সম্পূৰ্ণ ব্যক্তিগত উদ্যোগত কেৱল আলোচনী পঠন পাঠন আৰু সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যৰে‍ এটি‍ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯৭৮ চনৰ ২৩ জুন তাৰিখে‍ মাত্ৰ কেইখনমান আলোচনীৰে‍ [[কলিকতা|কলকাতাৰ]] টেমাৰ লেনত সন্দীপ দত্তই যিটো গ্ৰন্থাগাৰ আৰম্ভ কৰিলে সেইটো বৰ্তমানে ভাৰতৰ অন্যতম সমৃদ্ধ আলোচনীৰ সংগ্ৰহালয় হিচাপে বিবেচিত।<ref>{{Cite web|last=Ekalavya|first=Sangbad|language=bn-IN|title=লিটল ম্যাগাজিন অন্তপ্ৰাণ সন্দীপ দত্ত : ফিৰে দেখা|url=https://www.sangbadekalavya.in/2023/03/sandeep-dutta-is-the-man-behind-little-magazine.html|accessdate=2023-03-15|work=Sangbad Ekalavya - Online News Portal}}</ref> তেওঁৰ তত্ত্বাৱধানত বহু দুষ্প্ৰাপ্য আৰু দুৰ্লভ আলোচনী সংৰক্ষিত হৈছ‍ে। ১৯৭৯ চনৰ ৮ মে তাৰিখে এই গ্ৰন্থাগাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে আৰু গৱে‍ষণাৰ স্বাৰ্থত মুকলি কৰি দিয়া হয়। এই গৱে‍ষণা কেন্দ্ৰৰ নাম হ্'ল কলিকাতা লিটল মেগাজিন লাইব্ৰেৰী আৰু গৱে‍ষণা কেন্দ্ৰ।<ref>{{Cite web|last=Chowdhury|first=Maitreyee B.|date=2022-06-06|language=en-US|title=An afternoon at the Little Magazine Archive, Kolkata|url=https://bangalorereview.com/2022/06/an-afternoon-at-the-little-magazine-archive-kolkata/|accessdate=2023-03-16|work=The Bangalore Review}}</ref><ref>{{Cite web|last=Roy|first=Gopanjali|date=2017-02-04|language=en|title=High hopes for Little Magazines at the International Kolkata Book Fair|url=https://mediaindia.eu/culture/high-hopes-for-little-magazines-at-the-international-kolkata-book-fair/|accessdate=2023-03-16|work=Media India Group}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰাই কলকাতা গ্ৰন্থমেলাত সন্দীপ দত্তই তেওঁৰ দ্বাৰা সংগৃহীত আলোচনীৰে‍ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। লিটল মেগাজি‍ন সংগ্ৰহ আৰু গৱে‍ষণাৰ বাহিৰেও তেওঁ বহুকেইখন আলোচনী সম্পাদনা কৰিছিল। তেওঁৰ একাধিক গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু কবিতাৰ সংকলন আছে‍।<ref>{{Cite web|last=সংবাদদাতা|first=নিজস্ব|language=bn|title=Sandip Dutta {{!}} সন্দীপ দত্ত প্ৰয়াত, বাংলা লিটল ম্যাগাজ়িন হাৰাল এক পৰম বন্ধুকে|url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/kolkata/sandip-dutta-famous-for-his-work-for-bengali-little-magazine-passed-away-in-kolkata-dgtl/cid/1414561|accessdate=2023-03-15|work=www.anandabazar.com}}</ref> চি‍নে চে‍ণ্ট্ৰেল কলকাতা আৰু বঙ্গীয় সাহিত্য পৰি‍ষদৰ তেওঁ আজীৱন সদস্য আছিল।<ref name=":0"/> ''সুভাষ মুখোপাধ্যায়ঃ জীবন ও সাহিত্য'' আৰু ''বাংলা কবিতাৰ কালপঞ্জি'' ''(১৯২৭-১৯৮৯ )'' তেওঁ ৰচিত গ্ৰন্থ।<ref>{{Cite book|url=http://libnet.vidyasagar.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39939|title=Bangla kabitar kalpanji (1927-1989)|last=Dutta|first=Sandip|date=1993|publisher=Radical Impresion|place=Kolkata}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == মৃত্যু == দীৰ্ঘদিন ধৰি মধুমেহ ৰোগত সন্দীপ দত্ত আক্ৰান্ত হৈ আছিল। ৭২ বছৰ বয়সত ২০২৩ চনৰ ১৫ মাৰ্চত এছ এছ কে এম হাস্পতালত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। <ref>{{Cite web|last=Chowdhury|first=Abhijit|date=2023-03-16|language=bn|title=প্ৰয়াত সন্দীপ দত্ত, লিটল ম্যাগাজিনেৰ প্ৰাণপুৰুষেৰ প্ৰয়াণে শোকেৰ ছায়া বইপাড়ায়|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/sandeep-dutta-passes-away-at-the-age-of-71-in-sskm-hospital-he-was-famous-for-his-works-relating-to-prosper-little-magazine-31678936380803.html|accessdate=2023-03-16|work=Hindustantimes Bangla|archivedate=2023-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316031913/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/sandeep-dutta-passes-away-at-the-age-of-71-in-sskm-hospital-he-was-famous-for-his-works-relating-to-prosper-little-magazine-31678936380803.html|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] h4m2rbhdgg67xvbb1ic2tcow42c830s 0 110688 622641 602136 2026-08-02T07:38:16Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]ৰ পৰা [[কেৰালাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 602136 wikitext text/x-wiki '''কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী {{lang_en|Kerala cusine}}''' হৈছে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম মালাবাৰ উপকূলৰ এখন ৰাজ্য কেৰালাত উদ্ভৱ হোৱা এক ৰন্ধন শৈলী। কেৰেলা ৰাজ্যত অমিষ আৰু নিৰামিষ দুয়োবিধ খাদ্যৰ প্ৰচলন আছে। কেৰালা ৰন্ধনপ্ৰণালীত মাছ, কুকুৰা আৰু ৰঙা মাংসৰ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা আমিষ ব্যঞ্জনত চাউলক সাধাৰণ অনুষঙ্গ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ব্যঞ্জন প্ৰস্তুতিত জলকীয়া, নৰসিংহৰ পাত, নাৰিকল, সৰিয়হৰ গুটি, হালধি, তামোল, এচাফোটিডা আৰু অন্যান্য মচলাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰেলাক 'মচলাৰ দেশ' বুলি জনা যায় কিয়নো কেৰেলাই [[ইউৰোপ]]ৰ লগতে বহুতো প্ৰাচীন সভ্যতাৰ সৈতে মচলাৰ ব্যৱসায় কৰিছিল আৰু ৩০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা চুমেৰিয়ানসকলৰ লগত আটাইতকৈ পুৰণি ঐতিহাসিক বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰি আহিছিল।<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/of-kerala-egypt-and-the-spice-link/article5625620.ece | location=Thiruvananthapuram, India | work=The Hindu | title=Of Kerala Egypt and the Spice link | date=28 January 2014 | access-date=12 August 2015 | archive-date=21 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211121222745/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/of-kerala-egypt-and-the-spice-link/article5625620.ece | url-status=live }}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=gOrvghLklKoC ''Striving for sustainability, environmental stress and democratic initiatives in Kerala''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230413124003/https://books.google.com/books?id=gOrvghLklKoC |date=13 April 2023 }}, p.&nbsp; 79; {{ISBN|81-8069-294-9}}, Srikumar Chattopadhyay, Richard W. Franke; Year: 2006.</ref> [[File:New Swagath Cafe, Kottappadi, Malappuram.jpg|thumb|মালাপ্পুৰমত পাৰোট্টা]] [[File:Pappadam eaten in Kerala.jpg|thumb|কেৰালাত খোৱা পাপাদম]] ==ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== ঐতিহাসিক বৈচিত্ৰ্যৰ লগতে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱেও বিশেষকৈ [[মুছলমান]] আৰু [[খ্ৰীষ্টান]] সকলৰ অনন্য ব্যঞ্জন শৈলী [[কেৰালা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত যোগ হৈছে,বিশেষকৈ আমিষ ব্যঞ্জনৰ ক্ষেত্ৰত। আধুনিক সময়ৰ বেছিভাগ হিন্দুয়ে ধৰ্মীয় আহাৰৰ সীমাবদ্ধতা পালন নকৰে। কেৱল নিৰ্দিষ্ট জাতিৰ লোকে গোমাংস বা গাহৰিৰ মাংস ভক্ষণ নকৰে। <ref>[https://books.google.com/books?id=ujdKAAAAMAAJ Social mobility in Kerala] Kanjirathara Chandy Alexander</ref>বেছিভাগ মুছলমানে ইছলামিক আইনৰ দ্বাৰা নিষিদ্ধ গাহৰি আৰু অন্যান্য খাদ্য নাখায়। কেৰালাত বহুতো হোটেল আৰু এহেজাৰতকৈও অধিক বাৰ আৰু সুৰাৰ দোকানত সুৰা উপলব্ধ। ==অৱলোকন== [[File:Menu displayed at Indian Coffee House, Mananthawady, Wayanad, Kerala.jpg|thumb|upright|কেৰালাৰ এখন ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মেনু]] [[File:Sadya 2019.jpg|thumb|upright|পৰম্পৰাগত কেৰেলাৰ ''সাদিয়া'']] [[File:Idiyappam with Egg Masala Curry.jpg|thumb|upright| কণীৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা ''ইদিয়াপ্পাম'']] [[কেৰেলা]]ৰ পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত এবিধ নিৰামিষ ভোজনৰ নাম হ'ল সাদিয়া। সাদিয়াত প্ৰায় ২০ বিধ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ব্যঞ্জন আৰু মিঠাইৰ সৈতে ভাত পৰিবেশন কৰা হয়। সাধাৰণতে বিবাহ, ওনাম আৰু বিশুকে আদি উৎসৱ উদযাপনৰ অনুষ্ঠানত খোৱা কেৰালাৰ আনুষ্ঠানিক আহাৰ। সাদিয়া কেঁচা কলগছৰ পাতত পৰিৱেশন কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে বিভিন্ন থলুৱা কেৰেলাৰ ব্যঞ্জনবোৰৰ সোৱাদ বঢ়াবলৈ বিদেশী ব্যঞ্জনো মিহলি কৰা হৈছে। কেৰালাত নাৰিকল প্ৰচুৰ পৰিমাণে উৎপন্ন হয়। সেয়েহে নাৰিকল আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰ সাধাৰণতে ডাঠ আৰু সোৱাদ বঢ়াবৰ বাবে ব্যঞ্জনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Zero Oil South Indian Cook Book|date=21 February 2008|publisher=Dr. Bimal Chhajer|isbn=9788128805127|url=https://books.google.com/books?id=YcaFp3g36l8C}}</ref> কেৰালাৰ দীঘল উপকূলীয় অঞ্চল আৰু ৰাজ্যখনত থকা অসংখ্য নদীয়ে অঞ্চলটোত এক শক্তিশালী মাছ ধৰা উদ্যোগৰ সৃষ্টি কৰিছে, যাৰ ফলত সাগৰীয় খাদ্য জনসাধাৰণৰ আহাৰৰ এক সাধাৰণ অংশ হৈ পৰিছে। ৰাজ্যখনত টেপিঅ'কাৰ লগতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে ধান খেতি কৰা হয়। চাউল কেৰালাৰ খাদ্যত ব্যৱহৃত মুখ্য শ্বেতসাৰ উপাদান।<ref>{{cite book|last=India|first=[report prepared by] Planning Commission, Government of|title=Kerala development report|year=2008|publisher=Academic Foundation|location=New Delhi|isbn=978-8171885947|url=https://books.google.com/books?id=Ul-OkF5gUJQC}}</ref> হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মচলাৰ এক মুখ্য উৎপাদন ক্ষেত্ৰ হৈ থকা অঞ্চলটোৰ লোকসকলে ব্যঞ্জনত ক'লা জালুক, ইলাচী, লং, আদা আৰু ডালচেনি আদি ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে। কেৰালাত বিভিন্ন ধৰণৰ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰৰ ব্যঞ্জন যেনে ইডলি, দোচা, আপ্পাম, ইদিয়াপ্পাম, পুট্টু, আৰু পাথিৰি আদি প্ৰধান।<ref name="Laveesh2009">{{cite book|author=Bhandari Laveesh|title=Indian States at a Glance 2008–09: Performance, Facts and Figures – Kerala|url=https://books.google.com/books?id=MG1SoemjeXAC&pg=PT36|access-date=26 June 2012|year=2009|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-2340-1|pages=36–}}</ref> ==হিন্দু ৰন্ধনপ্ৰণালী== কেৰালাৰ বেছিভাগ হিন্দুয়ে, কিছুমান সম্প্ৰদায় আৰু নিৰামিষভোজীৰ লোকৰ বাহিৰে, মাছ, গো-মাংস, ভেড়াৰ মাংস আৰু কুকুৰাৰ মাংস খায়। অৱশ্যে কেৰেলাতো বহুতো নিৰামিষভোজী লোক আছে।<ref>{{cite book|last=Chatterjee|first=editors: Ashok K. Dutt, H.N. Misra, Meera|title=Explorations in applied geography|year=2008|publisher=Asoke K. Ghosh, Prentice-Hall of India, Private Limited|location=New Delhi|isbn=9788120333840|url=https://books.google.com/books?id=YcaFp3g36l8C|edition=Eastern economy}}</ref> ==মুছলিম বা মাপিলা ৰন্ধনপ্ৰণালী== [[মুছলিম]] ৰন্ধনপ্ৰণালী বা মাপিলা ৰন্ধনপ্ৰণালী হৈছে পৰম্পৰাগত কেৰালা, পাৰ্চী, আৰৱ, পৰ্তুগীজ আৰু পশ্চিমীয়া খাদ্য সংস্কৃতিৰ মিশ্ৰণ। ৰন্ধন সংস্কৃতিৰ এই আমদানি বেছিভাগ ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰাত প্ৰভাৱ দেখা যায়। কাল্লুম্মাক্কায়া (মুছেল) তৰকাৰী, ইৰাচি পুট্টু (ইৰাচি অৰ্থ মাংস), পাথিৰি (এক প্ৰকাৰৰ চাউলৰ পেনকেক) আৰু ঘিঁউ চাউল হৈছে আন কিছুমান বিশেষত্ব। মেপিলা ৰন্ধনপ্ৰণালীত মচলাৰ ব্যৱহাৰৰ বিশেষত্ব- ক'লা জালুক, ইলাচী আৰু লঙৰ যথেষ্ট পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MC">{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=June 14, 2019|access-date=January 26, 2021|work=The Hindu|archive-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120164620/https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|url-status=live}}</ref> কুজি মাণ্ডি (মাণ্ডি খাদ্য) হৈছে আন এক জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। এয়া ইয়েমেন দেশীয় খাদ্যৰ পৰা প্ৰভাৱ পৰিছে। মালাবাৰ বিৰিয়ানীক থালাচেৰী বিৰিয়ানি বুলিও কোৱা হয় প্ৰস্তুতিৰ বাবে কাইমা চাউল ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ডাম বিৰিয়ানি বুলি কোৱা হয়। মালাবাৰ বিৰিয়ানি থালাচেৰীৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল আৰু আন ঠাইলৈ বিয়পি পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/thalassery-biryani-the-south-indian-cousin-of-the-famous-mughlai-dish-774518|title=Thalassery Biryani: The South Indian Cousin of the Famous Mughlai Dish|access-date=16 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195703/https://food.ndtv.com/food-drinks/thalassery-biryani-the-south-indian-cousin-of-the-famous-mughlai-dish-774518|url-status=live|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624195703/https://food.ndtv.com/food-drinks/thalassery-biryani-the-south-indian-cousin-of-the-famous-mughlai-dish-774518|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=hương sơn food |url=https://huongsonfood.net/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=23 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323013414/https://huongsonfood.net/ |url-status=live |archivedate=23 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323013414/https://huongsonfood.net/ |deadurl=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|title=Chicken and rosewater biryani recipe|url=https://www.bbc.co.uk/food/recipes/chicken_and_rosewater_70042|access-date=2021-05-13|website=BBC Food|language=en|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126110050/https://www.bbc.co.uk/food/recipes/chicken_and_rosewater_70042|url-status=live}}</ref> জলপানৰ ভিতৰত আছে গভীৰভাৱে ভজা, কাজু, কিচমিচ আৰু চেনিৰ মিশ্ৰণৰ আৱৰণ দি সিজোৱা লগতে পকা কলৰ পেষ্টেৰে ৰন্ধা উননাক্কায়া, পাজম নিৰাচাথু (নাৰিকল গ্ৰেটিং, গুড় বা চেনিৰে ভৰ্তি পকা কল)<ref name="MC_2">{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=Kurian|first=Shijo|date=July 2, 2014|access-date=January 26, 2021|work=The Hindu|archive-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120164617/https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|url-status=live}}</ref>, কণীৰে তৈয়াৰ কৰা মুত্তামালা, চাট্টি পাথিৰি, ময়দাৰে তৈয়াৰ কৰা মিঠাই, যেনে সমৃদ্ধ ভৰ্তি, আৰিককাডুক আদি। ==নাছৰানিছ== কেৰালাৰ খ্ৰীষ্টানসকলৰ বিশেষকৈ নাছৰানিছ (ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান)ৰ নিজা ৰন্ধনপ্ৰণালী আছে আৰু এই ৰন্ধনশৈলী হৈছে ভাৰতীয়, মধ্য প্ৰাচ্য, চিৰিয়ান, ইহুদী আৰু পাশ্চাত্য শৈলী আৰু ৰন্ধনৰ সোৱাদৰ মিশ্ৰণ। কেৰালাৰ [[খ্ৰীষ্টান]]সকলৰ এটা প্ৰিয় ব্যঞ্জন হৈছে মাপ্পা, বা ইষ্টু। এই ব্যঞ্জনৰ বাবে, কুকুৰাৰ মাংস/ গোমাংস, আলু, গাজৰ, সেউজীয়া মটৰ আৰু পিঁয়াজ,ক'লা জালুক, ডালচেনি, ধনিয়া, পদিনা, লং, সেউজীয়া জলকীয়া, নেমুৰ ৰস আৰু শ্বেলটৰ সৈতে সোৱাদযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত কোমলকৈ সিজোৱা হয়। মধ্য কেৰালাত, ইয়াক কেৱল গোমাংস বা ভেড়াৰ মাংসৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, ষ্টুত কুকুৰাৰ ব্যৱহাৰ অতি বিৰল।<ref>{{Cite web|last=Manchanda|first=Monika|title=Chicken Mapas Recipe - Chicken in Coconut Milk Curry|url=https://www.archanaskitchen.com/chicken-mapas-recipe-chicken-in-coconut-milk-curry|access-date=2021-05-13|website=Archana's Kitchen|language=en|archive-date=13 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513150448/https://www.archanaskitchen.com/chicken-mapas-recipe-chicken-in-coconut-milk-curry|url-status=live}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:কেৰেলা]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় খাদ্য]] h50jjdoc1w99y3kq0gmdhl8jzzhw9ph 622644 622641 2026-08-02T07:38:47Z AjayDas 12623 removed [[Category:কেৰেলা]]; added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 622644 wikitext text/x-wiki '''কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী {{lang_en|Kerala cusine}}''' হৈছে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম মালাবাৰ উপকূলৰ এখন ৰাজ্য কেৰালাত উদ্ভৱ হোৱা এক ৰন্ধন শৈলী। কেৰেলা ৰাজ্যত অমিষ আৰু নিৰামিষ দুয়োবিধ খাদ্যৰ প্ৰচলন আছে। কেৰালা ৰন্ধনপ্ৰণালীত মাছ, কুকুৰা আৰু ৰঙা মাংসৰ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা আমিষ ব্যঞ্জনত চাউলক সাধাৰণ অনুষঙ্গ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ব্যঞ্জন প্ৰস্তুতিত জলকীয়া, নৰসিংহৰ পাত, নাৰিকল, সৰিয়হৰ গুটি, হালধি, তামোল, এচাফোটিডা আৰু অন্যান্য মচলাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰেলাক 'মচলাৰ দেশ' বুলি জনা যায় কিয়নো কেৰেলাই [[ইউৰোপ]]ৰ লগতে বহুতো প্ৰাচীন সভ্যতাৰ সৈতে মচলাৰ ব্যৱসায় কৰিছিল আৰু ৩০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা চুমেৰিয়ানসকলৰ লগত আটাইতকৈ পুৰণি ঐতিহাসিক বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰি আহিছিল।<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/of-kerala-egypt-and-the-spice-link/article5625620.ece | location=Thiruvananthapuram, India | work=The Hindu | title=Of Kerala Egypt and the Spice link | date=28 January 2014 | access-date=12 August 2015 | archive-date=21 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211121222745/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/of-kerala-egypt-and-the-spice-link/article5625620.ece | url-status=live }}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=gOrvghLklKoC ''Striving for sustainability, environmental stress and democratic initiatives in Kerala''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230413124003/https://books.google.com/books?id=gOrvghLklKoC |date=13 April 2023 }}, p.&nbsp; 79; {{ISBN|81-8069-294-9}}, Srikumar Chattopadhyay, Richard W. Franke; Year: 2006.</ref> [[File:New Swagath Cafe, Kottappadi, Malappuram.jpg|thumb|মালাপ্পুৰমত পাৰোট্টা]] [[File:Pappadam eaten in Kerala.jpg|thumb|কেৰালাত খোৱা পাপাদম]] ==ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== ঐতিহাসিক বৈচিত্ৰ্যৰ লগতে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱেও বিশেষকৈ [[মুছলমান]] আৰু [[খ্ৰীষ্টান]] সকলৰ অনন্য ব্যঞ্জন শৈলী [[কেৰালা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত যোগ হৈছে,বিশেষকৈ আমিষ ব্যঞ্জনৰ ক্ষেত্ৰত। আধুনিক সময়ৰ বেছিভাগ হিন্দুয়ে ধৰ্মীয় আহাৰৰ সীমাবদ্ধতা পালন নকৰে। কেৱল নিৰ্দিষ্ট জাতিৰ লোকে গোমাংস বা গাহৰিৰ মাংস ভক্ষণ নকৰে। <ref>[https://books.google.com/books?id=ujdKAAAAMAAJ Social mobility in Kerala] Kanjirathara Chandy Alexander</ref>বেছিভাগ মুছলমানে ইছলামিক আইনৰ দ্বাৰা নিষিদ্ধ গাহৰি আৰু অন্যান্য খাদ্য নাখায়। কেৰালাত বহুতো হোটেল আৰু এহেজাৰতকৈও অধিক বাৰ আৰু সুৰাৰ দোকানত সুৰা উপলব্ধ। ==অৱলোকন== [[File:Menu displayed at Indian Coffee House, Mananthawady, Wayanad, Kerala.jpg|thumb|upright|কেৰালাৰ এখন ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মেনু]] [[File:Sadya 2019.jpg|thumb|upright|পৰম্পৰাগত কেৰেলাৰ ''সাদিয়া'']] [[File:Idiyappam with Egg Masala Curry.jpg|thumb|upright| কণীৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা ''ইদিয়াপ্পাম'']] [[কেৰেলা]]ৰ পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত এবিধ নিৰামিষ ভোজনৰ নাম হ'ল সাদিয়া। সাদিয়াত প্ৰায় ২০ বিধ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ব্যঞ্জন আৰু মিঠাইৰ সৈতে ভাত পৰিবেশন কৰা হয়। সাধাৰণতে বিবাহ, ওনাম আৰু বিশুকে আদি উৎসৱ উদযাপনৰ অনুষ্ঠানত খোৱা কেৰালাৰ আনুষ্ঠানিক আহাৰ। সাদিয়া কেঁচা কলগছৰ পাতত পৰিৱেশন কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে বিভিন্ন থলুৱা কেৰেলাৰ ব্যঞ্জনবোৰৰ সোৱাদ বঢ়াবলৈ বিদেশী ব্যঞ্জনো মিহলি কৰা হৈছে। কেৰালাত নাৰিকল প্ৰচুৰ পৰিমাণে উৎপন্ন হয়। সেয়েহে নাৰিকল আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰ সাধাৰণতে ডাঠ আৰু সোৱাদ বঢ়াবৰ বাবে ব্যঞ্জনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Zero Oil South Indian Cook Book|date=21 February 2008|publisher=Dr. Bimal Chhajer|isbn=9788128805127|url=https://books.google.com/books?id=YcaFp3g36l8C}}</ref> কেৰালাৰ দীঘল উপকূলীয় অঞ্চল আৰু ৰাজ্যখনত থকা অসংখ্য নদীয়ে অঞ্চলটোত এক শক্তিশালী মাছ ধৰা উদ্যোগৰ সৃষ্টি কৰিছে, যাৰ ফলত সাগৰীয় খাদ্য জনসাধাৰণৰ আহাৰৰ এক সাধাৰণ অংশ হৈ পৰিছে। ৰাজ্যখনত টেপিঅ'কাৰ লগতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে ধান খেতি কৰা হয়। চাউল কেৰালাৰ খাদ্যত ব্যৱহৃত মুখ্য শ্বেতসাৰ উপাদান।<ref>{{cite book|last=India|first=[report prepared by] Planning Commission, Government of|title=Kerala development report|year=2008|publisher=Academic Foundation|location=New Delhi|isbn=978-8171885947|url=https://books.google.com/books?id=Ul-OkF5gUJQC}}</ref> হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মচলাৰ এক মুখ্য উৎপাদন ক্ষেত্ৰ হৈ থকা অঞ্চলটোৰ লোকসকলে ব্যঞ্জনত ক'লা জালুক, ইলাচী, লং, আদা আৰু ডালচেনি আদি ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে। কেৰালাত বিভিন্ন ধৰণৰ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰৰ ব্যঞ্জন যেনে ইডলি, দোচা, আপ্পাম, ইদিয়াপ্পাম, পুট্টু, আৰু পাথিৰি আদি প্ৰধান।<ref name="Laveesh2009">{{cite book|author=Bhandari Laveesh|title=Indian States at a Glance 2008–09: Performance, Facts and Figures – Kerala|url=https://books.google.com/books?id=MG1SoemjeXAC&pg=PT36|access-date=26 June 2012|year=2009|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-2340-1|pages=36–}}</ref> ==হিন্দু ৰন্ধনপ্ৰণালী== কেৰালাৰ বেছিভাগ হিন্দুয়ে, কিছুমান সম্প্ৰদায় আৰু নিৰামিষভোজীৰ লোকৰ বাহিৰে, মাছ, গো-মাংস, ভেড়াৰ মাংস আৰু কুকুৰাৰ মাংস খায়। অৱশ্যে কেৰেলাতো বহুতো নিৰামিষভোজী লোক আছে।<ref>{{cite book|last=Chatterjee|first=editors: Ashok K. Dutt, H.N. Misra, Meera|title=Explorations in applied geography|year=2008|publisher=Asoke K. Ghosh, Prentice-Hall of India, Private Limited|location=New Delhi|isbn=9788120333840|url=https://books.google.com/books?id=YcaFp3g36l8C|edition=Eastern economy}}</ref> ==মুছলিম বা মাপিলা ৰন্ধনপ্ৰণালী== [[মুছলিম]] ৰন্ধনপ্ৰণালী বা মাপিলা ৰন্ধনপ্ৰণালী হৈছে পৰম্পৰাগত কেৰালা, পাৰ্চী, আৰৱ, পৰ্তুগীজ আৰু পশ্চিমীয়া খাদ্য সংস্কৃতিৰ মিশ্ৰণ। ৰন্ধন সংস্কৃতিৰ এই আমদানি বেছিভাগ ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰাত প্ৰভাৱ দেখা যায়। কাল্লুম্মাক্কায়া (মুছেল) তৰকাৰী, ইৰাচি পুট্টু (ইৰাচি অৰ্থ মাংস), পাথিৰি (এক প্ৰকাৰৰ চাউলৰ পেনকেক) আৰু ঘিঁউ চাউল হৈছে আন কিছুমান বিশেষত্ব। মেপিলা ৰন্ধনপ্ৰণালীত মচলাৰ ব্যৱহাৰৰ বিশেষত্ব- ক'লা জালুক, ইলাচী আৰু লঙৰ যথেষ্ট পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MC">{{Cite news|title=Straight from the Malabar Coast|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|last=Sabhnani|first=Dhara Vora|date=June 14, 2019|access-date=January 26, 2021|work=The Hindu|archive-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120164620/https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece|url-status=live}}</ref> কুজি মাণ্ডি (মাণ্ডি খাদ্য) হৈছে আন এক জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। এয়া ইয়েমেন দেশীয় খাদ্যৰ পৰা প্ৰভাৱ পৰিছে। মালাবাৰ বিৰিয়ানীক থালাচেৰী বিৰিয়ানি বুলিও কোৱা হয় প্ৰস্তুতিৰ বাবে কাইমা চাউল ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ডাম বিৰিয়ানি বুলি কোৱা হয়। মালাবাৰ বিৰিয়ানি থালাচেৰীৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল আৰু আন ঠাইলৈ বিয়পি পৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/thalassery-biryani-the-south-indian-cousin-of-the-famous-mughlai-dish-774518|title=Thalassery Biryani: The South Indian Cousin of the Famous Mughlai Dish|access-date=16 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195703/https://food.ndtv.com/food-drinks/thalassery-biryani-the-south-indian-cousin-of-the-famous-mughlai-dish-774518|url-status=live|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624195703/https://food.ndtv.com/food-drinks/thalassery-biryani-the-south-indian-cousin-of-the-famous-mughlai-dish-774518|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=hương sơn food |url=https://huongsonfood.net/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=23 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323013414/https://huongsonfood.net/ |url-status=live |archivedate=23 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323013414/https://huongsonfood.net/ |deadurl=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|title=Chicken and rosewater biryani recipe|url=https://www.bbc.co.uk/food/recipes/chicken_and_rosewater_70042|access-date=2021-05-13|website=BBC Food|language=en|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126110050/https://www.bbc.co.uk/food/recipes/chicken_and_rosewater_70042|url-status=live}}</ref> জলপানৰ ভিতৰত আছে গভীৰভাৱে ভজা, কাজু, কিচমিচ আৰু চেনিৰ মিশ্ৰণৰ আৱৰণ দি সিজোৱা লগতে পকা কলৰ পেষ্টেৰে ৰন্ধা উননাক্কায়া, পাজম নিৰাচাথু (নাৰিকল গ্ৰেটিং, গুড় বা চেনিৰে ভৰ্তি পকা কল)<ref name="MC_2">{{Cite news|title=Flavours unlimited from the Malabar coast|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|last=Kurian|first=Shijo|date=July 2, 2014|access-date=January 26, 2021|work=The Hindu|archive-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120164617/https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece|url-status=live}}</ref>, কণীৰে তৈয়াৰ কৰা মুত্তামালা, চাট্টি পাথিৰি, ময়দাৰে তৈয়াৰ কৰা মিঠাই, যেনে সমৃদ্ধ ভৰ্তি, আৰিককাডুক আদি। ==নাছৰানিছ== কেৰালাৰ খ্ৰীষ্টানসকলৰ বিশেষকৈ নাছৰানিছ (ছেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান)ৰ নিজা ৰন্ধনপ্ৰণালী আছে আৰু এই ৰন্ধনশৈলী হৈছে ভাৰতীয়, মধ্য প্ৰাচ্য, চিৰিয়ান, ইহুদী আৰু পাশ্চাত্য শৈলী আৰু ৰন্ধনৰ সোৱাদৰ মিশ্ৰণ। কেৰালাৰ [[খ্ৰীষ্টান]]সকলৰ এটা প্ৰিয় ব্যঞ্জন হৈছে মাপ্পা, বা ইষ্টু। এই ব্যঞ্জনৰ বাবে, কুকুৰাৰ মাংস/ গোমাংস, আলু, গাজৰ, সেউজীয়া মটৰ আৰু পিঁয়াজ,ক'লা জালুক, ডালচেনি, ধনিয়া, পদিনা, লং, সেউজীয়া জলকীয়া, নেমুৰ ৰস আৰু শ্বেলটৰ সৈতে সোৱাদযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত কোমলকৈ সিজোৱা হয়। মধ্য কেৰালাত, ইয়াক কেৱল গোমাংস বা ভেড়াৰ মাংসৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, ষ্টুত কুকুৰাৰ ব্যৱহাৰ অতি বিৰল।<ref>{{Cite web|last=Manchanda|first=Monika|title=Chicken Mapas Recipe - Chicken in Coconut Milk Curry|url=https://www.archanaskitchen.com/chicken-mapas-recipe-chicken-in-coconut-milk-curry|access-date=2021-05-13|website=Archana's Kitchen|language=en|archive-date=13 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513150448/https://www.archanaskitchen.com/chicken-mapas-recipe-chicken-in-coconut-milk-curry|url-status=live}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] [[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় খাদ্য]] cw85ncj5r6fhbtejhpq7hfqw4r8zt6m 0 112714 622426 475858 2026-08-01T16:32:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622426 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = লিছা ৰেণ্ডল | honorific_suffix = {{postnom|country=GBR|HonFInstP|size=100%}} | image = Lisa randall by christopher michel 02.jpg | birth_date = {{Birth date and age|1962|6|18|mf=y}} | birth_place = [[কুইন্স, নিউ ইয়ৰ্ক সিটি, নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]. | death_date = | death_place = | field =পদাৰ্থবিজ্ঞান | work_institution =লৰেন্স বাৰ্কলি ন্যাশনাল ল্যাবৰেটৰি ইউনিভাৰ্সিটি অব ক্যালিফোৰ্নিয়া, বাৰ্কলে প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয় ম্যাসাচুসেট্‌স ইনষ্টিটিউট অফ টেকনোলজি হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় | alma_mater = [[হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] ([[Bachelor of Arts|BA]], [[Doctor of Philosophy|PhD]]) | doctoral_advisor = [[হাৱাৰ্ড জৰ্জি]] | doctoral_students = [[ছাবা ছাকি]] | known_for =ৰেণ্ডল–সুন্দৰম মডেল <br /> ''Warped Passages'' (2005) | prizes = [[ ক্লপষ্টেগ মেমৰিয়েল এৱাৰ্ড ( ২০০৬)]] <small></small><br />[[লিলিএনফেল্ড প্ৰাইজ( ২০০৭]] <small></small><br />এণ্ড্ৰু জেমাণ্ট এৱাৰ্ড ( ২০১২) <small></small><br />ছাকুৰাই প্ৰাইজ( ২০১৯) <small></small><br />অস্কাৰ ক্লেইন‌‌ মেডেল (২০১৯) <small>)</small> | footnotes = }} '''লিছা ৰেণ্ডল''' (জন্ম জুন ১৮, ১৯৬২) এজন আমেৰিকান [[তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী]]আৰু [[হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধ্যাপক।<ref name=HU>{{cite web |url=https://www.physics.harvard.edu/people/facpages/randall |title=Faculty: Lisa Randall |publisher=Harvard University Department of Physics |access-date= 1 January 2014}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃতিৰ মৌলিক বলসমূহ আৰু মহাকাশৰ মাত্ৰা সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁ ষ্টেণ্ডাৰ্ড মডেল, চুপাৰ চিমেট্ৰী, মাধ্যাকৰ্ষণৰ তুলনামূলক দুৰ্বলতা সম্পৰ্কীয় [[পদানুক্ৰম সমস্যাৰ]]সম্ভাৱ্য সমাধান, মহাকাশৰ মহাজাগতিক বিজ্ঞান, [[বেৰিঅ'জেনেছিছ]], [[মহাজাগতিক স্ফীতি]] আৰু [[অন্ধকাৰ বস্তু]] সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰে।<ref name=NAS>{{cite web |url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/2541321.html |title=Lisa Randall |publisher=NAS |access-date=22 December 2013}}</ref> তেওঁ ৰেণ্ডল–সুন্দৰম মডেলৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াইছিল যিটো মডেল প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৯ চনত [[ৰমন সুন্দৰম]]ৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Randall |first=Lisa |author2=Sundrum, Raman |date=1999 |title=Large Mass Hierarchy from a Small Extra Dimension |journal=[[Physical Review Letters]] |volume=83 |issue=17 |pages=3370–3373 |doi=10.1103/PhysRevLett.83.3370 |bibcode=1999PhRvL..83.3370R |arxiv = hep-ph/9905221 }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৰেণ্ডলৰ জন্ম হৈছিল নিউ ইয়ৰ্ক চিটিৰ কুইন্সত।<ref>{{Cite news |last=Crace |first=John |date=June 21, 2005 |title=Lisa Randall: Warped view of the universe |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/education/2005/jun/21/highereducation.highereducationprofile |access-date=January 12, 2023}}</ref> তেওঁ ১৯৮০ চনত ষ্টাইভেছাণ্ট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক হৈছিল।<ref name="edge">{{cite web |url=http://edge.org/memberbio/lisa_randall |title=Lisa Randall |website=Edge Foundation |access-date=1 January 2014}}</ref> ১৮ বছৰ বয়সত ১৯৮০ চনৰ ৱেষ্টিংহাউছ বিজ্ঞান প্ৰতিভা অনুসন্ধানত প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰিছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিট স্কলাৰৰ সন্মানো লাভ কৰিছিল। ৰেণ্ডলে হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি ১৯৮৩ চনত পদাৰ্থবিজ্ঞানত বি.এ. আৰু ১৯৮৭ চনত হাওৰ্ড জৰ্জিৰ অধীনত তাত্ত্বিক কণিকা পদাৰ্থবিজ্ঞানত পিএচডি লাভ কৰে।<ref name="Rosenman">{{cite news |last=Robinson |first=Evan T.R. |date=June 2, 2009 |title=Class of 1984: Lisa Randall |publisher=The Harvard Crimson |url=https://www.thecrimson.com/article/2009/6/2/class-of-1984-lisa-randall-as/ |access-date=December 9, 2018 |quote=As a college freshman, Lisa J. Randall '84 stood out for many reasons. In her first semester, she enrolled in Math 55 and Physics 55, the most difficult freshman math and physics classes offered.}}</ref><ref name=HU /> ==শিক্ষাগত জীৱন== ৰেণ্ডলে হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত কণিকা পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু মহাজাগতিক বিজ্ঞানৰ গৱেষণা কৰে, য'ত তেওঁ তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক। তেওঁৰ গৱেষণা মৌলিক কণিকা আৰু মৌলিক বলৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীভূত। তেওঁ বিভিন্ন মডেলৰ অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত কৰে, যাৰ ভিতৰত বৰ্তমান পৰ্যায়ত পৰিমিতি সম্পৰ্কীয় গৱেষণা প্ৰধান। তেওঁ সুপ্ৰাৰ সিমেট্ৰী, ষ্টেণ্ডাৰ্ড মডেলৰ পৰ্যবেক্ষণসমূহ, মহাজাগতিক স্ফীতি, বেৰিঅ’জেনেছিছ, গ্ৰেণ্ড ইউনিফাইড থিয়'ৰী আৰু সাধাৰণ আপেক্ষিকতা সম্পৰ্কেও কাম কৰিছে। হাৰ্ভাৰ্ডত স্নাতক সম্পন্ন কৰাৰ পিছত, ৰেণ্ডলে এমআইটি আৰু প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু ২০০১ চনত হাৰ্ভাৰ্ডলৈ ঘূৰি আহিছিল।<ref name=CV>{{cite web |url=http://randall.physics.harvard.edu/CVpublic.html |title=Curriculum Vitae of Lisa Randall |publisher=Harvard University&nbsp; — Department of Physics |access-date=22 December 2013 |archive-date=17 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022524/http://randall.physics.harvard.edu/CVpublic.html |url-status=dead |archivedate=17 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117022524/http://randall.physics.harvard.edu/CVpublic.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ প্ৰিন্সটন পদাৰ্থবিজ্ঞান বিভাগৰ প্ৰথম স্থায়ী মহিলা অধ্যাপক আৰু হাৰ্ভাৰ্ডত প্ৰথম স্থায়ী মহিলা তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী আছিল। (মেলিছা ফ্ৰেংকলিন আছিল হাৰ্ভাৰ্ড পদাৰ্থবিজ্ঞান বিভাগৰ প্ৰথম স্থায়ী মহিলা অধ্যাপক। )<ref>{{cite web| url=https://www.physics.harvard.edu/people/facpages/franklin |title= Professor Franklin |publisher=Harvard University}}</ref><ref name=WIP>{{cite web |url=http://womeninphysics.weebly.com/notable-female-physicists.html |title=Notable Female Physicists |publisher=weebly.com |access-date=22 December 2013}}</ref> ==লেখা প্ৰকাশ== ৰেণ্ডলৰ গ্ৰন্থসমূহ ৱাৰ্পড পেছেজেছ : আনৰেভেলিং দি মিষ্টেৰিজ অব দি ইউনিভাৰ্চেজ হিডেন ডাইমেনছনছ(Warped Passages: Unraveling the Mysteries of the Universe's Hidden Dimensions) আৰু নকিং অন হেভেনছ দ'ল : হাউচ ফিজিক্স এণ্ড চাইণ্টিফিক থিংকিং ইল্লুমিনেট দি ইউনিভাৰ্চ এণ্ড দি মদাৰ্ন ৱৰ্ল্ড(Knocking on Heaven’s Door: How Physics and Scientific Thinking Illuminate the Universe and the Modern World) দুয়োখনেই নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ ১০০খন জনপ্ৰিয় গ্ৰন্থৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name=HU /> নকিং অন হেভেনছ দ'ৰ (Knocking on Heaven's Door) গ্ৰন্থৰ পকাবন্ধা আৰু পেপাৰ বেক সংস্কৰণৰ মাজৰ সময়চোৱাত [[হিগ্স ব'জন]]ৰ অনুসন্ধান সম্পন্ন হৈছিল। কিতাপখনত এই বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল। [[লাৰ্জ হেড্ৰন কলাইডাৰ]]ত বিজ্ঞানীসকলে হিগ্স ব'জন বুলি চিনাক্ত কৰা এবিধ কণিকাৰ সন্ধান পাইছিল।<ref>{{cite web|last1=CERN|title=The Higgs Boson|url=https://home.cern/topics/higgs-boson|access-date=1 July 2017|archivedate=5 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181105051450/https://home.cern/topics/higgs-boson|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|last1=Greene|first1=Brian|title=How the Higgs Boson was Found|url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/how-the-higgs-boson-was-found-4723520/?page=1|website=Smithsonian Magazine|access-date=1 July 2017}}</ref> এই আবিষ্কাৰ সম্পৰ্কে তেওঁ কয় যে যদিও মানুহে ইয়াৰ সকলো কথা বিশদৰূপে বুজি পোৱা নাই, "এইটো এক চাঞ্চল্যকৰ ঘটনা যে মানুহে নতুন মৌলিক কিবা এক আবিষ্কাৰৰ বাবে ৰোমাঞ্চিত হৈছে।" <ref name="PI">{{cite web|title=Point of Inquiry podcast|url=http://www.pointofinquiry.org/lisa_randall_knocking_on_heavens_door/|website=Point of Inquiry 8 Oct 2012|publisher=[[Center for Inquiry]]|access-date=1 July 2017|date=2012-10-08}}</ref> ৰেণ্ডলৰ হিগছ ডিস্কভাৰি: দি পাৱাৰ অব এম্পটি ‌( Higgs Discovery: The Power of Empty Space) নামৰ এখন ই-বুক আছে। লাৰ্জ হেড্ৰন কলাইডাৰ সক্ৰিয় হোৱাৰ আগতে তেওঁ সম্ভাৱ্য আবিষ্কাৰসমূহৰ বিষয়ে এটা প্ৰবন্ধ লিখিছিল।<ref name="TY">{{cite web|last1=Randall|first1=Lisa|title=A Tumultuous Year at the LHC|url=http://discovermagazine.com/2009/oct/12-inside-view-hiccups-at-lhc|website=Discover magazine, 12 Nov 2009|access-date=1 July 2017}}</ref> তেওঁক সাধাৰণতে এই ভুল ধাৰণাৰ বিষয়ে সোধা হৈছিল যে এলএইচচিয়ে ব্লেক হ'ল সৃষ্টি কৰি পৃথিৱী ধ্বংস কৰিব পাৰে নেকি।<ref>{{cite web|last1=Pappas|first1=Stephanie|title=Large Hadron Collider Won't Destroy Earth With Planet-Eating Black Hole, Court Says|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/10/19/large-hadron-collider-court_n_1989630.html|website=Huffington Post, 19 Oct 2012|access-date=1 July 2017|date=2012-10-21}}</ref> তেওঁ ইয়াৰ উত্তৰত কয় যে "এইটো কল্পনাৰো অতীত, যদিহে স্থান আৰু মাধ্যাকৰ্ষণ আমাৰ ধাৰণাৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ভিন্ন নহয়।" <ref name=TY/> ৰেণ্ডলে হাইপাৰমিউজিক প্ৰ'ল'গ: এ প্ৰজেক্টিভ অপেৰা আন চেভেন প্লেনচ (Hypermusic Prologue: A Projective Opera in Seven Planes) নামৰ অপেৰাটোৰ [[লিব্ৰেট্টো]] লিখিছিল। এই অপেৰাৰ সংগীত পৰিচালক [[হেক্টৰ পাৰ্ৰা]]ই ৰেণ্ডলৰ গ্ৰন্থ ৱাৰ্পড পেছেজেছ(Warped Passages)ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ তেওঁক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল।<ref>{{cite web |url=http://seedmagazine.com/content/article/opera_in_the_fifth_dimension |title=Opera in the Fifth Dimension |publisher=Seed Magazine |access-date=8 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160627230701/http://seedmagazine.com/content/article/opera_in_the_fifth_dimension |archive-date=27 June 2016 |url-status=unfit |archivedate=27 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160627230701/http://seedmagazine.com/content/article/opera_in_the_fifth_dimension |deadurl=yes }}</ref> ==সন্মান আৰু পুৰস্কাৰ== * American Academy of Arts and Sciences-ৰ সদস্য * American Physical Society-ৰ ফেল * Alfred P. Sloan Foundation Research Fellowship বিজয়ী * National Science Foundation Young Investigator Award বিজয়ী * National Science Foundation Young Investigator Award বিজয়ী * DOE Outstanding Junior Investigator Award বিজয়ী * Westinghouse (now Intel) Science Talent Search বিজয়ী * Premio Caterina Tomassoni e Felice Pietro Chisesi Award বিজয়ী (২০০৩) * Klopsted Award from the American Society of Physics Teachers (AAPT) বিজয়ী (২০০৬) *Newsweek-ৰ Who’s Next in 2006-ৰ এজন *Seed Magazine-ৰ Year in Science Icons-ৰ এজন ==তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:বিশ্বৰ মহিলা বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বৰ মহিলা তাত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যাক্তি]] jw6juwflr04kp68r1yh4lc1nq33j8xg 0 120811 622419 505076 2026-08-01T15:18:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622419 wikitext text/x-wiki {{about|নিৰেন লাহিড়ী পৰিচালিত বঙালী চলচ্চিত্ৰখন|ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ|যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য}} {{Infobox film | name = যদু ভট্ট | image = Jadu Bhatta (film).jpg | caption = | director = নিৰেন লাহিড়ী | writer =নিতাই ভট্টাচাৰ্য | screenplay = নিতাই ভট্টাচাৰ্য | producer = চানৰাইজ ফিল্মছ | based_on = | starring = বসন্ত চৌধুৰী<br/>ছবি বিশ্বাস<br/>অজিত প্ৰকাশ | music = | cinematography = বিজয় ঘোষ | editing = সন্তোষ গংগোপাধ্যায় | released = {{Film date|1954|11|16|df=yes}} | studio = | distributor = নন্দন পিকচাৰ্ছ লিঃ | runtime = ২০২ মিনিট | country = ভাৰত | language = বঙালী }} '''যদু ভট্ট''' ({{lang-en|Jadu Bhatta}}) ১৯৫৪ চনত নিৰ্মিত আৰু নীৰেন লাহিৰীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন বঙালী ভাষাৰ ভাৰতীয় সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ। ইয়াৰ কাহিনী আৰু চিত্ৰনাট্য নিতাই ভট্টাচাৰ্যই লিখিছে। ইয়াত বসন্ত চৌধুৰীয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছে। সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ছবি বিশ্বাস, অজিত প্ৰকাশ, আৰু নীতিশ মুখাৰ্জীয়ে। যদু ভট্টৰ সংগীত ৰচনা জ্ঞান প্ৰকাশ ঘোষৰ।<ref>{{cite web |title=Bilingual E-archive Digital Platform for Bengal's Cinema |url=https://www.bengalfilmarchive.com/filmography-details.php?t=NjAw |website=Bengal Film Archive}}</ref> ১৯৫৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰত ছবিখন মুক্তি পায়।<ref>{{cite web |title=Jadu Bhatta |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movie-details/jadu-bhatta/movieshow/66746849.cms |website=The Times of India}}</ref> ছবিখনে দ্বিতীয় [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]ত বঙালী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ যোগ্যতাৰ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰে।<ref>{{citation|url=http://dff.nic.in/2011/2nd_nff_1955.pdf|title=Directorate of Film Festivals(DFF)|last= |first= |archive-url=https://web.archive.org/web/20120316222437/http://dff.nic.in/2011/2nd_nff_1955.pdf |archive-date=2012-03-16}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাত বংগত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিষ্ণুপুৰ ঘৰানাৰ<ref>{{cite web |title=Jadu Bhatta's 177-year-old tanpura finds place in Indian Museum |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/jadu-bhattas-177-year-old-tanpura-finds-place-in-indian-museum/articleshow/17344385.cms |website=The Times of India |date=24 November 2012}}</ref><ref>{{cite book |title=Saṃsada bāṅgālī caritābhidhāna. 1 |date=2013 |publisher=Sāhitya Saṃsada |location=Kalakātā |isbn=978-81-7955-135-6 |pages=600 |edition=Saṃśodhita 5. saṃskaraṇa, 2. mudraṇa}}</ref> এজন শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ যদু ভট্ট বা [[যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য]]ৰ জীৱনৰ আধাৰত এই ছবিখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কবিৰ ভাষাত যদু ভট্ট " ঐশ্বৰিক হাতৰ গৰাকী " আছিল।<ref>{{cite web |title=যদুভট্টেৰ থেকে পালিয়ে বেড়াতেন ৰবীন্দ্ৰনাথ, স্বীকাৰ কৰেছেন নিজেৰ গানেৰ সীমাবদ্ধতাও - Prohor |url=https://www.prohor.in/jadunath-bhattacharya-taught-music-to-rabindranath-tagore-in-his-young-age |website=যদুভট্টেৰ থেকে পালিয়ে বেড়াতেন ৰবীন্দ্ৰনাথ, স্বীকাৰ কৰেছেন নিজেৰ গানেৰ সীমাবদ্ধতাও - Prohor |language=en |access-date=2025-04-05 |archivedate=2025-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250213083121/https://www.prohor.in/jadunath-bhattacharya-taught-music-to-rabindranath-tagore-in-his-young-age |deadurl=yes }}</ref> == অভিনয় শিল্পী == {{refbegin|2}} * বসন্ত চৌধুৰী (যদু ভট্ট) *সমৰ কুমাৰ (ল’ৰা যদু ভট্ট) *ছবি বিশ্বাস (গংগাধৰ চক্ৰৱৰ্তী) *অজিত প্ৰকাশ (ৰাম শংকৰ ভট্টাচাৰ্য) *নিতিশ মুখাৰ্জী (আলি বক্স) *প্ৰশান্ত কুমাৰ (সব্বিৰ খান) *ৰঞ্জন মুখাৰ্জী (কাছেম আলী) *ব্ৰতীন ঠাকুৰ (মহৰ্ষি দেৱেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ) *তুলসী চক্ৰৱৰ্তী *অনুভা গুপ্ত *যমুনা সিংহ (ৰাবেয়া) *ৰাণী বেনাৰ্জী (ৰতন বাই) *অপৰ্ণা দেৱী (বেগম চাহেবা) {{refend}} ==বঁটা== *২য় [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] (১৯৫৪): বঙালী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ যোগ্যতাৰ প্ৰমাণপত্ৰ। ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== *[[যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য]] == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt0233961}} {{National Film Award Best Feature Film Bengali}} [[শ্ৰেণী:১৯৫৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জীৱনীমূলক চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] ibiecq8f9ftz57mhkhnbhzsuc2ibdk2 0 120959 622420 519173 2026-08-01T15:18:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622420 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য | image = Jadunath Bhattacharya.png | image_size = | birth_date = ১৮৪০ | birth_place = বিষ্ণুপুৰ ৰাজ্য, [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|1883|04|04|1840|04|04}} | alma_mater= | occupation = কণ্ঠশিল্পী, সংগীতজ্ঞ | years_active = ১৮৬০- ১৮৮৩ | father = মধুসুদন ভট্টাচাৰ্য | spouse = | children = | relatives = | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist||ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত|বংগীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত }} | instrument = সুৰবাহাৰ, চেতাৰ }} | }} [[File:Jadu-Bhatta-honor.jpg|thumb|right|মহাৰাজ শত্ৰুঘ্নাদিত্যই যদু ভট্টক প্ৰদান কৰা এখন পুৰণি প্ৰমাণপত্ৰ]] '''যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য''' বা '''যদু ভট্ট''' ({{lang-en|Jadunath Bhattacharya}}; ১৮৪০ – ৪ এপ্ৰিল ১৮৮৩) এজন ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ।<ref>{{cite web |title=Jadu Bhatta's 177-year-old tanpura finds place in Indian Museum |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/jadu-bhattas-177-year-old-tanpura-finds-place-in-indian-museum/articleshow/17344385.cms |website=The Times of India |date=24 November 2012}}</ref><ref>{{cite book |title=Saṃsada bāṅgālī caritābhidhāna. 1 |date=2013 |publisher=Sāhitya Saṃsada |location=Kalakātā |isbn=978-81-7955-135-6 |pages=600 |edition=Saṃśodhita 5. saṃskaraṇa, 2. mudraṇa}}</ref> কবিৰ ভাষাত তেওঁ " ঐশ্বৰিক হাতৰ গৰাকী" আছিল।<ref>{{cite web |title=যদুভট্টের থেকে পালিয়ে বেড়াতেন রবীন্দ্রনাথ, স্বীকার করেছেন নিজের গানের সীমাবদ্ধতাও - Prohor |url=https://www.prohor.in/jadunath-bhattacharya-taught-music-to-rabindranath-tagore-in-his-young-age |website=যদুভট্টের থেকে পালিয়ে বেড়াতেন রবীন্দ্রনাথ, স্বীকার করেছেন নিজের গানের সীমাবদ্ধতাও - Prohor |language=en |access-date=2025-04-09 |archivedate=2025-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250213083121/https://www.prohor.in/jadunath-bhattacharya-taught-music-to-rabindranath-tagore-in-his-young-age |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ বিষ্ণুপুৰ ঘৰানাৰ সংগীতক নিজৰ স্বকীয়তাৰে সমৃদ্ধ কৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত ইয়াৰ সৌন্দৰ্য্য আৰু সোৱাদ বিয়পাই নিজৰ অতুলনীয় খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল আৰু বংগৰ গৌৰৱ বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Saha |first=Sanghamitra |url=https://books.google.com/books?id=amIwAQAAIAAJ&q=Jadunath+Bhattacharya |title=A Handbook of West Bengal |date=1998 |publisher=International School of Dravidian Linguistics |isbn=978-81-85692-24-1 |language=en}}</ref> ==বংকিমচন্দ্ৰ আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথৰ ওপৰত যদু ভট্টৰ প্ৰভাৱ== ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ধ্ৰুপদ কিংবদন্তী যদু ভট্টই বংকিম চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায় আৰু [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ দৰে দিগগজক শিক্ষাপ্ৰদানৰ সময়ত তানপুৰা সংগত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Jadu Bhatta's 177-year-old tanpura finds place in Indian Museum |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/jadu-bhattas-177-year-old-tanpura-finds-place-in-indian-museum/articleshow/17344385.cms |website=The Times of India |date=24 November 2012}}</ref> বংকিম চন্দ্ৰ যদু ভট্টৰ সংগীত শিষ্য আছিল। ভট্টই নৈহাটীৰ ভাটপাৰাত থকা বংকিম চন্দ্ৰৰ ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ "বংগৰ জাতীয় সংগীত" বন্দে মাতৰমৰ প্ৰথম সুৰকাৰ। তেওঁ প্ৰথমে ত্ৰিতালৰ কাফি ৰাগত এই গীতটোৰ সুৰাৰোপ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=স্বর্গীয় যদুনাথ ভট্টাচার্য্য (যদুভট্ট) |url=https://sargam93.com/2020/08/%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%AF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%AD%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/ |date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605124148/https://sargam93.com/2020/08/%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%AF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%AD%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/ |archive-date=5 June 2021 |access-date=9 April 2025 |archivedate=5 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605124148/https://sargam93.com/2020/08/%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%AF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%AD%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/ |deadurl=yes }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== যদুনাথ ভট্টাচাৰ্যই ব্যৱহাৰ কৰা ১৭৭ বছৰীয়া তানপুৰা বৰ্তমান কলকাতা সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Jadu Bhatta's 177-year-old tanpura finds place in Indian Museum |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/jadu-bhattas-177-year-old-tanpura-finds-place-in-indian-museum/articleshow/17344385.cms |website=The Times of India |date=24 November 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=আনন্দবাজার পত্রিকা - কলকাতার কড়চা |url=http://archives.anandabazar.com/archive/1121112/12karcha.html |website=archives.anandabazar.com |access-date=2025-04-09 |archivedate=2024-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214231434/http://archives.anandabazar.com/archive/1121112/12karcha.html |deadurl=yes }}</ref> বাঁকুৰাৰ বিষ্ণুপুৰ চহৰত তেওঁৰ স্মৃতিত এটা যদুভট্ট মঞ্চ আৰু মাৰ্বলৰ আৱক্ষ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে। ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক নিৰেন লাহিড়ীয়ে ''[[যদু ভট্ট (চলচ্চিত্ৰ)|যদু ভট্ট]]'' (১৯৫৪) নামৰে এখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে, যিখন ছবিয়ে ২য় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Bilingual E-archive Digital Platform for Bengal's Cinema |url=https://www.bengalfilmarchive.com/filmography-details.php?t=NjAw |website=Bengal Film Archive}}</ref> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Wikisource|Author:Jadunath Bhattacharya|Jadunath Bhattacharya}} *{{commons category-inline|}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]] aszt0nb5dtwvpf4rxtmyr48kouuge2v 0 122456 622693 603716 2026-08-02T10:57:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622693 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=আয়ুষ্মান খুৰানা|image=Ayushmann Khurrana promotos 'Anek' in Delhi (1) (cropped).jpg|caption=২০২২ চনত খুৰানা|birth_name=নিশান্ত খুৰানা<ref>{{cite news|title=Koffee With Karan 6: Karan Johar reveals his real name, Ayushmann Khuranna says his wife's father walked in on them |url=https://www.hindustantimes.com/tv/koffee-with-karan-6-karan-johar-reveals-his-real-name-ayushmann-khuranna-says-his-wife-s-father-walked-in-on-them/story-wIv0P4NbP8q7QMN7nPtVkL.html |work=Hindustan Times |access-date=6 July 2019|date=17 December 2018}}</ref>|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1984|09|14}}|birth_place=[[চণ্ডীগড়]], ভাৰত|alma mater=ডিএভি কলেজ<br/>পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়|occupation={{hlist|অভিনেতা|কণ্ঠশিল্পী}}|yearsactive=২০১২-বৰ্তমান|spouse={{marriage|তাহিৰা কাশ্যপ|2008}}|children=২|relatives=[[অপাৰশক্তি খুৰানা]] (ভাতৃ)<ref>{{cite web|title=Ayushmann Khurrana's younger brother to make Bollywood debut with negative character|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-ayushmann-khurana-s-younger-brother-to-make-bollywood-debut-with-negative-character-2143125|work=[[Daily News and Analysis]]|access-date=26 January 2017}}</ref>|awards=[[আয়ুষ্মান খুৰানাই লাভ কৰা বঁটা আৰু মনোনয়ন পত্ৰৰ তালিকা|সম্পূৰ্ণ তালিকা]]}} '''আয়ুষ্মান খুৰানা''' ({{Lang-en|Ayushmann Khurrana}}; জন্ম: '''নিশান্ত খুৰানা'''; ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮৪) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেতা আৰু কণ্ঠশিল্পী। তেওঁ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত কাম কৰে। তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত, সততে তেওঁক সাধাৰণ ব্যক্তিৰ চৰিত্ৰত বিভিন্ন সামাজিক অনুষঙ্গৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম কৰি থকা দেখা যায়।<ref name="mint">{{Cite news|author=Sen, Raja|title=Ayushmann Khurrana, actor of the year|url=https://www.livemint.com/Leisure/j3Uz5v4brrUGeBNoi9SIiO/Ayushmann-Khurrana-actor-of-the-year.html|work=Mint|access-date=6 December 2018|date=6 July 2018}}</ref><ref name="open">{{Cite news|author=Bamzai, Kaveree|title=Ayushmann Khurrana: Mr Everyman|url=http://www.openthemagazine.com/article/cinema/ayushmann-khurrana-mr-everyman|work=Open|access-date=7 July 2019|date=5 July 2019}}</ref> তেওঁ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] আৰু চাৰিটা [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]কে ধৰি অসংখ্য বঁটা-বাহন তথা স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০১৩ চনৰ পৰা ২০১৯লৈকে তেওঁ ''ফৰ্বছ ইণ্ডিয়া''ৰ চেলিব্ৰিটি ১০০ শীৰ্ষক তালিকাত তেওঁ স্থান লাভ কৰিছিল আৰু ২০২০ চনত, ''[[টাইম (আলোচনী)|টাইম]]'' পত্ৰিকাই তেওঁক বিশ্বৰ ১০০গৰাকী প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite magazine|title=Ayushmann Khurrana: The 100 Most Influential People of 2020|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888475/ayushmann-khurrana/|access-date=23 September 2020|magazine=Time|journal=|archivedate=31 October 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231031075727/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888475/ayushmann-khurrana/|deadurl=yes}}</ref> ২০০৪ চনত, খুৰানাই ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ এমটিভি ৰ’ডিজৰ দ্বিতীয় ছিজনত জয়ী হৈছিল আৰু টেলিভিছন এংকৰিঙেৰে অভিনয় জগতত পদাৰ্পণ কৰে। তেওঁ সুজিত সৰকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত, ৰোমাণ্টিক কমেডীধৰ্মী ছবি ''ভিকি ড'নাৰ'' (২০১২)ত অভিনয়েৰে চলচ্চিত্ৰত অভিষেক ঘটায়, ʼ'ত তেওঁ এগৰাকী শুক্ৰাণু দাতাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/entertainment-actor-ayushmann-khurrana-movie-shubh-mangal-savdhan-trailer-trolling-erecticle-dysfunction-bollywood/18516195|title=Ayushmann Khurrana reveals the most amusing comment he received for 'Shubh Mangal Savdhan'|date=19 August 2017|access-date=7 June 2025|archivedate=20 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170820155657/http://www.mid-day.com/articles/entertainment-actor-ayushmann-khurrana-movie-shubh-mangal-savdhan-trailer-trolling-erecticle-dysfunction-bollywood/18516195|deadurl=yes}}</ref><ref name="Vicky Donor HIT2">{{Cite web|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/vicky-donor-is-a-hit/|title=Vicky Donor is a HIT|date=25 April 2012|publisher=Indicine.com|accessdate=10 March 2015}}</ref> কিছু সময়ৰ বিপৰ্যয়ৰ পিছত তেওঁ ব্যৱসায়িক আৰু সমালোচনামূলকভাৱে সফল ছবি ''দম লগা কে হাইছা'' (২০১৫)ত অভিনয় কৰে। পৰৱৰ্তীকালত খুৰানাই আৰ্থিকভাৱে সফল হাস্যৰসাত্মক ছবি ''বৰেলী কী বৰ্ফী'' (২০১৭), ''শুভ মংগল সাৱধান'' (২০১৭), ''বাধাই হো'' (২০১৮), ''ড্ৰিম গাৰ্ল'' (২০১৯), ''বালা'' (২০১৯) আৰু ''শুভ মংগল জ্যাদা সাৱধান'' (২০২০) আদিত অভিনয়েৰে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে।<ref name="star">{{Cite web|title=After Back-To-Back Hits, Ayushmann Khurrana Knows He's Become A Star But He Doesn't Want To Believe It|url=https://www.indiatimes.com/entertainment/after-back-to-back-hits-ayushmann-khurrana-knows-he-s-become-a-star-but-he-doesn-t-want-to-believe-it-355144.html|work=Indiatimes|accessdate=22 October 2018|date=21 October 2018|archivedate=21 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021135358/https://www.indiatimes.com/entertainment/after-back-to-back-hits-ayushmann-khurrana-knows-he-s-become-a-star-but-he-doesn-t-want-to-believe-it-355144.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ayushmann Khurrana and Vaani Kapoor's Chandigarh Kare Aashiqui now streaming on Netflix|url=https://www.msn.com/en-US/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-and-vaani-kapoors-chandigarh-kare-aashiqui-now-streaming-on-netflix/ar-AASwDpi?ocid=sapphireappshare|accessdate=8 January 2022|work=www.msn.com}}</ref> থ্ৰিলাৰধৰ্মী ছবি ''অন্ধাধুন'' (২০১৮)ত এজন অন্ধ পিয়ানোবাদকৰ চৰিত্ৰত আৰু অপৰাধমূলক নাট্যধৰ্মী ছবি ''আৰ্টিকেল ১৫'' (২০১৯)ত এজন সৎ পুলিচৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয়ে তেওঁক একেৰাহে দুটাকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ সমালোচক বঁটা লাভ কৰে। লগতে ''অন্ধাধুন'' নামৰ ছবিখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাও লাভ কৰে। কেইবাটাও বাণিজ্যিকভাৱে বিফল ছবিত অভিনয় কৰাৰ পিছত তেওঁ আধ্যাত্মিক ছিকুৱেল ছবি ''ড্ৰিম গাৰ্ল ২'' (২০২৩)ত অভিনয় কৰে। অভিনয়ৰ উপৰিও খুৰানাই তেওঁৰ কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰৰ গীতত কণ্ঠদানো কৰিছে যেনে "পানী দা ৰং" শীৰ্ষক গীতটি। গীতটিত তেওঁ কণ্ঠদান কৰাৰ লগতে সহযোগীভাৱে ৰচনাও কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য গায়কৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা তেওঁ ভাৰতৰ বাবে ইউনিচেফৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সদিচ্ছা ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref name="National">{{Cite web|date=15 May 2019|title=National ambassadors|url=http://www.unicef.org/people/people_nationalambassadors.html|accessdate=19 February 2020|publisher=UNICEF}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ayushmann Khurrana|url=https://www.unicef.org/india/ayushmann-khurrana|work=[[UNICEF India]]|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৮৪ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে, [[চণ্ডীগড়]]ত পুনম আৰু পি. খুৰানাৰ ঘৰত, এটি পঞ্জাবী খাত্ৰী পৰিয়ালত<ref>{{Citation|title=Ayushman Khurrana and Parineeti Chopra said that they are Khatri|url=https://www.youtube.com/watch?v=9JhSQKtKj9E|date=13 June 2020|access-date=2 January 2024}}</ref> নিশান্ত খুৰানা ওৰফে আয়ুষ্মান খুৰানাই জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Ayushmann turns 31; Bollywood wishes him|url=https://www.bollywoodmantra.com/news/ayushmann-turns-31-bollywood-wishes-him/19179/|work=BollywoodMantra|accessdate=14 June 2018|archivedate=14 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614121307/https://www.bollywoodmantra.com/news/ayushmann-turns-31-bollywood-wishes-him/19179/}}</ref><ref>{{Cite web|title=I've evolved as an actor: Ayushmann Khurrana|url=http://tribune.com.pk/story/541722/ive-evolved-as-an-actor-ayushmann-khurrana/|work=IANS|publisher=The Express Tribune|accessdate=5 June 2016|date=28 April 2013}}</ref> ৩ বছৰ বয়সত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁৰ নাম সলনি কৰি আয়ুষ্মান ৰাখে। অভিনেতা [[অপাৰশক্তি খুৰানা]] তেওঁৰ এগৰাকী কনিষ্ঠ ভাতৃ। তেওঁৰ পিতৃ পি. খুৰানা, এগৰাকী জ্যোতিষী<ref>{{Cite news|title=Ayushmann Khurrana's father, famous astrologer P Khurrana passes away|url=https://www.indiatoday.in//movies/celebrities/story/ayushmann-khurranas-father-famous-astrologer-p-khurrana-passes-away-2381468-2023-05-19?onetap=true|date=19 May 2023|work=[[Indiatoday.in|indiatoday]]}}</ref> আৰু জ্যোতিষ বিষয়ৰ লেখক, ২০২৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news|title=Renowned astrologer Pandit P Khurana passes away in Mohali; sons Ayushmann & Aparshakti thank fans for 'prayers and support'|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/ayushmanns-father-pandit-p-khurana-a-renowned-astrologer-passes-away/articleshow/100356286.cms|date=19 May 2023|work=[[The Economic Times|economictimes]]}}</ref> আনহাতে তেওঁৰ মাতৃ পুনম এগৰাকী গৃহিণী; অৰ্ধ বাৰ্মিজ বংশৰ,<ref>{{Cite news|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ayushmann-khurrana-burmese-genes/|title=Ayushmann Khurrana has Burmese genes|date=22 March 2017|work=Bollywood Hungama}}</ref> আৰু তেওঁ হিন্দীত এম. এ. ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।{{Citation needed|date=March 2016}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap; ">&#x5B; ''[[ৱিকিপিডিয়া:উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2016)">উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন</span>]]'' &#x5D; </sup> আয়ুষ্মান খুৰানা গুৰু নানক খালছা মহাবিদ্যালয়ৰ অংশ আছিল। তেওঁ [[চণ্ডীগড়]]ৰ ছেইণ্ট জন'ছ হাইস্কুল আৰু [[চণ্ডীগড়]]ৰ ডিএভি কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Ayushmann's Portfolio Pics|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/ayushmann-khurrana/ayushmanns-portfolio-pics/Ayushmann-Khurrana/articleshow/22629606.cms|work=The Times of India|accessdate=5 June 2016}}</ref> তেওঁ ইংৰাজী সাহিত্যত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ কমিউনিকেচন ষ্টাডিজৰ পৰা গণ যোগাযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="toifacts">{{Cite web|title=Lesser known facts about Ayushmann Khurrana|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Lesser-known-facts-about-Ayushmann-Khurrana/Ayushmann-Khurrana-Lesser-known-facts/photostory/41511591.cms|work=The Times of India|accessdate=5 June 2016|date=21 September 2015}}</ref> তেওঁ পাঁচ বছৰ থিয়েটাৰতো অভিনয় কৰিছিল। কলেজীয়া দিনবোৰত তেওঁ ছিমলাৰ গেইটি থিয়েটাৰত কেইবাখনো নাটকত অভিনয় কৰিছিল। চণ্ডীগড়ৰ সক্ৰিয় নাট্যদল ডিএভি কলেজৰ "আঘাজ" আৰু "মঞ্চতন্ত্ৰ"ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যও আছিল।<ref name="toifacts"/> তেওঁ বাটৰ নাটৰ কল্পনা আৰু অভিনয় কৰিছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় কলেজ উৎসৱ যেনে মুড ইণ্ডিগʼ (আইআইটি বম্বে), অএএছআইএছ (বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি এণ্ড চাইন্স, পিলানি) আৰু ছেইণ্ট বেডেছ ছিমলা আদিত পুৰস্কাৰো লাভ কৰিছিল।<ref name="toifacts" /> ধৰ্মবীৰ ভাৰতীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত, অন্ধ যুগ নামৰ ছবিখনত [[অশ্বত্থামা]]ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Ayushmann's Portfolio Pics|url=http://photogallery.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/36495087.cms|work=Maharashtra Times|accessdate=5 June 2016|archivedate=8 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160808155825/http://photogallery.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/36495087.cms|deadurl=yes}}</ref> খুৰানা বৰ্তমান কৰ্মসূত্ৰে [[মুম্বাই]]ত থাকে আৰু তেওঁৰ পৰিয়াল এতিয়াও চণ্ডীগড়তে থাকে। তেওঁৰ ভাতৃ [[অপাৰশক্তি খুৰানা]] দিল্লীৰ ৰেডিঅʼ মিৰ্চি ৯৮.৩ এফএমত ৰেডিঅ‍ʼ জকী আৰু ২০১৬ চনত [[আমিৰ খান]] অভিনীত ছবি ''[[দংগল]]''ত অভিনয়েৰে অভিনয় জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/15017705/Ayushmann-Khurranas-brother-to-make-debut-in-Dangal|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710185937/http://www.bollywoodhungama.com/news/15017705/Ayushmann-Khurranas-brother-to-make-debut-in-Dangal|archivedate=10 July 2015|title=Ayushmann Khurrana's brother to make debut in Dangal|work=[[Bollywood Hungama]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-brother-is-more-like-Vicky-Ayushmann-Khurrana/articleshow/14384641.cms|date=20 March 2014}}</ref> ঘৰৰ সাহিত্যিক পৰিৱেশে খুৰানাকো যথেষ্ট প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু তেওঁ লিখা-মেলাৰ কামটো নিজৰ চখ হিচাপে লৈছিল। তেওঁ হিন্দী ভাষাত ব্লগ আদি লিখা-মেলা কৰে আৰু এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰশংসকসকলৰ পৰা তেওঁ অতিশয় সমাদৰ লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://medium.com/@ayushmann/hindi-hain-hum-619cfb3db30b|title=Hindi Hain Hum?|date=3 June 2019}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০০৮ চনত, খুৰানাই তেওঁৰ শৈশৱৰ বান্ধৱী, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা তথা সাংবাদিকতাৰ শিক্ষয়িত্ৰী তাহিৰা কাশ্যপৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। দম্পতীহালৰ এটি পুত্ৰ আৰু এটি কন্যা সন্তান আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sokaglobal.org/practicing-buddhism/personal-experiences/a-better-version-of-myself.html|title=A Better Version of Myself|date=24 August 2020|work=www.sokaglobal.org|accessdate=22 May 2023}}</ref> ২০১৮ চনত, কাশ্যপৰ [[স্তন কেন্সাৰ]] ধৰা পৰিছিল যদিও ২০২০ চনত, তেওঁক কেন্সাৰমুক্ত ঘোষণা কৰা হৈছিল। খুৰানাই নিচিৰেন বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ কৃতিত্ব দিয়ে কাৰণ ই তেওঁক কঠিন সময়ৰ মাজেৰে পাৰ হʼবলৈ সহায় কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kaun-banega-crorepati-13-ayushmann-khurrana-shares-he-follows-nichiren-buddhism-and-truly-believes-in-i-really-believe-in-the-philosophy-of-nam-myoho-renge-kyo/articleshow/88266546.cms|title=Kaun Banega Crorepati 13: Ayushmann Khurrana shares he follows Nichiren Buddhism and truly believes in the philosophy of 'Nam-myoho-renge-kyo'|date=14 December 2021|access-date=22 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.readersdigest.in/features/story-be-your-best-possible-self-124870|title='Be Your Best Possible Self'|work=www.readersdigest.in|accessdate=22 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/ayushmann-khurrana-i-had-rs-10-000-in-my-account-when-i-got-married-495723|title=Ayushmann Khurrana: I had Rs 10,000 in my account when I got married|work=NDTV|date=20 March 2014|accessdate=20 March 2014|archivedate=6 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406003621/http://movies.ndtv.com/bollywood/ayushmann-khurrana-i-had-rs-10-000-in-my-account-when-i-got-married-495723}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/why-ayushmann-khurranas-wife-tahira-kashyap-is-trending-1901148|title=Why Ayushmann Khurrana's Wife Tahira Kashyap Is Trending|date=15 August 2018|work=NDTV.com|accessdate=22 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/ayushmann-khurrana-on-wife-tahira-kashyap-s-cancer-we-got-to-know-about-it-on-my-birthday-1514503-2019-05-01|title=Ayushmann Khurrana on wife Tahira Kashyap's cancer: We got to know about it on my birthday|work=India Today|accessdate=22 May 2023}}</ref> == সংগীতপঞ্জী == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- style="background:#b0c4de; text-align:center; " ! বৰ্ষ ! গীত ! এলবাম ! সুৰকাৰ ! class="unsortable" |টোকা(সমূহ) ! class="unsortable" |{{Abbr|তথ্য(সমূহ)|তথ্যসূত্ৰ(সমূহ)}} |- | rowspan="2" |২০১২ ! scope="row" |"পানী দা ৰং" | rowspan="2" |''ভিকি ডনাৰ'' | rowspan="4" |নিজে, ৰোচক কোহলী | | style="text-align:center; " |<ref name=":2">{{Cite web|title=7 times Ayushmann Khurrana won our hearts with his melodious voice|url=https://www.filmfare.com/features/7-times-ayushmann-khurrana-won-our-hearts-with-his-melodious-voice-39233.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319195354/https://www.filmfare.com/features/7-times-ayushmann-khurrana-won-our-hearts-with-his-melodious-voice-39233.html|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=Filmfare}}</ref> |- ! scope="row" |"পানী দা ৰং (মহিলা)" |সুকন্যা পুৰকায়স্থৰ দ্বাৰা গোৱা | |- | rowspan="4" |২০১৩ ! scope="row" |"চাড্ডি গলি" | rowspan="3" |''নৌটঙ্কি ছালা! '' | rowspan="2" |নীতি মোহনৰ সৈতে যুটীয়া গীত | |- ! scope="row" |"চাড্ডি গলি (আনপ্লাগড)" | |- ! scope="row" |"তু হী তু" |মিকি মেকক্লিয়াৰি | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|date=19 July 2013|title=Ayushmann Khurrana to release his single|url=https://www.hindustantimes.com/music/ayushmann-khurrana-to-release-his-single/story-UhbveVz2DczcyDyXsAEj9H.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319195644/https://www.hindustantimes.com/music/ayushmann-khurrana-to-release-his-single/story-UhbveVz2DczcyDyXsAEj9H.html|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=Hindustan Times}}</ref> |- ! scope="row" |"অʼ হিৰিয়ে" |একক |ৰোচক কোহলী |অভিনয়ত ৰিয়া চক্ৰৱৰ্তী | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Ayushmann-Khurrana/articleshow/22936517.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319195716/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Ayushmann-Khurrana/articleshow/22936517.cms|archivedate=19 March 2020|dead-url=19 March 2020|website=The Times of India|date=23 September 2013}}</ref> |- | rowspan="2" |২০১৪ ! scope="row" |"খামাখান" |''বেৱাকুফীয়াঁ'' |ৰঘু দীক্ষিত |নীতি মোহনৰ সৈতে যুটীয়া গীত | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/reasons-we-love-ayushmann-khurrana/a-film-on-lgbt-subject-next-on-ayushmann-khurranas-mind/photostory/67331893.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319192652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/reasons-we-love-ayushmann-khurrana/a-film-on-lgbt-subject-next-on-ayushmann-khurranas-mind/photostory/67331893.cms|archivedate=19 March 2020|dead-url=19 March 2020|website=The Times of India}}</ref> |- ! scope="row" |"মিট্টি দি খুচবু" |একক |ৰোচক কোহলী |অভিনয়ত [[হুমা কুৰেছি]] | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Mitti Di Khusboo new song by Ayushmann Khurrana|url=http://indiatoday.intoday.in/story/watch-mitti-di-khusboo-new-song-by-ayushmann-khurrana/1/394965.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304084643/http://indiatoday.intoday.in/story/watch-mitti-di-khusboo-new-song-by-ayushmann-khurrana/1/394965.html|archivedate=4 March 2016|accessdate=6 July 2019|work=India Today|date=9 October 2014}}</ref> |- | rowspan="5" |২০১৫ ! scope="row" |"দিল-এ-নাদান" | rowspan="3" |''হাৱাইজাদা'' | rowspan="2" |নিজে | rowspan="2" |[[মিৰ্জা গালিব]]ৰ সংস্কৰণৰ উপস্থাপনা | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|last3=2018|title=Ayushmann Khurrana teams up with Suresh Triveni for his fifth single|url=https://ahmedabadmirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-teams-up-with-suresh-triveni-for-his-fifth-single/articleshow/64293590.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319195919/https://ahmedabadmirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-teams-up-with-suresh-triveni-for-his-fifth-single/articleshow/64293590.cms|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=Ahmedabad Mirror}}</ref> |- ! scope="row" |"দিল-ই-নাদান (ৰিপ্ৰাইজ)" (শ্বেতা সুব্ৰমৰ সৈতে) | |- ! scope="row" |"তুৰ্ৰাম খান" |ৰোচক কোহলী |[[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]] আৰু [[মোনালী ঠাকুৰ]]ৰ সৈতে | |- ! scope="row" |"মোহ মোহ কে ধাগে (ৰিপ্ৰাইজ)" |''দম লগা কে হাইছা'' |অনু মালিক | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|date=28 March 2016|title=Ayushmann Khurrana's Ecstatic Rendition of 'Moh Moh Ke Dhaage' Will Make Your Day|url=https://www.huffingtonpost.in/2016/03/28/ayushmann-khurrana-singing_n_9555960.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622163758/https://www.huffingtonpost.in/2016/03/28/ayushmann-khurrana-singing_n_9555960.html|archivedate=22 June 2018|accessdate=19 March 2020|work=HuffPost India}}</ref> |- ! scope="row" |"ইয়াহিঁ হুঁ মেইঁ" | rowspan="2" |একক |ৰোচক কোহলী |অভিনয়ত [[য়ামী গৌতম]] | style="text-align:center; " |<ref name=":2" /> |- |২০১৬ ! scope="row" |"ইক ভাৰী" |[[অপাৰশক্তি খুৰানা]] |অভিনয়ত [[আয়েশা শৰ্মা]] | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Ayushmann-Khurranas-Ik-vaari-is-the-ultimate-romantic-number-you-had-been-waiting-for/articleshow/54466707.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319200205/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Ayushmann-Khurranas-Ik-vaari-is-the-ultimate-romantic-number-you-had-been-waiting-for/articleshow/54466707.cms|archivedate=19 March 2020|dead-url=19 March 2020|website=The Times of India|date=17 January 2017}}</ref> |- | rowspan="4" |২০১৭ ! scope="row" |"হাৰেয়া (ৰক সংস্কৰণ)" |''[[মেৰী প্যাৰী বিন্দু]]'' |শচীন-জিগৰ | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Haareya (Ayushmann Khurrana Rock Version) - Single by Ayushmann Khurrana & Sachin-Jigar|url=https://music.apple.com/ca/album/haareya-ayushmann-khurrana-rock-version-single/1241230170|accessdate=31 May 2022|language=en-CA|date=26 May 2017}}</ref> |- ! scope="row" |"অʼৰে মন" |একক |উপল সেনগুপ্ত |অভিনয়ত ঋতাভৰী চক্ৰৱৰ্তী | style="text-align:center; " |<ref name=":3">{{Cite web|date=1 March 2020|title=Ayushmann Khurrana's 'Happiness Concert' marks his homecoming in Chandigarh|url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/ayushmann-khurrana-s-happiness-concert-marks-his-homecoming/story-Z8pltFNbHwdBEfy5h1y9QP.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200314142422/https://www.hindustantimes.com/chandigarh/ayushmann-khurrana-s-happiness-concert-marks-his-homecoming/story-Z8pltFNbHwdBEfy5h1y9QP.html|archivedate=14 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=Hindustan Times}}</ref> |- ! scope="row" |"নজ্ম নজ্ম" |''বৰেলী কী বৰ্ফী'' |অৰ্কʼ | | style="text-align:center; " |<ref name=":3" /> |- ! scope="row" |"কানহা (আনপ্লাগড)" |''শুভ মংগল সাৱধান'' |তনিষ্ক-বায়ু | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|last=Gomes|first=Michael|title=Ali Zafar and Ayushmann Khurrana unplugged on Dubai stage|url=https://www.khaleejtimes.com/20171021/no-title|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319200359/https://www.khaleejtimes.com/20171021/no-title|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=Khaleej Times}}</ref> |- | rowspan="5" |২০১৮ ! scope="row" |"বচপন" |''টফি'' |অভিনৱ ভণশাল | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Bachpan - Single by Ayushmann Khurrana|url=https://music.apple.com/ie/album/bachpan-from-toffee-single/1334140775|accessdate=31 May 2022|date=12 January 2018|archivedate=31 May 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220531062633/https://music.apple.com/ie/album/bachpan-from-toffee-single/1334140775}}</ref> |- ! scope="row" |"আপ চে মিলকাৰ (ৰিপ্ৰাইজ)" | rowspan="2" |''অন্ধাধুন '' | rowspan="2" |[[অমিত ত্ৰিবেদী]] | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|last=Pandya|first=Sonal|date=19 September 2018|title=Andhadhun song: Ayushmann Khurrana, Radhika Apte enjoy each other's company in 'Aap Se Milkar' (Reprise)|url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/sep/19/15731|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200430120646/https://www.cinestaan.com/articles/2018/sep/19/15731|archivedate=30 April 2020|accessdate=19 March 2020|work=Cinestaan}}</ref> |- ! scope="row" |"নয়না দা কেয়া কাচুৰ" | | style="text-align:center; " |<ref name=":2" /> |- ! scope="row" |"চন কিত্তা" |একক | rowspan="2" |ৰোচক কোহলী |অভিনয়ত প্ৰণিতা সুভাষ | style="text-align:center; " |<ref name=":2" /> |- ! scope="row" |"নয়ন না জোড়ীঁ" |''বাধাই হো'' | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Badhaai Ho New Song Nain Na Jodeen Is The Perfect Song To 'Soothe' Your Achy Breaky Heart|url=https://www.ndtv.com/entertainment/badhaai-ho-new-song-nain-na-jodeen-is-the-perfect-song-to-soothe-your-achy-breaky-heart-1926954|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319200557/https://www.ndtv.com/entertainment/badhaai-ho-new-song-nain-na-jodeen-is-the-perfect-song-to-soothe-your-achy-breaky-heart-1926954|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=NDTV}}</ref> |- | rowspan="3" |২০১৯ ! scope="row" |"ইন্তেজাৰ (ৰিপ্ৰাইজ)" |''আৰ্টিকেল ১৫'' |[[অনুৰাগ শইকীয়া]] | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ayushmann-khurrana-drops-an-unplugged-version-of-intezari-from-article-15-in-his-soulful-voice/articleshow/70042056.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319200638/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ayushmann-khurrana-drops-an-unplugged-version-of-intezari-from-article-15-in-his-soulful-voice/articleshow/70042056.cms|archivedate=19 March 2020|dead-url=19 March 2020|website=The Times of India|date=2 July 2019}}</ref> |- ! scope="row" |"ইক মুলাকাত (ৰিপ্ৰাইজ)" |''ড্ৰিম গাৰ্ল'' |মিট ব্ৰʼছ | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=From Lehenga to O Saki Saki: 10 songs that set TikTok on fire this Diwali|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/from-lehenga-to-o-saki-saki-10-songs-that-set-tiktok-on-fire-this-diwali|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319200720/https://www.freepressjournal.in/entertainment/from-lehenga-to-o-saki-saki-10-songs-that-set-tiktok-on-fire-this-diwali|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=Free Press Journal}}</ref> |- ! scope="row" |"এতিয়া তেৰি বাৰী (নাজিৰ সৈতে)" |একক |ক্লিণ্টন চেৰেজো | | style="text-align:center; " |<ref name=":3" /> |- | rowspan="2" |২০২০ ! scope="row" |"মেৰে লিয়ে তুম কাফি হো" | rowspan="2" |''শুভ মংগল জ্যাদা সাৱধান'' |তনিষ্ক-বায়ু | | style="text-align:center; " |<ref name=":2" /> |- ! scope="row" |"আৰে প্যাৰ কাৰ লে" |তনিষ্ক বাগচী | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Pyaar, it is getting|url=https://www.tribuneindia.com/news/pyaar-it-is-getting-51302|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319200834/https://www.tribuneindia.com/news/pyaar-it-is-getting-51302|archivedate=19 March 2020|accessdate=19 March 2020|work=The Tribune India}}</ref> |- | rowspan="2" |২০২১ ! scope="row" |"কিন্নি চনী হে" |''কুৱেৰাণ্টিন ক্ৰাছ'' |সমীৰ কৌশল |ধাৰাবাহিকৰ একাংশ, ''ফিলছ লাইক ইশক'' | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|last=Chowdhury|first=Rishita Roy|title=Ayushmann Khurrana loved making Kinni Soni song for wife Tahira's Quaranteen Crush|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/ayushmann-khurrana-loved-making-kinni-soni-song-for-wife-tahira-s-quaranteen-crush-1834365-2021-07-29|work=India Today|accessdate=31 May 2022|language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"মাফী" |''চণ্ডীগড় কৰে আশিকী'' |শচীন-জিগৰ | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Happiest when I express through music: Ayushmann Khurrana on his Chandigarh Kare Aashiqui song 'Maafi'|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/happiest-when-i-express-through-music-ayushmann-khurrana-his-chandigarh-kare-aashiqui-song-maafi-957036|work=PINKVILLA|accessdate=31 May 2022|language=en|date=3 December 2021|archivedate=8 November 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221108045625/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/happiest-when-i-express-through-music-ayushmann-khurrana-his-chandigarh-kare-aashiqui-song-maafi-957036}}</ref> |- |২০২২ ! scope="row" |"অʼ চুইটি চুইটি" |''ডক্টৰ জি'' |[[অমিত ত্ৰিবেদী]] | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|date=5 October 2022|title=Doctor G song O Sweetie Sweetie: Ayushmann Khurrana's soulful track captures his love story with Rakul Preet Singh|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/o-sweetie-sweetie-song-ayushmann-khurrana-8191028/|accessdate=6 October 2022|work=The Indian Express|language=en}}</ref> |- |২০২৩ ! scope="row" |"ৰাতাঁ কালিয়াঁ" |একক |ৰোচক কোহলী | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|date=4 July 2023|title=Ayushmann Khurrana releases new single Raatan Kaaliyan: 'Little piece of my heart is yours'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/ayushmann-khurrana-releases-new-single-raatan-kaaliyan-8740736/|accessdate=4 July 2023|work=The Indian Express|language=en}}</ref> |- |২০২৪ ! scope="row" |"জচদী" |একক |গʼল্ডবয় | | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|title=Ayushmann Khurrana And Pashmina Roshan's Song Jachdi Is A Festive Treat To Fans|url=https://www.ndtv.com/entertainment/ayushmann-khurrana-and-pashmina-roshans-track-jachdi-out-6662206|accessdate=12 October 2024|work=www.ndtv.com|language=en}}</ref> |} == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == গ্ৰন্থপঞ্জি == * {{Cite book|last=Khurrana|first1=Ayushmann|last2=Kashyap|first2=Tahira|title=Cracking the Code: My Journey in Bollywood|url=https://books.google.com/books?id=edNergEACAAJ&q=Cracking+the+Code:+My+Journey+in+Bollywood|year=2015|publisher=[[Rupa & Co]]|isbn=9788129135681}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|4731677}} * {{Bollywood Hungama person|ayushmann-khurrana}} * {{Instagram|id=ayushmannk}} {{Navboxes|list={{NationalFilmAwardBestActor}} {{Filmfare Critics Award for Best Actor}} {{FilmfareAwardBestMaleDebut}} {{FilmfareAwardBestMaleSinger}} {{IIFAAwardBestMaleDebut}} {{Zee Cine Award for Best Male Debut}} {{Screen Award for Best Actor}} {{ScreenAwardBestMaleDebut}} {{StardustAwardBestActor}}}}{{Roadies}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}}{{DEFAULTSORT:আয়ুষ্মান খুৰানা}} [[শ্ৰেণী:জী চিনে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় টেলিভিছন অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] eompaba0z46ae0egk6l1geup0wodg0f 0 124240 622696 568834 2026-08-02T11:16:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622696 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} এইটো কেৱল ইউৰোপ স্থানীয় ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যা অনুসৰি [[ইউৰোপীয় ভাষাসমূহ|ইউৰোপীয় ভাষাসমূহৰ]] এখন তালিকা। == তালিকা== {| class="wikitable sortable" !ক্ৰম !নাম ! data-sort-type="number" style="width:90pt;" |স্থানীয় বক্তা ! data-sort-type="number" |মুঠ বক্তা |- |১ |[[Russian language|ৰাছিয়ান]] |১০৬,০০০,০০০<ref name="rus2">L1: 119 million in the Russian Federation (of which c. 83 million in [[European Russia]]), 14.3 million in Ukraine, 6.67 million in Belarus, 0.67 million in Latvia, 0.38 million in Estonia, 0.38 million in Moldova. L1+L2: c. 100 million in European Russia, 39 million in Ukraine, 7 million in Belarus, 7 million in Poland, 2 million in Latvia, c. 2 million in the European portion of Kazakhstan, 1.8 million in Moldova, 1.1 million in Estonia. {{e18|rus|Russian}}.</ref> |১৬০,০০০,০০০<ref name="rus2" /> |- |২ |[[German language|জাৰ্মান]] |৯৭,০০০,০০০<ref>includes: bar [[Bavarian language|Bavarian]], cim [[Cimbrian language|Cimbrian]], ksh [[Colognian dialect|Kölsch]], sli [[Silesian German|Lower Silesian]], vmf [[East Franconian German|Mainfränkisch]], pfl [[Palatine German language|Palatinate German]], swg [[Swabian German]], gsw [[Swiss German]], sxu [[Upper Saxon German|Upper Saxon]], wae [[Walser German]], wep [[Westphalian language|Westphalian]], wym [[Wymysorys language|Wymysorys]], yec [[Yenish language|Yenish]], yid [[Yiddish language|Yiddish]]; see [[German dialects]].</ref> |১৭০,০০০,০০০<ref name="EU20123" /> |- |৩ |[[French language|ফৰাছী]] |৮১,০০০,০০০<ref>{{e18|fra|French}}</ref> |২১০,০০০,০০০<ref name="EU20123" /> |- |৪ |[[Italian language|ইটালিয়ান]] |৬৫,০০০,০০০<ref>{{e18|ita|Italian}}</ref> |৮২,০০০,০০০<ref name="EU20123" /> |- |৫ |[[English language|ইংৰাজী]] |৬৩,০০০,০০০<ref>{{e18|eng|English}}</ref> |২৬০,০০০,০০০<ref name="EU20123">[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf Europeans and their Languages] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf|date=6 January 2016}}, [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Data for EU27] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf|date=29 April 2013}}, published in 2012.</ref> |- |৬ |[[Spanish language|স্পেনিছ]] |৪৭,০০০,০০০<ref>{{e18|spa|Spanish}}</ref> |১৭৬,০০০,০০০<ref name="EU20123" /> |- |৫ |[[Polish language|পলিছ]] |৩৮,০০০,০০০<ref>{{e18|pol|Polish}}</ref> | |- |৮ |[[Ukrainian language|ইউক্ৰেনিয়ান]] |৩২,৬০০,০০০<ref>{{e18|ukr|Ukrainian}}</ref> | |- |৯ |[[Romanian language|ৰমানিয়ান]] |২৪,০০০,০০০<ref>{{e18|ron|Romanian}}</ref> |২৮,০০০,০০০<ref name="28mil2">{{cite web |title=Româna |url=http://unilat.org/DPEL/Promotion/L_Odyssee_des_langues/Roumain/ro |access-date=2 April 2018 |website=unilat.org |publisher=[[Latin Union]] |language=ro |archivedate=29 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029141605/http://unilat.org/DPEL/Promotion/L_Odyssee_des_langues/Roumain/ro |deadurl=yes }}</ref> |- |১০ |[[Dutch language|ডাচ্চ]] |২২,০০০,০০০<ref>{{e18|nld|Dutch}}</ref> | |- |১১{{efn|ভাষাতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰত, ছাৰ্বো-ক্ৰোয়েছিয়ান হৈছে ষ্টোকাভিয়ান উপভাষাৰ মানক ৰূপৰ প্ৰতীক, যিয়ে ব'ছনীয়ান, ক্ৰয়েছিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান মানক ভাষাৰ আধাৰ গঢ়ে; ইফালে এই ৰাষ্ট্ৰীয় ৰূপবোৰ প্ৰাৰম্ভিকভাৱে এক বহুসাৰ প্ৰাতিষ্ঠানিক ভাষাৰ বচন হিচাপে যথেষ্ট ইষ্টজনীয়। আন ছাৰ্বো-ক্ৰছিয়ান উপভাষাসমূহ, চাকাভিয়ান, কাজকাভিয়ান আৰু টৰ্লাক, ভাষাতত্ত্ববিদসমূহৰ দৃষ্টিত পৰস্পৰৰ বুজা-বুজিৰ ভিত্তিত পৃথক ভাষা বুলি গণ্য কৰা হয়।}} |[[Serbo-Croatian|ছাৰ্বো-ক্ৰয়েছিয়ান]] |১৯,০০০,০০০<ref>{{e25|hbs|Serbo-Croatian}}</ref> | |- |১২ |[[Turkish language|তুৰ্কিছ]] |১৫,৭৫২,৬৭৩<ref>c. 12 million in [[European Turkey]], 0.6 million in Bulgaria, 0.6 million in Cyprus and Northern Cyprus; and 2,679,765 L1 speakers in other countries in Europe according to a [[Eurobarometer]] survey in 2012: https://languageknowledge.eu/languages/turkish</ref> | |- |১৩ |[[Bavarian language|বাভাৰিয়ান]] |১৪,০০০,০০০<ref>[[German dialect]], {{e18|bar|Bavarian}}</ref> | |- |১৪ |[[Greek language|গ্ৰীক]] |১৩,৫০০,০০০<ref>11 million in Greece, out of 13.4 million in total. {{e18|ell|Greek}}</ref> | |- |১৫ |[[Hungarian language|হাংগেৰিয়ান]] |১৩,০০০,০০০<ref>{{e18|hun|Hungarian}}</ref> | |- |১৬ |[[Swedish language|ছুইডিছ]] |১১,১০০,০০০<ref name="sv2">{{e18|swe|Swedish}}</ref> |১৩,২৮০,০০০<ref name="sv2" /> |- |১৭ |[[Czech language|ক্ৰেজ]] |১০,৬০০,০০০<ref>{{e18|ces|Czech}}</ref> | |- |১৮ |[[Portuguese language|পৰ্টুগ্ৰীছ]] |১০,০০০,০০০<ref>{{e18|por|Portuguese}}</ref> |১১,০০০,০০০<ref>{{cite web|url=https://www.babbel.com/en/magazine/how-many-people-speak-portuguese-and-where-is-it-spoken|title=How Many People Speak Portuguese, And Where Is It Spoken?|date=2021-04-30|website=Babbel}}</ref> |- |১৯ |[[Catalan language|কেটালান]] |১০,০০০,০০০<ref>{{cite web |title=Informe sobre la Situació de la Llengua Catalana &#124; Xarxa CRUSCAT. Coneixements, usos i representacions del català. |url=http://blogs.iec.cat/cruscat/publicacions/informe/ |website=blogs.iec.cat |access-date=2025-08-05 |archivedate=2014-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141216135331/http://blogs.iec.cat/cruscat/publicacions/informe/ |deadurl=yes }}</ref> | |- |২০ |[[Serbian language|ছাৰ্বিয়ান]] |৯,০০০,০০০<ref>{{e18|srp|Serbian}}</ref> | |- |২১ |[[Bulgarian language|বুলগেৰিয়ান]] |৭,৮০০,০০০<ref>{{e18|bul|Bulgarian}}</ref> | |- |২২ |[[Albanian language|আলবেনিয়ান]] <br /> [[Arbëresh|আৰবেৰছ]] <br /> [[Arvanitika|আৰভানটিকা]] |{{sort|5,367,000|5,367,000<ref>{{e18|sqi|Albanian}}</ref><br />5,877,100<ref>{{cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/sqi|title=Albanian|website=[[Ethnologue]]|access-date=12 December 2018}} Population total of all languages of the Albanian [[ISO 639 macrolanguage|macrolanguage]].</ref> (Balkans)}} | |- |২৩ |[[Neapolitan language|নেপোলিটান]] |৫,৭০০,০০০<ref>{{e18|nap|Neapolitan}}</ref> | |- |২৪ |[[Croatian language|ক্ৰয়েছিয়ান]] |৫,৬০০,০০০<ref>{{e18|hrv|Croatian}}</ref> | |- |২৫ |[[Danish language|ডেনিছ]] |৫,৫০০,০০০<ref>{{e18|dan|Danish}}</ref> | |- |২৬ |[[Finnish language|ফিনিচ্ছ]] |৫,৪০০,০০০<ref>{{e18|fin|Finnish}}</ref> | |- | rowspan="2" |২৭ |[[Norwegian language|নৰৱেজিয়ান]] |৫,২০০,০০০<ref>{{Cite news |title=Norwegian |language=en |work=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/language/nor |access-date=2018-08-06}}</ref> | |- |[[Slovak language|শ্লভেক]] |৫,২০০,০০০<ref>{{e18|slk|Slovak}}</ref> | |- |২৮ |[[Swiss German|ছুইছ জাৰ্মান]] |৫,০০০,০০০<ref>[[German dialect]], {{e18|swg|Swiss German}}</ref> | |- |২৯ |[[East Franconian German|মেইনফ্ৰেংকিছ]] |৪,৯০০,০০০<ref>[[German dialect]], {{e18|vmf|Main-Franconian}}</ref> | |- |৩০ |[[Sicilian language|চিচিলিয়ান]] |৪,৭০০,০০০<ref>{{e18|scn|Sicilian}}</ref> | |- |৩১ |[[Tatar language|টাটাৰ]] |৪,৩০০,০০০<ref>{{e18|tat|Tatar}}</ref> | |- |৩২ |[[Venetian language|ভেনেচিয়ান]] |৩,৮০০,০০০<ref>{{e18|vec|Venetian}}</ref> | |- |৩৩ |[[Lombard language|লম্বাৰ্ড]] |৩,৬০০,০০০<ref>{{e18|lmo|Lombard}}</ref> | |- |৩৪ |[[Belarusian language|বেলাৰুছিয়ান]] |৩,৩০০,০০০<ref>{{e18|bel|Belarusian}}</ref> | |- |৩৫ |[[Lithuanian language|লিথুয়ানিয়ান]] |৩,০০০,০০০<ref>{{e18|lit|Lithuanian}}</ref> | |- |৩৬ |[[Bosnian language|বছনিয়ান]] |২,৫০০,০০০<ref>{{e18|bos|Bosnian}}</ref> | |- |৩৭ |[[Galician language|গ্যেলিচিয়ান]] |২,৪০০,০০০<ref>{{e18|glg|Galician}}</ref> | |- |৩৮ |[[Slovene language|স্লোভেনিয়ান]] |২,১০০,০০০<ref>{{e18|slv|Slovene}}</ref> | |- |৩৯ |[[Upper Saxon German|আপাৰ ছেক্সন]] |২,০০০,০০০<ref>[[German dialect]], {{e18|sxu|Upper Saxon German}}</ref> | |- |৪০ |[[Irish language|আইৰিছ]] |১,৮৭৩,৯৯৭ (জনগণনা)<ref>{{Cite web |date=2023-05-30 |title=Education and Irish Language - CSO - Central Statistics Office |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-cpsr/censusofpopulation2022-summaryresults/educationandirishlanguage/ |access-date=2024-01-29 |website=www.cso.ie |language=en}}</ref> ২৪০,০০০<ref>{{e18|gle|Irish}}</ref> | |- |৪১ |[[Latvian language|লাটভিয়ান]] |১,৭৫০,০০০<ref>{{e18|lav|Latvian}}</ref> | |- |- | rowspan="2" |৪২ |[[Macedonian language|ম্যাকেডোনিয়ান]] |১,৬০০,০০০<ref>{{e18|mkd|Macedonian}}</ref> | |- |[[Piedmontese language|পিয়েদমন্টেজ]] |১,৬০০,০০০<ref>{{e18|pms|Piedmontese}}</ref> | |- |৪৩ |[[Romani language|ৰোমানী]] |১,৫০০,০০০<ref>{{e18|rmn|Romani, Balkan}} {{e18|rml|Romani, Baltic}} {{e18|rmc|Romani, Carpathian}} {{e18|rmf|Romani, Finnish}} {{e18|rmo|Romani, Sinte}} {{e18|rmy|Romani, Vlax}} {{e18|rmw|Romani, Welsh}}</ref> | |- |৪৪ |[[Chechen language|ছেচেন]] |১,৪০০,০০০<ref>{{e18|che|Chechen}}</ref> | |- |৪৫ |[[Sardinian language|চাৰ্দিনীয়ান]] |1,350,000<ref>AA. VV. ''Calendario Atlante De Agostini 2017'', Novara, Istituto Geografico De Agostini, 2016, p. 230</ref> | |- |৪৬ |[[Limburgish|লিম্বৰ্গিছ]] |১,৩০০,০০০ (২০০১)<ref>{{cite web |date=2019-11-19 |title=Redirected |url=https://www.ethnologue.com/archive-redirect |access-date=2021-03-12 |website=Ethnologue |language=en}}</ref> | |- |৪৭ |[[Bashkir language|বাশকিৰ]] |১,২২১,০০০<ref>{{e18|bak|Bashkort}}</ref> | |- |৪৮ |[[Chuvash language|চুৱাছ]] |১,১০০,০০০<ref>{{e18|chv|Chuvash}}</ref> | |- |৪৯ |[[Estonian language|এষ্টোনিয়ান]] |১,১৬৫,৪০০<ref>{{e18|est|Estonian}}</ref> | |- | rowspan="3" |৫০ |[[Low German|ল' জাৰ্মান]] ([[ল' ছেক্সন]]) |১,০০০,০০০<ref name="nds2">2.6 million cited as estimate of all Germans who speak Platt "well or very well" (including L2; 4.3 million cited as the number of all speakers including those with "moderate" knowledge) in 2009. [http://www.taz.de/1/archiv/print-archiv/printressorts/digi-artikel/?ressort=ra&dig=2009%2F02%2F21%2Fa0171&cHash=e05509f6d9/ Heute in Bremen. „Ohne Zweifel gefährdet"]. Frerk Möller im Interview, taz, 21.&nbsp;Februar 2009. However, Wirrer (1998) described Low German as "moribund".Jan Wirrer: ''Zum Status des Niederdeutschen.'' In: ''Zeitschrift für Germanistische Linguistik.'' 26, 1998, S.&nbsp;309. The number of native speakers is unknown, estimated at 1 million by SIL Ethnologue. {{e18|nds|Low German}}, {{e18|wep|Westphalian}}</ref> |2,600,000<ref name="nds2" /> |- |[[Kazakh language|কাজাখ]] |1,000,000<ref>About 10 million in Kazakhstan. {{e18|kaz|Kazakh}}. [[Border between Europe and Asia|Technically]], the westernmost portions of Kazakhstan ([[Atyrau Region]], [[West Kazakhstan Region]]) are in Europe, with a total population of less than one million.</ref> | |- |[[Palatine German language|পালাটিন জাৰ্মান]] |১,০০০,০০০<ref>[[German dialect]], {{e18|pfl|Palatinate German}}</ref> | |- |৫১ |[[Ripuarian language|ৰিপুৰিয়ান (প্লেট্ট)]] |900,000<ref>[[German dialect]], {{e18|ksh|Kölsch}}</ref> | |- |৫২ |[[Swabian German|স্বাবিয়ান জাৰ্মান]] |820,000<ref>[[German dialect]], {{e18|swg|Swabian German}}</ref> | |- |৫৩ |[[Avar language|আভাৰ]] |760,000 | |- |৫৪ |[[Basque language|বচক্যু]] |750,000<ref>{{in lang|fr}} [http://www.mintzaira.fr/fileadmin/documents/Aktualitateak/015_VI_ENQUETE_PB__Fr.pdf VI° Enquête Sociolinguistique en Euskal herria (Communauté Autonome d'Euskadi, Navarre et Pays Basque Nord)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180821114111/http://www.mintzaira.fr/fileadmin/documents/Aktualitateak/015_VI_ENQUETE_PB__Fr.pdf|date=21 August 2018}} (2016).</ref> | |- | rowspan="3" |৫৫ |[[Friulan language|ফ্ৰুলিয়ান]] |600,000<ref>e18|fur|Friulan</ref> | |- |[[Walloon language|ৱালোন]] |600,000<ref>{{e18|wln|Walloon}}</ref> | |- |[[Yiddish language|ইদ্দিছ]] |600,000<ref>Total population estimated at 1.5 million as of 1991, of which c. 40% in Ukraine. {{e18|yid|Yiddish}}, {{e18|ydd|Eastern Yiddish}}, {{e18|yih|Western Yiddish}}</ref> | |- |৫৬ |[[Welsh language|ৱেলছ]] |538,000<ref>{{Cite web |title=Welsh language in Wales (Census 2021) |url=https://www.gov.wales/welsh-language-wales-census-2021-html |access-date=2023-03-04 |website=GOV.WALES |language=en}}</ref> 899,500<ref name="gov-wales-2021-2022-lang-survey">{{Cite web |title=Welsh language data from the Annual Population Survey: July 2021 to June 2022 |url=https://gov.wales/welsh-language-data-annual-population-survey-july-2021-june-2022 |access-date=2022-10-28 |website=GOV.WALES |language=en}}</ref> |750,000<ref>{{Cite book |last=Europe |first=Council of |url= |title=Minority Language Protection in Europe: Into a New Decade |date=2010-01-01 |publisher=Council of Europe |isbn=978-92-871-6727-9 |pages=30 |language=en |quote="in the United Kingdom, Welsh has 750,000 speakers"}}</ref> |- |৫৭ |[[Kabardian language|কাবাৰ্ডিয়ান]] |530,000<ref>{{e18|kbd|Kabardian}}</ref> | |- |৫৮ |[[Silesian language|চিলেছিয়ান]] |522,000<ref>{{e19|szl|Silesian}}</ref> | |- |৫৯ |[[Maltese language|মালটিছ]] |520,000<ref>{{e18|mlt|Maltese}}</ref> | |- | rowspan=4 |৬০ |[[Azerbaijani language|আজেৰবৈজানী]] |500,000<ref>c. 130,000 in Dagestan<!--, c. 400,000 in Azerbaijan's [[Quba-Khachmaz economic region|Quba-Khachmaz Region]] region, technically in Europe (being north of the [[Caucasus]] watershed)-->. In addition, there are about 0.5 million speakers in immigrant communities in Russia, see [[Languages of Europe#Immigrant communities|#Immigrant communities]]. {{e18|aze|Azerbaijani}}</ref> | |- |[[Ligurian (Romance language)|লিগুৰিয়ান]] |500,000<ref>{{e18|lij|Ligurian}}</ref> | |- |[[Mari language|মাৰি]] |500,000<ref>{{e18|chm|Mari}}</ref> | |- |[[Occitan language|অচ্চিটান]] |500,000<ref>{{e18|oci|Occitan}}. Includes Auvergnat, Gascon, Languedocien, Limousin, Provençal, Vivaro-Alpine. Most native speakers are in France; their number is unknown, as varieties of Occitan are treated as French dialects with no official status.</ref> | |- |৬১ |[[Crimean Tatar language|ক্ৰিমিন টাটাৰ]] |480,000<ref>{{e18|crh|Crimean Tatar}}</ref> | |- |৬২ |[[Frisian languages|ফ্ৰিছিয়ান]] |470,000<ref>{{e18|fry|Frisian}}</ref> | |- | rowspan="2" |৬৩ |[[Kumyk language|কুমীক]] |450,000<ref>{{Cite web |title=2010 Russian Census |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006173252/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |archive-date=6 October 2021 |access-date=27 May 2022}}</ref> | |- |[[Ossetian language|অছেটিয়ান]] |450,000<ref>Total 570,000, of which 450,000 in the Russian Federation. {{e18|oss|Ossetian}}</ref> | |- |৬৪ |[[Rhaeto-Romance languages|ৰহেতো-ৰোমান্স]] |370,000<ref>Includes [[Friulian language|Friulian]], [[Romansh language|Romansh]], [[Ladin language|Ladin]]. {{e18|fur|Friulian}} {{e18|lld|Ladin}} {{e18|roh|Romansch}}</ref> | |- |৬৫ |[[Asturian language|এস্তোৰিয়ান]] ([[Astur-Leonese languages|এস্তোৰ-লিনিজ]]) |351,791<ref name="ehu.eus3">[https://www.ehu.eus/documents/1457190/1547454/Avance+III+Encuesta+Sociolling%C3%BC%C3%ADstica+Asturias.pdf/aba19c6f-4dab-470c-8a33-157248373072 III Sociolinguistic Study of Asturias (2017)]. Euskobarometro.</ref> |641,502<ref name="ehu.eus3" /> |- |৬৬ |[[Udmurt language|উদমুৰ্ট]] |340,000<ref>{{e18|udm|Udmurt}}</ref> | |- |৬৭ |[[Luxembourgish|লাক্সেমবৌৰ্গিজ]] |336,000<ref name="ltz2">{{e18|ltz|Luxembourgish}}</ref> |386,000<ref name="ltz2" /> |- |৬৮ |[[Judaeo-Spanish|জুড্যেঅ-স্পেনিজ (লেডিন)]] |320,000<ref>{{e18|lad|Judaeo-Spanish}}</ref> |few<ref>[[SIL Ethnologue]]: "Not the dominant language for most. Formerly the main language of Sephardic Jewry. Used in literary and music contexts." ca. 100k speakers in total, most of them in Israel, small communities in the Balkans, Greece, Turkey and in Spain.</ref> |- |৬৯ |[[Icelandic language|আইছলেণ্ডিক]] |330,000<ref>{{e18|isl|Icelandic}}</ref> | |- | rowspan="2" |78 |[[Karachay-Balkar language|কৰাচয়-বলকাৰ]] |300,000<ref>{{e18|krc|Karachay-Balkar}}</ref> | |- |[[Ingush language|ইংগুছ]] |300,000<ref>{{e18|inh|Ingush}}</ref> | |- |৭০ |[[Montenegrin language|মণ্টেনগ্ৰিণ]] |240,700<ref>{{Cite news |title=Montenegro |language=en |work=Ethnologue |url=https://www.ethnologue.com/country/ME/languages |access-date=2018-04-29}}</ref> | |- | rowspan="2" |৭১ |[[Komi language|কমি]] |220,000<ref>220,000 native speakers out of an ethnic population of 550,000. Combines Komi-Permyak (koi) with 65,000 speakers and Komi-Zyrian (kpv) with 156,000 speakers. {{e18|kom|Komi}}</ref> | |- |[[Zeelandic|ঝিলাণ্ডিক]] |220,000<ref>{{e18|zea|Zeelandic}}</ref> | |- |৭২ |[[Breton language|ব্ৰেটন]] |206,000<ref>{{e18|bre|Breton}}</ref> | |- | rowspan="2" |৭৩ |[[Extremaduran language|এক্সটিমাডুৰান]] |200,000<ref>{{e18|ext|Extremaduran}}</ref> | |- |[[Picard language|পিকাৰ্ড]] |200,000<ref>{{e18|pcd|Picard}}</ref> | |- | rowspan="2" |৭৪ |[[Franco-Provençal language|ফ্ৰানকো-প্ৰভেনকেল (এৰ্পিটান)]] |140,000<ref>{{e18|frp|Franco-Provençal}}</ref> | |- |[[Gagauz language|গাগৌজ]] |140,000<ref>{{e18|gag|Gagauz}}</ref> | |- |৭৫ |[[Tabasaran language|টাবাছাৰন]] |126,900<ref>{{e18|tab|Tabassaran}}</ref> | |- |৭৬ |[[Erzya language|এৰ্জায়া]] |120,000<ref>{{e18|myv|Erzya}}</ref> | |- |৭৭ |[[Adyghe language|এডিঘে]] |117,500<ref>{{e18|ady|Adyghe}}</ref> | |- |৭৮ |[[Aromanian language|এৰমানিয়ান]] |114,000<ref>{{e18|rup|Aromanian}}</ref> | |- |৭৯ |[[Scots language|স্কটচ]] |110,000<ref>{{e18|sco|Scots}}</ref> | |- |৮০ |[[Võro language|ভৰ]] |87,000<ref>{{e18|vro|Võro}}</ref> | |- |৮১ |[[Kalmyk Oirat|কালমাইক]] |80,500<ref>{{e18|xal|Oirat}}</ref> | |- |৮২ |[[Faroese language|ফাৰয়িজ]] |66,150<ref>{{e18|fao|Faroese}}</ref> | |- |৮৩ |[[Scottish Gaelic|স্কটিছ গ্যেলিক]] |57,000<ref>{{e18|gla|Gaelic, Scottish}}</ref> | |- | rowspan="2" |৮৪ |[[Norman language|নৰ্মান]] |50,000<ref>{{e18|nrf|Jèrriais}}</ref> | |- |[[Kashubian language|কাছোবিয়ান]] |50,000<ref>{{e18|csb|Kashubian}}</ref> | |- |৮৫ |[[Abaza language|আবাজা]] |49,800<ref>{{e18|abq|Abaza}}</ref> | |- |৮৬ |[[Karelian language|কাৰেলিয়ান]] |36,000<ref>{{e18|krl|Karelian}}</ref> | |- | rowspan="2" |৮৭ |[[Corsican language|কৰচিকান]] |30,000<ref name="Corsican3">{{e18|cos|Corsican}}</ref> |125,000<ref name="Corsican3" /> |- |[[Tat language (Caucasus)|টট]] |30,000<ref>{{e18|ttt|Tat}}, {{e18|jdt|Judeo-Tat}} 2,000 speakers in the Russian Federation according to the 2010 census (including [[Judeo-Tat]]). About 28,000 speakers in Azerbaijan; most speakers live along or just north of the Caucasus ridge (and are thus technically in Europe), with some also settling just south of the Caucasus ridge, in the [[South Caucasus]].</ref> | |- |1৮৮ |[[Aragonese language|আৰাগনিজ]] |25,000<ref>https://zaguan.unizar.es/record/60448 Report about Census of population 2011 of Aragonese Sociolinguistics Seminar and University of Zaragoza</ref> |55,000<ref>{{cite web |title=Más de 50.000 personas hablan aragonés |url=http://historico.aragondigital.es/noticia.asp?notid=126286 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101002219/http://www.aragondigital.es/noticia.asp?notid=126286 |archive-date=1 January 2015 |website=Aragón Digital}}</ref> |- |৮৯ |[[Sami languages|ছমি]] |23,000<ref>mostly [[Northern Sami]] (sma), ca. 20,000 speakers; smaller communities of [[Lule Sami]] (smj, c. 2,000 speakers) and other variants. {{e18|sme|Northern Sami}}, {{e18|smj|Lule Sami}} {{e18|sma|Southern Sami}}, {{e18|sjd|Kildin Sami}}, {{e18|sms|Skolt Sami}}, {{e18|smn|Inari Sami}}.</ref> | |- | rowspan="3" |৯০ |[[Walser German]] |20,000<ref>[[Highest Alemannic]] dialects, {{e18|wae|Walser German}}</ref> | |- |[[Sorbian languages|চৰ্বিয়ান (ৱেনডিছ)]] |20,000<ref>{{e18|hsb|Sorbian, Upper}}</ref> | |- |[[Greek-Bovesian|ইটালিয়ট গ্ৰীক]] |20,000 native speakers in 1981<ref>N. Vincent, Italian, in B. Comrie (ed.) The world's major languages, London, Croom Helm, 1981. pp. 279–302.</ref> |50,000 |- |৯১ |[[Yenish language|য়েনিছ]] |16,000<ref>{{e18|yec|Yenish}}</ref> | |- |৯২ |[[Mirandese language|মিৰাণ্ডিছ]] |15,000<ref>{{e18|mwl|Mirandese}}</ref> | |- |৯৩ |[[Silesian German|চিলেচিয়ান জাৰ্মান]] |11,000<ref>[[German dialect]], {{e18|sli|Lower Silesian}}</ref> | |- |৯৪ |[[Nenets language|নেনেটছ]] |4,000<ref>total 22,000 native speakers (2010 Russian census) out of an ethnic population of 44,000. Most of these are in Siberia, with about 8,000 ethnic Nenets in European Russia (2010 census, mostly in [[Nenets Autonomous Okrug]])</ref> | |- |৯৫ |[[Megleno-Romanian language|মেগলেন'-ৰোমানিয়ান]] |3,000<ref>{{e18|ruq|Megleno-Romanian}}</ref> | |- |৯৬ |[[Kven language|কেভেন]] |2,000-8,000 | |- | rowspan="2" |৯৭ |[[Moksha language|মক্সা]] |2,000<ref>{{e18|mdf|Moksha}}</ref> | |- |[[Elfdalian|এল্ফডালিয়ান]] |2,000 | |- |৯৮ |[[Veps language|ভেপছিয়ান]] |1,640<ref>Russian Census 2010. {{e18|vep|Veps}}</ref> | |- |৯৯ |[[Istro-Romanian language|ইষ্ট্ৰ-ৰোমানিয়ান]] |1,100<ref>{{e18|ruo|Istro-Romanian}}</ref> | |- |১০০ |[[Istriot language|ইষ্ট্ৰিয়ট]] |900<ref>{{e18|ist|Istriot}}</ref> | |- |১০১ |[[Cornish language|কৰনিছ]] |557<ref>UK 2011 Census</ref> | |- |১০২ |[[Cimbrian language|চিম্ব্ৰিয়ান]] |400<ref>[[German dialect]], {{e18|cim|Cimbrian}}</ref> | |- |১০৩ |[[Judeo-Italian languages|জুড্যে-ইটালিয়ান]] |250<ref>{{e18|itk|Judeo-Italian}}</ref> | |- |১০৪ |[[Manx language|মেনক্স]] |230<ref>{{e18|glv|Manx}}</ref> |2,300<ref>{{cite web |last1=Whitehead |first1=Sarah |date=2 April 2015 |title=How the Manx language came back from the dead |url=https://www.theguardian.com/education/2015/apr/02/how-manx-language-came-back-from-dead-isle-of-man |access-date=4 April 2015 |website=[[theguardian.com]]}}</ref> |- |১০৫ |[[Ingrian language|ইনগ্ৰিয়ান]] |120<ref>{{e18|izh|Ingrian}}</ref> | |- |১০৬ |[[Wymysorys language|ৱিমিছৰিস]] |২০ তকৈ কম |70<ref>Moribund German dialect spoken in [[Wilamowice]], Poland. 70 speakers recorded in 2006. {{e18|wym|Wymysorys}}</ref> |- |১০৭ |[[Latin language|লেটিন]] |মৃত |মাত্ৰ কেইটামান ডজন আৰু নিশ্চিতভাৱে ১০০তকৈ কম<ref>[[Contemporary Latin]]: People fluent in Latin as a second language are probably in the dozens, not hundreds. [[Reginald Foster (Latinist)|Reginald Foster]] (as of 2013) estimated "no more than 100" according to Robin Banerji, [https://www.bbc.com/news/magazine-21412604 Pope resignation: Who speaks Latin these days?], BBC News, 12 February 2013.</ref> |- | rowspan="2" |ক্ৰমবিহীন |[[Emilian dialects|এমিলিয়ান]] | | |- |[[Romagnol dialects|ৰোমাংগল]] | | |} == টোকা== {{notelist}} == উদ্ধৃতি {{static row numbers}} == {{Reflist}} {{Languages of Europe}} {{Countries and languages lists}} {{Eurasian languages}} [[শ্ৰেণী:ইউৰোপ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] 4xyc0mxy577kzed373de55jzjjmonxr 0 126362 622396 563960 2026-08-01T13:46:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622396 wikitext text/x-wiki '''মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্য''' ({{lang-en|Mithilesh Bhattacharya}}) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এজন বাংলা ভাষাৰ কথা-সাহিত্যিক।<ref name="ক">{{cite journal | url=https://thecho.in/files/6.-Pankaj-Kanti-Malakar.pdf | title=মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্যেৰ ছোটগল্পে সমাজ ভাবনা | author=মালাকাৰ, পঙ্কজ কান্তি | journal=Pratidhwani the Echo | year=২০২৪ | month=জানুৱাৰি‍ | volume=XII | issue=II | pages=51-59 | access-date=2025-10-22 | archivedate=2024-07-15 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240715032141/https://thecho.in/files/6.-Pankaj-Kanti-Malakar.pdf | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৬ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰিত তৎকালীন পূব-পাকিস্তান (বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ)ৰ মৌলভীবাজাৰ মহকুমাৰ দ‍ক্ষিণ বিনোষণা গাঁৱত ভট্টাচাৰ্যৰ জন্ম।<ref name="খ">{{cite news | title='আলোৰ যাত্ৰী' মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্যেৰ জীৱনাবসান | date=২২ অক্টোবৰ, ২০২৫ | agency=সাময়িক প্ৰসঙ্গ | accessdate=22 October 2025 | pages=১ আৰু ৬}}</ref> ==শি‍ক্ষা== ভট্টাচাৰ্যই শিলচৰৰ অভয়াচৰণ ভট্টাচাৰ্য পাঠশালা, চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আৰু কাছাৰ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা শি‍ক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="ঘ">{{cite web | url=https://gatidainik.in/ | title=আলোৰ উৎসৱেৰ ৰাতে সাহিত্য জগৎ আলোহীন | publisher=গতি দৈনিক | date=২২ অক্টোবৰ, ২০২৫ | accessdate=22 October 2025 | archivedate=10 October 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20251010062109/https://gatidainik.in/ | deadurl=yes }}</ref> অৰ্থনীতি বি‍জ্ঞান বিষয়সহ স্নাতক হোৱাৰ পাছত শিলচৰৰ ইউকো বেংকত তেখেতে কৰ্ম-জীৱনৰ পাতনি মেলে।<ref name="ঘ"/> ==সাহিত্য-চৰ্চা== ১৯৬৭ চনত ২১ বছৰ বয়সত শাৰদীয় প্ৰান্তজ্যোতি‍ পত্ৰিকাত তেখেতৰ প্ৰথম গল্প 'এখন সাগৰ' প্ৰকাশিত হয়।<ref name="খ"/> তেখেতৰ উল্লেখযোগ্য গল্প সংকলনসমূহ হৈছে ''কক্ষপথ'', ''চৈত্ৰপবনে'', ''আত্মকথা'', ''স্বপ্নপুৰাণ''<ref name="চ"/> ''দেশভাগেৰ গল্প'', ''প্ৰান্তজনকথা''।<ref name="ছ">{{cite web | url=https://jugasankhadigital.com/assam/2025/10/21/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87/ | title=প্ৰয়াত কথাশিল্পী মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্য | accessdate=23 October 2025}}</ref> ''ভাঙা পথেৰ ৰাঙা ধূলায়'' তেখেতৰ আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ।<ref name="ছ"/> ==সম্পাদনা== তেখেতে ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৮৪ চনলৈকে [[তপোধীৰ ভট্টাচাৰ্য]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে 'শতক্ৰুতু' নামৰ এখন সাহিত্য বিষয়ক লিটল মেগাজিন সম্পাদনা কৰিছিল।<ref name="চ">{{cite web | url=https://epaper.thestatesman.com/4070698/Dainik-Statesman/22ND-OCTOBER-2025#page/3/2 | title=কথাকাৰ মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্য প্ৰয়াত | publisher=দৈনিক ষ্টেটসম্যান | accessdate=23 October 2025 | pages=৩}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেখেতে সম্পাদনা কৰিছিল মিনি আলোচনী ''ডাউক''<ref name="ঝ">{{cite web | title=চলে গেলেন গল্পকাৰ মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্য | publisher=দৈনিক বাৰ্তালিপি‍ | date=২২ অক্টোবৰ, ২০২৫ | accessdate=23 October 2025 | author=দীপেন্দু দাস | pages=১}}</ref> আৰু গল্পৰ লিটল মেগাজিন 'পৰম্পৰা'।<ref name="ঘ"/> ==সন্মান== ২০১০ চনত মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্যক আজীৱন ব্যাপ্ত সাহিত্যকৃতিৰ বাবে ''দ্বিৰালাপ'' সন্মানেৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref name="এ">{{cite book | title=আত্মকথা | publisher=ভিকি পাবলিশাৰ্স, গুৱাহাটী - ৫, অসম | author=ভট্টাচাৰ্য, মিথিলেশ | year=২০১১ | pages=Front Flap}}</ref> ==মৃত্যু== ২০২৫ চনৰ ২০ অক্টোবৰৰ নিশা শিলচৰৰপৰা নাতি-দূৰৈত থকা শ্ৰীকোণাৰ কল্যাণী চিকিৎসালয়ত তেখেতে শেষ-নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।<ref name="ছ"/> ==মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্যৰ গল্প সম্পৰ্কে মতামত== * "লেখক মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্যই আমাৰ চিনাকি পৃথিৱীখনক অচিনাকি কৰি তুলে, আকৌ পৰৱৰ্তী সময়ত একেটা প্ৰতিচ্ছবিকে এনে ব্যঞ্জনাৰ দ্য‍োতানাৰে‍ আমাৰ সমুখত তুলি ধৰে যে তেখেতৰ গল্পৰ বহুস্বৰিকতাই আমাৰ হৃদয়ত অনুৰণন ঘটায়।" <ref name="T">{{cite journal | url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2204061.pdf | title=মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্যেৰ গল্পে দেশভাগ ও উদ্বাস্তু সমস্যা | author=দে, নন্দন | journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research (JETIR) | year=২০২২ | month=এপ্ৰিল | volume=৯ | issue=৪ | pages=a467-a472}}</ref> * "মিথিলেশ ভট্টাচাৰ্য সমকাল আৰু সমাজ সচেতন শিল্পী। তেখেতে তেখেতৰ চুটিগল্পত সমাজ ভাবনাক গুৰুত্বসহকাৰে গ্ৰহণ কৰিছে। তেখেতে তেখেতৰ বহু গল্পত ঐতিহাসিক তথ্যসূত্ৰ উল্লেখ কৰিছে যিয়ে সেই সৃষ্টিবোৰৰ ঐতিহাসিক মূল্য নিৰ্ধাৰণ কৰে। তেখেতে গল্পত সমকালৰ ছবি দাঙি ধৰিছিল, তেখেতৰ গল্প পাঠৰ যোগেদি সমাজ আখ্যান পাব পাৰি।"<ref name="ক"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] smdz51lzzk8yss5xo0zfkkso0p1qg8p 0 127596 622564 556813 2026-08-01T18:39:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622564 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = শ্ৰীকুৰ্মম্ | other_name = | nickname = | settlement_type = [[গাঁও]] | image_skyline = Srikurmam Temple view Srikakulam.jpg | image_alt = | image_caption = শ্ৰীকুৰ্মম্ মন্দিৰৰ দৃশ্য | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Andhra Pradesh, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = শ্ৰীকুলাম | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 17 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Telugu language|Telugu]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 532 404 | registration_plate_type = [[Vehicle registration plates of India|Vehicle Registration]] | registration_plate = [[List of RTO districts in India|AP30 (Former)]]<br /> AP39 (from 30 January 2019)<ref>{{cite news |title=New 'AP 39' code to register vehicles in Andhra Pradesh launched |url=http://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2019/jan/31/new-ap-39-code-to-register-vehicles-in-state-launched-1932417.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203234146/http://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2019/jan/31/new-ap-39-code-to-register-vehicles-in-state-launched-1932417.html |url-status=dead |archive-date=3 February 2019 |accessdate=9 June 2019 |work=The New Indian Express |date=31 January 2019 |location=Vijayawada |archivedate=3 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190203234146/http://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2019/jan/31/new-ap-39-code-to-register-vehicles-in-state-launched-1932417.html |deadurl=yes }}</ref> | website = | footnotes = | image_map = {{infobox mapframe|zoom=14}} | map_alt = Dynamic map | map_caption = Dynamic map }} '''শ্ৰীকুৰ্মম্''' [[ভাৰত]]ৰ [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ শ্ৰীকুলামৰ ওচৰৰ এখন গাঁও, ঠাইখনক শ্ৰীকুৰ্মু বা শ্ৰীকুৰ্মাই বুলিও জনা যায়। ই শ্ৰীকুলম চহৰৰ দক্ষিণ-পূব দিশত ১৪.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। ঠাইখন শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ গৰা মণ্ডলত অৱস্থিত। হিন্দু দেৱতা বিষ্ণুৰ কুৰ্মা অৱতাৰৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত, শ্ৰীকুৰ্মম মন্দিৰৰ নামেৰে গাঁওখনৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। যিটো পূব গংগ বংশৰ ৰজা অনন্তবৰ্মণ চোড়াগংগা দেৱে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।[2] ==ভৌগলিক অৱস্থান== শ্ৰীকুৰ্মম ১৮° ১৬' উত্তৰ অক্ষাংশ, ৮৪° ১' পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১৭ মিটাৰ (৫৯ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics.Srikurmam |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Srikurmam.html |access-date=2025-11-21 |archivedate=2025-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251011022013/http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Srikurmam.html |deadurl=yes }}</ref> এই অৱস্থানে মন্দিৰটোক বংগ উপসাগৰৰ পৰা প্ৰায় ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত ৰাখিছে। ==শ্ৰীকুৰ্মম মন্দিৰ== [[File:Mandapam at Srikurmam Temple.jpg|thumb|250px|শ্ৰীকুৰ্মম্ মন্দিৰৰ মণ্ডপ|left]] শ্ৰীকুৰ্মম এক বিখ্যাত তীৰ্থস্থান আৰু এই মন্দিৰ সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে নিজা বৈশিষ্ট্যৰে অনন্য। স্থাপত্য সৌন্দৰ্যৰ বাবে বিখ্যাত এই মন্দিৰত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব একাদশ শতিকাৰ পৰা ১৯ শতিকালৈকে বহুতো শিলালিপি আছে। ১২৮১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মন্দিৰত থকা শিলালিপি অনুসৰি কলিংগৰ অনন্তবৰ্মন চোড়াগংগা দেৱৰ প্ৰভাৱত [[ৰামানুজাচাৰ্য]]ই কুৰ্মক্ষেত্ৰৰ পৱিত্ৰ স্থান পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পূবৰ গংগা ৰজা অনংগভিম দেৱে ইয়াৰ প্ৰদক্ষিণ মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পিছলৈ এই মন্দিৰটো উৰিষ্যাৰ সূৰ্যবংশী ৰজা গজপতিৰ অধীনলৈ আহে। এই অঞ্চলৰ ওপৰত ক্ষমতা দখল কৰা বংশসমূহৰ ওপৰত শিলালিপিসমূহে পোহৰ পেলায়। বিষ্ণুৰ দ্বিতীয় অৱতাৰ [[কূৰ্ম]] অৱতাৰ [[শ্ৰীকুৰ্মনাথ|বিষ্ণু]]ৰ নামত এই মন্দিৰটো উচৰ্গা কৰা হৈছে। [[দৌলোৎসৱ]] হৈছে ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱ আৰু এই উপলক্ষে ২০,০০০ তকৈ অধিক তীৰ্থযাত্ৰী একত্ৰিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Rajguru |first=Padmashri Dr. Satyanarayana |title= Odisha Ra Sanskrutika Itihasa |publisher=Orissa Sahitya Akademi|year=1986|series= Odisha Ra Sanskrutika Itihasa |volume=4 |location=Cuttack, Odisha |pages=149|chapter=No 3 - Ganga o Gajapati Shashanare Samaja Sikhya Dharma kala o Sanskruti |author-link=Satyanarayana Rajguru}}</ref> ===আকৰ্ষণ=== *নৱম আৰু একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত নিৰ্মিত প্ৰাচীন মন্দিৰ। *মধুকেশ্বৰ, সোমেশ্বৰ আৰু ভীমেশ্বৰ মন্দিৰৰ ত্ৰিত্ব। *প্ৰাকৃতিকভাৱে খোদিত মুখ থকা মধুকা গছৰ (Madhuca indica) ডালৰ পৰা বিষ্ণু লিংগ গঠন হয়। *ৰঙা শিলৰ ভাস্কৰ্য। *সুন্দৰ বামসাধৰা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। *মন্দিৰৰ পুখুৰীৰ কেউকাষে এক কচ্ছপ সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে।<ref>{{Cite web|url=https://srikakulam.ap.gov.in/religious-tourism/|title = Religious Tourism &#124; District Srikakulam, Government of Andhra Pradesh &#124; India}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] 1lozhkeb0swi65uq6ln1qm6gbbtfpg8 0 128077 622402 561367 2026-08-01T14:22:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622402 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature|name=Mae Yanang<br />แม่ย่านาง<br />(ພະ)ແມ່ຍ່ານາງ<br />ព្រះម៉ែជំនាងទូក|AKA=|image=Dancing on the racing boats.jpg|image_size=|caption=Mae Yanang|Folklore=|Grouping=|Sub_Grouping=|Country=[[Thailand]], [[Cambodia]], [[Laos]]|Region=[[Southeast Asia]]|Habitat=|Similar_entities=}} [[File:Mae Yanang costume.png|Mae Yanang costume in the [[Miss Grand Thailand 2025|Thai beauty pageant]]'s costume competition|thumb]] '''মে ইয়ানাং''' {{en|Mae Yanang}} হৈছে থাই, কম্বোডিয়ান আৰু লাওচিয়ান সংস্কৃতিৰ নাও আৰু বিভিন্ন বাহন পহৰা দিয়া এটা আত্মা। তেওঁলোকে নিজ নিজ সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। মা ইয়ানাংক পূজাৰ পৰম্পৰা মাই ফচপ আৰু নাং কোৱাক আদি নাৰী দেৱতাৰ পূজাৰ পৰাই আহিছে, যিটো চীনৰ লোকধৰ্মত মাজুৰ পূজাৰ পৰা উদ্ভৱ হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web|url=https://chobrod.com/tips-car-care/%E0%B8%95%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87-12086|title=ตำนานแม่ย่านาง เผยที่มาก่อนจะมาเป็นที่สักการะ|website=chobrod.com - ตลาดซื้อขายรถยนต์ทั้งรถมือสองรถใหม่ใหญ่ที่สุดในไทย|access-date=2025-11-24|archivedate=2025-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250422225228/https://chobrod.com/tips-car-care/%E0%B8%95%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87-12086|deadurl=yes}}</ref> ==উৎপত্তি== আগতে ডাঙৰ ডাঙৰ কাঠৰ সহায়ত নাও আৰু বিভিন্ন বাহন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, বেছিভাগেই তাখিয়ান কাঠৰ পৰা, যাৰ ক্ষতি হোৱাটো কঠিন। আত্মা ধৰ্ম আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদৰ মতে এই বিশেষ গছজোপাত অসংখ্য স্বৰ্গদূত থকা বুলি কোৱা হয়। নাও এখন ডুব যোৱাৰ সময়ত নাং তাখিয়ানক নাওখনৰ ধনুত থিয় হৈ নাওখন আৰু মালিকক ৰক্ষা কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছিল আৰু তাত কাকো ভৰি দিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। তাৰ পিছত, মালা আগবঢ়োৱা হৈছিল, বা নাওৰ ধনুত ৰঙা কাপোৰ বান্ধি দিয়া হৈছিল আৰু আত্মা ধৰ্মক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে এক অনুষ্ঠান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.sarakadee.com/2018/02/19/%e0%b9%81%e0%b8%a1%e0%b9%88%e0%b8%a2%e0%b9%88%e0%b8%b2%e0%b8%99%e0%b8%b2%e0%b8%87/|title=แม่ย่านาง|date=February 19, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kohkham.com/index.php/tourist-guide/knowledge/knowledge-about-navy/50-%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%9A%E0%B8%B9%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD.html|title=ประเพณีทหารเรือ : พิธีบูชาแม่ย่านางเรือ|website=www.kohkham.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://legacy.orst.go.th/?knowledges=%e0%b9%81%e0%b8%a1%e0%b9%88%e0%b8%a3%e0%b8%b1%e0%b8%9a-%e0%b9%81%e0%b8%a1%e0%b9%88%e0%b8%a2%e0%b9%88%e0%b8%b2%e0%b8%99%e0%b8%b2%e0%b8%87-%e0%b9%92%e0%b9%94-%e0%b9%80%e0%b8%a1%e0%b8%a9%e0%b8%b2|title=แม่รับ-แม่ย่านาง (๒๔ เมษายน ๒๕๕๖)}}</ref> পিছলৈ কিছুমান মানুহে মায়ে ইয়ানাংক পবিত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল আৰু আন বাহন যেনে গাড়ী আৰু বিমানক সুৰক্ষা দিছিল। ষ্টিয়াৰিং হুইল মায়ে ইয়ানাঙৰ বাসস্থান বুলি ধৰি ল'লে পূজাৰ পদ্ধতিটো সাধাৰণতে ত্ৰিৰংগ কাপোৰ আৰু মালাৰে বান্ধি ওলোমাই থোৱা হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.silpa-mag.com/history/article_59176 | title=ตำนานเทพเจ้าจีน "มาจู่" สู่ "แม่ย่านาง" พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์จากหัวเรือถึงคอนโซลรถยนต์ | date=10 January 2022 }}</ref> ==পূজা কৰা== যদিও মে ইয়ানাং [[থাইলেণ্ড]]ৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাস পদ্ধতি এনিমিছৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপিও [[থাইলেণ্ড]]ৰ মাছমৰীয়াসকলে ইয়াক বিশেষভাৱে সন্মান কৰিছিল। বেছিভাগ মাছমৰীয়াই বিশ্বাস কৰিছিল যে প্ৰতিখন মাছ ধৰা নাওতে মায়ে ইয়ানাঙৰ আত্মা থাকে। যেতিয়া মাছমৰীয়াসকলে প্ৰতিবাৰেই মাছ ধৰিবলৈ নাওৰ পৰা ওলাই যায়, তেতিয়া তেওঁলোকে বৃত্তিৰ বাবে শুভতা লাভ কৰিবলৈ আৰু মে ইয়া নাং ৰুয়েয়াই তেওঁলোকক ক্ষতিৰ পৰা ৰক্ষা আৰু ৰক্ষা কৰিবলৈ মে ইয়ানাঙক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাব লাগে। সামুত সাখোনত মে ইয়া নাং ৰুয়েয়াক শ্ৰদ্ধা জনোৱাৰ বাবে অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি যেনে- খানোম জনাব, হাঁহ, শুকান স্কুইড, গাহৰিৰ পেট, চাউল, ৩ বিধ ফল, ত্ৰিৰংগ কাপোৰ, ৰূপৰ কাগজ, সোণৰ কাগজ, ১ মুঠি ধূপ, ১ মুঠি ফুল, ১ বাটি পানী, ১ মুঠি ডালিম ডাল ডাল।<ref>สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคกลาง เล่ม ๑๕ ปี พ.ศ. ๒๕๔๒ หน้า ๗๒๗๗</ref> এই অনুষ্ঠানত নাওৰ মালিকে জলপান, হাঁহ, শুকান স্কুইড, গাহৰিৰ পেট, চাউল, ফলমূল, ত্ৰিৰংগ কাপোৰ, ৰূপৰ কাগজ, সোণৰ কাগজ, ফুল, পানী, ডালিমৰ ডাল আনি ট্ৰে এখনত ৰাখি ট্ৰেখন নাওৰ পেণ্ট্ৰিত ৰাখি ধূপ জ্বলাই মে বা নাং ৰুয়াক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বিপদৰ পৰা সুৰক্ষা আৰু সুস্থিৰ চাকৰিৰ বাবে প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰা হ’ব আৰু প্ৰাৰ্থনা কৰা হ’ব। তাৰ পিছত, নাওখনে পেণ্টামাইমটো নাওখনত বান্ধিবলৈ ত্ৰিৰংগ কাপোৰ, ফুল, ধূপ লৈ আহিছিল। ৰূপৰ কাগজ আৰু সোণৰ কাগজ জ্বলোৱা, ফটকা জ্বলোৱা, আৰু গোটেই খোলাটোৰ ওপৰত ডালিমৰ ডাল থকা বাটি এটাৰ পৰা পানী ছটিয়াই দিয়া। ইয়াৰ পিছত জাহাজখনে যাত্ৰা কৰিবলৈ ধৰিলে। মাছমৰীয়াসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে খোন নাওখন মে ইয়া নাং ৰুয়েয়াৰ বাসস্থান, গতিকে খোন নাওখনক নাওখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। আৰু জাহাজৰ কেপ্তেইন নেকি সেয়েহে জাহাজৰ পেণ্টামাইমক অপমানজনক যিকোনো ব্যক্তিক লাথি মাৰি, ভৰি দিয়া, বহি থকা, থিয় হোৱা, পাৰ হোৱা বা যিকোনো কাম কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰু সন্মান কৰে। কোনোবাই জাহাজখনক অসন্মান কৰিলে জাহাজৰ মালিক আৰু ক্ৰুৰ বাবে বিপদ আৰু দুৰ্ভাগ্যৰ সৃষ্টি হ’ব বুলি বিশ্বাস কৰি। ==পপ সংস্কৃতিত== থাইলেণ্ডৰ ভূতবাদ আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদৰ পৰা মে ইয়ানাঙৰ বিষয়ে বিশ্বাসৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ৰাজকুমাৰী পিকুনথং<ref>{{cite web | url=https://kroobannok.com/blog/18854 | title=นิทานไทย.....พิกุลทอง }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.anyapedia.com/2014/08/blog-post.html | title=นิทานเรื่อง นางพิกุลทอง | access-date=2025-11-24 | archivedate=2022-01-25 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220125165402/https://www.anyapedia.com/2014/08/blog-post.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.broadcastthai.com/web/index.php?view=story&id=50 | title=เรื่องย่อละคร พิกุลทอง }}</ref> আদি থাই সাহিত্যত বৃহৎ ভূমিকা পালন কৰে আৰু ১৯৭০ চনত মে ইয়ানাঙৰ নামত চিনেমা হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হয়, তাৰ পিছত ১৯৯৬ চনত আৰ্মি ৰঙীন টেলিভিছন চেনেলৰ মে ইয়ানাঙৰ নামত এখন টেলিভিছন নাটক সৃষ্টি কৰিবলৈ ইয়াক পুনৰ অনা হয়। ৭ আৰু ২০১৯ চনত চেনেল ৮ত নতুন নাম ছাং নাং প্ৰাইত পুনৰ নতুন পুনৰ্নিৰ্মাণ লাভ কৰে। বৰ্তমান সময়ত এতিয়াও এটা বিশ্বাস আছে যে মে ইয়ানাঙেও গাড়ীখনত থাকিব পাৰে। পূজাৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰণ কৰিলে গাড়ী চলোৱাৰ সময়ত সুৰক্ষা লাভ কৰাত সহায়ক হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.komchadluek.net/news/476618 | title="รวมคาถาบูชาแม่ย่านางรถ" สำหรับคนจะถอยรถใหม่ ต้องรู้ | date=30 July 2021 }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] iibta8ppwync14y8116zv5hjqiwlp3u 0 130324 622423 583393 2026-08-01T16:22:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622423 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = লাৱাছড়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | iucn_category = II | photo= Life around jungle.jpg | map = Bangladesh | relief = 1 | map_caption = বাংলাদেশত স্থান | coordinates = {{coord|24|19|11|N|91|47|1|E|region:BD|display=inline,title}} | location = [[মৌলভিবজাৰ জিলা]], [[চিলেট সংমণ্ডল]], বাংলাদেশ | nearest_city = [[শ্ৰীমংগল]] | area = ১২৫০ হেক্টৰ | established = {{start date|1996}} }} '''লাৱাছড়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' ({{lang-en|Lawachara National Park}}) বাংলাদেশৰ এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল৷ ই দেশখনৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ কমলগঞ্জ উপাজিলা আৰু মৌলভিবজাৰ জিলাত অৱস্থিত। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ২,৭৪০ হেক্টৰ (২৭.৪ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) পশ্চিম ভানুগাচ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="ce">{{cite web |url=http://communityecotour.com/LawacharaNP2.html |title=Lawachara National Park |publisher=Community Ecotourism |accessdate=4 August 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110411011047/http://www.communityecotour.com/LawacharaNP2.html |archivedate=11 April 2011 |df=dmy-all}}</ref> লাৱাছড়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত প্ৰায় ১২৫০ হেক্টৰ (১২.৫ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) অৰ্ধ-চিৰসেউজ বন আৰু মিশ্ৰিত পৰ্ণপাতী বন আছে। ১৯৭৪ চনৰ বন্যপ্ৰাণী আইন অনুসৰি ১৯৯৬ চনৰ ৭ জুলাইত বাংলাদেশ চৰকাৰে এই ভূমিভাগক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref name=nacom>{{cite book |author=Nature Conservation Management (NACOM) |title=Co-Management of Tropical Forest Resources of Bangladesh: Secondary Data Collection for Pilot Protected Areas: Lawachara National Park |publisher=USAID/Bangladesh & Ministry of Environment and Forest, Government of Bangladesh |year=2003 |url=http://www.nishorgo.org/nishorgo/files_pdf/Secondary%20Data%20on%20Lawachara%20NP.pdf |access-date=3 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001204429/http://www.nishorgo.org/nishorgo/files_pdf/Secondary%20Data%20on%20Lawachara%20NP.pdf |archive-date=1 October 2011 |url-status=dead |archivedate=1 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001204429/http://www.nishorgo.org/nishorgo/files_pdf/Secondary%20Data%20on%20Lawachara%20NP.pdf }}</ref><ref name=shewli>{{cite book |editor1=Fox, J. |editor2=Bushley, B. R. |editor3=Miles, W. B. |editor4=Quazi, S. A. |place=Honolulu; Dhaka, Bangladesh |publisher=East-West Center; Nishorgo Program of Bangladesh Forest Department |author=Shewli, S. B. |year=2008 |title=Connecting Communities and Conservation: Collaborative Management of Protected Areas in Bangladesh |chapter=The Role of Women in Co-Management of Lawachara National Park |isbn=((984-300-002284-6)) |oclc=419756487 |pages=73–88 |chapter-url=https://www.eastwestcenter.org/sites/default/files/fileadmin/resources/publications/PDF/connectingcommunities05lawachara.pdf}}</ref> ==অৱস্থান== ঢাকাৰপৰা প্ৰায় ১৬০ কিলোমিটাৰ (৯৯ মাইল) উত্তৰ-পূব আৰু চিলেটৰপৰা ৬০ কিলোমিটাৰ (৩৭ মাইল) দূৰত্বত লাৱাছড়া অৱস্থিত। শ্ৰীমংগল উপজিলা চহৰৰপৰা ই ৮ কিলোমিটাৰ (৫.০ মাইল) দূৰৈত অৱস্থিত।<ref name="usaid">{{cite book |title=Management Plans for Lawachara National Park |publisher=USAID/Bangladesh |url=http://www.usaid.gov/bd/files/NSPManagement_Plans_for_LNP.pdf |access-date=4 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081116123909/http://www.usaid.gov/bd/files/NSPManagement_Plans_for_LNP.pdf |archive-date=16 November 2008 |url-status=dead |archivedate=16 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081116123909/http://www.usaid.gov/bd/files/NSPManagement_Plans_for_LNP.pdf }}</ref> লাৱাছড়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ভূ-প্ৰকৃতি পাহাৰীয়া মাটিৰে গঠিত। এই উদ্যানখন ওখ আৰু চাপৰ টিলাৰ‍ে বিস্তৃত। বনাঞ্চলৰ মাটিত বালিৰ পৰিমাণ বেছি হোৱাৰ বাবে বহু পৰিমাণে শিল দেখা যায়। অৰণ্যৰ মাজেৰে বহু পাহাৰীয়া নিজৰা বৈ গৈছে। ইয়াৰে দুই-এটা নিজৰাৰ বাহিৰে বাকীবোৰত বাৰিষাৰ সময়তহে পানী থাকে। নিজৰাৰ পানী পৰিষ্কাৰ, স্ফটিক স্বচ্ছ আৰু ঠাণ্ডা। খৰালিতো পানী থকা নিজৰাৰ ওচৰত বন্যপ্ৰাণী দেখা পোৱা যায়। লাৱাছড়াৰ জলবায়ু সাধাৰণতে উষ্ণ, ফেব্ৰুৱাৰী মাহত গড়ে ২৬.৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৮০.২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ পৰা জুন মাহত ৩৬.১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৯৭.০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) হয়। গোটেই বছৰজুৰি‍ আৰ্দ্ৰতা অধিক হয়, আৰু লাৱাছড়াত সঘনাই বৰষুণ আৰু মাজে মাজে ঘূৰ্ণীবতাহৰ ধুমুহাও হয়।<ref name="nacom"/> ==জীৱ বৈচিত্ৰ্য== লাৱাছড়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত ৪৬০বিধ প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী আছে, ইয়াৰে ১৬৭বিধ প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ, চাৰিটা উভচৰ প্ৰজাতি, ছটা সৰীসৃপ প্ৰজাতি, ২৪৬বিধ চৰাইৰ প্ৰজাতি, ২০বিধ স্তন্যপায়ী প্ৰজাতি আৰু ১৭বিধ পতঙ্গৰ প্ৰজাতি ইয়াত বিদ্যমান।<ref name="ipac">{{cite report |title=Integrated Protected Area Co-Management (IPAC) |publisher=USAID/Bangladesh |url=http://www.nishorgo.org/nishorgo2/pdf/reports/GENERAL%20REPORTS/10.11.LNP%20Consultative%20Meeting/IPAC_Report_LNP_Consultative_Meeting.pdf |access-date=4 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001204524/http://www.nishorgo.org/nishorgo2/pdf/reports/GENERAL%20REPORTS/10.11.LNP%20Consultative%20Meeting/IPAC_Report_LNP_Consultative_Meeting.pdf |archive-date=1 October 2011 |url-status=dead |archivedate=1 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001204524/http://www.nishorgo.org/nishorgo2/pdf/reports/GENERAL%20REPORTS/10.11.LNP%20Consultative%20Meeting/IPAC_Report_LNP_Consultative_Meeting.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name="jalil">{{cite report |author=Jalil, Md. A. |year=2009 |title=Site-Level Apprasal for Protected Area Co-Management: Lawachara National Park |publisher=International Resources Group |url=http://www.nishorgo.org/nishorgo2/pdf/reports/PRA/Sylhet%20Cluster/2.LNP/IPAC_Report_PRA%20LNP_from%20mamun_aug%2010,09.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001204626/http://www.nishorgo.org/nishorgo2/pdf/reports/PRA/Sylhet%20Cluster/2.LNP/IPAC_Report_PRA%20LNP_from%20mamun_aug%2010,09.pdf |archive-date=1 October 2011 |access-date=4 August 2011 |archivedate=1 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001204626/http://www.nishorgo.org/nishorgo2/pdf/reports/PRA/Sylhet%20Cluster/2.LNP/IPAC_Report_PRA%20LNP_from%20mamun_aug%2010,09.pdf |deadurl=yes }}</ref> ৱেষ্টাৰ্ণ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock'') ভাৰতত পোৱা এবিধ উচ্চ শ্ৰেণীৰ বান্দৰ প্ৰজাতি৷ ই শীৰ্ষ ২৫ টা বিলুপ্তপ্ৰায় বান্দৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু লাৱাছড়াত পোৱা ছবিধ বান্দৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="2008-2010Top25">{{cite book |editor1-last=Mittermeier |editor1-first=R.A. |editor1-link=Russell Mittermeier |editor2-last=Wallis |editor2-first=J. |editor3-last=Rylands |editor3-first=A.B. |editor4-last=Ganzhorn |editor4-first=J.U. |editor5-last=Oates |editor5-first=J.F. |editor6-last=Williamsons |editor6-first=E.A. |editor7-last=Palacios |editor7-first=E. |editor8-last=Heymann |editor8-first=E.W. |editor9-last=Kierulff |editor9-first=M.C.M. |editor10-last=Yongcheng |editor10-first=L. |editor11-last=Supriatna |editor11-first=J. |editor12-last=Roos |editor12-first=C. |editor13-last=Walker |editor13-first=S. |editor14-first=L. |editor14-last=Cortés-Ortiz |editor15-last=Schwitzer |editor15-first=C. |display-editors=3 |others=Illustrated by S.D. Nash |year=2009 |title=Primates in Peril: The World's 25 Most Endangered Primates 2008–2010 |publisher=IUCN/SSC Primate Specialist Group (PSG), International Primatological Society (IPS), and Conservation International (CI) |location=Arlington, VA. |pages=1–92 |isbn=978-1-934151-34-1 |url=http://www.primate-sg.org/PDF/Primates.in.Peril.2008-2010.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723172932/http://www.primate-sg.org/PDF/Primates.in.Peril.2008-2010.pdf |archive-date=23 July 2011 |access-date=21 February 2014}}</ref> ২০০৭ চনৰ গণনাত লাৱাছড়া আৰু বৃহত্তৰ পশ্চিম ভানুগাচ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত ১৭টা পৰিয়ালত মাত্ৰ ৬২টা হলৌ বান্দৰ পোৱা গৈছিল।<ref>[http://www.thedailystar.net/magazine/2006/07/03/wild.htm The Endangered Hoolock Gibbon of Bangladesh]</ref> তথাপিও এইটোৱেই হৈছে বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ বেছি জীয়াই থকা গিবনৰ জনসংখ্যা। লাৱাছড়াৰ হলৌৰ সংখ্যাক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই ৱেষ্টাৰ্ণ হুলক গিবন বা হলৌ বান্দৰৰ শেষ কাৰ্য্যক্ষম সংখ্যা হ'ব পাৰে যি পৰৱৰ্তী শতিকালৈকে জীয়াই থাকিব।<ref name="gibbon">{{cite journal |author=Österberg, P. |year=2007 |title=The vanishing ape of Bangladesh: A report from the hoolock gibbon's last stronghold in the country |journal=Gibbon Journal |issue=3 |pages=1–9 |url=http://www.gibbonconservation.org/07_journal/gibbon_journal_3.pdf |accessdate=4 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005152107/http://www.gibbonconservation.org/07_journal/gibbon_journal_3.pdf |archive-date=5 October 2011 |url-status=dead |archivedate=5 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111005152107/http://www.gibbonconservation.org/07_journal/gibbon_journal_3.pdf |deadurl=yes }}</ref> == চিত্ৰশালা == <gallery mode="packed"> চিত্র:লাউ ডগা সাপ.jpg|Common vine snake (''Ahaetulla nasuta'') চিত্র:Copes frog.jpg|ভেকুলী চিত্র:Engrossing Beauty inside Lawachara 02.jpg|উদ্যানৰ ভিতৰৰ ৰেলপথ চিত্র:Butterfly in Lawachara national park.jpg|পখিলা চিত্র:Spider in its home.jpg|মকড়া চিত্র:রেলগাড়ি, বাংলাদেশ রেলওয়ে, লাউয়াছড়া জাতীয় উদ্যান থেকে (আলোকচিত্রীঃ প্রত্যয় হাসান).jpg| উদ্যানৰ মাজেদি ৰেলগাড়ী গৈছে‍ চিত্র:বানর, লাউয়াছড়া জাতীয় উদ্যান থেকে (আলোকচিত্রীঃ প্রত্যয় হাসান).jpg|বান্দৰ চিত্র:সারিবদ্ধ ছত্রাক, লাউয়াছড়া জাতীয় উদ্যান থেকে (আলোকচিত্রীঃ প্রত্যয় হাসান).jpg|কাঠফুলা </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] e1h1d75c653jxdms6dhrzfyx3dqphit 0 130328 622405 571463 2026-08-01T14:34:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622405 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = মেধা কচ্ছপিয়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | iucn_category = IV | photo= The dominant trees.jpg | map = | map_caption = Location in Bangladesh | coordinates = {{coord|21|41|15.56|N|92|9|21.66|E|format=dms|display=inline,title}} | location = [[Cox's Bazar District|কক্স বজাৰ]], [[চিটাগং]], [[বাংলাদেশ]]। | area = ৩৯৫.৯২ হেক্টৰ | established = ৮ আগষ্ট ২০০৮ | altitude = | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = }} '''মেধা কচ্ছপিয়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' ({{lang-en|Medhakachhapia National Park}}) বাংলাদেশৰ কক্স বজাৰ জিলাত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান।<ref>{{cite web|url=http://bforest.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bforest.portal.gov.bd/page/2df7f2df_fa89_453f_8058_7efa3bd806f1/2020-08-09-13-46-edeec5c2b5192bef749674278f5baf1f.pdf|title=বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদন ২০১৮-১৯|ওয়েবসাইট=বন অধিদপ্তৰ|date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০২১|access-date=2026-01-08|archivedate=2024-04-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240420224147/http://bforest.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bforest.portal.gov.bd/page/2df7f2df_fa89_453f_8058_7efa3bd806f1/2020-08-09-13-46-edeec5c2b5192bef749674278f5baf1f.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://bforest.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bforest.portal.gov.bd/page/2df7f2df_fa89_453f_8058_7efa3bd806f1/ANNUAL%20REPORT_2017-18.pdf|title=বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদন ২০১৭-১৮|ওয়েবসাইট=বন অধিদপ্তৰ|date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০২১|access-date=2026-01-08|archivedate=2024-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240419215039/http://bforest.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bforest.portal.gov.bd/page/2df7f2df_fa89_453f_8058_7efa3bd806f1/ANNUAL%20REPORT_2017-18.pdf|deadurl=yes}}</ref> এই অৰণ্যখন বিশাল মদাৰ আৰু গৰ্জন গছৰ বাবে সুপৰিচিত। মেধা কচ্ছপিয়া এটি প্ৰাকৃতিক বনাঞ্চল। ২০০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা উদ্যানখন ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ আয়তন প্ৰায় ৩৯৫.৯২ হেক্টৰ।<ref name="Forest">{{cite web |url=http://www.bforest.gov.bd/index.php/protected-areas |title=Protected Areas of Bangladesh |publisher=বাংলাদেশ বন অধিদপ্তৰ |date=৩ জুলাই ২০১৩ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20130817044542/http://bforest.gov.bd/index.php/protected-areas |archive-date=১৭ আগষ্ট ২০১৩ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ |access-date=8 January 2026 |archivedate=17 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130817044542/http://bforest.gov.bd/index.php/protected-areas |deadurl=yes }}</ref><ref name="USAID">{{cite web |url=http://www.nishorgo.org/tbltd/upload/pdf/0.13277600%201357813928_Lessons%20Learn%20-%20all%20chapters.pdf |title=Protected Area Co-Management Where People and Poverty Intersect: Lessons fron NISHORGO in Bangladesh |publisher=নিসৰ্গ নেটওয়াৰ্ক, USAID |date=৩ জুলাই ২০১৩ |author=DeCosse, P.J., Thompson, P. M., Ahmed, I. U., Sharma, R.A. and Majumder, A. H. |পাতাসমূহ=8 |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20151224052506/http://www.nishorgo.org/tbltd/upload/pdf/0.13277600%201357813928_Lessons%20Learn%20-%20all%20chapters.pdf |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৫ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ |access-date=2026-01-08 |archivedate=2015-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052506/http://www.nishorgo.org/tbltd/upload/pdf/0.13277600%201357813928_Lessons%20Learn%20-%20all%20chapters.pdf |deadurl=yes }}</ref> == পৰিচিতি == ইয়াৰ অৰণ্যৰ প্ৰকৃতি গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় চিৰসেউজ। এই উদ্যানখন কক্স বজাৰ উত্তৰ বন বিভাগৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছে। উদ্যানখনৰ ১ৰপৰা ৩ কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত ১৮,৩০৫ জন লোকৰ অনুমাণিক ৩,৫২৩টা পৰিয়াল বাস কৰে। এই স্থানীয় গাঁও বা চুবুৰিবোৰ মূলতঃ খেতি‍-বাতি, নিমখ উৎপাদন, মাছ ধৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ৰোহিংগীয়া শৰণাৰ্থীৰ বাবে এই জনসংখ্যাৰ ওপৰত ক্ৰমান্বয়ে চাপ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান স্থাপনৰ আঁৰৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে শতবৰ্ষ গৰকা গৰ্জন বনাঞ্চলখনক সুৰক্ষিত কৰা। এই উপমহাদেশৰ যি অলপ গৰ্জন গছৰ অৰণ্যই এতিয়াও মূৰ তুলি আছে, তাৰ ভিতৰত এই অৰণ্যখন অন্যতম। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ অৰণ্য]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] 50ofsxgjgjwd66zifmic9nea4seyfvp 0 131476 622439 604509 2026-08-01T16:46:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622439 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লীনা নায়াৰ | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|CBE}} | image = Leena-Nair-Chief-HR-Officer_(cropped).jpg | caption = নায়াৰ, ২০২২ চনত | birth_date = {{Birth date and age|1969|06|11}} | birth_place = কোলহাপুৰ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত | nationality = ব্ৰিটিছ<ref>{{cite web |url=https://www.businessoffashion.com/community/people/leena-nair |title=Leena Nair |access-date=14 July 2023 |publisher=businessoffashion.com }}</ref> | alma_mater = {{ubl|XLRI- জেভিয়াৰ স্কুল অৱ মেনেজমেণ্ট|ৱালচাণ্ড কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং, সাংলি}} | occupation = | title = CEO, Chanel }} '''লীনা নায়াৰ''' (পূৰ্বৰ উপাধি মেনন; জন্ম ১৯৬৯) হৈছে এজন ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়ান<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/business/story/french-fashion-brand-chanel-global-ceo-leena-nair-unilever-1888002-2021-12-15 |website=India Today |title=Who is Leena Nair, the new CEO of Chanel|date=15 December 2021 }}</ref> ব্যাৱসায়িক কাৰ্যনিৰ্বাহী, আৰু তেওঁ হৈছে ''চানেল''ৰ মুখ্য কাৰ্যনিৰ্বাহী অৱস্থাপক (CEO)।<ref>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/people/leena-nair |title=Leena Nair |access-date=14 July 2023 |publisher=gov.uk }}</ref><ref>{{Cite news|agency=PTI|date=2021-12-15|title=Chanel appoints Unilever executive Leena Nair as Global CEO|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/international/chanel-appoints-unilever-executive-leena-nair-as-ceo/article37957876.ece|access-date=2021-12-15|issn=0971-751X}}</ref> নায়াৰে পূৰ্বে ''ইউনিলিভাৰ''ৰ মুখ্য মানৱ সম্পদ বিষয়াৰ আৰু লীডাৰশ্বিপ এক্সিকিউটিভ সদস্য হিচাপে কৰ্ম কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Leena Nair|url=https://www.unilever.com/our-company/our-leadership/leena-nair/|access-date=2021-12-12|website=Unilever|language=en-GB|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212101642/https://www.unilever.com/our-company/our-leadership/leena-nair/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.peoplematters.in/article/rapid-fire/rapid-fire-with-unilevers-chro-leena-nair-22016|title=Rapid Fire with Unilever's CHRO, Leena Nair|last=Pant|first=Drishti|work=people matters|access-date=8 August 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.easterneye.biz/indian-origin-leena-nair-to-join-bt-board/|title=Indian origin Leena Nair to join BT Board|last=S|first=Radhakrishna N.|date=2019-06-29|website=EasternEye|access-date=2019-08-08}}</ref> নায়াৰে ইউনিলিভাৰৰ মানৱ মূলধনসমূহৰ বাবে দায়িত্ব ল'ছিল, যি ১৯০খন দেশত বিবিধ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু কৰ্ম পৰিৱেশত ব্যৱহৃত। নায়াৰ হৈছে মানৱ-কেন্দ্ৰিক কৰ্মস্থান আৰু সহানুভূতিশীল নেতৃত্বৰ সমৰ্থক।<ref>{{cite web |last1=Mohammed |first1=Hikmat |title=Prince William Hands Chanel’s Leena Nair Honor for Services to Retail and Consumer Sector |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/prince-william-chanel-leena-nair-cbe-honour-1237912616/ |website=WWD |date=11 June 2025}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == নায়াৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১১ জুন তাৰিখে কোলহাপুৰ, [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ এটা [[হিন্দু]] মালায়ালম পৰিয়ালত। তেওঁ হলি ক্ৰছ কনভেণ্ট হাই স্কুল কোলহাপুৰৰ প্ৰথম মহিলাসমূহৰ অংশ আছিল।<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UIJUgnykkOA&themeRefresh=1 |title=Leena Nair, Global CEO, Chanel |date=2024-10-24 |access-date=2025-04-24 |via=YouTube}}</ref> নায়াৰ তেওঁৰ পৰিয়ালৰ প্ৰথম মহিলা আছিল, যি উচ্চ শিক্ষাত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ বেচলৰ ডিগ্ৰী ইলেকট্ৰনিক্স আৰু টেলিকমিউনিকেচন (E&TC) ইঞ্জিনিয়াৰিঙত ৱালচানু অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, সাংলি (মহাৰাষ্ট্ৰ)ৰপৰা লাভ কৰিছিল আৰু XLRI – জেভিয়াৰ স্কুল অৱ মেনেজমেণ্টৰপৰা এমবিএ কৰিলে, য'ত তেওঁ গ'ল্ড মেডেলধাৰী হৈছিল (১৯৯০–১৯৯২)।<ref name=":1">{{Cite web |last=Prakash |first=Prarthana |title=How Chanel's Leena Nair went from fashion outsider to CEO |url=https://fortune.com/europe/2023/08/30/chanel-ceo-leena-nair-unilever-career/ |access-date=2025-04-23 |website=Fortune Europe |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2022-08-24 |title=CEO Leena Nair Shows that Hard Work is Always in Fashion - Key Executives |url=https://www.thekeyexecutives.com/2022/08/24/ceo-leena-nair-shows-that-hard-work-is-always-in-fashion/ |access-date=2025-04-24 |language=en-US}}</ref> গ'ল্ড মেডেলধাৰী স্বীকৃতিয়ে শীৰ্ষ ১০ ৰেংকধাৰীক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=XIMB |date=2020-03-31 |title=Academic Awards Criteria {{!}} Xavier Institute of Management |url=https://ximb.edu.in/students/academic-awards-criteria/ |access-date=2025-04-23 |language=en-US |archivedate=2025-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250321074554/https://ximb.edu.in/students/academic-awards-criteria/ |deadurl=yes }}</ref> জামছেদপুৰত কৰ্ম কৰাৰ লগতে তেওঁ [[কলকাতা]], অম্বাট্টুৰ ([[তামিলনাডু]]) আৰু তালোজা ([[মহাৰাষ্ট্ৰ]])— এই তিনিটা ভিন্ন কাৰখানাতো কৰ্ম কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=As good as it gets|date=21 November 2012 |url=http://businesstoday.intoday.in/story/people-in-news-leena-nair-datawind-suneet-tuli-more/1/189918.html|publisher=business today|access-date=10 February 2013}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === ইউনিলিভাৰ === নায়াৰে হিন্দুস্তান ইউনিলিভাৰ (HUL)ত গ্ৰীষ্মকালীন ইণ্টাৰ্ণ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু ১৯৯২ চনত মেনেজমেণ্ট ট্ৰেইনী হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref name=":2" /><ref name="WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company">{{Cite Q|Q121886668|access-date=2023-08-27}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ HUL-ৰ কাৰখানাত প্ৰথম মহিলা হৈছিল, যিয়ে নিশাৰ সময়ত কৰ্ম কৰিছিল।<ref name=":0" /> নায়াৰে "দ্ৰুতগতি, ভিৰ-উৎপাদন" কোম্পানীত বিভিন্ন মেনেজৰিয়েল পদত কৰ্ম কৰিছিল, যেনে ভাৰতীয় ব্ৰেণ্ডৰ কাৰখানা মেনেজাৰ, HR লিড, সিনিয়ৰ ভাইচ প্ৰেসিডেণ্ট (SVP) লীডাৰশ্বিপ আৰু অৰ্গেনাইজেশ্যন, বৈচিত্ৰ্য, সমতা, আৰু অন্তৰ্ভুক্তি (DEI)ৰ মুৰব্বী, আৰু মুখ্য মানৱ সম্পদ বিষয়াৰ।<ref name=":1" /> ২০০৭ চনত, ইউনিলিভাৰে নায়াৰক HR-ৰ কাৰ্যনিৰ্বাহী ডাইৰেক্টৰ আৰু ভাইচ প্ৰেছিডেণ্ট হিচাপে নিযুক্ত কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ইউনিলিভাৰ ছাউথ এছিয়া লিডাৰশ্বিপ টিম (SALT)ৰ প্ৰথম মহিলা হৈছিল।<ref name=":3">{{Cite web |last=Nair |first=Leena |title=Leena Nair |url=https://www.linkedin.com/in/nairleena/details/experience/ |access-date=April 23, 2025 |website=LinkedIn}}</ref> এই পদত তেওঁ দুটা উদ্যোগৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰিছিল: পৰিৱেশন সংস্কৃতি আৰু কাৰ্যসূচী সূচনা। নায়াৰে "দুই বছৰত উৎপাদনক্ষমতাৰ স্তৰ ৩৩% বৃদ্ধি কৰিছে" আৰু "কেৰিয়াৰ বাই চয়েচ" কাৰ্যসূচী প্ৰয়োগ কৰিছে, যিয়ে মহিলাক কৰ্মজীৱন পুনৰ আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰিছে।" <ref name=":3" /> দুই দশক HUL-ত কৰ্ম কৰাৰ পাছত, নায়াৰে লণ্ডনৰ গ্লোবেল হেডকোৱাৰ্টাৰত স্থানান্তৰ হয়।<ref name=":1" /><ref>The Wall Street Journal, "Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company," Aug 27, 2023 [https://www.wsj.com/style/fashion/leena-nair-chanel-ceo-unilever-e2c2b697]</ref> ২০১২–২০১৬ চনত, তেওঁ SVP লীডাৰশ্বিপ আৰু অৰ্গেনাইজেশ্যন আৰু DEI-ৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ২০১৬ চনত, নায়াৰে ইউনিলিভাৰৰ "প্ৰথম মহিলা, প্ৰথম এছিয়ান, সৰ্বকনিষ্ঠ" মুখ্য মানৱ সম্পদ বিষয়াৰ হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Ward |first=Marguerite |title=Chanel's incoming Global CEO, Leena Nair, could shake up the future of fashion |url=https://www.businessinsider.com/chanel-new-ceo-leena-nair-could-shake-up-future-fashion-2021-12 |access-date=2022-01-02 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> লগতে, ২০১৬–২০২১ চনত তেওঁ ইউনিলিভাৰৰ এক্সিকিউটিভ কমিটিৰ সদস্য আছিল।<ref name=":4">{{Cite web |title=Leena Nair - Agenda Contributor |url=https://www.weforum.org/stories/authors/leena-nair/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124105051/https://www.weforum.org/stories/authors/leena-nair/ |archive-date=24 January 2025 |access-date=2025-04-24 |website=World Economic Forum |language=en |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ কৰ্মকালত, নায়াৰে "প্ৰগতিশীল মানৱ-কেন্দ্ৰিক নেতৃত্বৰ বাবে গ্লোবেল খ্যাতি গঢ়ি তোলা আৰু উল্লেখযোগ্য ব্যাৱসায়িক প্ৰভাৱ প্ৰদান"ৰ লক্ষ্য ৰাখিছিল।<ref name=":4" /> তেওঁ প্ৰথমে ইউনিলিভাৰৰ সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতিত মনোনিৱেশ কৰিছিল। প্ৰথমত, কোম্পানীত মহিলা মেনেজাৰৰ শতাংশ ৩৮%ৰপৰা ৫০%লৈ বৃদ্ধি কৰে; দ্বিতীয়ত, তেওঁ কোম্পানীলৈ ২০৩০ চনত সকলো কৰ্মচাৰীৰ বাবে জীৱনোপযোগী দৰমহা প্ৰদানৰ প্ৰতিশ্ৰুতি কৰিবলৈ সহায় কৰে; তৃতীয়ত, তেওঁ ইউনিলিভাৰৰ গ্লোবেল লীডাৰশ্বিপ আৰু মেনেজমেণ্ট পদত ৫০/৫০ লিংগ সমতা অৰ্জন কৰাত সহায় কৰে।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> === চানেল === যদিও পূৰ্বে ফেশ্বন ক্ষেত্ৰৰ অভিজ্ঞতা নাছিল,<ref name=":1" /> এলেন ৱাৰথাইমাৰে তেওঁক চানেলত নিযুক্ত কৰে। নায়াৰে ডিচেম্বৰ ২০২১ চনত চানেলৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ভাৰতীয়-মূলৰ মুখ্য কাৰ্যনিৰ্বাহী অৱস্থাপক (CEO) হিচাপে পদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Indian-origin Leena Nair is new Chanel Global CEO|url=https://www.connectedtoindia.com/indian-origin-leena-nair-is-new-chanel-global-ceo-9636.html|access-date=15 December 2021|website=Connected to India|date=15 December 2021|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215123016/https://www.connectedtoindia.com/indian-origin-leena-nair-is-new-chanel-global-ceo-9636.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ জানুৱাৰী ২০২২ চনত এই পদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.wsj.com/style/fashion/leena-nair-chanel-ceo-unilever-e2c2b697?mod=Searchresults_pos1&page=1 "WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company"]</ref> CEO হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কিছু মাহৰ সময়ছোৱাত, নায়াৰৰ দৰ্শন আছিল "বদলৰ আগতে বুজি ল'বলৈ চেষ্টা কৰা।" <ref name=":0" /> সেয়া অনুসৰি, প্ৰথম বছৰত তেওঁ ২৫টা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, ৪০টা উৎপাদন স্থল, ঐতিহ্য স্থান, ১০০ৰো অধিক কোম্পানী ৰিটেইল স্থান, আৰু প্ৰতিটো সৃষ্টি ষ্টুডিঅ' ভ্ৰমণ কৰে, লগতে চানেলৰ ক্ৰিয়েটিভ ডাইৰেক্টৰ, ভাৰ্জিনি ভিয়াৰ্ডসহ মুখ্য ফেশ্বন নেতাসকলৰ সৈতে পৰিচিত হয়। নায়াৰৰ নেতৃত্বত চানেলৰ তিনিটা নতুন থিম হৈছে: স্থায়িত্ব, একচকুৱা (exclusivity), আৰু লিংগ সমতা। ২০২২ চনত, N°1 de Chanel, যি স্থায়িত্ব-কেন্দ্ৰিক সৌন্দৰ্য্য সামগ্ৰী, উদ্বোধন কৰা হয়, যিয়ে "জলবায়ু সচেতন গ্ৰাহক"ক লক্ষ্য কৰে।<ref name=":1" /> বিলাসবহুল ব্ৰেণ্ড ২০৪০ চনৰ ভিতৰত নেট জিৰো কাৰ্বন নিঃসৰণৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুত।<ref name=":0" /> একেলগে, তেওঁলোকে ব্যক্তিগত, নিমন্ত্ৰণ-অন্তৰ্গত বুটিকসমূহ প্ৰৱৰ্তন কৰিছে, যাতে তেওঁলোকৰ পৰিচয় বজাই ৰাখিব পাৰে আৰু "অতি ধনাঢ্য গ্ৰাহক"ক আকৰ্ষিত কৰিব পাৰে।<ref name=":1" /> অন্তিমত, নেতৃত্বত লিংগ সমতাৰ ক্ষেত্ৰত নায়াৰৰ অব্যাহত প্ৰতিশ্ৰুতিয়ে মহিলাসকলে চানেলৰ মেনেজমেণ্ট পদৰ ৬০% অধিক অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম কৰিছে।<ref name=":5">{{Cite magazine |last=Semuels |first=Alana |date=2024-02-21 |title=Chanel CEO Leena Nair Is Testing a World Run by Women |url=https://time.com/6691525/leena-nair-2/ |access-date=2025-04-24 |magazine=TIME |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> নায়াৰৰ কৰ্মকালত, [https://www.fondationchanel.org/ ফাউণ্ডেশ্যন চেনেল]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "UK সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ"ত সৰ্ববৃহৎ বিনিয়োগকাৰী হৈ উঠিছে।<ref name=":6">{{Cite web |title=Top UK business leaders, job creators and Post Office campaigners awarded New Year's Honours |url=https://www.gov.uk/government/news/top-uk-business-leaders-job-creators-and-post-office-campaigners-awarded-new-years-honours#:~:text=Leena%20Nair%20CBE,%20the%20Global,under%20her%20leadership%20and%20commitment. |access-date=2025-04-24 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> বাৰ্ষিক অনুদান $২০ মিলিয়নৰপৰা $১০০ মিলিয়নলৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":1" /><ref name=":5" /> নায়াৰে তেওঁৰ মেণ্টৰ হিচাপে ইন্দিৰা নিয়োগী, পেপচি-ক'ৰ পূৰ্বৰ CEO,<ref>{{Cite news|title=Indra Nooyi lauds Leena Nair's leadership skills, says it was an honour to see the next Chanel CEO grow|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/indra-nooyi-lauds-leena-nairs-leadership-skills-says-it-was-an-honour-to-see-the-next-chanel-ceo-grow/articleshow/88317783.cms|access-date=2022-01-02}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fashion house Chanel hires Indian-born Leena Nair as CEO|url=https://www.nbcnews.com/news/world/fashion-house-chanel-hires-indian-born-leena-nair-ceo-n1286083|access-date=2022-01-02|website=NBC News|date=16 December 2021 |language=en}}</ref> আৰু নাইজেল হিগিন্স, বাৰ্কলেছ বেংকৰ চেয়াৰমেন হিচাপে নিয়োগ ধৰে। === অন্যান্য দায়িত্ব === * নন-এক্সিকিউটিভ বোৰ্ড মেম্বাৰ – BT plc<ref>{{Cite web|title=Leena Nair - Board of directors - Group governance - Our company {{!}} BT Plc|url=https://www.bt.com/about/bt/our-board/leena-nair|access-date=2021-12-12|website=www.bt.com|language=en|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110507/https://www.bt.com/about/bt/our-board/leena-nair|url-status=dead}}</ref> * ট্ৰাষ্ট বোৰ্ডৰ সদস্য – Leverhulme Trust<ref>{{Cite web|title=THE LEVERHULME TRUST - Charity 1159154|url=https://register-of-charities.charitycommission.gov.uk/charity-search/-/charity-details/5053028/trustees|access-date=2021-12-12|website=register-of-charities.charitycommission.gov.uk|language=en-GB}}</ref> * লীডাৰশ্বিপ কাউন্সিল মেম্বাৰ – International Centre for Research on Women (2019 – বৰ্তমান)<ref>{{Cite web|title=ICRW Leadership Council|url=https://www.icrw.org/icrw-leadership-council/|access-date=2021-12-12|website=ICRW {{!}} PASSION. PROOF. POWER.|language=en-US}}</ref> * UK চৰকাৰৰ BEIS (Business, Energy and Industrial strategy)ৰ NED (2018–2020)<ref>{{Cite web|title=Leena Nair|url=https://www.gov.uk/government/people/leena-nair|access-date=2021-12-12|website=GOV.UK|language=en}}</ref> === সন্মান আৰু স্বীকৃতি === * ২০২৩ চনৰ ''ফৰ্চুন''ৰ সৰ্বাধিক শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত ৬৮তম স্থান<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Most Powerful Women |url=https://fortune.com/ranking/most-powerful-women/ |access-date= |website=Fortune |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Leena Nair Net Worth: Salary, Age, Family, Education & Career Insights |website=Business Outstanders |url=https://businessoutstanders.com/net-worth/leena-nair-net-worth |date=January 13, 2026 |access-date=January 14, 2026 }}</ref> * Financial Timesৰ FT HERoes Top 10 – মহিলা উদ্যোগী চেম্পিয়ন (2017–2019)<ref>{{Cite news |last1=Jacobs |first1=Emma |last2=Fildes |first2=Nic |date=2017-09-27 |title=HERoes ranking: champions of women in business |url=https://www.ft.com/content/6ad9144c-93d4-11e7-a9e6-11d2f0ebb7f0 |access-date=2021-12-12 |work=Financial Times}}</ref> * Thinkers50 তালিকা – ভৱিষ্যত ব্যৱসায় গঢ়িবলগীয়া চিন্তাধাৰাসকল (2019)<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|title=Leena Nair - Thinkers50|url=https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/|access-date=2021-12-12|website=thinkers50.com|date=29 March 2019|language=en-US|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110512/https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/|url-status=dead|archivedate=12 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211212110512/https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/|deadurl=yes}}</ref> * 2021 HERoes in Business মহিলা ৰূপমুখী তালিকা<ref name=":2" /> * Great British Businesswomanৰ Role Model of the Year Award (2021)<ref name=":4" /> * Forbes India W-Power তালিকা (2022)<ref name=":4" /> * WWD ৫০ Women in Power তালিকা (2023)<ref name=":4" /> * TIMEৰ Women of the Year (2024)<ref>{{Cite magazine |last=Semuels |first=Alana |date=2024-03-31 |title=Why Chanel CEO Leena Nair Is Leading With Compassion |url=https://time.com/6962053/leena-nair-chanel-interview/ |access-date=2025-04-24 |magazine=TIME |language=en |archivedate=2025-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250427210751/https://time.com/6962053/leena-nair-chanel-interview/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০২৫ চনত CBE (Commanders of the Order of the British Empire)<ref>{{cite web |title=Leena Nair Receives Commander of the British Empire Honour from Prince William |url=https://www.brutimes.com/news/business/chanel-global-ceo-leena-nair-honoured-with-cbe-by-prince-william |website=Bru Times News |language=en}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == নায়াৰ কে. কাৰ্তিকেয়নৰ জীয়ৰী আৰু উদ্যোগপতি বিজয় মেনন আৰু শচীন মেননৰ খুৰী, যিসকল [[কেৰালা]]ৰপৰা অহা। তেওঁলোকৰ কোম্পানী ''মেনন পিষ্টন'' $70 মিলিয়ন মেনন গ্ৰুপৰ অংশ। নায়াৰ বিবাহ হয় কুমাৰ নায়াৰৰ সৈতে, যি এটা বিত্তীয় সেৱা উদ্যোগৰ প্ৰতিষ্ঠাপক,<ref name="WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company" /> আৰু তেওঁলোকৰ দুগৰাকী পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref>{{Cite magazine|title=How Unilever's Head of HR Sees The Future of Work|url=https://time.com/6049936/leena-nair-unilever-interview/|access-date=2021-12-12|magazine=Time|language=en|archivedate=2021-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211212110511/https://time.com/6049936/leena-nair-unilever-interview/|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]] lsotp60ezol4a3ioq2y8lbc3clpr8kd 0 132090 622695 603718 2026-08-02T11:03:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622695 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = আশা দে ভছ | native_name = ආශා ඩි වොස් | native_name_lang = ආශා ඩි වොස් | image = Asha de Vos.jpg | caption = ২০১৩ চনত টিইদিএক্স মন্টেৰী ত আশা দে ভছ | birth_date = {{birth year and age|1979}} | birth_place = শ্ৰীলংকা | resting_place_coordinates = | other_names = | field = [[সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞান]] | alma_mater = [[ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়]], [[অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]], [[পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]] | workplaces = | doctoral_advisor = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = ব্লু ৱেল প্ৰজেক্ট<br />[[অ’চেনছৱেল]] | influences = | influenced = | awards = [[টিইডি ফেলো]]<br />[[উইমেন অৱ ডিস্কভাৰী বঁটা]]<br /> [[বিবিচি ১০০ মহিলা]]<br />২০২০ চনৰ চি হিৰ | signature = | signature_alt = | footnotes = | spouse = | children = | website = {{url|ashadevos.com}} }} '''আশা দে ভছ''' ({{ lang-en|: Asha de Vos, সিংহল: ආශා ඩි වොස්; জন্ম ১৯৭৯}}) এগৰাকী শ্ৰীলংকাৰ সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী, সমুদ্ৰ শিক্ষা প্ৰচাৰক আৰু উত্তৰ ভাৰত মহাসাগৰৰ ভিতৰত নীলা তিমি গৱেষণাৰ পথ প্ৰদৰ্শক।<ref name=":2">{{Cite web|date=2020-02-13|title=These 20 women were trailblazing explorers—why did history forget them?|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2020/03/these-20-women-were-trailblazing-explorers-why-did-history-forget-them-feature/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219230556/https://www.nationalgeographic.com/magazine/2020/03/these-20-women-were-trailblazing-explorers-why-did-history-forget-them-feature/|url-status=dead|archive-date=19 February 2020|access-date=2020-06-05|website=Magazine|language=en}}</ref> [[ব্লু ৱেল প্ৰজেক্ট]]ৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ [[টিইডি ফেলো]]<ref>{{cite web|author=UK|title=Asha De Vos|url=http://www.globalteacherprize.org/academy-member/asha-de-vos|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170628140132/http://www.globalteacherprize.org/academy-member/asha-de-vos/|archive-date=2017-06-28|access-date=2017-04-06|publisher=The Global Teacher Prize|archivedate=2017-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170628140132/http://www.globalteacherprize.org/academy-member/asha-de-vos/|deadurl=yes}}</ref> আৰু ২০১৮ চনত বিবিচি ১০০ মহিলা বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=":0">{{Cite news|date=2018-11-19|title=BBC 100 Women 2018: Who is on the list?|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-46225037|access-date=2018-11-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=ආශා ඩි වොස්: ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ විශිෂ්ටත්වයට පාත්‍ර වූ ලාංකික කතගෙන් උගත හැකි පාඩම්|language=si|work=BBC News සිංහල|url=https://www.bbc.com/sinhala/sri-lanka-48579940|access-date=2021-01-26}}</ref> তেওঁ [[নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক]] ২০১৬ চনৰ ইমাৰ্জিং এক্সপ্ল'ৰাৰ গ্ৰাণ্টী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।।<ref>{{Cite news|title=Asha de Vos - National Geographic Society|language=en-GB|work=National Geographic Society|url=https://explorer-directory.nationalgeographic.org/asha-de-vos}}</ref> ==জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন== ১৯৭৯ চনত শ্ৰীলংকাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আশা দে ভছ।<ref name=":2" /> ছয় বছৰ বয়সত আশাৰ মাক-দেউতাকে তেওঁৰ বাবে পুৰণি জিঅ’গ্ৰাফিক আলোচনী লৈ আহিছিল। তেওঁ আলোচনী আৰু কিতাপৰ পৃষ্ঠা চাই চাই কল্পনা কৰিছিল— “এদিন এইজনী মই হ’ম; যি ঠাইলৈ আন কোনেও কেতিয়াও যোৱানাই, তালৈ যাম আৰু যি বস্তু আন কোনেও দেখা নাই, সেয়া চাম।” এই কল্পনাই তেওঁক এগৰাকী “দুঃসাহসিক-গৱেষক” হোৱাৰ সপোন দেখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।<ref name=":13">{{Cite web|last=Wight|first=Andrew|title=What's It Like To Be Sri Lanka's First Whale Biologist?|url=https://www.forbes.com/sites/andrewwight/2019/11/27/whats-it-like-to-be-sri-lankas-first-whale-biologist/|access-date=2020-06-04|website=Forbes|language=en}}</ref><ref name="sinhala.alpanthiya.lk">{{Cite web|date=2020-11-15|title=සමුද්‍ර ක්ෂීරපායී පර්යේෂකයින් අතරින් ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත් පළමු සහ එකම ශ්‍රී ලාංකිකයා|url=https://sinhala.alpanthiya.lk/asha-de-vose/|access-date=2021-01-26|website=www.alpanthiya.lk|language=en-US|archivedate=2021-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212195426/https://sinhala.alpanthiya.lk/asha-de-vose/|deadurl=yes}}</ref> দে ভছৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা কলম্বোৰ লেডিজ কলেজ আৰু পিছত কলম্বো ইণ্টাৰনেশ্যনেল স্কুলত হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়ত সাগৰীয় আৰু পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞানৰ স্নাতক অধ্যয়নৰ বাবে স্কটলেণ্ডলৈ গুচি যায়। ইয়াৰ পিছত অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংহত জৈৱ-বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://nationalgeographic.org/projects/explorers-week/asha-de-vos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160517173559/http://nationalgeographic.org/projects/explorers-week/asha-de-vos |url-status=dead |archive-date=May 17, 2016 |title=Asha de Vos, Marine Biologist and Ocean Educator, Information, Facts, News, Photos |publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]] |access-date=2017-04-06 |archivedate=2016-05-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160517173559/http://nationalgeographic.org/projects/explorers-week/asha-de-vos |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news|title=පාසලේදී පසුගාමී වුව ද ලෝකයේ ම විශිෂ්ටත්වයට පත් ශ්‍රී ලාංකික කත|language=si|work=BBC News සිංහල|url=https://www.bbc.com/sinhala/sri-lanka-48579940|access-date=2021-01-26}}</ref> দে ভ’ছ হৈছে সাগৰীয় স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ গৱেষণাত পি এইচ ডি লাভ কৰা প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ শ্ৰীলংকাৰ নাগৰিক।<ref>{{Cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&page=article-details&code_title=161773|title=Blue whales in a changing world: Wildlife and Nature Protection Society Monthly Lecture – March 2017|date=March 11, 2017|work=The Island|access-date=June 2, 2018}}</ref> আশা দে ভছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘৰ সামুদ্ৰিক আৰু উপকূলীয় ইউনিটত জ্যেষ্ঠ কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৮ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ [[ব্লু ৱেল প্ৰজেক্ট]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিয়ে উত্তৰ ভাৰত মহাসাগৰৰ ভিতৰত নীলা তিমিৰ ওপৰত প্ৰথম দীৰ্ঘম্যাদী অধ্যয়ন গঠন কৰে। গৱেষণাৰ জৰিয়তে তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যে পূৰ্বতে প্ৰতি বছৰে প্ৰব্ৰজন কৰা বুলি ভবা নীলা তিমিৰ এটা অচিনাক্ত অনন্য জনসংখ্যা শ্ৰীলংকাৰ ওচৰৰ সাগৰত বছৰজুৰি আছে।<ref>{{Cite web|date=2016-05-16|title=Leading the Way: Meet the Next Generation of Explorers|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2016/06/field-notes-2016-emerging-explorers/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519030809/http://www.nationalgeographic.com/magazine/2016/06/field-notes-2016-emerging-explorers|url-status=dead|archive-date=19 May 2016|access-date=2020-06-07|website=Magazine|language=en}}</ref><ref name="sinhala.alpanthiya.lk"/> আশা দে ভছৰ গৱেষণাৰ ফলস্বৰূপে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তিমি চিকাৰ আয়োগে শ্ৰীলংকাৰ নীলা তিমিক সংৰক্ষণমূলক গৱেষণাৰ তৎকালীন প্ৰয়োজন থকা প্ৰজাতি হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। লগতে তিমিৰ সৈতে জাহাজৰ সংঘৰ্ষ ৰোধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাও আৰম্ভ কৰিছে।তেওঁ আই ইউ চি এন প্ৰজাতিৰ চিটাচিয়ান বিশেষজ্ঞ গোটৰ আমন্ত্ৰিত সদস্য। তেওঁ পূৰ্বে কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চান্টা ক্ৰুজত প’ষ্ট-ডক্টৰেল গৱেষক হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ বাবে অতিথি ব্লগাৰ হিচাপেও লিখিছিল।<ref>{{cite web|date=2016-07-31|title=Ocean of opportunities for this young woman of the sea|url=http://www.sundaytimes.lk/160731/plus/ocean-of-opportunities-for-this-young-woman-of-the-sea-202764.html|access-date=2017-04-06|website=Sundaytimes.lk}}</ref><ref>{{cite web|title=Together they traverse the deep blue sea|url=http://www.sundaytimes.lk/120520/Magazine/sundaytimesmagazine_01.html|access-date=2017-04-06|website=Sundaytimes.lk}}</ref> আশা দে ভছ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰথম সাগৰীয় সংৰক্ষণ গৱেষণা আৰু শিক্ষা সংস্থা অ লাভজনক [[অ’চেনছৱেল]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু পৰিচালক।<ref name=":13"/> ডি ভ’ছৰ মতে উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰ স্বাস্থ্য আৰু ভৱিষ্যৎ স্থানীয় লোকসকলৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰ কৰে। তেওঁ "পেৰাচুট বিজ্ঞান" বুলি কোৱা পদ্ধতিক সমালোচনা কৰে। এই পদ্ধতিত পশ্চিমীয়া গৱেষকসকলে উন্নয়নশীল দেশসমূহলৈ গৈ তথ্য সংগ্ৰহ কৰে, কিন্তু স্থানীয় লোকসকলক প্ৰশিক্ষণ নিদিয়ে বা অঞ্চলটোৰ উন্নয়নত বিনিয়োগ নকৰে, আৰু তাৰ পিছতে ঘূৰি যায়। <ref>{{Cite web|title=Sri Lankan Whale Researcher Calls for an End to 'Parachute Science'|url=https://www.newsdeeply.com/oceans/community/2017/11/10/sri-lankan-whale-researcher-calls-for-an-end-to-parachute-science|access-date=2020-06-09|website=Oceans|date=10 November 2017 |language=en}}</ref>তেওঁ যুক্তি আগবঢ়ায় যে এনে ধৰণৰ পদ্ধতি স্থায়ী নহয় আৰু সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টাক দুৰ্বল কৰি তোলে। তেওঁ লগতে কৈছে যে নাৰীয়ে নিজৰ সক্ষমতাৰ ভিত্তিত নিজকে সংজ্ঞায়িত কৰা উচিত, লিংগৰ বাবে নিজৰ সম্ভাৱনাক সীমাবদ্ধ কৰি ৰখা উচিত নহয়।<ref>{{Cite web|title=Let capacity not gender define you: Asha de Vos {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/business/Let-capacity-not-gender-define-you--Asha-de-Vos/34-674183|access-date=2020-06-09|website=www.ft.lk|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-10-15|title=We asked women around the world these 6 provocative questions|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/2019/10/women-speak-up-on-trials-victories-feature/|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017113558/https://www.nationalgeographic.com/culture/2019/10/women-speak-up-on-trials-victories-feature/|url-status=dead|archive-date=17 October 2019|access-date=2020-06-09|website=Culture|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-02-13|title=These 20 women were trailblazing explorers—why did history forget them?|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2020/03/these-20-women-were-trailblazing-explorers-why-did-history-forget-them-feature/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219230556/https://www.nationalgeographic.com/magazine/2020/03/these-20-women-were-trailblazing-explorers-why-did-history-forget-them-feature/|url-status=dead|archive-date=19 February 2020|access-date=2020-06-09|website=Magazine|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Women in Oceanography Still Navigate Rough Seas|url=https://eos.org/features/women-in-oceanography-still-navigate-rough-seas|access-date=2020-06-09|website=Eos|date=6 June 2019 |language=en-US}}</ref> দে ভছ টিইডি চিনিয়ৰ ফেলো, ড্যুক ইউনিভাৰ্চিটিৰ গ্ল’বেল ফেলো ইন মেৰিন কনজাৰ্ভেচন আৰু বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চই তেওঁক ইয়ং গ্ল’বেল লিডাৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছে। ২০১৩ চনত তেওঁ বৈজ্ঞানিক প্ৰকাশনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://life.dailymirror.lk/article/uncategorized/asha-de-vos/83/7348 |title=Life Online - Asha De Vos |website=Life.dailymirror.lk |access-date=2017-04-06 |archive-date=21 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221084257/http://life.dailymirror.lk/article/uncategorized/asha-de-vos/83/7348 |url-status=dead }}</ref> ২০১৫ চনত তেওঁ মেৰিন কনজাৰ্ভেচন একচন ফাণ্ড ফেলো আছিল আৰু ২০১৬ চনত তেওঁ পিউ মেৰিন ফেলো হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Marine Conservation Action Fund (MCAF)|url=https://www.andersoncabotcenterforoceanlife.org/our-work/programs/mcaf/|access-date=2020-06-04|website=Center For Ocean Life|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Asha de Vos|url=http://pew.org/1TDxGAK|access-date=2020-06-04|website=pew.org}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ উইংছ ৱৰ্ল্ডকুৱেষ্ট উইমেন অৱ ডিস্কভাৰী ছি বঁটা লাভ কৰে।[22] ২০১৮ চনৰ ২৬ মে’ত ব্ৰিটিছ কাউন্সিলৰ সোণালী প্ৰাক্তন ছাত্ৰ বঁটাৰ প্ৰথম সংস্কৰণত পেছাদাৰী কৃতিত্ব শাখাত সোণালী প্ৰাক্তন ছাত্ৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://scientist.lk/2018/01/14/sri-lankas-ocean-girl-asha-wins-another-award/|title=Sri Lanka's Ocean Girl Asha de Vos Wins the Women of Discovery Sea Award for 2018|last=Kumara|first=Sisira|date=January 14, 2018|work=The Sri Lankan Scientist|access-date=June 2, 2018}}</ref> বছৰৰ পিছৰ সময়ছোৱাত তেওঁ বিবিচিৰ ১০০ মহিলা তালিকাত স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.sundaytimes.lk/180527/sunday-times-2/marine-biologist-from-sri-lanka-wins-at-british-councils-first-ever-global-alumni-awards-295878.html|title=Marine biologist from Sri Lanka wins award in British Council's first ever Global Alumni awards|access-date=30 July 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২৭ মাৰ্চত দে ভ’ছক শ্ৰীলংকাৰ সংসদে ১২ গৰাকী পৰিৱৰ্তনকাৰী মহিলাৰ ভিতৰত এগৰাকী হিচাপে উদযাপন কৰে।২০২০ চনত স্কুবা ডাইভিং আলোচনীয়ে দে ভ’ছক বছৰৰ চি হিৰো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2018-11-23|title=ලෝකයේ දැනට සිටින බලසම්පන්නම කාන්තාවන් 100 දෙනාගේ අපුරු තොරතුරු මෙන්න|url=http://www.aruna.lk/%e0%b6%bd%e0%b7%9d%e0%b6%9a%e0%b6%ba%e0%b7%9a-%e0%b6%af%e0%b7%90%e0%b6%b1%e0%b6%a7-%e0%b7%83%e0%b7%92%e0%b6%a7%e0%b7%92%e0%b6%b1-%e0%b6%b6%e0%b6%bd%e0%b7%83%e0%b6%b8%e0%b7%8a%e0%b6%b4%e0%b6%b1/|access-date=2021-01-26|website=Aruna|language=en-US}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web|date=2020-06-04|title=Celebrating Sri Lankan Women Changemakers|url=https://www.parliament.lk/en/committee-news/view/1683?category=33|website=Parliament of Sri Lanka}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ශ්‍රී ලංකා සාගර ජීව විද්‍යාඥවරියක් බ්‍රිතාන්‍ය කවුන්සිලයේදී සම්මානයෙන් පුද ලබයි|url=http://sinhala.adaderana.lk/sports/89857/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%9C%E0%B6%BB-%E0%B6%A2%E0%B7%93%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%A5%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B6%B6%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B6%BA%E0%B7%9A%E0%B6%AF%E0%B7%93-%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B6%BA%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%AF-%E0%B6%BD%E0%B6%B6%E0%B6%BA%E0%B7%92|access-date=2021-01-26|website=sinhala.adaderana.lk}}</ref> ২০২৩ চনত দে ভছে [[এছিয়াৰ বিজ্ঞানী]] সকলৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা [[এছিয়ান বিজ্ঞানী ১০০]] তালিকাত সম্মানিত ব্যক্তি হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} anvle07bih52qn8k53q6cm08qee2o2u 0 133294 622699 603242 2026-08-02T11:53:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622699 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = উষা ৰজক | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1985|10|18|df=y}} | birth_place = পাটান, ললিতপুৰ, [[নেপাল]] | birth_name = | title = ছানচিল্ক মিছ বিউটিফুল হেয়াৰ (২০০৪) আৰু মিছ ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্চিটি অফ নেপাল (২০০৭) | occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল<ref name="miss nepal">{{cite web|url=http://www.missnepal.com.np/2.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120404163618/http://www.missnepal.com.np/2.php|archivedate=2012-04-04|title=Miss Nepal}}</ref> | yearsactive = ২০০৪–বৰ্তমান | height = }} '''উষা ৰজক''' ([[নেপালী]]: उषा रजक; জন্ম: ১৮ অক্টোবৰ ১৯৮৫) এগৰাকী নেপালী অভিনেত্ৰী, মডেল, পেষ্ট্ৰি চেফ আৰু ২০০৬ চনৰ ৱৰ্ল্ড মিছ ইউনিভাৰ্চিটিত [[নেপাল]]ৰ প্ৰতিনিধি।<ref name=":1">{{cite news|url=http://www.wavemag.com.np/issue/article2773.html|title=On The Cover|date=July 2008|work=Wave magazine|accessdate=18 August 2011|archive-date=28 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928235951/http://www.wavemag.com.np/issue/article2773.html|url-status=dead|archivedate=28 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928235951/http://www.wavemag.com.np/issue/article2773.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://moviesnepal.com/usha-rajak-congratulation-new-mother/ |title=Usha Rajak – Congratulation, new mother » Nepali Movies |publisher=Moviesnepal.com |date= |accessdate=2015-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/72584/|title=Arko Kurukshetra, a play of our times|first=Aditi|last=Baral|website=My Republica}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ৰজকে মিচেছ নেপাল ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২১ খিতাপো অৰ্জন কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite web |last=Republica |title=Dikchya K.C crowned Mrs Nepal 2021 |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/122307/ |access-date=2023-12-31 |website=My City |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Today |first=N. L. |date=2022-01-02 |title=Dikshya KC bags Mrs Nepal title |url=https://www.nepallivetoday.com/2022/01/02/dikshya-kc-bags-mrs-nepal-title/ |access-date=2023-12-31 |website=Nepal Live Today |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৮৫ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত নেপালৰ ললিতপুৰত ভুৱন ৰজক আৰু শশী ৰজকৰ কোলাত উষা ৰজকৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=":0" /> ২০০২ চনত তেওঁ বাল বিদ্যা ছেকেণ্ডাৰী হাইস্কুলৰ পৰা স্কুল লিভিং চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰি স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। হাইস্কুলৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰি উষাই প্ৰসাদী একাডেমীত বাণিজ্য অধ্যয়ন কৰে, যৰ পৰা তেওঁ ২০০৪ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট চাৰ্টিফিকেট লাভ কৰে।<ref name=":0" /> == কেৰিয়াৰ == ২০০৪ চনত উষাই ললিতপুৰৰ ইউনিক একাডেমীত বি বি এ (BBA) পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰে। একাডেমীত পঢ়ি থকাৰ সময়তে তেওঁ মডেলিং জগতত খোজ পেলায়। তেওঁৰ প্ৰথমখন ডাঙৰ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা আছিল লাক্স বিউটি ষ্টাৰ ২০০৪, য'ত তেওঁ ছানচিল্ক মিছ বিউটিফুল হেয়াৰ খিতাপ জয় কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/news/south-asia/19yearold-nepalese-beauty-crowned-lux-beauty-star-2004_160120.html|title=19-year-old Nepalese beauty crowned Lux Beauty Star 2004|date=2004-05-23|work=Zee News|access-date=2018-05-22|language=en}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ জাভেদ হাবিব আৰু লেকমে কচমেটিক্সৰ দৰে ব্ৰেণ্ডৰ ৰেম্প মডেল হিচাপে কাম কৰে। এই সময়ছোৱাত তেওঁ ৱেভ আৰু লাইফষ্টাইল আলোচনীৰ বেটুপাততো স্থান পাইছিল।<ref name=":1" /> ২০০৫ চনত উষাই পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে কাঠমাণ্ডুৰ স্থানীয় থিয়েটাৰ জগতৰ সৈতে জড়িত হয়। তেওঁৰ অভিষেক ঘটিছিল বিজয় মল্লৰ "কংকাল" নাটকত এটা মুখ্য চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে, যিখন চিতৱানত অনুষ্ঠিত নেপালী ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ খিতাপ লাভ কৰিছিল। প্ৰথম অভিনয়ৰ সফলতাৰ পিছত উষাই এক্টৰ ষ্টুডিঅ’ নেপালৰ নাট্য প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত অভিনয়ৰ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, য’ত তেওঁ অনুপ বৰালৰ দৰে পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰে। ষ্টুডিঅ’ৰ এটা অনুষ্ঠানৰ সময়ত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক নিৰক পাউডেলৰ চকু তেওঁৰ ওপৰত পৰে আৰু তেওঁ উষাক পৰৱৰ্তী ছবি ''কুসুমে ৰুমাল ২''ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।<ref name=":2" /> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == তেওঁৰ মডেলিং কেৰিয়াৰত লাভ কৰা প্ৰথমটো খিতাপ আছিল ছানচিল্ক মিছ বিউটিফুল হেয়াৰ। তাৰ পিছত তেওঁ ২০০৬ চনত দক্ষিণ কোৰিয়াত অনুষ্ঠিত ৱৰ্ল্ড মিছ ইউনিভাৰ্চিটিত নেপালক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2006-10-13 |title=Usha is Nepal’s Miss University |url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/usha-is-nepalaes-miss-university |access-date=2023-12-23 |website=himalayantimes}}</ref> ২০০৫ চনত নেপালত অনুষ্ঠিত ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য শিল্পী প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। পিছলৈ তেওঁ ২০০৯ চনত নেপালত অনুষ্ঠিত ডিজিটেল চিনেমা বঁটাত এইচ আই ভি/এইডচ সজাগতামূলক ছবি ''ৱান ডে''ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.cybernepal.com.np/article.php?aid=2596 |title=CS : CyberSansar.com - Usha Rajak Preparing For Miss Nepal! |publisher=Cybernepal.com.np |date=2008-06-24 |accessdate=2015-08-11 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212118/http://www.cybernepal.com.np/article.php?aid=2596 |url-status=dead |archivedate=2015-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923212118/http://www.cybernepal.com.np/article.php?aid=2596 |deadurl=yes }}</ref> ৰজকে ২০২১ চনত মিচেছ নেপাল ইণ্টাৰনেশ্যনেল খিতাপো জয় কৰিছিল।<ref name=":3" /> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! শীৰ্ষক ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" |টোকা !Ref |- | |''দেৱী'' |বিচাৰক | | |- |২০২৩ |জুলেবি | | |<ref>{{Cite web |title=Nepal needs more films like ‘Julebi’ |url=http://kathmandupost.com/movie-review/2023/08/23/nepal-needs-more-films-like-julebi?verify=False |access-date=2023-12-28 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> |- |২০২১ |''কাঠপুতলী- দ্য পাপেট'' |শোভা | |<ref>{{Cite web |title=‘Kathaputali’ is too predictable, but it has its moments |url=http://kathmandupost.com/movie-review/2022/01/04/kathaputali-is-too-predictable-but-it-has-its-moments |access-date=2023-12-28 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-12-29 |title=Kathaputali To Be Released From Friday |url=https://old.risingnepaldaily.com/detour/kathaputali-to-be-released-from-friday |website=rising nepal daily }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Republica |title=Filmmakers appreciate ‘Kathputali’ |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/122208/ |access-date=2023-12-28 |website=My City |language=en}}</ref> |- |২০১৩ |''কথা'' | | | |- |২০১০ |''কুসুমে ৰুমাল ২'' |জেনি | |<ref name=":2">{{Cite web |last=Singh |first=Rishi |date=2008-02-16 |title=On location: Kusume Rumal 2 |url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/on-location-kusume-rumal-2 |access-date=2023-12-28 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> |- |২০০৯ |ইকু- দ্য জংঘল মেন | | |<ref name=":0">{{Cite web |last=StoriesAsia |title=Usha Rajak’s Journey in the Nepali Film Industry |url=https://thediplomat.com/2020/08/usha-rajaks-journey-in-the-nepali-film-industry/ |access-date=2023-12-28 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> |- |২০০৮ |ৱান ডে | | |<ref name=":0" /> |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == * {{IMDb name}} * {{Facebook|usha.rajak.actress}} * {{Instagram|usharajak}} [[শ্ৰেণী:নেপালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] pxubswoxne3uu1335hssc11v4j4gie2 0 133648 622429 616005 2026-08-01T16:36:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622429 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিডিয়া ব্ৰেডী | image = Lydia Bradey ONZM (cropped).jpg | alt = | caption = ২০২০ চনত ব্ৰেডী | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1961|10|09|df=y}} | birth_place =[[ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ]], [[নিউজিলেণ্ড]] | death_date = | death_place = | occupation = পৰ্বতাৰোহী | years_active = | known_for = পৰিপূৰক অক্সিজেন নোহোৱাকৈ মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শিখৰত উপনীত হোৱা প্ৰথম মহিলা (১৯৮৮) | notable_works = | partner = ডিন ষ্টেপলছ }} '''লিডিয়া পৌনামু ব্ৰেডী''' অ ন জে এম ({{lang-en|Lydia Pounamu Brady ONZM}}; জন্ম: ৯ অক্টোবৰ ১৯৬১) নিউজিলেণ্ডৰ এগৰাকী পৰ্বতাৰোহী। ১৯৮৮ চনত পৰিপূৰক অক্সিজেন নোহোৱাকৈ মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শিখৰত উপনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>[http://www.goodreads.com/book/show/25596556-going-up-is-easy Going Up is Easy] goodreads.com</ref> তেওঁ মুঠ ছবাৰ মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.adventureconsultants.com/adventure/EverestSummitList/|title=List of Everest summiters [sic] with Adventure Consultants|work=adventureconsultants.com|access-date=9 January 2017|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202041443/http://www.adventureconsultants.com/adventure/EverestSummitList/|deadurl=yes}}</ref><ref name="Ibbotson">{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10885297|date=22 May 2013|title=Record-breaking glory on Mt Everest|first=Lucy|last=Ibbotson|work=[[The New Zealand Herald]]|access-date=10 March 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.adventureconsultants.com/expeditions/seven-summits/everest/|title=Everest Expedition|website=Adventure Consultants}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== লিডিয়া ব্ৰেডীৰ জন্ম হৈছিল নিউজিলেণ্ডৰ ক্ৰাইষ্টচাৰ্চত। পিতৃৰ নাম জন ব্ৰেডী আৰু মাতৃ নাম ৰয়ছ। শৈশৱৰ বেছিভাগ সময়ত দেউতাক তেওঁলোকৰ লগত নাছিল বাবে লিডিয়া আৰু মাকে আৰ্থিকভাৱে সংগ্ৰাম কৰি জীৱন কটাব লগা হৈছিল।<ref name=child>{{cite book|title=Postcards from the Ledge|first=Greg|last=Child|publisher=[[Mountaineers Books]]|location=[[Seattle]], [[Washington (state)|Washington]]|year=1998}}</ref> লিডিয়া ব্ৰেডিয়ে কিশোৰী অৱস্থাতে পৰ্বতাৰোহণৰ কাম হাতত লৈছিল; ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ প্ৰথম প্ৰান্তৰ অভিযানত নামিছিল আৰু ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ মাউণ্ট কুক আৰু মাউণ্ট এস্পাইৰিঙৰ শিখৰত উঠিছিল।<ref name=en04>{{cite web|url=http://www.everestnews2004.com/climbers/lydiabradey1987.htm|title= Everest Summiter: [sic] Lydia Bradey|year=2004|publisher=EverestNews.com|access-date=10 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20061007113743if_/http://www.everestnews2004.com/climbers/lydiabradey1987.htm|archive-date=7 October 2006}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ নিয়মিতভাৱে বন্ধু ৰব হলৰ সৈতে পাহাৰ আৰোহণ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেওঁৰ বন্ধু গেৰী বলক লগ পাইছিল।<ref name=child/> ১৯ বছৰ বয়সত ব্ৰেডিয়ে নিউজিলেণ্ড এৰি চাৰিবছৰীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্বতাৰোহণ ভ্ৰমণলৈ যায়, য’ত আলাস্কাৰ ডেনালিত উঠিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল আৰু যোচেমাইটৰ ডাঙৰ দেৱালসমূহত দহবাৰ আৰোহণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সাতটা আৰোহণ প্ৰথমবাৰৰ বাবে লিডিয়া ব্ৰেডীয়ে কৰা আৰোহণ আছিল।<ref name=child/><ref name=en04/> ==পৰ্বতাৰোহণ জীৱন== ১৯৮৭ চনত ব্ৰেডিয়ে দ্বিতীয় গাশ্বাৰব্ৰামৰ শিখৰত আৰোহণ কৰে। এই আৰোহণৰ ফলত তেওঁ বিশ্বৰ চৈধ্যটা ৮,০০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ শৃংগৰ ভিতৰত এটাত বগাই উপনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী অষ্ট্ৰেলিয়ান মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name=en04/> এই আৰোহণ বিতৰ্কিত বুলি প্ৰমাণিত হয় কাৰণ ব্ৰেডিয়ে কাষৰীয়া গেছাৰব্ৰাম I ৰ সহায়লৈ গাশ্বাৰব্ৰামৰ শিখৰত আৰোহণ কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁৰ আৰোহণ অবৈধ হৈ পৰিছিল।<ref name=child/> ১৯৮৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰেডিয়ে সফলতাৰে এককভাৱে মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰে, তেওঁ পৰিপূৰক অক্সিজেন অবিহনে শিখৰত উপনীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়, লগতে সেই সময়ত নিউজিলেণ্ডৰ প্ৰথম মহিলা আৰু আটাইতকৈ কম বয়সীয়া মহিলা হিচাপে ক্ষ্যাতি লাভ কৰে।<ref name=stuff>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/world/asia/8729630/Everests-history-marked-in-blood|title=Everest's history marked in blood |first=Michael|last=Daly|date=29 May 2013|publisher=[[Stuff.co.nz]]|access-date=10 March 2014}}</ref> এই আৰোহণেও পূৰ্বৰ বছৰৰ দ্বিতীয় গাশ্বাৰব্ৰামৰ দৰে নেপালীসকলৰ সৈতে সহমতত উপনীত হোৱাত নিয়ম ভংগ কৰিছিল। তেওঁ যিটো পথেৰে আৰোহণ কৰিছিল সেই পথটোৰ বাবে অনুমতি পত্ৰ নাছিল। আৰু পাহাৰ বগোৱাৰপৰা নিষিদ্ধ হোৱাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তেওঁৰ সতীৰ্থ ৰব হল আৰু গেৰী বলে কয় যে তেওঁ শিখৰত উপনীত হোৱা নাই। যেতিয়া নেপাল চৰকাৰে ব্ৰেডীক ১০ বছৰৰ বাবে মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণ নিষেধাজ্ঞাৰ ভাবুকি দিছিল, তেতিয়া তেওঁ মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শীৰ্ষত উপনীত হোৱা বুলি কৰা নিজৰ দাবীটো উঠাই লৈছিল। কিন্তু পিছত তেওঁ পুনৰ স্পষ্টকৈ কৈছিল যে তেওঁ সঁচাকৈয়ে এভাৰেষ্টৰ শীৰ্ষত উপনীত হৈছিল। <ref name=stuff/> ১৯৯৪ চনত ব্ৰেডিয়ে অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফিজিঅ’থেৰাপিৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৯৮ চনত তেওঁ আকুপাংচাৰৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ২০০০ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাউণ্টেন এণ্ড স্কি গাইড (আইএফএমজিএ) হয়।<ref name=cs>{{cite web|url=http://www.celebrityspeakers.com.au/lydia-bradey/|title=Lydia Bradey: High Altitude Climber and Motivational Speaker|publisher=CelebritySpeakers.com.au|access-date=10 March 2014|archivedate=10 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140310130532/http://www.celebrityspeakers.com.au/lydia-bradey/|deadurl=yes}}</ref> তেতিয়াৰপৰাই তেওঁ ৱানাকাত ভিত্তি কৰি আলপাইন গাইড হিচাপে কাম কৰে।<ref name=otd>{{cite news|url=http://www.odt.co.nz/news/queenstown-lakes/7319/lydia-top-peak-twice-20-years|first=Matthew|last=Haggart|date=27 May 2008|title=Lydia on top of peak twice in 20 years|work=[[Otago Daily Times]]|access-date=10 March 2014|archivedate=10 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140310125814/http://www.odt.co.nz/news/queenstown-lakes/7319/lydia-top-peak-twice-20-years|deadurl=yes}}</ref> ব্ৰেডীয়ে প্ৰথম আৰোহণৰ বিছ বছৰৰ পাছত ২০০৮ চনৰ মে’ মাহত মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ দ্বিতীয়টো শিখৰত আৰোহণ কৰে। তেখেতে আউটফিতাৰ এডভেঞ্চাৰ কনচালটেণ্টছ (এচি)ৰ অধীনত ক্লায়েণ্টৰ এটা দলৰ বাবে গাইড হিচাপে উঠিছিল।<ref name=otd/> ২০১৩, ২০১৬ আৰু ২০১৮ চনত ব্ৰেডিয়ে এভাৰেষ্টত তৃতীয়ৰপৰা পঞ্চমটো আৰোহণ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। পুনৰ এচি গাইড হিচাপে কাম কৰিছিল; আৰু ২০১৯ চনত তেওঁ ষষ্ঠবাৰৰ বাবে এভাৰেষ্ট আৰোহণত গাইড হিচাপে অংশ লয়। এইবাৰ তেওঁ চীনৰ তিব্বতৰপৰা এটা আমেৰিকান কোম্পানী আলপেংল' এক্সপেডিচনৰ বাবে গাইড কৰিছিল।<ref name="Ibbotson"/> পৰ্বতাৰোহণ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ বাবে ২০২০ চনৰ নৱবৰ্ষৰ সন্মানত তেওঁক নিউজিলেণ্ড অৰ্ডাৰ অৱ মেৰিটৰ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.dpmc.govt.nz/publications/new-year-honours-list-2020 | title=New Year honours list 2020 |date=31 December 2019 | publisher=Department of the Prime Minister and Cabinet | access-date=31 December 2019}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নিউজিলেণ্ডৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পৰ্বতাৰোহী]] 1184hqodhef7bit1nc80dy328a0pl01 0 135053 622694 597732 2026-08-02T11:00:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622694 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = আলিনা প্লুগাৰু | image = Alina Plugaru 2011.jpg | caption = ২০১১ চনৰ ১৪ মে'ত প্লুগাৰু | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1987|12|18|df=y}} | birth_place = ভাছলুই, [[ৰোমানিয়া]] | death_date = | death_place = | spouse = | height = ৫ ফুট ৭ ইঞ্চি | alias = এনৰিকা ডলছ, এনৰিকা, এৰিকা, আলিনা, আলিনা ব্লু, ক্ৰিষ্টেল, এলি, ইভ, নিকোল, চেলেনা | website = }} '''আলিনা প্লুগাৰু''' ([[ইংৰাজী]]: Alina Plugaru; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৮৭) এগৰাকী [[ৰোমানিয়া]]ন উদ্যোগী আৰু প্ৰাক্তন [[পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]], যাক ৰোমানিয়াত "পৰ্ণৰ ৰাণী" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name="Alina Plugaru, Oficial Regina Porno">{{cite news|url=http://www.libertatea.ro/index.php?section=articole&screen=stire&sid=204238|title=Alina Plugaru, Oficial Regina Porno|work=Libertatea.ro|first=Ionescu|last=Alexandru|date=10 May 2008|access-date=2008-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612145432/http://www.libertatea.ro/index.php?section=articole&screen=stire&sid=204238|archive-date=2008-06-12|url-status=dead|archivedate=2008-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612145432/http://www.libertatea.ro/index.php?section=articole&screen=stire&sid=204238|deadurl=yes}}</ref> ষ্ট্ৰিপাৰ আৰু মডেল হিচাপে কাম কৰাৰ পিছত তেওঁ ২০০৬ চনত কামোদ্দীপক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। == জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ == প্লুগাৰুৰ জন্ম ৰোমানিয়াৰ ভাছলুইত হৈছিল। ১৫ বছৰ বয়সত প্লুগাৰুৱে মডেলিং কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু তেওঁ বুখাৰেষ্টলৈ গুচি যায়। ১৬ বছৰ বয়সত তেওঁ এগৰাকী 'এক্সটিক ডান্সাৰ' হিচাপে কাম আৰম্ভ কৰে। তেওঁ দুবছৰ ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল, যাৰ পিছত এখন পৰ্ণ ফিল্মৰ চেট পৰিদৰ্শন কৰি তেওঁৰ এই ক্ষেত্ৰখনৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মে। তেওঁ ১৮ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছতেই ২০০৬ চনত পৰ্ণ ষ্টাৰ আৰু পৰিচালক জেঞ্জা ৰাগীৰ সৈতে পৰ্ণ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। [[চিত্ৰ:Alina Plugaru.jpg|thumb|left|২০০৮ চনৰ বুখাৰেষ্ট ইৰ'ছ শ্ব'ত আলিনা প্লুগাৰু]] প্লুগাৰুৱে ৰোমানিয়া আৰু অন্যান্য দেশত এগৰাকী নৃত্যশিল্পী হিচাপে নিয়মিতভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। যোৱা কেইবছৰমান ধৰি তেওঁ ইউৰোপৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কামোদ্দীপক মেলাসমূহ যেনে 'দ্য ইৰ'ছ শ্ব' বুখাৰেষ্ট', 'দ্য বাৰ্চিলোনা ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইৰ'টিক ফিল্ম ফেষ্টিভেল', 'দ্য লিবন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইৰ'টিক ফেষ্টিভেল', 'দ্য ইৰ'ছ পৰ্টো', 'দ্য ইৰ'ছ এণ্ড এমোৰ ভিয়েনা' আৰু 'দ্য ইৰ'ছ শ্ব' চফিয়া'ত এগৰাকী নিয়মীয়া অতিথি আছিল। বিগত বৰ্ষসমূহত তেওঁ ৰোমানিয়ান ইৰ'টিক ইণ্ডাষ্ট্ৰী এৱাৰ্ডছ (PIER 2008 আৰু PIER 2009)ত শ্ৰেষ্ঠ ৰোমানিয়ান পৰ্ণ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ৰোমানিয়াৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মনোৰঞ্জন উদ্যোগৰ উন্নতিত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্লুগাৰুক স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref name="Alina Plugaru, Cea Mai Bună Actriţă Porno">{{cite news|url=http://www.click.ro/Buna-Dimineata/alina-plugaru-cea-mai-buna-actrita-porno|title=Alina Plugaru, Cea Mai Bună Actriţă Porno|work=Click.ro|first=Dancu|last=Andreea|date=10 May 2008|access-date=2008-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513084605/http://www.click.ro/Buna-Dimineata/alina-plugaru-cea-mai-buna-actrita-porno|archive-date=2008-05-13|url-status=dead}}</ref><ref name="Alina Plugaru, Regina Eros Show">{{cite news|url=http://www.libertatea.ro/stire/alina-plugaru-regina-eros-show-242250.html|title=Alina Plugaru, Regina Eros Show|work=Libertatea.ro|first=Munteanu|last=C. Radu|date=2 June 2009|access-date=6 June 2009|archive-date=17 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090917150436/http://www.libertatea.ro/stire/alina-plugaru-regina-eros-show-242250.html|url-status=dead|archivedate=17 September 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090917150436/http://www.libertatea.ro/stire/alina-plugaru-regina-eros-show-242250.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত এক অনলাইন নিৰ্বাচনত তেওঁক 'আদৰ্শ ৰোমানিয়ান মহিলা' হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল আৰু প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ (২৪.৬৯%) ৱেবছাইট দৰ্শকে তেওঁৰ সপক্ষে ভোট দিছিল। ২০০৯ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত প্লুগাৰুৱে প্ৰাপ্তবয়স্ক চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পৰা অৱসৰৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref name="Alina Plugaru nu va mai juca în filme porno">{{cite news |url=http://www.libertatea.ro/stire/alina-plugaru-nu-va-mai-juca-in-filme-porno-257345.html |title=Alina Plugaru nu va mai juca în filme porno |work=Libertatea.ro |first=Munteanu |last=C. Radu |date=September 24, 2009 |access-date=1 October 2009 |archive-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090927053011/http://www.libertatea.ro/stire/alina-plugaru-nu-va-mai-juca-in-filme-porno-257345.html |url-status=dead |archivedate=13 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113172137/http://www.libertatea.ro/stire/alina-plugaru-nu-va-mai-juca-in-filme-porno-257345.html |deadurl=yes }}</ref> প্লুগাৰুৱে ২০১১ চনত 'ইৰ'টিক ড্ৰিমছ শ্ব' বাই আলিনা প্লুগাৰু' নামৰ এটা কামোদ্দীপক নৃত্য দল গঠন কৰে<ref name="Alina Plugaru se intoarce in industria XXX">{{cite news |url=http://www.libertatea.ro/detalii/articol/alina-plugaru-se-intoarce-in-industria-xxx-315807.html |title=Alina Plugaru se intoarce in industria XXX |work=Libertatea.ro |date=23 December 2010 |archive-date=19 May 2011 |access-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519162202/http://www.libertatea.ro/detalii/articol/alina-plugaru-se-intoarce-in-industria-xxx-315807.html |url-status=dead |archivedate=19 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110519162202/http://www.libertatea.ro/detalii/articol/alina-plugaru-se-intoarce-in-industria-xxx-315807.html |deadurl=yes }}</ref> আৰু তেওঁ উৎসৱ, ব্যক্তিগত পাৰ্টি আৰু ৰাজহুৱা স্থানত নিজৰ দলটোৰ সৈতে সঘনাই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। ২০১১ চনৰ মে' মাহত তেওঁ ৰোমানিয়ান ইৰ'টিক ইণ্ডাষ্ট্ৰী এৱাৰ্ডছত (PIER 2011) নিজৰ নৃত্য দলটোৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ শ্ব'ৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Eros Show 2011 a desemnat castigatorii industriei porno!">{{cite news |url=http://www.showbiz.ro/monden/8266183-eros-show-2011-a-desemnat-castigatorii-industriei-porno-poze |title=Eros Show 2011 a desemnat castigatorii industriei porno! |work=Showbiz.ro |date=13 May 2011 |access-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804074839/http://www.showbiz.ro/monden/8266183-eros-show-2011-a-desemnat-castigatorii-industriei-porno-poze |archive-date=4 August 2011 |url-status=dead |archivedate=17 August 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170817221628/http://www.showbiz.ro/monden/8266183-eros-show-2011-a-desemnat-castigatorii-industriei-porno-poze |deadurl=yes }}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পৰা অৱসৰ লোৱাৰ পিছত তেওঁ বুখাৰেষ্টৰ অন্যতম শীৰ্ষ ৰেটিং থকা এটা কামোদ্দীপক মালিচ কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে।<ref name="Inaugurarea salonului de masaj erotic Mon Amour Massage">{{cite news |url=https://www.monamour-masaj.ro/en/blog/opening-erotic-massage-parlour |title=Opening of the Mon Amour erotic massage parlour in Bucharest |work=MonAmour-Masaj.ro|date=26 May 2008}}</ref> ২০১৫ চনত প্লুগাৰু 'প্ৰ' টিভিত' প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটী ধাৰাবাহিক ''চাণ্ট চেলিব্ৰু, স্কোৱাটে-মা ডে আইচি!'' (I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!-ৰ ৰোমানিয়ান সংস্কৰণ) ৰ এগৰাকী প্ৰতিযোগী আছিল।<ref name="Follow Up. Actriţă de filme pentru adulţi, Alina Plugaru şi actorul Gabi Jugaru s-au alăturat echipei „Sunt celebru, scoate-mă de aici!”">{{cite news|url=http://www.radardemedia.ro/follow-actrita-de-filme-pentru-adulti-alina-plugaru-si-actorul-gabi-jugaru-s-au-alaturat-echipei-sunt-celebru-scoate-ma-de-aici/|title=Follow Up. Actriţă de filme pentru adulţi, Alina Plugaru şi actorul Gabi Jugaru s-au alăturat echipei "Sunt celebru, scoate-mă de aici!"|work=Radardemedia.ro |date=19 February 2015}}</ref> ১৬ দিনৰ পাছত জনসাধাৰণৰ ভোটৰ জৰিয়তে তেওঁক শ্ব'টোৰ পৰা বাহিৰ কৰা হয়। == দূৰদৰ্শন == * ''চাণ্ট চেলিব্ৰু, স্কোৱাটে-মা ডে আইচি!'' (২০১৫) ষ্টুডিঅ': প্ৰ' টিভি * ''নিমানি নু-ই পাৰফেক্ট'' (২০০৯) ষ্টুডিঅ': প্ৰাইমা টিভি * ''মেকিং অফ'' (২০০৭) ষ্টুডিঅ': অ'পেন মিডিয়া প্ৰডাকচন * ''চেক্ৰেটুল মেৰী'' (২০০৫) ষ্টুডিঅ': লা ডলচে ভিটা প্ৰডাকচন এণ্ড এণ্টেনা ১ টিভি == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Alina Plugaru}} * {{official website|http://www.alinaplugaru.ro}} * {{IMDb name|2687469|Alina Plugaru}} * {{iafd name|id=Enrika_EU_06|gender=female|name=Alina Plugaru}} * {{afdb name|43147|Alina Plugaru}} [[শ্ৰেণী:ৰোমানিয়াৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:পৰ্ণষ্টাৰ]] mt70qhc042bv6ch9jjdl4h6z6ipunrx 0 135233 622408 602641 2026-08-01T14:52:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622408 wikitext text/x-wiki '''মেৰী মেকি''' (জন্ম কেথলিন মেৰী হুইটলাম, জন্ম ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে) ১৯৭১ চনৰপৰা ৭০খনতকৈও অধিক কল্পকাহিনী আৰু অকল্পনীয় কিতাপৰ ইংৰাজী লেখক। তেওঁৰ ৰচনা ২০টা ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। বিশেষকৈ নেচনেল ট্ৰাষ্টৰ বাবে এটা দেশীয় ঘৰ চোৱা-চিতা কৰা জীৱনৰ লঘু হৃদয়ৰ বিৱৰণৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত।<ref>[https://www.stillscribbling.com Author's website. Retrieved 1 November 2020.]</ref> ==জীৱন== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লিংকনত<ref>Hachette Australia website. [http://www.hachette.com.au/authors/mary-mackie/ Retrieved 19 November 2013.]</ref> চাৰ্লছ উইলিয়াম এডৱাৰ্ড হুইটলেম<ref>Dedication in ''Cobwebs and Cream Teas''. [https://books.google.com/books?id=cW4XAAAAQBAJ&dq=%22Mary+Mackie%22+Whitlam&pg=PT1 Retrieved 20 November 2013.]</ref> আৰু তেওঁৰ পত্নী কেথলিনৰ ডাঙৰ কন্যা হিচাপে জন্মগ্ৰহণ হৈছিল মেৰী মেকিৰ। ১৯৫৯ চনলৈকে পৰিয়ালটোৱে কাৰহ’লম ৰোডত বাস কৰিছিল আৰু চহৰৰ দক্ষিণে থকা নৰ্থ হাইকেহামলৈ গুচি গৈছিল। মেৰীয়ে আঠ বছৰ বয়সৰপৰাই গল্প, কবিতা আৰু প্লেলেট (অপ্ৰকাশিত) লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ছেইণ্ট ফেইথছ প্ৰাইমেৰী এণ্ড জুনিয়ৰ স্কুল আৰু লিংকন ক্ৰাইষ্ট হাস্পতাল হাইস্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ১৬ বছৰ বয়সত ছটা "অ'" স্তৰৰ সৈতে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://uk.linkedin.com/in/mary-mackie-97137282 Linkin. Retrieved 8 November 2019.]</ref> কিছুদিন তেওঁ এটা বীমা কোম্পানীত একাউণ্ট কেৰাণী<ref>"About the Author" in a reissue of ''Cobwebs and Cream Teas'' (London: Hachette UK, 2013). [https://books.google.com/books?id=cW4XAAAAQBAJ&dq=Mary+Mackie+author&pg=PT160 Retrieved 23 November 2013.]</ref> হিচাপে কাম কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ স্থানীয়ভাৱে ডব্লিউ আৰ এ এফত নামভৰ্তি কৰে আৰু আৰ এ এফ ৱাডিংটনৰ একাউণ্টছ ছেকচনত কাম কৰে আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ ভৱিষ্যত স্বামীক লগ পায়। আৰ এ এফৰ চাৰ্জেণ্ট ক্ৰিষ্টোফাৰ (ক্ৰিছ) মেকিৰ সৈতে বিবাহৰ আৰম্ভণিতে মেৰী আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে বাৰ্লিনৰ (তেতিয়া এতিয়াও দেৱালৰদ্বাৰা বিভক্ত চহৰ) আৰ এ এফ গেট’ত আৰু পিছলৈ পশ্চিম জাৰ্মানীত কিছুসময় কটায়, য’ত তেওঁ প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য উপন্যাস লিখিছিল। ১৯৭১ চনত প্ৰথম প্ৰকাশ পাইছিল। ক্ৰীছে আৰ এ এফৰপৰা ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁলোকে লিংকনৰ ওচৰত অসামৰিক জীৱনত বসতি স্থাপন কৰে। মেৰী মেকি এতিয়া ইংলেণ্ডৰ নৰ্ফক উপকূলৰ হাষ্টেণ্টনৰ ওচৰৰ হিচামত থাকে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ স্বামীক ১০ বছৰ বয়সত তালৈ উলিয়াই অনা হৈছিল আৰু ১৯৯০ চনত তেওঁলোক গাঁওখনলৈ উভতি আহিছিল। দম্পতীহালৰ দুজন পুত্ৰ আছিল আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ চাৰিজন নাতি। মেৰী মেকিয়ে লিখা-মেলা কৰি আছে।<ref name="Author">http://www.stillscribbling.co.uk/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006133424/http://www.stillscribbling.co.uk/index.html |date=6 October 2014 }} ; blog site. [http://rebeccahgiltrow.blogspot.hu/2013/01/writer-mary-mackie.html]. Retrieved 19 November 2013.</ref> তেওঁৰ স্বামী এজন আগ্ৰহী অপেছাদাৰী পুৰাতত্ত্ববিদ, ১৯৯৬ চনত ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰাই চেডজফৰ্ড হিষ্ট’ৰিকেল এণ্ড আৰ্কিঅ’লজিকেল ৰিচাৰ্চ প্ৰজেক্টৰ সৈতে জড়িত আছিল। মেকিৰ জীৱনী ক্ৰীছ ২০১৩ চনত প্ৰকাশ পাইছিল। ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="Author"/> ==কৃতিত্ব== মেৰী মেকিৰ কিতাপ ''কবৱেবছ এণ্ড ক্ৰীম টিজ'' (১৯৯০), ''ড্ৰাই ৰট এণ্ড ডেফডিলছ'' (১৯৯৪) আৰু ''ফ্ৰগস্পাউন এণ্ড ফ্ল’ৰ পলিছ'' (২০০৩) হৈছে নৰ্থ নৰ্ফক নেচনেল ট্ৰাষ্টৰ সম্পত্তি ফেলব্ৰিগ হলৰ জীৱনৰ লঘু হৃদয়ৰ বিৱৰণ, য’ত তেওঁৰ স্বামী ১৯৯০ চনলৈকে সাত বছৰ ধৰি ঘৰুৱা (প্ৰশাসক) আছিল।<ref>Hachette site.</ref> তেওঁৰ আন এখন অকল্পনীয় গ্ৰন্থ যিয়ে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল সেয়া আছিল লুইছা মেৰী ক্ৰেছৱেল (১৮৩০–১৯১৬)ৰ বিষয়ে লিখা দ্য প্ৰিন্সছ থৰ্ন (২০০৮), যাৰ "দ্য লেডী ফাৰ্মাৰ" (১৮৮৭)ৰ আত্মজীৱনীমূলক 'ইইটিন ইয়াৰ্ছ অন চেণ্ড্ৰিংহাম এষ্টেট' (১৮৮৭)<ref>British Library Catalogue entry: [http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=moreTab&ct=display&fn=search&doc=BLL01003244719&indx=1&recIds=BLL01003244719&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&dscnt=1&scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&frbg=&tab=local_tab&dstmp=1392722243099&srt=rank&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=Cresswell%20Sandringham%20Estate&vid=BLVU1 Retrieved 18 February 2014.]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Cresswell had already written two non-controversial pamphlets: ''Norfolk and the Squires, Clergy, Farmers and Labourers, etc.'' (1875) and ''How the Farming in Great Britain Can Be Made to Pay'' (2nd e. 1881). An earlier account of the scandal was by David Skene Duff: ''Whisper Louise. Edward VII and Mrs Cresswell'' (1974).</ref> য়ে এডৱাৰ্ড, প্ৰিন্স অৱ ৱেলছ আৰু তেওঁৰ মহলৰ ওপৰত তিক্ত সমালোচনা কৰিছিল।<ref>Publisher's site. [https://pegasuspublishers.com/authors/mary-mackie Retrieved 25 June 2018.]</ref> কিন্তু উইণ্ডচৰৰ ৰয়েল আৰ্কাইভত কাম কৰা দুদিনকে ধৰি মেৰী মেকিৰ নতুন গৱেষণাই প্ৰমাণ কৰিলে যে এই কাহিনীৰ এটা বেলেগ দিশ আছে। ৰাজকুমাৰী মেৰীৰ ৰয়েল এয়াৰ ফৰ্চ নাৰ্চিং চাৰ্ভিচৰ স্কাই ৱাৰ্ডছ (২০০১ চনৰ সংশোধিত সংস্কৰণ ৱাৰ্ডছ ইন দ্য স্কাই, ২০১৪) শীৰ্ষক কমিচনপ্ৰাপ্ত ইতিহাস লিখি মেৰী মেকিয়ে স্কটলেণ্ডৰ আৰ্ডাৰছিয়াৰৰ হাইলেণ্ডাৰছ সংগ্ৰহালয়ৰ বাবে হাষ্টেণ্টনৰ হাইলেণ্ড হিৰোজ নামৰ এখন চুটি সচিত্ৰ কিতাপ লিখিছিল।<ref>''Hunstanton's Highland Heroes: West Norfolk 1915'' ([[King's Lynn]]: Morningside Publishers, 2018. {{ISBN|0-95759-782-7}}.</ref> ইয়াত কোৱা হৈছে যে ১৯১৫ চনত সক্ৰিয় সেৱাৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ সময়ত কেনেকৈ কুইনছ অ'ন কেমেৰন হাইলেণ্ডাৰছৰ সৈন্যসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হাষ্টেণ্টনত আছিল।<ref>The Highlanders' Museum [http://www.thehighlandersmuseum.com/store/hunstantons-highland-heroes/ Retrieved 7 September 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908015832/http://www.thehighlandersmuseum.com/store/hunstantons-highland-heroes/ |date=8 September 2018 }}</ref><ref>Bookseller's details [https://picclick.co.uk/LOVAT-SCOUTS-HUNSTANTONS-HIGHLAND-HEROES-by-Mary-323421402370.html Retrieved 7 September 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908015724/https://picclick.co.uk/LOVAT-SCOUTS-HUNSTANTONS-HIGHLAND-HEROES-by-Mary-323421402370.html |date=8 September 2018 }}</ref> আইচেনিৰ ৰাণী বৌডিকাক লৈ লিখা মেকিৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''দ্য পিপল অৱ দ্য হৰ্চ'' (১৯৮৭) চেক আৰু হাংগেৰী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হয়। ভিক্টোৰিয়ান নৰ্ফকত পৰিৱেশিত আৰু তিনিটা আছিল ছেণ্ড্ৰিংহাম ৰোজ (১৯৯২), এ চাইল্ড অৱ ছিক্ৰেটছ (১৯৯৩) আৰু দ্য ক্লাউডেড লেণ্ড (১৯৯৪)।<ref name="Author's books">.[http://www.stillscribbling.co.uk/books/books.html Retrieved 18 August 2014.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908015755/http://www.stillscribbling.co.uk/books/books.html |date=8 September 2018 }}</ref> তেওঁৰ পূৰ্বৰ কিছুমান ৰোমাণ্টিক উপন্যাস কেথী ক্ৰিষ্টোফাৰ, এলেক্স এণ্ড্ৰুজ, কেথী চাৰ্লছ আৰু কেৰ'লিন চাৰ্লছ নামৰ ছদ্মনামেৰে লিখা হৈছিল।<ref name="Author's books"/> তেওঁৰ কিতাপ বিশটা ভাষাত প্ৰকাশ পাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]] at7pokcizf0n9znp74ioegryckiq7id 0 135467 622398 602629 2026-08-01T13:56:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622398 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মিৰ’শ্লাভা মণ্টেমায়ৰ | photo = | caption = | title = চেনিওৰীটা UANL ২০১১<br />নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা ইণ্টাৰনেচনেল মেক্সিকো ২০১৩ | birth_name = লুচেৰো মিৰ’শ্লাভা মণ্টেমায়ৰ গাৰ্চিয়া | birth_place = মণ্টেৰী, নুৱেভ’ লিঅ’ন, [[মেক্সিকো]] | birth_date = {{Birth date and age|1990|1|5}} | education = ইউনিভাৰ্চিডাড অটোনোমা ডি নুৱেভ’ লিঅ’ন | height = {{height|m=1.76}} | eye_color = | hair_color = | spouse = {{Marriage|জৰ্জ এডালবেৰ্টো অৰ্টিজ |2021}} }} '''লুচেৰো মিৰ’শ্লাভা মণ্টেমায়ৰ গাৰ্চিয়া''' (জন্ম: ৫ জানুৱাৰী ১৯৯০) এগৰাকী মেক্সিকান সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী, ক্ৰীড়া সংবাদিক আৰু ব্যৱসায়ী। মণ্টেমায়ৰে ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা ইণ্টাৰনেচনেল মেক্সিকো ২০১৩’ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল আৰু ‘মিছ ইণ্টাৰনেচনেল ২০১৩’ত মেক্সিকোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www2.esmas.com/nuestra-belleza-mexico/nuestras-noticias/557691/nuestra-belleza-mexico-internacional-2013-es-lucero-montemayor./|title=Lucero Montemayor, es Nuestra Belleza Internacional México 2013|language=Spanish|access-date=14 January 2013|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304051324/http://www2.esmas.com/nuestra-belleza-mexico/nuestras-noticias/557691/nuestra-belleza-mexico-internacional-2013-es-lucero-montemayor./|deadurl=yes}}</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == লুচেৰো মণ্টেমায়ৰ ২০১১ চনত তেওঁৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত ‘চেনিওৰীটা UANL’ নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁ ‘চেনিওৰীটা কুইমিকাছ ২০১১’ হিচাপে নিজৰ বিভাগক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা নুৱেভ’ লিঅ’ন ২০১২’ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ প্ৰথম ৰানাৰ-আপ হয় আৰু নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা মেক্সিকো ২০১২ প্ৰতিযোগিতাত চিম্থিয়া ডুকুৱেৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ছেমি-ফাইনেল পৰ্যায়ত তেওঁ ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা মুণ্ডো মেক্সিকো ২০১২’ৰ প্ৰথম ৰানাৰ-আপ আছিল। চূড়ান্ত নিশাত তেওঁ পুনৰবাৰ বিজয়ী চিম্থিয়া ডুকুৱেৰ পিছতে প্ৰথম ৰানাৰ-আপৰ স্থান লাভ কৰে। কেইমাহমানৰ পিছত, নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা মেক্সিকো সংস্থাই তেওঁক ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা ইণ্টাৰনেচনেল মেক্সিকো ২০১৩’ হিচাপে মনোনীত কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ জাপানত অনুষ্ঠিত ‘মিছ ইণ্টাৰনেচনেল ২০১৩’ত মেক্সিকোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। == সম্প্ৰচাৰ কেৰিয়াৰ == ২০১৪ চনত মণ্টেৰীৰ ‘টিভি আজটেকা’ৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান ‘ADN’ৰ জৰিয়তে মণ্টেমায়ৰে ক্ৰীড়া সাংবাদিকতাৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.futbolsapiens.com/la-bombonera/miroslava-montemayor-y-su-cumpleanos-periodistico/|title=Miroslava Montemayor y su cumpleaños periodístico|work=Futbol Sapiens|date=30 September 2015|access-date=31 January 2016}}</ref> তাত তেওঁ ২০১৫ চনৰ প্ৰ’ বাউল আৰু এৰিজোনাৰ গ্লেণ্ডেলত অনুষ্ঠিত ‘ছুপাৰ বাউলৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানসমূহ কভাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.publimetro.com.mx/publisport/miroslava-montemayor-la-reportera-que-impacto-en-el-pro-bowl/moaA! ueU9NDIZieEE/ |title=Miroslava Montemayor, la reportera que impactó en el Pro Bowl – Publimetro |website=www.publimetro.com.mx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129065732/http://www.publimetro.com.mx/publisport/miroslava-montemayor-la-reportera-que-impacto-en-el-pro-bowl/moaA! ueU9NDIZieEE/ |archive-date=2015-01-29 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁ আজটেকা এৰি ইএছপিএনত যোগদান কৰে আৰু ‘NFL Live’ৰ স্পেনিছ সংস্কৰণৰ উপস্থাপিকা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfrontrow.com/2015/12/espn-mexico-debuts-nfl-live-show/|title=ESPN in Mexico debuts NFL Live show|author=Gabriela Nunez|date=14 December 2015|work=ESPN Front Row|access-date=31 January 2016}}</ref> তেওঁ ইএছপিএন মেক্সিকোৰ দুপৰীয়াৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান ‘লছ কেপিটানেছ’ৰো উপস্থাপিকা আছিল। ২০১৭ চনৰ আগষ্টত তেওঁ ‘স্পৰ্টছ চেণ্টাৰ’ৰ স্পেনিছ সংস্কৰণৰ এংকৰ হ’বলৈ পূৰ্বৰ অনুষ্ঠানসমূহ ত্যাগ কৰে। তেওঁ আদলবেৰ্টো ফ্ৰাঙ্কোৰ সৈতে প্ৰতি বৃহস্পতিবাৰে ইএছপিএন২-ত ‘অট্ৰা ৰোণ্ডা’ নামৰ এটা অনুষ্ঠান পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web| url = http://espnmediazone.com/mexico/press-releases/2017/06/espn-y-cuauhtemoc-moctezuma-heineken-presentan-su-nuevo-show-otra-ronda/| title = ESPN y Cuauhtémoc Moctezuma Heineken presentan su nuevo show "Otra Ronda" - ESPN MediaZone Latin America North| date = 21 June 2017| access-date = 27 March 2026| archivedate = 24 June 2018| archiveurl = https://web.archive.org/web/20180624150303/https://espnmediazone.com/mexico/press-releases/2017/06/espn-y-cuauhtemoc-moctezuma-heineken-presentan-su-nuevo-show-otra-ronda/| deadurl = yes}}</ref> ইএছপিএনত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ মেক্সিকান টেনিছ অপেন, লছ কাবোছ অপেন, ছুপাৰ বাউল আৰু ২০১৮ চনৰ ৰাছিয়া ফিফা বিশ্বকাপৰ দৰে অনুষ্ঠানসমূহ কভাৰ কৰিছে। ২০১৯ চনৰ ৪ অক্টোবৰত তেওঁ ইএছপিএন ত্যাগ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == মণ্টেমায়ৰ ব্যৱসায়ী তথা ‘ক্লাব টিজুয়ানা’ৰ সভাপতি আৰু স্বত্বাধিকাৰী জৰ্জ এলবেৰ্টো হেংকৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছিল। ২০১৯ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকে ইনষ্টাগ্ৰামৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ বাগদানৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/grupoeditorialsimjor/docs/edicio_n_estilodf_436_internet/38|title = Estilo DF Lila Downs by EstiloDF - Issuu| date=28 May 2019 }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] edep1152xdphfh2ng715mrj1r4m2pkf 0 136318 622451 598512 2026-08-01T17:01:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622451 wikitext text/x-wiki প্ৰাচীনতম লিখিত সাহিত্যৰ সময়ৰে পৰাই নাৰীয়ে [[সাহিত্য]]লৈ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। আদিম সভ্যতাৰ পৰাই লিখিত যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত নাৰীসকলে অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ==ইতিহাস== প্ৰথম পৰিচিত লেখিকাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম হ’ল এনহেডুৱান্না; তেওঁ এতিয়ালৈকে নথিভুক্ত হোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন কবিও। তেওঁ দেৱী ইনান্না আৰু চন্দ্ৰ দেৱতা নান্নাৰ (চিন) উচ্চ পুৰোহিত আছিল। তেওঁ ৪,২০০ বছৰতকৈও অধিক সময় পূৰ্বে চুমেৰীয় নগৰ-ৰাষ্ট্ৰ উৰত বাস কৰিছিল।<ref>''Gods, Demons, and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary'' by Jeremy Black and Anthony Green (1992, ISBN 0-292-70794-0), p. 134 (entry "Nanna-Suen").</ref> এনহেডুৱান্নাই চুমেৰীয় সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ ভিতৰত ইনান্নাৰ প্ৰতি কেইবাটাও ব্যক্তিগত ভক্তি আৰু "টেম্পল হাইমনছ্" (মন্দিৰৰ স্তুতিগীত) নামেৰে জনাজাত গীতৰ সংগ্ৰহ অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ উপৰিও আন কেইবাটাও পাঠ তেওঁৰ নামত প্ৰচলিত।<ref>Hallo and Van Dijk 1968, p. 3.</ref> ই তেওঁক পৃথিৱীৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমগৰাকী নামযুক্ত লেখক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite book|author=Roberta Binkley|title=Rhetoric before and beyond the Greeks|year=2004|publisher=SUNY Press|isbn=9780791460993|pages=47|chapter=Reading the Ancient Figure of Enheduanna}}</ref> তেওঁ ‘ই এন’ উপাধি ধাৰণ কৰা প্ৰথম পৰিচিত মহিলা আছিল, যিটো আছিল এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক পদবী আৰু প্ৰায়ে ৰাজকীয় কন্যাসকলে এই পদবী লাভ কৰিছিল।<ref>J Renger 1967: "Untersuchungen zum Priestertum in der altbabylonischen Zeit", ''Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie''. Vol. 58, p. 118.</ref> তেওঁৰ পিতৃ আক্কাদৰ ৰজা ছাৰ্গনে তেওঁক এই পদত নিযুক্তি দিছিল। তেওঁৰ মাতৃ সম্ভৱতঃ ৰাণী তাশ্লুল্টুম আছিল।<ref>{{Cite book |title=Women, Crime, and Punishment in Ancient Law and Society: The ancient Near East |author=Elisabeth Meier Tetlow |url=https://books.google.com/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&q=Tashlultum&pg=PA245 |publisher=Continuum International Publishing Group |isbn=978-0-8264-1628-5 |year=2004 |access-date=29 July 2011}}</ref><ref>{{Cite book |title=Mesopotamia and the ancient Near East |author=Michael Roaf |url=https://books.google.com/books?id=SapVAAAAYAAJ&q=Tashlultum|publisher=Stonehenge Press |isbn=978-0-86706-681-4 |year=1992 |access-date=29 July 2011}}</ref> ছাৰ্গনে তেওঁৰ সাম্ৰাজ্যৰ দক্ষিণ অংশত (য’ত উৰ চহৰ অৱস্থিত আছিল) ক্ষমতা সুৰক্ষিত কৰাত সহায়ক হোৱাকৈ এক চতুৰ ৰাজনৈতিক পদক্ষেপৰ জৰিয়তে এনহেডুৱান্নাক উচ্চ পুৰোহিতৰ পদত নিযুক্তি দিছিল।<ref name="Franke, p. 831">Franke, p. 831.</ref> === খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকা === '''চাফো''' (ইংৰাজী: Sappho; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬৩০ – ৫৭০ মানত) আছিল লেছবছ দ্বীপৰ এগৰাকী প্ৰাচীন গ্ৰীক কবি। চাফো তেওঁৰ গীতিকাব্যৰ বাবে জনাজাত, যিবোৰ লাইয়াৰ নামৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে গাবলৈ ৰচনা কৰা হৈছিল। চাফোৰ বেছিভাগ কবিতাই বৰ্তমান বিলুপ্ত হৈছে আৰু যিখিনি আছে সেইবোৰো খণ্ডিত ৰূপতহে পোৱা যায়; কেৱল এটা সম্পূৰ্ণ কবিতা বৰ্তমান পোৱা যায়: "অ’ড টু এফ্ৰোডাইটি"। গীতিকাব্যৰ উপৰিও চাফোৱে কৰুণা আৰু আয়াম্বিক শৈলীৰ কবিতাও লিখিছিল বুলি প্ৰাচীন সমালোচকসকলে দাবী কৰে। তৃতীয় শতিকাত আভাইয়াৰ নামৰ এগৰাকী তামিল কবি আছিল যিয়ে সঙ্গম যুগত বাস কৰিছিল। তেওঁক কবি পৰণাৰ, কবিলাৰ আৰু তিৰুভল্লুৱৰৰ সমসাময়িক বুলি গণ্য কৰা হয়। আভাইয়াৰৰ নামত 'নত্ৰিনাই'ত ৭টা, 'কুৰুন্তোকাই'ত ১৫টা, 'অকনানূৰু'ত ৪টা আৰু 'পুৰানানূৰু'ত ৩৩টা স্তৱকৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁ তামিল দেশৰ শাসকসকলৰ ৰাজসভাৰ কবি আছিল। তেওঁ দেশৰ এটা অংশৰ পৰা আনটো অংশলৈ আৰু এখন গাঁৱৰ পৰা আন এখন গাঁৱলৈ ভ্ৰমণ কৰি দৰিদ্ৰ কৃষকৰ সৈতে খাদ্য ভগাই খাইছিল আৰু তেওঁলোকৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবে গীত ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ বেছিভাগ গীত আছিল স্থানীয় মুৰব্বী আতিয়ামান নেদুমান আঞ্জি আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিষয়ে। এই মুৰব্বীজনে চুবুৰীয়া আন এজন মুৰব্বী তোণ্ডাইমানৰ সৈতে যুদ্ধ এৰাবৰ বাবে আভাইয়াৰক তেওঁৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁৰ বাকী থকা গীতসমূহ ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ বিভিন্ন দিশৰ সৈতে জড়িত। === একাদশ শতিকা === একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ মহিলা মুৰাচাকী শিকিবুৱে 'দ্য টেল অফ জেঞ্জি' ৰচনা কৰিছিল আৰু বহুতে ইয়াক পৃথিৱীৰ প্ৰথম উপন্যাস বুলি গণ্য কৰে। === দ্বাদশ শতিকা === বাইজেণ্টাইন সম্ৰাট এলেক্সিয়াছ প্ৰথম কম্নেনোছৰ কন্যা আন্না কম্নেনেই ১১৪৮ চনৰ আশে-পাশে 'এলেক্সিয়াড' লিখিছিল। এই গ্ৰন্থখন কৃত্ৰিম এটিক গ্ৰীক ভাষাত লিখা হৈছিল। আন্নাই তেওঁৰ পিতৃৰ ৰাজত্বকালত বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল, যাৰ ফলত উচ্চ মধ্যযুগৰ বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণ পোৱা যায়। অন্যান্য বিষয়ৰ লগতে 'এলেক্সিয়াড'ত ক্ৰুছেডৰ সৈতে বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে আৰু দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত থকা সংঘাতপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে পূব আৰু পশ্চিম ইউৰোপত বাইজেণ্টাইন সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ কেনেদৰে হ্ৰাস পাইছিল, সেই কথা প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতাৰে নথিভুক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Frankopan|2009|p=xv}} === পঞ্চদশ শতিকা === খ্ৰীষ্টিন ডি পিছান আছিল মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালৰ সৰ্বাধিক পৰিচিত ফৰাচী লেখিকা, বাগ্মী আৰু সমালোচক। তেওঁ ১৪০৫ চনত 'বুক অফ দ্য চিটি অফ লেডিজ' ৰচনা কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখন এখন ৰূপক চহৰৰ বিষয়ে য’ত স্বতন্ত্ৰ মহিলাসকলে পুৰুষৰ নিন্দাৰ পৰা মুক্ত হৈ বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কামত তেওঁ এনাষ্টাচিয়াৰ দৰে বাস্তৱ জীৱনৰ মহিলা শিল্পীসকলকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল, যাক পেৰিছৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অলংকৰণ শিল্পী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল (যদিও তেওঁৰ কোনো কাম বৰ্তমান জীয়াই থকা নাই)। অন্যান্য মানৱতাবাদী লেখাসমূহে ইটালীয় মহিলাসকলৰ শিক্ষা বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল। এগৰাকী মহিলাৰ দ্বাৰা ইংৰাজী ভাষাত লিখা প্ৰথমখন পৰিচিত গ্ৰন্থ আছিল জুলিয়ান অফ নৰউইচৰ 'ৰিভেলেচনছ অফ ডিভাইন লাভ'। এইখন চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল আৰু ১৬৭০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশ নোহোৱালৈকে বিভিন্ন পাণ্ডুলিপিৰ ৰূপত জীয়াই আছিল। === ষোড়শ শতিকা === মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্ৰাট বাবৰৰ কন্যা গুলবদন বেগমে তেওঁৰ ভাতৃ সম্ৰাট হুমায়ুনৰ জীৱনী লিখিছিল। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স মাত্ৰ ৮ বছৰ আছিল যদিও বহু বছৰৰ পিছত ভতিজাকে তেওঁক দেউতাক আৰু ভাতৃৰ কাহিনী লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'হুমায়ুননামা'ৰ মাত্ৰ এটা পাণ্ডুলিপিহে উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{Cite journal |last=Singh |first=Jyotsna G. |date=2012-09-01 |title=Boundary Crossings in the Islamic World: Princess Gulbadan as Traveler, Biographer, and Witness to History, 1523–1603 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/EMW23617539 |journal=Early Modern Women |language=en |volume=7 |pages=231–240 |doi=10.1086/EMW23617539 |issn=1933-0065|url-access=subscription }}</ref> === অষ্টাদশ শতিকা === এন ৰেডক্লিফে কেইবাখনো গথিক কল্পকাহিনীৰ উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত ১৭৯৪ চনত প্ৰকাশিত 'দ্য মিষ্টৰীজ অফ উডোলফো' আৰু ১৭৯৭ চনৰ 'দ্য ইটালিয়ান' অন্যতম। === ঊনবিংশ শতিকা === [[File:Angelica Kauffmann 003.jpg|thumb|এঞ্জেলিকা কাফমেন, ''সাহিত্য আৰু চিত্ৰকলা'', ১৭৮২]] ঊনবিংশ শতিকাৰ এগৰাকী অতি জনপ্ৰিয় লেখিকা আছিল জেন অষ্টিন। তেওঁৰ সফল ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত আছে 'ছেন্স এণ্ড ছেনছিবিলিটি' (১৮১১), 'প্ৰাইড এণ্ড প্ৰেজুডিছ' (১৮১৩), 'মেনছফিল্ড পাৰ্ক' (১৮১৪) আৰু 'এমা' (১৮১৬)। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ 'নৰ্থেংগাৰ এবে' আৰু 'পাৰছুৱেচন' নামৰ আন দুখন উপন্যাস লিখিছিল, যি দুখন ১৮১৮ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁ 'ছেণ্ডিটন' নামৰ এখন উপন্যাসৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়। এই সময়ছোৱাৰ আন কেইগৰাকীমান লেখিকা হ’ল: {{div col|colwidth=22em}} * মাৰ্চিডিজ লৰা এগুইয়াৰ * মাস্তুৰে আৰ্দালান * এঞ্জেলিক আৰ্নাউড * কেৰোলাইন ডি বাৰাউ * এন ব্ৰণ্টি * চাৰ্লট ব্ৰণ্টি * এমিলী ব্ৰণ্টি * এডা বুইছন * আন্না চিয়ুঞ্জিৱিকা * দিলশাদ বাৰ্না * উমিহানা চুভিদিনা * কাউন্টেছ ডেশ্ব * মেৰী এন ইভানছ (ছদ্মনাম: জৰ্জ এলিয়ট) * নিকোল গেৰে * মাৰিয়া জোছেফা গাৰ্চিয়া গ্ৰানাডোছ * গাৰ্ট্ৰুডিছ গোমেজ ডি এভেয়ানেডা * জাফৰ হানিম * জুলি হাউছমেন * বোহুস্লাভা কেককোভা * লিডিয়া কইডুলা * হানা কে কোৰানি * মাৰিয়া কোনোপ্নিকা * এলিষ্কা ক্ৰাচনোহৰ্ছকা * জেন লাপাউজ * হাৰ্মান্স লেছগুইলন * জেন মাৰ্নি * দাদা মাছিটি * এমিলী মাৰেছ-পল * মেৰিয়ন এ মেকব্ৰাইড * এথেনাইছ মিচেলেট * মৰিয়ম আল-নাহাস * ইউজেনি নিবয়েট * বোজেনা নেমচোভা * নদিৰা * ভাৰ্জিনিয়া এলেনা ওৰ্টেয়া * এলিছ ওটে * এলিজা ওৰ্জেজকোৱা * পাভলিনা পাজক * এলিষ্কা পেশ্কোভা * গাব্ৰিলা প্ৰাইছোভা * মাৰিয়া ৰোডজিউইকজৌনা * মেৰী ডি ৰোচেনগাৰ্টেন * লেডী মেৰী ৰথ * ৰোজা শ্বেপায়াৰ * মেৰী শ্বেলী * স্তাকা স্কেণ্ডাৰোভা * মিলিকা ষ্টোজাদিনোভিক-শ্ৰ্পকিনজা * লিলি চুবুৰ্গ * বাৰ্থা ভন চাটনাৰ * কেৰোলিনা ভেটলা * এলিজাবেথ হাৰ্ট থৱাইটছ * জোছেফা টোলেডো ডি এগুইৰী * ফাটমা আলিয়ে টোপুজ * ফ্ল’ৰা ট্ৰিষ্টান * লেছিয়া উক্ৰাইংকা * ছালোমে ইউৰেণা * জাহানোতিন উভাইছি * ডলোৰেছ ভেইণ্টিমিলা * মেৰী ওলষ্টনক্ৰাফ্ট * ৱাৰ্ডা আল-য়াজিজি * ৰোজালিণ্ড আমেলিয়া ইয়ং * গাব্ৰিলা জাপোলস্কা * নাৰ্চিজা ঝমিচোস্কা {{div col end}} তলত ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইগৰাকীমান বহুমুখী প্ৰতিভা সম্পন্ন লেখিকাৰ তালিকা দিয়া হ’ল: * কেট গ্ৰীনাৱে: লেখিকা আৰু অলংকৰণ শিল্পী। তেওঁ শিশুৰ বাবে দুখন সচিত্ৰ পুথি ৰচনা কৰিছিল; 'মেৰিগোল্ড গাৰ্ডেন' (১৮৭৫) আৰু 'আণ্ডাৰ দ্য উইণ্ডো' (১৮৭৯)। * কেট বাঞ্চ: এগৰাকী ইংৰাজ চিত্ৰকৰ আৰু কবি। * এলিজাবেথ ছিডাল: এগৰাকী ইংৰাজ শিল্পী, কবি আৰু মডেল। * ডেলফাইন আৰ্নল্ড ডি কুল-ফৰ্টিন: ফৰাচী চিত্ৰকৰ আৰু লেখিকা। * ডোৰা ডি ইষ্ট্ৰিয়া: চিত্ৰকৰ, কবি আৰু লেখিকা। * মিলেনা ম্ৰাজোভিক: সাংবাদিক, লেখিকা আৰু পিয়ানো সুৰকাৰ। * আশিক পৰী: কবি আৰু লোকগীত শিল্পী। * জোছিপিনা টাৰ্ণোগ্ৰাজস্কা: লেখিকা, কবি আৰু সুৰকাৰ। * জইলা উগাৰ্টে ডি লান্দিভাৰ: লেখিকা, সাংবাদিক, ভাস্কৰ আৰু নাৰীবাদী। === পশ্চিম আমেৰিকাৰ লেখিকা === [[File:Caroline M. Kirkland.png|thumb|কেৰোলাইন এম কিৰ্কলেণ্ড]] পশ্চিমীয়া লেখিকাসকল দীৰ্ঘদিন ধৰি এক অৱহেলিত গোট হিচাপে আছিল। ১৯৭৯ চনত পশ্চিম আমেৰিকাৰ লেখিকাসকলৰ ওপৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা সংকলন প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Lamont |first=Victoria |date=2014 |title=Big Books Wanted: Women and Western American Literature in the Twenty-First Century |url=https://muse.jhu.edu/article/562506 |journal=Legacy: A Journal of American Women Writers |volume=31 |issue=2 |pages=311–326 |doi=10.5250/legacy.31.2.0311 |issn=1534-0643|url-access=subscription }}</ref> ১৯৬০-ৰ দশকত সমসাময়িক লেখিকাসকলৰ কামক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ৱেষ্টাৰ্ণ লিটাৰেচাৰ এছ’চিয়েচন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> পশ্চিম আমেৰিকাৰ লেখিকাৰ বিষয়ে মুদ্ৰিত নথি তেনেই তাকৰ, কাৰণ এই ক্ষেত্ৰখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ যিবোৰ পদক্ষেপ লোৱা হৈছিল সেইবোৰক পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ কৃতিত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হোৱা নাছিল।<ref name=":0" /> ১৮০১ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰা কেৰোলাইন কিৰ্কলেণ্ডক পশ্চিমৰ বিষয়ে আত্মবিশ্বাসেৰে তথ্য বিতৰণ কৰা প্ৰথমগৰাকী লেখিকা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। স্বামী উইলিয়াম কিৰ্কলেণ্ডৰ সৈতে পশ্চিমলৈ যোৱাৰ পিছত তেওঁ 'এ নিউ হোম—হু’ল ফল’?' নামৰ উপন্যাসখন লিখিছিল।<ref>{{Cite web |title=Early Women Writers of the West |url=https://www.encyclopedia.com/history/news-wires-white-papers-and-books/early-women-writers-west |access-date=2024-09-18 |website=Encyclopedia.com}}</ref> মেৰী ক্লেভাৰ্ছ ছদ্মনামত প্ৰকাশিত এই উপন্যাসখন এগৰাকী সীমান্তৱৰ্তী নাৰীৰ কাহিনী। ইয়াৰ বাস্তৱবাদ আৰু পৰম্পৰাগত নাৰী দৃষ্টিভংগীৰ বাবে এইখন গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{Cite book |title=Heath Anthology of American Literature |chapter=Caroline Kirkland (1801-1864)|chapter-url=https://college.cengage.com/english/lauter/heath/4e/students/author_pages/early_nineteenth/kirkland_ca.html |access-date=2024-09-18 |via=college.cengage.com}}</ref> === আমেৰিকা যুক্তৰাজ্যৰ কৃষ্ণাংগ লেখিকা === মহা মন্দাৱস্থাৰ পৰা ১৯৬০-ৰ দশকলৈকে কৃষ্ণাংগ নাৰীসকলে লিখা-মেলা অব্যাহত ৰাখিছিল। কৃষ্ণাংগ লেখিকাসকলৰ বাবে এই সময়ছোৱা আছিল প্ৰাচুৰ্যৰ সময় আৰু তেওঁলোকে আগতে কেতিয়াও নোপোৱা স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বক্তৃতা আৰু পাঠৰ বাবে ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আনকি নিজৰ কামৰ ৰেকৰ্ডিং পৰ্যন্ত কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hernton |first=Calvin |date=July 1985 |title=The Sexual Mountain and Black Women Writers |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00064246.1985.11414346 |journal=The Black Scholar |language=en |volume=16 |issue=4 |pages=2–11 |doi=10.1080/00064246.1985.11414346 |issn=0006-4246|url-access=subscription }}</ref> === বিংশ শতিকা === [[File:Jk-rowling-crop.JPG|thumb|২০০৬ চনৰ ৬ জুলাইত স্কটলেণ্ডৰ এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰা জে. কে. ৰাউলিং|left|226x226px]] বিংশ শতিকাত লেখিকাসকলে সকলো ধাৰাৰ বহুতো গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। কল্পকাহিনীসমূহৰ ভিতৰত 'হেৰী পটাৰ' আৰু 'দ্য হাউছ অফ দ্য স্পিৰিটছ' আদিৰ নাম ল’ব পাৰি। বিংশ শতিকাৰ কেইগৰাকীমান লেখিকাৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল: {{div col|colwidth=22em}} *আইন ৰাণ্ড *কেথী একৰ *ইছাবেল আলেন্দে: চিলিৰ লেখিকা। *গ্ল’ৰিয়া ই আনজালডুয়া *মাটিল্ডে আচেনছি *লুচিয়া বাৰ্লিন *অক্টাভিয়া ই বাটলাৰ *ৰোজাৰিঅ’ কাষ্টেলানোছ ফিগুৱেৰোৱা *আম্পাৰো ডাভিলা *গুয়াডালুপে ডুৱেনিয়াছ *মাৰিয়া ডুৱেনিয়াছ *ডিয়ামেলা এলটিট *এস্পিডো ফ্ৰেয়াৰ *গ্ল’ৰিয়া ফুৱেৰ্টেছ *আলমুডেনা গ্ৰাণ্ডেছ *জয় হাৰ্জো *ক্লিয়াৰা জান্নেছ *কাৰ্মেন লাফোৰেট *এলভিৰা লিণ্ডো *ক্লেৰিছ লিছপেক্টৰ *লেছলি মাৰমন চিলকো *কাৰ্মেন মাৰ্টিন গেইট *আনা মাৰিয়া মাটুটে *ৰোজা মণ্টেৰো *টনি মৰিছন *ছিলভিনা ওকাম্পো *আলেজান্দ্ৰা পিজাৰ্নিক *ছোলেদাদ পুৱেৰ্টোলাছ *ক্লডিয়া ৰেংকিন *জে. কে. ৰাউলিং: 'হেৰী পটাৰ' শৃংখলাৰ লেখিকা। *মাহমুদা খাতুন চিদ্দিকা *মাৰুজা টৰ্ছ *জিনেট উইণ্টাৰছন {{div col end}} == সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা বিজয়ী লেখিকা == তলত উল্লেখ কৰা লেখিকাসকলে সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰিছে: * চেলমা লা জাৰলফ * গ্ৰাজিয়া ডেলেড্ডা * চিগ্ৰিডুণ্ডছেট * পাৰ্ল এছ বাক * গাব্ৰিলা মিষ্ট্ৰেল * নেলী ছাক্স * নাডিন গৰ্ডিমাৰ * টনি মৰিছন * ৱিছ্লাৱা ছিম্বাৰ্ছকা * এলফ্ৰাইড জেলিনেক * ডৰিছ লেছিং * হাৰ্টা মুলাৰ * এলিছ মুনৰো * স্ভেটলানা এলেক্সিয়েভিচ * ওলগা টোকাৰ্চুক * লুইছ গ্লাক * এনী আৰ্নো * হান কাং ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book | title=Women Writers in the Romantic Age | author = John Isbell | url=https://www.openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0458 | publisher = [[Open Book Publishers]] | year = 2025 | isbn = 978-1-80511-555-7}} * [https://www.newspapers.com/image/80621633/?terms=woman%2Bwriter Edith Sessions Tuffer, "Women Who Scribble," ''The Wichita (Kansas) Daily Eagle,'' September 25, 1890, image 6] A woman describes "their work and their troubles." The same article appeared in many other newspapers. * [https://www.newspapers.com/image/465831158/?terms=woman%2Bwriter "Characteristics of Woman Writers," ''New York Sun,'' quoted in ''The Argus,'' Rock Island, Illinois, 14 April 1893, image 6] * [https://www.newspapers.com/image/135249315/?terms=woman%2Bwriter "Chroniclings," ''Rochester (New York) Democrat and Chronicle,'' 24 March 1896, image 6], argues against custom by some women writers of adopting a man's name * [https://www.newspapers.com/image/331606068/?terms=woman%2Bwriter Frederic J. Haskin, "The Modern Woman: XXVI — Women Writers," ''Evening Star,'' Washington, D.C., 25 April 1913, image 11] * [https://www.newspapers.com/image/119602605/?terms=woman%2Bwriter P.R., "Woman Writers of To-day," ''The Age,'' Melbourne, 22 September 1945, image 9] * [https://www.newspapers.com/image/259935287/?terms=woman%2Bwriter Beatrice Campbell, "Writer's Room With a View," ''The Guardian,'' 21 February 1989, image 35] (assembly of women writers from the USSR, the United States, and France *" The Persephone Book of Short Stories," ''Persephone Books Ltd.'' 2012, ISBN 978-1903-155-905 is a collection of short stories written by women 1909-1986. ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://zabel.am/en/ Zabel - International Forum of Women Writers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250208005135/https://zabel.am/en/ |date=2025-02-08 }} [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য]] 1epis19rhkus49s6w33lg3y1pyoqmsw 5 136751 622394 618052 2026-08-01T13:37:17Z Sukh Dev Hajong 51015 /* হাজংসকলৰ খাদ্য */ নতুন অনুচ্ছেদ 622394 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{TOC}} ==অ== ==আ== ==ই== ==ঈ== ==ঊ== ==ঊ== ==ঋ== ==এ== ==ঐ== ==ও== ==ঔ== ==ক== == খ == ==গ== ==ঘ== ==চ== == ছ == ==জ== ==ঝ== ==ট== ==ঠ== ==ড== ==ঢ== ==ত== ==থ== ==দ== == ধ == ==ন== ==প== ==ফ== ==ব== ==ভ== ==ম== ==য== ==ৰ== ==ল== == ৱ == ==শ== ==ষ== ==স== ==হ== ==ক্ষ== ==য়== ==ত== == Dr Padmeswar Gogoi,renowned Botanist and folklore researcher == '''Dr. Padmeswar Gogoi''' (1946 – May 11, 2024) was an eminent Indian botanist, plant biologist, environmentalist, and folklore researcher from Golaghat, Assam. He is widely recognized for his pioneering role in the conservation of the Nambor forest ecosystem and his extensive research on the traditional relationship between the indigenous Tai-Ahom community and regional flora. In recognition of his botanical discoveries, the rare naturally occurring fern hybrid “'''''Thelypteris × gogoii”''''' was named in his honour by British pteridologist Christopher Roy Fraser-Jenkins. [[https://www.etvbharat.com/as/!state/renowned-botanist-plant-biologist-dr-padmeswar-gogoi-passes-away-ass24051205009 1], [https://www.asomiyapratidin.in/assam/golaghat/botanist-and-folklorist-pandit-dr-padmeswar-gogoi-passed-away 2]] '''Early life and education''' Gogoi was born in 1946 in Bogorijeng Gaon, a village located near Pulibor in the Golaghat district of Assam. He was the son of Dimbeswar Gogoi and Hunpahi Gogoi. [[https://www.asomiyapratidin.in/assam/golaghat/botanist-and-folklorist-pandit-dr-padmeswar-gogoi-passed-away 1]] He commenced his early education at the Japisajia Lower Primary (LP) School and later completed his high school education at the Pulibor Adarsha Vidyapeeth, passing his matriculation in 1963. He went on to attend Debraj Roy (D.R.) College in Golaghat, graduating with a degree in Science in 1967. He later completed his Master's degree in Botanical Science and subsequently earned his PhD. [[https://www.asomiyapratidin.in/assam/golaghat/botanist-and-folklorist-pandit-dr-padmeswar-gogoi-passed-away 1]] '''Academic and research career''' Dr. Gogoi joined the faculty of Debraj Roy College as a lecturer in the Department of Botany, where he taught for several decades until his retirement.Later he worked at '''NEDFi.'''His scientific research primarily focused on the preservation, ethnobotany, and taxonomy of plant species unique to Northeast India. [[https://drcollege.ac.in/old/departments/home.php?departments=Botany&url=0869c0a57df83241b753c2285d9e8a5e25efc4b1&slno=10 1], [https://www.asomiyapratidin.in/assam/golaghat/botanist-and-folklorist-pandit-dr-padmeswar-gogoi-passed- Alongside his ecological pursuits, Dr. Gogoi was a deep scholar of Tai-Ahom culture, documenting hundreds of traditional medicinal plants used by rural communities in Assam. [[https://www.asomiyapratidin.in/assam/golaghat/botanist-and-folklorist-pandit-dr-padmeswar-gogoi-passed-away 1]] '''Environment activism''' Dr. Gogoi was a central figure in the conservation movements of Upper Assam. Alongside fellow environmental activists, he successfully petitioned and campaigned for government intervention to protect the highly degraded Nambor Reserve Forest. His advocacy directly culminated in the official gazetting and creation of the Nambor Wildlife Sanctuary by the Government of Assam in 2000, as well as the adjoining Nambor-Doigrung Wildlife Sanctuary in 2003. [[https://assamtimes.org/article/how-green-was-my-forest-15012 1]] Awards and Recognition * '''Siu-Ka-Pha Award:''' Awarded for his lifelong contributions to regional education, botany, and folklore research. * '''Dr. Bhupen Hazarika Xanhati Award (2023):''' Presented by the All Golaghat District Students' Union for outstanding cultural and scientific contributions to the state of Assam. * '''Kaziranga Wildlife Society Felicitation:''' Honoured alongside Jadav Payeng for exemplary contributions to environment and wildlife protection. * '''Taxonomic Legacy:''' The marsh-fern hybrid ''Thelypteris × gogoii'' (alternatively classified as ''Chrinephrium × gogoii'') was named after him following regional botanical expeditions. '''Personal Life and Death''' Dr. Gogoi lived a life dedicated entirely to science and social work, remaining a lifelong bachelor. He passed away at the age of 78 on May 11, 2024, at Health City Hospital in Guwahati after a brief period of illness. His death was widely mourned by North East India's scientific, environmental, and cultural organizations, including the premier conservation group Aaranyak [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&#126;2026-40241-05|&#126;2026-40241-05]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#126;2026-40241-05|talk]]) 19:59, 16 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :He is a very renowned person [[সদস্য:ZK Kumar|ZK Kumar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ZK Kumar|বাৰ্তা]]) 14:08, 18 July 2026 (ইউ.টি.চি.) == হাজংসকলৰ খাদ্য == হাজংসকল ভোজন বিলাসী আৰু অমিষাহাৰী । বাঁহৰ গাজ,কচুৰ পাত আৰু থোৰা, হিদুল (শুকান মাছ) শাক-পাতৰ শকুতা, কাছ-ডুৰা মাছাং(মঙহ),লেবাশাক (চাউলৰ গুৰিৰে ৰন্ধা আঠালতীয়া আঞ্জা), কালাই শাক(মাটি মাহৰ আঞ্জা), খাৰৰ আঞ্জা, চনছাশাক(পচলা), বিচিভাত(ভাপত বনোৱা বৰা চাউল),বুকনি ভাত, ডিংপোৰা (কাক' বাঁহৰ চুঙাত বনোৱা বৰা চাউলৰ ভাত) তেওঁ লোকৰ অতি প্ৰিয় । গাঁৱলীয়া কৃষিজীৱি হাজংসকলৰ প্ৰিয় খাদ্যক এনে দৰেও কোৱা হয়ঃ ডিংপোৰা, বিচি ভাত, হুৰুম, ধানখৈ, বুকনি, কাওছা মাছাং, লেবাশাক, হিদুল পুটা, খাৰপানী। [[সদস্য:Sukh Dev Hajong|Sukh Dev Hajong]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sukh Dev Hajong|বাৰ্তা]]) 13:37, 1 August 2026 (ইউ.টি.চি.) 1zs6oehnq7n66kt89gg01d2kg94q1gq 0 136789 622515 616140 2026-08-01T17:58:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622515 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = শুভেন্দু অধিকাৰী | image =File:Suvendu Adhikari May 2026 (cropped).jpg | image_size = 250px | caption = ২০২৬ চনত শুভেন্দু অধিকাৰী | office = পশ্চিম বংগৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী | term_start = ৯ মে ২০২৬ | governor = আৰ এন ৰবি | predecessor = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | office1 = পশ্চিম বংগ বিধান সভাৰ সদস্য | term_start1 = ৪ মে ২০২৬ | term_end1 = | constituency1 = ভৱনীপুৰ | predecessor1 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | office2 = | term_start2 = ১১ মে ২০১৬ | term_end2 = ১৪ মে ২০২৬ | constituency2 = [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|নন্দিগ্ৰাম]] | predecessor2 = ফিৰোজা বিবি | successor2 = | office3 = | term_start3 = ১১ মে' ২০০৬ | term_end3 = ১৬ মে ২০০৯ | constituency3 = কণ্ঠী দক্ষিণ | predecessor3 = শিশিৰ অধিকাৰী | successor3 = দিব্যেন্দু অধিকাৰী | office4 = বিৰোধী দলপতি | governor4 = [[জগদীপ ধানখাড়]]<br/>লা গণেশান<br/>চি.ভি. আনন্দ বসু<br/> আৰ এন ৰবি | deputy4 = মিহিৰ গোস্বামী | predecessor4 = আব্দুল মান্নান | term_start4 = ১৩ মে ২০২১ | term_end4 = ৯ মে ২০২৬ | status = | office5 = মৰাপাট নিগমৰ অধ্যক্ষ | 1blankname5 = বস্ত্ৰ মন্ত্ৰী | 1namedata5 = [[স্মৃতি ইৰাণী]] | predecessor5 = অজয় কুমাৰ জল্লী | term_start5 = ৩১ ডিচেম্বৰ ২০২০<ref>{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কৰ্পোৰেশন অফ ইণ্ডিয়াৰ চেয়াৰম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকাৰী, নতুন বছৰেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn|archivedate=31 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|deadurl=yes}}</ref> | term_end5 = ২ মাৰ্চ ২০২১<ref>{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}</ref> | office6 = পৰিৱেশ মন্ত্ৰী | term_start6 = ২০১৮ | term_end6 = ২০২০ | 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata6 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | predecessor6 = শোভন চেটাৰ্জী | successor6 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]<ref name="r"/> | office7 = পৰিবহণ বিভাগৰ মন্ত্ৰী | term_start7 = ২৭ মে ২০১৬ | term_end7 = ২৭ নৱেম্বৰ ২০২০ | 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata7 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | predecessor7 = অৰূপ বিশ্বাস | successor7 = ফিৰহাদ হাকিম<ref name="r">{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}</ref> | office8 = লোকসভাৰ সাংসদ | term_start8 = ১৬ মে' ২০০৯ | term_end8 = ১৯ মে' ২০১৬ | constituency8 = তামূলক লোক সভা সমষ্টি | predecessor8 = লক্ষ্মণ চন্দ্ৰ শেঠ | successor8 = দিব্যেন্দু অধিকাৰী | birth_place = কোণ্টাই, পশ্চিমবংগ, ভাৰত | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] {{small|(২০২০ চনৰ পৰা)}} | alma_mater = ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ | profession = ৰাজনীতিক | father = শিশিৰ অধিকাৰী | relatives = দিব্যেন্দু অধিকাৰী (ভ্ৰাতৃ) <br/> সৌমেন্দু অধিকাৰী (ভ্ৰাতৃ) | signature = Signature of Suvendu Adhikari (English).png | website = | footnotes = | otherparty = * [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] {{small|(১৯৯৫–২০০০)}} * [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] {{small|(২০০০–২০২০)}} }}{{Expand article}} '''শুভেন্দু অধিকাৰী''' (জন্ম:- ১৫ ডিচেম্বৰ ১৯৭০) হৈছে এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] ৰাজনীতিক। তেওঁ ২০২৬ চনৰ ৯ মে’ৰ পৰা পশ্চিম বংগৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিব। অধিকাৰী ২০২১ চনৰ মে' মাহৰপৰা পশ্চিম বংগত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ বিৰোধী দলৰ নেতা আৰু [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] শাখাৰ নেতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। অধিকাৰীয়ে ২০১৬ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ পশ্চিম বংগ চৰকাৰৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰ্যালয়ত কৰ্মৰত হৈছিল। ২০১৬ আৰু ২০২১ চনত নন্দিগ্ৰামৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য (এম এল এ) হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০০৫ চনত তেওঁ দক্ষিণ কণ্টাইৰ বাবে আৰু ২০০৯ আৰু ২০১৪ চনত তামলুকৰপৰা [[লোকসভা]]ৰ সংসদ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।।<ref>{{cite news|title=Mamata banerjee challenges Suvendu Adhikari |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=17 June 2021 |language=en}}</ref> অধিকাৰী ২০১৬ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ পৰিবহণ মন্ত্ৰী, ২০১৮ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ জলসিঞ্চন আৰু জলসম্পদ মন্ত্ৰী হিচাপে পশ্চিম বংগ চৰকাৰত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনৰপৰা ২০১৬ চনলৈ তামলুকৰপৰা লোকসভাৰ সদস্য আৰু ২০২০ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈ ভাৰতীয় [[মৰাপাট]] নিগমৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। অধিকাৰী ১৯৯৮ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] আৰু ১৯৯৫ চনৰপৰা ১৯৯৮ চনলৈ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ [[মনমোহন সিং]] চৰকাৰৰ সাংসদ সদস্য তথা প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় গ্ৰামোন্নয়ন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী শিশিৰ অধিকাৰীৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all | archivedate = 29 October 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | deadurl = yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia |archivedate=27 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627210242/https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE - Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022|archivedate=12 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612225129/https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৭০ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত পশ্চিমবংগৰ পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ কাৰ্কুলীত শিশিৰ অধিকাৰী আৰু গায়ত্ৰী অধিকাৰীৰ ঘৰত বঙালী ৰহী ব্ৰাহ্মণ<ref>{{Cite web |title=At Nandigram, Site of Historic Land Movement, a Battle to See Who the 'Real' Brahmin Is |url=https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |access-date=2026-05-06 |website=The Wire |language=en}}</ref> পৰিয়ালত অধিকাৰীৰ জন্ম হয়। শিশিৰ অধিকাৰী এজন ৰাজনীতিবিদ, আৰু দ্বিতীয় মনমোহন সিং মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰাক্তন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী৷ তেওঁ ২০১৯ চনত কান্থী সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="LS">{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}</ref><ref name="AN">{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}</ref> শুভেন্দু অধিকাৰী অবিবাহিত।<ref>{{cite news |title=ভাইৰা বিয়ে কৰলেও অকৃতদাৰ তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দূৰ সংসাৰ |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}</ref> শুভেন্দুৰ অন্যতম ভাতৃ সৌমেণ্ডু কান্থী পৌৰ নিগমৰ অধ্যক্ষ আছিল, যি এতিয়া ১৮ নং লোকসভাত কান্তী লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত হৈছে।<ref name="AN"/> ২০১৯ চনত তামলুক সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হোৱা দিব্যেন্দু অধিকাৰীও তেওঁৰ ভাতৃ। অধিকাৰীয়ে ২০১১ চনত [[ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news |title=Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ৰাজ্যিক কেবিনেট মন্ত্ৰীসকল]] ldm68k68uyma0krcgnemsqxsqg7m5rw 0 137876 622590 616486 2026-08-01T19:07:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622590 wikitext text/x-wiki [[File:AthmospherePhisicsAAL.JPG | thumb | right]] '''ষ্ট্ৰেট’প’জ''' (পূৰ্বতে মেছ’পিক বুলি কোৱা হৈছিল) বায়ুমণ্ডলৰ এটা স্তৰ, যিটো [[ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ]] আৰু [[মেছ’স্ফিয়াৰ]] স্তৰৰ মাজৰ সীমা। ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰত উচ্চতাৰ লগে লগে উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় আৰু ষ্ট্ৰেট’প’জ হৈছে সেই অঞ্চল য’ত উষ্ণতা সৰ্বোচ্চ হয়। এই বায়ুমণ্ডলীয় বৈশিষ্ট্য কেৱল পৃথিৱীৰ বাবে নহয়, কিন্তু বায়ুমণ্ডল থকা আন যিকোনো গ্ৰহ বা চন্দ্ৰতো দেখা যায়।<ref>{{Cite news|url=http://www.actforlibraries.org/what-is-the-stratopause/|title=What is the Stratopause|work=Actforlibraries.org|access-date=2017-05-22|language=en-US|archivedate=2018-01-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180128190516/http://www.actforlibraries.org/what-is-the-stratopause/|deadurl=yes}}</ref> জেমছ কাষ্টিঙৰ মতে, যিবোৰ গ্ৰহৰ বায়ুমণ্ডলে চুটি তৰংগৰ সূৰ্যৰ পোহৰ শোষণ নকৰে, যেনে শুক্ৰ আৰু মংগল, সেইবোৰ গ্ৰহত ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়াৰ নাথাকে আৰু সেয়েহে ষ্ট্ৰেট’প’জ নাথাকে।<ref>{{cite book|title=Atmospheric Evolution on Inhabited and Lifeless Worlds|last1=Catling|first1=David C.|last2=Kasting|first2=James F.|year=2017}}</ref> পৃথিৱীত ষ্ট্ৰেট’প’জ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৫০ কিলোমিটাৰ (৩১ মাইল) ওপৰত।<ref>{{cite book | title=An Introduction to Atmospheric Physics | volume=25 | series=International geophysics series | first=David G. | last=Andrews | publisher=Cambridge University Press | year=2000 | isbn=9780521629584 | page=9 | url=https://books.google.com/books?id=GokPgjyMz1QC&pg=PA9 }}</ref> বায়ুমণ্ডলৰ চাপ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ চাপৰ প্ৰায় ১⁄১০০০।<ref name=Clouds_2025>{{cite web | title=Introduction to Clouds | date=April 3, 2025 | first=Robert B. | last=Schmunk | publisher=NASA | url=https://www.giss.nasa.gov/edu/icp/education/cloudintro/pressure.html | access-date=2025-07-22 }}</ref> ষ্ট্ৰেট'পজত উষ্ণতা −২.৫ °C (২৭.৫ °F)।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/science/stratopause|title=stratopause {{!}} meteorology|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2017-05-22|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বায়ুমণ্ডল]] dkmxc6yz0siir8avk9s6eyolmhwvrg1 0 138040 622399 618330 2026-08-01T14:02:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622399 wikitext text/x-wiki {{Redirect|আলিফ লাম মিম|মুছলমান ভ্ৰাতৃত্ববোধ|আলফা লেমব্ডা মু}} {{For|ৰাষ্ট্ৰৰ খৰচৰ বিত্তীয় সাহায্যৰ বাবে অট্টোমান যন্ত্ৰ|মুকাতাআত}} {{Quran}} '''ৰহস্যমজ় আখৰ'''<ref>[[Sale G]] [[Preliminary Discourse 3]]</ref> (''muqaṭṭaʿāt'', {{langx|ar|حُرُوف مُقَطَّعَات }} ''ḥurūf muqaṭṭaʿāt'', "বিচ্ছিন্ন আখৰ"<ref>مقطعات is the plural of a [[participle in Arabic|participle]] from [[:wikt:قطع|قطع]] "to cut, break".</ref>) হৈছে এটাৰপৰা পাঁচটা আৰবী আখৰৰ সংমিশ্ৰণ যিবোৰ [[কোৰআন]]ৰ ১১৪টা অধ্যায় ([[ছূৰা]])ৰ ভিতৰত ২৯টা ছূৰাৰ আৰম্ভণিতে "[[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম]]" বাক্যাংশৰ ঠিক পিছত দেখা যায়।<ref name=Massey2005>{{Cite encyclopaedia|last=Massey|first=Keith|title=Mysterious Letters|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-the-quran/mysterious-letters-EQCOM_00128|journal=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]]|language=en|editor=Jane Dammen McAuliffe|page=242|volume=3 |number=205|doi=10.1163/1875-3922_q3_EQCOM_00128}}</ref> আখৰবোৰক "''ফৱাতি''" ({{lang|ar|فَوَاتِح}}) বা "খোলাকাৰী" বুলিও কোৱা হয় কাৰণ ইহঁতে নিজ নিজ ছূৰাৰ আৰম্ভণিৰ [[আয়াত]] গঠন কৰে।<ref>{{Cite web|title=Fawātiḥ {{!}} Islam|url=https://www.britannica.com/topic/fawatih|access-date=2021-02-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> চাৰিটা (বা পাঁচটা) ছূৰাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ মুকাত্তা'আতৰ বাবে: তা-হা, য়া-ছিন, ছদ, ক্বাফ, আৰু কেতিয়াবা নুন। == ব্যাখ্যাবোৰ == ===ৰহস্যমজ় / অস্পষ্ট === আহছান উৰ ৰেহমানে (২০১৩) দাবী কৰিছে যে উপসৰ্গযুক্ত আখৰ আৰু অধ্যায়সমূহৰ পাঠ্যৰ মাজত ধ্বনিতাত্ত্বিক, বাক্য গঠন আৰু অৰ্থগত সম্পৰ্ক আছে।<ref>[http://www.iiu.edu.pk/wp-content/uploads/downloads/academics/short_cv/fll/eng-male/ahsan-ur-rehman.pdf Ahsan ur Rehman] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626143638/http://www.iiu.edu.pk/wp-content/uploads/downloads/academics/short_cv/fll/eng-male/ahsan-ur-rehman.pdf |date=26 June 2015 }}, "Morpho Phonemic Patterns in the Prefixed Chapters of the Qur'an: A Stylistic Approach" (2013) [http://lasjan.page.tl/Muqattaat.htm lasjan.page.tl] [http://lasjan.page.tl/Quranic-stylistics.htm A stylistic study of the consonant Șād (ﺹ) in three Qurʼanic chapters:Șād (38), Maryam (19) and Al Aʻrāf (7)] (2013)</ref> [[আব্দুল্লাহ ইবনে আব্বাছ]] আৰু [[আব্দুল্লাহ ইবনে মাছুদ]], এই আখৰবোৰে আল্লাহ আৰু তেওঁৰ বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে জড়িত শব্দ বা বাক্যাংশৰ বাবে থিয় দিছে বুলি কোৱা মতৰ অনুকূল বুলি কোৱা হয়।<ref>Suyūtī, al-Durr al-manthūr, vol. 1, p. 57.</ref><ref>Ṭabarī, Jāmiʾ al-baইয়াn, vol. 1, p. 206, under the Qur'an 2:1.</ref> আখৰবোৰৰ মূল তাৎপৰ্য অজ্ঞাত। [[তাফছিৰ|তফছিৰে]] (exegesis) ইয়াক আল্লাহৰ নাম বা গুণৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ বা নিজ নিজ ছূৰাৰ নাম বা বিষয়-বস্তুৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। বেছিভাগ মুছলমানৰ সাধাৰণ বিশ্বাস যে তেওঁলোকৰ অৰ্থ কেৱল আল্লাহহে জানে। "গয়াব"ৰ বাবে আৰবী শব্দটো হৈছে غَائِب (ghāʔib), যাৰ অৰ্থ হৈছে "অনুপস্থিত।" আল-গাইব (الغيب) ৰ প্ৰসংগত ইয়াৰদ্বাৰা অদৃশ্য, লুকাই থকা বা লুকাই থকা বস্তুবোৰ বুজোৱা হৈছে। ইয়াক হেৰাই যোৱা বা অদৃশ্য হোৱা, ঐশ্বৰিক, যিটোক "গায়ব" বুলি জনা যায়, সেই বস্তুৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ===দৃষ্টান্তমূলক=== [[File:Qur'anic initial letters en.PNG|right|frame|[[কোৰআন]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক আখৰসমূহৰ এটা বৃক্ষ চিত্ৰ, কোৰআনৰ সংহিতাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই আখৰসমূহ প্ৰাসংগিক ছূৰাসমূহত ১৯ ৰ বহুগুণত পুনৰাবৃত্তি কৰা হয় আৰু এইটো মানুহৰ সামৰ্থ্যৰ বাহিৰত (অলৌকিকতা)। ]] ইয়াত সংখ্যাগত ব্যাখ্যা দিয়াৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে। লোথে (১৮৮৮) গেমাট্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref>Otto Loth, "Tabaris Korankommentar" ZDMG 35 (1888), 603f.</ref> ৰাছাদ খলিফাই (১৯৭৪) এই আৰম্ভণিৰ আখৰ আৰু ১৯ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কোৰআনত এটা গাণিতিক সংহিতা আৱিষ্কাৰ কৰা বুলি দাবী কৰিছিল, অৰ্থাৎ কোৰআনৰ সংহিতা বা সংহিতা ১৯ নামেৰে জনাজাত। তেওঁৰ দাবী অনুসৰি এই আৰম্ভণিৰ আখৰবোৰ নিজ নিজ অধ্যায়ত ঊনৈছৰ বহুগুণত পোৱা যায়।<ref>Rashad Khalifa, ''[http://www.masjidtucson.org/publications/books/vp/contents.html Quran: Visual Presentation of the Miracle]'', Islamic Productions International, 1982. {{ISBN|0-934894-30-2}}</ref> ১৯ নম্বৰটো ছুৰা [[আল-মুদ্দাচ্ছিৰ]] ৩০ নং আয়াতত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে যাতে [[জাহান্নাম]]ৰ ১৯ গৰাকী ৰক্ষক [[ফৰিষ্টা|ফেৰেস্তা]]ক উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Quran 74:30 |url=https://quran.com/en/al-muddaththir/30 }}</ref> === ব্যাখ্যামূলক === ====এক্ৰ’ফ’নি / সংক্ষিপ্ত ৰূপ==== ডেভিন জে ষ্টুৱেৰ্টে যুক্তি আগবঢ়ায় যে আখৰবোৰ পাঠ্যৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ আৰু ছন্দ স্থাপন কৰে, একেদৰে ছন্দযুক্ত গীত যেনে, মন্ত্ৰ, মন্ত্ৰ বা অলৌকিকতাৰ সৈতে জড়িত কিবা এটাৰ পৰিচয় দিয়াৰ উদ্দেশ্যেৰে।<ref>{{cite book |editor1-last=Reynolds |editor1-first=Gabriel Said |title=The Quran in its Historical Context |date=2008 |publisher=Routledge |chapter=Notes on Medieval and Modern Emendations of the Qur'an|last1= Stewart |first1=Devin J. |page=234}}</ref> ''ক্ৰিষ্টোফ লাক্সেনবাৰ্গে দ্য চিৰ’-আৰামিক ৰিডিং অৱ দ্য কোৰান (২০০০)'' নামৰ কিতাপখনত প্ৰস্তাৱ দিছিল যে কোৰআনৰ পাঠ্যৰ যথেষ্ট অংশ পোনপটীয়াকৈ চিৰিয়াক লিটাৰ্জীৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Luxenberg, Christoph|title=The Syro-Aramaic Reading of the Koran: A Contribution to the Decoding of the Language of the Koran 1st Edition| year = 2009}}</ref> ''"চিৰিয়াক লিটাৰ্জী আৰু কোৰআনত “ৰহস্যমজ় আখৰ” (২০০৮)"'' এটা প্ৰবন্ধত তেওঁৰ বিচ্ছিন্ন আখৰসমূহৰ ব্যাখ্যা হ'ল যে এইবোৰ ছিৰিয়াক গীতৰ লিটাৰ্জিকেল আবৃত্তিৰ বাবে ইংগিতৰ অৱশিষ্ট যিবোৰ শেষত আৰবী গ্ৰন্থত কঁপি কৰা হৈছিল।<ref>Luxenberg, "Syriac Liturgy and the “Mysterious Letters” in the Qur’ān: A Comparative Liturgical Study" in Ibn Warraq, ed. (2014) ''Christmas in the Koran: Luxenberg, Syriac, and the Near Eastern and Judeo-Christian Background of Islam'' Prometheus Books. [https://web.archive.org/web/20260610135225/https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/79502245/44_Xmas_Anthology_Lux_Myst_Letters_p.505_546-libre.pdf?1643066781=&response-content-disposition=attachment%3B+filename%3DSyriac_Liturgy_and_the_Mysterious_Letter.pdf&Expires=1781103122&Signature=OT0-ftTVnTbsm7CKPP9AVBofKF~tvoWwUKW-avs73m4FEJNhQDGfUwjW~i-6pGII27d~DpY~IbuZal1atH~Zb5-mm~3aByeKfrRvfxk46dop1NMAhH9EhJNRaUgRGFHJKc6DHAgDfAY46NO~iENY42RbhxwYdFJbEBOuU-puHBYQMazHguvT-uq2pcld1gN0yU-xdCSaH~sduWpkkeEls7xQ1S61nhf8zqLyC7RV7Bod5ifKdz3MfL5~Tfrcaa~SW3~-4CkzDOAoXaI7Dy9~661x33~KUJ6JNPA841bk9OjGU7-e6sDGiQuaz-6MKohls7yGS7WQ-ixGehPNGwa1dA__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA Archived] from the [https://www.academia.edu/69383443/Syriac_Liturgy_and_the_Mysterious_Letters_in_the_Qur%C4%81n_A_Comparative_Liturgical_Study original] on 10 June 2026. [https://web.archive.org/web/20260618171904/https://almuslih.org/wp-content/uploads/Library/Luxenberg,%20C%20-%20Syriac%20liturgy.pdf Alternative].</ref> ছামি আলদীবৰ সৈতে হোৱা এক ধাৰাবাহিক সাক্ষাৎকাৰত লুক্সেনবাৰ্গে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে কোনবোৰ আখৰৰ ক্ৰমৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ কোনটো বাক্যাংশৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ, অন্যান্য বিষয়ৰ লগতে কিছুমান পদৰ সাধাৰণতে উদ্ধৃত ব্যাখ্যা সলনি কৰা।<ref>{{YouTube|id= https://www.youtube.com/watch?v=5tYEeb2xjaE |title= كريستوف لوكسنبرغ القراءة السريانية للقرآن الأحرف المقطعة }}</ref> (অধিক চাওক:আৰম্ভণি ইছলামৰ স্থান / ইছলামিক অধ্যয়নৰ সংশোধনীবাদী বিদ্যালয়) হামিদুদ্দিন ফাৰাহীয়ে একেদৰেই আখৰবোৰৰ লগত প্ৰতীকী অৰ্থ সংলগ্ন কৰে, যেনে- নুন (ن) য়ে "মাছ"ৰ প্ৰতীক যিয়ে যোনাক উল্লেখ কৰা ছুৰাক চিনাক্ত কৰে, বা তা (ط) য়ে "সাপ"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ছুৰাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে যিয়ে [[মুছা|হজৰত মোচি]] আৰু [[সাপ]]ৰ কাহিনী উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book|author=Islahi, Amin Ahsan|title=Taddabur-i-Quran|publisher=Faraan Foundation| year=2004| pages=82–85}}</ref> কোৰআনৰ ধ্ৰুপদী ধাৰাভাষ্যকাৰ ''ফখৰ আল-দিন আল-ৰাজীয়ে'' এই আখৰসমূহৰ সন্দৰ্ভত প্ৰায় বিছটা মতামত লক্ষ্য কৰিছে আৰু একাধিক মতামত উল্লেখ কৰিছে যে এই আখৰসমূহে আল্লাহে নিযুক্ত কৰা ছূৰাসমূহৰ নামসমূহ উপস্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে আৰবসকলে এনে আখৰৰ নামেৰে বস্তুৰ নাম ৰাখিব (যেনে, ‘চকু’ক ‘ع’, ডাৱৰক ‘غ’, আৰু তিমিৰ নাম ‘ن’)।<ref>{{cite journal |author4=Javed Ahmed Ghamidi |author5=Saleem |date=July 2003|title=Al-Baqarah (1–7)|journal=Renaissance|author1=Michael R. Rose |author2=Casandra L. Rauser |author3=Laurence D. Mueller }}</ref><ref>Amatul Rahman Omar and Abdul Mannan Omar, [http://tafsirs.com/introduction/ "Derivation of Vocabulary from its Root Alphabets"], ''Exegesis of the Holy Qur'an – Commentary and Reflections'', 2015</ref> আমিন আহছান ইছলাহীয়ে আল-ৰাজীৰ মতামতক সমৰ্থন কৰি যুক্তি দিছিল যে যিহেতু এই আখৰবোৰ ছূৰাৰ নাম, গতিকে এইবোৰ শুদ্ধ বিশেষ্য। ====অন্যান্য তত্ত্ব ==== থিয়ডৰ নল্ডেকে (১৮৬০) এই তত্ত্ব আগবঢ়াইছিল যে আখৰবোৰ দখলৰ চিন, খলিফা উছমানৰ ৰাজত্বকালত জায়দ ইবনে থাবিটে প্ৰথম সংগ্ৰহত ব্যৱহাৰ কৰা [[কোৰআন]]ৰ কপিৰ মালিকৰ। নোল্ডেকৰ মতে, অসাৱধানতাৰ বাবেই অৱশেষত আখৰবোৰ কোৰআনৰ চূড়ান্ত সংস্কৰণত প্ৰৱেশ কৰে। পিছলৈ নল্ডেকে এই তত্ত্বটো সংশোধন কৰি অট্টো লথ (১৮৮১)ৰ পৰামৰ্শৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই যে আখৰবোৰৰ ইহুদী কাবালাৰ ৰহস্যবাদী আকৃতি আৰু প্ৰতীকৰ সৈতে এক সুকীয়া সম্পৰ্ক আছে। নোল্ডেকে পাছলৈ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আখৰবোৰ স্বৰ্গত থকা আৰ্কিটাইপাল গ্ৰন্থখনৰ ৰহস্যমজ় উল্লেখ যিটো কোৰআন প্ৰকাশৰ ভিত্তি আছিল।<ref>{{Cite book|title=The History of the Qur'ān|last1=Nöldeke|first1=Theodor|last2=Schwally|first2=Friedrich|last3=Bergsträßer|first3=Gotthelf|last4=Pretzl|first4=Otto|publisher=Brill|year=2013|isbn=978-9004212343|location=Boston|pages=270–273|translator-last=Behn|translator-first=Wolfgang}}</ref> কিন্তু নল্ডেকৰ মূল তত্ত্বৰদ্বাৰা বুজাই হাৰ্টৱিগ হিৰ্চফেল্ডে (১৯০২) আখৰবোৰৰ সৈতে মিল থকা সম্ভাৱ্য নামৰ তালিকা এখন আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite book|title=New Researches into the Composition and Exegesis of the Qoran|last=Hirschfeld|first=Hartwig|publisher=Royal Asiatic Society|year=1902|edition=2010 reprint|isbn=978-1-166-29458-8|location=London|pages=141–142}}</ref> কিথ মেছেই (১৯৯৬) আখৰবোৰৰ আপাত ছেট ৰেংকিং আৰু গাণিতিক অসম্ভৱতা লক্ষ্য কৰি যে ইহঁত হয় যাদৃচ্ছিক বা শব্দ বা বাক্যাংশৰ বাবে উল্লেখ কৰা হৈছে, ন'ল্ডেকে-হিৰ্চফেল্ড তত্ত্বৰ কোনো ধৰণৰ পক্ষত যুক্তি দিছিল যে "ৰহস্য আখৰ" হৈছে প্ৰথমে ছূৰাসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা লিখকসকলৰ আৰম্ভণি বা মনোগ্ৰাম। যদিও, মেছেই বুজাইছে যে "অকলে দেখা দিয়া আখৰবোৰৰ (কাফ, নুন), সংকলনটোৰ দৰে একে উদ্দেশ্য নাথাকিবও পাৰে", তেওঁ তদুপৰি স্বীকাৰ কৰে যে [[আশ-শুৰা|৪২ নং ছূৰা]]ত থকা "ৰহস্য আখৰ"বোৰে তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত ৰেংকিং-তত্ত্বক উলংঘা কৰে,<ref name="auto">{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/3888911|title=A New Investigation into the 'Mystery Letters' of the Quran|last=Massey|first=Keith|date=1996|via=www.academia.edu|page=499|journal=Arabica|volume=43|issue=3|doi=10.1163/1570058962582804|jstor=4057368}}</ref> যাৰ ফলত তেওঁৰ তত্ত্বৰ বাবে ২টা সম্ভাৱ্য পৰিস্থিতি আগবঢ়াইছে।<ref name="auto"/> হিব্ৰু তত্ত্বই<ref>{{Cite web|title = Muqatta'at|url = https://www.academia.edu/18497638|author=Sajah Suaeed|website = www.academia.edu|access-date = 17 November 2015}}</ref> ধৰি লৈছে যে আখৰবোৰে [[বাইবেল]]ৰ [[হিব্ৰু ভাষা]]ৰপৰা আমদানি কৰাটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বিশেষকৈ, ''আলিফ-লাম''ৰ সংমিশ্ৰণটো হিব্ৰু এল "দেৱতা"ৰ সৈতে মিল খাব। [[আৰামিক ভাষা|আৰাম]] বা [[গ্ৰীক ভাষা]]ৰপৰাও সংক্ষিপ্ত ৰূপ লোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। বেলামীয়ে (১৯৭৩) প্ৰস্তাৱ দিছিল যে আখৰবোৰ [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লা]]ৰ সংক্ষিপ্তকৰণৰ অৱশিষ্ট।<ref>Bellamy, James A. (1973) The Mysterious Letters of the Koran: Old Abbreviations of the Basmalah. ''Journal of the American Oriental Society'' 93 (3), 267–285. [https://www.jstor.org/stable/599460]</ref> বেলামিৰ এই পৰামৰ্শক আলফৰ্ড টি ৱেলচে (১৯৭৮) অসম্ভৱ বুলি সমালোচনা কৰিছিল।<ref>A. Welch, "al-Ḳurʾān" in: ''[[Encyclopedia of Islam]]'' 2nd ed. (1978).</ref> মুকাত্তাআতৰ এটা পশ্চিমীয়া ৰহস্যমজ় ব্যাখ্যা ৰুডলফ ভন চেবটেনডৰ্ফে তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''Die Praxis der alten türkischen Freimauerei'' ত দিছে; ভন চেবটেনডৰ্ফে ইহঁতক মন্ত্ৰৰ দৰে সূত্ৰ (''ফৰ্মেল'') বুলি ব্যাখ্যা কৰে যিবোৰৰ ওপৰত বিশদ ধ্যান ব্যায়ামৰ এটা গোটৰ সময়ত (কিছুমান ইংগিতৰ সৈতে সংগতি ৰাখি) ধ্যান কৰিব লাগে। তেওঁ দাবী কৰে যে এই অনুশীলনসমূহ ফ্ৰীমেছনৰী আৰু ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ ভিত্তি, আৰু এই অনুশীলনসমূহ [[চুফীবাদ|চুফী]]ৰ গোপন সমাজে কৰে; [[মুহাম্মাদ]] ([[চাল্লাল্লাহু আলাইহি ওয়াছাল্লাম|ছ:]])য়ে এই অনুশীলনসমূহ "বেন খাছি" নামৰ এজন সন্ন্যাসীৰপৰা শিকিছিল, তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ অন্তৰ্নিহিত বৃত্তক শিকাইছিল আৰু চিৰদিনৰ বাবে অপৰিৱৰ্তিতভাৱে ৰক্ষা কৰিবলৈ [[কোৰআন]]ৰ পাঠ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>Sedgwick, Mark (2004). Against the Modern World: Traditionalism and the Secret Intellectual History of the Twentieth Century. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-515297-2. P. 66.</ref> ===ৰহস্যমজ় অনুমান === {{Main|কোৰআনৰ গুপ্ত ব্যাখ্যা}} {{Further|হুৰুফবাদ}} ইছলামিক সম্প্ৰদায়সমূহৰ হুৰুফিবাদৰ [[কোৰআন]]ৰ ৰহস্যমজ় ব্যাখ্যাৰ পৰম্পৰা আছে, বহল বাতিনি (গুপ্ত) অধ্যয়ন আৰু অনুশীলনৰ সৈতে খাপ খুৱাই। চুফী পণ্ডিতসকলৰ মাজত বিশেষকৈ বাটিনিয়া নামৰ সেই সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত এই ৰহস্যমজ় আখৰসমূহ বহু জল্পনা-কল্পনাৰ বিষয়। [[চুফীবাদ]]ৰ বিদ্যালয়সমূহৰ মাজত বিৱৰণৰ পাৰ্থক্য আছে, কিন্তু এটা ব্যাখ্যায় আখৰসমূহক আল্লাহৰ উননব্বৈটা নামৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গণ্য কৰে, কিছুমান লেখকে ব্যক্তিগত আখৰসমূহৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট "লুকাই থকা" অৰ্থ আগবঢ়াইছে।<ref>An example is given by Siddiq Osman Noormuhammad of the [[Naqshbandi]] order in '' Salawaat by Sufi Mashaaikh'' Nairobi (2004).</ref> আখৰভিত্তিক আৰু সংখ্যাবিজ্ঞানৰ ৰহস্যবাদৰ কাবালিষ্টিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি হুৰুফিজম নামেৰে জনাজাত এটা ইছমাইলী গুলাত পন্থাই ৰহস্যমজ় আখৰবোৰক বিশেষ গুৰুত্ব দিছিল। যদিও হুৰুফীসকলক বহুলভাৱে বিদ্বেষী গুলাত সম্প্ৰদায় হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, আৰু ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ কম আছিল, তথাপি তেওঁলোকৰ ধাৰণাসমূহে নান্দনিকতা আৰু সাহিত্যত বহল প্ৰভাৱ পেলাইছিল, যিটো ছাফাৱী পাৰস্যৰ নাচিমি, ফুজুলি, প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইলৰ দৰে কবিৰ ৰচনাত দেখা যায়। ১৮৫৭–৫৮ চনত [[বাহাই ধৰ্ম|বাহাই বিশ্বাস]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বাহাউল্লাই তেওঁৰ বিচ্ছিন্ন আখৰৰ ওপৰত টীকা (''তাফচিৰ-ই-হুৰুফাত-ই-মুকাত্তা অকিনাইহ, যাক লাউহ-ই-আয়ি-ই-নুৰ, পোহৰৰ পদ্যৰ ফলক বুলিও কোৱা হয়'') লিখিছিল।<ref name="marshall">{{cite web | title = What on earth is a disconnected letter? - Baha{{hamza}}u'llah's commentary on the disconnected letters| last = Marshall| first = Alison| access-date=19 March 2007 | url=http://bahai-library.com/marshall_disconnected_letters}}</ref><ref>{{cite web | title = Tafsír-al-Hurúfát al-Muqatta'át (Commentary on the Isolated Letters) or Lawh-i Áyah-yi Núr (Tablet of the Light Verse) of Mírzá Husayn {{okina}}Alí Núrí Baháʼ-Alláh (1817–1892) | last = Lambden | first = Stephen N. | access-date = 29 January 2022 | url = https://hurqalya.ucmerced.edu/node/451 | archivedate = 29 January 2022 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20220129071153/https://hurqalya.ucmerced.edu/node/451 | deadurl = yes }}</ref> ইয়াত তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছে যে আল্লাহে কেনেকৈ আখৰবোৰ সৃষ্টি কৰিছিল। "''পাৰ্স্পিকিউয়াছ, স্নো-হোৱাইট টেবলেট''"ৰ প্ৰিমৰ্ডিয়েল পেনৰপৰা এটা ক'লা চকুলোৰ টোপাল তললৈ পৰিল, যাৰদ্বাৰা পইণ্টৰ সৃষ্টি হৈছিল। তাৰ পিছত পইণ্টটো আলিফ (উলম্ব ষ্ট্ৰ’ক)লৈ ৰূপান্তৰিত হয়, যিটো পুনৰ ৰূপান্তৰিত হয়, তাৰ পিছত মুকাত্তাআতৰ আবিৰ্ভাব হয়। তাৰ পিছত এই আখৰবোৰক পৃথক কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত পুনৰ গোট খোৱা হৈছিল আৰু একেলগে সংযোগ কৰা হৈছিল, সৃষ্টিৰ "নাম আৰু বৈশিষ্ট্য" হিচাপে দেখা দিছিল। বাহাইউল্লাহে "আলিফ, লাম, মিম" আখৰৰ বিভিন্ন ব্যাখ্যা দিয়ে, যিবোৰ বেছিভাগেই আল্লাহ, আস্থা (উইলাহ) আৰু মুহাম্মদ (ছ:)ৰ নবীত্ব (নুবুৱাহ)ৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ আল্লহৰ সকলো জগততে আলিফৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="marshall" /> 'বাব'য়ে তেওঁৰ ''কায়্যুমুল-আছমাʼত'' মুকাত্তা'আত ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web | title = Reading Reading Itself: The Bab's 'Sura of the Bees,' A Commentary on Qur'an 12:93 from the Sura of Joseph| last = Lawson| first = Todd | access-date=19 March 2007 | url=http://www.h-net.msu.edu/~bahai/bhpapers/vol1/nahl2.htm#Preface}}</ref><ref name="BEP">See the following source for more about Bábí letter symbolism: {{cite encyclopedia |encyclopedia= Baháʼí Encyclopedia Project |title= Letters of the Living (Hurúf-i-Hayy) |year= 2009 |publisher= National Spiritual Assembly of the Baháʼís of the United States |location= Evanston, IL |url= http://www.bahai-encyclopedia-project.org/index.php?view=article&catid=38%3Ahistory&id=65%3Aletters-of-the-living&option=com_content&Itemid=74}}</ref> তেওঁ এটা প্ৰাৰম্ভিক টীকাত আৰু তেওঁৰ দালাইল-ই-ছাব’ইহ (সাতটা প্ৰমাণ)ত পঞ্চম শ্বিয়া ইমাম [[মুহাম্মদ আল-বাকিৰ]]ৰপৰা [[হাদিছ]]ৰ বিষয়ে লিখিছে, য’ত কোৱা হৈছে যে প্ৰথম সাতটা ছূৰাৰ মুকাত্তা'আতৰ সংখ্যাগত মান ১২৬৭, যাৰপৰা ১৮৪৪ বছৰ (বাবৰ ঘোষণাৰ বছৰ) হ’ব পাৰে।<ref>Lambden, Stephen N. ''[http://www.hurqalya.pwp.blueyonder.co.uk/03-Biblical-islam-BBst/1844.HTM A note upon the messianic year 1260 / 1844 and the Bābī-Bahā'ī interpretation of the isolated letters of the Qur'an] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928093611/http://www.hurqalya.pwp.blueyonder.co.uk/03-Biblical-islam-BBst/1844.HTM |date=28 September 2011 }}''.</ref><ref name="saiedi109">{{cite book | title = Gate of the Heart: Understanding the Writings of the Báb | first = Nader | last = Saiedi | publisher = Wilfrid Laurier University Press | location = Waterloo, ON | pages = 109–110| isbn = 978-1-55458-035-4 | year = 2008 | url = https://books.google.com/books?id=XTfoaK15t64C}}</ref> === আন ধৰ্মত === মধ্যযুগীয় [[ইহুদী ধৰ্ম]]ৰ এটা অস্পষ্ট পৰম্পৰাই ৰহস্যমজ় আখৰবোৰৰ উৎপত্তিৰ কথা কয়। কায়ৰো গেনিজা সংগ্ৰহত পোৱা এটা গ্ৰন্থ অনুসৰি ইহুদী প্ৰাচীনসকলৰ মুহাম্মদৰ ওপৰত প্ৰভাৱৰ ওপৰত এই ৰহস্যমজ় আখৰবোৰ সংযোজন কৰা হৈছিল, য’ত আখৰবোৰে তেওঁলোকৰ নাম আৰু তেওঁলোকে সৃষ্টি কৰা অন্যান্য বাৰ্তাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Firestone |first=Reuven |date=2017 |title=The Legend of Jewish Sages Who Join Muhammad and Write the Qur'an |url=https://www.academia.edu/38192161 |journal=CCAR Journal: The Reform Jewish Quarterly |pages=100–114}}</ref> ==বস্তুৰ তালিকা== [[কোৰআন]]ৰ ২–৩, ৭, ১০–১৫, ১৯–২০, ২৬–৩২, ৩৬, ৩৮, ৪০–৪৬, ৫০ আৰু ৬৮ [[ছূৰা]]ত ''মুকাত্তা'আত'' পোৱা যায়।{{Sfn|Dayeh|2009|p=463}} শব্দৰ দৰে একাধিক আখৰ একেলগে লিখা হয় যদিও প্ৰতিটো আখৰৰ উচ্চাৰণ পৃথকে পৃথকে কৰা হয়। মুঠতে ৭৮ টা, ২৯টা ছূৰাৰ আৰম্ভণিতে, ১৪টা সুকীয়া সংমিশ্ৰণত পোৱা। আৰবী বৰ্ণমালাৰ ২৮টা (বা ''হামজা'' গণনা কৰিলে ২৯টা) আখৰৰ ভিতৰত চৈধ্যটা আখৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে। {|class="wikitable sortable" |- ! ক্ৰমিক নং ! ছূৰা ! ছূৰা ক্ৰমিক ! ''মুকাত্তা'আত'' ! সম্পূৰ্ণ আয়াত |- |১ |[[আল-বাক্বাৰা]] |২|| ''ʾআলিফ লাম মিম'' الٓمٓ |হয় |- |২ |[[আল-ইমৰান]] |৩|| ''ʾআলিফ লাম মিম'' الٓمٓ |হয় |- |৩ |[[আল-আৰফ]] |৭|| ''ʾআলিফ লাম মিম ছদ'' الٓمٓصٓ |হয় |- |৪ |[[ইউনুছ (ছূৰা)|ইউনুছ]] |১০|| ''ʾআলিফ লাম ৰ'' الٓر |নহয় |- |৫ |[[হুদ (ছূৰা)|হুদ]] |১১|| ''ʾআলিফ লাম ৰ'' الٓر |নহয় |- |৬ |[[ইউছুফ (ছূৰা)|ইউছুফ]] |১২|| ''ʾআলিফ লাম ৰ'' الٓر |নহয় |- |৭ |[[আৰ-ৰ'দ]] |১৩|| ''ʾআলিফ লাম মিম ৰ'' الٓمٓر |নহয় |- |৮ |[[ইব্ৰাহিম (ছূৰা)|ইব্ৰাহিম]] |১৪|| ''ʾআলিফ লাম ৰ'' الٓر |নহয় |- |৯ |[[আল-হিজৰ]] |১৫|| ''ʾআলিফ লাম ৰ'' الٓر |নহয় |- |১০ |[[মৰিয়ম (ছূৰা)|মৰিয়ম]] |১৯|| ''ক্বাফ হা য়া ʿআইন ছদ'' كٓهيعٓصٓ |হয় |- |১১ |[[তাহা]] |২০|| ''তা হা'' طه |হয় |- |১২ |[[আশ-শু’আৰা]] |২৬|| ''তা ছিন মিম'' طسٓمٓ |হয় |- |১৩ |[[আন-নামল]] |২৭|| ''তা ছিন'' طسٓ |নহয় |- |১৪ |[[আল-কাছাছ]] |২৮|| ''তা ছিন মিম'' طسٓمٓ |হয় |- |১৫ |[[আল-আনকাবুত]] |২৯|| ''ʾআলিফ লাম মিম'' الٓمٓ |হয় |- |১৬ |[[আৰ-ৰুম]] |৩০|| ''ʾআলিফ লাম মিম'' الٓمٓ |হয় |- |১৭ |[[লুকমান (ছূৰা)|লুকমান]] |৩১|| ''ʾআলিফ লাম মিম'' الٓمٓ |হয় |- |১৮ |[[আছ-ছাজদা]] |৩২|| ''ʾআলিফ লাম মিম'' الٓمٓ |হয় |- |১৯ |[[ইয়াছিন (ছূৰা)|ইয়াছিন]] |৩৬|| ''ইয়া ছিন'' يسٓ |হয় |- |২০ |[[ছাদ (ছূৰা)|ছাদ]] |৩৮|| ''ছদ'' صٓ |নহয় |- |২১ |[[গ্বাফিৰ (ছূৰা)|গ্বাফিৰ]] |৪০|| ''হা মিম'' حمٓ |হয় |- |২২ |[[ফুছিলত (ছূৰা)|ফুছিলত]] |৪১|| ''হা মিম'' حمٓ |হয় |- |২৩ |[[আশ-শুৰা]] |৪২|| ''হা মিম; ʿআইন ছিন ক্বাফ'' حمٓ عٓسٓقٓ |হয়, ২ |- |২৪ |[[আয-যুখৰুফ]] |৪৩|| ''হা মিম'' حمٓ |হয় |- |২৫ |[[আদ-দুখান]] |৪৪|| ''হা মিম'' حمٓ |হয় |- |২৬ |[[আল-জাছিয়া]] |৪৫|| ''হা মিম'' حمٓ |হয় |- |২৭ |[[আল-আহকাফ]] |৪৬|| ''হা মিম'' حمٓ |হয় |- |২৮ |[[ক্বাফ (ছূৰা)|ক্বাফ]] |৫০|| ''ক্বাফ'' قٓ |নহয় |- |২৯ |[[আল-কালাম]] |৬৮|| ''নুন'' نٓ |নহয় |- |} == গাঁথনিগত বিশ্লেষণ == ১৪টা সুকীয়া সংমিশ্ৰণ আছে; আটাইতকৈ সঘনাই দেখা যায় ''ʾআলিফ লাম মিম'' আৰু ''হাʾ মিম'', ছবাৰকৈ দেখা যায়। আৰবী বৰ্ণমালাৰ ২৮টা আখৰৰ ভিতৰত হুবহু এটা আধা মুকাত্তা'আত হিচাপে দেখা যায়, এককভাৱে বা দুটা, তিনিটা, চাৰিটা বা পাঁচটা আখৰৰ সংমিশ্ৰণত। চৈধ্যটা আখৰ হ’ল- ''ʾআলিফ'' أ, ''হা'' هـ, ''হা'' ح, ''তা'' ط, ''ইয়া'' ي, ''ক্বাফ'' ك, ''লাম'' ل, ''মিম'' م, ''নুন'' ن, ''ছিন'' س, ''ʿআইন'' ع, ''ছাদ'' ص, ''গ্বাফ'' ق, ''ৰ'' ر। আবজাদী ক্ৰমৰ ছটা চূড়ান্ত আখৰ (thakhadh ḍaẓagh) অব্যৱহৃত। প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আখৰবোৰ আৰবী ডায়েক্ৰিটিক্স প্লাছ [[ইয়া|''ইয়াʿ'' ي]] অবিহনে লিখা সেই আখৰবোৰৰ সৈতে মিল খায়।<ref>''nun'' ن and ''qaf'' ق have no variant written without dots in modern script; Steward (2012): "the mysterious letters include no letters with dots. There is an apparent exception to this rule, the occurrences of ya in [suras 19 and 36 ...]"</ref> সম্ভৱ যে নিষিদ্ধ আখৰৰ গোটটোৱে [[আৰামী বৰ্ণমালা]]ৰ আৰ্হিত [[আৰবী বৰ্ণমালা]]ৰ এটা প্ৰাচীন ভিন্নতাক আমন্ত্ৰণ কৰাৰ কথা আছিল।<ref>Devin J. Steward, "The mysterious letters and other formal features of the Qur'an in light of Greek and Babylonian oracular texts", in: ''New Perspectives on the Qur'an'' ed. Reynolds, Routledge (2012), 323–348 ([https://books.google.com/books?id=6dqoAgAAQBAJ&pg=PA341 p. 341]).</ref> এই আখৰবোৰত কিছুমান সহ-উপস্থিতিৰ নিষেধাজ্ঞা পৰ্যবেক্ষণযোগ্য; উদাহৰণস্বৰূপে, ʾআলিফ ৰ পিছত নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে লাম থাকে। সংমিশ্ৰণৰ যথেষ্টসংখ্যকৰ আৰম্ভণি হয় ʾআলিফ লাম বা হাʾ মিম। ২৯টা ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত ৩টাৰ বাহিৰে বাকী সকলো ক্ষেত্ৰতে এই আখৰবোৰৰ প্ৰায় লগে লগে [[কোৰআন]]ৰ অৱতীমৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে (ব্যতিক্ৰম হ’ল [[আল-আনকাবুত|ছূৰা আনকাবুত]], [[আৰ-ৰুম]] আৰু [[আল-কালাম]]); আৰু কিছুমানে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই তিনিটা ক্ষেত্ৰকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত, কিয়নো [[ছূৰা]]ত পৰৱৰ্তী সময়ত [[ওহী|ওহাই]]ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। অধিক নিৰ্দিষ্টভাৱে ক'বলৈ গ'লে, কোনোবাই মন কৰিব পাৰে যে ৮টা ক্ষেত্ৰত তলৰ [[আয়ত]]টোৰ আৰম্ভণিতে "এইবোৰ চিন...", আৰু আন ৫টা ক্ষেত্ৰত "প্ৰকাশিত বাক্য..." আৰম্ভ; আন ৩টা আৰম্ভ হয় "কোৰআনৰদ্বাৰা...", আৰু আন ২টা "কিতাপৰদ্বাৰা..." ইয়াৰ উপৰি, এই ছূৰাসমূহৰ ৩ টাৰ বাহিৰে বাকী সকলোবোৰ [[মক্কান ছূৰা]] (ব্যতিক্ৰম হৈছে [[আল-বাক্বাৰা|ছূৰা আল-বাকাৰাহ]], [[আল-ইমৰান]] আৰু [[আৰ-ৰ'দ]]। ) ''লাম'' আৰু ''মিম'' সংযুক্ত আৰু দুয়োটাতে প্ৰলংগেচন চিহ্নৰে লিখা হৈছে। এটা আখৰ দুটা শৈলীত লিখা হৈছে।<ref>{{Cite quran|19|01|s=ns}}</ref><ref>{{Cite quran|20|01|s=ns}}</ref> ২০:০১ আখৰটো শব্দৰ আৰম্ভণি আৰু মাজভাগতহে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ১৯:০১ ত থকা আখৰটো তেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ''আলিফ লাম মিম'' (الم) [[ছূৰা]] [[আল-বাক্বাৰা]],<ref>{{Cite quran|2|1|s=ns}}</ref> [[ছূৰা]] [[আল-ইমৰান]],<ref>{{Cite quran|3|1|s=ns}}</ref> [[ছূৰা]] [[আল-আনকাবুত]],<ref>{{Cite quran|29|1|s=ns}}</ref> [[ছূৰা]] [[আৰ-ৰুম]],<ref>{{Cite quran|30|1|s=ns}}</ref> [[ছূৰা]] [[লুকমান (ছূৰা)|লুকমান]],<ref>{{Cite quran|31|1|s=ns}}</ref> আৰু [[ছূৰা]] [[আছ-ছাজদা]]।<ref>{{Cite quran|32|1|s=ns}}</ref> == লগতে চওক == * [[আল-ফাতিহা]] (কোৰআনৰ প্ৰথম ছূৰা) * [[আল-মুআউৱিধাতায়ন]] (কোৰআনৰ শেষৰ দুখন ছূৰা) * [[আল-মুছাব্বিহাত]] (আল্লাহৰ মহিমামণ্ডিতৰপৰা আৰম্ভ হোৱা ছূৰা) ==তথ্যসমূহ == {{Reflist|2}} == উৎস == * {{Cite book |last=Dayeh |first=Islam |url= |title=The Qurʾān in Context |date=2009 |publisher=Brill |editor-last=Neuwirth |editor-first=Angelika |pages=461–498 |chapter=Al-Hawamim: Intertextuality and Coherence in Meccan Suras |editor-last2=Sinai |editor-first2=Nicolai |editor-last3=Marx |editor-first3=Michael |chapter-url=https://www.academia.edu/8297605}} == বাহ্যিক লিংক == * [http://thedisconnectedletters.wordpress.com/ A comprehensive exposition of the theories surrounding the Muqatta'at] * [https://web.archive.org/web/20150402091729/http://connection.ebscohost.com/c/articles/59737615/consonant-sad-saad-three-quranic-chapters-sad-mary-al-ara-f The consonant şād in three Qur'anic chapters: Sād, Mary and al-A'rāf] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] 4n6zo9sonvfbcdo7aw0r51bbx741zq6 4 138082 622618 620239 2026-08-02T01:34:49Z Jyoti Chiring 34123 622618 wikitext text/x-wiki # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:25, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 10:04, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 10:49, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:50, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 07:42, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] #[[সদস্য:যদুমণি|JaduMoni]] ([[সদস্য বাৰ্তা:যদুমণি|বাৰ্তা]]) 16:15, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 09:35, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 03:17, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyotibora]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ishanjyotibora|বাৰ্তা]]) 06:41, 27 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 01:34, 2 August 2026 (ইউ.টি.চি.) 9gcpnwiqqgub32aiejndmqubauykejg 622620 622618 2026-08-02T04:52:44Z Dipankar Das 36094 622620 wikitext text/x-wiki # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:25, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 10:04, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 10:49, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 06:50, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 07:42, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] #[[সদস্য:যদুমণি|JaduMoni]] ([[সদস্য বাৰ্তা:যদুমণি|বাৰ্তা]]) 16:15, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 09:35, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 03:17, 26 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Ishanjyotibora|Ishanjyotibora]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ishanjyotibora|বাৰ্তা]]) 06:41, 27 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 01:34, 2 August 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 04:52, 2 August 2026 (ইউ.টি.চি.) mu369i02hrb30uaah1rmam6zj8wxqqd 4 138085 622391 622358 2026-08-01T12:58:40Z Jyoti Chiring 34123 /* Jyoti Chiring */ 622391 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] #[[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] #[[উইলিংডন দ্বীপ]] #[[সুবি সুৰেশ]] #[[চাভিট্টু নাদকম]] #[[থ্ৰিচূৰ]] #[[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা ]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] anw36qknij79seuseeqwjous02jgjrm 622480 622391 2026-08-01T17:33:23Z Kandarpajit Kallol 6257 622480 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] #[[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] #[[উইলিংডন দ্বীপ]] #[[সুবি সুৰেশ]] #[[চাভিট্টু নাদকম]] #[[থ্ৰিচূৰ]] #[[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা ]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] 2gz049dcvbe72fjub1v2vne8jal6otz 622483 622480 2026-08-01T17:35:00Z Kandarpajit Kallol 6257 622483 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] #[[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] #[[উইলিংডন দ্বীপ]] #[[সুবি সুৰেশ]] #[[চাভিট্টু নাদকম]] #[[থ্ৰিচূৰ]] #[[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা ]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] goz7wjynmkqsnu0ncmkwth4grtn1xew 622484 622483 2026-08-01T17:35:55Z Kandarpajit Kallol 6257 622484 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] #[[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] #[[উইলিংডন দ্বীপ]] #[[সুবি সুৰেশ]] #[[চাভিট্টু নাদকম]] #[[থ্ৰিচূৰ]] #[[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা ]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] epjt1hm8w2sxt0jliimcucp59pox177 622597 622484 2026-08-01T19:14:49Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* Kumud Ghosh */ 622597 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] #[[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] #[[উইলিংডন দ্বীপ]] #[[সুবি সুৰেশ]] #[[চাভিট্টু নাদকম]] #[[থ্ৰিচূৰ]] #[[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা ]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] 56r1nffyeaakz84wy0juu7mywe0lf3n 622686 622597 2026-08-02T08:31:45Z Duhita Ragini Kalita 46712 622686 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] ===[[সদস্য:AjayDas|Ajay Das]]=== # [[কোচি]] # [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] # [[চীনা মাছ ধৰা জাল]] ===[[সদস্য: Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]]=== # [[চি এছ ৰাধাদেৱী]] # [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] # [[জি দেৱৰাজন]] # [[ডন পালাথাৰা]] # [[ভৰতন]] # [[ভদ্ৰন (পৰিচালক)]] # [[কে জি জৰ্জ]] # [[আদামিন্তে মকন আবু]] # [[আই ভি শশী]] # [[উস্তাদ হোটেল]] # [[ৱায়নাড় জিলা]] # [[পেৰিয়াৰ নদী]] # [[পম্বা নদী]] # [[এল২: এমপুৰান]] # [[মিন্নাল মুৰুলী]] # [[প্ৰেমম]] # [[মহেশীন্তে প্ৰতিকাৰম]] # [[কুম্বালাংগী নাইটছ]] # [[মায়ানদী]] # [[ক্লাছমেটছ (২০০৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)]] # [[বেংগালুৰু ডেজ]] # [[ট্ৰাফিক ( ২০১১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ )]] ===[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]]=== # [[আৰাট্টুপুঝা পূৰম]] # [[ৰেৱতী পট্টথানম]] # [[কুট্টিপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই]] # [[লুচিফাৰ (২০১৯ চনৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ)]] # [[দক্ষিণ এছিয়ান আচাৰ]] # [[কলৰ চিপচ]] # [[পুলিচেৰী]] # [[খিচড়ী]] # [[কালান]] # [[ফ'ৰ্ট কোচি]] # [[দাইল]] # [[এদায়ুৰ জলকীয়া]] # [[মুণ্ডু]] # [[চেট্টীকুলংগৰা কুম্ভ ভৰণী]] # [[কুম্মাট্টিকলি]] # [[কোচি-মুজিৰিছ বিয়েনেল]] # [[কোচিন বন্দৰ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ]] # [[কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] ===[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|Naruna Baruah]]=== # [[চুন্দন ভল্লাম]] # [[বালাৰামপুৰম]] #[[জিলা পৰ্যটন প্ৰসাৰ পৰিষদ (কেৰালা)]] #[[উইলিংডন দ্বীপ]] #[[সুবি সুৰেশ]] #[[চাভিট্টু নাদকম]] #[[থ্ৰিচূৰ]] #[[কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড]] ===[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]]=== # [[আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথি]] # [[দক্ষিণ নৌসেনাৰ কমাণ্ড]] # [[পল্লুৰুথী সাহায্য বন্দোবস্ত]] # [[মডেল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কোচি]] # [[যোগাযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন বিদ্যালয়, কোচি]] # [[অমৃতা হাস্পতাল, কোচি]] # [[চান্টা ক্ৰুজ কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, কোচি]] # [[নেডুম্বাছেৰী]] # [[ইনফ'পাৰ্ক কোচি]] # [[এৰিছেৰী]] # [[পুথুৱাইপ]] ===[[:m:User:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[নীলাকুইল]] # [[জৰ্জ জোচেফ কে]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== # [[কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য]] # [[কেৰালা দিৱস]] # [[কান্নুৰ সমুদ্ৰ তীৰ]] # [[থোট্টাডা ]] # [[কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য]] ===[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan Jyoti]]=== # [[আলেপ্পী সেউজীয়া ইলাচী]] ===[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|Kumud Ghosh]]=== # [[ৱাকেৰানা ফ্ৰাইনোডাৰ্মা]] # [[ইন্দিৰাণা]] # [[মাইক্ৰিক্সালাছ এড’নিছ]] # [[ইন্দিৰাণা ব্ৰাকিটাৰ্ছাছ]] # [[ইণ্ডোচিলভিৰানা ইণ্ডিকা]] # [[ৱায়ানাড বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] # [[বিজয়লক্ষ্মী (কবি)]] # [[ইন্দিৰাণা বেডোমি]] # [[ইন্দিৰাণা চিৰাবাসী]] # [[নীলগিৰি কাঠনি পাৰ]] # [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]] # [[নীলগিৰি ফুলটোকা]] # [[মালাবাৰ কাঠ শালিকা]] # [[নীলগিৰি লেংগুৰ]] # [[নীলগিৰি তহৰ]] # [[মুগা জহামাল]] ===[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]]=== # [[মাট্টা চাউল]] # [[অষ্টমুদি হ্ৰদ]] 8gspgecsoouyylduk4js7j0ey8vcms0 0 138145 622471 621341 2026-08-01T17:27:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622471 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = শবৰীমালা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰ মন্দিৰ | image = Sabarimala 2.jpg | caption = শবৰীমালাৰ মূল উপাসনা স্থলৰ প্ৰাংগন | map_type = India Kerala#India | map_caption = শবৰীমালা মন্দিৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|9|26|04.6|N|77|04|53.0|E|display=inline,title}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[কেৰালা]] | district = পাথানামথিট্টা জিলা | location = শবৰীমালা | elevation_m = 1260 | deity = শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰৰ অৱতাৰ হিচাপে [[আয়াপ্পান]] | festivals = মকৰাভিলাক্কু, [[মকৰ সংক্ৰান্তি]] (১৪ জানুৱাৰী) | architecture = কেৰালাৰ স্থাপত্যশৈলী (পৰম্পৰাগত কেৰালা বাস্তু শাস্ত্ৰ) | temple_board = ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ড | temple_quantity = | monument_quantity = | year_completed = একাদশ শতিকা (অধিক প্ৰাচীন ইতিহাস থকা স্থান) | creator = পৰম্পৰা অনুসৰি আৰ্য কেৰালা বৰ্মন (আয়াপ্পান), পন্দলমৰ ৰজা | website = {{URL|https://sabarimala.kerala.gov.in/}} | functional_status = সক্ৰিয় (নিয়ন্ত্ৰিত তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়সূচী)}} '''শবৰীমালা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰ মন্দিৰ'''<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Sabarimala |url=https://sabarimala.kerala.gov.in/ |access-date=2024-01-21 |website=sabarimala.kerala.gov.in}}</ref> ({{lang-ml|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രം}}) ({{IPA|ml|ʃabəɾimala}}) [[কেৰালা]]ত অৱস্থিত এক প্ৰসিদ্ধ হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ইয়াত ভগৱানক ‘ভগৱান আয়াপ্পান’ হিচাপে পূজা কৰা হয়। তেওঁক ভগৱান [[শিৱ]] আৰু [[মোহিনী]]ৰ (ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ স্ত্ৰী অৱতাৰ) পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |date=2019-08-04 |title=Mohini – The Only Female Avatar of Lord Vishnu |url=https://vedicfeed.com/mohini-female-avatar-of-lord-vishnu/ |publisher=Vedicfeed}}</ref> এই মন্দিৰটো ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ পাথানামথিট্টা জিলাৰ শবৰীমালা পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত। মন্দিৰটো পেৰিয়াৰ বাঘ্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ১৮টা পাহাৰেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |title=The Story Of Sabarimala: Origin, Beliefs And Controversy Over Women Entry |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/the-story-of-sabarimala-origin-beliefs-and-controversy-on-women-entry-1933477 |access-date=2023-11-02 |website=NDTV.com}}</ref> ই বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম বৃহৎ বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় তীৰ্থস্থান। ইয়ালৈ প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ১০ৰপৰা ১৫ নিযুততকৈও অধিক ভক্তৰ আগমন ঘটে। <ref>{{Cite news |date=2011-01-15 |title=Why millions throng Sabarimala shrine |newspaper=DailyBhaskar |url=http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116063414/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |url-status=dead |archive-date=16 January 2011 |access-date=2016-12-02 |archivedate=2011-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707231619/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=Indo-Americans shocked at Sabarimala tragedy |newspaper=Sify |url=http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |url-status=dead |access-date=2016-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515015423/http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |archive-date=2011-05-15}}</ref><ref>{{Cite news |date=2014-12-27 |title=Record collection at Sabarimala |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021232303/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece |archive-date=2018-10-21}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-28 |title=Women to enter Sabarimala temple today: Weird laws against women from all over the world |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/sabarimala-temple-ends-ban-on-women-kerala-1351711-2018-09-28 |publisher=India Today}}</ref> এই মন্দিৰটো কেৱল মণ্ডল পূজা (প্ৰায় ১৫ নৱেম্বৰৰপৰা ২৬ ডিচেম্বৰ) <ref>{{Cite news |url=https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |title=Sabarimala Temple Opening Dates 2018 to 2019 – Chennaivision |date=2018-01-01 |work=Chennaivision |access-date=2018-01-16 |archive-date=13 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113035503/https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |url-status=dead |archivedate=2018-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113035503/https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |deadurl=yes }}</ref>, মকৰাভিলাক্কু বা মকৰ সংক্ৰান্তি (১৪ জানুৱাৰী), মহা তিৰুমল সংক্ৰান্তি (১৪ এপ্ৰিল) আৰু প্ৰতিটো মালায়ালম মাহৰ প্ৰথম পাঁচটা দিনতহে উপাসনাৰ বাবে খোলা থাকে। ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত কেইবাটাও ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সংমিশ্ৰণৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হৈছে এই শবৰীমালা মন্দিৰ। <ref>{{Cite web |last=CK |first=Faisal |date=2018-11-20 |title=Sabarimala epitomises confluence of various faiths in India |url=https://www.nationalheraldindia.com/opinion/sabarimala-epitomises-confluence-of-various-faiths-in-india |access-date=2023-11-02 |website=National Herald |language=en}}</ref> ==উৎপত্তি আৰু আখ্যানসমূহ== [[ভাগৱত পুৰাণ]]ৰ মতে, [[সমুদ্ৰ মন্থন]]ৰ ঘটনাৰ পিছত হিন্দু ভগৱান [[শিৱ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[পাৰ্বতী]]য়ে বৈকুণ্ঠ দৰ্শন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকে ভগৱান [[বিষ্ণু]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[লক্ষ্মী]]ক লগ পাইছিল। শিৱই বিষ্ণুক তেওঁৰ বিখ্যাত আৰু ধুনীয়া [[মোহিনী]] অৱতাৰ দেখুৱাবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। বিষ্ণুৱে মোহিনীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰাৰ লগে লগে শিৱ তেওঁৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। মোহিনীয়ে দৌৰি পলাই যাবলৈ ধৰিছিল আৰু শিৱই তেওঁৰ পিছে পিছে খেদি গৈছিল। তেওঁলোকৰ মিলনৰ ফলত দেৱতা শাস্তাৰ জন্ম হৈছিল। এই কাৰ্যৰ পিছত শিৱই তেওঁৰ আধ্যাত্মিক শক্তি হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত শিৱ আৰু মোহিনী নিজ নিজ বাসস্থানলৈ ঘূৰি গৈছিল। শাস্তাক ‘হৰিহৰপুত্ৰ’ বুলিও জনা যায়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে হৰি (বিষ্ণু) আৰু হৰ (শিৱ) ৰ পুত্ৰ। যিহেতু মোহিনীৰ কোনো প্ৰকৃত জৰায়ু নাছিল, সেয়েহে শাস্তাৰ জন্ম মোহিনীৰ উৰুৰপৰা হৈছিল। <ref>{{Cite book |last=Rao |first=T.A. Gopinath |title=Elements of Hindu Iconography |year=1914 |publisher=Dalcassian Publishing Company |location=Delhi |pages=Vol.Two, Part II, p.486–487}}</ref> আয়াপ্পানক শাস্তাৰেই এটা ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। <ref>{{Cite book |last=Jayashankar |first=S |title=Temples of Kerala |year=1997 |publisher=Directorate of Census Operations |location=Trivandrum |pages=159}}</ref> শাস্তাৰ উপাসনা দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ এটা অংশ।<ref>''Asian Mythologies'' |Yves Bonnefoy |University of Chicago Press, 15 May 1993</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ লগতে সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুতো শাস্তা মন্দিৰ আছে। <ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/shrines-for-sastha-in-eight-forms/article5425348.ece |title=Shrines for Sastha, in eight forms |newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> কুলাথুপুঝা, আৰ্যনকাভু, আছানকোভিল, শবৰীমালা আৰু পুন্নম্বলমেডুত থকা পাঁচটা শাস্তা মন্দিৰ বিষ্ণুৰ অৱতাৰ পৰশুৰামৰ সৈতে জড়িত বুলি কোৱা হয়। <ref name=":5">{{Cite book |last=Vaidyanathan |first=K.R |title=Temple and Legends of Kerala |publisher=BHARATIYA VIDYA BHAVAN |year=1982 |pages=70–75}}</ref> কুলাথুপুঝাত শাস্তাক শিশু দেৱতা হিচাপে পূজা কৰা হয়। আৰ্যনকাভু মন্দিৰত তেওঁক কিশোৰ ব্ৰহ্মচাৰী হিচাপে উপাসনা কৰা হয়। আছানকোভিল মন্দিৰটো দেৱতাগৰাকীৰ গৃহস্থাশ্ৰমৰ (সংসাৰী জীৱন) সৈতে জড়িত। তাত তেওঁক ঘোঁৰাৰ ওপৰত বহি তৰোৱাল হাতত লৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হৈছে। লগতে তেওঁৰ সৈতে তেওঁৰ পত্নী পুষ্কলা আৰু পূৰ্ণাও থাকে। শবৰীমালা মন্দিৰটো দেৱতাগৰাকীৰ বাণপ্ৰস্থ আশ্ৰমৰ সৈতে জড়িত। আনহাতে পুন্নম্বলমেডু বা কান্তামালা মন্দিৰত দেৱতাগৰাকীক শ্ৰেষ্ঠ যোগী হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref name=":5" /><ref>{{Cite book |last=Sekar |first=Radhika |title=The Sabarimalai Pilgrimage ad Ayyappan Cultus |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private limited |year=1992 |isbn=81-208-1056-2 |edition=1st |location=Delhi |pages=19}}</ref> ===মণিকন্দনৰ আখ্যান=== ভূতনাথোপখ্যানম নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে, ঋষি সূতই তেওঁৰ অনুগামীসকলক আয়াপ্পানৰ জন্মৰ কাহিনী শুনাইছিল। দেৱী [[দুৰ্গা]]ই [[মহিষাসুৰ]]ক বধ কৰাৰ পাছত তেওঁৰ ভগ্নী মহিষীয়ে দেৱতাসকলৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল’বলৈ আহিছিল। মহিষীয়ে এক ঘোৰ তপস্যা কৰাৰ পাছত [[ব্ৰহ্মা]] তেওঁৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈছিল। ব্ৰহ্মাই মহিষীক এক অমৰত্বৰ বৰ দিছিল। এই বৰ অনুসৰি কেৱল বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মিলনৰপৰা জন্ম হোৱা এজন মানুহেহে তেওঁক বধ কৰিব পাৰিব। বিষ্ণু আৰু শিৱৰ কেতিয়াও সন্তান হ’ব নোৱাৰে বুলি জানি মহিষী অহংকাৰী হৈ পৰিছিল। তেওঁ পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গ দখল কৰি ভগৱানক পূজা কৰা সকলোকে নিৰ্দয়ভাৱে হত্যা কৰিছিল। দেৱতাসকল ভীত আৰু অসহায় হৈ পৰিছিল, সেয়েহে তেওঁলোকে বিষ্ণুৰ সহায় বিচাৰিছিল। শিৱ আৰু মোহিনী অৱতাৰ ধাৰণ কৰা বিষ্ণুৰ মিলনৰ ফলত ‘মণিকন্দন’ (যাৰ ডিঙিত এটা ঘণ্টা বন্ধা থাকে) নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হৈছিল। মণিকন্দনক দক্ষিণ ভাৰতৰ পম্পা নদীৰ পাৰত এৰি থৈ যোৱা হৈছিল। পন্দলম বংশৰ নিঃসন্তান ৰজা ৰাজশেখৰে এই শিশুটিক বিচাৰি পাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰতে ৰাণীয়েও এটা সন্তান প্ৰসৱ কৰিলে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে মাণিকান্দনক অপছন্দ কৰিছিল আৰু তেওঁক আঁতৰাবলৈ এখন আঁচনি তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁ ৰাণীক নিজৰ অসুস্থতাৰ মিছা নাটক কৰিবলৈ কৈছিল আৰু দাবী কৰিছিল যে কেৱল বাঘৰ গাখীৰ খালেই তেওঁৰ চিকিৎসা সম্ভৱ হ’ব। বাৰবছৰীয়া মণিকন্দনে তেওঁৰ তোলনীয়া মাতৃৰ বাবে বাঘৰ গাখীৰ বিচাৰি অৰণ্যলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। অৰণ্যৰ মাজেৰে যোৱা এই যাত্ৰাত তেওঁ মহিষীক বধ কৰে। মহিষীৰ মৃত্যুত দেৱতাসকল আনন্দিত হৈছিল। [[ইন্দ্ৰ]], [[অগ্নি]], [[বৰুণ]], [[বায়ু]] আৰু [[কুবেৰ]] আয়াপ্পানৰ সন্মুখত প্ৰতিভাত হৈছিল আৰু তেওঁক সহায় কৰিব বুলি কৈছিল। দেৱতাসকলে বাঘৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল আৰু মণিকন্দনে সেই বাঘবোৰৰ সৈতে ৰাজ্যলৈ ঘূৰি আহিছিল। বাঘেৰে পৰিবেষ্টিত মণিকন্দনক দেখাৰ লগে লগে ৰাজশেখৰে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ আঁৰৰ সত্যটো বুজি পাইছিল আৰু তেওঁক শাস্তি দিবলৈ উদ্যত হৈছিল। কিন্তু মণিকন্দনে তেওঁক তেনে কৰাত বাধা দিছিল। তেওঁ কৈছিল যে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ বাবেই মহিষী বধৰ ঐশ্বৰিক অভিযানটো ক্ষিপ্ৰতৰ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ৰাজশেখৰে মণিকন্দনৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাইছিল। মণিকন্দনে তেওঁক থাকিবলৈ এটা মন্দিৰৰ প্ৰয়োজন বুলি কৈছিল। মণিকন্দনে তেওঁৰ পিতৃ আৰু নাগৰিকসকলক তেওঁৰ সৈতে আহিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। মণিকন্দনে আকাশলৈ এটা কাঁড় মাৰি পঠিয়াইছিল। সেই কাঁড়ডাল অৱশেষত শবৰীমালা পাহাৰৰ চূড়াত পৰিছিল। মণিকন্দনে ৰজাক মাটিৰপৰা পাহাৰৰ চূড়ালৈকে মাত্ৰ ১৮টা খট‌খটী নিৰ্মাণ কৰিবলৈ কৈ স্বৰ্গলৈ আৰোহণ কৰিছিল। <ref>{{Cite book |last=Sekar |first=Radhika |title=The Sabarimali Pilgrimage and Ayyappan Cultus |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private Limited |year=1992 |isbn=81-208-1056-2 |edition=1st |location=Delhi |pages=15–16}}</ref> মাটিৰপৰা ওখ পাহাৰটোলৈ মাত্ৰ ১৮টা খট‌খটী নিৰ্মাণ কৰাটো অসম্ভৱ বুলি ৰাজশেখৰে ভাবিছিল। তেতিয়া পৰশুৰাম তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰতিভাত হৈছিল আৰু ৰজাক মন্দিৰ নিৰ্মাণত সহায় কৰিব বুলি কৈছিল। অৱশেষত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পৰশুৰামে মণিকন্দনৰ এটা পৱিত্ৰ শিলৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰিছিল। এই মূৰ্তিটোত মণিকন্দনৰক আয়াপ্পান হিচাপে যোগাসনৰ মুদ্ৰাত বহি থকা দেখুওৱা হৈছে। তেওঁৰ সোঁহাতেৰে অভয় মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, বাঁওহাতখন বাওঁ উৰুত ৰখা হৈছে, ভৰি দুখন এখন কাপোৰেৰে বন্ধা আছে আৰু তেওঁ এটা বেদীত বহি আছে। === অন্যান্য দেৱ-দেৱীৰ সৈতে জড়িত আখ্যানসমূহ=== [[File:Sabarimala temple during Periyar butterfly survey at Sabarimala, 2014 (5).jpg|thumb| পদিনাট্টম পডীৰ বাঁওফালে ভালিয়াকাদুট্টা স্বামী আৰু সোঁফালে কৰুপ্পু স্বামী তথা কৰুপ্পাই আম্মাৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত মন্দিৰ আছে। ]] ভালিয়াকাদুট্টা স্বামী (জ্যেষ্ঠ কদুট্টা স্বামী) আৰু কোচুকাদুট্টা স্বামী (কনিষ্ঠ কদুট্টা স্বামী) দুয়ো আছিল ভগৱান আয়াপ্পানৰ সেনাবাহিনীৰ দুই কিংবদন্তি সেনাপতি। ভালিয়াকাদুট্টাৰে পন্দলম ৰাজ্যৰ সেনাবাহিনীক নেতৃত্ব দিছিল। আনহাতে ইনজিপাৰাই কালাৰীৰ এজন পাকৈত যোদ্ধা কোচুকাদুট্টাৰ তেওঁৰ সহযোগী হৈ পৰিছিল। তেওঁলোকে একেলগে সাহসেৰে যুঁজি কাৰীমালা যুদ্ধত উদয়নৰ ইনজিপাৰাই দুৰ্গ ধ্বংস কৰিছিল। এই যুদ্ধত কোচুকাদুট্টাই নিজৰ ভৰি দুখন হেৰুৱায়ো যুঁজ দিছিল। যেতিয়া আয়াপ্পান শবৰীমালাত নিজৰ সমাধিৰ ঠাইলৈ ঘূৰি আহে, তেতিয়া কোচুকাদুট্টাই তাতেই থাকি সেৱা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। <ref>{{Cite web |title=வலியகடுத்த சுவாமி மற்றும் கொச்சுகடுத்த சுவாமி {{!}} சபரிமலையின் துணிச்சலான படைவீரகள் |url=https://www.keralatourism.org/sabarimala/ |access-date=2025-12-30 |website=Sabarimala |language=ta}}</ref> তেওঁৰ উপাসনা স্থলখন মালিকাপুৰথাম্মা উপাসনা স্থলৰ ওচৰত অৱস্থিত। <ref name=":11">{{Cite web |last=ഓണ്‍ലൈന്‍ |first=ജന്മഭൂമി |date=2024-11-15 |title=പുണ്യദര്‍ശന പാതയില്‍ പമ്പ മുതല്‍ സന്നിധാനം വരെ |url=https://janmabhumi.in/2024/11/15/3306446/samskriti/from-pampa-to-sannidhanam-on-punyadarshan-path/ |access-date=2025-12-30 |website=Janmabhumi |language=en-US}}</ref> ভালিয়াকাদুট্টাৰ উপাসনা স্থলখন পদিনাট্টম পডীৰ (পৱিত্ৰ খট‌খটী) বাঁওফালে অৱস্থিত।<ref name=":11" /><ref name=":12" /> কৰুপ্পু স্বামী আৰু কৰুপ্পাই আম্মা আছিল অৰণ্যবাসী লোক। তেওঁলোকে উদয়নক পৰাস্ত কৰাত ভগৱান আয়াপ্পানক সহায় কৰিছিল। তেওঁলোকৰ অলৌকিক শক্তিৰ বাবে তেওঁলোকক শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ বাবে উৎসৰ্গিত এখন উপাসনা স্থল পদিনাট্টম পডীৰ সোঁফালে অৱস্থিত। <ref name=":12">{{Cite web |title=Upadevadhas {{!}} Sabarimala |url=https://sabarimala.kerala.gov.in/index.php/upadevadhas |access-date=2025-12-30 |website=sabarimala.kerala.gov.in}}</ref> ===ৰামৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== [[File:Sabaripeedam 1.jpg|thumb|শবৰীপীঠম, যি স্থানত [[শবৰী]]য়ে ভগৱান ৰামৰপৰা মোক্ষ লাভ কৰিছিল। ]] শবৰী [[ৰামায়ণ]]ত উল্লেখ থকা [[ৰাম]]ৰ এগৰাকী জনজাতীয় ভক্ত আছিল। ‘শবৰীমালা’ শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "শবৰীৰ পাহাৰ।" <ref name=":6">{{Cite news |date=2018-10-18 |title=What you might want to know about Sabarimala |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/et-explains/what-you-might-want-to-know-about-sabarimala/articleshow/66273712.cms |access-date=2023-03-20 |issn=0013-0389}}</ref> আখ্যান অনুসৰি, শবৰীয়ে ঋষ্যমুখ পৰ্বতৰ পাদদেশৰ ওচৰত ঋষি মতংগক লগ পাইছিল। ঋষি মতংগ তেওঁৰ গুৰু হৈ পৰিছিল আৰু শবৰীয়ে বহু বছৰ ধৰি ভক্তিৰে তেওঁৰ সেৱা কৰিছিল। মতংগই মৃত্যুশয্যাত থকা অৱস্থাত ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ৰামে তেওঁক দৰ্শন দিবলৈ আহিব। তেওঁ শবৰীক ৰামৰ আগমনলৈ অপেক্ষা কৰিবলৈ কৈছিল। সেই সময়ৰপৰাই শবৰীয়ে প্ৰতিদিনে কেৱল ৰামৰ বাবে বগৰী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ নিজৰ আশ্ৰম এৰি ওলাই গৈছিল। তেওঁ এটা বগৰী ছিঙি মুখত দি সোৱাদ লৈছিল। যদি বগৰীটো মিঠা আছিল, তেন্তে তেওঁ ইয়াক নিজৰ পাচিত ৰাখিছিল আৰু তিতা বগৰীবোৰ পেলাই দিছিল। কিয়নো তেওঁ বিচাৰিছিল ৰামে কেৱল মিঠা বগৰীহে খাওক। সীতাৰ সন্ধানত থাকোঁতে ৰামে শবৰীৰ আশ্ৰম দৰ্শন কৰে। শবৰীয়ে সংগ্ৰহ কৰা বগৰীবোৰ ৰামক খাবলৈ দিছিল। <ref name=":7">{{Cite web |title=Why Lord Ayyappa shrine is called Sabarimala temple |url=https://www.indiatoday.in/india/story/why-lord-ayyappa-shrine-is-called-sabarimala-temple-1390621-2018-11-17 |access-date=2023-03-20 |website=India Today |date=17 November 2018 |language=en}}</ref> শবৰীমালাৰ যিটো স্থানত ৰামে শবৰীক মোক্ষ প্ৰদান কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, তাক ‘শবৰী পীঠম’ বুলি কোৱা হয়। <ref>{{Cite web |title=It's pure spiritual bliss to trek from Pampa to Sabarimala |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/11/29/sabarimala-pilgrimage-all-you-need-to-know-about-the-spiritual-trek-live.html |access-date=2025-12-23 |website=onmanorama.com |language=en}}</ref> ৰামে এজন ঐশ্বৰিক ব্যক্তিক তপস্যা কৰি থকা দেখি শবৰীক তেওঁ কোন বুলি সুধিছিল। শবৰীয়ে কৈছিল যে তেওঁ শাস্তা (আয়াপ্পান)। শাস্তায়ো ৰামক লগ পাই আদৰণি জনাইছিল।<ref name=":6" /><ref name=":7" /> ==মন্দিৰ== {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = | background color = #FFFFFF | header = শবৰীমালা মন্দিৰ | image1 = Sannidhanam sabarimala.jpg | caption1 = মূল মন্দিৰ | image2 = Sabaripeedam at sabarimala.jpg | width2 = | caption2 = শবৰীপীঠম | width3 = | border = 2px | header_align = center | image4 = 18 steps at sabarimala.jpg | width4 = | caption4 = গৰ্ভগৃহলৈ লৈ যোৱা ১৮টা খট‌খটী অৰ্থাৎ পদিনাট্টম পডী | width5 = | caption5 = তিৰুমুত্তাম | image6 = Sabarimala Garbhagudi.jpg | width6 = | caption6 = পৱিত্ৰ গৰ্ভগৃহ | total_width = | alt1 = }} ===ইতিহাস=== শবৰীমালা মন্দিৰৰ কোনো প্ৰাচীন বা মধ্যযুগীয় উল্লেখ পোৱা নাযায়। অৱশ্যে মধ্যযুগৰ শেষৰফালৰ কিছু উল্লেখ এতিয়াও পোৱা যায়। পন্দলম ৰাজপৰিয়ালে ১৭৯৩ চনত এখন বন্ধকী দস্তাবেজ তৈয়াৰ কৰিছিল। এই দস্তাবেজ অনুসৰি ৰাজপৰিয়ালটোৱে শবৰীমালা মন্দিৰৰপৰা হোৱা আয় অন্তৰ্ভুক্ত থকা ৰাজহ ট্ৰাভাংকুৰ ৰাজ্যক বন্ধক দিছিল।<ref>Pandalam adamaanam, Malayalam year 969, in T.K. Velupillai, Travancore</ref> এই মন্দিৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি লিখিত তথ্য ১৮১৮ চনৰ বুলি পোৱা যায়। সেই সময়ত লেফটেনেণ্ট বি. এছ. ৱাৰ্ডে মন্দিৰটোৰ এটা বিৱৰণ দিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে জানুৱাৰী মাহৰ পাঁচদিনীয়া বাৰ্ষিক উৎসৱত প্ৰায় ১০,০০০ ৰপৰা ১৫,০০০ ভক্ত উপস্থিত আছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে সেই সময়লৈকে এই মন্দিৰটো এখন প্ৰতিষ্ঠিত উপাসনা স্থল হৈ পৰিছিল। <ref name=":10">{{cite news |last=Shenoy Karun |first= |date=24 October 2018 |title=Sabarimala temple: Popularity began to grow only in 1930s |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/popularity-began-to-grow-in-1930s/articleshow/66340490.cms |access-date=30 December 2025 |work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web |title=Memoir of the Survey of the Travancore and Cochin States |url=https://www.theweek.in/news/india/2018/11/22/british-era-survey-report-says-sabarimala-ban-existed-even-200-years-ago.amp.html |access-date=30 December 2025 |publisher=Kerala Gazetteers Department (reprint)}}</ref> ১৮৬৩ চনত ৱাৰ্ড আৰু কনৰে এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। তাত শবৰীমালা আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book |author1=Benjamin Swain Ward |author2=Peter Eyre Conner |title=Memoir of the survey of Travancore and Cochin states, Vol. 1 |year=1863 |pages=136 |language=English}}</ref> ১৯০২ চনত ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকে এটা নিৰ্দেশ জাৰী কৰিছিল। অগ্নিকাণ্ডৰ বাবে ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা শবৰীমালা মন্দিৰটো পুনৰ মেৰামতি কৰিবলৈ এই নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। মাভেলিক্কাৰাৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী পোলাচিৰাক্কল পৰিয়ালৰ কছুম্মেন মুথাললীক ইয়াৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ ঠিকা দিয়া হৈছিল আৰু তেৱেই এই কাম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। <ref>{{Cite book |last=Balslev |first=Anindita N.|author-link=Anindita Balslev |title=On World Religions: Diversity, not Dissension |publisher=Sage Publications India Pvt. Ltd. |year=2014 |isbn=9788132118343 |edition=1st |pages=218 |language=English}}</ref> ইয়াৰ পিছৰ উল্লেখ ১৯০৬ চনত ভি. নাগম আয়াৰদ্বাৰা সংকলিত ‘ট্ৰাভাংকোৰ ষ্টেট মেনুৱেল’ত পোৱা যায়। তাতো বাৰ্ষিক মণ্ডল পূজাৰ সময়ত ১০,০০০ তকৈও অধিক তীৰ্থযাত্ৰীয়ে শবৰীমালা দৰ্শন কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":10" /><ref>{{cite book |last=Aiya |first=V. Nagam |url=https://printing.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/07/Travancore-State-Manual-1906.pdf |title=The Travancore State Manual, Volume II |publisher=Travancore Government Press |year=1906 |access-date=30 December 2025}}</ref>১৯২৯ চনত দিৱান বাহাদূৰ এল. এ. কৃষ্ণ আয়াৰে তেওঁৰ এটা প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰিছিল যে মকৰাভিলাক্কু উৎসৱৰ সময়ত ৪০,০০০ তীৰ্থযাত্ৰী মন্দিৰলৈ আহিছিল।<ref name=":10" /> ১৯৫০ চনত এটা দুষ্কৃতিকাৰীৰ আক্ৰমণৰ পিছত মন্দিৰটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। <ref name="MenonReport">{{cite book |last1=Menon |first1=K Kesava |url=http://firstministry.kerala.gov.in/wp-content/uploads/pdf/bills/Reports/tmple_arsn.pdf |title=Sabarimala Temple Arson Case |date=1950 |publisher=Government Press |location=Trivandrum |access-date=8 January 2020}}</ref> ইয়াৰ বাবে কাৰো ওপৰত কোনো গোচৰ তৰা হোৱা নাছিল। <ref>{{cite journal |last1=Jeffrey |first1=Robin |date=1980 |title=What the Statues Tell: The Politics of Choosing Symbols in Trivandrum |journal=Pacific Affairs |volume=53 |issue=3 |page=494 |doi=10.2307/2757305 |jstor=2757305}}</ref> দেৱতাৰ পূৰ্বৰ শিলৰ মূৰ্তিটোৰ ঠাইত প্ৰায় ডেৰ ফুট ওখ পঞ্চলোহাৰ (পাঁচটা ধাতুৰ সংকৰ ধাতু) এটা মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ চেংগানুৰৰ থাট্টাবিলা বিশ্বকৰ্মা পৰিয়ালৰ নীলকান্ত পনিক্কৰ আৰু তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আয়াপ্পা পনিক্কৰে এই পঞ্চলোহাৰ মূৰ্তিটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। ৰাজপ্ৰমুখ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল বলৰাম বৰ্মাই মাভেলিক্কাৰাৰ ইডাভানকাডন টি. এন. পদ্মনাভন আচাৰীক এই নতুন মূৰ্তি নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ পৰিদৰ্শক হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। <ref>{{cite web |date=24 December 2018 |title=Adivasis stake a claim on Sabarimala |url=https://www.forwardpress.in/2018/12/adivasis-stake-a-claim-on-sabarimala/}}</ref> ১৯৫০ চনৰ আৰম্ভণিতে পি. টি. ৰাজনৰ প্ৰচেষ্টাত আয়াপ্পানৰ বৰ্তমানৰ পঞ্চলোহাৰ মূৰ্তিটো শবৰীমালাত স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে সমগ্ৰ মাদ্ৰাজ ৰাজ্যত ইয়াৰ এক শোভাযাত্ৰা উলিওৱা হৈছিল। <ref name="faces_of_murukan">{{cite book |last=Clothey |first=Fred W. |title=The Many Faces of Murukan̲: The History and Meaning of a South Indian God |author2=A. K. Ramanujan |publisher=Walter De Gruyter |year=1978 |isbn=978-90-279-7632-1 |page=201}}</ref><ref name="palanivelrajan_obituary1">{{cite news |last=Kumar |first=S. Vijay |date=21 May 2006 |title=Madurai mourns its colossal boss |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514063306/http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |archive-date=14 May 2007 |access-date=27 July 2026 |archivedate=14 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070514063306/http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬৯ চনত মন্দিৰত ধ্বজস্তম্ভ স্থাপন কৰা হয়। <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/my-choroonu-was-in-sabarimala-on-my-mothers-lap-tka-nair/articleshow/66003421.cms |title=My 'choroonu' was in Sabarimala on my mother's lap: TKA Nair |access-date=5 March 2020}}</ref> ===স্থাপত্য আৰু উপাসনা স্থলসমূহ=== চান্নিধানম (মূল মন্দিৰ) প্ৰায় ৪০ ফুট ওখ এক সমতল ভূমিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Master Plan for Sabarimala Built Fabric Analysis Module |url=https://ntca.gov.in/assets/uploads/Reports/sabarimala/Vol2_Mod4_Built_frabric_analysis_module.pdf}}</ref><ref name="sanidhanam">{{Cite web |url=http://lordayyappa.com/sabarimala/sannidhanam-sabarimala.php |title=Sannidhanam sabarimala meaning {{!}} Brief on sabarimala sannidhanam |website=lordayyappa.com |access-date=2016-12-02}}</ref><ref name="mala">{{Cite web |url=http://www.sabarimala.org/sannidhanam.htm |title=Sabarimala-The pilgrimage is a symbol of love, equality, and devotion |website=www.sabarimala.org |access-date=2016-12-02}}</ref> এই মন্দিৰটো এটা স্বৰ্ণ-উদ্ধাৰিত বা সোণালী পাতেৰে আবৃত চালি আৰু ওপৰত চাৰিটা সোণৰ কলচি থকা গৰ্ভগৃহ, দুটা মণ্ডপম আৰু বলিবেদী থকা ‘বলিকলপুৰা’ৰে গঠিত। <ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=Sabarimala Temple's Mandala-Makaravilakku season: The significance of the temple among the pilgrims |url=https://www.news9live.com/knowledge/sabarimala-temple-mandala-makaravilakku-season-the-significance-of-the-temple-among-the-pilgrims-2352719 |access-date=2023-12-07 |website=News9live |language=en-US}}</ref> ১৮টা পৱিত্ৰ খট‌খটী অৰ্থাৎ ‘পদিনাট্টম পডী’ হৈছে মন্দিৰলৈ যোৱা মূল চিৰি বা প্ৰৱেশপথ। প্ৰচলিত পৰম্পৰা অনুসৰি, "ইৰুমুডিক্কেট্টু" (পৱিত্ৰ টোপোলা) নোলোৱাকৈ কোনো তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই ১৮টা পৱিত্ৰ খট‌খটীৰে ওপৰলৈ উঠিব নোৱাৰে। ১৯৮৫ চনত এই ১৮টা খট‌খটীক পঞ্চলোহাৰে আৱৰণ দিয়া হৈছিল। আয়াপ্পানৰ বিশ্বাসী সেনাপতি ভালিয়াকাদুট্টা স্বামীৰ উপাসনা স্থলখন পদিনাট্টম পডীৰ বাঁওফালে আৰু কৰুপ্পু স্বামী তথা কৰুপ্পাই আম্মাৰ উপাসনা স্থলখন পদিনাট্টম পডীৰ সোঁফালে অৱস্থিত। <ref name=":11" /> ১৯৯১ চনৰ কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায় অনুসৰি, যিসকল লোকে "ইৰুমুডিক্কেট্টু" কঢ়িয়াই অনা নাই তেওঁলোকৰ বাবে উত্তৰফালৰ দুৱাৰখন খোলা ৰখা হয়।<ref name="khc91">Kerala High Court (5 April 1991) Bench: K Paripoornan, K B Marar; Source: [https://indiankanoon.org/doc/1915943/] (accessed Sunday 1 May 2016)</ref> আয়াপ্পানৰ সতীয়া ভাতৃ কান্নিমূলা গণপতিৰ উপাসনা স্থল গৰ্ভগৃহৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত আছে। ভক্তসকলে ভঙা নাৰিকলৰ এটা অংশ (নেইথেংগা) পৱিত্ৰ অগ্নিকুণ্ডত (আঝি) অৰ্পণ কৰে। ইয়াত গণপতি হোম হৈছে প্ৰধান উপাসনা প্ৰক্ৰিয়া বা ভোগ।<ref name="mala" /> মালিকাপুৰথাম্মাৰ মন্দিৰটো চান্নিধানমৰপৰা মাত্ৰ কেইগজমান দূৰত অৱস্থিত। এই মন্দিৰটোৰ গুৰুত্ব প্ৰায় আয়াপ্পানৰ সমপৰ্যায়ৰ। বিশ্বাস কৰা হয় যে আয়াপ্পানৰ এক বিশেষ নিৰ্দেশ আছিল যে তেওঁ মালিকাপুৰথ আম্মাক নিজৰ বাঁওফালে বিচাৰিছিল। অগ্নিকাণ্ডত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পূৰ্বে মালিকাপুৰম কাষত কেৱল এখন ‘পীঠ প্ৰতিষ্ঠা’ (পৱিত্ৰ আসন) আছিল। ব্ৰহ্মশ্ৰী কন্দৰাৰু মহেশ্বৰাৰু তন্ত্ৰীয়ে মালিকাপুৰথ আম্মাৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰিছিল। দেৱীৰ হাতত শংখ, চক্ৰ আৰু বৰদা অভয় মুদ্ৰা থাকে। মূৰ্তিটো বৰ্তমান সোণৰ গোলাকাৰে আৱৰি ৰখা হৈছে। যোৱা দশকত এই মন্দিৰটোও পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ শংকু আকৃতিৰ চালি আৰু সোপানমকো সোণালী পাতেৰে আবৃত কৰা হৈছে। <ref name="amma">{{Cite web |url=http://www.vaikhari.org/malikappurathamma.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604233409/http://www.vaikhari.org/malikappurathamma.html |url-status=usurped |archive-date=4 June 2016 |title=Malikappurathamma Malikappuram Temple Sabarimala |website=www.vaikhari.org |access-date=2016-12-02}}</ref> [[File:ശബരിമല2.JPG|thumb|শবৰীমালাত থকা নাগৰাজ উপাসনাস্থল]] খোজেৰে যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলে আয়াপ্পান আৰু কান্নিমূলা গণপতিৰ দৰ্শন কৰাৰ পাছত নাগৰাজৰ দৰ্শন আৰু ভোগ আগবঢ়াবলৈ আগবাঢ়ে। নাগৰাজৰ উপাসনা স্থলখন মণিমণ্ডপমৰ সন্মুখত আছে। পাহাৰীয়া দেৱ-দেৱীসকলৰ উপাসনা স্থলসমূহ বাঁওফালে, মালিকাপুৰথাম্মা মন্দিৰৰ পিছফালে অৱস্থিত। <ref>{{Cite web |title=കാനനവാസനെ വണങ്ങി... |url=https://www.manoramaonline.com/news/sunday/2017/11/11/Sabarimala-pilgrim-center.html |access-date=2025-12-31 |website=ManoramaOnline}}</ref> মণিমণ্ডপম হৈছে সেই ঠাই য’ত ভগৱান আয়াপ্পানে মৰা কাঁড়ডাল পৰিছিল আৰু ইয়াক তেওঁ নিজৰ বাসস্থান হিচাপে বাছি লৈছিল। ইয়াৰ দেৱালবোৰ ভগৱান আয়াপ্পানৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন দৃশ্য আৰু কাহিনী খোদিত কৰা পিতলৰ পাতেৰে সজোৱা হৈছে। মকৰা বিলাক্কু উৎসৱৰ সময়ত এই মণিমণ্ডপম ভক্তসকলৰ বাবে কেৱল ছয় দিনৰ বাবে খোলা থাকে। <ref>{{Cite web |title=Manimandapam {{!}} The Sacred Spot of Lord Ayyappa at Sabarimala |url=https://www.keralatourism.org/sabarimala/ |access-date=2025-12-31 |website=Sabarimala |language=en}}</ref> ==প্ৰশাসন== শবৰীমালা মন্দিৰ বৰ্তমান ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। এইটো ১৯৫০ চনৰ ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আইন ১৫-ৰ অধীনত গঠিত এক সংবিধিবদ্ধ স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা। মন্দিৰৰ সম্পত্তি, ৰীতি-নীতি, উৎসৱ আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ কল্যাণৰ বুজ লোৱাৰ দায়িত্ব এই ব’ৰ্ডৰ ওপৰত ন্যস্ত। <ref>{{cite web |title=About Travancore Devaswom Board |url=https://travancoredevaswomboard.org/about/? |access-date=30 December 2025 |website=Travancore Devaswom Board}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে শবৰীমালাৰ আশে-পাশে থকা ‘মালা আৰ্য’ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে এই মন্দিৰত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি সম্পন্ন কৰিছিল বুলি দাবী কৰে। জনজাতীয় নেতাসকলৰ মতে, উনবিংশ শতিকালৈকে মালা আৰায়াসকলে ‘থেনঅভিষেকম’ (আয়াপ্পানৰ মূৰ্তি মৌৰে স্নান কৰোৱা প্ৰথা) আৰু মকৰ জ্যোতি প্ৰজ্বলনৰ দৰে ৰীতি-নীতি পৰিচালনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত থাঝামন মডম পৰিয়ালৰ পুৰোহিতসকলে পৰিচালনা কৰা ব্ৰাহ্মণীয় ৰীতি-নীতিৰদ্বাৰা এই প্ৰথাবোৰ সলনি কৰা হয়। <ref>{{cite news |last= |first= |title=Sabarimala: Kerala's Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sabarimala-belonged-us-kerala-s-mala-araya-tribe-challenge-thantri-family-91167 |work=The News Minute |date=2018-11-08 |access-date=30 December 2025}}</ref> জনজাতীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু দাবী কৰিছে যে ১৮০০ চনৰ দশকত পন্দলম ৰাজপৰিয়ালে মালা আৰায়া সম্প্ৰদায়টোক তাৰপৰা উচ্ছেদ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতেই ৰীতি-নীতিসমূহৰ ব্ৰাহ্মণকৰণ হয় আৰু থাঝামন পৰিয়ালে পুৰোহিতৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। <ref>{{cite news |last=Ameerudheen |first=TA |title=Twist in Sabarimala tale: Kerala's Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://scroll.in/article/900283/twist-in-sabarimala-tale-keralas-mala-araya-adivasi-tribe-claims-ownership-of-the-hill-shrine |work=Scroll.in |date=4 Nov 2018 |access-date=30 December 2025}}</ref> ৰজাৰ শাসনকালত থাঝামন মডমক শবৰীমালা মন্দিৰৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ‘তন্ত্ৰী’ ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ পুৰোহিত আৰু মন্দিৰৰ মুৰব্বী। শবৰীমালা মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় বিষয়সমূহৰ সিদ্ধান্ত লোৱাটো এই পৰিয়ালৰে কৰ্তব্য। মন্দিৰ প্ৰাংগনত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া সকলো ধৰ্মীয় পূজা-অৰ্চনা আৰু উৎসৱত তন্ত্ৰীসকল উপস্থিত থকাটো অপৰিহাৰ্য। <ref>{{cite news |last= |first= |date=18 October 2018 |title=This word means Travancore Devaswom Board, erstwhile Pandalam royal family, Thazhamon family |url=https://indianexpress.com/article/explained/this-word-means-travancore-devaswom-board-erstwhile-pandalam-royal-family-thazhamon-family-5417041/? |access-date=30 December 2025 |work=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news |date=2019-01-09 |title=Kerala govt has no control over priest, says tanthri family |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/govt-has-no-control-over-priest-says-tanthri-family/articleshow/city/thiruvananthapuram/govt-has-no-control-over-priest-says-tanthri-family/articleshow/67443763.cms |access-date=2025-12-30 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশৰ পিছত, ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰপৰা ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডে প্ৰতিদিনে ৫,০০০ গৰাকী ভক্তক মন্দিৰ দৰ্শনৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছে। <ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-11-20 |title=After Kerala HC order, Travancore Devaswom Board caps Sabarimala spot bookings at 5,000 per day |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/after-kerala-hc-order-travancore-devaswom-board-caps-sabarimala-spot-bookings-at-5000-per-day/article70302319.ece |access-date=2025-12-30 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==ধৰ্মীয় প্ৰথাসমূহ== ===হৰিৱাৰাসনম: ভক্তিগীতিমূলক নিচুকনি গীত=== হৰিৱাৰাসনম শবৰীমালাৰ ভগৱান আয়াপ্পানক নিচুকাবলৈ গোৱা এশ বছৰ পুৰণি এক ভক্তিগীতিমূলক নিচুকনি গীত। ৰাতি মন্দিৰৰ দুৱাৰ বন্ধ কৰাৰ সময়ত দেৱতাগৰাকীক প্ৰতীকাত্মকভাৱে টোপনি নিয়াবলৈ এই গীতটো গোৱা হয়। এই গীতটো সংস্কৃতমিশ্ৰিত মালায়ালম ভাষাত ৰচিত। ইয়াক অষ্টক (আঠটা স্তৱকযুক্ত) ছন্দত লিখা হৈছে। <ref name=":13">{{Cite news |title=Travancore Devaswom Board To Rerecord Lord Ayyappa's Lullaby |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/travancore-devaswom-board-to-rerecord-lord-ayyappas-lullaby-1777404 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035204/https://www.ndtv.com/kerala-news/travancore-devaswom-board-to-rerecord-lord-ayyappas-lullaby-1777404 |archive-date=2020-11-09 |access-date=2025-12-31 |work=NDTV.com}}</ref> ১৯৫০ চনত মন্দিৰৰ মুখ্য পুৰোহিত (মেলচান্থি) পদত থকা ৱাডাক্কাথিল্লাহু ঈশ্বৰন নাম্বুথিৰিয়ে এই কীৰ্তন গোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল। আথাজাপূজাৰ পিছত তেওঁ সংস্কৃত নিচুকনি গীত (উৰাক্কুপাট্টু) হৰিৱাৰাচনম আবৃত্তি কৰিছিল। প্ৰতি নিশা মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বন্ধ কৰাৰ ঠিক আগতেই এই আবৃত্তি কৰা হয়। কম্বনকুডি সুন্দৰম কুলাথু আয়াৰে ৰচনা কৰা ‘শাস্তাস্তুতি কদম্বম’ নামৰ প্ৰকাশনখনত এই কীৰ্তনটো পোৱা যায়। এই গীতটোত আয়াপ্পানক বেদত উল্লেখ থকা ‘হৰিহৰপুত্ৰ’ দেৱতা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। <ref>{{Cite book |last=JITHEESH |first=P.M |title=Sabarimala - Social History of a temple in Kerala |publisher=LeftWord |year=2022 |isbn=978-81-940778-3-1 |pages=86–89 |language=English}}</ref> ===নেইঅভিষেকম: দেৱতাৰ চৰণত পৱিত্ৰ ভোগ অৰ্পণ=== এইটো এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় ৰীতি। তীৰ্থযাত্ৰীসকলে তেওঁলোকৰ ‘পল্লিকেট্টু’ বা ‘ইৰুমুডি’ৰ (মূৰত কঢ়িয়াই নিয়া হাতৰ তাঁতৰ কপাহী কাপোৰেৰে সজা দুটা খোপযুক্ত মোনা) ভিতৰত পৱিত্ৰ ঘিউ লৈ আহে। সেই পৱিত্ৰ ঘিউ আয়াপ্পানৰ মূৰ্তিৰ ওপৰত ঢালি এই অভিষেক কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে জীৱাত্মাৰ সৈতে পৰমাত্মাৰ মিলন। ===প্ৰসাদ: পৱিত্ৰ ভোগ বিতৰণ=== [[File:Aravana Payasam.png |alt=Aravana Payasam|thumb |আৰাভানা পায়সম]] শবৰীমালা মন্দিৰৰ মূল প্ৰসাদ হৈছে আৰাভানা পায়সম আৰু আপ্পম। ‘আপ্পম’ হৈছে চাউল, কদলীপাজম (এবিধ বিশেষ কল) আৰু ঘিউৰে তৈয়াৰী এটা মিঠা লাডু। আনহাতে ‘আৰাভানা’ হৈছে এবিধ ডাঠ আৰু মিঠা পায়সম।[৫১] ‘আৰাভানা’ শব্দটো কেনেকৈ গঠিত হৈছে তাৰ এক ব্যাখ্যা আছে। চাউলৰ মালায়ালম শব্দ ‘আৰি’ৰপৰা ‘আৰা’, পানীৰ মালায়ালম শব্দ ‘ভেল্লাম’ৰপৰা ‘ভা’ আৰু ঘিউৰ মালায়ালম শব্দ ‘নেই’ৰপৰা ‘না’ লৈ এই তিনিওটা অংশ যোগ কৰি এই শব্দটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এই ‘না’ শব্দটো পিছলৈ ‘ণা’ লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। <ref>{{Cite web |last=TV9 |first=Malayalam |date=2025-11-17 |title=അരി, വെള്ളം, നെയ്യ് ചേർന്ന്... എങ്ങനെ അരവണ ഉണ്ടായി? {{!}} Aravana Payasam at Sabarimala Origin: From Simple Offering to Signature Prasad |url=https://www.malayalamtv9.com/lifestyle/food/aravana-payasam-at-sabarimala-origin-from-simple-offering-to-signature-prasad-2162554.html |access-date=2025-12-31 |website=Malayalam TV9 |language=ml}}</ref> ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ মুখ্য আয়ুক্তগৰাকীয়ে জনাইছে যে ব’ৰ্ডে মহীশূৰৰ ‘কেন্দ্ৰীয় খাদ্য প্ৰযুক্তি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান’ক কাৰিকৰী পৰামৰ্শদাতা হিচাপে নিযুক্তি দিছে। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে শবৰীমালা মন্দিৰৰ আৰাভানা, আপ্পম আৰু অন্যান্য প্ৰসাদ প্ৰস্তুত কৰাৰ মানদণ্ড আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা নিশ্চিত কৰিবলৈ কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article3731927.ece |title= CFTRI to monitor quality of Sabarimala prasadom | date= 6 August 2012}}</ref> ===উৎসৱ=== ====মকৰাভিলাক্কু: মকৰ ৰাশিৰ পোহৰৰ উৎসৱ==== ভাৰতৰ কেৰালাৰ শবৰীমালা মন্দিৰত [[মকৰ সংক্ৰান্তি]]ৰদিনা বাৰ্ষিক মকৰাভিলাক্কু উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। সংস্কৃতত মকৰাভিলাক্কু বা মকৰ সংক্ৰান্তিৰ অৰ্থ হৈছে মকৰ ৰাশিৰ উৎসৱ। এই উৎসৱত ‘তিৰুৱাভৰণম’ (ভগৱান আয়াপ্পানৰ পৱিত্ৰ অলংকাৰ) শোভাযাত্ৰা আৰু শবৰীমালা পাহাৰৰ মন্দিৰত এক বৃহৎ সমাৱেশ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই দিনটোত এই ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি দৰ্শন কৰিবলৈ প্ৰতি বছৰে প্ৰায় পাঁচ লাখ ভক্তৰ আগমন ঘটে। ====মকৰজ্যোতি: মকৰ সংক্ৰান্তিৰ সৈতে জড়িত মহাজাগতিক পোহৰ==== মকৰজ্যোতি হৈছে ‘লুব্ধক’ নামৰ মহাজাগতিক তৰাটোক দিয়া নাম। মকৰ সংক্ৰান্তিৰ মুহূৰ্তত ই আকাশত প্ৰতিভাত হয়। ইয়াৰ পিছতে পৱিত্ৰ আৰতি কৰা হয় আৰু পুন্নম্বলমেডুত মকৰাভিলাক্কু প্ৰজ্বলন আৰম্ভ হয়। ===তীৰ্থযাত্ৰা=== [[File:pathanamthitta-to-sabarimala.jpg |thumb |right |200px |শবৰীমালালৈ যোৱা দিশ নিৰ্দেশ কৰা এখন ফলক। এই বহুভাষিক ফলকখনত ওপৰৰপৰা তললৈ ক্ৰমে হিন্দী, মালায়ালম, তামিল, কানাড়া, তেলেগু আৰু ইংৰাজী ভাষাত লিখা হৈছে। ]] [[File:Sabarimala pilgrims.jpg |right|thumb |তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ ভিৰ নিয়ন্ত্ৰণ। ]] ====পৰম্পৰাগত ৪১ দিনীয়া তীৰ্থযাত্ৰা==== শবৰীমালা মন্দিৰৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়সীমা পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত। ইয়াৰ উপৰি তীৰ্থযাত্ৰীসকলে এই যাত্ৰাৰ বিভিন্ন পৰ্যায়সমূহ এক শৃংখলাবদ্ধ পদ্ধতিৰে সম্পন্ন কৰিব লাগে। <ref>{{Cite book |last=P.M |first=Jitheesh |title=Sabarimala - Social History Of a Temple in Kerala |publisher=LeftWord |year=2022 |isbn=978-81-940778-3-1 |edition=1st |location=New Delhi |pages=127 |language=English}}</ref> শবৰীমালাৰ এই তীৰ্থযাত্ৰা মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ বৃশ্চিক মাহৰ (বৃশ্চিক ৰাশিৰ সময়ত) প্ৰথম দিনটোত আৰম্ভ হয় আৰু ধনু মাহৰ (ধনু ৰাশিৰ সময়ত) ১১সংখ্যক দিনত শেষ হয়। এই ৪১ দিনীয়া তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়ছোৱাক ‘মণ্ডল’ (ঋতু) বুলি জনা যায়। গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি ই ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰী মাহত পৰে। <ref name=":2">{{Cite web |last=nedunal |date=2017-02-14 |title=Sabarimala Opening Dates 2020 |url=https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |access-date=2020-01-02 |website=nedunal |archive-date=2 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102054151/https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |url-status=dead |archivedate=2020-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200102054151/https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |deadurl=yes }}</ref> তীৰ্থযাত্ৰাৰ পূৰ্বে ভক্তসকলে এক পৱিত্ৰ ব্ৰত (৪১ দিনীয়া এক কঠোৰ সংযমৰ সময়) পালন কৰিব বুলি আশা কৰা হয়। <ref name=":4">{{Cite web |url=http://www.haindavakeralam.com/HKPage.aspx?PageID=12948&SKIN=D |title=Hainda vakeralam |access-date=23 July 2011 |archive-date=2 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002214507/http://www.haindavakeralam.com/HKPage.aspx?PageID=12948&SKIN=D |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://dheivegam.com/sabarimala-temple-opening-dates/ | title=Sabarimala Temple Opening Dates 2018 to 2019 | date=16 March 2020 | publisher=Dheivegam}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-temple-here-is-why-devotees-of-lord-ayyappa-are-protesting-in-delhi-1368109-2018-10-15 |title=Sabarimala temple: Here is why devotees of Lord Ayyappa are protesting in Delhi |date=15 October 2018 |first=Ram Kinkar |last=Singh |website=India Today |access-date=2019-11-13}}</ref> এই ব্ৰতৰ আৰম্ভণি হয় ডিঙিত পিন্ধা এটা বিশেষ মালাৰ জৰিয়তে। এই মালা সাধাৰণতে [[ৰুদ্ৰাক্ষ]] বা [[তুলসী]]ৰ মণিৰে তৈয়াৰী হয়, যদিও আন ধৰণৰ মালাও উপলব্ধ। এই ৪১ দিনীয়া পৱিত্ৰ ভক্তিৰ সময়ছোৱাত ভক্তসকলে কেৱল নিৰামিষ আহাৰ গ্ৰহণ কৰা, ব্ৰহ্মচৰ্য পালন কৰা, নিচাজাতীয় দ্ৰৱ্য ত্যাগ কৰা, কোনো ধৰণৰ গালি-গালাজ বা বেয়া শব্দ ব্যৱহাৰ নকৰা, ক্ৰোধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু চুলি তথা নখ নাকাটি বৃদ্ধি হ’বলৈ দিয়াৰ সংকল্প লয়।<ref name=":1" /> তেওঁলোকে আনক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ চাৰিওফালে থকা সকলো বস্তুকে আয়াপ্পানৰ ৰূপ হিচাপে দেখিব লাগে। তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ গা ধুব লাগে, স্থানীয় মন্দিৰসমূহলৈ নিয়মীয়াকৈ যাব লাগে আৰু কেৱল সাধাৰণ ক’লা বা নীলা ৰঙৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে। <ref name=":9">{{Cite web |title=Rituals {{!}} Sabarimala |url=https://www.sabarimala.kerala.gov.in/rituals |access-date=2023-12-07 |website=www.sabarimala.kerala.gov.in}}</ref> লাখ লাখ ভক্তই এতিয়াও এৰুমেলীৰপৰা প্ৰায় ৬১ কিলোমিটাৰ, বন্দিপেৰিয়াৰৰপৰা ১২.৮ কিলোমিটাৰ আৰু চালাকায়মৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ দীঘল পৰম্পৰাগত পাহাৰীয়া অৰণ্যৰ পথছোৱা ব্যৱহাৰ কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই পথছোৱা স্বয়ং আয়াপ্পানে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এৰুমেলী পথটো এৰুমেলীৰপৰা আলুধ নদী পৰ্যন্ত আৰম্ভ হয়, তাৰ পিছত আলুধ পৰ্বত পাৰ হৈ কাৰিভিলাম থোডু পায়গৈ। ইয়াৰ পিছত আহে পৱিত্ৰ কাৰীমালা অতিক্ৰম কৰাৰ পৰ্যায়, তাৰপৰা চেৰিয়ানভাট্টম, ভাল্লিয়ানভাট্টম আৰু অৱশেষত পম্পা নদী। তাৰ পিছত তেওঁলোকে নীলিমালা বগাব লাগে আৰু গণেশ-বেট্টম, শ্ৰীৰাম-বেট্টা পদমত প্ৰৱেশ কৰিব লাগে। ইয়াৰ পিছত আহে আৰনমুলা কোট্টাৰাম, যিটো পৱিত্ৰ যাত্ৰা ‘তিৰুৱাভৰণ ঘোষযাত্ৰা’ (ঐশ্বৰিক অলংকাৰসমূহৰ ভব্য শোভাযাত্ৰা) ৰ অন্যতম বিশ্ৰামস্থল।<ref name=":9" /> এই হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বহুতৰে আকৌ এৰুমেলীত থকা এখন মছজিদ দৰ্শন কৰাৰো পৰম্পৰা আছে। এই মছজিদখন এগৰাকী ইছলামধৰ্মী সন্ত ‘ভাৱৰ’ৰ বাবে উৎসৰ্গিত। পৰম্পৰা অনুসৰি ভাৱৰ আছিল আয়াপ্পানৰ এজন পৰম ভক্ত। <ref>{{cite news |last=Mosque of Vavar in Sabrimala |date=2020-02-21 |title=Mosque of vavar |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/before-arriving-at-sabarimala-temple-in-kerala-devotees-visit-a-mosque/articleshow/50334905.cms |newspaper=Economic Times}}</ref> ====চুটি তীৰ্থযাত্ৰা পথ==== আজিকালি মানুহে আন এটা বিকল্প পথেৰে পম্পা নদী পাবলৈ বাহন ব্যৱহাৰ কৰে। পম্পাৰপৰা সকলো তীৰ্থযাত্ৰীয়ে নীলি মালাৰ থিয় পাহাৰীয়া পথেৰে শবৰীমালালৈ খোজকাঢ়ি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। এই পথটো এতিয়া সঠিকভাৱে পকী কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাষতে জৰুৰীকালীন দোকান আৰু চিকিৎসা সাহায্যৰ ব্যৱস্থা আছে। এই থিয় ঢাল বগোৱাৰ সময়ত তীৰ্থযাত্ৰীসকলক সহায়কাৰী সামগ্ৰীও প্ৰদান কৰা হয়, যিটো আগতে ঘন জংঘলৰ মাজেৰে যোৱা এক কেঁচা পথহে আছিল। বয়োজ্যেষ্ঠ তীৰ্থযাত্ৰীসকলক কিছু ধণৰ বিনিময়ত বাঁহৰ চকীত বহুৱাই মানুহে পাহাৰৰ চূড়াত থকা মন্দিৰলৈ কঢ়িয়াই লৈ যায়। <ref>{{Cite web |title=For Sabarimala's dolly bearers, the demanding work is also a godsend |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/dec/16/for-sabarimalas-dolly-bearers-the-demanding-work-is-also-a-godsend-2528568.html |access-date=2023-12-07 |website=The New Indian Express |date=15 December 2022 }}</ref> [[File:Pilgrims trekking on the path through forests leading to Sabarimala temple.jpg|thumb|শবৰীমালা মন্দিৰলৈ যোৱা অৰণ্যৰ পথত খোজকাঢ়ি থকা তীৰ্থযাত্ৰীসকল। ]] ==যাতায়াত== [[File:Doli service in Sabarimala.jpg |thumb|শবৰীমালাত দোলা সেৱা]] কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (KSRTC) চেংগানুৰ, তিৰুৱাল্লা আৰু কোট্টায়ম ৰে’ল ষ্টেচনকে ধৰি কেৰালাৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। ===বিমানসেৱা=== আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰ দুটা হৈছে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ (১৭০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে) আৰু [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] (১৬০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশে)। ইয়াৰ উপৰি ৰাজ্য চৰকাৰে শবৰীমালা মন্দিৰৰ ওচৰতে ‘শবৰীমালা গ্ৰীণফিল্ড বিমানবন্দৰ’ (৫০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে) নিৰ্মাণৰ বাবে অনুমোদন জনাইছে। <ref>{{Cite news |author=((Zee Media Bureau))|date=31 December 2022 |title=Kerala to have new airport near Sabarimala temple, govt approves land acquisition |work=Zeenews.India.Com |url=https://zeenews.india.com/aviation/kerala-to-have-new-airport-near-sabarimala-temple-govt-approves-land-acquisition-2556143.html |access-date=31 December 2022}}</ref> ===ৰে’লসেৱা=== ইয়াৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ ৰে’ল ষ্টেচনটো হৈছে চেংগানুৰ। ইয়াক শবৰীমালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বুলি জনা যায়। চেংগানুৰ (৮৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে), তিৰুৱাল্লা (৮৭ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে) আৰু কোট্টায়ম (৯৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশে) হৈছে শবৰীমালাৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ সুচল ৰে’ল ষ্টেচন। যদি ৰে’লখন শ্বেংগোট্টাই - কোল্লাম পথেৰে আহে, তেন্তে পুনালুৰ (১০১ কিলোমিটাৰ) আটাইতকৈ ওচৰৰ ষ্টেচন হ’ব। ===পথ আৰু বাছ সেৱা=== ভগৱান আয়াপ্পান স্বামীৰ নামত উৎসৰ্গিত এই মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া বাৰ্ষিক মণ্ডল আৰু মকৰাভিলাক্কু পূজাৰ বাবে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা বিশেষ বাছৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে কেৰালাত যাতায়াত ব্যৱস্থা সুচল কৰা। <ref>{{Cite news |date=2022-11-17 |title=Buses to Sabarimala from TN |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/buses-to-sabarimala-from-tn/articleshow/95568641.cms |access-date=2023-11-21 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-14 |title=All arrangements in place for Sabarimala pilgrimage |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/all-arrangements-in-place-for-sabarimala-pilgrimage/article67532686.ece |access-date=2023-11-21 |issn=0971-751X}}</ref> ===ৰোপৱে=== শবৰীমালা ৰোপৱে হৈছে ২০১১ চনতে পৰিকল্পনা কৰা এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাৰতৰ ‘ৰাষ্ট্ৰীয় বন্যপ্ৰাণী বোৰ্ডে’ (NBWL) ইয়াৰ বাবে বনাঞ্চল আৰু পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমোদন জনোৱাৰ পিছত এই প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যই গতি লাভ কৰে। <ref name=sabr1>[https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/27/sabarimala-ropeway-project-nears-final-clearance-4 Sabarimala ropeway project nears final clearance], New Indian Express, 27 Aug 2025.</ref> ==সমস্যা আৰু সংৰক্ষণ== ===সোণ চুৰিৰ ঘটনা=== শবৰীমালা মন্দিৰৰ সোণ চুৰিৰ বিতৰ্কই এক ডাঙৰ ৰূপ লৈছে। ইয়াত প্ৰায় ৪.৫ৰপৰা ১২ কেজি পৰ্যন্ত সোণৰ অপব্যৱহাৰ আৰু চুৰি কাৰ্য সংঘটিত হৈছে। এই সোণখিনিৰ মূল্য প্ৰায় ১০০ কোটি টকা বুলি ধাৰ্য কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ দ্বাৰপালকৰ মূৰ্তি আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এই সোণখিনি ৰখা হৈছিল। ট্ৰাভাংকুৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ কাম-কাজৰ হিচাপ পৰীক্ষা আৰু আদালতৰ পৰিদৰ্শনত এই তথ্য পোহৰলৈ আহে। ২০১৯ আৰু ২০২৫ চনত মেৰামতিৰ বাবে হাইদৰাবাদ আৰু চেন্নাইৰ কৰ্মশালালৈ সোণালী পাত চৰোৱা তামৰ ফলকসমূহ বাৰে বাৰে পঠোৱা হৈছিল। তাৰ পিছতেই সোণৰ ওজন আৰু পৰিমাণক লৈ খেলিমেলি দেখা গৈছিল। মেৰামতিৰ মাত্ৰ কেইমাহমানৰ পিছতেই ইয়াৰ উজ্জ্বলতা কমি গৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বৰ খেলিমেলিৰ পিছতো উন্নীকৃষ্ণন পট্টি নামৰ এজন বিতৰ্কিত স্পনছৰক পুনৰ এই কামৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৫ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত তিৰুৱনন্তপুৰমত থকা পট্টিৰ ভগ্নীৰ ঘৰৰপৰা মন্দিৰৰ দুখন বেদী উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁ বিয়াৰ বাবে এই সোণখিনি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল বুলি দাবী কৰা হৈছে। কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা এক আবেদনৰ পিছত ব’ৰ্ডে অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে আৰক্ষীৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। অৱশ্যে ব’ৰ্ডে ইয়াক সুসংগঠিত চুৰি কাৰ্যৰ পৰিৱৰ্তে এক "সামান্য চুৰি" বুলিহে বৰ্ণনা কৰিছে। আনহাতে ‘শবৰীমালা কৰ্ম সমিতি’য়ে এক সুকীয়া গোচৰ ৰুজু কৰি ইয়াক বিশ্বাসভংগ আৰু লুণ্ঠন বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। বিৰোধী দল ইউ.ডি.এফ. (UDF) আৰু বিজেপি-য়ে শাসকীয় এল.ডি.এফ. (LDF) চৰকাৰক দুৰ্নীতি আৰু গাফিলতিৰ বাবে জগৰীয়া কৰিছে। তেওঁলোকে চি.বি.আই. (CBI) তদন্তৰ দাবী জনাইছে। ইয়াৰ ফলত বিধানসভাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু সমগ্ৰ ৰাজ্যতে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হৈছে। এল.ডি.এফ.-এ অৱশ্যে এই অভিযোগসমূহক লোকসভা নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বৰ এক ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত প্ৰচাৰ বুলি নাকচ কৰিছে। ২০২৫ চনৰ ৬ অক্টোবৰত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশত এখন বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হৈছে। প্ৰাক্তন আৰক্ষী অধীক্ষক এছ. শশীধৰণৰ নেতৃত্বত আৰু অতিৰিক্ত আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান এইচ. ভেংকটেশৰ তত্ত্বাৱধানত এই দলে ১৯৯৮ চনৰপৰা হোৱা সোণৰ ব্যৱহাৰৰ এক বিস্তৃত তদন্ত আৰম্ভ কৰিছে। এই তদন্তকাৰী দলক ছয় সপ্তাহৰ ভিতৰত প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। তেওঁলোকে ইতিমধ্যে জেৰা আৰম্ভ কৰিছে। আদালতে চুৰিৰ প্ৰমাণ নিশ্চিত কৰিছে আৰু সামগ্ৰীসমূহ লগে লগে মন্দিৰলৈ ঘূৰাই আনিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে। এই বিতৰ্কই কেৰালাৰ ৰাজনীতিক অধিক উত্তপ্ত কৰি তুলিছে। এই গোচৰত জড়িত থকাৰ অপৰাধত ট্ৰাভাংকুৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ প্ৰাক্তন সভাপতি এন. বসু আৰু এ. পদ্মকুমাৰক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছে। <ref>[https://theprint.in/politics/poll-season-on-horizon-sabarimala-gold-theft-stirs-the-pot-in-kerala-udf-takes-on-ruling-ldf/2759431/ Poll season on horizon, Sabarimala gold ‘theft’ stirs the pot in Kerala. UDF takes on ruling LDF], The Print, 8 Oct 2025.</ref> কেৰালাৰ বিশেষ তদন্তকাৰী দলে (SIT) শবৰীমালা মন্দিৰৰ প্ৰাক্তন মুখ্য পুৰোহিত (তন্ত্ৰী) কন্দৰাৰু ৰাজীৱাৰুক জিম্মাত লৈছে। গৰ্ভগৃহৰ দুৱাৰৰ ফ্ৰেমৰপৰা সোণ নিখোজ হোৱাৰ অভিযোগত তেওঁক আটক কৰা হৈছে। কোল্লাম সতৰ্কতা আদালতে অনুমোদন জনোৱাৰ পিছত এই পদক্ষেপ লোৱা হয়। ৰাজীৱাৰু বৰ্তমান আন এখন গোচৰত ন্যায়িক জিম্মাত আছে।<ref name="auto">{{Cite news |title=How gold worth Rs 4.5 cr vanished from one of India's richest temples |url=https://timesofindia.indiatimes.com/toi-plus/crime/how-gold-worth-rs-4-5-cr-vanished-from-one-of-indias-richest-temples/articleshow/126529164.cms |access-date=2026-01-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> তদন্তকাৰীসকলে দাবী কৰিছে যে ২০১৯ চনত সোণালী পাত চৰাবলৈ পঠোৱা দুৱাৰৰ ফ্ৰেম আৰু দ্বাৰপালকৰ মূৰ্তিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে ঘূৰাই অনা হোৱা নাছিল। ইয়াৰ বাবেই অপব্যৱহাৰ আৰু চুৰিৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে। <ref name="auto"/> ===ব্ৰহ্মচাৰী মূল দেৱতা আৰু মহিলা ভক্তৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ=== মন্দিৰ পৰিচালনা সমিতিয়ে ১০ ৰপৰা ৫০ বছৰ বয়সৰ মহিলাৰ প্ৰৱেশৰ ওপৰত ধৰ্মীয় প্ৰতিবন্ধকতা আৰোপ কৰিছে। দেৱতাগৰাকীৰ ব্ৰহ্মচৰ্যৰ ৰূপক সন্মান জনোৱাৰ বাবেই মন্দিৰৰ এই পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰা হয়। ১৯ শতিকাত মাদ্ৰাজ চৰকাৰে দুটা খণ্ডত প্ৰকাশ কৰা ‘মেমইৰ অব্ দ্য ছাৰ্ভে অব্ দ্য ট্ৰাভাংকুৰ এণ্ড কোচিন ষ্টেটচ’ (Memoir of the Survey of the Travancore and Cochin States) অনুসৰি, দুশ বছৰ আগতেও ঋতুচক্ৰ চলি থকা বয়সৰ মহিলাসকলক শবৰীমালা মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। মাদ্ৰাজ পদাতিক বাহিনীৰ লেফটেনেণ্টসকলে প্ৰায় পাঁচবছৰীয়া গৱেষণাৰ পিছত ১৮২০ চনৰ শেষৰফালে এই জৰীপৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। অৱশ্যে ১৮৯৩ আৰু ১৯০১ চনতহে ই দুটা খণ্ডত প্ৰকাশ পাইছিল। এই প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, গৰ্ভধাৰণৰ ক্ষমতা থকা ছোৱালী আৰু মহিলাসকলক মন্দিৰৰ ওচৰলৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আছিল। আনহাতে বৃদ্ধা মহিলা আৰু বয়ঃসন্ধি নোহোৱা সৰু ছোৱালীক মন্দিৰলৈ যাবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল, দেৱতা আয়াপ্পানে মন্দিৰ প্ৰাংগনত কোনো ধৰণৰ যৌন কাৰ্যকলাপ অপছন্দ কৰে। <ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2018/11/22/british-era-survey-report-says-sabarimala-ban-existed-200-years-ago.html|title=British era survey report says Sabarimala ban existed 200 years ago|website=The Week}}</ref> ১৯৯১ চনলৈকে অতি কমসংখ্যক হ’লেও মহিলাই মন্দিৰ দৰ্শন কৰিছিল। ৫০ বছৰৰ তলৰ মহিলা ভক্তসকলে তেওঁলোকৰ কেঁচুৱাৰ প্ৰথম অন্নপ্ৰাশন (চোৰোনু) অনুষ্ঠান পাতিবলৈ মন্দিৰৰ প্ৰাংগনলৈ গৈছিল। <ref name="Tarabout">{{cite book |author1=Gilles Tarabout |editor1-last=Berti |editor1-first=Daniella |editor2-last=Good |editor2-first=Anthony |editor3-last=Tarabout |editor3-first=Gilles |title=Of Doubt and Proof. Legal and Ritual Practices of Judgmen |date=2015 |publisher=Ashgate |isbn=978-1-4724-3451-7 |pages=70–71 |chapter-url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01246885/document |access-date=29 October 2018 |chapter=Religious Uncertainty, Astrology and the Courts in South India}}</ref> ১৯৯১ চনত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ কে. পৰিপূৰ্ণন আৰু কে. বালনাৰায়ণ মাৰাৰে ট্ৰাভাংকুৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ বিৰুদ্ধে এক ৰায়দান কৰে। এই ৰায়ত তেওঁলোকে ১০ ৰপৰা ৫০ বছৰ বয়সৰ মহিলাৰ মন্দিৰত প্ৰৱেশ আৰু উপাসনা কৰাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে এনে নিষেধাজ্ঞা অতি প্ৰাচীন কালৰেপৰা চলি অহা পৰম্পৰাৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশদ্বয়ে কেৰালা চৰকাৰক এই নিষেধাজ্ঞা সঠিকভাৱে পালন কৰিবলৈ আৰক্ষী বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। <ref name="khc91" /> উচ্চ ন্যায়ালয়ে লগতে কয় যে, "হিন্দুসকলৰ মাজত কোনো এটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ বাবে মন্দিৰ প্ৰৱেশত কোনো নিষেধাজ্ঞা নাই। এই নিষেধাজ্ঞা কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট বয়সৰ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য, সমগ্ৰ মহিলা সমাজৰ ওপৰত নহয়।" <ref name="khc91" /> ২০১৮ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৪–১ গৰিষ্ঠসংখ্যৰ সন্মতিত (চাৰিজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলা ন্যায়াধীশৰ বিচাৰপীঠে) মহিলাৰ প্ৰৱেশৰ ওপৰত থকা এই নিষেধাজ্ঞা খাৰিজ কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |title=S. Mahendran vs The Secretary, Travancore ... on 5 April, 1991 |url=https://indiankanoon.org/doc/1915943/ |website=indiankanoon.org}}</ref> <ref name="SC-2018-Sep-28">{{cite web |last1=The Registrar |first1=SCI |title=Writ petition (civil) no. 373 of 2006 |url=https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf |website=Supreme Court of India |access-date=15 December 2018 |archive-date=19 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019154645/https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="NDTV.com">{{Cite news |url=https://www.ndtv.com/india-news/keralas-sabarimala-temple-must-allow-women-of-all-ages-says-supreme-court-ending-restriction-1923556 |title=Women Of All Ages Can Enter Sabarimala Temple, Says Top Court, Ending Ban |work=NDTV.com |access-date=2018-09-28}}</ref> তদানীন্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ [[দীপক মিশ্ৰ]]ই কয় যে মহিলাৰ ওপৰত থকা এই বাছনিমূলক নিষেধাজ্ঞা হিন্দু ধৰ্মৰ কোনো "অত্যাৱশ্যকীয় অংশ" নহয়। বৰঞ্চ ই হৈছে একপ্ৰকাৰৰ "ধৰ্মীয় পুৰুষতন্ত্ৰ।" <ref name="SC-2018-Sep-28" /> ন্যায়াধীশ ধনঞ্জয় ৱাই. চন্দ্ৰচূড়ে কয় যে এই নিষেধাজ্ঞাই মহিলাসকলক "কলংকিত" আৰু "একঘেয়েমী" কৰে, লগতে পুৰুষৰ ব্ৰহ্মচৰ্য পালনৰ বোজাও মহিলাৰ ওপৰত জাপি দিয়ে। <ref name="SC-2018-Sep-28" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/sabarimala-temple-entry-live-updates/article25066336.ece|title=SC allows entry of women of all ages to worship at Sabarimala, other places of their choice|website=The Hindu|date=28 September 2018|via=www.thehindu.com}}</ref> পেনেলৰ একমাত্ৰ মহিলা ন্যায়াধীশ [[ইন্দু মালহোত্ৰা]]ই তেওঁৰ ভিন্নমতৰ ৰায়ত উল্লেখ কৰে যে "কোনটো ধৰ্মীয় প্ৰথা অত্যাৱশ্যকীয়, সেইটো ধৰ্মীয় সমাজেহে ঠিক কৰিব লাগে" আৰু ই আদালতৰদ্বাৰা সিদ্ধান্ত ল’বলগীয়া বিষয় নহয়। তেওঁ লগতে কয় যে "ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰত আদালতে যুক্তিবাদৰ দোহাই দিব নোৱাৰে।" <ref name="SC-2018-Sep-28" /><ref>{{Cite news |url=https://indianexpress.com/article/india/sabarimala-verdict-justice-indu-malhotra-dissents-cant-invoke-rationality-in-religion-5378873/ |title=Sabarimala verdict: Justice Indu Malhotra dissents — Can't invoke rationality in religion |date=2018-09-29 |work=The Indian Express |access-date=2018-11-24}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sabarimala-verdict-5-key-reasons-why-justice-indu-malhotra-differed-with-majority-view/articleshow/65997997.cms |title=Sabarimala verdict: 5 key reasons why Justice Indu Malhotra differed with majority view - Times of India |work=The Times of India |access-date=2018-11-24}}</ref> উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এই সিদ্ধান্তৰ পিছত কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত ব্যাপক প্ৰতিবাদ আৰু জনসমাৱেশ হয়। এই ৰায়ৰ বিৰুদ্ধে ভক্তসকলে প্ৰায় ৬৫খন পুনৰীক্ষণ আবেদন দাখিল কৰে। ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিজৰ নিৰ্দেশৰ বিৰুদ্ধে অহা পুনৰীক্ষণ আবেদনসমূহ গ্ৰহণ কৰে। গোচৰটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য আৰু পৰিস্থিতিৰ বাবে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আবেদনখন পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰু এক ৰাজহুৱা শুনানি অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। <ref name=":8">{{Cite web |date=2019-11-13 |title=Supreme Court verdict tomorrow on plea challenging Sabarimala ruling |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/supreme-court-will-tomorrow-decide-review-petitions-on-entry-of-women-into-sabarimala-temple-rafale-deal/story-trKUAzgAC0kFGkCpG3qucJ.html |access-date=2023-02-28 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ইয়াৰ ফলত ২০১৮ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত নীলাক্কল আৰু পম্পাৰ ভিত্তি শিবিৰসমূহত প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ পিছত সেইদিনা প্ৰথমবাৰৰ বাবে মন্দিৰৰ দুৱাৰ খোলা হৈছিল। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে মহিলা সাংবাদিকসকলক আক্ৰমণ কৰে, তেওঁলোকৰ কেমেৰাৰ সঁজুলি কাঢ়ি লয় আৰু বাহন ভাঙি দিয়ে। আৰক্ষীকো আক্ৰমণ কৰা হয়। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মাজত বহুতো মহিলাও আছিল। তেওঁলোকে গাড়ীসমূহ পৰীক্ষা কৰি ঋতুচক্ৰৰ বয়সৰ মহিলা আছেনে নাই চাইছিল আৰু পথ অৱৰোধ কৰাত সহায় কৰিছিল। <ref>{{Cite news |url=https://m.hindustantimes.com/india-news/tension-mounts-in-kerala-as-sabarimala-set-to-open-today/story-YRZuiWacJvlZc8Agn1gfJK.html |title=Sabarimala row: Devotees attack journalists, stop women from approaching temple |work=Hindustan Times |access-date=17 October 2018 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-45885996 |title=Sabarimala: Mobs attack women near India Hindu temple |work=BBC |access-date=17 October 2018}}</ref> আৰক্ষীয়ে প্ৰতিবাদকাৰীৰ মটৰ চাইকেল ভাঙি দিয়াৰো খবৰ পোৱা গৈছিল। <ref>{{Cite news |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/watch-kerala-cops-vandalise-parked-vehicles-near-sabarimala-1933642 |title=Watch: Kerala Cops Vandalise Parked Vehicles Near Sabarimala |work=NDTV.com |access-date=2018-11-15}}</ref> সমগ্ৰ কেৰালাৰ লগতে দক্ষিণৰ ৰাজ্য [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ বৃহৎসংখ্যক ভক্তয়ো এই প্ৰতিবাদত যোগ দিয়ে। <ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/021018/peaceful-protests-against-supreme-court-judgment.html |title='Peaceful' protests against Supreme Court judgment |date=2018-10-02 |website=Deccan Chronicle |access-date=2019-06-21}}</ref> এই প্ৰতিবাদৰ অংশ হিচাপে, ২০১৮ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভক্তসকলে সমগ্ৰ কেৰালা আৰু কৰ্ণাটকত সন্ধিয়া ৬ বজাৰপৰা ৬:৩০ বজালৈ প্ৰায় ৭৬৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব জুৰি 'আয়াপ্পা জ্যোতি' প্ৰজ্বলন কৰে। এই অনুষ্ঠানত হাজাৰ হাজাৰ লোকে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/counter-women-s-wall-ayyappa-jyothi-volunteers-line-lamps-across-kerala-94029 |title=To counter Women's Wall, Ayyappa Jyothi volunteers line up with lamps across Kerala |website=www.thenewsminute.com |date=26 December 2018 |access-date=2019-06-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2018/12/26/ayyappa-jyothi-sabarimala-karma-samithi-kerala.html |title=Massive participation of women in 765-km Ayyappa Jyothi |website=OnManorama |access-date=2019-06-21}}</ref> কান্নুৰত প্ৰতিবাদকাৰীসকলক শাৰীৰিকভাৱে আক্ৰমণ কৰা হয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে ১,৪০০ গৰাকী অচিনাকি অংশগ্ৰহণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰে। <ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/cases-filed-against-1400-people-who-took-part-ayyappa-jyothi-event-kerala-94219 |title=Cases filed against 1400 people who took part in Ayyappa Jyothi event in Kerala |website=www.thenewsminute.com |date=30 December 2018 |access-date=2019-06-21}}</ref><ref name=":0" /> অন্যান্য ধৰ্মীয় গোটৰ লোকসকলেও ভক্তসকলৰ এই দাবীক সমৰ্থন কৰিছিল। বিশিষ্ট জৈন আচাৰ্য যুগভূষণ সুৰী মহাৰাজে (পণ্ডিত মহাৰাজ নামেৰেও জনাজাত) কৈছিল যে পৱিত্ৰতা এটা ধৰ্মীয় বিষয় আৰু ই মৌলিক ধৰ্মীয় অধিকাৰৰ সৈতে জড়িত। <ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/india/story/women-should-not-enter-sabarimala-jain-acharya-pandit-maharaj-1370232-2018-10-18 |title=Women should not enter Sabarimala: Jain acharya Pandit Maharaj |author=Pankaj P. Khelkar |date=18 October 2018 |magazine=India Today |access-date=2019-03-04 }}</ref> শবৰীমালা মন্দিৰৰ বিতৰ্কৰ সন্দৰ্ভত পণ্ডিত মহাৰাজে ইণ্ডিয়া টুডেক কয়, "সেয়া শবৰীমালাই হওক বা ঝাড়খণ্ডৰ শিখৰজীয়েই হওক, এই আন্দোলনসমূহ পৱিত্ৰতা ৰক্ষাৰ বাবেহে।" তেওঁ লগতে কয়, "ধৰ্মই অন্তৰ্নিহিত বিশ্বাস আৰু পৱিত্ৰতাৰ কথা কয়। ইয়াক সন্মান কৰা উচিত। মই ন্যায়পালিকা বা উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ বিৰোধী নহয়, কিন্তু তেওঁলোকে ৰাইজৰ বিশ্বাসক আওকাণ কৰিব নালাগে।" ইয়াৰ উপৰি 'আৰ্ট অৱ লিভিং'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক শ্ৰী শ্ৰী ৰবি শংকৰে শবৰীমালাৰ আয়াপ্পা মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা নিয়মসমূহৰ প্ৰতি সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰে। <ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tradition-must-be-followed-sri-sri-ravi-shankar-on-sabarimala-row-1382273-2018-11-04 |title=Tradition must be followed: Sri Sri Ravi Shankar on Sabarimala row |newspaper=India Today |access-date=2019-03-04 |agency=Ist}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত ঋতুচক্ৰ চলি থকা বয়সৰ দুগৰাকী মহিলাই মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু প্ৰতিবাদকাৰীসকলে তেওঁলোকক প্ৰায় ১০০ মিটাৰ আঁতৰতে বাধা দিয়ে। মহিলাই ১৮টা পৱিত্ৰ খট‌খটীৰে ওপৰলৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰিলে তন্ত্ৰীয়ে গৰ্ভগৃহ বন্ধ কৰি দিয়াৰ ভাবুকি দিয়াৰ পাছত তেওঁলোকে ঘূৰি আহে। <ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/sabarimala-women-entry-issue-protests-continue/article25258611.ece |title=Sabarimala protests: Women descend the hill without darshan following protests |work=The Hindu |access-date=19 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Two Indian women become first to enter temple after centuries-old ban overturned |last1=Berlinger |first1=Joshua |url=https://www.cnn.com/2019/01/01/asia/india-kerala-chain-intl/index.html |date=2 January 2019 |work=CNN |last2=Pokharel |first2=Sugam |last3=Suri |first3=Manveena}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ পুৱা ৩:৪৫ বজাত, উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৪০ বছৰৰ প্ৰথম ভাগৰ দুগৰাকী মহিলাক আৰক্ষীয়ে শবৰীমালা মন্দিৰৰ ভিতৰলৈ লৈ যায়। তেওঁলোকক কৰ্মচাৰীৰ বাবে থকা পিছফালৰ দুৱাৰেৰে নিয়া বুলি অভিযোগ উঠিছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়নে তেওঁলোকৰ প্ৰৱেশৰ কথা নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ পিছতে পুৰোহিতসকলে ধৰ্মীয়ভাৱে মন্দিৰটো পৱিত্ৰ কৰিবলৈ এঘণ্টাৰ বাবে দুৱাৰ বন্ধ কৰি দিয়ে। কিয়নো 'মণ্ডল কালম' বা ৪১ দিনীয়া কঠোৰ ব্ৰত পালন নকৰাকৈয়ে মহিলা দুগৰাকীয়ে এই পৰম্পৰা উলংঘা কৰি মন্দিৰ প্ৰাংগনত প্ৰৱেশ কৰিছিল। <ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/two-women-below-50-claim-they-entered-keralas-sabarimala-temple/articleshow/67343779.cms |title=Two women below 50 claim they entered Kerala's Sabarimala temple - Times of India ► |website=The Times of India |date=2 January 2019 |access-date=2019-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/two-women-below-50-enter-keralas-sabarimala-temple-police-sources-1971204 |title=2 Women Below 50 Enter Sabarimala, Temple Reopens After "Purification" |website=NDTV.com |access-date=2019-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/india/sabarimala-temple-entry-case-jayamala-s-bold-claim-that-stoked-controversy-in-2006-2784013.html |title=Sabarimala Temple entry case: Jayamala's bold claim that stoked controversy in 2006 |last=P |first=Chennabasaveshwar |date=28 September 2018 |work=OneIndia |access-date=24 June 2019}}</ref><ref name="indiatoday1995">{{cite web |last1=M.G |first1=Radhakrishnan |title=Ban on women of prohibited age group visiting Sabarimala shrine comes under scrutiny |url=https://www.indiatoday.in/magazine/religion/story/19950115-ban-on-women-of-prohibited-age-group-visiting-sabarimala-shrine-comes-under-scrutiny-806703-1995-01-15 |website=India Today |date=15 January 1995 |access-date=20 October 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত শুনানি শেষ হোৱাৰ পিছত, তেতিয়াৰ নতুনকৈ নিযুক্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ [[ৰঞ্জন গগৈ]]ৰ নেতৃত্বত আদালতে এই গোচৰটো সাতজন ন্যায়াধীশৰ এক বৃহৎ বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ২০১৮ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত দিয়া সিদ্ধান্তটো পুনৰ বিবেচনা কৰা। <ref name=":8" /> ===পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় প্ৰচেষ্টাসমূহ=== [[File:NoPlastic@Sabarimala.JPG |thumb|শবৰীমালাৰ নদাপ্পান্থালৰ ওচৰত থকা এখন তথ্য প্ৰদৰ্শনী ফলক। ইয়াত শবৰীমালাক প্লাষ্টিক আৰু অন্যান্য আৱৰ্জনাৰপৰা মুক্ত কৰিবলৈ সকলোকে একেলগে কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ]] শবৰীমালাৰ ভক্তসকলে পেলোৱা আৱৰ্জনাই এই অঞ্চলৰ বন্যপ্ৰাণী <ref>{{Cite web |url=http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |title=ശബരിമലയില്‍ ചത്ത മ്ലാവിന്റെ വയറ്റില്‍ കിലോക്കണക്കിന് പ്ലാസ്റ്റിക്ക് |website=mathrubhuminews.in |access-date=2016-12-02 |archive-date=14 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314131309/http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |url-status=dead |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314131309/http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.firstpost.com/india/going-green-keralas-sabarimala-temple-rules-against-the-use-of-plastics-2585534.html |title=Going green? Kerala's Sabarimala temple rules against the use of plastics – Firstpost |date=2016-01-15 |newspaper=Firstpost |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.deccanchronicle.com/160107/nation-current-affairs/article/kerala-high-court-seeks-probe-deer-death |title=Kerala High Court seeks probe into deer death |date=2016-01-07 |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=2016-12-02}}</ref> and the evergreen forests.<ref>{{Cite news |url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/plumage/sabarimala-and-periyar-eternal-yet-threatened/ |title=Sabarimala and Periyar eternal yet threatened |date=2014-06-22 |newspaper=Times Of India Blogs |access-date=2016-12-02}}</ref> আৰু চিৰসেউজ অৰণ্যৰ প্ৰতি ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।[৯৫] শবৰীমালাক প্ৰদূষণ আৰু আৱৰ্জনাৰপৰা মুক্ত কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলাই থকা হৈছে। কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিছে যে ‘ইৰুমুডিক্কেট্টু’ত কোনো প্লাষ্টিক সামগ্ৰী থাকিব নোৱাৰিব। <ref>{{Cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/features/specials/-punyam-poonkavanam-to-cleanse-sabarimala-english-news-1.673800 |title='Punyam Poonkavanam' to cleanse Sabarimala |last=Vijayan |first=P |newspaper=Mathrubhumi |access-date=2016-12-02}}</ref> চৰকাৰী বিভাগসমূহৰ তত্ত্বাৱধানত "পুণ্যম পূংকাৱনম" ৰ দৰে প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/-irumudikkettu-should-not-contain-plastic-materials-hc-english-news-1.737230 |title='Irumudikkettu' should not contain plastic materials: HC |newspaper=Mathrubhumi |access-date=2016-12-02}}</ref> মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠে শবৰীমালা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাত নিয়মীয়াকৈ অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। <ref>{{Cite news |url=http://www.ndtv.com/south/sabarimala-clean-up-35-000-bags-of-garbage-collected-505984 |title=Sabarimala clean-up: 35,000 bags of garbage collected |newspaper=NDTV.com |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/200-foreigners-take-part-in-cleaning-drive-at-sabarimala/article2609299.ece |title=200 foreigners take part in cleaning drive at Sabarimala |last=Kuttoor |first=Radhakrishnan |newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> পম্পা নদী আৰু শবৰীমালা চান্নিধানম পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাটো তেওঁলোকৰ প্ৰাথমিক উদ্দেশ্য। <ref>{{Cite web|url=http://www.uniindia.com/ayyappa-seva-samajam-conducts-cleaning-operation-in-sabarimala/other/news/351754.html|title=Ayyappa Seva Samajam conducts cleaning operation in Sabarimala|accessdate=17 April 2023}}</ref> অৱশ্যে তেওঁলোকৰ ব্যাপক লক্ষ্য হৈছে এই সেউজীয়া আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ বাৰ্তা শবৰীমালাৰ বাহিৰলৈকো প্ৰসাৰিত কৰা।<ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/pampa-to-be-included-in-punyam-poonkavanam/article6610924.ece |title=Pampa to be included in Punyam Poonkavanam |author=((Special Correspondent))|newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> "পুণ্যম পূংকাৱনম" প্ৰকল্পৰ কিছুমান প্ৰধান দিশ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: <ref>{{Cite web |url=http://www.punyampoonkavanam.org/vm.php |title=Welcome to Official Site of Punyam Poonkavanam |website=www.punyampoonkavanam.org |access-date=2016-12-02 |archivedate=2017-05-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170507063856/http://www.punyampoonkavanam.org/vm.php |deadurl=yes }}</ref> *পৱিত্ৰ পম্পা নদীত গা-ধোৱাৰ সময়ত চাবোন আৰু তেল ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব। পৱিত্ৰ নদীত কাপোৰকে ধৰি কোনো সামগ্ৰী পেলাব নোৱাৰিব। *কোনো প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কেৱল জৈৱ-বিয়োজনশীল সামগ্ৰীৰে ইৰুমুডিক্কেট্টু প্ৰস্তুত কৰিব লাগিব। *তীৰ্থযাত্ৰাৰ অংশ হিচাপে শবৰীমালা চান্নিধানম, পম্পা নদী আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰা কাৰ্যত অন্ততঃ এঘণ্টা সময় দিব লাগিব। ==তথ‍্য উৎস== {{Reflist}} ==বহিঃসংযোগ== {{Commons category |Sabarimala| শবৰীমালা}} {{Wikivoyage |Sabarimala| শবৰীমালা}} * [http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ শবৰীমালাৰ অধিকাৰিক ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121032033/http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ |date=2010-11-21 }} [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] 9e8v61g2e8ncoua0190nqbbdjsp7szj 0 138200 622697 621938 2026-08-02T11:25:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622697 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox company|name=কেৰেলা ইনফ'পাৰ্ক|company_logo=[[File:Infopark, Kakkanad, Kochi, Kerala, India.jpg|280px]]|caption=২০১২ চনত ইনফ’পাৰ্ক প্ৰথম পৰ্যায়ৰ আকাশী দৃশ্য|company_type=চৰকাৰী মালিকানাধীন|industry=[[তথ্য প্ৰযুক্তি]] ব্যাৱসায়িক উদ্যান|genre=আন্তঃগাঁথনি সেৱা প্ৰদানকাৰী|foundation={{Start date and age|df=yes|2004|7|18}}|location=[[কোচি]]|num_employees=৭২,০০০ (২০২৫)<ref name="Infopark Employment"> {{Cite web | url = https://infopark.in/ | title = Infoparks Kerala – Leading IT Park {{!}} Innovative IT Hub | year = 2025 | website = infopark.in | publisher = Infoparks Kerala | access-date = 2025-07-08 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20250703194849/https://infopark.in/ | archive-date = 2025-07-03 }} </ref>|owner=[[কেৰালা চৰকাৰ]]|key_people=[[কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] {{small|(অধ্যক্ষ)}} <br> সুসন্ত কুৰুণথিল {{small|(CEO)}}|locations=[[কোচি]], [[ইনফ'পাৰ্ক থ্ৰিছুৰ|থ্ৰিছুৰ]], [[ইনফ'পাৰ্ক চেৰথালা|চেৰথালা]]|location_country=ভাৰত}} ইনফ’পাৰ্ক, কোচি ভাৰতৰ কেৰালাৰ কোচি চহৰত অৱস্থিত এখন তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান। ২০০৪ চনত কেৰালা চৰকাৰে স্থাপন কৰা এই উদ্যানখন দুটা পৰ্যায়ত ৩২৩ একৰ (১৩০.৭ হেক্টৰ) কেম্পাছত বিস্তৃত, ইয়াত ৫৮২টা কোম্পানী আছে যিয়ে ২০২৫ চনলৈকে প্ৰায় ৭২,০০০ পেছাদাৰীক নিয়োজিত কৰিছে।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/2004/07/19/stories/2004071911270300.htm|title=InfoPark to be inaugurated today|date=19 July 2004|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=17 September 2018}} {{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> প্ৰথম পৰ্যায়ৰ কেম্পাছটো ১০১ একৰ (৪০.৯ হেক্টৰ) ভূমিত বিস্তৃত আৰু ৭ মিলিয়ন বৰ্গফুটতকৈ অধিক (৬৫০ হাজাৰ মিটাৰ বৰ্গফুট) কাৰ্যকৰী বিল্ড-আপ স্থানৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে উন্নত। ইনফ'পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায় ১৬০ একৰ (৬৪.৭ হেক্টৰ) কেম্পাছ এলেকাত বিস্তৃত যিটো সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত মুঠ বিল্ড-আপ স্থান ৮ মিলিয়ন বৰ্গফুট (৭৪০ হাজাৰ মিটাৰ বৰ্গফুট) হ'ব আৰু ইয়াত এক লাখতকৈ অধিক পেছাদাৰী লোকে নিয়োগ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে। উদ্যানখনৰ উল্লেখযোগ্য ভাড়াতীয়াসকলৰ ভিতৰত আছে টাটা কনচালটেন্সি চাৰ্ভিচেছ, উইপ্ৰ’, এইচচিএল টেকন’লজিছ, টেক মহিন্দ্ৰা, এলটিমাইণ্ডট্ৰি, ইউএছটি গ্ল’বেলৰ দৰে ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিৰ দৈত্য আৰু আইবিএম, কগনিজেণ্ট, কেপিএমজি, আৰ্নষ্ট এণ্ড ইয়ং, আইকিউভিআইএ, জেৰক্স, কণ্ডুৱেণ্ট, এনঅ’ভি, ইনভেস্কো, এক্সএল চাৰ্ভিচ, হাবেল, এলাইট, নিলছন, জিঅ’ডিছ আৰু বাক আদি বিদেশী নিগম। বৰ্তমান ইনফ’পাৰ্ক কেম্পাছৰ ৯.২ মিলিয়ন বৰ্গফুট (৮৫০ হাজাৰ মিটাৰ বৰ্গফুট) বিল্ড-আপ এলেকা আছে আৰু ই কেৰেলা ৰাজ্যৰপৰা আই টি ৰপ্তানিৰ ৰাজহৰ প্ৰধান অৰিহণা যোগায়। ২০১৬–১৭ চনত ইনফ'পাৰ্কৰপৰা আই টি ৰপ্তানি ৩২ বিলিয়ন ₹ (৩৩০ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) আছিল, ৪ বছৰৰ ভিতৰত দুগুণ বৃদ্ধি পাই ২০২০–২১ চনত ৬৩.১ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ (৬৬০ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/jul/07/despite-covid-19-pandemic-it-exports-from-kochi-infopark-grew-by-rs-1110-crore-last-year-2326855.html|title=IT exports from Infopark grew by Rs 1,110 crore|date=7 July 2021}}</ref>ইনফ’পাৰ্কে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা বৃহৎ এমএনচিক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰিয়েল এষ্টেটৰ এক বিশাল উত্থানৰ সূচনা হয়। ইনফ’পাৰ্কে কোচিৰ বিশেষকৈ কক্কানাড অঞ্চলৰ পৰিৱেশ আৰু জীৱন-শৈলী সলনি কৰি পেলালে। এটা নতুন সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিল আৰু অধিক আৰু অধিক বাণিজ্যিক আৰু আৱাসিক উদ্যোগৰ উত্থান হ'বলৈ ধৰিলে যিয়ে তাৰ পিছত কোচি চহৰৰ সীমা আৰু উত্তৰ মূৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিলে।<ref name="Villa projects in Kochi">{{cite web|last1=Kevin|first1=John|title=villas in kochi|url=http://www.jairajbuilders.com/villas-in-kochi|website=Jairaj Builders|access-date=19 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322234439/http://www.jairajbuilders.com/villas-in-kochi|archive-date=22 March 2016|url-status=dead|archivedate=22 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322234439/http://www.jairajbuilders.com/villas-in-kochi|deadurl=yes}}</ref> কেৰালাৰ তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যোগৰ বিকাশৰ বাবে ‘হাব এণ্ড স্প’ক মডেল’ৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এই উদ্যানখন। ইনফ’পাৰ্কে থ্ৰিছুৰ আৰু চেৰথালাত অৱস্থিত স্পকসমূহৰ হাব হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/05/29/stories/2009052953590300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602193334/http://www.hindu.com/2009/05/29/stories/2009052953590300.htm|url-status=dead|archive-date=2009-06-02|location=Chennai, India|work=[[The Hindu]]|title=Infopark's Koratty unit to be ready by next year|date=2009-05-29|access-date=2026-07-28|archivedate=2009-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602193334/http://www.hindu.com/2009/05/29/stories/2009052953590300.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/news/koratty-infopark-set-to-take-off/21/06/372523/|title=Business News, Finance News, India News, BSE/NSE News, Stock Markets News, Sensex NIFTY, Latest Breaking News Headlines}}</ref> == স্থান আৰু সংযোগ == ইনফ'পাৰ্ক কোচিৰ ডাউনটাউনৰপৰা ১০ কিলোমিটাৰ (৬ মাইল) আৰু কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা ২২ কিলোমিটাৰ (১৪ মাইল) দূৰত।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article488762.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|title=VS to open new building complex of Infopark today|date=2010-06-27}}</ref> ইনফ'পাৰ্কক ৪ লেনযুক্ত পথ ইনফ'পাৰ্ক এক্সপ্ৰেছৱে'ৰ জৰিয়তে ছিপ'ৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোডৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="RBDCK">{{Cite web|publisher=RBDCK|url=http://www.rbdck.com/?q=projects_show&tid=5&tname=Road%20Projects|title=RBDCK Projects|access-date=2011-04-06}}</ref><ref name="Infopark Expressway">{{Cite web|publisher=Kerala IT|url=http://www.keralait.org/DOWNLOADS/Infopark_Expressway_pressrelease.doc|title=Infopark Expressway|access-date=2011-04-06}}{{Dead link|date=September 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগে কক্কানাড আৰু ভিটিলা মবিলিটি হাবৰ মাজত নাও সেৱা চলায়। কোচি চহৰক সামৰি লোৱা এৰ্নাকুলাম জিলা প্ৰশাসনে ইনফ'পাৰ্কক কোচিৰ মেৰিন ড্ৰাইভৰ সৈতে সংযোগ কৰা জলপথৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2720233.ece] Report on waterway in a month</ref> ইনফ'পাৰ্ক কেম্পাছটো স্মাৰ্টচিটি, কোচিৰ কাষতে অৱস্থিত, যিটো তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান।<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/iw/2010/12/26/stories/2010122650590900.htm] IT's the way to go for Kerala</ref> ভিএছএনএলৰ যোগাযোগ গেটৱে ইনফ'পাৰ্কৰ ওচৰতে অৱস্থিত।[6] দুটা চাবমেৰিন কেবল, SAFE আৰু SEA-ME-WE 3, গেটৱেত লেণ্ডিং পইণ্ট আছে। ইনফ'পাৰ্কক ভিএছএনএলৰ গিগাবাইট ৰাউটাৰৰ সৈতে অপটিকেল ফাইবাৰৰদ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে সংযুক্ত কৰা হৈছে, যিয়ে পাৰ্কক ১০০% আপটাইম ডাটা সংযোগ প্ৰদান কৰে।<ref name="Infopark-Kochi">{{Cite web|publisher=Kerala IT Mission|url=http://www.itmission.kerala.gov.in/component/content/article/101.html|title=Infopark, Kochi|access-date=2011-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807193316/http://www.itmission.kerala.gov.in/component/content/article/101.html|archive-date=7 August 2011|url-status=dead|archivedate=2011-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807193316/http://www.itmission.kerala.gov.in/component/content/article/101.html|deadurl=yes}}</ref> == শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ == ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট কোজিকোডে (আই আই এম–কে) ইনফ’পাৰ্কৰ আথুলীয়া ভৱনত প্ৰথমটো চেটেলাইট কেম্পাছ স্থাপন কৰিছে। চেটেলাইট কেম্পাছত প্ৰথম অৱস্থাত এবছৰৰ আৱাসিক কাৰ্যবাহী এম বি এ কাৰ্যসূচীৰ লগতে দুবছৰীয়া অংশকালীন কাৰ্যসূচীৰ লগতে কেইবাটাও হ্ৰস্ব আৰু দীৰ্ঘম্যাদী পৰিচালনা উন্নয়ন কাৰ্যসূচীও প্ৰদান কৰা হয়। কেৰালা চৰকাৰে ইনফ’পাৰ্কৰ ভিতৰত থকা পূৰ্ণাংগ কেম্পাছৰ বাবে পাঁচ একৰ মাটিৰ প্ৰস্তাৱ দিছে।<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/economy/article3512160.ece?ref=wl_industry-and-economy IIM-K Satellite campus in Kochi]</ref> == আন্তঃগাঁথনি == [[চিত্ৰ:Infopark Phase I.jpg|center|thumb|935x935px|২০১৭ চনত ইনফ’পাৰ্ক প্ৰথম পৰ্যায়ৰ দিশত দৃশ্য]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = TCS Centre, Infopark.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = [[Tata Consultancy Services|টিচিএছ]] ইনফ'পাৰ্ক প্ৰথম পৰ্যায়ত কেন্দ্ৰ | image2 = Wipro campus entrance at Infopark Cochin Kerala (14052994045).jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = [[উইপ্ৰ']] ইনফ'পাৰ্ক প্ৰথম পৰ্যায়ত কেম্পাছৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ | image3 = WTC Kochi.jpg | width3 = 220 | alt3 = | caption3 =ইনফ'পাৰ্কত থকা [[বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ, কোচি|বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ]] প্ৰথম পৰ্যায়ত [[বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰৰ তালিকা|বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ]] [[দক্ষিণ ভাৰত]] ৰ দ্বিতীয় [[বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰৰ তালিকা|বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ]]। | image4 = Vismaya infopark kochi.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = ইনফ'পাৰ্ক প্ৰথম পৰ্যায়ত থকা বিশ্বায় বিল্ডিং | image5 = Lulu Cybertower 2 Architecture5.jpg | width5 = 220 | alt5 = | caption5 = ইনফ'পাৰ্ক প্ৰথম পৰ্যায়ত লুলু চাইবাৰ টাৱাৰ ২ }}ইনফ’পাৰ্ক কেম্পাছক বিশেষ অৰ্থনৈতিক মণ্ডল (SEZ) আৰু নন-SEZ সুবিধাত বিভক্ত কৰা হৈছে। বৰ্তমানৰ ৯৮.২৫ একৰ ইনফ’পাৰ্কৰ ভিতৰত ৭৫ একৰ ভূমি ভাৰত চৰকাৰৰ বাণিজ্য মন্ত্ৰ্যালয়ে বিশেষ অৰ্থনৈতিক মণ্ডল হিচাপে অধিসূচনা কৰিছে। উদ্যানখনত উন্নয়ন কৰা আন্তঃগাঁথনিসমূহক মাল্টি-টেনেণ্টেড ফেচিলিটি (এমটিএফ) আৰু বিল্ট-টু-ছুট (বিটিএছ) হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। ইনফ’পাৰ্কৰ মালিকানাধীন আন্তঃগাঁথনি (থাপস্যা, বিশ্বমায়া, আথুল্যা)ৰ উপৰি লীলা চফ্ট, এল এণ্ড টি টেকপাৰ্ক, আৰু ব্ৰিগেড এণ্টাৰপ্ৰাইজৰ দৰে সহ-উন্নয়নকাৰীৰ সমান্তৰাল উন্নয়নেও কেম্পাছত গঢ় লৈ উঠিছে। এইদৰে আই টি কোম্পানীসমূহক তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বাজেটৰ লগত খাপ খুৱাই কাৰ্যালয় স্থানৰ সমাধানৰ পছন্দৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। উইপ্ৰ’, টিচিএছ আৰু আইবিএছ চফট্ ৱেৰৰদ্বাৰা মেজৰ প্ৰাইভেট আইটি কেম্পাছও চলি আছে। যেতিয়া ইনফ'পাৰ্ক কোচি ফেজ-আই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হ'ব তেতিয়া মুঠ ৫০ লাখ বৰ্গফুটৰ ছুপাৰ বিল্ড-আপ এলেকা সম্পূৰ্ণ হ'ব।<ref name="Infopark growing">{{cite news|publisher=TheHindu|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3906633.ece|title=Infopark gets investment proposals at Kochi meet|access-date=2011-12-17|location=Chennai, India|date=2012-09-17|first=M.P.|last=Praveen}}</ref> কেম্পাছত ফুড ক’ৰ্ট, বেংকিং কাউণ্টাৰ, এটিএম, শ্বপিং আৰ্কেড ইত্যাদি সুবিধা আছে। ২০১৪ চনত লীলা লেচ হোল্ডিং প্ৰাইভেট লিমিটেডৰ মালিকানাধীন লীলা ইনফ'পাৰ্ক নামৰ এটা অ-এছইজেড সুবিধা মুম্বাইস্থিত কাৰ্নিভাল গ্ৰুপে ২৮০ কোটি টকাত অধিগ্ৰহণ কৰে আৰু প্ৰকল্পটোৰ নাম কাৰ্নিভাল ইনফ'পাৰ্কলৈ সলনি কৰে লুলু গ্ৰুপে ১৫০ কোটি টকাত এল এণ্ড টি টেক পাৰ্ক অধিগ্ৰহণ কৰে আৰু প্ৰকল্পটোৰ নাম লুলু টেক পাৰ্কলৈ সলনি কৰে।<ref>{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002681_1_350-crore-lulu-group-infopark-kochi|archive-url=https://web.archive.org/web/20140712051435/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002681_1_350-crore-lulu-group-infopark-kochi|url-status=dead|archive-date=12 July 2014|location=Kochi, India|work=Economic Times|title=Lulu Group to Invest 350 Cr in Lulu Tech Park|date=2014-07-01|access-date=2026-07-28|archivedate=2016-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160508164302/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002681_1_350-crore-lulu-group-infopark-kochi|deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center; " |+ইনফ'পাৰ্কত থকা অট্টালিকাসমূহ |- ! style="background: #ffdead; " |অট্টালিকা!! style="background: #ffdead; " |স্তৰ!! style="background: #ffdead; " |বিল্ড-আপ এৰিয়া!! style="background: #ffdead; " |কমিচনৰ বছৰ |- ! colspan=4 |চৰকাৰী মালিকানাধীন |- |তপস্যা||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ১ ||{{convert|125000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০০৪ |- |বিস্ময়||ইনফ'পাৰ্ক ১ম পৰ্যায় || {{convert|238500|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০০৫ |- |আথুল্যা||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১||{{convert|350000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১০ |- |জ্যোতিৰ্ময়||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ২||{{convert|400000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১৭ |- ! colspan=4 | ব্যক্তিগত মালিকানাধীন |- |কাৰ্নিভাল পৰ্যায়-১||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১ ||{{convert|127000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০০৪ |- |[[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেশ্যনেল|লুলু]] চাইবাৰ টাৱাৰ ১(পূৰ্বতে টেজোমায়া)||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ১ ||{{convert|400000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০০৮ |- |[[উইপ্ৰ']]||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১ || {{convert|1000000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০০৮ |- |কাৰ্নিভাল ফেজ-২||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ১ ||{{convert|330000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০০৯ |- |কাৰ্নিভাল ফেজ-৩||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ১ ||{{convert|161858|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১০ |- |কাৰ্নিভাল ফেজ-৪||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ১ ||{{convert|251562|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১২ |- |[[টাটা পৰামৰ্শদাতা সেৱা]]||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১ || {{convert|1300000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১৪ |- |[[বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ, কোচি]]||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১ || {{convert|770000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১৬ |- |[[জ্ঞাত প্ৰযুক্তি সমাধান|জ্ঞাত]]||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ২ || {{convert|1500000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১৬ |- |[[লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেশ্যনেল|লুলু]] চাইবাৰ টাৱাৰ ২||ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১ || {{convert|1463000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১৮ |- |ট্ৰেন্স এছিয়া চাইবাৰ পাৰ্ক||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ২ ||{{convert|600000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০১৮ |- |ক্লেচিছ আই টি কেম্পাছ||ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ২ ||{{convert|150000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০২০ |- |IBS চফ্টৱেৰ সেৱাসমূহ|| ইনফ'পাৰ্ক পৰ্যায় ১ ||{{convert|600000|sqft|m2|-2|abbr=on}}||২০২৪ |- ! colspan=4 | নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে |- | কেছপিয়ান টেক পাৰ্ক|| ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ২ || {{convert|450000|sqft|m2|-2|abbr=on}}|| |- |ক্লাউডস্কেপ চাইবাৰ পাৰ্ক || ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ২ ||{{convert|60000|sqft|m2|-2|abbr=on}}|| |- ! colspan=4 | পৰিকল্পনাৰ অধীনত |- |পদিয়াথ উদ্ভাৱন || ইনফ'পাৰ্ক ফেজ ২ || {{convert|1000000|sqft|m2|-2|abbr=on}}|| |} ভাৰতীয় আৰু বিদেশী আই টি/আই টি ই এছ আৰু জ্ঞান ভিত্তিক কোম্পানীসমূহক ইনফ’পাৰ্কৰ প্লাগ এণ্ড প্লে সুবিধাৰপৰা তৎক্ষণাত কাম আৰম্ভ কৰাৰ সুবিধাৰ বাবে স্মাৰ্ট বিজনেছ চেণ্টাৰ (এছ বি চি) প্ৰদান কৰা হৈছে। == ইনফ'পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায় == [[চিত্ৰ:CTS Campus.jpg|thumb|[[জ্ঞাত]] ইনফ'পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ত থকা কেম্পাছ]] ইনফ’পাৰ্ক কোচিয়ে ইনফ’পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ত নিজৰ কাম-কাজ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। ২০১৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে<ref>[https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/jyothirmaya-to-be-opened-by-kerala-cm-on-jan-22/articleshow/56662632.cms] Jyothirmaya to be opened by Kerala CM on Jan 22 2017</ref> উদ্বোধন কৰা জ্যোতিৰ্ময় ভৱনটো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চৌহদৰপৰা প্ৰায় ১.৬ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত আৰু কদমপ্ৰয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত। এই নতুন উদ্যানখন কেৰালাৰ আই টি ইতিহাসৰ এক ল্যাণ্ডমাৰ্ক হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ কথা চিন্তা কৰা হৈছে য’ত ছেইজ আৰু অ-ছেজ দুয়োটা ধৰণৰ উন্নয়ন আৰু সামাজিক আন্তঃগাঁথনি আছে। এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কুন্নাথুনাড তালুকৰ চুবুৰীয়া কুন্নাথুনাড- পুথেনক্ৰুজ গাঁৱত ১৬০ একৰ বিস্তৃত এই নতুন উদ্যানখন। কেন্দ্ৰীয় বাণিজ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অনুমোদন ব'ৰ্ডে (BoA) ইনফ'পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৯৮ একৰ মাটিক SEZ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে।<ref name="Infopark growing2">{{cite news|publisher=TheHindu|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3906633.ece|title=Infopark gets investment proposals at Kochi meet|access-date=2011-12-17|location=Chennai, India|date=2012-09-17|first=M.P.|last=Praveen}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2868602.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|title=Infopark upbeat about sustained growth|date=2012-02-07}}</ref> [[চিত্ৰ:Jyothirmaya.jpg|thumb|ইনফ’পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ত জ্যোতিৰ্ময় ভৱন]] দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বাবে এটা গুৰু আঁচনিত এসইজেড আৰু অ-এছইজেড ক্লাষ্টাৰ, বিপিঅ’ কমপ্লেক্স, উপকেন্দ্ৰ, পানী পৰিশোধন প্লাণ্ট, নলা পৰিশোধন প্লাণ্ট, পথ নেটৱৰ্ক আদিকে ধৰি উপযোগী সেৱাসমূহৰ বাবে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ কথা চিন্তা কৰা হৈছে। উদ্যানখনক উচ্চ শক্তি সঞ্চয় ব্যৱস্থা আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমনৰ সৈতে পৰিৱেশ অনুকূল সেউজ উদ্যান হিচাপে ডিজাইন কৰা হ’ব। আই টিৰ বাবে নিৰ্মিত স্থানৰ উপৰি উদ্যানখনত থাকিব এটা বৃহৎ ব্যাৱসায়িক কনভেনচন চেণ্টাৰ, বাজেট হোটেল, শ্বপিং কমপ্লেক্স, বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ, বিনোদন, আৰু মনোৰঞ্জন কেন্দ্ৰ।<ref name="Infopark Phase 2">{{Cite web|title=Infopark Phase 2|url=http://www.keralait.org/search_result.php?project_id=1&location_id=15|access-date=2011-04-05|publisher=Infopark|archive-date=5 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005194901/https://keralait.org/search_result.php?project_id=1&location_id=15|url-status=dead|archivedate=2023-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005194901/https://keralait.org/search_result.php?project_id=1&location_id=15|deadurl=yes}}</ref> ইনফ’পাৰ্কে ইয়াৰ সহ-ডেভেলপাৰসকলৰ সৈতে ৮০ লাখ বৰ্গফুট সৃষ্টি কৰাৰ আশা কৰিছে। আইটি/আইটিইএছ/বিপিঅ' আৰু সংশ্লিষ্ট মৌলিক আন্তঃগাঁথনি আৰু বাণিজ্যিক আৰু সামাজিক আন্তঃগাঁথনিৰ স্থান। ইনফ’পাৰ্কে গঢ়ি তোলা মৌলিক আন্তঃগাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত থাকিব বিতৰণৰ সুবিধা, প্ৰৱেশ, আৰু অভ্যন্তৰীণ পথ, ধুমুহাৰ পানীৰ নলা, কেবল খাদ, পানী পৰিশোধন, আৰু যোগান, তথ্য সংযোগ আদিৰ সৈতে ২২০ কেভি গেছ ইনচুলেটেড চাবষ্টেচন (জিআইএছ)।<ref name="Infopark Phase 2" /> ইতিমধ্যে তিনিটা বহুজাতিক কোম্পানীয়ে ২৫০০ কোটি টকাৰ ৮ মিলিয়ন বৰ্গফুটৰ ইনফ’পাৰ্ক কোচিৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে। দ্বিতীয় পৰ্যায়টো আঠ বছৰৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।[1] আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন পৰ্যায়ক্ৰমে কৰা হ’ব আৰু ২০১১ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হ’ব। প্ৰায় ৫ লাখ বৰ্গফুটৰ প্ৰথমটো আই টি বিল্ডিং নিৰ্মাণৰ কাম। ডিচেম্বৰ ২০১২ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে। সম্পূৰ্ণ সম্পূৰ্ণ হ'লে এই নতুন কেম্পাছত মুঠ নিয়োগ সৃষ্টি হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে।<ref name="Infopark Kochi in expansion mode">[http://www.thehindubusinessline.com/features/investment-world/article2907530.ece] Infopark Kochi in expansion mode</ref> == শাখা == ইনফ'পাৰ্ক ওচৰৰ চহৰ আৰু নগৰবোৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। কেৰালাত তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যোগৰ বিকাশৰ বাবে পাৰ্কখনে এটা 'হাব আৰু স্প'ক' (Hub and Spoke) আৰ্হি অনুসৰণ কৰে। ইনফ'পাৰ্ক, কোচিয়ে হাব হিচাপে কাম কৰে, আনহাতে ইয়াৰ স্প'কসমূহ ত্ৰিছূৰ আৰু চেৰথালাত অৱস্থিত। === ইনফ'পাৰ্ক থ্ৰিছুৰ === ইনফ'পাৰ্ক ত্ৰিছূৰ ত্ৰিছূৰ জিলাৰ কোৰাট্টিত অৱস্থিত, যি কোচিৰপৰা প্ৰায় ৪৫ কিলোমিটাৰ দূৰত। ই নেদুম্বাছেৰীস্থিত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। পাৰ্কখন ৫৪৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ অতি সমীপত অৱস্থিত। বৰ্তমান ইনফ'পাৰ্ক, ত্ৰিছূৰৰ অধীনত ৩০ একৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মাটি আছে। অদূৰ ভৱিষ্যতে পাৰ্কখনৰ সৈতে আৰু কিছু মাটি সংযোজন কৰা হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। পাৰ্কখনৰ আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ কাম ইতিমধ্যে আৰম্ভ হৈছে। 'প্লাগ এণ্ড প্লে' সুবিধাযুক্ত প্ৰায় ৪০,০০০ বৰ্গফুট এলেকাৰ প্ৰথমটো আই টি ভৱনৰ ছেট সাজু হৈ উঠিছে আৰু কোম্পানীবোৰে ত্ৰিছূৰত নিজৰ কাম-কাজ আৰম্ভ কৰিছে। ২০১৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ অতিৰিক্ত ৩.৩০ লাখ বৰ্গফুট স্থান আৱণ্টনৰ বাবে সাজু হৈ উঠিব।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/infopark-sets-sights-on-massive-investment/article7280859.ece|location=Kochi, India|work=The Hindu|title=Koratty infopark 3.30 Lakhs built-up area|date=2015-06-03}}</ref> === চেৰথালা ইনফ' পাৰ্ক === ই আলাপ্পুঝা জিলাৰ চেৰথালা তালুকৰ পাল্লিপুৰম গাঁৱত অৱস্থিত। পাৰ্কখনৰ মুঠ মাটি-কালি ৬৬ একৰ, যাৰ ভিতৰত ৬০ একৰ মাটিক ২০০৯ চনৰ ৮ জুনৰ এক অধিসূচনা যোগে ভাৰত চৰকাৰৰ বাণিজ্য মন্ত্ৰ্যালয়ে খণ্ড-নিৰ্দিষ্ট বিশেষ অৰ্থনৈতিক অঞ্চল (SEZ) হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। ইনফ’পাৰ্কৰ প্ৰথমটো আই টি ভৱন, যাৰ মাটি-কালি ২.৪ লাখ বৰ্গফুট, বৰ্তমান কাম-কাজৰ বাবে সাজু হৈ উঠিছে। == পৰিবহণ == অলপসংখ্যক বেচৰকাৰী বাছে কোচি চহৰৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত, যেনে আলুভা, এৰ্নাকুলমৰ মূল চহৰ আৰু ত্ৰিপুনিথুৰাৰপৰা ইনফ'পাৰ্ক চৌহদলৈ চলাচল কৰে। সচৰাচৰ এই বেচৰকাৰী বাছবোৰ সময়মতে নাহে, যাৰ বাবে কৰ্মৰত লোকসকলে অটো ৰিক্সা বা টেক্সিৰে যাতায়াত কৰিবলগীয়া হয়। ব্যট্টিলা ম'বিলিটি হাব (Vyttila Mobility Hub) আৰু কাক্কানাদ জেটিৰ মাজত এক নাও (বোট) সেৱা চলে, যিটো ইনফ'পাৰ্ক এক্সপ্ৰেছৱে'ৰ ওচৰত অৱস্থিত। এই ফেৰীখনে ব্যট্টিলা আৰু কাক্কানাদৰ মাজৰ দূৰত্ব ২০ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। কে এম আৰ এলে (KMRL) কাক্কানাদ ৱাট ৰ মেট্ৰ' ষ্টেচনৰপৰা ইনফ'পাৰ্কলৈ এ চি লো-ফ্ল'ৰ ফিডাৰ বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। কোচি মেট্ৰ' ৰেলে কালুৰ ষ্টেডিয়ামৰপৰা কাক্কানাদলৈ ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। এই সম্প্ৰসাৰণৰ অন্ত পৰিব ইনফ'পাৰ্কত, য’ত প্ৰথম পৰ্যায় আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ চৌহদত এটাকৈ মেট্ৰ' ষ্টেচন থাকিব, আৰু ইয়াৰদ্বাৰা আই টি পাৰ্কখনলৈ দক্ষ মেট্ৰ' ৰেল সংযোগ ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিব। কাক্কানাদস্থিত ইনফ'পাৰ্কলৈ উন্নত যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ অভাৱেই হৈছে ইয়াৰ ৩০,০০০ জনীয়া কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে এক অন্যতম ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। 'চেণ্টাৰ ফ'ৰ পাব্লিক পলিচি ৰিচাৰ্চ' (CPPR) আৰু 'ৱৰ্ল্ড ট্ৰেড চেণ্টাৰ' (WTC) কোচিৰ যৌথ উদ্যোগত অলপতে অনুষ্ঠিত 'কানেক্টিং দ্য ডটছ অন পাব্লিক ট্ৰান্সপ'ৰ্ট' শীৰ্ষক এক কৰ্মশালাত অঞ্চলটোৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ উন্নয়নৰ বাবে কেইবাটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত বাছৰ পথ সলনি কৰা বা অতিৰিক্ত বাছ সেৱা প্ৰদান কৰা, চাহিদাভিত্তিক বাছ ব্যৱস্থাৰ দৰে আধুনিক পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনি প্ৰৱৰ্তন কৰা, আৰু অঞ্চলটোৰ বৰ্তমানৰ জল আৰু পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ উন্নতি সাধন কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/jul/29/cppr-proposes-to-develop-public-transport-in-it-hub-1635037--1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001214523/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/jul/29/cppr-proposes-to-develop-public-transport-in-it-hub-1635037--1.html|url-status=dead|archive-date=1 October 2017|title=Making a connect with IT route- The New Indian Express|access-date=31 July 2026|archivedate=1 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171001214523/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/jul/29/cppr-proposes-to-develop-public-transport-in-it-hub-1635037--1.html|deadurl=yes}}</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:Cyberpark,_Kozhikode|চাইবাৰপাৰ্ক]] * [[:en:Economy_of_Kochi|কোচিৰ অৰ্থনীতি]] * [[:en:InfoPark_Thrissur|ইনফ'পাৰ্ক, থ্ৰিছুৰ]] * [[:en:Smart_City,_Kochi|স্মাৰ্ট চিটি, কোচি]] * [[:en:Cyber_City,_Kochi|চাইবাৰ চিটি, কোচি]] * [[:en:Electronics_City,_Kochi|ইলেক্ট্ৰনিক্স চিটি, কোচি]] * [[:en:Technopark,_Trivandrum|টেকন’পাৰ্ক, ত্ৰিবেন্দ্ৰম]] * [[:en:Infopark_Cherthala|ইনফ'পাৰ্ক চেৰথালা]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category-inline}} 1dhgbclp553q36ibdql9v2k6z7p7nfw 0 138212 622397 621411 2026-08-01T13:50:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622397 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = মিন্নাল মুৰুলী | image = | alt = | caption = অফিচিয়েল ৰিলিজ পোষ্টাৰ | director = বাছিল জোচেফ | producer = ছফিয়া পল | writer = অৰুণ অনিৰুদ্ধন<br />জাষ্টিন মেথিউ | starring = {{ubl|টোভিনো থমাছ|গুৰু সোমসুন্দৰম}} | music = '''গীতসমূহ:'''<br />শ্বান ৰহমান<br />সুচিন শ্যাম<br />'''নেপথ্য সংগীত:'''<br />সুচিন শ্যাম | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = লিভিংষ্টন মেথিউ | studio = উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = [[নেটফ্লিক্স]] | released = {{Film date|2021|12|16|মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|2021|12|24|নেটফ্লিক্স|df=y}} | runtime = ১৫৯ মিনিট<ref>{{Cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/minnal-murali-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxnza3|title=Minnal Murali (Film)|website=British Board of Film Classification|access-date=23 December 2021|archive-date=24 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224073716/https://www.bbfc.co.uk/release/minnal-murali-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxnza3|url-status=live}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = {{INR}}২০ কোটি<ref name="budget">{{cite news |last1=Johny |first1=Ritu Maria |title=BuzzFix: How 'Minnal Murali' Rescued the Indian Superhero Movies and Why it Should Matter |url=https://www.news18.com/news/buzz/why-naadan-superhero-tovino-thomas-minnal-murali-has-struck-the-right-chord-with-audiences-4655246.html |access-date=13 November 2023 |work=CNN-News18 |date=14 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113123230/https://www.news18.com/news/buzz/why-naadan-superhero-tovino-thomas-minnal-murali-has-struck-the-right-chord-with-audiences-4655246.html |archive-date=13 November 2023}}</ref> | gross = }} '''মিন্নাল মুৰুলী''' ([[মালয়ালম]]: മിന്നൽ മുരളി, অৰ্থ: বিজুলী মুৰুলী) হৈছে ২০২১ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ। উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰা এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে বাছিল জোচেফে। ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছে অৰুণ অনিৰুদ্ধন আৰু জাষ্টিন মেথিউৱে। চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে টোভিনো থমাছ আৰু গুৰু সোমসুন্দৰমে। কাহিনীটো জেইচন নামৰ এজন ডেকা দৰ্জীৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিয়ে বজ্ৰপাতৰ আঘাতত অলৌকিক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু এজন ছুপাৰহিৰো বা মহানায়কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ছবিখনৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হৈছিল যদিও প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ ব্যাপক কামৰ বাবে ২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহতহে মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ দুটা ঢৌৰ বাবে শ্বুটিং দুবাৰকৈ ব্যাহত হৈছিল যদিও নিৰ্মাতাসকলে ২০২১ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত চিত্ৰগ্ৰহণ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ অধিকাংশ শ্বুটিং কেৰালাত কৰা হৈছিল আৰু কেইটামান দৃশ্য কৰ্ণাটকৰ হাছানত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ছবিখনৰ সংগীত সুচিন শ্যামে দিয়াৰ বিপৰীতে গীতসমূহৰ সুৰ কৰিছিল শ্বান ৰহমান আৰু সুচিন শ্যামে। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্বত আছিল সমীৰ তাহিৰ আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰিছিল লিভিংষ্টন মেথিউৱে। চলচ্চিত্ৰখন ২০২০ চনৰ শেষৰফালে ছবিগৃহত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ইয়াক কেইবাবাৰো পিছুৱাই দিয়া হয়। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ছবিগৃহসমূহ বন্ধ হৈ থকাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নিৰ্মাতাসকলে ঘোষণা কৰে যে ছবিখন পোনপটীয়াকৈ অ’টিটি প্লেটফৰ্ম নেটফ্লিক্সৰ জৰিয়তে মুক্তি দিয়া হ’ব। ১৬ ডিচেম্বৰত মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ইয়াৰ প্ৰিমিয়াৰ কৰা হয় আৰু বৰদিনৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত (২৪ ডিচেম্বৰ ২০২১) বিশ্বজুৰি মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|date=23 September 2021|title=Netflix announces release date for Tovino Thomas-starrer Minnal Murali|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/netflix-announces-release-date-for-tovino-thomas-starrer-minnal-murali-7529851/|access-date=2021-09-23|website=The Indian Express}}</ref><ref name=":93">{{Cite news|agency=PTI|date=23 September 2021|title=Tovino Thomas' superhero flick 'Minnal Murali' to release December 24 on Netflix|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|access-date=2021-09-23|issn=0971-751X|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923164159/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|url-status=live}}</ref> ছবিখনে সমালোচকৰপৰা ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে; বিশেষকেই অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ অভিনয় (বিশেষকৈ টোভিনো থমাছ আৰু গুৰু সোমসুন্দৰম), কাহিনী লিখন, পৰিচালনা, এক্সন দৃশ্য, ভিজুৱেল এফেক্টছ (VFX) আৰু নেপথ্য সংগীতক উচ্চ প্ৰশংসা কৰা হয়। == কাহিনীভাগ == ১৯৯০-ৰ দশকৰ পটভূমিত কুৰুক্কানমুলা গাঁৱৰ জেইচন নামৰ এজন ডেকা দৰ্জীয়ে এক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সপোন দেখে। অৱশ্যে তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানে এই সপোন পূৰণত বাৰে বাৰে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। চাব-ইন্সপেক্টৰ (এছআই) সাজনে জেইচনৰ সৈতে নিজৰ কন্যা বিন্সিৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্কক তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে আৰু বিন্সিক অনীশ নামৰ এজন যুৱকৰ সৈতে আঙঠি পিন্ধায়। অনীশৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা "ব্ৰুচ লী" বিজীয়েও এই আগন্তুক বিবাহক লৈ ক্ষোভ পুহি ৰাখে। ইফালে, সমাজৰপৰা বহিষ্কৃত শিবু নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ সৰুকালৰ প্ৰেমিকা ঊষাৰ প্ৰতি এক গভীৰ একপক্ষীয় প্ৰেম অনুভৱ কৰে। ঊষা হৈছে জেইচনৰ দেউতাক ভাৰ্কীৰ দৰ্জীৰ দোকানখনৰ এজন বিশ্বাসী কৰ্মচাৰী দাসনৰ ভগ্নী। শিবুৱে ঊষাৰ মৰম পাবলৈ অহোপুৰুষাৰ্থ কৰে যদিও ঊষা নিজৰ জীৱনক লৈ ব্যস্ত থাকে, কিয়নো তেওঁৰ সৰু জীয়েকৰ বাবে এটা অতি ব্যয়-বহুল অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হয়, যাৰ খৰচ বহন কৰিবলৈ তেওঁলোক অসমৰ্থ আছিল। বৰদিনৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত, এটা বিৰল মহাজাগতিক পৰিঘটনা ঘটে আৰু এটা তীব্ৰ বজ্ৰপাতে জেইচন আৰু শিবুক একেলগে আঘাত কৰে। তেওঁলোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে, এই বজ্ৰপাতে দুয়োকে আশ্চৰ্যকৰ অলৌকিক ক্ষমতা প্ৰদান কৰে। জেইচনৰ সৰু ভাগিন যোছেমনেই প্ৰথম ধৰিব পাৰে যে এই বজ্ৰপাতে জেইচনক অলৌকিক ক্ষমতা দিছে। আনহাতে শিবুৱে স্থানীয় এখন চাহ দোকানত ঊষাক হাৰাশাস্তিৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ নিজৰ ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰে আৰু এনেদৰে তাইৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। একে সময়তে, এছআই সাজনে জেইচনক ৰাজহুৱাভাৱে অপমান কৰাৰ লগতে এটা গোপন পাৰিবাৰিক ৰহস্য ফাদিল কৰাত জেইচনৰ আমেৰিকালৈ যোৱাৰ সপোন ভাঙি চূৰমাৰ হয়। সাজনে প্ৰকাশ কৰে যে জেইচন ভাৰ্কীৰ নিজা সন্তান নহয়, বৰঞ্চ বহু বছৰ আগতে মৃত্যু হোৱা থিয়েটাৰ অভিনেতা মাৰ্টিনৰহে পুত্ৰ। এই কথাত মৰ্মাহত আৰু প্ৰতাৰিত অনুভৱ কৰি জেইচনে সেই অহংকাৰী আৰক্ষী বিষয়াগৰাকীৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ লোৱাৰ সংকল্প লয়। নিজৰ প্ৰয়াত দেউতাকৰ এখন আধৰুৱা নাটকৰ ছুপাৰহিৰো চৰিত্ৰ "মিন্নাল মুৰুলী"ৰ মুখা পিন্ধি জেইচনে এটা গাঁৱৰ অনুষ্ঠানৰ সময়ত সাজন আৰু তেওঁৰ আৰক্ষী বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে আৰু পুলিচক উপহাস কৰি কিছুমান ধেমেলীয়া ক্লু (প্ৰমাণ) এৰি থৈ যায়। জেইচনে গম নোপোৱাকৈয়ে, দাসনে নিজৰ ভাগিনৰ জৰুৰী অস্ত্ৰোপচাৰৰ খৰচ যোগাৰ কৰিবলৈ উপায়হীন হৈ দোকানত লুকুৱাই থোৱা জেইচনৰ ভিছাৰ বাবে সাঁচি থোৱা ধন চুৰি কৰিছিল। হস্পিটেলৰ বিল ইতিমধ্যে পৰিশোধ কৰা হৈছে বুলি নজনা শিবুৱেও সেই ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ স্থানীয় এটা বেংক ডকাইতি কৰে। জেইচনে যেতিয়া তেওঁৰ গোটেই জীৱনৰ সঞ্চয় হেৰাই যোৱা বুলি জানিব পাৰে, তেতিয়া তেওঁ খঙৰ ভমকত অনুতপ্ত দাসনক আক্ৰমণ কৰে। সেই নিশাই পিছলৈ শিবুৱে ঊষাৰ ঘৰলৈ গৈ নিজৰ প্ৰেম প্ৰকাশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু সুৰক্ষামূলকভাৱে দাসনে তেওঁক কঠোৰভাৱে খেদি পঠিয়ায়। প্ৰতিশোধৰ জুইত জ্বলি শিবুৱে জেইচনৰ দৰ্জীৰ দোকানখন জ্বলাই দিয়ে, য’ত দাসন ভিতৰতে আবদ্ধ হৈ আছিল। সেই অগ্নিকাণ্ডত দাসনৰ মৃত্যু হয় আৰু শিবুৱে ইচ্ছাকৃতভাৱে এনে কিছুমান প্ৰমাণ এৰি থৈ যায় যাতে এই অগ্নিকাণ্ড আৰু হত্যাকাণ্ডৰ দোষ 'মিন্নাল মুৰুলী'ৰ ওপৰত পৰে। জেচনে নিজে নকৰা অপৰাধ এটাৰ বাবে তেওঁক বিচাৰি থকা বুলি অনুভৱ কৰি নিজৰ গোপন পৰিচয় বিজীৰ আগত প্ৰকাশ কৰে আৰু নিজৰ নাম পৱিত্ৰ কৰিবলৈ তাইৰ বিশ্লেষণাত্মক সহায় বিচাৰে। যোছেমনৰ সৈতে মিলি তেওঁলোকে আচল অপৰাধীৰ মুখা খোলিবলৈ কাম কৰে। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে অৱশেষত শিবুক বেংক ডকাইত আৰু "প্ৰৱঞ্চক" মুৰুলী বুলি চিনাক্ত কৰে, কিন্তু শিবুৱে নিজৰ ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰি গ্ৰেপ্তাৰৰপৰা সহজেই সাৰি যায়, যাৰ পৰিণতি এক চলন্ত বাছৰ ভিতৰত জেচনৰ সৈতে এক হিংসাত্মক সংঘৰ্ষত পৰিণত হয়। যেতিয়া চালকজন অক্ষম হৈ পৰে, বাছখন দ খাৱৈত ওলমি পৰে। জেচনে নিজৰ অপৰিসীম শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখন সুৰক্ষিত স্থানলৈ টানি আনে, যাৰ ফলত যাত্ৰীসকলৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰে আৰু গাঁৱৰ লোকসকলৰ প্ৰকৃত প্ৰশংসা লাভ কৰে। যেতিয়া আৰক্ষীয়ে ঊষাৰ ঘৰত শিবুক ঘেৰি ধৰে, তেতিয়া এই সংঘাত এক কৰুণ ৰূপ লয়। এই বিশৃংখলতাৰ মাজতে ঘৰটোত এটা আকস্মিক বিস্ফোৰণ ঘটে, যাৰ ফলত ঊষা আৰু তাইৰ জীয়েকৰ থিতাতে মৃত্যু হয়। এই গভীৰ শোকত ভাঙি পৰা আৰু হেৰুৱাৰ বেদনাত সম্পূৰ্ণ উন্মাদ হৈ পৰা শিবুৱে তাইৰ মৃত্যুৰ বাবে গাঁওখনক দোষাৰোপ কৰে আৰু এক প্ৰতিশোধমূলক তাণ্ডৱ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ এক স্থানীয় গীৰ্জাৰ ভক্তসকলক সন্ত্ৰাসিত কৰে, য’ত যোছেমন আৰু বহুতো নিৰীহ গাঁৱৰ লোকক এটা জ্বলি থকা অট্টালিকাৰ ভিতৰত আবদ্ধ কৰি ৰাখে। নিজৰ সম্পূৰ্ণ অসহায়তা অনুভৱ কৰি আৰক্ষীয়ে জেচনৰ ওচৰলৈ সহায় বিচাৰি যায় আৰু তেওঁক প্ৰকৃত মিন্নাল মুৰুলী বুলি স্বীকাৰ কৰে, যি এই বিপদ ৰোধ কৰিবলৈ সক্ষম একমাত্ৰ শক্তি আছিল। ঘৰতে তৈয়াৰী ছুপাৰহিৰো পোছাক পিন্ধি জেচন জ্বলি থকা গীৰ্জাটোত উপস্থিত হয় শিবুৰ সন্মুখীন হ’বলৈ। প্ৰথমতে শিবুৰ উন্মাদ টেলিকিনেটিক ক্ৰোধৰদ্বাৰা পৰাস্ত হ’লেও, জেচনে বিপদাপন্ন গাঁৱৰ লোকসকলৰফালে চায় আৰু নিজৰ প্ৰকৃত অন্তৰ্নিহিত শক্তিক সাৰথি কৰে, য’ত তেওঁ নিজৰ জন্মদাতা আৰু তোলনীয়া দেউতাক দুয়োৰে ত্যাগৰ কথা স্মৰণ কৰে। নিজৰ ক্ষমতাৰ চৰম পৰ্যায় ব্যৱহাৰ কৰি জেচনে শিবুক সফলতাৰে পৰাস্ত আৰু হত্যা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁৰ সন্ত্ৰাসৰ অন্ত পৰে। যিহেতু বিজীয়ে বাকী থকা জুই নুমুৱাবলৈ সমাজৰ সৈতে কাম কৰে, জেচন গাঁৱৰ স্বীকৃত ৰক্ষক হিচাপে থিয় দিয়ে। এক অন্তিম ভইচঅভাৰত, জেচনে সতৰ্ক হৈ থকাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে আৰু কুৰুক্কানমুলাৰ লোকসকলক ভৱিষ্যতৰ যিকোনো বিপদৰপৰা নায়ক মিন্নাল মুৰুলী হিচাপে সুৰক্ষিত ৰখাৰ সংকল্প লয়। == অভিনয় শিল্পী == * টোভিনো থমাছ (দ্বৈত চৰিত্ৰত): ** জেইচন ভাৰ্গীছ / মিন্নাল মুৰুলী (তোলনীয়া পিতৃ ভাৰ্কীৰ দোকানৰ এজন দৰ্জী) *** আৱান পুকোট (কিশোৰ অৱস্থাৰ জেইচনৰ চৰিত্ৰত) ** মাৰ্টিন ৰংগকলা (এজন থিয়েটাৰ শিল্পী আৰু জেইচনৰ জন্মদাতা পিতৃ) * গুৰু সোমসুন্দৰম: শিবু / মিন্নাল মুৰুলী (ভুৱা) (সমাজৰপৰা বহিষ্কৃত আৰু চাহ দোকানৰ কৰ্মচাৰী; মূল খলনায়ক) ** ছজল (কিশোৰ অৱস্থাৰ শিবুৰ চৰিত্ৰত) * অজু ভাৰ্গীছ: পি. চি. চিবি পোথান (আৰক্ষী কনিষ্টবল আৰু জেইচনৰ ভিনীহি) * বশিষ্ঠ উমেশ: যোছেমন (পোথান আৰু জেচমিৰ পুত্ৰ) * পি. বাচন্দ্ৰন: ভাৰ্কী (জেইচনৰ তোলনীয়া পিতৃ) ** বেঞ্জী মেথিউছ (ডেকা অৱস্থাৰ ভাৰ্কীৰ চৰিত্ৰত) * ফেমিনা জৰ্জ: "ব্ৰুচ লী" বিজী (ট্ৰেভেল এজেণ্ট, কাৰাটে প্ৰশিক্ষক আৰু অনীশৰ প্ৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * আৰ্য চেলিম: জেচমি (ভাৰ্কীৰ কন্যা আৰু জেইচনৰ তোলনীয়া ভগ্নী) * শেলী কিশোৰ: ঊষা (দাসনৰ ভগ্নী আৰু শিবুৰ প্ৰেমিকা) ** বৈষ্ণৱী নাৰায়ণ (কিশোৰ অৱস্থাৰ ঊষাৰ চৰিত্ৰত) * স্নেহা বাবু: বিন্সি (এছআই সাজনৰ কন্যা আৰু জেইচনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * তেন্নাল অভিলাষ: আপ্পুমোল (পোথান আৰু জেচমিৰ কন্যা) * হৰিশ্ৰী অশোকন: দাসন (ভাৰ্কীৰ দোকানৰ দৰ্জী) ** অখিল অনিল কুমাৰ (ডেকা অৱস্থাৰ দাসনৰ চৰিত্ৰত) * বৈজু চণ্ঠোষ: এছআই সাজন এণ্টনি (চাব-ইন্সপেক্টৰ) * জুড এন্থনী জোচেফ: অনীশ (বিজীৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিক আৰু বিন্সিৰ বাগদত্ত) * মামুক্কোয়া: সাম্বাশিবন (জেইচনৰ চিকিৎসক) * বিজুকুট্টান: কুঞ্জন * অজিজ নেদুমাংগদ: চন্দ্ৰন * ৰাজেশ মাধৱন: পিচি তিত্তো (আৰক্ষী কনিষ্টবল) * গিবিন গোপীনাথ: পিচি দাসন (আৰক্ষী কনিষ্টবল) * হৰিশ পেংগন: ভাৰিয়াথ * দেৱী চন্দনা: বিন্দূ * বিষ্ণু সোমন: হৰি * শ্যাম কাৰ্গোজ: পঞ্চায়ত সদস্য * কলাভাৱন জোশী: বাছৰ যাত্ৰী * সুৰজিৎ গোপীনাথ: পাচন * পলী ভালচন: গাঁৱৰ মহিলা * ৰোহিত চাংৱান: গাঁৱৰ লোক * সুধীশ: স্বয়ং (কেমিঅ' অভিনয়) * বাছিল জোচেফ: এজন ডেকা ৰাজনীতিবিদ (কেমিঅ' অভিনয়) == নিৰ্মাণ == === বিকাশ === {{Quote box | quote = "''মিন্নাল মুৰুলী''ৰ ধাৰণাটো ২০১৮ চনত লেখক অৰুণ অনিৰুদ্ধনে মোৰ ওচৰলৈ আনিছিল। যদিও ধাৰণাটো আকৰ্ষণীয় আছিল, তথাপি মালায়ালম ভাষাত এখন ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰাটো এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান আছিল। এই বিশেষ ধাৰাটোৰ এখন বিশ্বাসযোগ্য চিনেমা নিৰ্মাণ কৰাটো এটা ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান আছিল, আৰু ইয়াক হাতত ল’লে আমি আমাৰ সৰ্বস্ব উজাৰি দিবলগীয়া হৈছিল।" | source = — মিন্নাল মুৰুলীৰ চিত্ৰনাট্যৰ সন্দৰ্ভত বাছিল জোচেফ।<ref>{{Cite web|title=Basil Joseph talks about challenges of shooting 'Minnal Murali'|url=https://newindianexpress.com|access-date=2021-12-18|website=The New Indian Express|date=18 December 2021 }}</ref> | align = left | width = 100% }}২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত, টোভিনো থমাছে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ ''গোধা'' (২০১৭) চলচ্চিত্ৰৰ পিছত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে বাছিল জোচেফৰ সৈতে কাম কৰিব। ''মিন্নাল মুৰুলী'' নামৰ এখন ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তেওঁলোকে একত্ৰিত হৈছিল আৰু উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছফিয়া পলে এই প্ৰকল্পটোৰ বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite news|title=Tovino Thomas shares the poster of his upcoming film 'Minnal Murali' – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073422/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 January 2019|title=Tovino Thomas plays a superhero in Minnal Murali|url=https://indianexpress.com|access-date=2021-09-09|website=The Indian Express|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://indianexpress.com|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত অভিনেতাগৰাকীৰ জন্মদিনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এই ছবিখনৰ ধাৰণাভিত্তিক পোষ্টাৰ উন্মোচন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Tovino Thomas to play a superhero in Basil Joseph's Minnal Murali|url=https://cinemaexpress.com|access-date=2021-09-09|website=Cinema Express|date=22 January 2019|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://cinemaexpress.com|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tovino teams up with Basil Joseph again – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Tovino announces 'Minnal Murali' on his birthday|url=https://sify.com|archive-url=https://archive.org|url-status=dead|archive-date=22 January 2019|access-date=2021-09-09|website=Sify}}</ref> বাছিল জোচেফে চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰনাট্যৰ কাম কৰি থকাৰ সময়তে টোভিনো তেওঁৰ অন্যান্য আগন্তুক প্ৰকল্পৰ কামত ব্যস্ত হৈ পৰিছিল। টোভিনোৱে তেওঁৰ চিনেমাৰ কামসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত, ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ শেষৰফালে বাছিল জোচেফে ছবিখনৰ প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ কাম আৰম্ভ কৰে আৰু ফলস্বৰূপে চিত্ৰনাট্য পঠনৰ অধিৱেশন আৰম্ভ হয়।<ref name=":62">{{Cite news|title=Tovino Thomas transforms into a superhero as 'Minnal Murali' goes on floor – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> অৰুণ অনিৰুদ্ধন আৰু জাষ্টিন মেথিউৱে যুটীয়াভাৱে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখি উলিয়াইছিল।<ref>{{Cite news|title=Minnal Murali first look has an exciting, superhero feel – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|last1=Mathews|first1=Anna|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073420/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> বাছিল জোচেফে উল্লেখ কৰে যে এই চলচ্চিত্ৰখন ১৯৮৪ চনৰ ''মাই ডিয়াৰ কুট্টিচাতন''-ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।<ref>{{Cite web|date=21 December 2021|title=Minnal Murali was inspired by My Dear Kuttichathan: Intv with director Basil Joseph|url=https://thenewsminute.com|access-date=2021-12-22|website=The News Minute|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061712/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> বাছিলে চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰনাট্যৰ পৰ্যায়তে কম্পিউটাৰ গ্ৰাফিক্স (CG) সম্পৰ্কীয় দিশটোৰ তদাৰক কৰিছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে, "মই প্ৰাক-প্ৰযোজনা পৰ্যায়ত ভিএফএক্স (VFX) দলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰিম যাতে ষ্ট’ৰীবৰ্ডসমূহ বিকশিত কৰাৰ লগতে চিনেমাখনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ কৰাৰ আগতে কি কি কৰা সম্ভৱ, সেই বিষয়ে বুজি ল’ব পৰা যায়।" <ref name=":32">{{Cite news|title=Guru Somasundaram joins Tovino's Minnal Murali – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230000943/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> টোভিনো থমাছে কয় যে ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ হোৱাৰ পিছতো এইখন কমেডী ধাৰাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ই "সকলো ধৰণৰ দৰ্শকৰ বাবে উপভোগ্য" হ’ব।<ref name=":42">{{Cite news|title=Tovino: Despite my role being small or big, I am totally committed to it – Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073423/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> তেওঁ লগতে কয় যে, "টিমটোৱে এই কাল্পনিক উপাদানটোক বিশ্বাসযোগ্য আৰু একপ্ৰকাৰ বাস্তৱসন্মতভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল," কথা প্ৰসংগত তেওঁ কয়, "যদি আপুনি অনলাইনত সন্ধান কৰে, তেন্তে আপুনি বজ্ৰপাতৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ কেইবাটাও উদাহৰণ পাব, যিসকলে তেওঁলোকৰ জীৱনত কিছু পৰিৱৰ্তন অনুভৱ কৰে, যেনে এক ছেকেণ্ডৰ বাবে বাল্ব এটা জ্বলাই ৰাখিব পৰা ক্ষমতা বা তেওঁলোকৰ ঘড়ী বন্ধ হৈ যোৱা। গতিকে, যেতিয়া শৰীৰৰ মাজেৰে হাই ভল্টেজ প্ৰৱাহিত হয়, ইয়াৰ গতিশীলতা কিছু পৰিমাণে সলনি হয়। সেই ফালৰপৰা চাবলৈ গ'লে ই এখন বাস্তৱসন্মত চলচ্চিত্ৰও।" <ref name=":42" /> === কাষ্টিং === ২০১৯ চনৰ জুলাই মাহত, অজু ভাৰ্গীছক চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।<ref name=":52">{{Cite news|title=Aju Varghese shares casting call for Tovino-starrer Minnal Murali's lady love – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/aju-varghese-shares-casting-call-for-tovino-starrer-minnal-muralis-lady-love/articleshow/70203052.cms|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|last1=Jayaram|first1=Deepika|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073425/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/aju-varghese-shares-casting-call-for-tovino-starrer-minnal-muralis-lady-love/articleshow/70203052.cms|url-status=live}}</ref> ভাৰ্গীছে চিনেমাখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ বাবে এটা কাষ্টিং কল শ্বেয়াৰ কৰিছিল আৰু ২০ ৰপৰা ২৮ বছৰ বয়সৰ যুৱতীসকলৰপৰা আবেদন আহ্বান কৰিছিল।<ref name=":52" /> এই প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তত দলটোৱে ফেমিনা জৰ্জক অভিনেত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰে, যাৰ চৰিত্ৰটোৰ নাম আছিল ''ব্ৰুচ লী'' বিজী।<ref name=":22">{{Cite web|title='മിന്നൽ മുരളി'യിലെ നായിക; ബ്രൂസ്‍ലി ബിജിയാകാൻ ഫെമിന ജോർജ്ജ്|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/actress-femina-george-as-bruce-lee-biji-in-tovino-starrer-minnal-murali/articleshow/86038081.cms|access-date=2021-09-09|website=malayalam.samayam.com|language=ml|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909045954/https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/actress-femina-george-as-bruce-lee-biji-in-tovino-starrer-minnal-murali/articleshow/86038081.cms|url-status=live}}</ref> তামিল অভিনেতা গুৰু সোমসুন্দৰমেও চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত যোগ দিয়ে।<ref name=":32" /> হলিউডৰ ষ্টাণ্ট কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ ভ্লাদ ৰিমবাৰ্গক ছবিখনৰ এক্সন দৃশ্যসমূহৰ তত্ত্বাৱধানৰ বাবে অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Stunt expert Vlad Rimburg, of 'Gemini Man' fame, onboard Tovino Thomas-starrer 'Minnal Murali'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/oct/14/stunt-expert-vlad-rimburg-of-gemini-man-fame-onboard-tovino-thomas-starrer-minnal-murali-2047288.html|access-date=2021-09-09|website=The New Indian Express|date=14 October 2019|archive-date=9 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/oct/14/stunt-expert-vlad-rimburg-of-gemini-man-fame-onboard-tovino-thomas-starrer-minnal-murali-2047288.html|url-status=live}}</ref> কাৰিকৰী দলটোত চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ সমীৰ তাহিৰ, সংগীত পৰিচালক শ্বান ৰহমান আৰু সুচিন শ্যাম আৰু সম্পাদক লিভিংষ্টন মেথিউ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name=":62" /> টোভিনো থমাছে এই চলচ্চিত্ৰখনত এজন ছুপাৰহিৰোৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ কঠোৰ শাৰীৰিক প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=Tovino Thomas preps up for Minnal Murali – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/tovino-thomas-preps-up-for-minnal-murali/articleshow/74243784.cms|access-date=2021-09-09|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এক পূজা অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰাক-প্ৰযোজনা আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref name=":62"/> দলটোৱে ৱায়নাড আৰু আলাপ্পুঝা জিলাত চিনেমাখনৰ প্ৰধান দৃশ্যসমূহ গ্ৰহণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name=":62"/> আলাপ্পুঝাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ শ্বুটিং সমাপ্ত কৰাৰ পাছত, দলটোৱে পৰৱৰ্তী দৃশ্যগ্ৰহণৰ বাবে ৱায়নাডলৈ ৰাওনা হয়, য’ত ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মানন্থভাড়ীত কিছু অংশৰ শ্বুটিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas' Minnal Murali is being shot at Mananthavady in Wayanad – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-minnal-murali-is-being-shot-at-mananthavady-in-wayanad/articleshow/73795093.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |last1=George |first1=Anjana |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073420/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-minnal-murali-is-being-shot-at-mananthavady-in-wayanad/articleshow/73795093.cms |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত ঘোষণা কৰা ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ লকডাউনৰ বাবে চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম স্থগিত ৰখা হৈছিল। ইয়াৰ এবছৰ পাছত ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত কৰ্ণাটকত পুনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ হয়, য’ত কলা নিৰ্দেশনা দলটোৱে কালাডীত নিৰ্মাণ কৰা গীৰ্জাৰ ছেটটোৰ দৰেই এটা বিশাল গীৰ্জাৰ ছেট তৈয়াৰ কৰিছিল। উল্লেখ্য যে কালাডীৰ সেই পূৰ্বৰ ছেটটো ২০২০ চনৰ মে’ মাহত সোঁপন্থী সংগঠনসমূহে ভাঙি পেলাইছিল।<ref name=":7" /> দলটোৱে একে মাহতে হাছানত নিজৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম চলাই গৈছিল,<ref>{{Cite news |title=Malayalam star Tovino Thomas in Hassan to film his superhero flick – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/malayalam-star-tovino-thomas-in-hassan-to-film-his-superhero-flick/articleshow/81570688.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/malayalam-star-tovino-thomas-in-hassan-to-film-his-superhero-flick/articleshow/81570688.cms |url-status=live }}</ref> কিন্তু ২০২১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত টোভিনো থমাছ ক’ভিড-১৯ ত আক্ৰান্ত হোৱাৰ পিছত আৰু কেৰালাত মহামাৰীৰ দ্বিতীয় ঢৌৰ সংক্ৰমণ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে শ্বুটিং পুনৰ বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Tovino Thomas tests positive for COVID 19 – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/tovino-thomas-tests-positive-for-covid-19/articleshow/82080153.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073419/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/tovino-thomas-tests-positive-for-covid-19/articleshow/82080153.cms |url-status=live }}</ref> [[কেৰালা]] চৰকাৰে চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ অনুমতি দিয়াত ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত টিমটোৱে কাম আৰম্ভ কৰে যদিও [[ক’ভিড-১৯]] প্ৰট’কল উলংঘন কৰাৰ অভিযোগত ইয়াক লগে লগে বন্ধ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title='Minnal Murali' shoot paused after violating the COVID-19 protocol – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-shoot-paused-after-violating-the-covid-19-protocol/articleshow/84727072.cms |access-date=2021-09-09 |website=The Times of India |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073421/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-shoot-paused-after-violating-the-covid-19-protocol/articleshow/84727072.cms |url-status=live }}</ref> অৱশেষত ২০২১ চনৰ ২৫ জুলাইত চিনেমাখনৰ শ্বুটিং সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত হয় আৰু প্ৰযোজক ছফিয়া পলে এটা ইনষ্টাগ্ৰাম পোষ্টৰ জৰিয়তে এই কথা নিশ্চিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=It's pack up for the shoot of Minnal Murali [...] A big thank you to our super hero Tovino Thomas @tovinothomas and all the artists and my director Basil Joseph @ibasiljoseph and his team. We hope Minnal Murali will entertain you and eagerly looking forward for his coming! ❤️❤️❤️😍😍品👍👍👍 @weekendblockbusters |url=https://www.instagram.com/accounts/login/ |access-date=2021-09-09 |website=www.instagram.com |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420025416/https://www.instagram.com/sumaiahareb/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ লগে লগে উত্তৰ-প্ৰযোজনাৰ কাম আৰম্ভ হয় আৰু ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ মাজভাগলৈ চিনেমাখনৰ চূড়ান্ত সম্পাদনা সম্পূৰ্ণ হৈ উঠে।<ref>{{Cite web|last=Kochi|first=RITZ|date=13 September 2021|title=Tovino starrer 'Minnal Murali' prepares for Netflix release!|url=https://www.ritzmagazine.in/tovino-starrer-minnal-murali-prepares-for-netflix-release/|access-date=2021-09-24|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080417/https://www.ritzmagazine.in/tovino-starrer-minnal-murali-prepares-for-netflix-release/|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৪ মে’ত কালাডীৰ ওচৰত ছবিৰ ছেটৰ অংশ হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা এটা অস্থায়ী গীৰ্জা সোঁপন্থী সংগঠনসমূহে ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ছেটটো নিৰ্মাণ কৰোঁতে প্ৰায় ৫০ লাখ টকা খৰচ হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হিন্দু পৰিষদ (AHP) আৰু বজৰং দলৰ কেইবাজনক কৰ্মীয়ে নিজৰ ছচিয়েল মিডিয়া পেজত প’ষ্ট কৰি গীৰ্জাৰ প্ৰতিলিপিটো ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sunder |first=Gautam |date=25 May 2020 |title=Tovino Thomas hits out at 'religious fanatics' for destroying the church set of his film 'Minnal Murali' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-hits-out-at-religious-fanatics-for-destroying-the-church-set-of-his-film-minnal-murali/article31669523.ece |access-date=2020-07-23 |issn=0971-751X}}</ref> এএইচপিৰ সাধাৰণ সম্পাদক হৰি পালোডেই এটা [[ফেচবুক]] পোষ্টত উল্লেখ কৰে যে এএইচপি আৰু বজৰং দলৰ সদস্যসকলে মিলি এই অস্থায়ী গীৰ্জাৰ ছেটটো ভাঙি পেলাইছে, কিয়নো ই এটা মন্দিৰৰ বিপৰীত দিশত স্থাপন কৰা হৈছিল। পালোডেই গীৰ্জাটো ভাঙি পেলোৱাৰ এই "সেৱা কাৰ্য"ত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে এৰ্নাকুলামৰ বজৰং দলৰ জিলা সভাপতিগৰাকীকো অভিনন্দন জনায়।<ref name=":0">{{Cite web |last=Scroll Staff |title=Kerala: Right-wing groups vandalise film set of church, CM says 'communal forces cannot thrive' |url=https://scroll.in/latest/962871/kerala-right-wing-groups-vandalise-church-film-set-cm-says-communal-forces-cannot-thrive |access-date=2020-05-27 |website=Scroll.in |date=25 May 2020 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603025944/https://scroll.in/latest/962871/kerala-right-wing-groups-vandalise-church-film-set-cm-says-communal-forces-cannot-thrive |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 May 2020 |title='Minnal Murali' film set vandalised by right-wing group, Kerala CM promises strong action |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-tovino-thomas-minnal-murali-set-vandalised-pinarayi-vijayan-promises-action-6426372/ |access-date=2020-07-23 |website=The Indian Express |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724052653/https://indianexpress.com/article/india/kerala-tovino-thomas-minnal-murali-set-vandalised-pinarayi-vijayan-promises-action-6426372/ |url-status=live }}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বজৰং দলৰ নেতাজনকে ধৰি মুঠ ছয়জন ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। অভিযুক্ত আটাইকেইজনৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি বিনষ্ট কৰাৰ প্ৰয়াস আৰু ডকাইতিকে ধৰি বিভিন্ন ধাৰা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |author=TNM Staff |date=19 June 2020 |title=One more accused arrested for vandalising Tovino's 'Minnal Murali' film set |url=https://www.thenewsminute.com/article/one-more-accused-arrested-vandalising-tovino-s-minnal-murali-film-set-126928 |access-date=2020-07-23 |website=The News Minute |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723171107/https://www.thenewsminute.com/article/one-more-accused-arrested-vandalising-tovino-s-minnal-murali-film-set-126928 |url-status=live }}</ref><ref name=":7">{{Cite news |date=25 May 2020 |title=Right-wing activists demolish Church replica on film set at Kalady |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/right-wing-activists-demolish-film-set-at-kalady/article31669357.ece |access-date=2020-07-23 |issn=0971-751X |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723171130/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/right-wing-activists-demolish-film-set-at-kalady/article31669357.ece |url-status=live }}</ref> এই গোচৰৰ মূল অভিযুক্তজনক ইয়াৰ পূৰ্বেও গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ ৩টা হত্যাকাণ্ডৰ গোচৰ তথা কেইবাটাও হত্যাৰ প্ৰয়াসৰ ঘটনাৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{Cite web |date=26 May 2020 |title=Right-wing group leader who vandalised Malayalam film set is an accused in 3 murder cases |url=https://www.thenewsminute.com/article/right-wing-group-leader-who-vandalised-malayalam-film-set-accused-3-murder-cases-125330 |access-date=2020-07-23 |website=The news minute |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723171541/https://www.thenewsminute.com/article/right-wing-group-leader-who-vandalised-malayalam-film-set-accused-3-murder-cases-125330 |url-status=live }}</ref> মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ বহু লোকেই এই লণ্ডভণ্ড কাৰ্যক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন কয় যে কেৰালা সাম্প্ৰদায়িক শক্তিৰ হেতালি খেলাৰ স্থান নহয়।<ref>{{Cite web |author=TNM Staff |date=25 May 2020 |title=Kerala is no place for communal forces to play games: CM Pinarayi on demolition of film set |url=https://www.thenewsminute.com/article/kerala-no-place-communal-forces-play-games-cm-pinarayi-demolition-film-set-125235 |access-date=2020-07-23 |website=www.thenewsminute.com |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724043654/https://www.thenewsminute.com/article/kerala-no-place-communal-forces-play-games-cm-pinarayi-demolition-film-set-125235 |url-status=live }}</ref> চিনেমাৰ ছেটটো ভাঙি পেলোৱাৰ ফলত প্ৰযোজনা গোটটো যথেষ্ট বিত্তীয় লোকচানৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{Cite web |title='Minnal Murali' shoot resumes in Karnataka |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/04/minnal-muralishootresumes-in-karnataka-2271763.html |access-date=2021-09-09 |website=The New Indian Express |date=4 March 2021 |archive-date=9 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909073418/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/04/minnal-muralishootresumes-in-karnataka-2271763.html |url-status=live }}</ref> দলটোৱে কালাডীত নিৰ্মাণ কৰিবলগীয়া দৃশ্যসমূহৰ বাবে শ্বেত্তিহাল্লী ৰোজাৰী চাৰ্চৰ পটভূমিত হেমাৱতী জলাশয়ত আৰু প্ৰযোজনা দলটোৱে তৈয়াৰ কৰা অতিৰিক্ত ছেটত পুনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ ক্লাইমেক্সৰ বেছিভাগ দৃশ্যই এই স্থানত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Know where Minnal Murali's climax was shot? A Gothic church in Karnataka |url=https://www.thenewsminute.com/article/know-where-minnal-muralis-climax-was-shot-gothic-church-karnataka-159290 |access-date=2022-01-09 |website=The News Minute |date=29 December 2021 |archive-date=14 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114052514/https://www.thenewsminute.com/article/know-where-minnal-muralis-climax-was-shot-gothic-church-karnataka-159290 |url-status=live }}</ref> চলচ্চিত্ৰখন প্ৰায় ১৮ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="budget"/> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ নেপথ্য সংগীত সুচিন শ্যামে প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই ছবিখনত মুঠ আঠটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিবোৰ শ্বান ৰহমান আৰু সুচিন শ্যামে যুটীয়াভাৱে সুৰ কৰিছিল। এই এলবামটোত দুয়োগৰাকী সংগীতকাৰেই চাৰিটিকৈ গীতৰ অৱদান আগবঢ়াইছিল।<ref name=":10">{{Cite news|last=M|first=Athira|date=26 July 2021|title=Working on 'Malik' was like telling a story through music, says Sushin Shyam|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/interview-composer-sushin-shyam-malik/article35536242.ece|access-date=2021-09-24|issn=0971-751X|archive-date=1 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301175301/https://www.thehindu.com/entertainment/music/interview-composer-sushin-shyam-malik/article35536242.ece|url-status=live}}</ref> মনু মঞ্জিত আছিল এই ছবিখনৰ গীতসমূহৰ প্ৰধান গীতিকাৰ। ২০২১ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত মিউজিক ২৪৭ (Muzik 247)-ৰদ্বাৰা ইয়াৰ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation|title=Minnal Murali|date=17 December 2021|url=https://open.spotify.com/album/1GUhsCVJgQ2zLFzHoD3WMW|access-date=2021-12-22|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061713/https://open.spotify.com/album/1GUhsCVJgQ2zLFzHoD3WMW|url-status=live}}</ref> == মুক্তি == ''মিন্নাল মুৰুলী'' প্ৰথমতে ছবিগৃহত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু ভাৰতত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ লকডাউনৰ বাবে ছবিগৃহসমূহ বন্ধ হৈ পৰাত ইয়াৰ মুক্তিৰ সময়সূচী কেইবাবাৰো সলনি কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref name=":12">{{Cite web|last=Ashley|first=James|date=14 August 2021|title=Minnal Murali Release Date, Cast, Plot – All We Know So Far|url=https://www.thebulletintime.com/news/minnal-murali-release-date-cast-plot-all-we-know-so-far/|access-date=2021-09-09|website=The Bulletin Time|archive-date=7 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907174207/https://www.thebulletintime.com/news/minnal-murali-release-date-cast-plot-all-we-know-so-far/|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত নেটফ্লিক্সে চলচ্চিত্ৰখনৰ ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং অধিকাৰ লাভ কৰে আৰু প্ৰথমতে ছবিগৃহত মুক্তি পোৱাৰ ৪৫ দিনৰ পিছতহে ইয়াক অ’টিটি প্লেটফৰ্মত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} অৱশ্যে, ক’ভিড-১৯ লকডাউনৰ প্ৰভাৱ আৰু উৎপাদন পলম হোৱাৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা খৰচৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ছবিখনৰ প্ৰযোজক ছফিয়া পলে ছবিগৃহৰ পৰিৱৰ্তে পোনপটীয়াকৈ ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়, যিটো ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নেটফ্লিক্সে আনুষ্ঠানিকভাৱে নিশ্চিত কৰে।<ref name=":82">{{Cite web|date=6 September 2021|title=Tovino Thomas's Minnal Murali to premiere on Netflix, release date to be announced soon|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/tovino-thomas-s-minnal-murali-to-premiere-on-netflix-release-date-to-be-announced-soon-1849668-2021-09-06|access-date=6 September 2021|website=India Today|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906065229/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/tovino-thomas-s-minnal-murali-to-premiere-on-netflix-release-date-to-be-announced-soon-1849668-2021-09-06|url-status=live}}</ref><ref name=":112">{{Cite web|date=7 September 2021|title=Minnal Murali confirmed for direct Netflix release|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/07/minnal-murali-confirmed-for-direct-netflix-release-2355147.html|website=The New Indian Express|access-date=14 November 2021|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114170227/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/07/minnal-murali-confirmed-for-direct-netflix-release-2355147.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jha|first=Lata|date=8 September 2021|title=Netflix announces Malayalam film 'Minnal Murali'|url=https://www.livemint.com/industry/media/netflix-announces-malayalam-film-minnal-murali-11631077372449.html|access-date=2021-09-24|website=mint|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080412/https://www.livemint.com/industry/media/netflix-announces-malayalam-film-minnal-murali-11631077372449.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 September 2021|title=Tovino Thomas' superhero movie Minnal Murali to premiere on Netflix|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/netflix-bags-streaming-rights-tovino-thomas-superhero-movie-minnal-murali-7491586/|access-date=2021-09-24|website=The Indian Express|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080417/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/netflix-bags-streaming-rights-tovino-thomas-superhero-movie-minnal-murali-7491586/|url-status=live}}</ref> ২৪ ছেপ্টেম্বৰত নিৰ্মাতাসকলে ঘোষণা কৰে যে বৰদিনৰ প্ৰাকমুহূৰ্তৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ২০২১ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত ''মিন্নাল মুৰুলী'' বিশ্বজুৰি মুক্তি দিয়া হ’ব।<ref name=":92">{{Cite news|agency=PTI|date=23 September 2021|title=Tovino Thomas' superhero flick 'Minnal Murali' to release December 24 1:30PM on Netflix|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|access-date=2021-09-23|issn=0971-751X|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923164159/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-superhero-flick-minnal-murali-to-release-december-24-on-netflix/article36624721.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Netflix sets December 24 premiere for Malayalam movie 'Minnal Murali'|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/23/netflix-sets-december-24-premiere-for-malayalam-movie-minnal-murali-2362671.html|access-date=2021-10-02|website=The New Indian Express|date=23 September 2021|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924080413/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/sep/23/netflix-sets-december-24-premiere-for-malayalam-movie-minnal-murali-2362671.html|url-status=live}}</ref> মূল সংস্কৰণৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখন [[তামিল]], [[তেলুগু]], [[কন্নড়]], [[হিন্দী]] আৰু [[ইংৰাজী]] ভাষাত ডাব কৰি মুক্তি দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰখন ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে, মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ অধ্যক্ষ তথা অভিনেত্ৰী [[প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]]ই ২০২১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সংস্কৰণত ইয়াৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে। এই কথা নেটফ্লিক্সেও নিশ্চিত কৰিছিল আৰু টোভিনো, বাছিল জোচেফ, প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা আৰু মামি (MAMI)-ৰ কলাত্মক পৰিচালক স্মৃতি কিৰণৰ সৈতে এটা লাইভ অনলাইন বাৰ্তালাপ মুকলি কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Hungama|first=Bollywood|date=8 December 2021|title=Priyanka Chopra Jonas announces the world premiere of Tovino Thomas' Minnal Murali on December 16 at Jio MAMI Mumbai Film Festival : Bollywood News – Bollywood Hungama|website=Bollywood Hungama|url=https://bollywoodhangama.com|access-date=2021-12-18|archive-date=18 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218180327/https://bollywoodhangama.com|url-status=live}}</ref> অৱশেষত ২০২১ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত মামি (MAMI) মুম্বাই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ সম্পন্ন হয়।<ref>{{Cite web|date=16 December 2021|title=Minnal Murali Screening PICS: Tovino Thomas, Harshvarrdhan Kapoor, Malavika Mohanan and others arrive in style|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/minnal-murali-screening-pics-tovino-thomas-harshvarrdhan-kapoor-malavika-mohanan-and-others-arrive-style|access-date=17 December 2021|website=Pinkvilla|archive-date=16 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216165735/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/minnal-murali-screening-pics-tovino-thomas-harshvarrdhan-kapoor-malavika-mohanan-and-others-arrive-style|url-status=dead|archivedate=16 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211216165735/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/minnal-murali-screening-pics-tovino-thomas-harshvarrdhan-kapoor-malavika-mohanan-and-others-arrive-style|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 December 2021|title=Photos: Celebs attend the premiere of the movie Minnal Murali|url=https://bollywoodhangama.com|access-date=17 December 2021|website=Bollywood Hungama|archive-date=17 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217133718/https://bollywoodhangama.com|url-status=live}}</ref> === বিপণন === ২০২১ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰত নেটফ্লিক্সৰ স্পনছৰশ্বিপত অনুষ্ঠিত ''তুদুম ফেষ্টিভেল''ৰ তৃতীয়টো সংস্কৰণৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, টোভিনো থমাছ আৰু বাছিল জোচেফৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ সাক্ষাৎকাৰ সম্বলিত ''ৱৰ্ল্ড অৱ মিন্নাল মুৰুলী'' নামৰ এটা ফিচাৰেট এই লাইভ ইভেণ্টৰ সময়ত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |author=The Hindu Net Desk |date=25 September 2021 |title=Netflix's TUDUM introduces Madhuri Dixit's 'Finding Anamika,' Tovino Thomas in 'Minnal Murali' and more |work=The Hindu |url=https://thehindu.com |access-date=2021-09-29 |issn=0971-751X |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929062113/https://thehindu.com |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Entertainment |first=Quint |date=25 September 2021 |title=Netflix's Tudum: 'Finding Anamika', 'Heeramandi', 'Minnal Murali' & More |url=https://thequint.com |access-date=2021-09-29 |website=TheQuint |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929062116/https://thequint.com |url-status=live }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে মুথুট গ্ৰুপে "মিন্নাটে লাইফ" (অৰ্থ: জীৱন জিলিকি উঠক) শীৰ্ষক এটা বিজ্ঞাপন অভিযানৰ ঘোষণা কৰে আৰু চলচ্চিত্ৰখনৰ বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত আধাৰিত এটা বিজ্ঞাপন ছবি প্ৰদৰ্শিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Bureau |first=BL Kochi |title=Muthoot FinCorp celebrates Netflix's Minnal Murali; launches 'Minnatte Life' campaign |url=https://thehindubusinessline.com |access-date=2021-12-22 |website=@businessline |date=21 December 2021 |archive-date=22 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061716/https://thehindubusinessline.com |url-status=live }}</ref> চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে, দলটোৱে ''মিন্নাল মুৰুলী''ৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু দ্য গ্ৰেট খালী আৰু ক্ৰিকেটাৰ [[যুৱৰাজ সিং|যুৱৰাজ সিঙ]]ৰ সৈতেও একত্ৰিত হৈ কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=19 December 2021 |title=Minnal Murali new video: Tovino Thomas' superhero tests his abilities against the Great Khali. Watch |url=https://indianexpress.com |access-date=2021-12-22 |website=The Indian Express }}</ref><ref>{{Cite web |title=Yuvaraj Singh tests Minnal Murali's speed in latest Netflix video |url=https://onmanorama.com |access-date=2021-12-26 |website=OnManorama }}</ref> ছবিখন মুক্তি পোৱাৰ চাৰি দিন পূৰ্বে ''মালয়ালা মনোৰমা'' কাকতত চলচ্চিত্ৰখনৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত এখন কমিক বুক ষ্ট্ৰিপ প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=The Minnal Murali Comic strip in Malayala Manorama is a hit among Keralites |url=https://onmanorama.com |access-date=2021-12-22 |website=OnManorama |archive-date=22 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061716/https://onmanorama.com |url-status=live }}</ref> সংযুক্ত আৰৱ আমিৰশ্বাহীৰ ডুবাইত অৱস্থিত বিশ্বৰ আটাইতকৈ ওখ পৰ্যবেক্ষণ চক্ৰ ''আইন ডুবাই''ত এই চলচ্চিত্ৰখনৰ অডিঅ’-ভিজুৱেল ল’গ’ মণ্টাজৰ বিজ্ঞাপন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title='Minnal Murali' teleports to UAE, film's AV montage lights up Ain Dubai |url=https://newindianexpress.com |access-date=2021-12-26 |website=The New Indian Express |date=25 December 2021 |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105215/https://newindianexpress.com |url-status=live }}</ref> ছবিখনৰ প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰখনৰ ল’গ’ অংকন কৰা এখন বাছ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ নাম দিয়া হৈছিল ''মিন্নাল মুৰুলী এক্সপ্ৰেছ''।<ref>{{Citation |title=The Minnal Murali Express⚡️{{!}} Netflix India |date=26 December 2021 |url=https://youtube.com |access-date=2021-12-26 |archive-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063354/https://youtube.com |url-status=live }}</ref> কেৰালা আৰক্ষীৰদ্বাৰা চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা পেৰডী উপস্থাপন কৰা হৈছিল, য’ত দেখুওৱা হৈছিল যে বিভাগে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা অপৰাধ, ট্ৰেফিক নিয়ম উলংঘন আৰু দুৰ্ঘটনা প্ৰতিৰোধৰ দৰে দিশসমূহ কেনেকৈ চম্ভালে। কাল্পনিক পটভূমিৰ উপৰি এই ভিডিঅ’টোত বিভাগে সমাধান কৰা কেইটামান ডাঙৰ গোচৰৰ চুটি অংশও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=26 December 2021 |title=Kerala Police's Minnal Murali spoof goes viral at a lightning speed, watch |url=https://indianexpress.com |access-date=2021-12-26 |website=The Indian Express |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105217/https://indianexpress.com |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kerala Police releases 'Minnal Murali', receives mixed reviews |url=https://onmanorama.com |access-date=2021-12-26 |website=OnManorama |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105217/https://onmanorama.com |url-status=live }}</ref> [[টুইটাৰ|টুইটাৰে]] (বৰ্তমান এক্স) চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ এদিন পূৰ্বে অৰ্থাৎ ২০২১ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত ''মিন্নাল মুৰুলী''ৰ এটা বিশেষ ইম’জী মুকলি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Jha |first=Lata |date=24 January 2022 |title=Streaming services splurge on promoting South Indian titles |url=https://livemint.com |access-date=2022-02-20 |website=mint |archive-date=20 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220143714/https://livemint.com |url-status=live }}</ref> == সমালোচনা == === সমালোচকৰ সঁহাৰি === ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ এছ আৰ প্ৰবীণে ছবিখনক ৫ ত ৪ নম্বৰ দি আকাশৰপৰা অহা এক "আহ্লাদদায়ক বজ্ৰপাত" বুলি অভিহিত কৰে আৰু উল্লেখ কৰে যে "চিনাকি ছুপাৰহিৰোৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰা সত্ত্বেও বাছিল জোচেফ আৰু টোভিনো থমাছে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক নিজা স্বকীয়তা নিশ্চিত কৰিছে।" <ref>{{Cite news|last=Praveen|first=S. R.|date=22 December 2021|title='Minnal Murali' movie review: Like a feel-good bolt from the sky|work=The Hindu|url=https://thehindu.com|access-date=2021-12-26|issn=0971-751X|archive-date=25 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225072142/https://thehindu.com|url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ বাবে লিখা এক সমীক্ষাত দেৱৰ্ষি ঘোষে মন্তব্য কৰে যে ''মিন্নাল মুৰুলী''য়ে অৱশেষত "ভাৰতৰ বাবে ছুপাৰহিৰোৰ ফৰ্মূলাটো সফল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।" তেওঁ ছবিখনৰ চৰিত্ৰায়ণ, হাস্যৰস, অভিনয়, সংগীত আৰু কাৰিকৰী দিশসমূহৰ প্ৰশংসা কৰি ইয়াক "প্ৰতিটো খোজতে এক কাৰিকৰী বিজয়" বুলি অভিহিত কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কয় যে ছবিখনৰ "কেৱল এটা ফ্ৰেঞ্চাইজি সৃষ্টি কৰাই নহয়, বৰঞ্চ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত এক ডাঙৰ হিট হোৱাৰ সম্ভাৱনাও আছে।" <ref name=":3">{{Cite web|last=Ghosh|first=Devarsi|date=24 December 2021|title=Minnal Murali movie review: Kerala delivers India's first great superhero film|url=https://hindustantimes.com|access-date=2021-12-26|website=Hindustan Times|archive-date=25 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225072948/https://hindustantimes.com|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ দীপা সোমনে ৩.৫/৫ নম্বৰ দি সংগীত, অভিনয়, ভিএফএক্স (VFX), আৱেগিক ওজন আৰু চৰিত্ৰৰ বিকাশৰ প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ছবিখনক এক "নম্ৰ আৰু হাস্যৰসময়ী মনোৰঞ্জনকাৰী ছবি য’ত এক আকৰ্ষণীয় ছুপাৰহিৰো আৰু খলনায়ক দুয়োকে সুন্দৰকৈ দেখুওৱা হৈছে" বুলি অভিহিত কৰে।<ref name=":1">{{Citation|title=Minnal Murali Review|newspaper=The Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-12-26|last1=Soman|first1=Deepa|archive-date=26 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105215/https://indiatimes.com|url-status=live}}</ref> ''ফাৰ্ষ্টপ’ষ্ট''ৰ আন্না এম এম ভেট্টিকাডে ছবিখনক ৫ ত ৪ নম্বৰ দি এক্সন দৃশ্যসমূহৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু কয় যে ছবিখন হৈছে "এজন অনিচ্ছুক নায়ক আৰু আনৰদ্বাৰা তুচ্ছ জ্ঞান কৰা লোকসকলৰ যন্ত্ৰণাক লৈ নিৰ্মিত এক কোমল নাটক।" <ref name=":5">{{Cite web|date=22 December 2021|title=Minnal Murali movie review: Tovino Thomas is a charming, true-blue desi, out-and-out naadan superhero|url=https://firstpost.com|access-date=2021-12-26|website=Firstpost|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222165504/https://firstpost.com|url-status=live}}</ref> তেওঁ লগতে কয় যে, "বাছিল জোচেফৰ এই ছবিখন হলিউডৰ ছুপাৰহিৰো ধাৰাৰ প্ৰতি এক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি হ’ব পাৰে আৰু মালায়ালম চিনেমাৰ স্বাভাৱিক বাজেটতকৈ ডাঙৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব পাৰে, কিন্তু ইয়াত সেই সকলোবোৰ উপাদান আছে যাৰ বাবে বিগত দশকৰ মালায়ালম নিউ ৱেভ সমগ্ৰ ভাৰততে প্ৰিয় হৈ পৰিছে।" <ref name=":5"/> ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ সাজিন শ্ৰীজিতে ''মিন্নাল মুৰুলী''ক "ভাৰতত নিৰ্মিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰি কয়, "ছবিখনে এনে এক কাম কৰিছে যিটো বেছিভাগ ছুপাৰহিৰো চিনামাত কাচিৎহে দেখা যায়। সাধাৰণতে দৰ্শকক প্ৰথমে নায়কজনৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল কৰাৰ বিপৰীতে বাছিল জোচেফৰ ছবিখনে খলনায়কজনৰ ক্ষেত্ৰতো একেই পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিছে। মিন্নাল মুৰুলীয়ে ইয়াৰ মৌলিকতা আৰু পশ্চিমীয়া ছুপাৰহিৰোৰ সৈতে তুলনাৰপৰা সাৰি যাব পৰা ক্ষমতাৰ বাবে আকৰ্ষিত কৰে।" <ref name=":4">{{Cite web|title='Minnal Murali' movie review: Triumph of superhero storytelling|url=https://newindianexpress.com|access-date=2021-12-26|website=The New Indian Express|date=25 December 2021 }}</ref> ''দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ শুভ্ৰা গুপ্তাই ছবিখনক ৩.৫/৫ নম্বৰ দি লিখে যে "সকলো শ্ৰেষ্ঠ ছুপাৰহিৰো চিনেমাৰ দৰেই এইখনো এজন হেৰাই যোৱা শিশুৱে অৱশেষত নিজৰ লক্ষ্য বিচাৰি পোৱা কাহিনী, য’ত তেওঁ ক’ৰপৰা আহিছিল আৰু ক’লৈ যাব লাগিব সেই কথা বুজি পায়। ছবিখন নিজৰ ছুপাৰহিৰো পৰিচয়ক লৈ সচেতন হ’লেও, ই কেতিয়াও এই কথা পাহৰি নাযায় যে ইয়াৰ পটভূমি এখন প্ৰকৃত ঠাই। এই ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটো অতি কঠিন আৰু বাছিল জোচেফে ইয়াক সম্পূৰ্ণ সঠিকভাৱে কৰি দেখুৱাইছে।" <ref>{{cite web|date=22 December 2021|title=Minnal Murali review: All hail Minnal Murali, our home-grown superhero|url=https://indianexpress.com|access-date=26 December 2021|website=The Indian Express|publisher=|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227123754/https://indianexpress.com|url-status=live}}</ref> এনডিটিভিৰ ছাইবল চেটাৰ্জীয়ে ছবিখনক ২.৫/৫ ষ্টাৰ দি লিখে যে "এইদৰেই মিন্নাল মুৰুলী আগবাঢ়িছে, এক অতিশয় আক্ষৰিক শৈলী গ্ৰহণ কৰিছে আৰু আমাক এই কথা পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছে যে কেৰালাত বেটমেনৰ দৰে এজন ছুপাৰহিৰো স্বাভাৱিক কথা। আমি চিনেমাখনক নুই কৰিছোঁ নেকি? একেবাৰেই নহয়। আন একো নহ’লেও, মিন্নাল মুৰুলীৰ লক্ষ্য ইমান ওপৰত যে ইয়াৰ পাখিৰ শক্তি হেৰুৱাই পেলালেও ই মাটিত থেকেছা খাই নপৰে। ই সংকটৰ সময়তো নিজকে ওপঙাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হয়।" <ref>{{cite web|url=https://ndtv.com|title=Minnal Murali Review: Malayalam Superhero Movie Aims For The Sky|date=22 December 2021|publisher=ndtv.com|access-date=27 December 2021|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227125315/https://ndtv.com|url-status=live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''বিজিনেছ লাইন'' কাকতত প্ৰকাশ পাইছে যে চিনেmaখনে "কিছুমান গতানুগতিক মুহূৰ্ত থকা সত্ত্বেও স্বকীয়তা বজাই ৰাখিছে আৰু উপভোগ্য হৈ উঠিছে।" <ref>Achuth Vinay (26 December 2021). [https://thehindubusinessline.com "Minnal Murali review: This genial superhero will win your heart"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211228055741/https://thehindubusinessline.com |date=28 December 2021 }}. Chennai: Business Line. Retrieved 28 December 2021.</ref> ''ৰেডিফ ডট কম''-এ ছবিখনক ৫ ত ৩ নম্বৰ দি লিখে, "এজন ছুপাৰহিৰো কেনেকৈ জন্ম লয় সেই সম্পৰ্কে বাছিলৰ ধাৰণা আৰু চিন্তা প্ৰক্ৰিয়াই আপোনাৰ হৃদয় জয় কৰিব পাৰে, কিন্তু ইয়াৰ কাহিনীভাগে আপোনাক বিশেষভাৱে অনুপ্ৰাণিত নকৰিবও পাৰে।" <ref>Divya Nair (27 December 2021). [https://www.rediff.com/movies/review/minnal-murali-review/20211227.htm "Minnal Murali Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240704063339/https://www.rediff.com/movies/review/minnal-murali-review/20211227.htm |date=4 July 2024 }}. Rediff.com. Retrieved 28 December 2021.</ref> ''ছিফি''য়ে ৫ ত ৪ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰে যে "মিন্নাল মুৰুলী হৈছে এক আমোদজনক চিনেমা যিয়ে ইয়াৰ ছিকুৱেল (পৰৱৰ্তী খণ্ড) নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনাক জীয়াই ৰাখিছে।" <ref>{{Cite web|title=Minnal Murali review: This Superhero drama is fabulous|url=https://www.sify.com/movies/minnal-murali-review-this-superhero-drama-is-fabulous--review-malayalam-vmzgdJbhccfag.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225082408/https://www.sify.com/movies/minnal-murali-review-this-superhero-drama-is-fabulous--review-malayalam-vmzgdJbhccfag.html|url-status=dead|archive-date=25 December 2021|access-date=2021-12-26|website=Sify}}</ref> ''স্ক্ৰল ডট ইন''-ৰ নন্দিনী ৰামনাথে কয়, "মিন্নাল মুৰুলীৰ এক স্বতঃস্ফূৰ্ত শৈলী আছে যি এজন অপ্ৰত্যাশিত ত্ৰাণকৰ্তাৰ জন্মৰ কাহিনীৰ সৈতে খাপ খাই পৰে [...] চিনেমাখনৰ দৈৰ্ঘ্য কিছু বেছি হোৱা সত্ত্বেও, এটা টিকটৰ মূল্যতে দুজনকৈ ছুপাৰহিৰোৰ এই গাথাখন এক সঠিক পৰিসৰত উপস্থাপন কৰাৰ বাবে উপভোগ্য হৈ উঠিছে।" <ref>{{Cite web|last=Ramnath|first=Nandini|title='Minnal Murali' review: Local superheroes go on a power trip|url=https://scroll.in/reel/1013434/minnal-murali-review-local-superheroes-go-on-a-power-trip|access-date=2021-12-26|website=Scroll.in|date=24 December 2021|archive-date=26 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105218/https://scroll.in/reel/1013434/minnal-murali-review-local-superheroes-go-on-a-power-trip|url-status=live}}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ৰ সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰনে ৪/৫ নম্বৰ দি উল্লেখ কৰে যে "''মিন্নাল মুৰুলী''য়ে নিজৰ চমকসমূহ সুন্দৰকৈ লুকুৱাই ৰাখিছে। আপুনি যেতিয়াই এজন বহুৱা টাইপৰ ছুপাৰহিৰোক লৈ নিৰ্মিত এখন কমেডী ছবি বুলি ভাবি চিনেমাখন আৰম্ভ কৰিব, ঠিক তেতিয়াই ই খেলখন সলনি কৰি দিব [...] সকলোৱে জানে যে ছুপাৰহিৰোজনে অৱশেষত বিপদৰপৰা ৰক্ষা কৰিব, কিন্তু আপোনাৰ মনোযোগ ধৰি ৰাখি শেষলৈকে চিনেমাখন চাবলৈ বাধ্য কৰোৱাটো এক অতিমানৱীয় প্ৰয়াসৰ প্ৰয়োজন আৰু ''মিন্নাল মুৰুলী''য়ে নিশ্চিতভাৱে সেইটো কৰি দেখুৱাইছে।" <ref>{{Cite web|date=22 December 2021|title=Minnal Murali review: Tovino's superhero film is thoroughly entertaining|url=https://thenewsminute.com|access-date=2021-12-26|website=The News Minute|archive-date=26 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226105215/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thefederal.com/entertainment/exclusive-minnal-murali-takes-off-in-style-ready-to-fly-to-the-next-level/|title=Exclusive! Minnal Murali takes off in style, ready to fly to the next level|date=20 January 2022|website=The Federal|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120101416/https://thefederal.com/entertainment/exclusive-minnal-murali-takes-off-in-style-ready-to-fly-to-the-next-level/|url-status=live}}</ref> === দৰ্শকৰ সংখ্যা === নেটফ্লিক্সৰ ইংৰাজী ভিন্ন অন্য ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ গ্ল’বেল টপ ১০ তালিকাত স্থান লাভ কৰা এইখন হৈছে তৃতীয়খন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{Cite web|date=29 December 2021|title=Minnal Murali in Netflix's Global Top 10 list of non-English films.|url=https://www.thenewsminute.com/article/minnal-murali-netflixs-global-top-10-list-non-english-films-159278|website=The News Minute|access-date=5 January 2022|archive-date=5 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105135312/https://www.thenewsminute.com/article/minnal-murali-netflixs-global-top-10-list-non-english-films-159278|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Star power, strong plots add to pan-India appeal of 'Minnal Murali', 'Aranyak'|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/star-power-strong-plots-add-to-pan-india-appeal-of-minnal-murali-aranyak/articleshow/88593107.cms|access-date=2022-02-20|archive-date=4 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063230/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/star-power-strong-plots-add-to-pan-india-appeal-of-minnal-murali-aranyak/articleshow/88593107.cms|url-status=live}}</ref> ''লাইভমিণ্ট'' (LiveMint)-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ২০২১ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত মুক্তি পোৱাৰ পিছত প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ সময়ছোৱাতে চলচ্চিত্ৰখনে ৫.৯ মিলিয়নতকৈও অধিক ঘণ্টাৰ দৰ্শনৰ সময় লাভ কৰি এক অভিলেখ গঢ়িছিল।<ref>{{Cite web|last=Jha|first=Lata|date=4 January 2022|title=South Indian flicks steal the show on OTT platforms|url=https://www.livemint.com/industry/media/south-indian-films-lead-viewership-on-ott-platforms-11641288062395.html|access-date=2022-02-20|website=mint|archive-date=20 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220143714/https://www.livemint.com/industry/media/south-indian-films-lead-viewership-on-ott-platforms-11641288062395.html|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {|class="wikitable" |- ! বঁটা!! শ্ৰেণী!! প্ৰাপক!! ফলাফল!! তথ্যসূত্ৰ |- |rowspan="4"| ৫২সংখ্যক কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা || শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক || প্ৰদীপ কুমাৰ || {{Won}} || rowspan="4" |<ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/52nd-kerala-state-film-awards-the-full-winners-list-live-updates-7939205 |title=52nd Kerala State Film Awards: The complete winners list |date=28 May 2022 |access-date=23 June 2022 |work=The Indian Express |archive-date=16 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616152044/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/52nd-kerala-state-film-awards-the-full-winners-list-live-updates-7939205/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-wins-big-at-the-52nd-kerala-state-film-awards/articleshow/91837357.cms |title='Minnal Murali' wins big at the 52nd Kerala State Film Awards |date=27 May 2022 |access-date=23 June 2022 |work=The Times Of India |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627231416/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/minnal-murali-wins-big-at-the-52nd-kerala-state-film-awards/articleshow/91837357.cms |url-status=live }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী (Costume Designer) || মেলভি জে || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ শব্দ সংমিশ্ৰণ (Sound Mixing) || জাষ্টিন জোচ || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ ভিজুৱেল এফেক্টছ (Visual Effects) || এণ্ড্ৰিউ ডি ক্ৰুজ || {{Won}} |- |rowspan="2"| ৪৫সংখ্যক কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা || দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ || বাছিল জোচেফ || {{Won}} || rowspan="2" |<ref>{{Cite news |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/oct/19/kerala-film-critics-awards-announced-dulquer-salmaan-durga-krishna-win-big-35801.html |title=Kerala Film Critics Awards announced, Dulquer Salmaan, Durga Krishna win big |newspaper=Cinema Express |date=19 October 2022 |access-date=25 January 2023 |archive-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063348/https://www.instagram.com/p/C87RU1tS1Ck/embed/captioned/?cr=1&v=14&wp=658&rd=https%3A%2F%2Fwww.cinemaexpress.com&rp=%2Fmalayalam%2Fnews%2F2022%2FOct%2F19%2Fkerala-film-critics-awards-announced-dulquer-salmaan-durga-krishna-win-big-35801.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=ഫിലിം ക്രിട്ടിക്‌സ് അവാര്‍ഡ് 2021: ആവാസവューഹം മികച്ച ചിത്രം, മാര്‍ട്ടിന്‍ പ്രക്കാട്ട് മികച്ച സംവിധായകന്‍, ദുല്‍ഖര്‍ സല്‍മാന്‍ നല്ല നടന്‍, ദുര്‍ഗാ കൃഷ്ണ നല്ല നടി. ജോഷിക്ക് ചലച്ചിത്രരത്‌നം, സുരേഷ് ഗോപിക്ക് റൂബി ജൂബിലി അവാര്‍ഡ് |url=https://www.keralafilmcritics.com/2022/10/2021.html |website=keralafilmcritics.com |publisher=Kerala Film Critics Association |access-date=29 January 2023 |language=ml |date=19 October 2022 |archive-date=29 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129143717/https://www.keralafilmcritics.com/2022/10/2021.html |url-status=live }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক || মনু জগধ || {{Won}} |- | rowspan="10" | ১০ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) || শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ (মালায়ালম) || উইকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ || {{Won}} || rowspan="10" |<ref>{{cite news |url=https://malayalam.indiatoday.in/cinema/story/south-indian-international-movie-awards-nomination-438585-2022-08-22 |title=സൗത്ത് ഇന്ത്യയിലെ വിജയികൾ ആരാകും? സൈമ അവാർഡ് നോമിനേഷനുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |date=22 August 2022 |access-date=12 September 2022 |work=The India Today Malayalam |archive-date=3 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903064654/https://malayalam.indiatoday.in/cinema/story/south-indian-international-movie-awards-nomination-438585-2022-08-22 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-day-2-tovino-thomas-kangana-ranaut-simbu-win-big-8145619 |title=SIIMA Day 2: Tovino Thomas, Kangana Ranaut, Simbu win big |date=12 September 2022 |access-date=12 September 2022 |work=The Indian Express |archive-date=12 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912140041/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/siima-day-2-tovino-thomas-kangana-ranaut-simbu-win-big-8145619/ |url-status=live }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (মালায়ালম) || টোভিনো থমাছ || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (মালায়ালম) || বাছিল জোচেফ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰী (মালায়ালম) || ফেমিনা জৰ্জ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰী (মালায়ালম) || শেলী কিশোৰ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ খলনায়ক (মালায়ালম) || গুৰু সোমসুন্দৰম || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ কৌতুক অভিনেতা (মালায়ালম) || অজু ভাৰ্গীছ || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক (মালায়ালম) || মিথুন জয়ৰাজ || {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ (মালায়ালম) || মনু মঞ্জিত || {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ (মালায়ালম) || সমীৰ তাহিৰ || {{Nom}} |- | এছিয়ান একাডেমী ক্ৰিয়েটিভ বঁটা || শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা (কল্পকাহিনী / Fiction) || বাছিল জোচেফ || {{Won}} || rowspan="1" |<ref>{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/amp/entertainment/basil-joseph-wins-best-director-for-netflix-movie-minnal-murali-at-asian-academy-creative-awards-2022/cid/1902924 |title=Basil Joseph wins best director for Netflix movie Minnal Murali at Asian Academy Creative Awards 2022 |publisher=The Telegraph |date=9 December 2022}}</ref> |- |} == পৰৱৰ্তী খণ্ড == ২০২২ চনৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত অভিনেতা টোভিনো থমাছে কয় যে চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা পৰৱৰ্তী খণ্ড বা ছিকুৱেল নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, কিন্তু ই এক সঠিক সময়তহে বাস্তৱায়িত হ’ব।<ref>{{cite web |title=Tovino Thomas: "'Minnal Murali 2' will definitely happen – but in due course of time" |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/tovino-thomas-minnal-murali-2-will-definitely-happen-but-in-due-course-of-time-8672831.html |website=Money Control |date=11 June 2022 |access-date=6 February 2023 |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206130102/https://www.moneycontrol.com/news/business/tovino-thomas-minnal-murali-2-will-definitely-happen-but-in-due-course-of-time-8672831.html |url-status=live }}</ref> == অন্যান্য মাধ্যম == ২০২৪ চনৰ কমিক কন ইণ্ডিয়াত অমৰ চিত্ৰ কথাৰদ্বাৰা ''মিন্নাল মুৰুলী ষ্ট্ৰাইকছ এগেইন'' নামৰ এখন গ্ৰাফিক নভেল মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Anand |first=Shilpa Nair |date=3 May 2024 |title=Malayalam superhero character from the film 'Minnal Murali' gets a graphic novel avatar |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/malayalam-superhero-character-from-the-film-minnal-murali-to-get-a-graphic-novel-avatar/article68130865.ece |work=The Hindu |access-date=15 May 2024 |archive-date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704063342/https://www.thehindu.com/life-and-style/malayalam-superhero-character-from-the-film-minnal-murali-to-get-a-graphic-novel-avatar/article68130865.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] m3o6j2susv2nv133ufxih0u4yi3beyd 0 138213 622386 621438 2026-08-01T12:26:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622386 wikitext text/x-wiki '''মাঞ্জা''' (বা মাঞ্জা) হৈছে মূলতঃ দক্ষিণ এছিয়াৰ দেশসমূহত যুঁজাৰু চিলা উৰুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ৰছী। কপাহৰ ৰছীত গুড়ি কাঁচ বা তেনেধৰণৰ ঘৰ্ষণকাৰী বস্তুৰে আৱৰণ দি ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়। চিলিত ইয়াক ''হিলো কুৰাডো'' (নিমজ কৰা সূতা) বুলি কোৱা হয়। ==গঠন== [[File:Maanja making.jpg|thumb|মাঞ্জা ষ্ট্ৰীং]] পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক চাউলৰ আঠা, গছৰ আঠা বা অনুৰূপ প্ৰাকৃতিক উপাদানৰ মিশ্ৰণ আৰু ঘৰ্ষণৰ বাবে মিহি গুড়ি কৰা কাঁচ, এলুমিনিয়াম অক্সাইড বা জিৰকনিয়া এলুমিনাৰ মিশ্ৰণেৰে মিহি বিশুদ্ধ কপাহী সূতাৰ ওপৰত আৱৰণ দি তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/ahmedabad-times/manja-market-flying-low/articleshow/815018.cms | title = Manja market flying low! | date = 15 December 2006 | first = Rajat | last = Ghai | work = The Times of India | archive-url = https://web.archive.org/web/20150624194213/https://timesofindia.indiatimes.com/ahmedabad-times/manja-market-flying-low/articleshow/815018.cms | archive-date = 24 June 2015 | url-status = dead}}</ref> তুলনামূলকভাৱে শেহতীয়াকৈ প্ৰৱৰ্তিত ''চীন মাঞ্জা'' জৈৱ-বিঘ্নিত নোহোৱা [[কৃত্ৰিম আঁহ]]ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite journal|last1=Muvalia|first1=Gaurav|last2=Jamshed|first2=Nayer|last3=Sinha|first3=Tej Prakash|last4=Bhoi|first4=Sanjeev|date=2019|title=Kite-string injuries: A case series|journal=International Journal of Critical Illness and Injury Science|volume=9|issue=3|pages=147–150|doi=10.4103/IJCIIS.IJCIIS_44_19|issn=2229-5151|pmc=6792401|pmid=31620355 |doi-access=free }}</ref> ==সুৰক্ষা== ===ছাদৰ ওপৰত থকা=== মানুহে প্ৰায়ে ছাদৰপৰা চিলা উৰুৱাই দিয়ে, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি শংকাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Uttarayan-cuts-short-six-lives/articleshow/425592.cms | title = Uttarayan cuts short six lives | date = 16 January 2004 | work = The Times of India}}</ref> ===চিলা বিশাৰদ=== কিছুমান ঠাইত চিলা বিশাৰদসকলে চিলা খেদি খেদি চাৰিওফালৰ বস্তুৰ প্ৰতি গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ দৌৰি ফুৰে, যাৰ ফলত দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হয়।<ref name=bbc>{{cite news | url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2978988.stm | title = Pakistan tackles killer kites | first = Shahid | last = Malik | work = BBC News | location = Lahore | date = 10 June 2003}}</ref><ref>{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/10-year-old-boy-dies-chasing-kite/articleshow/2697387.cms | title = 10-year-old boy dies chasing kite | date = 14 January 2008 | work = The Times of India}}</ref> ===দৰ্শকৰ আঘাত=== বহু সময়ত মাঞ্জাই মটৰ চাইকেল আৰোহী আৰু আনৰ ডিঙিত আঘাত লগোৱাৰ বহু বাতৰি প্ৰকাশ পাইছে - বিশেষকৈ ওলমি থকা ৰছীৰ মাজেৰে গাড়ী চলোৱাৰ সময়ত।<ref>{{cite news | title=Kite thread claims girl's life, 73 others injured in Jaipur on Sankranti | newspaper=[[The Hindu]] | url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/kite-thread-claims-girls-life-73-others-injured-in-jaipur-on-sankranti/article5577261.ece | date=14 January 2014 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.sky.com/story/childrens-throats-cut-by-kite-thread-in-india-10540381|title=Two Children Die After Kite String Cut Throats|work=Sky News|language=en-GB|access-date=17 August 2016}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2016/08/17/asia/india-kite-deaths/index.html|title=India: Two children, man dead after sharp kite strings slit throats|work=CNN|language=en-US|access-date=21 August 2016}}</ref><ref name=newindianexpress>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2017/mar/08/manja-kite-thread-slits-40-yr-old-techie-throat-in-chennai-1578921.html|title=Manja kite thread slits 40-yr-old techie throat in Chennai|date=8 March 2017|work=The New Indian Express|access-date=7 May 2017}}</ref><ref name=hindustantimes>{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/throat-slit-by-manja-doctor-lay-bleeding-on-pune-road-for-20-minutes/story-TjEEI2tv7iZkqA5Nwe9ErM.html|title=Throat slit by manja, doctor lay bleeding on Pune road for 20 minutes|date=10 October 2018|work=Hindustan Times|access-date=11 October 2018}}</ref><ref name=ndtv>{{cite news |url=https://www.ndtv.com/india-news/gujarat-uttarayan-kite-flying-3-dead-after-kite-strings-slit-throats-in-uttarayan-festival-1977634|title=3 Dead After Kite Strings Slit Throats In Gujarat's Uttarayan Festival|date=15 January 2019|agency=Press Trust of India|work=NDTV|access-date=15 January 2019}}</ref> ===চৰাইৰ প্ৰতি ভাবুকি=== চৰাইৰ আঘাতৰ বাবেও ই দায়ী।<ref>{{cite news | title=Chinese manja injures nearly half a dozen birds since January 1 | newspaper=The Times of India | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Chinese-manja-injures-nearly-half-a-dozen-birds-since-January-1/articleshow/17905869.cms | date=6 January 2013 }}</ref> নতুন দিল্লীৰ এহাল স্বেচ্ছাসেৱী চৰাই চিকিৎসকে প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১০০০টা [[চিলনী]]ৰ চিকিৎসা কৰে, ইয়াৰে ৯০% [[চিলনী]] মাঞ্জাৰ ফলত আঘাতপ্ৰাপ্ত হয় আৰু ইয়াৰে আধা [[চিলনী]] মৃত্যুমুখত পৰে।<ref>{{Cite news|last1=Whang|first1=Oliver|url=https://www.nytimes.com/2020/02/07/science/kites-birds-conservation-india.html|title=Meet the Bird Medics of New Delhi|date=7 February 2020|work=The New York Times|access-date=21 February 2020|last2=Khandelwal|first2=Saumya|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> উত্তৰায়ণ উৎসৱত পশু চিকিৎসকে বাৰে বাৰে চৰাই আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি জনসজাগতা সৃষ্টি কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>'''Sources''': *{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Vets-to-heal-birds-this-Uttarayan/articleshow/1359139.cms | title = Vets to heal birds this Uttarayan | date = 5 January 2006 | first = Radha | last = Sharma | work = The Times of India }} *{{cite news | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-01-14/ahmedabad/27882489_1_white-rumped-vultures-uttarayan-migratory-birds | title = Vulture worries stalk activists on Uttarayan | date = 14 January 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121019112828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-01-14/ahmedabad/27882489_1_white-rumped-vultures-uttarayan-migratory-birds | archive-date = 19 October 2012 | work = The Times of India | url-status = dead | access-date = 2026-07-29 | archivedate = 2012-10-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121019112828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-01-14/ahmedabad/27882489_1_white-rumped-vultures-uttarayan-migratory-birds | deadurl = yes }} *{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Docs-flock-to-save-winged-victims/articleshow/2688055.cms | title = Docs flock to save winged victims | date = 10 January 2008 | first = Radha | last = Sharma | work = The Times of India }} *{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Soaring-kites-ground-at-least-600-winged-souls/articleshow/991486.cms | title = Soaring kites ground at least 600 winged souls | date = 15 January 2005 | work = The Times of India }} *{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/ahmedabad-times/celebrate-but-with-compassion/articleshow/419246.cms | title = Celebrate... but with compassion | date = 12 January 2004 | first = Jhumari | last = Nigam | work = The Times of India }} *{{cite news | url = https://timesofindia.indiatimes.com/Many-birds-fall-prey-as-kites-rule-skies/articleshow/34499073.cms | title = Many birds fall prey as kites rule skies | date = 15 January 2003 | work = The Times of India }}</ref> ==নিষেধাজ্ঞা== ===ভাৰত=== চৰকাৰ আৰু কৰ্তৃপক্ষই কেইবাটাও প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিছিল যদিও কোনোটোৱেই সফল হোৱা যেন নালাগে।<ref>{{Cite news |date=2010-01-06 |title=Banned Chinese manja still on sale |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/banned-chinese-manja-still-on-sale/articleshow/5414969.cms |access-date=2023-12-07 |issn=0971-8257}}</ref> ===পাকিস্তান=== ২০০৬ চনৰপৰা লাহোৰত ইয়াক নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2006-03-12 |title=Pakistan cracks down on lethal 'kite duels' |url=https://www.nytimes.com/2006/03/12/world/asia/pakistan-cracks-down-on-lethal-kite-duels.html |access-date=2023-12-08 |website=[[The New York Times]]}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:খেল]] 5hgprtz7ormmf7or3ewkumklwbvozbj 0 138228 622433 622050 2026-08-01T16:40:08Z AjayDas 12623 /* পৰিৱেশ্য কলা */ 622433 wikitext text/x-wiki [[File:India-KERALA.svg|thumb|ভাৰতৰ ভিতৰত কেৰালাৰ অৱস্থান]] [[File:Nileshwar 22.jpg|thumbnail|[[কানহাংগড়|কানহাংগড়ৰ]] এটা মন্দিৰৰ সমদল]] '''কেৰালাৰ সংস্কৃতি''' {{en|Culture of Kerala}} বহু হাজাৰ বছৰ ধৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ ওপৰত ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ আৰু বিদেশৰ প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref>{{Cite book|first=A. Sreedhara |last=Menon|year=1978|title=Cultural Heritage of Kerala: an introduction|publisher=East-West Publications}}</ref><ref name="Orpa Slapak">{{Cite book|url=https://google.com|title=The Jews of India: A Story of Three Communities|first=Orpa |last=Slapak|publisher=[[The Israel Museum]]|location=Jerusalem|year=2003|page=27|isbn=965-278-179-7}}.</ref> এই সংস্কৃতি ইয়াৰ প্ৰাচীনতা আৰু [[মালয়ালী মানুহ|মালয়ালী লোকসকলৰ]] ধাৰাবাহিকতাৰ বাবে জনাজাত।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_7">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=7}}.</ref> প্ৰাচীন কালত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত আৰু বিদেশৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনৰ বাবে আধুনিক কেৰালা সমাজখন গঢ়ি উঠিছিল।<ref name="Orpa Slapak"/><ref>{{Cite book|last=Nayar|first=Balachandran|year=1974|title=In quest of Kerala}}</ref><ref>{{Cite book|last=Smith|first=Bardwell|year=1976|title=Religion and social conflict in South Asia|publisher=[[Brill Publishers]]}}</ref> কেৰালাৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি অনুমাণিক খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰপৰা হৈছিল। সেই সময়ত এই অঞ্চলটো ‘তামিলাগম’ নামৰ এটা ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই অঞ্চলটো উমৈহতীয়া [[:Category:Tamil culture|তামিল সংস্কৃতিৰ]]দ্বাৰা পৰিচিত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চেৰা, চোলা আৰু পাণ্ড্য ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সেই সময়ত কেৰালাৰ সংগীত, নৃত্য আৰু ভাষা সমগ্ৰ তামিbackgroundলগমৰ দৰেই আছিল। প্ৰথমতে ইয়াৰ ভাষা আছিল দ্ৰাবিড় ভাষা আৰু পিছলৈ তামিল হৈছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_6">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=6}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৫০০ ৰপৰা ২০০০ বছৰ আগৰ [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যৰও]] ইয়াত প্ৰভাৱ আছিল। দ্ৰাবিড়ীয় নীতি-নিয়মৰ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল। ধৰ্মীয় আন্দোলনৰ পুনৰুত্থান আৰু জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা [[History of the Indian caste system#Reform movements|সংস্কাৰ আন্দোলনেও]] ইয়াত সহায় কৰিছিল।<ref>Srinivas, Narasimhachar (1980) India: social structure. {{ISBN|0-878-55415-7}}</ref><ref>Filippo Osella, Caroline Osella (2000) Social mobility in Kerala: modernity and identity in conflict. Pluto Press</ref><ref>University of Kerala. Dept. of History, University of Allahabad. Dept. of Modern Indian History, University of Travancore (1966) Journal of Indian history: Volume 44</ref> দৃঢ় সামাজিক মূল্যবোধ, [[বুদ্ধিমত্তা]] আৰু সামাজিক প্ৰগতিশীলতাৰ আদৰক সাধাৰণতে [[মালয়ালী|মালয়ালী]] সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Menon|first=Geeta |title= Why Kerala Means Strong Women, Intermingling Cultures and Education |website=[[NYU Stern]] |url=https://nyu.edu |access-date=2024-04-21}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Törnquist |first=Olle |date=2001 |title=Movement, Politics and Development: The Case of Kerala |url=https://jstor.org |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=11/12 |pages=57–87 |doi=10.2307/3518227 |jstor=3518227 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Mattumannil |first=Shahul Hameed |date=2024-12-31 |title=The left approach to social diversity: How the Communist Party interacted with Kerala's social landscape? |journal=Cogent Social Sciences |language=en |volume=10 |issue=1 |article-number=2292840 |doi=10.1080/23311886.2023.2292840 |issn=2331-1886|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kumar |first=Vipin |date=April 2008 |title=Politics of laughter: An introduction to the 1990s' Malayalam popular comic film |url=http://tandfonline.com |journal=South Asian Popular Culture |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=13–28 |doi=10.1080/14746680701878513 |issn=1474-6689|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Raja |first=K. Kunjunni |date=1974 |title=Renaissance in Malayalam Writing |url=https://jstor.org |journal=Indian Literature |volume=17 |issue=1/2 |pages=166–171 |jstor=23329869 |issn=0019-5804}}</ref> == পৰিৱেশ্য কলা == [[File:Thirayattam -( Bagavathi vellattu ).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম -( ভগৱতী ভেল্লাট্টু )]] কেৰালাৰ থলুৱা ধ্ৰুপদী পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[কুডিয়াট্টম]]' অন্যতম। ই একপ্ৰকাৰৰ [[সংস্কৃত]] নাটক বা থিয়েটাৰ। ইয়াক [[ইউনেস্ক’]]ই মানৱ ঐতিহ্য কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। কথাকলি হৈছে এক ৫০০ বছৰ পুৰণি নৃত্য-নাটিকা। ই প্ৰাচীন মহাকাব্যসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰে। ইয়াৰ নামটো 'কথা' (কাহিনী) আৰু 'কলি' (প্ৰদৰ্শন) শব্দৰপৰা আহিছে। '[[কেৰালা নটনম]]' হৈছে কথাকলিৰপৰা বিকশিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় ৰূপ। ইয়াক বিংশ শতিকাত নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ|গুৰু গোপীনাথে]] বিকাশ কৰিছিল। আনহাতে '[[কোথু]]' হৈছে আধুনিক কমেডীৰ দৰে এক ধেমেলীয়া পৰিৱেশ্য কলা। এই প্ৰাচীন কলাবিধ প্ৰথমতে কেৱল মন্দিৰৰ ভিতৰতে আবদ্ধ আছিল। পিছলৈ ইয়াক মণি মাধৱ চাক্যাৰে জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। কেৰালাৰ অন্যান্য পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[মোহিনীঅট্টম]]' অন্যতম। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মোহিনীৰ নৃত্য।" এইটো মহিলাসকলে পৰিৱেশন কৰা এক আকৰ্ষণীয় নৃত্য। ইয়াৰ সৈতে সংগীত সংগত কৰা হয়। '[[ওট্টমথুল্লাল|থুল্লাল]]', '[[থিৰায়াট্টম]]', '[[পদয়ানি]]' আৰু '[[থেয়্যাম]]' কেৰালাৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশ্য কলা। '[[থিৰায়াট্টম]]' কেৰালাৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট জনগোষ্ঠীয় কলাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এইটো এক জীৱন্ত ধৰ্মীয় বাৰ্ষিক পৰিৱেশ্য কলা। ইয়াক পৱিত্ৰ উদ্যান ("কাভুকাল") আৰু গাঁৱৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>"Thirayattam",(Folklore Text -malayalam, Moorkkanad Peethambaran) State Institute of language, Kerala {{ISBN|978-81-200-4294-0}}</ref> কেৰালাত কেইবাটাও জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ ৰূপো আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ মালাৱাৰৰ ৰঙীন মুখা-নৃত্য '[[কুম্মত্তিকালি]]' ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। '[[কান্নিয়াৰ কলি]]' নৃত্যক 'দেসাথুকলি' বুলিও জনা যায়। এইসমূহ খৰতকীয়া আৰু যুদ্ধধৰ্মী নৃত্য। এই নৃত্যসমূহ তালবদ্ধ ভক্তিভৰা লোকগীত আৰু অসুৰবাদ্যৰ সৈতে সংগত কৰা হয়। অন্যান্য কিছুমান পৰিৱেশ্য কলাৰ খ্ৰীষ্টধৰ্ম বা [[ইছলাম]] ধৰ্মৰ সৈতে সংযোগ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত '[[ওপ্পানা]]' অন্যতম। ই কেৰালাৰ মুছলমানসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই মালাৱাৰৰ থলুৱা কলা। '[[ওপ্পানা]]' নৃত্যত হাত-চাপৰি আৰু গানৰ তালে তালে দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} '[[মাৰ্গম কলি]]' হৈছে কেৰালাৰ এটা বৃত্তাকাৰ দলীয় নৃত্য। ইয়াক [[চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকল|চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলে]] পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{cite web |date=2009-06-08 |title=Margam Kali – History, Text, Lyrics, Theme, Early Reference and Modern Developments |url=http://www.nasrani.net/2009/05/04/margam-kali-history-theme-early-reference-and-modern-developments/ |access-date=2017-02-22 |website=Nasrani.net}}</ref> অৱশ্যে এই থলুৱা কলাসমূহৰ বেছিভাগেই বৰ্তমান পৰ্যটক বা যুৱ মহোৎসৱৰ বাবেহে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সাধাৰণ কেৰালাবাসীৰ মাজত ই বিশেষ জনপ্ৰিয় নহয়। গতিকে আজিকালি কিছুমান সমসাময়িক কলাই অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত তীব্ৰ ব্যংগাত্মক তথা ৰাজনৈতিকভাৱে অশুদ্ধ [[নাকল বা অনুকৰণ|অনুকৰণ]] (mimicry) আৰু পেৰডী অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=March 2011}} প্ৰকৃততে, সমসাময়িক শিল্পীসকলে প্ৰায়ে আৰ্থ-সামাজিক উচ্চ শ্ৰেণীক উপলুঙا কৰিবলৈ এই মাধ্যমসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। যোৱা কেইটামান দশকত '[[মালয়ালম চিনেমা]]' কলাত্মক প্ৰকাশৰ এক অতি জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছে। ই [[বলিউড]] আৰু [[হলিউড]] উভয়ৰে এক বিকল্প হিচাপে থিয় দিছে। === সংগীত === কেৰালাৰ ধ্ৰুপদী সংগীতত ভক্তিমূলক [[কৰ্ণাটকী সংগীত|কৰ্ণাটকী সংগীতৰ]] '[[ৰাগ]]' আৰু '[[তাল (সংগীত)|তাল]]'ৰ প্ৰভাৱ বেছি। এই কৰ্ণাটকী সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ এক থলুৱা কলা। উনবিংশ শতিকাৰ ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা [[স্বাতী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] এগৰাকী সংগীত ৰচক আৰু পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক কালত কেৰালাত কৰ্ণাটকী সংগীত জনপ্ৰিয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004d_29">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=29}}.</ref><ref name="Bhagyalekshmy_2004d_32">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=32}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ নিজা থলুৱা সংগীত পদ্ধতি আছে যাক 'সোপানম' বোলা হয়। ই হৈছে ৰাগ-ভিত্তিক গীতৰ এক খোপে খোপে কৰা ধীৰ পৰিৱেশন। উদাহৰণস্বৰূপে, '[[কথাকলি]]' নৃত্যত আৱহ সংগীত হিচাপে '[[সোপানম]]' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ [[Music of Kerala|পৰম্পৰাগত সংগীতৰ]] ভিতৰত '[[মেলাম]]' (পাণ্ডী আৰু পাঞ্চাৰী প্ৰকাৰ) অন্যতম। এইটো মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহত '[[চেন্দা]]' নামৰ এক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বজোৱা একপ্ৰকাৰৰ [[অৱনদ্ধ বাদ্য|তালবাদ্য]] সংগীত। এই সংগীত পৰিৱেশনত একেলগে প্ৰায় ১৫০ গৰাকী পৰ্যন্ত বাদ্যশিল্পী থাকিব পাৰে। প্ৰতিটো পৰিৱেশন প্ৰায় চাৰি ঘণ্টালৈকে চলিব পাৰে। '[[পঞ্চবাদ্যম]]' হৈছে আন একপ্ৰকাৰৰ তালবাদ্য সংগীত। ইয়াত পাঁচপ্ৰকাৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ডাঙৰ উৎসৱত প্ৰায় এশ গৰাকী শিল্পীয়ে ইয়াক বজাব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি এই তালবাদ্য সংগীত কেৰালাৰ বিভিন্ন অনন্য লোককলাৰ সৈতেও জড়িত। শেষত, ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই কেৰালাৰো [[জনপ্ৰিয় সংগীত]] মূলতঃ [[ভাৰতীয় চিনেমা|ভাৰতীয় চিনেমাৰ]] চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। কেৰালাৰ সংগীত সংস্কৃতিৰ আটাইতকেই স্মৰণীয় নামটো হৈছে মহান ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ [[কে জে যেছুদাস|কে. জে. যেছুদাস]]। == সাহিত্য == [[File:Malayala lipi.svg|thumbnail|[[মালয়ালম লিপি|মালয়ালম লিপিত]] লিখা 'মালয়াললিপি' শব্দ]] [[File:THUNCHAN MEMORIAL.jpg|thumbnail|left|300px|তুঞ্চথ এজুথাচান মালয়ালম বিশ্ববিদ্যালয় [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰমৰ]] তিৰুৰৰ তুঞ্চন পৰম্বুত অৱস্থিত]] [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যক]] মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।<ref name="clt.1"/> [[মালয়ালম সাহিত্য]] উৎপত্তিকালৰফালৰপৰা অতি প্ৰাচীন। ইয়াত চতুৰ্দশ শতিকাৰ [[নিৰনম কবিসকল|নিৰনম কবিৰ]] (মাধৱ পনিকৰ, শংকৰ পনিকৰ আৰু ৰাম পনিকৰ) দৰে ব্যক্তিত্ব অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজিয়ে আধুনিক মালয়ালম ভাষা আৰু কেৰালাৰ থলুৱা কবিতাৰ সূচনা কৰিছিল। কিছুমান ভাষাবিদে দাবী কৰে যে [[ৱায়নাড|ৱায়নাডৰ]] [[এদাক্কাল গুহা|এদাক্কাল গুহাত]] পোৱা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ (প্ৰায় ১,৮০০ বছৰ পুৰণি) এটা শিলালিপি হৈছে মালয়ালম ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি। ইয়াত 'ঈ' (এই) আৰু 'পঝমা' (পুৰণি) নামৰ দুটা আধুনিক মালয়ালম শব্দ পোৱা গৈছে। এই শব্দ দুটা [[পুৰণি তামিল ভাষা|আটাইতকৈ পুৰণি তামিল ভাষাতো]] পোৱা নাযায়। সংগম সাহিত্যৰ ৰচনাসমূহক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী বুলি ধৰিব পাৰি।<ref name="clt.1" /> [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী|মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ]] উৎপত্তি খ্ৰীষ্টাব্দ ৮২৫ চনৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |title=Kollam Era |publisher=Indian Journal History of Science |access-date=30 December 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |archive-date=27 May 2015 }}</ref><ref>{{Citation|title=Time measurement and calendar construction|author=Broughton Richmond|year=1956|pages=218|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{Cite book|title=History of Kerala|author=R. Leela Devi|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|pages=408|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ}}</ref> সৰ্বসন্মতিক্ৰমে খ্ৰীষ্টাব্দ ৮৪৯/৮৫০ ৰ [[কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলি|কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলিখনকেই]] [[পুৰণি মালয়ালম ভাষা|পুৰণি মালয়ালম ভাষাত]] লিখা আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম ৬০০ বছৰ ধৰি সাহিত্য বুলিলে মূলতঃ মৌখিক গীতিকা বা বেলাডক বুজাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[উত্তৰ মালাৱাৰ|উত্তৰ মালাৱাৰৰ]] '[[ভডক্কন পাত্তুকাল]]' (উত্তৰৰ গীতসমূহ) আৰু [[দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰ|দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰৰ]] 'থেক্কন পাত্তুকাল' (দক্ষিণৰ গীতসমূহ) প্ৰধান আছিল।<ref name="clt.1">{{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|page=453|id={{ASIN|8182676444|country=in}}|edition=Malayalam}}</ref> মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীনতম সাহিত্যিক ৰচনা হৈছে পুৰণি মালয়ালম ভাষাত ৰচিত '[[ৰামচৰিতম]]' আৰু '[[থিৰুনিজহালমালা]]' নামৰ দুখন [[মহাকাব্য]]। মালয়ালম সাহিত্যলৈ বৰ্তমানলৈকে ৬টা [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] আগবঢ়োৱা হৈছে। এইটো যিকোনো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ বাবে দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আৰু যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে তৃতীয় সৰ্বাধিক বঁটা।<ref>{{Cite news|title=Jnanpith given to Akkitham|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/jnanpith-given-to-akkitham/article32685581.ece|last=Naha|first=Abdul Latheef|date=24 September 2020|access-date=12 June 2021|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite news|title=Celebrated Malayalam poet Akkitham wins 2019 Jnanpith Award|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/celebrated-malayalam-poet-akkitham-wins-2019-jnanpith-award-119112900926_1.html|last=ANI|date=29 November 2019|access-date=12 June 2021|work=Business Standard}}</ref> ২০১৩ চনত এই ভাষাটোক "[[ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা]]" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |title='Classical' status for Malayalam |work=[[The Hindu]] |date=24 May 2013 |access-date=25 May 2013 |location=Thiruvananthapuram, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927134256/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |archive-date=27 September 2013 |url-status=live}}</ref> পোন্ধৰ আৰু ষোড়শ শতিকাত কবি [[চেৰুচেৰী নাম্বুথিৰী]] ([[কান্নুৰ|কান্নুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books">{{Cite web |url=http://keralaliterature.com/old/author.php?authid=1473 |title=Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books |website=keralaliterature.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407052549/http://keralaliterature.com/old/author.php%3Fauthid%3D1473 |archive-date=7 April 2019 |url-status=dead }}</ref><ref name="mlm"/> [[তুঞ্চথু এজুথাচান]] ([[তিৰুৰ|তিৰুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="mlm"/> আৰু [[পুনথানম নাম্বুদিৰি]] ([[পেৰিনথালমান্না|পেৰিনথালমান্নাৰ]] ওচৰত জন্ম)<ref name="mlm"/><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |work=The Hindu}}</ref> আদি কবিসকলৰ প্ৰভাৱত এই ভাষাই বৰ্তমানৰ ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="mlm">{{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}}</ref><ref>Freeman, Rich (2003). "Genre and Society: The Literary Culture of Premodern Kerala". In Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia</ref> [[পালাক্কাদ|পালাক্কাদৰ]] এজন কবি [[কুঞ্চন নাম্বিয়াৰ|কুঞ্চন নাম্বিয়াৰেও]] 'থুল্লাল' নামৰ এটা নতুন সাহিত্য শাখাৰ জৰিয়তে আদি অৱস্থাত আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="mlm"/> ওঠৰ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধৰপৰা গদ্য সাহিত্য, সমালোচনা আৰু [[মালয়ালম সংবাদ জগত|মালয়ালম সাংবাদিকতাৰ]] আৰম্ভণি ঘটে। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ প্ৰথম ভ্ৰমণবৃত্তান্ত হৈছে মালয়ালম ভাষাত লিখা '[[ৱাৰ্থমানপ্পুস্তকমে]]'। ইয়াক ১৭৮৫ চনত [[পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰ|পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰে]] লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |title=The legacy of Kerala |year=2008 |publisher=D C Books |location=Kottayam, Kerala |isbn=978-81-264-2157-2 |edition=1st DCB}}</ref><ref>{{cite web |url=http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |title=August 23, 2010 Archives |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427073541/http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> [[ভাৰতপ্পুঝা নদী|ভাৰতপ্পুঝা নদী]] (যাৰ আন এটা নাম পোন্নানি নদী) আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref name="mlm"/> খ্ৰীষ্টীয় ১৬-১৭ শতিকাৰ বহুতো [[আৰবী মালয়ালম ভাষা|আৰবী মালয়ালম]] ৰচনাত ব্যৱহৃত শব্দসমূহো আধুনিক মালয়ালম ভাষাৰ অতি ওচৰ চপা।<ref name="mlm" /><ref name="Deccan Chronicle">{{Cite web|date=15 October 2017|title=New university centre for Arabi Malayalam|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/151017/new-university-centre-for-arabi-malayalam.html|access-date=20 October 2020|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ [[ত্ৰিছূৰ|ত্ৰিছূৰৰ]] বাসিন্দা [[উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰ|উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰে]] 'আত্তাকথা' সাহিত্যৰ বিকাশত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="mlm" /> আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ [[আধুনিক মালয়ালমৰ ত্ৰিমূৰ্তি কবি|ত্ৰিমূৰ্তি কবিক]] ('কৱিত্ৰয়ম': [[কুমাৰন আছান]], [[বল্লথল নাৰায়ণ মেনন]] আৰু [[উল্লুৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ]]) কেৰালাৰ কবিতাক পুৰণি জটিলতা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰপৰা আঁতৰাই আনি এক অধিক সুৰীয়া বা গীতিকাব্যধৰ্মী ৰূপ দিয়াৰ বাবে জনাজাত। আধুনিক মালয়ালম ব্যাকৰণ উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে [[এ আৰ ৰাজা ৰাজা বৰ্মা|এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মাই]] লিখা '[[কেৰালা পাণিনীয়ম]]' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ ওপৰত আধাৰিত। == লোকসংস্কৃতি == [[File:Thirayattam(Pookkutty Thira).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম (পুকুট্টী থিৰা)]] কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতি বা লোকবিদ্যাৰ ওপৰত সেই অঞ্চলৰ কৃষি পদ্ধতি আৰু শ্ৰমৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বীজ সিঁচা, কঠীয়া (nharu) ৰোপণ কৰা, বনবাত নিৰোৱা, শস্য চপোৱা আদি কৃষিৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে সুকীয়া ৰীতি-নীতি জড়িত হৈ আছে। এই পৰ্যায়বোৰৰ সৈতে বহুতো গীত আৰু পৰিৱেশ্য কলা সংগত কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কঠীয়া ৰোপণৰ সময়ত '[[Njattupattu|জ্ঞাত্টুপাত্তু]]' গীতবোৰ গোৱা হয়। কান্নিয়াৰ কলি, [[পদয়ানি]], [[মুদিয়েত্তু]], [[থিৰায়াট্টম]], মালভায়িয়াট্টম, [[থেয়্যাম]], কোথাচুৰীয়াট্টম, নিৰা, পুথাৰী আদি কেৰালাৰ কিছুমান আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোকসংস্কৃতি। উৎসৱৰ তাৰিখসমূহকে ধৰি কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ বেছিভাগ অংশই [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰজা [[কোলাথিৰীসকল]]ৰ শাসনকালত সংহিতাবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} কেৰালাৰ লোককলাসমূহক বহলভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি:<ref>{{cite web |url=http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |title=Essays on the Cultural Formation of Kerala |editor=P.J. Cherian |website=Keralahistory.ac.in |access-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310175337/http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |archive-date=2014-03-10 |url-status=dead }}</ref> আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক (ধৰ্মীয়) আৰু অনুষ্ঠান-বহিৰ্ভূত (ধৰ্মনিৰপেক্ষ)। আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোককলাক পুনৰ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি: ভক্তিমূলক আৰু যাদুকৰী বা অলৌকিক। কোনো এক বিশেষ ভগৱান বা দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ [[থেয়্যাম]], [[থিৰায়াট্টম]], পুথামথিৰা, কান্নিয়াৰকলি আৰু [[কুম্মত্তিকালি|কুম্মত্তি]]ৰ দৰে ভক্তিমূলক লোককলা পৰিৱেশন কৰা হয়। পনাপাট্টু আৰু থোট্টামপাট্টুৰ দৰে কলাসমূহ গীতৰ ৰূপত ৰচনা কৰা হয়। কোলকালি, [[মাৰ্গম কলি|মাৰ্গমকালি]], [[Daffmuttu|দাফুমুত্তুকলি]] আদিত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰভাৱ বৰ বেছি প্ৰবল নহয়। আনহাতে, যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে সমাজৰ সামগ্ৰিক সমৃদ্ধি অনা, কু-দৃষ্টি বা অপদেৱতাক খেদা অথবা সন্তান লাভ কৰা। এই কৃপা লাভ কৰিবলৈ [[গন্ধৰ্ব]] আৰু [[নাগ|নাগসকলৰ]] পূজা কৰা হয়। এই যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ ভিতৰত পাম্বিনথুল্লাল, পূপ্পাডাথুল্লাল, কোলামথুল্লাল, মালয়ানকেট্টু আদি অন্তৰ্ভুক্ত।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থেয়্যাম]]''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক নৃত্যশৈলী। এই কলাবিধ প্ৰায় ১,৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ আগতে আৰম্ভ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই এক জীৱন্ত আৰু ৰঙীন কলা য’ত গধুৰ ৰূপসজ্জা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে সংগীত আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণ সংগত কৰা হয়। এই নৃত্যটো কিছুমান বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ পুৰুষ সদস্যসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেৱ-দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ আশীৰ্বাদ, সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। থেয়্যাম<ref>{{Cite web |date=2023-06-29 |title=Theyyam: The Indian trance where men become gods |url=https://www.bbc.com/travel/article/20230628-theyyam-the-indian-trance-where-men-become-gods |access-date=2025-05-20 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> সাধাৰণতে অক্টোবৰৰপৰা মে' মাহৰ ভিতৰত শীতকালত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''পাদয়ানি''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত লোককলা য’ত বিশাল শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এইটো সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত হোৱা ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই কলাবিধত মুখা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। পাদয়ানিত ব্যৱহৃত মুখাবোৰ সাধাৰণতে কাঠ, বাঁহ বা মাটিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এইবোৰ উজ্জ্বল ৰং আৰু জটিল নক্সাৰে সজোৱা হয়। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে পৌৰাণিক কাহিনী বা সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে দৰ্শকক মনোৰঞ্জন দিয়া আৰু শিক্ষিত কৰা।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থিৰায়াট্টম]]''' হৈছে এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান যিটো প্ৰায়ে কালী, দুৰ্গা আৰু ভদ্ৰকালীৰ দৰে দেৱীৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত আকৰ্ষণীয় সাজ-পোছাক আৰু ৰূপসজ্জা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। থিৰায়াট্টম কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰদ্বাৰা দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই কলাবিধ সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} == ৰাজনীতি == কেৰালাৰ বেছিভাগ লোকেই দুটা প্ৰধান ৰাজনৈতিক মিত্ৰজোঁটৰ যিকোনো এটাৰ সৈতে জড়িত। এই মিত্ৰজোঁট দুটা হৈছে [[ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (UDF) আৰু [[লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (LDF)। ইয়াৰ আঞ্চলিক দলসমূহৰ ভিতৰত [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ]] (IUML), [[কেৰালা কংগ্ৰেছ]]ৰ বিভিন্ন গোট, [[ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী (ইণ্ডিয়া)|ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী]]ৰ বিভিন্ন গোট আৰু বহুতো সৰু সৰু দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহত ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ দেখা যায়। বহুতো কেৰালাবাসীয়ে তেওঁলোকৰ ডেকা বয়সৰ দিনবোৰ স্মৰণ কৰে, যিবোৰ সময় তেওঁলোকে স্থানীয় চাহৰ দোকানত ("চায়া কাদা") ৰাজনীতিৰ আলোচনা কৰি অতিবাহিত কৰিছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} == যুদ্ধকলা আৰু ক্ৰীড়া == কেৰালাৰ নিজা থলুৱা [[যুদ্ধকলা]] আছে। ইয়াক '[[কালৰিপায়াট্টু]]' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটো 'কালৰি' (অৰ্থাৎ স্থান, মৰণা মৰা ঠাই বা যুদ্ধক্ষেত্ৰ) আৰু 'পায়াত্তু' (অৰ্থাৎ ব্যায়াম বা অভ্যাস) শব্দৰপৰা আহিছে। এই কলাবিধৰ ওপৰত কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণবাদী অতীত আৰু আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ প্ৰভাৱ আছে। মৌখিক পৰম্পৰা অনুসৰি কালৰিপায়াট্টুৰ সৃষ্টি পৰশুৰামে কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক প্ৰায় দুশ বছৰ ধৰি নিষিদ্ধ কৰি ৰাখিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কেৰালাবাসীৰ মাজত ই তীব্ৰভাৱে পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে। ইয়াৰ সৈতে ই বিশ্বজুৰি লাহে লাহে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কেৰালাৰ একেবাৰে উত্তৰ প্ৰান্ত অৰ্থাৎ উত্তৰ মালাৱাৰত উৎপত্তি হোৱা আন দুবিধ জনপ্ৰিয় ধৰ্মীয় কলা হৈছে '[[থেয়্যাম]]' আৰু '[[পূৰক্কালি]]'।{{Citation needed|date=December 2024}} 'কোলকালি' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ [[মালাৱাৰ জিলা|মালাৱাৰ]] অঞ্চলত পৰিৱেশন কৰা এক লোককলা। ইয়াত নৃত্যশিল্পীসকলে এটা বৃত্তত ঘূৰি ঘূৰি সৰু সৰু লাঠীৰে কোবাই আৰু বিশেষ খোজেৰে তাল ৰক্ষা কৰে।<ref name="12nf">{{cite book |last1=Jha |first1=Makhan |url=https://books.google.com/books?id=b_a4G_Tw2ycC&dq=kolkali&pg=PA58 |title=The Muslim Tribes of Lakshadweep Islands: An Anthropological Appraisal of Island Ecology and Cultural Perceptions |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd. |year=1997 |isbn=978-81-7533-032-0 |language=en |access-date=28 November 2020}}</ref> আধুনিক যুগত পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু যুদ্ধকলাৰ ঠাই বেছিভাগেই জনপ্ৰিয় খেলসমূহে লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[ক্ৰিকেট]], [[কাবাডী]], [[ফুটবল]]), বেডমিণ্টন আদি প্ৰধান। ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) খেলা কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰালা দলটো কেৰালাৰে আছিল। বৰ্তমান কেৰালাত [[কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ]] আৰু গোকুলম কেৰালা এফ চি নামৰ ফুটবল ক্লাব দুটা সক্ৰিয় হৈ আছে। অতীতত ভিভা কেৰালা আৰু এফ চি কোচিন এই ৰাজ্যখনৰ আন দুটা ডাঙৰ ফুটবল ক্লাব আছিল। == বৰ্ষপঞ্জী == [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী]] কেৰালাৰ এক থলুৱা প্ৰাচীন সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী। ইয়াক মূলতঃ কৃষি কাৰ্য আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == কেৰালাৰ সংস্কৃতিত প্ৰাণী == === হাতী === [[File:Thrippunithura-Elephant-end-of-pooram-2 crop.jpg|thumb|right|'[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]'ৰ উৎসৱৰ সময়ত বিশেষভাৱে সজোৱা হাতী। কেৰালাৰ হাতীসমূহ কেৰালাবাসীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। ]] হাতী এই ৰাজ্যৰ সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। কেৰালাৰ প্ৰায় সকলো স্থানীয় উৎসৱতে অন্ততঃ এটাকৈ সুন্দৰকৈ সজোৱা হাতী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ভাৰতৰ ভিতৰতে কেৰালাতে আটাইতকৈ বেছি পোহনীয়া হাতী আছে। ইয়াত প্ৰায় ৭০০টা [[ভাৰতীয় হাতী]] আছে, যাৰ গৰাকী বিভিন্ন মন্দিৰ আৰু ব্যক্তিগত ব্যক্তি।<ref name="Varghese2006">{{cite book |author=Theresa Varghese |url=https://books.google.com/books?id=lDhuAAAAMAAJ |title=Stark World Kerala |publisher=Stark World Pub. |year=2006 |isbn=978-8190250511 |page=224 |access-date=17 November 2012}}</ref> এই হাতীবোৰক মূলতঃ সমগ্ৰ ৰাজ্যতে উদ্‌যাপন কৰা উৎসৱসমূহৰ শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজ্যখনত বছৰি ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে কিছুমান প্ৰাণী প্ৰেমীয়ে এই উৎসৱবোৰৰ সময়ত পোহনীয়া হাতীৰ অত্যধিক খাটনি বা পৰিশ্ৰমক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="1000hrs">{{cite news |date=4 March 2010 |title=India's overworked elephants |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm |access-date=30 May 2015 |work=BBC}}</ref> মালয়ালম সাহিত্যত হাতীক "[[সহ্যাদ্ৰী|সহ্য]]ৰ পুত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name="Satchidanandan2001">{{cite book |author=K. Satchidanandan |url=https://books.google.com/books?id=AXiNXRM_KzMC&pg=PR14 |title=Indian Poetry: Modernism and After |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |isbn=978-8126010929 |pages=14– |access-date=17 November 2012}}</ref> হাতী হৈছে কেৰালাৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী আৰু ইয়াক [[কেৰালা চৰকাৰ|কেৰালা চৰকাৰৰ]] ৰাজ্যিক প্ৰতীকত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।<ref name="Profile">{{cite web |title=About Kerala |url=https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111218081930/https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-date=18 December 2011 |access-date=17 November 2012 |publisher=Government of Kerala}}</ref> === সাপ === [[সৰ্প কাভু]] (যাৰ অৰ্থ 'সৰ্পৰ পৱিত্ৰ উদ্যান') হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যত দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ সৰু পৰম্পৰাগত গছ-গছনিৰ উদ্যান বা বননি। এই প্ৰাকৃতিক বননিবোৰত সাধাৰণতে কেইবাজনো 'নাগ দেৱতা' (সৰ্প দেৱতা)ৰ প্ৰতীক থাকে। এই দেৱতাসকলক যৌথ পৰিয়াল বা '[[থাৰাভাড]]'সমূহৰদ্বাৰা পূজা কৰা হৈছিল। এইটো 'নাগাৰাধনা' (সৰ্প পূজা)ৰ এটা অংশ আছিল, যিটো অতীতৰ শতিকাবোৰত কেৰালাবাসীৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। কেৰালাৰ [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণৰপৰা আৰম্ভ কৰি জনজাতীয় সম্প্ৰদায়লৈকে প্ৰায় প্ৰতিটো হিন্দু সম্প্ৰদায়ে এই প্ৰথা পালন কৰি আহিছিল। == উৎসৱসমূহ == === ওনাম === {{main|ওনাম}} [[File:Onam Thriuvathira Dance.jpg|thumb|'তিৰুৱাথিৰা' হৈছে মহিলাসকলে ঘূৰণীয়া হৈ কৰা এটা নৃত্য। ওণমৰ ভোজ (সধ্যা) ৰান্ধি আজৰি হোৱাৰ পিছত জিৰণি ল’বলৈ এই নৃত্য কৰা হয়। এইটো ওণম উৎসৱৰ এটা পৰম্পৰা। ]] (মালয়ালম: ഓണം) ওনাম কেৰালাৰ লোকসকলে উদ্‌যাপন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এইটো কেৰালাৰ ৰাজ্যিক উৎসৱ। ওনামৰ পূৰ্বসন্ধিয়া (উথ্ৰাদম)ৰপৰা চতুৰ্থ ওনাম দিনলৈকে ইয়াত একেৰাহে ৪ দিন চৰকাৰী বন্ধ থাকে। ওনাম উৎসৱ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] বৰ্ষপঞ্জীৰ চিংগম মাহত (আগষ্ট – ছেপ্টেম্বৰ) পৰে। এই উৎসৱে [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[বামন]]ৰ স্মৰণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ই ৰজা [[মহাবলী]]ৰ গৃহপ্ৰত্যাৱৰ্তনকো সূচায়। মালয়ালীসকলে মহাবলী জগতলৈ নিৰ্বাসিত হোৱা এজন ন্যায়পৰায়ণ আৰু ধাৰ্মিক ৰজা বুলি গণ্য কৰে। ওণমৰ কিছুমান সাংস্কৃতিক উপাদান হৈছে ৱাল্লাম কলি (নাও খেল), পুলিক্কালি, পুক্কালাম (ফুলৰ দলিচা), ওণাথাপ্পন, থুম্বী থুল্লাল, ওণাভিল্লু, কাজচাক্কুলা, ওণাপোত্তন আৰু আত্তা চাময়ম। এই উৎসৱৰ সময়ত 'ওনাম সধ্যা' (ওনামৰ বিশেষ ভোজ)ৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াত কল পাতত বিভিন্ন ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱ উদ্‌যাপনকাৰীসকলে এই বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে 'ওনাম কডি' (নতুন সাজ-পোছাক) পৰিধান কৰে। === মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহ === 케ৰালাত বহুসংখ্যক মন্দিৰ আছে। এই মন্দিৰসমূহত অঞ্চলটোৰ বিশেষ আৰু কেতিয়াবা প্ৰতিটো মন্দিৰৰে নিজা অনন্য বাৰ্ষিক উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপন কৰা হয়। প্ৰতিটো মন্দিৰৰে সৃষ্টিৰ আঁৰত একোটা আকৰ্ষণীয় ইতিহাস থাকে। মালাৱাৰ অঞ্চলত '[[থেয়্যাম]]' নামৰ এক সুকীয়া কলাৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যিয়ে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহৰ সৈতে সৰু সৰু কাৰ্নিভাল বা মেলাৰো আয়োজন কৰা হয়। [[ত্ৰিছূৰ পুৰম]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মন্দিৰ উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == টোকা == {{reflist}} == সমল == * {{Citation |surname1 = Bhagyalekshmy |given1 = S |year = 2004 |title = Contribution of Travancore to Karnatic Music |journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) |url = http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |access-date = 12 January 2006 |archive-date = 20 February 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050800/http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |url-status = dead }}. * {{Citation | surname1 = Bhagyalekshmy | given1 = S | year = 2004d | title = Contribution of Travancore to Karnatic Music | journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) | pages = 29–37 | url = http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | access-date = 20 January 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050746/http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | archive-date = 20 February 2006 }} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}} * {{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}} * {{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|edition=Malayalam}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070427200406/http://www.cs.princeton.edu/~mp/malayalam/copy/prdkerala.org/artandculture.htm প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংযোগ: কেৰেলাৰ পৰিৱেশ্য কলাৰ বিষয়ে অতিৰিক্ত তথ্য] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] gq9g96xbgqwoafyrl720jermzglo137 622632 622433 2026-08-02T06:04:00Z AjayDas 12623 /* পৰিৱেশ্য কলা */ 622632 wikitext text/x-wiki [[File:India-KERALA.svg|thumb|ভাৰতৰ ভিতৰত কেৰালাৰ অৱস্থান]] [[File:Nileshwar 22.jpg|thumbnail|[[কানহাংগড়|কানহাংগড়ৰ]] এটা মন্দিৰৰ সমদল]] '''কেৰালাৰ সংস্কৃতি''' {{en|Culture of Kerala}} বহু হাজাৰ বছৰ ধৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ ওপৰত ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ আৰু বিদেশৰ প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref>{{Cite book|first=A. Sreedhara |last=Menon|year=1978|title=Cultural Heritage of Kerala: an introduction|publisher=East-West Publications}}</ref><ref name="Orpa Slapak">{{Cite book|url=https://google.com|title=The Jews of India: A Story of Three Communities|first=Orpa |last=Slapak|publisher=[[The Israel Museum]]|location=Jerusalem|year=2003|page=27|isbn=965-278-179-7}}.</ref> এই সংস্কৃতি ইয়াৰ প্ৰাচীনতা আৰু [[মালয়ালী মানুহ|মালয়ালী লোকসকলৰ]] ধাৰাবাহিকতাৰ বাবে জনাজাত।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_7">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=7}}.</ref> প্ৰাচীন কালত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত আৰু বিদেশৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনৰ বাবে আধুনিক কেৰালা সমাজখন গঢ়ি উঠিছিল।<ref name="Orpa Slapak"/><ref>{{Cite book|last=Nayar|first=Balachandran|year=1974|title=In quest of Kerala}}</ref><ref>{{Cite book|last=Smith|first=Bardwell|year=1976|title=Religion and social conflict in South Asia|publisher=[[Brill Publishers]]}}</ref> কেৰালাৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি অনুমাণিক খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰপৰা হৈছিল। সেই সময়ত এই অঞ্চলটো ‘তামিলাগম’ নামৰ এটা ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই অঞ্চলটো উমৈহতীয়া [[:Category:Tamil culture|তামিল সংস্কৃতিৰ]]দ্বাৰা পৰিচিত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চেৰা, চোলা আৰু পাণ্ড্য ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সেই সময়ত কেৰালাৰ সংগীত, নৃত্য আৰু ভাষা সমগ্ৰ তামিbackgroundলগমৰ দৰেই আছিল। প্ৰথমতে ইয়াৰ ভাষা আছিল দ্ৰাবিড় ভাষা আৰু পিছলৈ তামিল হৈছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_6">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=6}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৫০০ ৰপৰা ২০০০ বছৰ আগৰ [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যৰও]] ইয়াত প্ৰভাৱ আছিল। দ্ৰাবিড়ীয় নীতি-নিয়মৰ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল। ধৰ্মীয় আন্দোলনৰ পুনৰুত্থান আৰু জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা [[History of the Indian caste system#Reform movements|সংস্কাৰ আন্দোলনেও]] ইয়াত সহায় কৰিছিল।<ref>Srinivas, Narasimhachar (1980) India: social structure. {{ISBN|0-878-55415-7}}</ref><ref>Filippo Osella, Caroline Osella (2000) Social mobility in Kerala: modernity and identity in conflict. Pluto Press</ref><ref>University of Kerala. Dept. of History, University of Allahabad. Dept. of Modern Indian History, University of Travancore (1966) Journal of Indian history: Volume 44</ref> দৃঢ় সামাজিক মূল্যবোধ, [[বুদ্ধিমত্তা]] আৰু সামাজিক প্ৰগতিশীলতাৰ আদৰক সাধাৰণতে [[মালয়ালী|মালয়ালী]] সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Menon|first=Geeta |title= Why Kerala Means Strong Women, Intermingling Cultures and Education |website=[[NYU Stern]] |url=https://nyu.edu |access-date=2024-04-21}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Törnquist |first=Olle |date=2001 |title=Movement, Politics and Development: The Case of Kerala |url=https://jstor.org |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=11/12 |pages=57–87 |doi=10.2307/3518227 |jstor=3518227 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Mattumannil |first=Shahul Hameed |date=2024-12-31 |title=The left approach to social diversity: How the Communist Party interacted with Kerala's social landscape? |journal=Cogent Social Sciences |language=en |volume=10 |issue=1 |article-number=2292840 |doi=10.1080/23311886.2023.2292840 |issn=2331-1886|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kumar |first=Vipin |date=April 2008 |title=Politics of laughter: An introduction to the 1990s' Malayalam popular comic film |url=http://tandfonline.com |journal=South Asian Popular Culture |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=13–28 |doi=10.1080/14746680701878513 |issn=1474-6689|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Raja |first=K. Kunjunni |date=1974 |title=Renaissance in Malayalam Writing |url=https://jstor.org |journal=Indian Literature |volume=17 |issue=1/2 |pages=166–171 |jstor=23329869 |issn=0019-5804}}</ref> == পৰিৱেশ্য কলা == [[File:Thirayattam -( Bagavathi vellattu ).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম -( ভগৱতী ভেল্লাট্টু )]] কেৰালাৰ থলুৱা ধ্ৰুপদী পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[কুডিয়াট্টম]]' অন্যতম। ই একপ্ৰকাৰৰ [[সংস্কৃত]] নাটক বা থিয়েটাৰ। ইয়াক [[ইউনেস্ক’]]ই মানৱ ঐতিহ্য কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। কথাকলি হৈছে এক ৫০০ বছৰ পুৰণি নৃত্য-নাটিকা। ই প্ৰাচীন মহাকাব্যসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰে। ইয়াৰ নামটো 'কথা' (কাহিনী) আৰু 'কলি' (প্ৰদৰ্শন) শব্দৰপৰা আহিছে। '[[কেৰালা নটনম]]' হৈছে কথাকলিৰপৰা বিকশিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় ৰূপ। ইয়াক বিংশ শতিকাত নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ|গুৰু গোপীনাথে]] বিকাশ কৰিছিল। আনহাতে '[[কোথু]]' হৈছে আধুনিক কমেডীৰ দৰে এক ধেমেলীয়া পৰিৱেশ্য কলা। এই প্ৰাচীন কলাবিধ প্ৰথমতে কেৱল মন্দিৰৰ ভিতৰতে আবদ্ধ আছিল। পিছলৈ ইয়াক মণি মাধৱ চাক্যাৰে জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। কেৰালাৰ অন্যান্য পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[মোহিনীঅট্টম]]' অন্যতম। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মোহিনীৰ নৃত্য।" এইটো মহিলাসকলে পৰিৱেশন কৰা এক আকৰ্ষণীয় নৃত্য। ইয়াৰ সৈতে সংগীত সংগত কৰা হয়। '[[ওট্টমথুল্লাল|থুল্লাল]]', '[[থিৰায়াট্টম]]', '[[পদয়ানি]]' আৰু '[[থেয়্যাম]]' কেৰালাৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশ্য কলা। '[[থিৰায়াট্টম]]' কেৰালাৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট জনগোষ্ঠীয় কলাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এইটো এক জীৱন্ত ধৰ্মীয় বাৰ্ষিক পৰিৱেশ্য কলা। ইয়াক পৱিত্ৰ উদ্যান ("কাভুকাল") আৰু গাঁৱৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>"Thirayattam",(Folklore Text -malayalam, Moorkkanad Peethambaran) State Institute of language, Kerala {{ISBN|978-81-200-4294-0}}</ref> কেৰালাত কেইবাটাও জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ ৰূপো আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ মালাৱাৰৰ ৰঙীন মুখা-নৃত্য '[[কুম্মত্তিকালি]]' ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। '[[কন্যাৰকালি]]' নৃত্যক 'দেসাথুকলি' বুলিও জনা যায়। এইসমূহ খৰতকীয়া আৰু যুদ্ধধৰ্মী নৃত্য। এই নৃত্যসমূহ তালবদ্ধ ভক্তিভৰা লোকগীত আৰু অসুৰবাদ্যৰ সৈতে সংগত কৰা হয়। অন্যান্য কিছুমান পৰিৱেশ্য কলাৰ খ্ৰীষ্টধৰ্ম বা [[ইছলাম]] ধৰ্মৰ সৈতে সংযোগ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত '[[ওপ্পানা]]' অন্যতম। ই কেৰালাৰ মুছলমানসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই মালাৱাৰৰ থলুৱা কলা। '[[ওপ্পানা]]' নৃত্যত হাত-চাপৰি আৰু গানৰ তালে তালে দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} '[[মাৰ্গম কলি]]' হৈছে কেৰালাৰ এটা বৃত্তাকাৰ দলীয় নৃত্য। ইয়াক [[চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকল|চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলে]] পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{cite web |date=2009-06-08 |title=Margam Kali – History, Text, Lyrics, Theme, Early Reference and Modern Developments |url=http://www.nasrani.net/2009/05/04/margam-kali-history-theme-early-reference-and-modern-developments/ |access-date=2017-02-22 |website=Nasrani.net}}</ref> অৱশ্যে এই থলুৱা কলাসমূহৰ বেছিভাগেই বৰ্তমান পৰ্যটক বা যুৱ মহোৎসৱৰ বাবেহে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সাধাৰণ কেৰালাবাসীৰ মাজত ই বিশেষ জনপ্ৰিয় নহয়। গতিকে আজিকালি কিছুমান সমসাময়িক কলাই অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত তীব্ৰ ব্যংগাত্মক তথা ৰাজনৈতিকভাৱে অশুদ্ধ [[নাকল বা অনুকৰণ|অনুকৰণ]] (mimicry) আৰু পেৰডী অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=March 2011}} প্ৰকৃততে, সমসাময়িক শিল্পীসকলে প্ৰায়ে আৰ্থ-সামাজিক উচ্চ শ্ৰেণীক উপলুঙا কৰিবলৈ এই মাধ্যমসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। যোৱা কেইটামান দশকত '[[মালয়ালম চিনেমা]]' কলাত্মক প্ৰকাশৰ এক অতি জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছে। ই [[বলিউড]] আৰু [[হলিউড]] উভয়ৰে এক বিকল্প হিচাপে থিয় দিছে। === সংগীত === কেৰালাৰ ধ্ৰুপদী সংগীতত ভক্তিমূলক [[কৰ্ণাটকী সংগীত|কৰ্ণাটকী সংগীতৰ]] '[[ৰাগ]]' আৰু '[[তাল (সংগীত)|তাল]]'ৰ প্ৰভাৱ বেছি। এই কৰ্ণাটকী সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ এক থলুৱা কলা। উনবিংশ শতিকাৰ ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা [[স্বাতী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] এগৰাকী সংগীত ৰচক আৰু পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক কালত কেৰালাত কৰ্ণাটকী সংগীত জনপ্ৰিয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004d_29">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=29}}.</ref><ref name="Bhagyalekshmy_2004d_32">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=32}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ নিজা থলুৱা সংগীত পদ্ধতি আছে যাক 'সোপানম' বোলা হয়। ই হৈছে ৰাগ-ভিত্তিক গীতৰ এক খোপে খোপে কৰা ধীৰ পৰিৱেশন। উদাহৰণস্বৰূপে, '[[কথাকলি]]' নৃত্যত আৱহ সংগীত হিচাপে '[[সোপানম]]' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ [[Music of Kerala|পৰম্পৰাগত সংগীতৰ]] ভিতৰত '[[মেলাম]]' (পাণ্ডী আৰু পাঞ্চাৰী প্ৰকাৰ) অন্যতম। এইটো মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহত '[[চেন্দা]]' নামৰ এক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বজোৱা একপ্ৰকাৰৰ [[অৱনদ্ধ বাদ্য|তালবাদ্য]] সংগীত। এই সংগীত পৰিৱেশনত একেলগে প্ৰায় ১৫০ গৰাকী পৰ্যন্ত বাদ্যশিল্পী থাকিব পাৰে। প্ৰতিটো পৰিৱেশন প্ৰায় চাৰি ঘণ্টালৈকে চলিব পাৰে। '[[পঞ্চবাদ্যম]]' হৈছে আন একপ্ৰকাৰৰ তালবাদ্য সংগীত। ইয়াত পাঁচপ্ৰকাৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ডাঙৰ উৎসৱত প্ৰায় এশ গৰাকী শিল্পীয়ে ইয়াক বজাব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি এই তালবাদ্য সংগীত কেৰালাৰ বিভিন্ন অনন্য লোককলাৰ সৈতেও জড়িত। শেষত, ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই কেৰালাৰো [[জনপ্ৰিয় সংগীত]] মূলতঃ [[ভাৰতীয় চিনেমা|ভাৰতীয় চিনেমাৰ]] চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। কেৰালাৰ সংগীত সংস্কৃতিৰ আটাইতকেই স্মৰণীয় নামটো হৈছে মহান ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ [[কে জে যেছুদাস|কে. জে. যেছুদাস]]। == সাহিত্য == [[File:Malayala lipi.svg|thumbnail|[[মালয়ালম লিপি|মালয়ালম লিপিত]] লিখা 'মালয়াললিপি' শব্দ]] [[File:THUNCHAN MEMORIAL.jpg|thumbnail|left|300px|তুঞ্চথ এজুথাচান মালয়ালম বিশ্ববিদ্যালয় [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰমৰ]] তিৰুৰৰ তুঞ্চন পৰম্বুত অৱস্থিত]] [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যক]] মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।<ref name="clt.1"/> [[মালয়ালম সাহিত্য]] উৎপত্তিকালৰফালৰপৰা অতি প্ৰাচীন। ইয়াত চতুৰ্দশ শতিকাৰ [[নিৰনম কবিসকল|নিৰনম কবিৰ]] (মাধৱ পনিকৰ, শংকৰ পনিকৰ আৰু ৰাম পনিকৰ) দৰে ব্যক্তিত্ব অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজিয়ে আধুনিক মালয়ালম ভাষা আৰু কেৰালাৰ থলুৱা কবিতাৰ সূচনা কৰিছিল। কিছুমান ভাষাবিদে দাবী কৰে যে [[ৱায়নাড|ৱায়নাডৰ]] [[এদাক্কাল গুহা|এদাক্কাল গুহাত]] পোৱা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ (প্ৰায় ১,৮০০ বছৰ পুৰণি) এটা শিলালিপি হৈছে মালয়ালম ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি। ইয়াত 'ঈ' (এই) আৰু 'পঝমা' (পুৰণি) নামৰ দুটা আধুনিক মালয়ালম শব্দ পোৱা গৈছে। এই শব্দ দুটা [[পুৰণি তামিল ভাষা|আটাইতকৈ পুৰণি তামিল ভাষাতো]] পোৱা নাযায়। সংগম সাহিত্যৰ ৰচনাসমূহক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী বুলি ধৰিব পাৰি।<ref name="clt.1" /> [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী|মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ]] উৎপত্তি খ্ৰীষ্টাব্দ ৮২৫ চনৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |title=Kollam Era |publisher=Indian Journal History of Science |access-date=30 December 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |archive-date=27 May 2015 }}</ref><ref>{{Citation|title=Time measurement and calendar construction|author=Broughton Richmond|year=1956|pages=218|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{Cite book|title=History of Kerala|author=R. Leela Devi|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|pages=408|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ}}</ref> সৰ্বসন্মতিক্ৰমে খ্ৰীষ্টাব্দ ৮৪৯/৮৫০ ৰ [[কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলি|কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলিখনকেই]] [[পুৰণি মালয়ালম ভাষা|পুৰণি মালয়ালম ভাষাত]] লিখা আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম ৬০০ বছৰ ধৰি সাহিত্য বুলিলে মূলতঃ মৌখিক গীতিকা বা বেলাডক বুজাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[উত্তৰ মালাৱাৰ|উত্তৰ মালাৱাৰৰ]] '[[ভডক্কন পাত্তুকাল]]' (উত্তৰৰ গীতসমূহ) আৰু [[দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰ|দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰৰ]] 'থেক্কন পাত্তুকাল' (দক্ষিণৰ গীতসমূহ) প্ৰধান আছিল।<ref name="clt.1">{{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|page=453|id={{ASIN|8182676444|country=in}}|edition=Malayalam}}</ref> মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীনতম সাহিত্যিক ৰচনা হৈছে পুৰণি মালয়ালম ভাষাত ৰচিত '[[ৰামচৰিতম]]' আৰু '[[থিৰুনিজহালমালা]]' নামৰ দুখন [[মহাকাব্য]]। মালয়ালম সাহিত্যলৈ বৰ্তমানলৈকে ৬টা [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] আগবঢ়োৱা হৈছে। এইটো যিকোনো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ বাবে দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আৰু যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে তৃতীয় সৰ্বাধিক বঁটা।<ref>{{Cite news|title=Jnanpith given to Akkitham|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/jnanpith-given-to-akkitham/article32685581.ece|last=Naha|first=Abdul Latheef|date=24 September 2020|access-date=12 June 2021|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite news|title=Celebrated Malayalam poet Akkitham wins 2019 Jnanpith Award|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/celebrated-malayalam-poet-akkitham-wins-2019-jnanpith-award-119112900926_1.html|last=ANI|date=29 November 2019|access-date=12 June 2021|work=Business Standard}}</ref> ২০১৩ চনত এই ভাষাটোক "[[ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা]]" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |title='Classical' status for Malayalam |work=[[The Hindu]] |date=24 May 2013 |access-date=25 May 2013 |location=Thiruvananthapuram, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927134256/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |archive-date=27 September 2013 |url-status=live}}</ref> পোন্ধৰ আৰু ষোড়শ শতিকাত কবি [[চেৰুচেৰী নাম্বুথিৰী]] ([[কান্নুৰ|কান্নুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books">{{Cite web |url=http://keralaliterature.com/old/author.php?authid=1473 |title=Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books |website=keralaliterature.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407052549/http://keralaliterature.com/old/author.php%3Fauthid%3D1473 |archive-date=7 April 2019 |url-status=dead }}</ref><ref name="mlm"/> [[তুঞ্চথু এজুথাচান]] ([[তিৰুৰ|তিৰুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="mlm"/> আৰু [[পুনথানম নাম্বুদিৰি]] ([[পেৰিনথালমান্না|পেৰিনথালমান্নাৰ]] ওচৰত জন্ম)<ref name="mlm"/><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |work=The Hindu}}</ref> আদি কবিসকলৰ প্ৰভাৱত এই ভাষাই বৰ্তমানৰ ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="mlm">{{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}}</ref><ref>Freeman, Rich (2003). "Genre and Society: The Literary Culture of Premodern Kerala". In Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia</ref> [[পালাক্কাদ|পালাক্কাদৰ]] এজন কবি [[কুঞ্চন নাম্বিয়াৰ|কুঞ্চন নাম্বিয়াৰেও]] 'থুল্লাল' নামৰ এটা নতুন সাহিত্য শাখাৰ জৰিয়তে আদি অৱস্থাত আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="mlm"/> ওঠৰ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধৰপৰা গদ্য সাহিত্য, সমালোচনা আৰু [[মালয়ালম সংবাদ জগত|মালয়ালম সাংবাদিকতাৰ]] আৰম্ভণি ঘটে। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ প্ৰথম ভ্ৰমণবৃত্তান্ত হৈছে মালয়ালম ভাষাত লিখা '[[ৱাৰ্থমানপ্পুস্তকমে]]'। ইয়াক ১৭৮৫ চনত [[পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰ|পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰে]] লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |title=The legacy of Kerala |year=2008 |publisher=D C Books |location=Kottayam, Kerala |isbn=978-81-264-2157-2 |edition=1st DCB}}</ref><ref>{{cite web |url=http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |title=August 23, 2010 Archives |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427073541/http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> [[ভাৰতপ্পুঝা নদী|ভাৰতপ্পুঝা নদী]] (যাৰ আন এটা নাম পোন্নানি নদী) আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref name="mlm"/> খ্ৰীষ্টীয় ১৬-১৭ শতিকাৰ বহুতো [[আৰবী মালয়ালম ভাষা|আৰবী মালয়ালম]] ৰচনাত ব্যৱহৃত শব্দসমূহো আধুনিক মালয়ালম ভাষাৰ অতি ওচৰ চপা।<ref name="mlm" /><ref name="Deccan Chronicle">{{Cite web|date=15 October 2017|title=New university centre for Arabi Malayalam|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/151017/new-university-centre-for-arabi-malayalam.html|access-date=20 October 2020|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ [[ত্ৰিছূৰ|ত্ৰিছূৰৰ]] বাসিন্দা [[উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰ|উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰে]] 'আত্তাকথা' সাহিত্যৰ বিকাশত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="mlm" /> আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ [[আধুনিক মালয়ালমৰ ত্ৰিমূৰ্তি কবি|ত্ৰিমূৰ্তি কবিক]] ('কৱিত্ৰয়ম': [[কুমাৰন আছান]], [[বল্লথল নাৰায়ণ মেনন]] আৰু [[উল্লুৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ]]) কেৰালাৰ কবিতাক পুৰণি জটিলতা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰপৰা আঁতৰাই আনি এক অধিক সুৰীয়া বা গীতিকাব্যধৰ্মী ৰূপ দিয়াৰ বাবে জনাজাত। আধুনিক মালয়ালম ব্যাকৰণ উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে [[এ আৰ ৰাজা ৰাজা বৰ্মা|এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মাই]] লিখা '[[কেৰালা পাণিনীয়ম]]' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ ওপৰত আধাৰিত। == লোকসংস্কৃতি == [[File:Thirayattam(Pookkutty Thira).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম (পুকুট্টী থিৰা)]] কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতি বা লোকবিদ্যাৰ ওপৰত সেই অঞ্চলৰ কৃষি পদ্ধতি আৰু শ্ৰমৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বীজ সিঁচা, কঠীয়া (nharu) ৰোপণ কৰা, বনবাত নিৰোৱা, শস্য চপোৱা আদি কৃষিৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে সুকীয়া ৰীতি-নীতি জড়িত হৈ আছে। এই পৰ্যায়বোৰৰ সৈতে বহুতো গীত আৰু পৰিৱেশ্য কলা সংগত কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কঠীয়া ৰোপণৰ সময়ত '[[Njattupattu|জ্ঞাত্টুপাত্তু]]' গীতবোৰ গোৱা হয়। কান্নিয়াৰ কলি, [[পদয়ানি]], [[মুদিয়েত্তু]], [[থিৰায়াট্টম]], মালভায়িয়াট্টম, [[থেয়্যাম]], কোথাচুৰীয়াট্টম, নিৰা, পুথাৰী আদি কেৰালাৰ কিছুমান আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোকসংস্কৃতি। উৎসৱৰ তাৰিখসমূহকে ধৰি কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ বেছিভাগ অংশই [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰজা [[কোলাথিৰীসকল]]ৰ শাসনকালত সংহিতাবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} কেৰালাৰ লোককলাসমূহক বহলভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি:<ref>{{cite web |url=http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |title=Essays on the Cultural Formation of Kerala |editor=P.J. Cherian |website=Keralahistory.ac.in |access-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310175337/http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |archive-date=2014-03-10 |url-status=dead }}</ref> আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক (ধৰ্মীয়) আৰু অনুষ্ঠান-বহিৰ্ভূত (ধৰ্মনিৰপেক্ষ)। আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোককলাক পুনৰ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি: ভক্তিমূলক আৰু যাদুকৰী বা অলৌকিক। কোনো এক বিশেষ ভগৱান বা দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ [[থেয়্যাম]], [[থিৰায়াট্টম]], পুথামথিৰা, কান্নিয়াৰকলি আৰু [[কুম্মত্তিকালি|কুম্মত্তি]]ৰ দৰে ভক্তিমূলক লোককলা পৰিৱেশন কৰা হয়। পনাপাট্টু আৰু থোট্টামপাট্টুৰ দৰে কলাসমূহ গীতৰ ৰূপত ৰচনা কৰা হয়। কোলকালি, [[মাৰ্গম কলি|মাৰ্গমকালি]], [[Daffmuttu|দাফুমুত্তুকলি]] আদিত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰভাৱ বৰ বেছি প্ৰবল নহয়। আনহাতে, যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে সমাজৰ সামগ্ৰিক সমৃদ্ধি অনা, কু-দৃষ্টি বা অপদেৱতাক খেদা অথবা সন্তান লাভ কৰা। এই কৃপা লাভ কৰিবলৈ [[গন্ধৰ্ব]] আৰু [[নাগ|নাগসকলৰ]] পূজা কৰা হয়। এই যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ ভিতৰত পাম্বিনথুল্লাল, পূপ্পাডাথুল্লাল, কোলামথুল্লাল, মালয়ানকেট্টু আদি অন্তৰ্ভুক্ত।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থেয়্যাম]]''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক নৃত্যশৈলী। এই কলাবিধ প্ৰায় ১,৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ আগতে আৰম্ভ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই এক জীৱন্ত আৰু ৰঙীন কলা য’ত গধুৰ ৰূপসজ্জা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে সংগীত আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণ সংগত কৰা হয়। এই নৃত্যটো কিছুমান বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ পুৰুষ সদস্যসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেৱ-দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ আশীৰ্বাদ, সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। থেয়্যাম<ref>{{Cite web |date=2023-06-29 |title=Theyyam: The Indian trance where men become gods |url=https://www.bbc.com/travel/article/20230628-theyyam-the-indian-trance-where-men-become-gods |access-date=2025-05-20 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> সাধাৰণতে অক্টোবৰৰপৰা মে' মাহৰ ভিতৰত শীতকালত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''পাদয়ানি''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত লোককলা য’ত বিশাল শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এইটো সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত হোৱা ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই কলাবিধত মুখা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। পাদয়ানিত ব্যৱহৃত মুখাবোৰ সাধাৰণতে কাঠ, বাঁহ বা মাটিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এইবোৰ উজ্জ্বল ৰং আৰু জটিল নক্সাৰে সজোৱা হয়। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে পৌৰাণিক কাহিনী বা সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে দৰ্শকক মনোৰঞ্জন দিয়া আৰু শিক্ষিত কৰা।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থিৰায়াট্টম]]''' হৈছে এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান যিটো প্ৰায়ে কালী, দুৰ্গা আৰু ভদ্ৰকালীৰ দৰে দেৱীৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত আকৰ্ষণীয় সাজ-পোছাক আৰু ৰূপসজ্জা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। থিৰায়াট্টম কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰদ্বাৰা দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই কলাবিধ সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} == ৰাজনীতি == কেৰালাৰ বেছিভাগ লোকেই দুটা প্ৰধান ৰাজনৈতিক মিত্ৰজোঁটৰ যিকোনো এটাৰ সৈতে জড়িত। এই মিত্ৰজোঁট দুটা হৈছে [[ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (UDF) আৰু [[লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (LDF)। ইয়াৰ আঞ্চলিক দলসমূহৰ ভিতৰত [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ]] (IUML), [[কেৰালা কংগ্ৰেছ]]ৰ বিভিন্ন গোট, [[ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী (ইণ্ডিয়া)|ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী]]ৰ বিভিন্ন গোট আৰু বহুতো সৰু সৰু দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহত ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ দেখা যায়। বহুতো কেৰালাবাসীয়ে তেওঁলোকৰ ডেকা বয়সৰ দিনবোৰ স্মৰণ কৰে, যিবোৰ সময় তেওঁলোকে স্থানীয় চাহৰ দোকানত ("চায়া কাদা") ৰাজনীতিৰ আলোচনা কৰি অতিবাহিত কৰিছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} == যুদ্ধকলা আৰু ক্ৰীড়া == কেৰালাৰ নিজা থলুৱা [[যুদ্ধকলা]] আছে। ইয়াক '[[কালৰিপায়াট্টু]]' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটো 'কালৰি' (অৰ্থাৎ স্থান, মৰণা মৰা ঠাই বা যুদ্ধক্ষেত্ৰ) আৰু 'পায়াত্তু' (অৰ্থাৎ ব্যায়াম বা অভ্যাস) শব্দৰপৰা আহিছে। এই কলাবিধৰ ওপৰত কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণবাদী অতীত আৰু আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ প্ৰভাৱ আছে। মৌখিক পৰম্পৰা অনুসৰি কালৰিপায়াট্টুৰ সৃষ্টি পৰশুৰামে কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক প্ৰায় দুশ বছৰ ধৰি নিষিদ্ধ কৰি ৰাখিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কেৰালাবাসীৰ মাজত ই তীব্ৰভাৱে পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে। ইয়াৰ সৈতে ই বিশ্বজুৰি লাহে লাহে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কেৰালাৰ একেবাৰে উত্তৰ প্ৰান্ত অৰ্থাৎ উত্তৰ মালাৱাৰত উৎপত্তি হোৱা আন দুবিধ জনপ্ৰিয় ধৰ্মীয় কলা হৈছে '[[থেয়্যাম]]' আৰু '[[পূৰক্কালি]]'।{{Citation needed|date=December 2024}} 'কোলকালি' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ [[মালাৱাৰ জিলা|মালাৱাৰ]] অঞ্চলত পৰিৱেশন কৰা এক লোককলা। ইয়াত নৃত্যশিল্পীসকলে এটা বৃত্তত ঘূৰি ঘূৰি সৰু সৰু লাঠীৰে কোবাই আৰু বিশেষ খোজেৰে তাল ৰক্ষা কৰে।<ref name="12nf">{{cite book |last1=Jha |first1=Makhan |url=https://books.google.com/books?id=b_a4G_Tw2ycC&dq=kolkali&pg=PA58 |title=The Muslim Tribes of Lakshadweep Islands: An Anthropological Appraisal of Island Ecology and Cultural Perceptions |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd. |year=1997 |isbn=978-81-7533-032-0 |language=en |access-date=28 November 2020}}</ref> আধুনিক যুগত পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু যুদ্ধকলাৰ ঠাই বেছিভাগেই জনপ্ৰিয় খেলসমূহে লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[ক্ৰিকেট]], [[কাবাডী]], [[ফুটবল]]), বেডমিণ্টন আদি প্ৰধান। ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) খেলা কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰালা দলটো কেৰালাৰে আছিল। বৰ্তমান কেৰালাত [[কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ]] আৰু গোকুলম কেৰালা এফ চি নামৰ ফুটবল ক্লাব দুটা সক্ৰিয় হৈ আছে। অতীতত ভিভা কেৰালা আৰু এফ চি কোচিন এই ৰাজ্যখনৰ আন দুটা ডাঙৰ ফুটবল ক্লাব আছিল। == বৰ্ষপঞ্জী == [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী]] কেৰালাৰ এক থলুৱা প্ৰাচীন সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী। ইয়াক মূলতঃ কৃষি কাৰ্য আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == কেৰালাৰ সংস্কৃতিত প্ৰাণী == === হাতী === [[File:Thrippunithura-Elephant-end-of-pooram-2 crop.jpg|thumb|right|'[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]'ৰ উৎসৱৰ সময়ত বিশেষভাৱে সজোৱা হাতী। কেৰালাৰ হাতীসমূহ কেৰালাবাসীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। ]] হাতী এই ৰাজ্যৰ সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। কেৰালাৰ প্ৰায় সকলো স্থানীয় উৎসৱতে অন্ততঃ এটাকৈ সুন্দৰকৈ সজোৱা হাতী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ভাৰতৰ ভিতৰতে কেৰালাতে আটাইতকৈ বেছি পোহনীয়া হাতী আছে। ইয়াত প্ৰায় ৭০০টা [[ভাৰতীয় হাতী]] আছে, যাৰ গৰাকী বিভিন্ন মন্দিৰ আৰু ব্যক্তিগত ব্যক্তি।<ref name="Varghese2006">{{cite book |author=Theresa Varghese |url=https://books.google.com/books?id=lDhuAAAAMAAJ |title=Stark World Kerala |publisher=Stark World Pub. |year=2006 |isbn=978-8190250511 |page=224 |access-date=17 November 2012}}</ref> এই হাতীবোৰক মূলতঃ সমগ্ৰ ৰাজ্যতে উদ্‌যাপন কৰা উৎসৱসমূহৰ শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজ্যখনত বছৰি ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে কিছুমান প্ৰাণী প্ৰেমীয়ে এই উৎসৱবোৰৰ সময়ত পোহনীয়া হাতীৰ অত্যধিক খাটনি বা পৰিশ্ৰমক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="1000hrs">{{cite news |date=4 March 2010 |title=India's overworked elephants |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm |access-date=30 May 2015 |work=BBC}}</ref> মালয়ালম সাহিত্যত হাতীক "[[সহ্যাদ্ৰী|সহ্য]]ৰ পুত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name="Satchidanandan2001">{{cite book |author=K. Satchidanandan |url=https://books.google.com/books?id=AXiNXRM_KzMC&pg=PR14 |title=Indian Poetry: Modernism and After |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |isbn=978-8126010929 |pages=14– |access-date=17 November 2012}}</ref> হাতী হৈছে কেৰালাৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী আৰু ইয়াক [[কেৰালা চৰকাৰ|কেৰালা চৰকাৰৰ]] ৰাজ্যিক প্ৰতীকত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।<ref name="Profile">{{cite web |title=About Kerala |url=https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111218081930/https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-date=18 December 2011 |access-date=17 November 2012 |publisher=Government of Kerala}}</ref> === সাপ === [[সৰ্প কাভু]] (যাৰ অৰ্থ 'সৰ্পৰ পৱিত্ৰ উদ্যান') হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যত দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ সৰু পৰম্পৰাগত গছ-গছনিৰ উদ্যান বা বননি। এই প্ৰাকৃতিক বননিবোৰত সাধাৰণতে কেইবাজনো 'নাগ দেৱতা' (সৰ্প দেৱতা)ৰ প্ৰতীক থাকে। এই দেৱতাসকলক যৌথ পৰিয়াল বা '[[থাৰাভাড]]'সমূহৰদ্বাৰা পূজা কৰা হৈছিল। এইটো 'নাগাৰাধনা' (সৰ্প পূজা)ৰ এটা অংশ আছিল, যিটো অতীতৰ শতিকাবোৰত কেৰালাবাসীৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। কেৰালাৰ [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণৰপৰা আৰম্ভ কৰি জনজাতীয় সম্প্ৰদায়লৈকে প্ৰায় প্ৰতিটো হিন্দু সম্প্ৰদায়ে এই প্ৰথা পালন কৰি আহিছিল। == উৎসৱসমূহ == === ওনাম === {{main|ওনাম}} [[File:Onam Thriuvathira Dance.jpg|thumb|'তিৰুৱাথিৰা' হৈছে মহিলাসকলে ঘূৰণীয়া হৈ কৰা এটা নৃত্য। ওণমৰ ভোজ (সধ্যা) ৰান্ধি আজৰি হোৱাৰ পিছত জিৰণি ল’বলৈ এই নৃত্য কৰা হয়। এইটো ওণম উৎসৱৰ এটা পৰম্পৰা। ]] (মালয়ালম: ഓണം) ওনাম কেৰালাৰ লোকসকলে উদ্‌যাপন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এইটো কেৰালাৰ ৰাজ্যিক উৎসৱ। ওনামৰ পূৰ্বসন্ধিয়া (উথ্ৰাদম)ৰপৰা চতুৰ্থ ওনাম দিনলৈকে ইয়াত একেৰাহে ৪ দিন চৰকাৰী বন্ধ থাকে। ওনাম উৎসৱ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] বৰ্ষপঞ্জীৰ চিংগম মাহত (আগষ্ট – ছেপ্টেম্বৰ) পৰে। এই উৎসৱে [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[বামন]]ৰ স্মৰণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ই ৰজা [[মহাবলী]]ৰ গৃহপ্ৰত্যাৱৰ্তনকো সূচায়। মালয়ালীসকলে মহাবলী জগতলৈ নিৰ্বাসিত হোৱা এজন ন্যায়পৰায়ণ আৰু ধাৰ্মিক ৰজা বুলি গণ্য কৰে। ওণমৰ কিছুমান সাংস্কৃতিক উপাদান হৈছে ৱাল্লাম কলি (নাও খেল), পুলিক্কালি, পুক্কালাম (ফুলৰ দলিচা), ওণাথাপ্পন, থুম্বী থুল্লাল, ওণাভিল্লু, কাজচাক্কুলা, ওণাপোত্তন আৰু আত্তা চাময়ম। এই উৎসৱৰ সময়ত 'ওনাম সধ্যা' (ওনামৰ বিশেষ ভোজ)ৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াত কল পাতত বিভিন্ন ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱ উদ্‌যাপনকাৰীসকলে এই বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে 'ওনাম কডি' (নতুন সাজ-পোছাক) পৰিধান কৰে। === মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহ === 케ৰালাত বহুসংখ্যক মন্দিৰ আছে। এই মন্দিৰসমূহত অঞ্চলটোৰ বিশেষ আৰু কেতিয়াবা প্ৰতিটো মন্দিৰৰে নিজা অনন্য বাৰ্ষিক উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপন কৰা হয়। প্ৰতিটো মন্দিৰৰে সৃষ্টিৰ আঁৰত একোটা আকৰ্ষণীয় ইতিহাস থাকে। মালাৱাৰ অঞ্চলত '[[থেয়্যাম]]' নামৰ এক সুকীয়া কলাৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যিয়ে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহৰ সৈতে সৰু সৰু কাৰ্নিভাল বা মেলাৰো আয়োজন কৰা হয়। [[ত্ৰিছূৰ পুৰম]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মন্দিৰ উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == টোকা == {{reflist}} == সমল == * {{Citation |surname1 = Bhagyalekshmy |given1 = S |year = 2004 |title = Contribution of Travancore to Karnatic Music |journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) |url = http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |access-date = 12 January 2006 |archive-date = 20 February 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050800/http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |url-status = dead }}. * {{Citation | surname1 = Bhagyalekshmy | given1 = S | year = 2004d | title = Contribution of Travancore to Karnatic Music | journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) | pages = 29–37 | url = http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | access-date = 20 January 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050746/http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | archive-date = 20 February 2006 }} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}} * {{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}} * {{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|edition=Malayalam}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070427200406/http://www.cs.princeton.edu/~mp/malayalam/copy/prdkerala.org/artandculture.htm প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংযোগ: কেৰেলাৰ পৰিৱেশ্য কলাৰ বিষয়ে অতিৰিক্ত তথ্য] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] 5cwbphm1rib2pzqjfe2tkzdnjhg565l 622633 622632 2026-08-02T06:05:44Z AjayDas 12623 /* পৰিৱেশ্য কলা */ 622633 wikitext text/x-wiki [[File:India-KERALA.svg|thumb|ভাৰতৰ ভিতৰত কেৰালাৰ অৱস্থান]] [[File:Nileshwar 22.jpg|thumbnail|[[কানহাংগড়|কানহাংগড়ৰ]] এটা মন্দিৰৰ সমদল]] '''কেৰালাৰ সংস্কৃতি''' {{en|Culture of Kerala}} বহু হাজাৰ বছৰ ধৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ ওপৰত ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ আৰু বিদেশৰ প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref>{{Cite book|first=A. Sreedhara |last=Menon|year=1978|title=Cultural Heritage of Kerala: an introduction|publisher=East-West Publications}}</ref><ref name="Orpa Slapak">{{Cite book|url=https://google.com|title=The Jews of India: A Story of Three Communities|first=Orpa |last=Slapak|publisher=[[The Israel Museum]]|location=Jerusalem|year=2003|page=27|isbn=965-278-179-7}}.</ref> এই সংস্কৃতি ইয়াৰ প্ৰাচীনতা আৰু [[মালয়ালী মানুহ|মালয়ালী লোকসকলৰ]] ধাৰাবাহিকতাৰ বাবে জনাজাত।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_7">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=7}}.</ref> প্ৰাচীন কালত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত আৰু বিদেশৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনৰ বাবে আধুনিক কেৰালা সমাজখন গঢ়ি উঠিছিল।<ref name="Orpa Slapak"/><ref>{{Cite book|last=Nayar|first=Balachandran|year=1974|title=In quest of Kerala}}</ref><ref>{{Cite book|last=Smith|first=Bardwell|year=1976|title=Religion and social conflict in South Asia|publisher=[[Brill Publishers]]}}</ref> কেৰালাৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি অনুমাণিক খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰপৰা হৈছিল। সেই সময়ত এই অঞ্চলটো ‘তামিলাগম’ নামৰ এটা ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই অঞ্চলটো উমৈহতীয়া [[:Category:Tamil culture|তামিল সংস্কৃতিৰ]]দ্বাৰা পৰিচিত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চেৰা, চোলা আৰু পাণ্ড্য ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সেই সময়ত কেৰালাৰ সংগীত, নৃত্য আৰু ভাষা সমগ্ৰ তামিbackgroundলগমৰ দৰেই আছিল। প্ৰথমতে ইয়াৰ ভাষা আছিল দ্ৰাবিড় ভাষা আৰু পিছলৈ তামিল হৈছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_6">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=6}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৫০০ ৰপৰা ২০০০ বছৰ আগৰ [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যৰও]] ইয়াত প্ৰভাৱ আছিল। দ্ৰাবিড়ীয় নীতি-নিয়মৰ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল। ধৰ্মীয় আন্দোলনৰ পুনৰুত্থান আৰু জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা [[History of the Indian caste system#Reform movements|সংস্কাৰ আন্দোলনেও]] ইয়াত সহায় কৰিছিল।<ref>Srinivas, Narasimhachar (1980) India: social structure. {{ISBN|0-878-55415-7}}</ref><ref>Filippo Osella, Caroline Osella (2000) Social mobility in Kerala: modernity and identity in conflict. Pluto Press</ref><ref>University of Kerala. Dept. of History, University of Allahabad. Dept. of Modern Indian History, University of Travancore (1966) Journal of Indian history: Volume 44</ref> দৃঢ় সামাজিক মূল্যবোধ, [[বুদ্ধিমত্তা]] আৰু সামাজিক প্ৰগতিশীলতাৰ আদৰক সাধাৰণতে [[মালয়ালী|মালয়ালী]] সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Menon|first=Geeta |title= Why Kerala Means Strong Women, Intermingling Cultures and Education |website=[[NYU Stern]] |url=https://nyu.edu |access-date=2024-04-21}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Törnquist |first=Olle |date=2001 |title=Movement, Politics and Development: The Case of Kerala |url=https://jstor.org |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=11/12 |pages=57–87 |doi=10.2307/3518227 |jstor=3518227 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Mattumannil |first=Shahul Hameed |date=2024-12-31 |title=The left approach to social diversity: How the Communist Party interacted with Kerala's social landscape? |journal=Cogent Social Sciences |language=en |volume=10 |issue=1 |article-number=2292840 |doi=10.1080/23311886.2023.2292840 |issn=2331-1886|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kumar |first=Vipin |date=April 2008 |title=Politics of laughter: An introduction to the 1990s' Malayalam popular comic film |url=http://tandfonline.com |journal=South Asian Popular Culture |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=13–28 |doi=10.1080/14746680701878513 |issn=1474-6689|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Raja |first=K. Kunjunni |date=1974 |title=Renaissance in Malayalam Writing |url=https://jstor.org |journal=Indian Literature |volume=17 |issue=1/2 |pages=166–171 |jstor=23329869 |issn=0019-5804}}</ref> == পৰিৱেশ্য কলা == [[File:Thirayattam -( Bagavathi vellattu ).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম -( ভগৱতী ভেল্লাট্টু )]] কেৰালাৰ থলুৱা ধ্ৰুপদী পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[কুডিয়াট্টম]]' অন্যতম। ই একপ্ৰকাৰৰ [[সংস্কৃত]] নাটক বা থিয়েটাৰ। ইয়াক [[ইউনেস্ক’]]ই মানৱ ঐতিহ্য কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। কথাকলি হৈছে এক ৫০০ বছৰ পুৰণি নৃত্য-নাটিকা। ই প্ৰাচীন মহাকাব্যসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰে। ইয়াৰ নামটো 'কথা' (কাহিনী) আৰু 'কলি' (প্ৰদৰ্শন) শব্দৰপৰা আহিছে। '[[কেৰালা নটনম]]' হৈছে কথাকলিৰপৰা বিকশিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় ৰূপ। ইয়াক বিংশ শতিকাত নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ|গুৰু গোপীনাথে]] বিকাশ কৰিছিল। আনহাতে '[[কোথু]]' হৈছে আধুনিক কমেডীৰ দৰে এক ধেমেলীয়া পৰিৱেশ্য কলা। এই প্ৰাচীন কলাবিধ প্ৰথমতে কেৱল মন্দিৰৰ ভিতৰতে আবদ্ধ আছিল। পিছলৈ ইয়াক মণি মাধৱ চাক্যাৰে জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। কেৰালাৰ অন্যান্য পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[মোহিনীঅট্টম]]' অন্যতম। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মোহিনীৰ নৃত্য।" এইটো মহিলাসকলে পৰিৱেশন কৰা এক আকৰ্ষণীয় নৃত্য। ইয়াৰ সৈতে সংগীত সংগত কৰা হয়। '[[ওট্টমথুল্লাল|থুল্লাল]]', '[[থিৰায়াট্টম]]', '[[পড়য়নি]]' আৰু '[[থেয়্যাম]]' কেৰালাৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশ্য কলা। '[[থিৰায়াট্টম]]' কেৰালাৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট জনগোষ্ঠীয় কলাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এইটো এক জীৱন্ত ধৰ্মীয় বাৰ্ষিক পৰিৱেশ্য কলা। ইয়াক পৱিত্ৰ উদ্যান ("কাভুকাল") আৰু গাঁৱৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>"Thirayattam",(Folklore Text -malayalam, Moorkkanad Peethambaran) State Institute of language, Kerala {{ISBN|978-81-200-4294-0}}</ref> কেৰালাত কেইবাটাও জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ ৰূপো আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ মালাৱাৰৰ ৰঙীন মুখা-নৃত্য '[[কুম্মত্তিকালি]]' ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। '[[কন্যাৰকালি]]' নৃত্যক 'দেসাথুকলি' বুলিও জনা যায়। এইসমূহ খৰতকীয়া আৰু যুদ্ধধৰ্মী নৃত্য। এই নৃত্যসমূহ তালবদ্ধ ভক্তিভৰা লোকগীত আৰু অসুৰবাদ্যৰ সৈতে সংগত কৰা হয়। অন্যান্য কিছুমান পৰিৱেশ্য কলাৰ খ্ৰীষ্টধৰ্ম বা [[ইছলাম]] ধৰ্মৰ সৈতে সংযোগ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত '[[ওপ্পানা]]' অন্যতম। ই কেৰালাৰ মুছলমানসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই মালাৱাৰৰ থলুৱা কলা। '[[ওপ্পানা]]' নৃত্যত হাত-চাপৰি আৰু গানৰ তালে তালে দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} '[[মাৰ্গম কলি]]' হৈছে কেৰালাৰ এটা বৃত্তাকাৰ দলীয় নৃত্য। ইয়াক [[চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকল|চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলে]] পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{cite web |date=2009-06-08 |title=Margam Kali – History, Text, Lyrics, Theme, Early Reference and Modern Developments |url=http://www.nasrani.net/2009/05/04/margam-kali-history-theme-early-reference-and-modern-developments/ |access-date=2017-02-22 |website=Nasrani.net}}</ref> অৱশ্যে এই থলুৱা কলাসমূহৰ বেছিভাগেই বৰ্তমান পৰ্যটক বা যুৱ মহোৎসৱৰ বাবেহে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সাধাৰণ কেৰালাবাসীৰ মাজত ই বিশেষ জনপ্ৰিয় নহয়। গতিকে আজিকালি কিছুমান সমসাময়িক কলাই অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত তীব্ৰ ব্যংগাত্মক তথা ৰাজনৈতিকভাৱে অশুদ্ধ [[নাকল বা অনুকৰণ|অনুকৰণ]] (mimicry) আৰু পেৰডী অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=March 2011}} প্ৰকৃততে, সমসাময়িক শিল্পীসকলে প্ৰায়ে আৰ্থ-সামাজিক উচ্চ শ্ৰেণীক উপলুঙا কৰিবলৈ এই মাধ্যমসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। যোৱা কেইটামান দশকত '[[মালয়ালম চিনেমা]]' কলাত্মক প্ৰকাশৰ এক অতি জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছে। ই [[বলিউড]] আৰু [[হলিউড]] উভয়ৰে এক বিকল্প হিচাপে থিয় দিছে। === সংগীত === কেৰালাৰ ধ্ৰুপদী সংগীতত ভক্তিমূলক [[কৰ্ণাটকী সংগীত|কৰ্ণাটকী সংগীতৰ]] '[[ৰাগ]]' আৰু '[[তাল (সংগীত)|তাল]]'ৰ প্ৰভাৱ বেছি। এই কৰ্ণাটকী সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ এক থলুৱা কলা। উনবিংশ শতিকাৰ ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা [[স্বাতী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] এগৰাকী সংগীত ৰচক আৰু পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক কালত কেৰালাত কৰ্ণাটকী সংগীত জনপ্ৰিয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004d_29">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=29}}.</ref><ref name="Bhagyalekshmy_2004d_32">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=32}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ নিজা থলুৱা সংগীত পদ্ধতি আছে যাক 'সোপানম' বোলা হয়। ই হৈছে ৰাগ-ভিত্তিক গীতৰ এক খোপে খোপে কৰা ধীৰ পৰিৱেশন। উদাহৰণস্বৰূপে, '[[কথাকলি]]' নৃত্যত আৱহ সংগীত হিচাপে '[[সোপানম]]' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ [[Music of Kerala|পৰম্পৰাগত সংগীতৰ]] ভিতৰত '[[মেলাম]]' (পাণ্ডী আৰু পাঞ্চাৰী প্ৰকাৰ) অন্যতম। এইটো মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহত '[[চেন্দা]]' নামৰ এক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বজোৱা একপ্ৰকাৰৰ [[অৱনদ্ধ বাদ্য|তালবাদ্য]] সংগীত। এই সংগীত পৰিৱেশনত একেলগে প্ৰায় ১৫০ গৰাকী পৰ্যন্ত বাদ্যশিল্পী থাকিব পাৰে। প্ৰতিটো পৰিৱেশন প্ৰায় চাৰি ঘণ্টালৈকে চলিব পাৰে। '[[পঞ্চবাদ্যম]]' হৈছে আন একপ্ৰকাৰৰ তালবাদ্য সংগীত। ইয়াত পাঁচপ্ৰকাৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ডাঙৰ উৎসৱত প্ৰায় এশ গৰাকী শিল্পীয়ে ইয়াক বজাব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি এই তালবাদ্য সংগীত কেৰালাৰ বিভিন্ন অনন্য লোককলাৰ সৈতেও জড়িত। শেষত, ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই কেৰালাৰো [[জনপ্ৰিয় সংগীত]] মূলতঃ [[ভাৰতীয় চিনেমা|ভাৰতীয় চিনেমাৰ]] চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। কেৰালাৰ সংগীত সংস্কৃতিৰ আটাইতকেই স্মৰণীয় নামটো হৈছে মহান ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ [[কে জে যেছুদাস|কে. জে. যেছুদাস]]। == সাহিত্য == [[File:Malayala lipi.svg|thumbnail|[[মালয়ালম লিপি|মালয়ালম লিপিত]] লিখা 'মালয়াললিপি' শব্দ]] [[File:THUNCHAN MEMORIAL.jpg|thumbnail|left|300px|তুঞ্চথ এজুথাচান মালয়ালম বিশ্ববিদ্যালয় [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰমৰ]] তিৰুৰৰ তুঞ্চন পৰম্বুত অৱস্থিত]] [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যক]] মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।<ref name="clt.1"/> [[মালয়ালম সাহিত্য]] উৎপত্তিকালৰফালৰপৰা অতি প্ৰাচীন। ইয়াত চতুৰ্দশ শতিকাৰ [[নিৰনম কবিসকল|নিৰনম কবিৰ]] (মাধৱ পনিকৰ, শংকৰ পনিকৰ আৰু ৰাম পনিকৰ) দৰে ব্যক্তিত্ব অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজিয়ে আধুনিক মালয়ালম ভাষা আৰু কেৰালাৰ থলুৱা কবিতাৰ সূচনা কৰিছিল। কিছুমান ভাষাবিদে দাবী কৰে যে [[ৱায়নাড|ৱায়নাডৰ]] [[এদাক্কাল গুহা|এদাক্কাল গুহাত]] পোৱা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ (প্ৰায় ১,৮০০ বছৰ পুৰণি) এটা শিলালিপি হৈছে মালয়ালম ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি। ইয়াত 'ঈ' (এই) আৰু 'পঝমা' (পুৰণি) নামৰ দুটা আধুনিক মালয়ালম শব্দ পোৱা গৈছে। এই শব্দ দুটা [[পুৰণি তামিল ভাষা|আটাইতকৈ পুৰণি তামিল ভাষাতো]] পোৱা নাযায়। সংগম সাহিত্যৰ ৰচনাসমূহক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী বুলি ধৰিব পাৰি।<ref name="clt.1" /> [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী|মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ]] উৎপত্তি খ্ৰীষ্টাব্দ ৮২৫ চনৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |title=Kollam Era |publisher=Indian Journal History of Science |access-date=30 December 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |archive-date=27 May 2015 }}</ref><ref>{{Citation|title=Time measurement and calendar construction|author=Broughton Richmond|year=1956|pages=218|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{Cite book|title=History of Kerala|author=R. Leela Devi|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|pages=408|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ}}</ref> সৰ্বসন্মতিক্ৰমে খ্ৰীষ্টাব্দ ৮৪৯/৮৫০ ৰ [[কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলি|কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলিখনকেই]] [[পুৰণি মালয়ালম ভাষা|পুৰণি মালয়ালম ভাষাত]] লিখা আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম ৬০০ বছৰ ধৰি সাহিত্য বুলিলে মূলতঃ মৌখিক গীতিকা বা বেলাডক বুজাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[উত্তৰ মালাৱাৰ|উত্তৰ মালাৱাৰৰ]] '[[ভডক্কন পাত্তুকাল]]' (উত্তৰৰ গীতসমূহ) আৰু [[দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰ|দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰৰ]] 'থেক্কন পাত্তুকাল' (দক্ষিণৰ গীতসমূহ) প্ৰধান আছিল।<ref name="clt.1">{{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|page=453|id={{ASIN|8182676444|country=in}}|edition=Malayalam}}</ref> মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীনতম সাহিত্যিক ৰচনা হৈছে পুৰণি মালয়ালম ভাষাত ৰচিত '[[ৰামচৰিতম]]' আৰু '[[থিৰুনিজহালমালা]]' নামৰ দুখন [[মহাকাব্য]]। মালয়ালম সাহিত্যলৈ বৰ্তমানলৈকে ৬টা [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] আগবঢ়োৱা হৈছে। এইটো যিকোনো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ বাবে দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আৰু যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে তৃতীয় সৰ্বাধিক বঁটা।<ref>{{Cite news|title=Jnanpith given to Akkitham|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/jnanpith-given-to-akkitham/article32685581.ece|last=Naha|first=Abdul Latheef|date=24 September 2020|access-date=12 June 2021|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite news|title=Celebrated Malayalam poet Akkitham wins 2019 Jnanpith Award|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/celebrated-malayalam-poet-akkitham-wins-2019-jnanpith-award-119112900926_1.html|last=ANI|date=29 November 2019|access-date=12 June 2021|work=Business Standard}}</ref> ২০১৩ চনত এই ভাষাটোক "[[ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা]]" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |title='Classical' status for Malayalam |work=[[The Hindu]] |date=24 May 2013 |access-date=25 May 2013 |location=Thiruvananthapuram, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927134256/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |archive-date=27 September 2013 |url-status=live}}</ref> পোন্ধৰ আৰু ষোড়শ শতিকাত কবি [[চেৰুচেৰী নাম্বুথিৰী]] ([[কান্নুৰ|কান্নুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books">{{Cite web |url=http://keralaliterature.com/old/author.php?authid=1473 |title=Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books |website=keralaliterature.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407052549/http://keralaliterature.com/old/author.php%3Fauthid%3D1473 |archive-date=7 April 2019 |url-status=dead }}</ref><ref name="mlm"/> [[তুঞ্চথু এজুথাচান]] ([[তিৰুৰ|তিৰুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="mlm"/> আৰু [[পুনথানম নাম্বুদিৰি]] ([[পেৰিনথালমান্না|পেৰিনথালমান্নাৰ]] ওচৰত জন্ম)<ref name="mlm"/><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |work=The Hindu}}</ref> আদি কবিসকলৰ প্ৰভাৱত এই ভাষাই বৰ্তমানৰ ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="mlm">{{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}}</ref><ref>Freeman, Rich (2003). "Genre and Society: The Literary Culture of Premodern Kerala". In Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia</ref> [[পালাক্কাদ|পালাক্কাদৰ]] এজন কবি [[কুঞ্চন নাম্বিয়াৰ|কুঞ্চন নাম্বিয়াৰেও]] 'থুল্লাল' নামৰ এটা নতুন সাহিত্য শাখাৰ জৰিয়তে আদি অৱস্থাত আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="mlm"/> ওঠৰ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধৰপৰা গদ্য সাহিত্য, সমালোচনা আৰু [[মালয়ালম সংবাদ জগত|মালয়ালম সাংবাদিকতাৰ]] আৰম্ভণি ঘটে। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ প্ৰথম ভ্ৰমণবৃত্তান্ত হৈছে মালয়ালম ভাষাত লিখা '[[ৱাৰ্থমানপ্পুস্তকমে]]'। ইয়াক ১৭৮৫ চনত [[পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰ|পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰে]] লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |title=The legacy of Kerala |year=2008 |publisher=D C Books |location=Kottayam, Kerala |isbn=978-81-264-2157-2 |edition=1st DCB}}</ref><ref>{{cite web |url=http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |title=August 23, 2010 Archives |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427073541/http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> [[ভাৰতপ্পুঝা নদী|ভাৰতপ্পুঝা নদী]] (যাৰ আন এটা নাম পোন্নানি নদী) আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref name="mlm"/> খ্ৰীষ্টীয় ১৬-১৭ শতিকাৰ বহুতো [[আৰবী মালয়ালম ভাষা|আৰবী মালয়ালম]] ৰচনাত ব্যৱহৃত শব্দসমূহো আধুনিক মালয়ালম ভাষাৰ অতি ওচৰ চপা।<ref name="mlm" /><ref name="Deccan Chronicle">{{Cite web|date=15 October 2017|title=New university centre for Arabi Malayalam|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/151017/new-university-centre-for-arabi-malayalam.html|access-date=20 October 2020|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ [[ত্ৰিছূৰ|ত্ৰিছূৰৰ]] বাসিন্দা [[উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰ|উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰে]] 'আত্তাকথা' সাহিত্যৰ বিকাশত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="mlm" /> আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ [[আধুনিক মালয়ালমৰ ত্ৰিমূৰ্তি কবি|ত্ৰিমূৰ্তি কবিক]] ('কৱিত্ৰয়ম': [[কুমাৰন আছান]], [[বল্লথল নাৰায়ণ মেনন]] আৰু [[উল্লুৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ]]) কেৰালাৰ কবিতাক পুৰণি জটিলতা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰপৰা আঁতৰাই আনি এক অধিক সুৰীয়া বা গীতিকাব্যধৰ্মী ৰূপ দিয়াৰ বাবে জনাজাত। আধুনিক মালয়ালম ব্যাকৰণ উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে [[এ আৰ ৰাজা ৰাজা বৰ্মা|এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মাই]] লিখা '[[কেৰালা পাণিনীয়ম]]' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ ওপৰত আধাৰিত। == লোকসংস্কৃতি == [[File:Thirayattam(Pookkutty Thira).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম (পুকুট্টী থিৰা)]] কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতি বা লোকবিদ্যাৰ ওপৰত সেই অঞ্চলৰ কৃষি পদ্ধতি আৰু শ্ৰমৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বীজ সিঁচা, কঠীয়া (nharu) ৰোপণ কৰা, বনবাত নিৰোৱা, শস্য চপোৱা আদি কৃষিৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে সুকীয়া ৰীতি-নীতি জড়িত হৈ আছে। এই পৰ্যায়বোৰৰ সৈতে বহুতো গীত আৰু পৰিৱেশ্য কলা সংগত কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কঠীয়া ৰোপণৰ সময়ত '[[Njattupattu|জ্ঞাত্টুপাত্তু]]' গীতবোৰ গোৱা হয়। কান্নিয়াৰ কলি, [[পদয়ানি]], [[মুদিয়েত্তু]], [[থিৰায়াট্টম]], মালভায়িয়াট্টম, [[থেয়্যাম]], কোথাচুৰীয়াট্টম, নিৰা, পুথাৰী আদি কেৰালাৰ কিছুমান আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোকসংস্কৃতি। উৎসৱৰ তাৰিখসমূহকে ধৰি কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ বেছিভাগ অংশই [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰজা [[কোলাথিৰীসকল]]ৰ শাসনকালত সংহিতাবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} কেৰালাৰ লোককলাসমূহক বহলভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি:<ref>{{cite web |url=http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |title=Essays on the Cultural Formation of Kerala |editor=P.J. Cherian |website=Keralahistory.ac.in |access-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310175337/http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |archive-date=2014-03-10 |url-status=dead }}</ref> আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক (ধৰ্মীয়) আৰু অনুষ্ঠান-বহিৰ্ভূত (ধৰ্মনিৰপেক্ষ)। আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোককলাক পুনৰ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি: ভক্তিমূলক আৰু যাদুকৰী বা অলৌকিক। কোনো এক বিশেষ ভগৱান বা দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ [[থেয়্যাম]], [[থিৰায়াট্টম]], পুথামথিৰা, কান্নিয়াৰকলি আৰু [[কুম্মত্তিকালি|কুম্মত্তি]]ৰ দৰে ভক্তিমূলক লোককলা পৰিৱেশন কৰা হয়। পনাপাট্টু আৰু থোট্টামপাট্টুৰ দৰে কলাসমূহ গীতৰ ৰূপত ৰচনা কৰা হয়। কোলকালি, [[মাৰ্গম কলি|মাৰ্গমকালি]], [[Daffmuttu|দাফুমুত্তুকলি]] আদিত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰভাৱ বৰ বেছি প্ৰবল নহয়। আনহাতে, যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে সমাজৰ সামগ্ৰিক সমৃদ্ধি অনা, কু-দৃষ্টি বা অপদেৱতাক খেদা অথবা সন্তান লাভ কৰা। এই কৃপা লাভ কৰিবলৈ [[গন্ধৰ্ব]] আৰু [[নাগ|নাগসকলৰ]] পূজা কৰা হয়। এই যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ ভিতৰত পাম্বিনথুল্লাল, পূপ্পাডাথুল্লাল, কোলামথুল্লাল, মালয়ানকেট্টু আদি অন্তৰ্ভুক্ত।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থেয়্যাম]]''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক নৃত্যশৈলী। এই কলাবিধ প্ৰায় ১,৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ আগতে আৰম্ভ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই এক জীৱন্ত আৰু ৰঙীন কলা য’ত গধুৰ ৰূপসজ্জা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে সংগীত আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণ সংগত কৰা হয়। এই নৃত্যটো কিছুমান বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ পুৰুষ সদস্যসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেৱ-দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ আশীৰ্বাদ, সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। থেয়্যাম<ref>{{Cite web |date=2023-06-29 |title=Theyyam: The Indian trance where men become gods |url=https://www.bbc.com/travel/article/20230628-theyyam-the-indian-trance-where-men-become-gods |access-date=2025-05-20 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> সাধাৰণতে অক্টোবৰৰপৰা মে' মাহৰ ভিতৰত শীতকালত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''পাদয়ানি''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত লোককলা য’ত বিশাল শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এইটো সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত হোৱা ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই কলাবিধত মুখা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। পাদয়ানিত ব্যৱহৃত মুখাবোৰ সাধাৰণতে কাঠ, বাঁহ বা মাটিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এইবোৰ উজ্জ্বল ৰং আৰু জটিল নক্সাৰে সজোৱা হয়। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে পৌৰাণিক কাহিনী বা সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে দৰ্শকক মনোৰঞ্জন দিয়া আৰু শিক্ষিত কৰা।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থিৰায়াট্টম]]''' হৈছে এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান যিটো প্ৰায়ে কালী, দুৰ্গা আৰু ভদ্ৰকালীৰ দৰে দেৱীৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত আকৰ্ষণীয় সাজ-পোছাক আৰু ৰূপসজ্জা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। থিৰায়াট্টম কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰদ্বাৰা দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই কলাবিধ সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} == ৰাজনীতি == কেৰালাৰ বেছিভাগ লোকেই দুটা প্ৰধান ৰাজনৈতিক মিত্ৰজোঁটৰ যিকোনো এটাৰ সৈতে জড়িত। এই মিত্ৰজোঁট দুটা হৈছে [[ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (UDF) আৰু [[লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (LDF)। ইয়াৰ আঞ্চলিক দলসমূহৰ ভিতৰত [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ]] (IUML), [[কেৰালা কংগ্ৰেছ]]ৰ বিভিন্ন গোট, [[ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী (ইণ্ডিয়া)|ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী]]ৰ বিভিন্ন গোট আৰু বহুতো সৰু সৰু দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহত ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ দেখা যায়। বহুতো কেৰালাবাসীয়ে তেওঁলোকৰ ডেকা বয়সৰ দিনবোৰ স্মৰণ কৰে, যিবোৰ সময় তেওঁলোকে স্থানীয় চাহৰ দোকানত ("চায়া কাদা") ৰাজনীতিৰ আলোচনা কৰি অতিবাহিত কৰিছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} == যুদ্ধকলা আৰু ক্ৰীড়া == কেৰালাৰ নিজা থলুৱা [[যুদ্ধকলা]] আছে। ইয়াক '[[কালৰিপায়াট্টু]]' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটো 'কালৰি' (অৰ্থাৎ স্থান, মৰণা মৰা ঠাই বা যুদ্ধক্ষেত্ৰ) আৰু 'পায়াত্তু' (অৰ্থাৎ ব্যায়াম বা অভ্যাস) শব্দৰপৰা আহিছে। এই কলাবিধৰ ওপৰত কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণবাদী অতীত আৰু আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ প্ৰভাৱ আছে। মৌখিক পৰম্পৰা অনুসৰি কালৰিপায়াট্টুৰ সৃষ্টি পৰশুৰামে কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক প্ৰায় দুশ বছৰ ধৰি নিষিদ্ধ কৰি ৰাখিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কেৰালাবাসীৰ মাজত ই তীব্ৰভাৱে পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে। ইয়াৰ সৈতে ই বিশ্বজুৰি লাহে লাহে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কেৰালাৰ একেবাৰে উত্তৰ প্ৰান্ত অৰ্থাৎ উত্তৰ মালাৱাৰত উৎপত্তি হোৱা আন দুবিধ জনপ্ৰিয় ধৰ্মীয় কলা হৈছে '[[থেয়্যাম]]' আৰু '[[পূৰক্কালি]]'।{{Citation needed|date=December 2024}} 'কোলকালি' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ [[মালাৱাৰ জিলা|মালাৱাৰ]] অঞ্চলত পৰিৱেশন কৰা এক লোককলা। ইয়াত নৃত্যশিল্পীসকলে এটা বৃত্তত ঘূৰি ঘূৰি সৰু সৰু লাঠীৰে কোবাই আৰু বিশেষ খোজেৰে তাল ৰক্ষা কৰে।<ref name="12nf">{{cite book |last1=Jha |first1=Makhan |url=https://books.google.com/books?id=b_a4G_Tw2ycC&dq=kolkali&pg=PA58 |title=The Muslim Tribes of Lakshadweep Islands: An Anthropological Appraisal of Island Ecology and Cultural Perceptions |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd. |year=1997 |isbn=978-81-7533-032-0 |language=en |access-date=28 November 2020}}</ref> আধুনিক যুগত পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু যুদ্ধকলাৰ ঠাই বেছিভাগেই জনপ্ৰিয় খেলসমূহে লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[ক্ৰিকেট]], [[কাবাডী]], [[ফুটবল]]), বেডমিণ্টন আদি প্ৰধান। ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) খেলা কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰালা দলটো কেৰালাৰে আছিল। বৰ্তমান কেৰালাত [[কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ]] আৰু গোকুলম কেৰালা এফ চি নামৰ ফুটবল ক্লাব দুটা সক্ৰিয় হৈ আছে। অতীতত ভিভা কেৰালা আৰু এফ চি কোচিন এই ৰাজ্যখনৰ আন দুটা ডাঙৰ ফুটবল ক্লাব আছিল। == বৰ্ষপঞ্জী == [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী]] কেৰালাৰ এক থলুৱা প্ৰাচীন সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী। ইয়াক মূলতঃ কৃষি কাৰ্য আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == কেৰালাৰ সংস্কৃতিত প্ৰাণী == === হাতী === [[File:Thrippunithura-Elephant-end-of-pooram-2 crop.jpg|thumb|right|'[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]'ৰ উৎসৱৰ সময়ত বিশেষভাৱে সজোৱা হাতী। কেৰালাৰ হাতীসমূহ কেৰালাবাসীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। ]] হাতী এই ৰাজ্যৰ সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। কেৰালাৰ প্ৰায় সকলো স্থানীয় উৎসৱতে অন্ততঃ এটাকৈ সুন্দৰকৈ সজোৱা হাতী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ভাৰতৰ ভিতৰতে কেৰালাতে আটাইতকৈ বেছি পোহনীয়া হাতী আছে। ইয়াত প্ৰায় ৭০০টা [[ভাৰতীয় হাতী]] আছে, যাৰ গৰাকী বিভিন্ন মন্দিৰ আৰু ব্যক্তিগত ব্যক্তি।<ref name="Varghese2006">{{cite book |author=Theresa Varghese |url=https://books.google.com/books?id=lDhuAAAAMAAJ |title=Stark World Kerala |publisher=Stark World Pub. |year=2006 |isbn=978-8190250511 |page=224 |access-date=17 November 2012}}</ref> এই হাতীবোৰক মূলতঃ সমগ্ৰ ৰাজ্যতে উদ্‌যাপন কৰা উৎসৱসমূহৰ শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজ্যখনত বছৰি ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে কিছুমান প্ৰাণী প্ৰেমীয়ে এই উৎসৱবোৰৰ সময়ত পোহনীয়া হাতীৰ অত্যধিক খাটনি বা পৰিশ্ৰমক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="1000hrs">{{cite news |date=4 March 2010 |title=India's overworked elephants |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm |access-date=30 May 2015 |work=BBC}}</ref> মালয়ালম সাহিত্যত হাতীক "[[সহ্যাদ্ৰী|সহ্য]]ৰ পুত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name="Satchidanandan2001">{{cite book |author=K. Satchidanandan |url=https://books.google.com/books?id=AXiNXRM_KzMC&pg=PR14 |title=Indian Poetry: Modernism and After |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |isbn=978-8126010929 |pages=14– |access-date=17 November 2012}}</ref> হাতী হৈছে কেৰালাৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী আৰু ইয়াক [[কেৰালা চৰকাৰ|কেৰালা চৰকাৰৰ]] ৰাজ্যিক প্ৰতীকত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।<ref name="Profile">{{cite web |title=About Kerala |url=https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111218081930/https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-date=18 December 2011 |access-date=17 November 2012 |publisher=Government of Kerala}}</ref> === সাপ === [[সৰ্প কাভু]] (যাৰ অৰ্থ 'সৰ্পৰ পৱিত্ৰ উদ্যান') হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যত দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ সৰু পৰম্পৰাগত গছ-গছনিৰ উদ্যান বা বননি। এই প্ৰাকৃতিক বননিবোৰত সাধাৰণতে কেইবাজনো 'নাগ দেৱতা' (সৰ্প দেৱতা)ৰ প্ৰতীক থাকে। এই দেৱতাসকলক যৌথ পৰিয়াল বা '[[থাৰাভাড]]'সমূহৰদ্বাৰা পূজা কৰা হৈছিল। এইটো 'নাগাৰাধনা' (সৰ্প পূজা)ৰ এটা অংশ আছিল, যিটো অতীতৰ শতিকাবোৰত কেৰালাবাসীৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। কেৰালাৰ [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণৰপৰা আৰম্ভ কৰি জনজাতীয় সম্প্ৰদায়লৈকে প্ৰায় প্ৰতিটো হিন্দু সম্প্ৰদায়ে এই প্ৰথা পালন কৰি আহিছিল। == উৎসৱসমূহ == === ওনাম === {{main|ওনাম}} [[File:Onam Thriuvathira Dance.jpg|thumb|'তিৰুৱাথিৰা' হৈছে মহিলাসকলে ঘূৰণীয়া হৈ কৰা এটা নৃত্য। ওণমৰ ভোজ (সধ্যা) ৰান্ধি আজৰি হোৱাৰ পিছত জিৰণি ল’বলৈ এই নৃত্য কৰা হয়। এইটো ওণম উৎসৱৰ এটা পৰম্পৰা। ]] (মালয়ালম: ഓണം) ওনাম কেৰালাৰ লোকসকলে উদ্‌যাপন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এইটো কেৰালাৰ ৰাজ্যিক উৎসৱ। ওনামৰ পূৰ্বসন্ধিয়া (উথ্ৰাদম)ৰপৰা চতুৰ্থ ওনাম দিনলৈকে ইয়াত একেৰাহে ৪ দিন চৰকাৰী বন্ধ থাকে। ওনাম উৎসৱ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] বৰ্ষপঞ্জীৰ চিংগম মাহত (আগষ্ট – ছেপ্টেম্বৰ) পৰে। এই উৎসৱে [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[বামন]]ৰ স্মৰণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ই ৰজা [[মহাবলী]]ৰ গৃহপ্ৰত্যাৱৰ্তনকো সূচায়। মালয়ালীসকলে মহাবলী জগতলৈ নিৰ্বাসিত হোৱা এজন ন্যায়পৰায়ণ আৰু ধাৰ্মিক ৰজা বুলি গণ্য কৰে। ওণমৰ কিছুমান সাংস্কৃতিক উপাদান হৈছে ৱাল্লাম কলি (নাও খেল), পুলিক্কালি, পুক্কালাম (ফুলৰ দলিচা), ওণাথাপ্পন, থুম্বী থুল্লাল, ওণাভিল্লু, কাজচাক্কুলা, ওণাপোত্তন আৰু আত্তা চাময়ম। এই উৎসৱৰ সময়ত 'ওনাম সধ্যা' (ওনামৰ বিশেষ ভোজ)ৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াত কল পাতত বিভিন্ন ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱ উদ্‌যাপনকাৰীসকলে এই বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে 'ওনাম কডি' (নতুন সাজ-পোছাক) পৰিধান কৰে। === মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহ === 케ৰালাত বহুসংখ্যক মন্দিৰ আছে। এই মন্দিৰসমূহত অঞ্চলটোৰ বিশেষ আৰু কেতিয়াবা প্ৰতিটো মন্দিৰৰে নিজা অনন্য বাৰ্ষিক উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপন কৰা হয়। প্ৰতিটো মন্দিৰৰে সৃষ্টিৰ আঁৰত একোটা আকৰ্ষণীয় ইতিহাস থাকে। মালাৱাৰ অঞ্চলত '[[থেয়্যাম]]' নামৰ এক সুকীয়া কলাৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যিয়ে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহৰ সৈতে সৰু সৰু কাৰ্নিভাল বা মেলাৰো আয়োজন কৰা হয়। [[ত্ৰিছূৰ পুৰম]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মন্দিৰ উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == টোকা == {{reflist}} == সমল == * {{Citation |surname1 = Bhagyalekshmy |given1 = S |year = 2004 |title = Contribution of Travancore to Karnatic Music |journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) |url = http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |access-date = 12 January 2006 |archive-date = 20 February 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050800/http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |url-status = dead }}. * {{Citation | surname1 = Bhagyalekshmy | given1 = S | year = 2004d | title = Contribution of Travancore to Karnatic Music | journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) | pages = 29–37 | url = http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | access-date = 20 January 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050746/http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | archive-date = 20 February 2006 }} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}} * {{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}} * {{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|edition=Malayalam}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070427200406/http://www.cs.princeton.edu/~mp/malayalam/copy/prdkerala.org/artandculture.htm প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংযোগ: কেৰেলাৰ পৰিৱেশ্য কলাৰ বিষয়ে অতিৰিক্ত তথ্য] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] 2fple3dig0i6fzx2066oy4kljp8x51q 622636 622633 2026-08-02T06:11:15Z AjayDas 12623 /* লোকসংস্কৃতি */ 622636 wikitext text/x-wiki [[File:India-KERALA.svg|thumb|ভাৰতৰ ভিতৰত কেৰালাৰ অৱস্থান]] [[File:Nileshwar 22.jpg|thumbnail|[[কানহাংগড়|কানহাংগড়ৰ]] এটা মন্দিৰৰ সমদল]] '''কেৰালাৰ সংস্কৃতি''' {{en|Culture of Kerala}} বহু হাজাৰ বছৰ ধৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ ওপৰত ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ আৰু বিদেশৰ প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref>{{Cite book|first=A. Sreedhara |last=Menon|year=1978|title=Cultural Heritage of Kerala: an introduction|publisher=East-West Publications}}</ref><ref name="Orpa Slapak">{{Cite book|url=https://google.com|title=The Jews of India: A Story of Three Communities|first=Orpa |last=Slapak|publisher=[[The Israel Museum]]|location=Jerusalem|year=2003|page=27|isbn=965-278-179-7}}.</ref> এই সংস্কৃতি ইয়াৰ প্ৰাচীনতা আৰু [[মালয়ালী মানুহ|মালয়ালী লোকসকলৰ]] ধাৰাবাহিকতাৰ বাবে জনাজাত।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_7">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=7}}.</ref> প্ৰাচীন কালত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত আৰু বিদেশৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনৰ বাবে আধুনিক কেৰালা সমাজখন গঢ়ি উঠিছিল।<ref name="Orpa Slapak"/><ref>{{Cite book|last=Nayar|first=Balachandran|year=1974|title=In quest of Kerala}}</ref><ref>{{Cite book|last=Smith|first=Bardwell|year=1976|title=Religion and social conflict in South Asia|publisher=[[Brill Publishers]]}}</ref> কেৰালাৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি অনুমাণিক খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰপৰা হৈছিল। সেই সময়ত এই অঞ্চলটো ‘তামিলাগম’ নামৰ এটা ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই অঞ্চলটো উমৈহতীয়া [[:Category:Tamil culture|তামিল সংস্কৃতিৰ]]দ্বাৰা পৰিচিত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চেৰা, চোলা আৰু পাণ্ড্য ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সেই সময়ত কেৰালাৰ সংগীত, নৃত্য আৰু ভাষা সমগ্ৰ তামিbackgroundলগমৰ দৰেই আছিল। প্ৰথমতে ইয়াৰ ভাষা আছিল দ্ৰাবিড় ভাষা আৰু পিছলৈ তামিল হৈছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004_6">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004|p=6}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৫০০ ৰপৰা ২০০০ বছৰ আগৰ [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যৰও]] ইয়াত প্ৰভাৱ আছিল। দ্ৰাবিড়ীয় নীতি-নিয়মৰ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল। ধৰ্মীয় আন্দোলনৰ পুনৰুত্থান আৰু জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা [[History of the Indian caste system#Reform movements|সংস্কাৰ আন্দোলনেও]] ইয়াত সহায় কৰিছিল।<ref>Srinivas, Narasimhachar (1980) India: social structure. {{ISBN|0-878-55415-7}}</ref><ref>Filippo Osella, Caroline Osella (2000) Social mobility in Kerala: modernity and identity in conflict. Pluto Press</ref><ref>University of Kerala. Dept. of History, University of Allahabad. Dept. of Modern Indian History, University of Travancore (1966) Journal of Indian history: Volume 44</ref> দৃঢ় সামাজিক মূল্যবোধ, [[বুদ্ধিমত্তা]] আৰু সামাজিক প্ৰগতিশীলতাৰ আদৰক সাধাৰণতে [[মালয়ালী|মালয়ালী]] সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Menon|first=Geeta |title= Why Kerala Means Strong Women, Intermingling Cultures and Education |website=[[NYU Stern]] |url=https://nyu.edu |access-date=2024-04-21}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Törnquist |first=Olle |date=2001 |title=Movement, Politics and Development: The Case of Kerala |url=https://jstor.org |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=11/12 |pages=57–87 |doi=10.2307/3518227 |jstor=3518227 |issn=0970-0293|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Mattumannil |first=Shahul Hameed |date=2024-12-31 |title=The left approach to social diversity: How the Communist Party interacted with Kerala's social landscape? |journal=Cogent Social Sciences |language=en |volume=10 |issue=1 |article-number=2292840 |doi=10.1080/23311886.2023.2292840 |issn=2331-1886|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kumar |first=Vipin |date=April 2008 |title=Politics of laughter: An introduction to the 1990s' Malayalam popular comic film |url=http://tandfonline.com |journal=South Asian Popular Culture |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=13–28 |doi=10.1080/14746680701878513 |issn=1474-6689|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Raja |first=K. Kunjunni |date=1974 |title=Renaissance in Malayalam Writing |url=https://jstor.org |journal=Indian Literature |volume=17 |issue=1/2 |pages=166–171 |jstor=23329869 |issn=0019-5804}}</ref> == পৰিৱেশ্য কলা == [[File:Thirayattam -( Bagavathi vellattu ).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম -( ভগৱতী ভেল্লাট্টু )]] কেৰালাৰ থলুৱা ধ্ৰুপদী পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[কুডিয়াট্টম]]' অন্যতম। ই একপ্ৰকাৰৰ [[সংস্কৃত]] নাটক বা থিয়েটাৰ। ইয়াক [[ইউনেস্ক’]]ই মানৱ ঐতিহ্য কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। কথাকলি হৈছে এক ৫০০ বছৰ পুৰণি নৃত্য-নাটিকা। ই প্ৰাচীন মহাকাব্যসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰে। ইয়াৰ নামটো 'কথা' (কাহিনী) আৰু 'কলি' (প্ৰদৰ্শন) শব্দৰপৰা আহিছে। '[[কেৰালা নটনম]]' হৈছে কথাকলিৰপৰা বিকশিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় ৰূপ। ইয়াক বিংশ শতিকাত নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ|গুৰু গোপীনাথে]] বিকাশ কৰিছিল। আনহাতে '[[কোথু]]' হৈছে আধুনিক কমেডীৰ দৰে এক ধেমেলীয়া পৰিৱেশ্য কলা। এই প্ৰাচীন কলাবিধ প্ৰথমতে কেৱল মন্দিৰৰ ভিতৰতে আবদ্ধ আছিল। পিছলৈ ইয়াক মণি মাধৱ চাক্যাৰে জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। কেৰালাৰ অন্যান্য পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত '[[মোহিনীঅট্টম]]' অন্যতম। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মোহিনীৰ নৃত্য।" এইটো মহিলাসকলে পৰিৱেশন কৰা এক আকৰ্ষণীয় নৃত্য। ইয়াৰ সৈতে সংগীত সংগত কৰা হয়। '[[ওট্টমথুল্লাল|থুল্লাল]]', '[[থিৰায়াট্টম]]', '[[পড়য়নি]]' আৰু '[[থেয়্যাম]]' কেৰালাৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশ্য কলা। '[[থিৰায়াট্টম]]' কেৰালাৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট জনগোষ্ঠীয় কলাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এইটো এক জীৱন্ত ধৰ্মীয় বাৰ্ষিক পৰিৱেশ্য কলা। ইয়াক পৱিত্ৰ উদ্যান ("কাভুকাল") আৰু গাঁৱৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>"Thirayattam",(Folklore Text -malayalam, Moorkkanad Peethambaran) State Institute of language, Kerala {{ISBN|978-81-200-4294-0}}</ref> কেৰালাত কেইবাটাও জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ ৰূপো আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ মালাৱাৰৰ ৰঙীন মুখা-নৃত্য '[[কুম্মত্তিকালি]]' ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। '[[কন্যাৰকালি]]' নৃত্যক 'দেসাথুকলি' বুলিও জনা যায়। এইসমূহ খৰতকীয়া আৰু যুদ্ধধৰ্মী নৃত্য। এই নৃত্যসমূহ তালবদ্ধ ভক্তিভৰা লোকগীত আৰু অসুৰবাদ্যৰ সৈতে সংগত কৰা হয়। অন্যান্য কিছুমান পৰিৱেশ্য কলাৰ খ্ৰীষ্টধৰ্ম বা [[ইছলাম]] ধৰ্মৰ সৈতে সংযোগ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত '[[ওপ্পানা]]' অন্যতম। ই কেৰালাৰ মুছলমানসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই মালাৱাৰৰ থলুৱা কলা। '[[ওপ্পানা]]' নৃত্যত হাত-চাপৰি আৰু গানৰ তালে তালে দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} '[[মাৰ্গম কলি]]' হৈছে কেৰালাৰ এটা বৃত্তাকাৰ দলীয় নৃত্য। ইয়াক [[চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকল|চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলে]] পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{cite web |date=2009-06-08 |title=Margam Kali – History, Text, Lyrics, Theme, Early Reference and Modern Developments |url=http://www.nasrani.net/2009/05/04/margam-kali-history-theme-early-reference-and-modern-developments/ |access-date=2017-02-22 |website=Nasrani.net}}</ref> অৱশ্যে এই থলুৱা কলাসমূহৰ বেছিভাগেই বৰ্তমান পৰ্যটক বা যুৱ মহোৎসৱৰ বাবেহে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সাধাৰণ কেৰালাবাসীৰ মাজত ই বিশেষ জনপ্ৰিয় নহয়। গতিকে আজিকালি কিছুমান সমসাময়িক কলাই অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত তীব্ৰ ব্যংগাত্মক তথা ৰাজনৈতিকভাৱে অশুদ্ধ [[নাকল বা অনুকৰণ|অনুকৰণ]] (mimicry) আৰু পেৰডী অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=March 2011}} প্ৰকৃততে, সমসাময়িক শিল্পীসকলে প্ৰায়ে আৰ্থ-সামাজিক উচ্চ শ্ৰেণীক উপলুঙا কৰিবলৈ এই মাধ্যমসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। যোৱা কেইটামান দশকত '[[মালয়ালম চিনেমা]]' কলাত্মক প্ৰকাশৰ এক অতি জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছে। ই [[বলিউড]] আৰু [[হলিউড]] উভয়ৰে এক বিকল্প হিচাপে থিয় দিছে। === সংগীত === কেৰালাৰ ধ্ৰুপদী সংগীতত ভক্তিমূলক [[কৰ্ণাটকী সংগীত|কৰ্ণাটকী সংগীতৰ]] '[[ৰাগ]]' আৰু '[[তাল (সংগীত)|তাল]]'ৰ প্ৰভাৱ বেছি। এই কৰ্ণাটকী সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ এক থলুৱা কলা। উনবিংশ শতিকাৰ ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা [[স্বাতী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা]] এগৰাকী সংগীত ৰচক আৰু পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক কালত কেৰালাত কৰ্ণাটকী সংগীত জনপ্ৰিয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Bhagyalekshmy_2004d_29">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=29}}.</ref><ref name="Bhagyalekshmy_2004d_32">{{Harv|Bhagyalekshmy|2004d|p=32}}.</ref> ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ নিজা থলুৱা সংগীত পদ্ধতি আছে যাক 'সোপানম' বোলা হয়। ই হৈছে ৰাগ-ভিত্তিক গীতৰ এক খোপে খোপে কৰা ধীৰ পৰিৱেশন। উদাহৰণস্বৰূপে, '[[কথাকলি]]' নৃত্যত আৱহ সংগীত হিচাপে '[[সোপানম]]' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ [[Music of Kerala|পৰম্পৰাগত সংগীতৰ]] ভিতৰত '[[মেলাম]]' (পাণ্ডী আৰু পাঞ্চাৰী প্ৰকাৰ) অন্যতম। এইটো মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহত '[[চেন্দা]]' নামৰ এক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বজোৱা একপ্ৰকাৰৰ [[অৱনদ্ধ বাদ্য|তালবাদ্য]] সংগীত। এই সংগীত পৰিৱেশনত একেলগে প্ৰায় ১৫০ গৰাকী পৰ্যন্ত বাদ্যশিল্পী থাকিব পাৰে। প্ৰতিটো পৰিৱেশন প্ৰায় চাৰি ঘণ্টালৈকে চলিব পাৰে। '[[পঞ্চবাদ্যম]]' হৈছে আন একপ্ৰকাৰৰ তালবাদ্য সংগীত। ইয়াত পাঁচপ্ৰকাৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ডাঙৰ উৎসৱত প্ৰায় এশ গৰাকী শিল্পীয়ে ইয়াক বজাব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি এই তালবাদ্য সংগীত কেৰালাৰ বিভিন্ন অনন্য লোককলাৰ সৈতেও জড়িত। শেষত, ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই কেৰালাৰো [[জনপ্ৰিয় সংগীত]] মূলতঃ [[ভাৰতীয় চিনেমা|ভাৰতীয় চিনেমাৰ]] চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। কেৰালাৰ সংগীত সংস্কৃতিৰ আটাইতকেই স্মৰণীয় নামটো হৈছে মহান ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ [[কে জে যেছুদাস|কে. জে. যেছুদাস]]। == সাহিত্য == [[File:Malayala lipi.svg|thumbnail|[[মালয়ালম লিপি|মালয়ালম লিপিত]] লিখা 'মালয়াললিপি' শব্দ]] [[File:THUNCHAN MEMORIAL.jpg|thumbnail|left|300px|তুঞ্চথ এজুথাচান মালয়ালম বিশ্ববিদ্যালয় [[মালাপ্পুৰম জিলা|মালাপ্পুৰমৰ]] তিৰুৰৰ তুঞ্চন পৰম্বুত অৱস্থিত]] [[সংগম সাহিত্য|সংগম সাহিত্যক]] মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।<ref name="clt.1"/> [[মালয়ালম সাহিত্য]] উৎপত্তিকালৰফালৰপৰা অতি প্ৰাচীন। ইয়াত চতুৰ্দশ শতিকাৰ [[নিৰনম কবিসকল|নিৰনম কবিৰ]] (মাধৱ পনিকৰ, শংকৰ পনিকৰ আৰু ৰাম পনিকৰ) দৰে ব্যক্তিত্ব অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজিয়ে আধুনিক মালয়ালম ভাষা আৰু কেৰালাৰ থলুৱা কবিতাৰ সূচনা কৰিছিল। কিছুমান ভাষাবিদে দাবী কৰে যে [[ৱায়নাড|ৱায়নাডৰ]] [[এদাক্কাল গুহা|এদাক্কাল গুহাত]] পোৱা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ (প্ৰায় ১,৮০০ বছৰ পুৰণি) এটা শিলালিপি হৈছে মালয়ালম ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি। ইয়াত 'ঈ' (এই) আৰু 'পঝমা' (পুৰণি) নামৰ দুটা আধুনিক মালয়ালম শব্দ পোৱা গৈছে। এই শব্দ দুটা [[পুৰণি তামিল ভাষা|আটাইতকৈ পুৰণি তামিল ভাষাতো]] পোৱা নাযায়। সংগম সাহিত্যৰ ৰচনাসমূহক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী বুলি ধৰিব পাৰি।<ref name="clt.1" /> [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী|মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ]] উৎপত্তি খ্ৰীষ্টাব্দ ৮২৫ চনৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |title=Kollam Era |publisher=Indian Journal History of Science |access-date=30 December 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf |archive-date=27 May 2015 }}</ref><ref>{{Citation|title=Time measurement and calendar construction|author=Broughton Richmond|year=1956|pages=218|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{Cite book|title=History of Kerala|author=R. Leela Devi|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|pages=408|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ}}</ref> সৰ্বসন্মতিক্ৰমে খ্ৰীষ্টাব্দ ৮৪৯/৮৫০ ৰ [[কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলি|কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলিখনকেই]] [[পুৰণি মালয়ালম ভাষা|পুৰণি মালয়ালম ভাষাত]] লিখা আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম ৬০০ বছৰ ধৰি সাহিত্য বুলিলে মূলতঃ মৌখিক গীতিকা বা বেলাডক বুজাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[উত্তৰ মালাৱাৰ|উত্তৰ মালাৱাৰৰ]] '[[ভডক্কন পাত্তুকাল]]' (উত্তৰৰ গীতসমূহ) আৰু [[দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰ|দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰৰ]] 'থেক্কন পাত্তুকাল' (দক্ষিণৰ গীতসমূহ) প্ৰধান আছিল।<ref name="clt.1">{{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|page=453|id={{ASIN|8182676444|country=in}}|edition=Malayalam}}</ref> মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীনতম সাহিত্যিক ৰচনা হৈছে পুৰণি মালয়ালম ভাষাত ৰচিত '[[ৰামচৰিতম]]' আৰু '[[থিৰুনিজহালমালা]]' নামৰ দুখন [[মহাকাব্য]]। মালয়ালম সাহিত্যলৈ বৰ্তমানলৈকে ৬টা [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] আগবঢ়োৱা হৈছে। এইটো যিকোনো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ বাবে দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আৰু যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে তৃতীয় সৰ্বাধিক বঁটা।<ref>{{Cite news|title=Jnanpith given to Akkitham|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/jnanpith-given-to-akkitham/article32685581.ece|last=Naha|first=Abdul Latheef|date=24 September 2020|access-date=12 June 2021|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite news|title=Celebrated Malayalam poet Akkitham wins 2019 Jnanpith Award|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/celebrated-malayalam-poet-akkitham-wins-2019-jnanpith-award-119112900926_1.html|last=ANI|date=29 November 2019|access-date=12 June 2021|work=Business Standard}}</ref> ২০১৩ চনত এই ভাষাটোক "[[ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা]]" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |title='Classical' status for Malayalam |work=[[The Hindu]] |date=24 May 2013 |access-date=25 May 2013 |location=Thiruvananthapuram, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927134256/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece |archive-date=27 September 2013 |url-status=live}}</ref> পোন্ধৰ আৰু ষোড়শ শতিকাত কবি [[চেৰুচেৰী নাম্বুথিৰী]] ([[কান্নুৰ|কান্নুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books">{{Cite web |url=http://keralaliterature.com/old/author.php?authid=1473 |title=Cherussery (Krishnagadha) Malayalam author books |website=keralaliterature.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407052549/http://keralaliterature.com/old/author.php%3Fauthid%3D1473 |archive-date=7 April 2019 |url-status=dead }}</ref><ref name="mlm"/> [[তুঞ্চথু এজুথাচান]] ([[তিৰুৰ|তিৰুৰৰ]] ওচৰত জন্ম),<ref name="mlm"/> আৰু [[পুনথানম নাম্বুদিৰি]] ([[পেৰিনথালমান্না|পেৰিনথালমান্নাৰ]] ওচৰত জন্ম)<ref name="mlm"/><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |work=The Hindu}}</ref> আদি কবিসকলৰ প্ৰভাৱত এই ভাষাই বৰ্তমানৰ ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="mlm">{{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}}</ref><ref>Freeman, Rich (2003). "Genre and Society: The Literary Culture of Premodern Kerala". In Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia</ref> [[পালাক্কাদ|পালাক্কাদৰ]] এজন কবি [[কুঞ্চন নাম্বিয়াৰ|কুঞ্চন নাম্বিয়াৰেও]] 'থুল্লাল' নামৰ এটা নতুন সাহিত্য শাখাৰ জৰিয়তে আদি অৱস্থাত আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="mlm"/> ওঠৰ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধৰপৰা গদ্য সাহিত্য, সমালোচনা আৰু [[মালয়ালম সংবাদ জগত|মালয়ালম সাংবাদিকতাৰ]] আৰম্ভণি ঘটে। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ প্ৰথম ভ্ৰমণবৃত্তান্ত হৈছে মালয়ালম ভাষাত লিখা '[[ৱাৰ্থমানপ্পুস্তকমে]]'। ইয়াক ১৭৮৫ চনত [[পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰ|পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰে]] লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |title=The legacy of Kerala |year=2008 |publisher=D C Books |location=Kottayam, Kerala |isbn=978-81-264-2157-2 |edition=1st DCB}}</ref><ref>{{cite web |url=http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |title=August 23, 2010 Archives |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427073541/http://nasrani.net/2010/08/23/the-varthamanappusthakam-cathanar-paremmakkal/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> [[ভাৰতপ্পুঝা নদী|ভাৰতপ্পুঝা নদী]] (যাৰ আন এটা নাম পোন্নানি নদী) আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref name="mlm"/> খ্ৰীষ্টীয় ১৬-১৭ শতিকাৰ বহুতো [[আৰবী মালয়ালম ভাষা|আৰবী মালয়ালম]] ৰচনাত ব্যৱহৃত শব্দসমূহো আধুনিক মালয়ালম ভাষাৰ অতি ওচৰ চপা।<ref name="mlm" /><ref name="Deccan Chronicle">{{Cite web|date=15 October 2017|title=New university centre for Arabi Malayalam|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/151017/new-university-centre-for-arabi-malayalam.html|access-date=20 October 2020|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ [[ত্ৰিছূৰ|ত্ৰিছূৰৰ]] বাসিন্দা [[উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰ|উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰে]] 'আত্তাকথা' সাহিত্যৰ বিকাশত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="mlm" /> আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ [[আধুনিক মালয়ালমৰ ত্ৰিমূৰ্তি কবি|ত্ৰিমূৰ্তি কবিক]] ('কৱিত্ৰয়ম': [[কুমাৰন আছান]], [[বল্লথল নাৰায়ণ মেনন]] আৰু [[উল্লুৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ]]) কেৰালাৰ কবিতাক পুৰণি জটিলতা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰপৰা আঁতৰাই আনি এক অধিক সুৰীয়া বা গীতিকাব্যধৰ্মী ৰূপ দিয়াৰ বাবে জনাজাত। আধুনিক মালয়ালম ব্যাকৰণ উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে [[এ আৰ ৰাজা ৰাজা বৰ্মা|এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মাই]] লিখা '[[কেৰালা পাণিনীয়ম]]' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ ওপৰত আধাৰিত। == লোকসংস্কৃতি == [[File:Thirayattam(Pookkutty Thira).JPG|thumb|থিৰায়াট্টম (পুকুট্টী থিৰা)]] কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতি বা লোকবিদ্যাৰ ওপৰত সেই অঞ্চলৰ কৃষি পদ্ধতি আৰু শ্ৰমৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বীজ সিঁচা, কঠীয়া (nharu) ৰোপণ কৰা, বনবাত নিৰোৱা, শস্য চপোৱা আদি কৃষিৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে সুকীয়া ৰীতি-নীতি জড়িত হৈ আছে। এই পৰ্যায়বোৰৰ সৈতে বহুতো গীত আৰু পৰিৱেশ্য কলা সংগত কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কঠীয়া ৰোপণৰ সময়ত '[[Njattupattu|জ্ঞাত্টুপাত্তু]]' গীতবোৰ গোৱা হয়। কান্নিয়াৰ কলি, [[পদয়ানি]], [[মুদিয়েত্তু]], [[থিৰায়াট্টম]], মালভায়িয়াট্টম, [[থেয়্যাম]], কোথাচুৰীয়াট্টম, নিৰা, পুথাৰী আদি কেৰালাৰ কিছুমান আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোকসংস্কৃতি। উৎসৱৰ তাৰিখসমূহকে ধৰি কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ বেছিভাগ অংশই [[কোলাথুনাডু]]ৰ ৰজা [[কোলাথিৰীসকল]]ৰ শাসনকালত সংহিতাবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} কেৰালাৰ লোককলাসমূহক বহলভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি:<ref>{{cite web |url=http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |title=Essays on the Cultural Formation of Kerala |editor=P.J. Cherian |website=Keralahistory.ac.in |access-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310175337/http://www.keralahistory.ac.in/surviving.htm |archive-date=2014-03-10 |url-status=dead }}</ref> আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক (ধৰ্মীয়) আৰু অনুষ্ঠান-বহিৰ্ভূত (ধৰ্মনিৰপেক্ষ)। আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোককলাক পুনৰ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি: ভক্তিমূলক আৰু যাদুকৰী বা অলৌকিক। কোনো এক বিশেষ ভগৱান বা দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ [[থেয়্যাম]], [[থিৰায়াট্টম]], পুথামথিৰা, কান্নিয়াৰকলি আৰু [[কুম্মত্তিকালি|কুম্মত্তি]]ৰ দৰে ভক্তিমূলক লোককলা পৰিৱেশন কৰা হয়। পনাপাট্টু আৰু থোট্টামপাট্টুৰ দৰে কলাসমূহ গীতৰ ৰূপত ৰচনা কৰা হয়। কোলকালি, [[মাৰ্গমকালি]], [[ডাফমুট্টু| ডাফমুট্টু কলি]] আদিত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰভাৱ বৰ বেছি প্ৰবল নহয়। আনহাতে, যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে সমাজৰ সামগ্ৰিক সমৃদ্ধি অনা, কু-দৃষ্টি বা অপদেৱতাক খেদা অথবা সন্তান লাভ কৰা। এই কৃপা লাভ কৰিবলৈ [[গন্ধৰ্ব]] আৰু [[নাগ|নাগসকলৰ]] পূজা কৰা হয়। এই যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ ভিতৰত পাম্বিনথুল্লাল, পূপ্পাডাথুল্লাল, কোলামথুল্লাল, মালয়ানকেট্টু আদি অন্তৰ্ভুক্ত।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থেয়্যাম]]''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক নৃত্যশৈলী। এই কলাবিধ প্ৰায় ১,৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ আগতে আৰম্ভ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই এক জীৱন্ত আৰু ৰঙীন কলা য’ত গধুৰ ৰূপসজ্জা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে সংগীত আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণ সংগত কৰা হয়। এই নৃত্যটো কিছুমান বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ পুৰুষ সদস্যসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেৱ-দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ আশীৰ্বাদ, সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। থেয়্যাম<ref>{{Cite web |date=2023-06-29 |title=Theyyam: The Indian trance where men become gods |url=https://www.bbc.com/travel/article/20230628-theyyam-the-indian-trance-where-men-become-gods |access-date=2025-05-20 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> সাধাৰণতে অক্টোবৰৰপৰা মে' মাহৰ ভিতৰত শীতকালত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''পাদয়ানি''' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত লোককলা য’ত বিশাল শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এইটো সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত হোৱা ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই কলাবিধত মুখা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। পাদয়ানিত ব্যৱহৃত মুখাবোৰ সাধাৰণতে কাঠ, বাঁহ বা মাটিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এইবোৰ উজ্জ্বল ৰং আৰু জটিল নক্সাৰে সজোৱা হয়। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে পৌৰাণিক কাহিনী বা সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে দৰ্শকক মনোৰঞ্জন দিয়া আৰু শিক্ষিত কৰা।{{Citation needed|date=December 2024}} * '''[[থিৰায়াট্টম]]''' হৈছে এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান যিটো প্ৰায়ে কালী, দুৰ্গা আৰু ভদ্ৰকালীৰ দৰে দেৱীৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত আকৰ্ষণীয় সাজ-পোছাক আৰু ৰূপসজ্জা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। থিৰায়াট্টম কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰদ্বাৰা দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই কলাবিধ সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়।{{Citation needed|date=December 2024}} == ৰাজনীতি == কেৰালাৰ বেছিভাগ লোকেই দুটা প্ৰধান ৰাজনৈতিক মিত্ৰজোঁটৰ যিকোনো এটাৰ সৈতে জড়িত। এই মিত্ৰজোঁট দুটা হৈছে [[ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (UDF) আৰু [[লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (কেৰালা)|লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] (LDF)। ইয়াৰ আঞ্চলিক দলসমূহৰ ভিতৰত [[ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ]] (IUML), [[কেৰালা কংগ্ৰেছ]]ৰ বিভিন্ন গোট, [[ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী (ইণ্ডিয়া)|ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টী]]ৰ বিভিন্ন গোট আৰু বহুতো সৰু সৰু দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহত ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ দেখা যায়। বহুতো কেৰালাবাসীয়ে তেওঁলোকৰ ডেকা বয়সৰ দিনবোৰ স্মৰণ কৰে, যিবোৰ সময় তেওঁলোকে স্থানীয় চাহৰ দোকানত ("চায়া কাদা") ৰাজনীতিৰ আলোচনা কৰি অতিবাহিত কৰিছিল।{{Citation needed|date=December 2024}} == যুদ্ধকলা আৰু ক্ৰীড়া == কেৰালাৰ নিজা থলুৱা [[যুদ্ধকলা]] আছে। ইয়াক '[[কালৰিপায়াট্টু]]' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটো 'কালৰি' (অৰ্থাৎ স্থান, মৰণা মৰা ঠাই বা যুদ্ধক্ষেত্ৰ) আৰু 'পায়াত্তু' (অৰ্থাৎ ব্যায়াম বা অভ্যাস) শব্দৰপৰা আহিছে। এই কলাবিধৰ ওপৰত কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণবাদী অতীত আৰু আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ প্ৰভাৱ আছে। মৌখিক পৰম্পৰা অনুসৰি কালৰিপায়াট্টুৰ সৃষ্টি পৰশুৰামে কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক প্ৰায় দুশ বছৰ ধৰি নিষিদ্ধ কৰি ৰাখিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কেৰালাবাসীৰ মাজত ই তীব্ৰভাৱে পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে। ইয়াৰ সৈতে ই বিশ্বজুৰি লাহে লাহে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কেৰালাৰ একেবাৰে উত্তৰ প্ৰান্ত অৰ্থাৎ উত্তৰ মালাৱাৰত উৎপত্তি হোৱা আন দুবিধ জনপ্ৰিয় ধৰ্মীয় কলা হৈছে '[[থেয়্যাম]]' আৰু '[[পূৰক্কালি]]'।{{Citation needed|date=December 2024}} 'কোলকালি' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ [[মালাৱাৰ জিলা|মালাৱাৰ]] অঞ্চলত পৰিৱেশন কৰা এক লোককলা। ইয়াত নৃত্যশিল্পীসকলে এটা বৃত্তত ঘূৰি ঘূৰি সৰু সৰু লাঠীৰে কোবাই আৰু বিশেষ খোজেৰে তাল ৰক্ষা কৰে।<ref name="12nf">{{cite book |last1=Jha |first1=Makhan |url=https://books.google.com/books?id=b_a4G_Tw2ycC&dq=kolkali&pg=PA58 |title=The Muslim Tribes of Lakshadweep Islands: An Anthropological Appraisal of Island Ecology and Cultural Perceptions |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd. |year=1997 |isbn=978-81-7533-032-0 |language=en |access-date=28 November 2020}}</ref> আধুনিক যুগত পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু যুদ্ধকলাৰ ঠাই বেছিভাগেই জনপ্ৰিয় খেলসমূহে লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[ক্ৰিকেট]], [[কাবাডী]], [[ফুটবল]]), বেডমিণ্টন আদি প্ৰধান। ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) খেলা কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰালা দলটো কেৰালাৰে আছিল। বৰ্তমান কেৰালাত [[কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ]] আৰু গোকুলম কেৰালা এফ চি নামৰ ফুটবল ক্লাব দুটা সক্ৰিয় হৈ আছে। অতীতত ভিভা কেৰালা আৰু এফ চি কোচিন এই ৰাজ্যখনৰ আন দুটা ডাঙৰ ফুটবল ক্লাব আছিল। == বৰ্ষপঞ্জী == [[মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী]] কেৰালাৰ এক থলুৱা প্ৰাচীন সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী। ইয়াক মূলতঃ কৃষি কাৰ্য আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == কেৰালাৰ সংস্কৃতিত প্ৰাণী == === হাতী === [[File:Thrippunithura-Elephant-end-of-pooram-2 crop.jpg|thumb|right|'[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]'ৰ উৎসৱৰ সময়ত বিশেষভাৱে সজোৱা হাতী। কেৰালাৰ হাতীসমূহ কেৰালাবাসীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। ]] হাতী এই ৰাজ্যৰ সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। কেৰালাৰ প্ৰায় সকলো স্থানীয় উৎসৱতে অন্ততঃ এটাকৈ সুন্দৰকৈ সজোৱা হাতী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ভাৰতৰ ভিতৰতে কেৰালাতে আটাইতকৈ বেছি পোহনীয়া হাতী আছে। ইয়াত প্ৰায় ৭০০টা [[ভাৰতীয় হাতী]] আছে, যাৰ গৰাকী বিভিন্ন মন্দিৰ আৰু ব্যক্তিগত ব্যক্তি।<ref name="Varghese2006">{{cite book |author=Theresa Varghese |url=https://books.google.com/books?id=lDhuAAAAMAAJ |title=Stark World Kerala |publisher=Stark World Pub. |year=2006 |isbn=978-8190250511 |page=224 |access-date=17 November 2012}}</ref> এই হাতীবোৰক মূলতঃ সমগ্ৰ ৰাজ্যতে উদ্‌যাপন কৰা উৎসৱসমূহৰ শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজ্যখনত বছৰি ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে কিছুমান প্ৰাণী প্ৰেমীয়ে এই উৎসৱবোৰৰ সময়ত পোহনীয়া হাতীৰ অত্যধিক খাটনি বা পৰিশ্ৰমক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="1000hrs">{{cite news |date=4 March 2010 |title=India's overworked elephants |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm |access-date=30 May 2015 |work=BBC}}</ref> মালয়ালম সাহিত্যত হাতীক "[[সহ্যাদ্ৰী|সহ্য]]ৰ পুত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name="Satchidanandan2001">{{cite book |author=K. Satchidanandan |url=https://books.google.com/books?id=AXiNXRM_KzMC&pg=PR14 |title=Indian Poetry: Modernism and After |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |isbn=978-8126010929 |pages=14– |access-date=17 November 2012}}</ref> হাতী হৈছে কেৰালাৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী আৰু ইয়াক [[কেৰালা চৰকাৰ|কেৰালা চৰকাৰৰ]] ৰাজ্যিক প্ৰতীকত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।<ref name="Profile">{{cite web |title=About Kerala |url=https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111218081930/https://india.gov.in/knowindia/state_uts.php?id=37 |archive-date=18 December 2011 |access-date=17 November 2012 |publisher=Government of Kerala}}</ref> === সাপ === [[সৰ্প কাভু]] (যাৰ অৰ্থ 'সৰ্পৰ পৱিত্ৰ উদ্যান') হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যত দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ সৰু পৰম্পৰাগত গছ-গছনিৰ উদ্যান বা বননি। এই প্ৰাকৃতিক বননিবোৰত সাধাৰণতে কেইবাজনো 'নাগ দেৱতা' (সৰ্প দেৱতা)ৰ প্ৰতীক থাকে। এই দেৱতাসকলক যৌথ পৰিয়াল বা '[[থাৰাভাড]]'সমূহৰদ্বাৰা পূজা কৰা হৈছিল। এইটো 'নাগাৰাধনা' (সৰ্প পূজা)ৰ এটা অংশ আছিল, যিটো অতীতৰ শতিকাবোৰত কেৰালাবাসীৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। কেৰালাৰ [[নাম্বুদিৰি]] ব্ৰাহ্মণৰপৰা আৰম্ভ কৰি জনজাতীয় সম্প্ৰদায়লৈকে প্ৰায় প্ৰতিটো হিন্দু সম্প্ৰদায়ে এই প্ৰথা পালন কৰি আহিছিল। == উৎসৱসমূহ == === ওনাম === {{main|ওনাম}} [[File:Onam Thriuvathira Dance.jpg|thumb|'তিৰুৱাথিৰা' হৈছে মহিলাসকলে ঘূৰণীয়া হৈ কৰা এটা নৃত্য। ওণমৰ ভোজ (সধ্যা) ৰান্ধি আজৰি হোৱাৰ পিছত জিৰণি ল’বলৈ এই নৃত্য কৰা হয়। এইটো ওণম উৎসৱৰ এটা পৰম্পৰা। ]] (মালয়ালম: ഓണം) ওনাম কেৰালাৰ লোকসকলে উদ্‌যাপন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এইটো কেৰালাৰ ৰাজ্যিক উৎসৱ। ওনামৰ পূৰ্বসন্ধিয়া (উথ্ৰাদম)ৰপৰা চতুৰ্থ ওনাম দিনলৈকে ইয়াত একেৰাহে ৪ দিন চৰকাৰী বন্ধ থাকে। ওনাম উৎসৱ [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] বৰ্ষপঞ্জীৰ চিংগম মাহত (আগষ্ট – ছেপ্টেম্বৰ) পৰে। এই উৎসৱে [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[বামন]]ৰ স্মৰণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ই ৰজা [[মহাবলী]]ৰ গৃহপ্ৰত্যাৱৰ্তনকো সূচায়। মালয়ালীসকলে মহাবলী জগতলৈ নিৰ্বাসিত হোৱা এজন ন্যায়পৰায়ণ আৰু ধাৰ্মিক ৰজা বুলি গণ্য কৰে। ওণমৰ কিছুমান সাংস্কৃতিক উপাদান হৈছে ৱাল্লাম কলি (নাও খেল), পুলিক্কালি, পুক্কালাম (ফুলৰ দলিচা), ওণাথাপ্পন, থুম্বী থুল্লাল, ওণাভিল্লু, কাজচাক্কুলা, ওণাপোত্তন আৰু আত্তা চাময়ম। এই উৎসৱৰ সময়ত 'ওনাম সধ্যা' (ওনামৰ বিশেষ ভোজ)ৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াত কল পাতত বিভিন্ন ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱ উদ্‌যাপনকাৰীসকলে এই বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে 'ওনাম কডি' (নতুন সাজ-পোছাক) পৰিধান কৰে। === মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহ === 케ৰালাত বহুসংখ্যক মন্দিৰ আছে। এই মন্দিৰসমূহত অঞ্চলটোৰ বিশেষ আৰু কেতিয়াবা প্ৰতিটো মন্দিৰৰে নিজা অনন্য বাৰ্ষিক উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপন কৰা হয়। প্ৰতিটো মন্দিৰৰে সৃষ্টিৰ আঁৰত একোটা আকৰ্ষণীয় ইতিহাস থাকে। মালাৱাৰ অঞ্চলত '[[থেয়্যাম]]' নামৰ এক সুকীয়া কলাৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যিয়ে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহৰ সৈতে সৰু সৰু কাৰ্নিভাল বা মেলাৰো আয়োজন কৰা হয়। [[ত্ৰিছূৰ পুৰম]] হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মন্দিৰ উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == টোকা == {{reflist}} == সমল == * {{Citation |surname1 = Bhagyalekshmy |given1 = S |year = 2004 |title = Contribution of Travancore to Karnatic Music |journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) |url = http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |access-date = 12 January 2006 |archive-date = 20 February 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050800/http://www.kerala.gov.in/music/music1.pdf |url-status = dead }}. * {{Citation | surname1 = Bhagyalekshmy | given1 = S | year = 2004d | title = Contribution of Travancore to Karnatic Music | journal = Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala) | pages = 29–37 | url = http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | access-date = 20 January 2006 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20060220050746/http://www.kerala.gov.in/music/music4.pdf | archive-date = 20 February 2006 }} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |title=A Short History of Malayalam Literature |author=Dr. K. Ayyappa Panicker |url=https://archive.org/details/ASHORTHISTORYOFMALAYALAMLITERATURE |year=2006 |location=Thiruvananthapuram |publisher=Department of Information and Public Relations, Kerala}} * {{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}} * {{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|edition=Malayalam}} == বহিঃসংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20070427200406/http://www.cs.princeton.edu/~mp/malayalam/copy/prdkerala.org/artandculture.htm প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংযোগ: কেৰেলাৰ পৰিৱেশ্য কলাৰ বিষয়ে অতিৰিক্ত তথ্য] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] jjtbhy3bqtyc7z1hx3idgrcb792gscc 0 138229 622395 622365 2026-08-01T13:38:44Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মালাপ্পুৰম */ 622395 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 90l2v7hyqae1hdmfud41lk7rmdzqtwu 622424 622395 2026-08-01T16:23:33Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাচীন যুগ */ 622424 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 3ewf48a2jgx19j3of3ge07cxdt2vwse 622425 622424 2026-08-01T16:27:29Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 622425 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''[[Uru (boat)|Uru]]'', a type of ship built at [[Beypore]], [[Kozhikode|Calicut]]]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 512nmb7j2tv9vvqfjmh5xtw00r594yh 622434 622425 2026-08-01T16:42:55Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 622434 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''[[Uru (boat)|''উৰু'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 5ujcewedyqf3skrajnbihwb89g5c3x1 622435 622434 2026-08-01T16:43:43Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 622435 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] r76k1rg7ivyxduzlr3lh3352ww4g7sg 622447 622435 2026-08-01T16:53:34Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622447 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে।^[২] ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> Of these, the Triprangode inscription describes the agreement of [[Thavanur]].<ref name=":0" /> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] mmn72uwwrhwpf1m3d8l6tr8erohhev5 622448 622447 2026-08-01T16:54:58Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি */ 622448 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত।বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল।]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 9mc1h4r3tb4byknabezcv9grsogmx5t 622453 622448 2026-08-01T17:05:02Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622453 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="askh"/> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref name="Nadukani" /> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] jznlu4uwx0d5d7kd2o9aizbht6z8oqf 622454 622453 2026-08-01T17:06:46Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মালাপ্পুৰম */ 622454 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="askh"/> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)। * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] io24i0dcbvz2l0131utgxld6a9uee3m 622455 622454 2026-08-01T17:07:15Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কোজিকোডৰ উত্থান */ 622455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)। * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] sqiirxg24q08psege4dzcn5iarrdine 622457 622455 2026-08-01T17:08:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কোজিকোডৰ উত্থান */ 622457 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)। * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 1a81igjztssnb149956a2c2j6yie89w 622458 622457 2026-08-01T17:11:55Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মালাপ্পুৰম */ 622458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] cvp6z7tk89ohd117vwmugi1eaoemfhq 622466 622458 2026-08-01T17:21:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622466 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়। ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] r6fjvtrjj5ohe0ulrk1hf9lula7eeo4 622467 622466 2026-08-01T17:21:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ঔপনিৱেশিক যুগ */ 622467 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়। ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 0jbbkxlnghbla8dm162pkqujo01sz3v 622469 622467 2026-08-01T17:24:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ঔপনিৱেশিক যুগ */ 622469 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] kwwwthpa3a2wcbueudhgwc1u2l4bsq6 622472 622469 2026-08-01T17:27:35Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ৰাজকীয় পৰিয়াল */ 622472 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] d63dl15ehkqn2xaahabxtyw3bltqlz5 622482 622472 2026-08-01T17:34:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622482 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> He was part of the Parappanad royal family<ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 21vjc1inqyncn4l346gx517atsfnref 622486 622482 2026-08-01T17:36:53Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ */ 622486 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰসাদ==== ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] pst5ej3tlq0rv2wxvuhrnvlketqrfeg 622498 622486 2026-08-01T17:46:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622498 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 9c2986g0byiydz8jiyn4u7nsjz1d1ka 622604 622498 2026-08-01T23:40:00Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622604 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ‘কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল’ (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] hdlf0hnu5v7j0z075f9hjwcvrywlo1t 622605 622604 2026-08-01T23:40:44Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ভূগোল */ 622605 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 5o0ritn7l3v3zvp4ws527gs18gg86y9 622606 622605 2026-08-01T23:51:17Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পৰিবহন সেৱা */ 622606 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে মুম্বাই, বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, তিৰুৱনন্তপুৰম, ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] m9me4pik97455dla2f25v1wjbvd5bbq 622607 622606 2026-08-01T23:52:00Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কুঝিকোড */ 622607 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 0v7ee80kpxf5wrv1c9uvjiop6lwba18 622608 622607 2026-08-02T00:06:20Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কুঝিকোড */ 622608 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ====মালাপ্পুৰম==== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|কুট্টিপ্পুৰম দলং, ১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত।]] মালাপ্পুৰম জিলাখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে সু-সংযুক্ত। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-ৰ চাৰিটা ডিপ' (ষ্টেচন) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ—ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)—অতিক্ৰম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও বহুতো ৰাজ্যিক ঘাইপথে জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চল সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title= Length of PWD Roads in Malappuram |access-date=19 April 2020}}</ref> কেৰালা লোকনিৰ্মাণ বিভাগে (PWD) মালাপ্পুৰম জিলাত মুঠ ২,৬৮০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পথ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ২,৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ আৰু বাকী ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>[3]</ref> নাডুকানি চুৰাম (Nadukani Churam) ঘাটপথে মালাপ্পুৰমক [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=25 June 2019|access-date=1 March 2021|work=Mathrubhumi|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=dead}}</ref> নাডুকানি–পাৰাপ্পানংগাডি সড়কে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ নাডুকানি চুৰাম হৈ তামিলনাডুৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী পূৰ্বাঞ্চলীয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=12 February 2020 |publisher=Manorama Online}}</ref> জিলাখনৰ প্ৰথম আধুনিক পথ ১৮শ শতিকাত টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি তিৰুৰ–চালিয়াম সড়ক তানুৰ, পাৰাপ্পানংগাডি আৰু ভাল্লিক্কুন্নু হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[6]</ref> ইয়াৰ উপৰিও টিপু চুলতানে মালাপ্পুৰম–থামাৰাশ্বেৰী, মালাপ্পুৰম–পশ্চিমঘাট, ফেৰোক–কোট্টাক্কাল (তিৰুৰাঙ্গাড়ি হৈ) আৰু কোট্টাক্কাল–আংগাদিপুৰম সড়কসমূহৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd">{{cite book | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }}</ref> ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 3c4n5aomgdrr8kdxj3u6lps3d99o39q 622609 622608 2026-08-02T00:08:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মালাপ্পুৰম */ 622609 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ====মালাপ্পুৰম==== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|কুট্টিপ্পুৰম দলং, ১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত।]] মালাপ্পুৰম জিলাখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে সু-সংযুক্ত। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-ৰ চাৰিটা ডিপ' (ষ্টেচন) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ—ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)—অতিক্ৰম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও বহুতো ৰাজ্যিক ঘাইপথে জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চল সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title= Length of PWD Roads in Malappuram |access-date=19 April 2020}}</ref> কেৰালা লোকনিৰ্মাণ বিভাগে (PWD) মালাপ্পুৰম জিলাত মুঠ ২,৬৮০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পথ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ২,৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ আৰু বাকী ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>[3]</ref> নাডুকানি চুৰাম (Nadukani Churam) পথে মালাপ্পুৰমক [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=25 June 2019|access-date=1 March 2021|work=Mathrubhumi|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=dead}}</ref> নাডুকানি–পাৰাপ্পানংগাডি পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ নাডুকানি চুৰাম হৈ [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী পূৰ্বাঞ্চলীয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=12 February 2020 |publisher=Manorama Online}}</ref> জিলাখনৰ প্ৰথম আধুনিক পথ ১৮শ শতিকাত টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি তিৰুৰ–চালিয়াম সড়ক তানুৰ, পাৰাপ্পানংগাডি আৰু ভাল্লিক্কুন্নু হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[6]</ref> ইয়াৰ উপৰিও টিপু চুলতানে মালাপ্পুৰম–থামাৰাশ্বেৰী, মালাপ্পুৰম–পশ্চিমঘাট, ফেৰোক–কোট্টাক্কাল (তিৰুৰাঙ্গাড়ি হৈ) আৰু কোট্টাক্কাল–আংগাদিপুৰম সড়কসমূহৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd">{{cite book | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }}</ref> ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 3pp0vr1xxnvl2vt2fluo1ri2mz5tv6e 622610 622609 2026-08-02T00:10:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মালাপ্পুৰম */ 622610 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ====মালাপ্পুৰম==== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|কুট্টিপ্পুৰম দলং, ১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত।]] মালাপ্পুৰম জিলাখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে সু-সংযুক্ত। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-ৰ চাৰিটা ডিপ' (ষ্টেচন) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ—ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)—অতিক্ৰম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও বহুতো ৰাজ্যিক ঘাইপথে জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চল সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title= Length of PWD Roads in Malappuram |access-date=19 April 2020}}</ref> কেৰালা লোকনিৰ্মাণ বিভাগে (PWD) মালাপ্পুৰম জিলাত মুঠ ২,৬৮০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পথ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ২,৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ আৰু বাকী ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>[3]</ref> নাডুকানি চুৰাম (Nadukani Churam) পথে মালাপ্পুৰমক [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=25 June 2019|access-date=1 March 2021|work=Mathrubhumi|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=dead}}</ref> নাডুকানি–পাৰাপ্পানংগাডি পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ নাডুকানি চুৰাম হৈ [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী পূৰ্বাঞ্চলীয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=12 February 2020 |publisher=Manorama Online}}</ref> জিলাখনৰ প্ৰথম আধুনিক পথ ১৮শ শতিকাত টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি তিৰুৰ–চালিয়াম সড়ক তানুৰ, পাৰাপ্পানংগাডি আৰু ভাল্লিক্কুন্নু হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[6]</ref> ইয়াৰ উপৰিও টিপু চুলতানে মালাপ্পুৰম–থামাৰাশ্বেৰী, মালাপ্পুৰম–পশ্চিমঘাট, ফেৰোক–কোট্টাক্কাল (তিৰুৰাঙ্গাড়ি হৈ) আৰু কোট্টাক্কাল–আংগাদিপুৰম পথসমূহৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd">{{cite book | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }}</ref> ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] dxy1j6333tj822e52oltpppeg0netdy 622611 622610 2026-08-02T00:11:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 622611 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, [[ত্ৰিচূৰ]] জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ====মালাপ্পুৰম==== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|কুট্টিপ্পুৰম দলং, ১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত।]] মালাপ্পুৰম জিলাখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে সু-সংযুক্ত। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-ৰ চাৰিটা ডিপ' (ষ্টেচন) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ—ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)—অতিক্ৰম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও বহুতো ৰাজ্যিক ঘাইপথে জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চল সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title= Length of PWD Roads in Malappuram |access-date=19 April 2020}}</ref> কেৰালা লোকনিৰ্মাণ বিভাগে (PWD) মালাপ্পুৰম জিলাত মুঠ ২,৬৮০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পথ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ২,৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ আৰু বাকী ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>[3]</ref> নাডুকানি চুৰাম (Nadukani Churam) পথে মালাপ্পুৰমক [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=25 June 2019|access-date=1 March 2021|work=Mathrubhumi|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=dead}}</ref> নাডুকানি–পাৰাপ্পানংগাডি পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ নাডুকানি চুৰাম হৈ [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী পূৰ্বাঞ্চলীয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=12 February 2020 |publisher=Manorama Online}}</ref> জিলাখনৰ প্ৰথম আধুনিক পথ ১৮শ শতিকাত টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি তিৰুৰ–চালিয়াম সড়ক তানুৰ, পাৰাপ্পানংগাডি আৰু ভাল্লিক্কুন্নু হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[6]</ref> ইয়াৰ উপৰিও টিপু চুলতানে মালাপ্পুৰম–থামাৰাশ্বেৰী, মালাপ্পুৰম–পশ্চিমঘাট, ফেৰোক–কোট্টাক্কাল (তিৰুৰাঙ্গাড়ি হৈ) আৰু কোট্টাক্কাল–আংগাদিপুৰম পথসমূহৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd">{{cite book | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }}</ref> ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] hew6nzsslquuuif4lmot9nhmqwj25ty 622612 622611 2026-08-02T00:12:39Z নৰুনা বৰুৱা 44897 622612 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰ পৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, [[থ্ৰিচূৰ]] জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰিও, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিচাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিচা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰ পৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি । এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ , মানিবাৰ , মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ । পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত এক প্ৰকাৰৰ জাহাজ।]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহন সেৱা== ===পথ পৰিবহন=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰ পৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰ পৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান।Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ====মালাপ্পুৰম==== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|কুট্টিপ্পুৰম দলং, ১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত।]] মালাপ্পুৰম জিলাখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে সু-সংযুক্ত। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-ৰ চাৰিটা ডিপ' (ষ্টেচন) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ—ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)—অতিক্ৰম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও বহুতো ৰাজ্যিক ঘাইপথে জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চল সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title= Length of PWD Roads in Malappuram |access-date=19 April 2020}}</ref> কেৰালা লোকনিৰ্মাণ বিভাগে (PWD) মালাপ্পুৰম জিলাত মুঠ ২,৬৮০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পথ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ২,৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ আৰু বাকী ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>[3]</ref> নাডুকানি চুৰাম (Nadukani Churam) পথে মালাপ্পুৰমক [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=25 June 2019|access-date=1 March 2021|work=Mathrubhumi|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=dead}}</ref> নাডুকানি–পাৰাপ্পানংগাডি পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ নাডুকানি চুৰাম হৈ [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী পূৰ্বাঞ্চলীয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=12 February 2020 |publisher=Manorama Online}}</ref> জিলাখনৰ প্ৰথম আধুনিক পথ ১৮শ শতিকাত টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি তিৰুৰ–চালিয়াম সড়ক তানুৰ, পাৰাপ্পানংগাডি আৰু ভাল্লিক্কুন্নু হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[6]</ref> ইয়াৰ উপৰিও টিপু চুলতানে মালাপ্পুৰম–থামাৰাশ্বেৰী, মালাপ্পুৰম–পশ্চিমঘাট, ফেৰোক–কোট্টাক্কাল (তিৰুৰাঙ্গাড়ি হৈ) আৰু কোট্টাক্কাল–আংগাদিপুৰম পথসমূহৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd">{{cite book | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }}</ref> ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত । *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমূদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিচা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেঁতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here;<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] if4zrr1okjuu8lir0dw08sto09wydqb 622613 622612 2026-08-02T00:13:15Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622613 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দক্ষিণ মালাবাৰ | nickname = | settlement_type = ভৌগোলিক / ঐতিহাসিক এলেকা | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Calicut mini bypass.jpg | photo2a = Manjeri Town Calicut Road View.jpg | photo3a = Palakkad City, Kunnathurmedu.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 260 | foot_montage = '''ওপৰৰপৰা তললৈ:'''<br />কোজিকোডে মহানগৰ এলেকা, মালাপ্পুৰম মহানগৰ এলেকা, আৰু কুন্নাথুৰমেডুৰপৰা পালাক্কাড চহৰৰ দৃশ্য। }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = কেৰালা চৰকাৰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 7416 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8368794 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density_km2 = 1128 | population_demonym = | population_footnotes = (approx.)<ref name="A">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/Kerla.html |website=censusindia.gov.in |title= District Census Handbooks of Kerala - 2011 |access-date=26 July 2020}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 673***, 676***, 678***, 679*** and 680*** | registration_plate = KL-08, KL-09, KL-10, KL-11, KL-46, KL-49, KL-50, KL-51, KL-52, KL-53, KL-54, KL-55, KL-57, KL-65, KL-71, KL-75, KL-76, KL-77, KL-84 & KL-85 | blank1_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Niyamasabha]] constituencies | blank1_info_sec1 = 36<ref name="B">{{cite web |url=http://www.keralaassembly.org/election/Delimitation.pdf |website=Keralaassembly.org |title= Limits of assembly constituencies of Kerala |access-date=26 July 2020}}</ref> | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''দক্ষিণ মালাবাৰ ({{lang-en|South Malabar}})''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ এক ভৌগোলিক অঞ্চল, যি বৰ্তমানৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশ সামৰি আছে। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ হ'ল বৰ্তমানৰ কোঝিকোড জিলাৰ কোঝিকোড আৰু থামাৰাশ্বেৰী তালুক, ৱায়ানাড জিলাৰ মানন্তভাড়ী তালুক বাদে বাকী সমগ্ৰ অংশ, মালাপ্পুৰম জিলাৰ সম্পূৰ্ণ এলেকা, [[থ্ৰিচূৰ]] জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক, আৰু পালাক্কাড জিলাৰ চিট্টুৰ তালুকৰ কিছুমান অংশ বাদে বাকী সমগ্ৰ অঞ্চল। ইয়াৰ উপৰি, [[কোচি]] চহৰৰ ফৰ্ট কোচি অঞ্চলটোও ঐতিহাসিকভাৱে দক্ষিণ মালাবাৰৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' শব্দটোৱে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণত অৱস্থিত আৰু উত্তৰত ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড অঞ্চললৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক বুজায়।<ref name="Logan">{{Cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual (Volume-I) |publisher=Asian Educational Services |year=2010 |isbn=9788120604476 |location=New Delhi}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত দক্ষিণ মালাবাৰৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আছিল নাৰিকল, মালাবাৰৰ জালুক (গ'লমৰিচ) আৰু টাইলছ উৎপাদনত। <ref>Pamela Nightingale, ‘[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পূৰ্বৰ [[মাদ্ৰাজ]] প্ৰেচিডেন্সীৰ প্ৰশাসনিক নথি অনুসৰি, ১৮৪৪ চনত ৰোপণ কৰা নীলাম্বুৰৰ চৰকাৰী চেগুন (টিক) বাগিছাখনেই মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বাগিছা আছিল।<ref name="Mbsp">{{cite book |url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf |title=The Madras Presidency (1881-1931) |last=Boag |first=GT |publisher=Government of Madras |location=Madras |year=1933 |page=63 |access-date=2026-07-31 |archivedate=2021-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf }}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মালাবাৰ উপকূলৰ দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল। ফলস্বৰূপে, বেইপোৰ আৰু ফৰ্ট কোচিৰ বন্দৰৰ জৰিয়তে আৰব সাগৰৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্য পথলৈ ইয়াৰ সহজ প্ৰৱেশাধিকাৰ আছিল। [[কেৰালা]]ৰ প্ৰথম ৰে'লপথটোও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি তিৰুৰৰপৰা বেইপোৰলৈ বিস্তৃত আছিল। কোজিকোড সমগ্ৰ মালাবাৰ অঞ্চলৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ। ইয়াৰ পিছতে পালাক্কাড মালাবাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চহৰ। দক্ষিণ মালাবাৰৰ উত্তৰত আছে উত্তৰ মালাবাৰ (কোৰাপুঝা নদী), পূবত আছে নীলগিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু পালাক্কাড গেপ, যিয়ে কইম্বাটুৰৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে; দক্ষিণত আছে কোচিন ৰাজ্য আৰু পশ্চিমত আছে [[আৰব সাগৰ]]। দক্ষিণ মালাবাৰৰ অন্তৰ্গত ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহ হৈছে নেদিয়িৰুপ্পু স্বৰূপম, এৰানাড, ভাল্লুভানাড, পাৰাপ্পানাড, কাভালাপ্পাৰা, ভেট্টাথুনাড, নিলাম্বুৰ ৰাজ্য, নেদুংগাড়ি আৰু পালাক্কাড। মালাবাৰ অঞ্চলৰ আটাইতকৈ দীঘল তিনিখন নদী। সেয়া হৈছে ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাদালুণ্ডি। এই তিনিখন নদী দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বলৈকে মালাবাৰ শব্দটো বিদেশী বাণিজ্যিক মহলত সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="C">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> ইয়াৰো আগতে মালাবাৰ শব্দটোৱে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত কেৰালাৰ সংলগ্ন তুলু নাডু আৰু কন্যাকুমাৰী অঞ্চলকো সামৰি লৈছিল। মালাবাৰৰ বাসিন্দাসকলক মালাবাৰী বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }}</ref><ref>{{cite book | author = V. Nagam Aiya | year=1906 | title=The Travancore State Manual | publisher=Travancore Government Press | url= https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up }}</ref> বৰ্তমানো মালাবাৰ শব্দটো [[ভাৰত]]ৰ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষষ্ঠ শতিকাত আৰব নাবিকসকলে কেৰালাক "মালে" (Male) নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। কিন্তু এই নামৰ প্ৰথম অংশ "মালে" ইয়াতকৈও আগতেই কচমাছ ইণ্ডিকপ্লেউষ্টেছ (Cosmas Indicopleustes)ৰ গ্ৰন্থ Topography ত উল্লেখ পোৱা যায়। "মালাবাৰ" শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ ''মালা'' অৰ্থাৎ ''পাহাৰ'' <ref>C. A. Innes and F. B. Evans, ''Malabar and Anjengo, volume 1'', Madras District Gazetteers (Madras: Government Press, 1915), p. 2.</ref><ref>M. T. Narayanan, ''[https://books.google.com/books?id=kHtbkuXruzwC Agrarian Relations in Late Medieval Malabar]'' (New Delhi: Northern Book Centre, 2003), xvi–xvii.</ref> আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ ''বৰ/বাৰ'' (barr) (অৰ্থাৎ "দেশ" বা "মহাদেশ") শব্দৰ সংযোগৰপৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে আৰব লেখকসকলে এই অঞ্চলটোক বিভিন্ন নামে উল্লেখ কৰিছিল, যেনে মালিবাৰ, মানিবাৰ, মুলিবাৰ আৰু মুনিবাৰ। পাৰস্যৰ বিখ্যাত পণ্ডিত [[আলবেৰুণী]]য়ে (৯৭৩–১০৪৮) এই অঞ্চলটোক "মালাবাৰ (Malabar)" নামে উল্লেখ কৰা প্ৰথমজন লেখক বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি ইবন খোৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীৰ দৰে লেখকসকলেও নিজৰ গ্ৰন্থসমূহত মালাবাৰৰ বিভিন্ন বন্দৰৰ উল্লেখ কৰিছে। ==ইতিহাস== [[File:Uru.jpg|thumbnail|''উৰু নাও'', কালিকাটৰ বেইপুৰত নিৰ্মিত একপ্ৰকাৰৰ জাহাজ। ]] ===প্ৰাচীন যুগ=== ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' (Periplus of the Erythraean Sea) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ''টিণ্ডিছ '' (Tyndis) নামৰ প্ৰাচীন সমুদ্ৰবন্দৰটো, যি মুজিৰিছৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল, বৰ্তমানৰ ক'ঝিকোড়ৰ ওচৰৰ কোনো স্থানত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="Malabar">{{cite book|author=Menon, A. Sreedhara |title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}}</ref> কিন্তু ইয়াৰ সঠিক অৱস্থান এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই আৰু বিষয়টো ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বিতৰ্কিত হৈ আছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছৰ সম্ভাৱ্য অৱস্থান হিচাপে পন্নানি, তানুৰ, বেইপোৰ–চালিয়াম–কাদালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু অঞ্চল আৰু কয়িলাণ্ডিৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে।<ref name="Malabar"/> টিণ্ডিছ চেৰা বংশ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। বাণিজ্যিক গুৰুত্বৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ স্থান কেৱল মুজিৰিছৰ পিছতেই আছিল।<ref>Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথমৰপৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ সংগম যুগত কোয়িম্বাটুৰ অঞ্চল চেৰাসকলৰ অধীনত আছিল। এই অঞ্চলটোৱে পালাক্কাড গেপৰ পূবমুখী প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যি মালাবাৰ উপকূল আৰু কোৰোমণ্ডল উপকূলৰ মাজৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থলবাণিজ্য পথ আছিল।<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ৰোমান প্ৰাকৃতিক ইতিহাসবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰ'ব'ট'ছ (চেৰা ৰাজ্য)-ৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।<ref name=":2">Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. ''Journal of Roman Archaeology,'' ''14'', 334-350.</ref> আনহাতে, টিণ্ডিছৰ উত্তৰত অৱস্থিত উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চল সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ শাসনাধীনে আছিল। ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান চি'' অনুসৰি, লিমিৰিকে নামে জনাজাত অঞ্চলটোৰ বিস্তৃতি নাউৰা আৰু টিণ্ডিছৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু ভূগোলবিদ টলেমিয়ে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি স্থান হিচাপে কেৱল টিণ্ডিছৰহে উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেইদৰে, লিমিৰিকে অঞ্চলটো সামগ্ৰিকভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় সমতুল্য বুলি ধৰা হয়। উৎসসমূহৰ মতে, ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে লিমিৰিকে অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫ কোটি চেষ্টাৰ্চ (50,000,000 sesterces) আছিল। <ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> প্লিনি দ্য এল্ডাৰে লিমিৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে পৰিচিত বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ ভ্ৰমণকাৰী কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টিছেও লিমিৰিকেক উৎকৃষ্ট মানৰ জালুক উৎপাদনৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> ===মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি=== প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত দক্ষিণ মালাবাৰত বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰাজনৈতিক ৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল কোচিন ৰাজ্য, পৰপ্পানাড, ভেট্টাথুনাড (তানুৰ), ভল্লুভানাড, নিলম্বুৰ ৰাজ্য, নেডুঙ্গাডি আৰু পালাক্কাড। আৰীক্কোডৰ ওচৰত উদ্ধাৰ হোৱা কুৰুমাথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি ধৰা হয়।<ref name="Veluthat">Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". ''Studies in People's History''. '''5''' (1): 13–31. [https://doi.org/10.1177/2348448918759852]</ref> ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তিনিখন পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰাংগোড (তিৰুনাভায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কাল আৰু চালিয়াৰত উদ্ধাৰ হৈছে। এই শিলালিপিসমূহত চেৰা বংশৰ গোধা ৰবিৰ নাম উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিপ্ৰাংগোড শিলালিপিখনত থাৱানুৰ চুক্তিৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":0">Narayanan, M. G. S. ''[https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&q=Perumals+of+Kerala Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala].'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.</ref> ১০ম শতিকাৰ বহুতো পুৰণি মালয়ালম শিলালিপি এডাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত উদ্ধাৰ হৈছে। সুকাপুৰম কেৰালাৰ প্ৰাচীন ৬৪খন নাম্বূদিৰি গাঁৱৰ অন্যতম আছিল। প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মণৰ ইহুদী তাম্ৰফলক আৰু প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰফলকত এৰানাড আৰু ভল্লুভানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="mh">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website=censusindia.gov.in |title= History of Malappuram |access-date= 17 April 2020}}</ref> কোঝিক্কোডৰ মুচুন্দি মছজিদত থকা ১৩শ শতিকাৰ গ্ৰেনাইট শিলালিপিখন পুৰণি মালয়ালম আৰু আৰবী ভাষাৰ মিশ্ৰণত লিখা হৈছিল, য'ত ৰজাই মছজিদটোলৈ দান আগবঢ়োৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> এৰানাড অঞ্চলত এৰাডি নামেৰে জনাজাত সামন্থন নায়াৰ বংশই শাসন কৰিছিল। এই বংশটো ওচৰ-চুবুৰীয়া ভল্লুভানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেডুঙ্গানাড (অট্টাপালম)ৰ নেডুঙ্গাডি বংশৰ সৈতে তুলনীয় আছিল। ভল্লুভানাডৰ শাসকসকল "এৰাল্প্পাড" বা "এৰাডি" উপাধিৰে পৰিচিত আছিল। পিছলৈ এৰানাডৰ এৰাডি শাসকে পোলানাডৰ অধীনস্থ কেলিকট (কোঝিক্কোড) বন্দৰ-নগৰ দখল কৰি কেলিকটৰ সামূথিৰি (জামোৰিন) হিচাপে শক্তিশালী শাসক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ===কোজিকোডৰ উত্থান=== [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|১৩২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰত। বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ বেছিভাগেই কোজিকোডৰ জামোৰিনৰ প্ৰভাৱত আছিল। ]] মধ্যযুগত শাসন কৰা কোজিকোড (কালিকট)ৰ জামোৰিন দক্ষিণ মালাবাৰৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী শাসক আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত কোঝিকোড মালাবাৰ উপকূলৰ সৰ্ববৃহৎ নগৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যতম মুখ্য সামুদ্ৰিক বাণিজ্যকেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছিল। এই সমৃদ্ধি অষ্টাদশ শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল। কোঝিকোড বন্দৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূললৈ অহা [[আৰৱ]] বণিকসকলৰ বাবে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। প্ৰথমে আৰবসকলে বিদেশী বাণিজ্যত একচেটীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল; পিছলৈ পৰ্তুগীজ, ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ো এই বাণিজ্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> [[File:Map of Samoothiris kingdom.jpg|thumbnail|১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য। মধ্যযুগত মালয়ালম ভাষী অঞ্চলৰ এই ৰাজ্য আছিল আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য। ]] পৰৱৰ্তী মধ্যযুগত প্ৰথমতে এৰণাডৰ নেদিয়িৰুপ্পুক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা জামোৰিণ (সামূথিৰি)এ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সুবিধাৰ বাবে কোঝিকোড বন্দৰ নগৰখনৰ উন্নয়ন সাধন কৰে আৰু পাছত নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাত, ভাল্লুভানাড ৰাজ্যৰ অধীনস্থ তিৰুনাভায়া অঞ্চল দখল কৰাৰ জৰিয়তে কোঝিকোডে মধ্য কেৰালাৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে। সেই সময়ত ভাল্লুভানাড কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। কোচিন ৰাজ্যৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰাজধানী আছিল পেৰুম্পাডাপ্পু। কিন্তু কোঝিকোডৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত কোচিন ৰাজ্যই প্ৰায় ১৪০৫ চনৰ ভিতৰত নিজৰ ৰাজধানী দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। প্ৰথমে ৰাজধানী কোডুঙ্গাল্লুৰলৈ আৰু পিছত কোচিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কোচিন ৰাজ্য কোঝিকোডৰ অধীনস্থ এক কৰদ (vassal) ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত মধ্যযুগীয় মালাবাৰ উপকূলত কোঝিকোড আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history </ref> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== {{multiple image |align = right |total_width = 400 |image1 = Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg |caption1 =১৮০৪ চনত ভাৰতৰ মানচিত্ৰ। মন কৰিব যে বৰ্তমানৰ কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল থালাচেৰী, কোজিকোড আৰু কোচিকহে চহৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। |image2 = Malabar District (1951 Census).svg |caption2 = ভাৰতৰ ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত মালাবাৰ জিলা }} [[File:Nilambur teak forest 3740.JPG|thumbnail|পূব এৰানাডৰ নীলাম্বুৰত বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন বাগিছা কনলিৰ প্লটত ১৮৪০ চনত জিলা উপায়ুক্ত এইচ ভি কনলিয়ে ৰোপণ কৰিছিল। ]] অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ দশকসমূহত [[টিপু চুলতান]]এ [[কেৰালা]]ৰ উত্তৰাঞ্চল একত্ৰিত কৰিছিল। কিন্তু তৃতীয় ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধত তেওঁৰ পৰাজয় আৰু পৰৱৰ্তী শ্ৰীৰঙ্গপট্টনম চুক্তিৰ ফলত টিপুৰ ৰাজ্যৰ বিস্তীৰ্ণ অংশ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ অধীনলৈ যায়। ইংগ-মহীশূৰ যুদ্ধসমূহৰ অন্তত মালাবাৰ উপকূলৰ ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহক ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত এখন জিলা হিচাপে গঠন কৰা হয়। প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৭৯৩ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এই জিলাখনক উত্তৰ মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ মালাবাৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। মালাবাৰ জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক সদৰ দপ্তৰ ''কোঝিকোড'' (কেলিকট) ত অৱস্থিত আছিল যদিও দক্ষিণ মালাবাৰৰ বিশেষ প্ৰশাসনিক সদৰ প্ৰথমে চেৰপুলাচ্চেৰীত আৰু পিছত ওট্টাপালমলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমাৱস্থাত মালাবাৰক বোম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত কৰা হৈছিল। পিছত ১৭৯৯–১৮০০ চনৰ ভিতৰত মালাবাৰ আৰু দক্ষিণ কানাৰাক মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৮৬০-ৰ দশকত [[কেৰালা]]ৰ সৰ্বপ্ৰথম ৰে'লপথ দক্ষিণ মালাবাৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯২১ চনত সংঘটিত মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ মূল কেন্দ্ৰও দক্ষিণ মালাবাৰেই আছিল। অৱশেষত, ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত দক্ষিণ মালাবাৰ নৱগঠিত কেৰালা ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126415885 </ref> ===ৰাজকীয় পৰিয়াল=== অসমীয়া অনুবাদ (ৱিকিশৈলী): পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়াল ত্ৰিভাঙ্কোৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ এক জ্ঞাতি বংশ। ত্ৰিভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্থাণ্ড বৰ্মা মূলতঃ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল। ====লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ==== লক্ষ্মীপুৰম প্ৰাসাদ হৈছে চাংগানাচেৰীৰ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজপ্ৰাসাদ। এই প্ৰাসাদটো ১৮১১ চনত মহাৰাণী আয়িল্যোম তিৰুনাল গৌৰী লক্ষ্মী বায়ী (১৭৯১–১৮১৫)-ৰ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাণীগৰাকীৰ স্বামী ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ বাবে ইয়াক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>The Travancore State Manual Vol 1 to 4; Publisher : Kerala Council for Historical Research; {{ISBN|8185499268}}; Edition : 1996; Pages: 2500; Author:T.K. Velu Pillai; Editor:S.Raimon; Category:Manuals; Year of Publishing:1940</ref><ref>Encyclopedia of Tourism Resources in India; Author: Dr. Manohar Sajnani, Published in 2001, Published by: Kalpaz Publications; Address: C-30, Satyawati Nagar, Phase-III, Ashok Vihar, Delhi-110052, {{ISBN|81-7835-014-9}} (set), {{ISBN|81-7835-018-1}} (Vol II)</ref><ref>History of Travancore from the Earliest Times - P. Shungoonny Menon - {{ISBN|8120601696}} - Published By: Asian Educational Services</ref><ref>{{cite book |title=Visakham Thirunal |year=2012 |isbn=978-6139120642 |editor1=Lennox Raphael Eyvindr |pages=168}}</ref> ৰাজা ৰাজা বৰ্মা কৈল থাম্পুৰান চাংগানাচেৰীৰ পুঝাভাথু অঞ্চলত অৱস্থিত নিৰাঝি প্ৰাসাদত, কাৱিল ভাগৱতী মন্দিৰৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>Menon, P Shungoonny (1878). History of Travancore from the Earliest Times by P Shungoonny Menon (Dewan Peishcar of Travancore). 105, Mount Road, Madras: Higginbotham and Company. pp. 152, 153.</ref> তেওঁ পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আছিল,<ref>Visakham Thirunal - Editor: Lennox Raphael Eyvindr - {{ISBN|9786139120642}}</ref> যি ৰাজবংশে পাৰপ্পানাংগাডি অঞ্চল শাসন কৰিছিল।<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> তেওঁ ত্ৰাভাঙ্কোৰৰ মহাৰাজ স্বাতি তিৰুনাল ৰাম বৰ্মাৰ-পিটৃ আছিল। ====কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ==== [[File:studiorrv.jpg|thumb|right|ৰাজা ৰবি বাৰ্মাৰ ষ্টুডিঅ' সহিতে ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ জন্মস্থান। ]] ১৭০৫ চনত (মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ ৮৮০ চন) পাৰপ্পানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যাক কিলিমানুৰ ৰাজপৰিয়ালত দত্তক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইট্টাম্মাৰ ৰাজাৰ ভগ্নী আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ—ৰাম বৰ্মা আৰু ৰাঘৱ বৰ্মা—কিলিমানুৰত বসতি স্থাপন কৰে আৰু দত্তক লোৱা দুই ৰাজকুমাৰীক বিবাহ কৰে। ত্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মাৰ্তাণ্ড বৰ্মা ৰাঘৱ বৰ্মাৰ পুত্ৰ আছিল। আনহাতে, ৰাঘৱ বৰ্মাৰ ভতিজা <ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> ৰবি বৰ্মা কয়িল থাম্পুৰানে মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ ভগ্নীক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই পিছলৈ ধৰ্ম ৰাজা নামেৰে সুপৰিচিত কাৰ্তিক তিৰুন্নাল ৰাম বৰ্মা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। ১৭৪০ চনত ডাচ সেনাপতি কেপ্টেইন হ'কাৰ্টৰ নেতৃত্বত দেশিঙ্গনাডৰ ৰজাক সমৰ্থন কৰা মিত্ৰবাহিনীয়ে <ref>The forces were from Kochi, Thekkumkoor, Deshinganad (present kollam) and Purakkad who had enmity towards Marthanda Varma</ref> ভেনাড আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত কিলিমানুৰৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলি শেষত তেওঁলোকক পৰাজিত কৰে। যদিও এই বিজয় তুলনামূলকভাৱে সৰু আছিল, তথাপি এই ঘটনাক ইউৰোপীয় শক্তিৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম সফল বিজয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কৃতিত্বৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ১৭৫৩ চনত মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহক কৰমুক্ত ঘোষণা কৰাৰ লগতে স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। সেই সময়ছোৱাতে বৰ্তমানৰ কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ চৌহদ নিৰ্মাণ কৰা হয় <ref>Most of the area under the present Kilimanoor and ''Pazhayakunnummel'' [[Panchayati raj|panchayat]]s.</ref> আৰু ৰাজপৰিয়ালৰ কুলদেৱতা শাস্তা (অয়্যাপ্পন)ৰ উদ্দেশ্যে অয়্যাপ্পন মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> ব্ৰিটিছবিৰোধী বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ সময়ত ভেলু থাম্পি দালাৱাই কিলিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদত কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অন্তিম যুদ্ধলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ নিজৰ তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদত গচ্ছিত ৰাখি যায়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে পিছত সেই তৰোৱালখন ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াক দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৰোৱালখন তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তিৰুৱাল্লাৰ ওচৰত অৱস্থিত নেডুম্পুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ ভল্লুভানাড ৰাজপৰিয়ালৰ ঐতিহাসিক বাসভৱন। ==ভূগোল== [[File:Near Cherumb eco village.jpg|thumbnail|কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দূৰৈৰপৰা দৃশ্য। ]] [[File:Kerala Houseboat (191490747).jpeg|thumbnail|বিয়াম বেকৱাটাৰ, পোন্নানী]] ''দক্ষিণ মালাবাৰ'' বুলিলে পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ কোৰাপুঝা নদীৰ দক্ষিণে অৱস্থিত অঞ্চলটোক বুজায়। এই অঞ্চলৰ সংস্কৃতিত মধ্য কেৰালা (বিশেষকৈ দক্ষিণ ত্ৰিছূৰ অঞ্চল) আৰু উত্তৰ মালাবাৰ উভয়ৰে স্পষ্ট প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়। কেৰালাৰ পাঁচখন বৃহত্তম নদীৰ ভিতৰত তিনিখন—ভাৰতপুঝা, চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি—দক্ষিণ মালাবাৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি ভৱানী নদী (কাবেৰী নদীৰ উপনদী)কে ধৰি বহু সৰু-ডাঙৰ উপনদী অঞ্চলটোত আছে। ভাৰতপুঝা নদীৰ বিভিন্ন উপনদীত বহু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত আয়তনৰফালৰপৰা মালামপুঝা বান্ধ আৰু পানীধাৰণ ক্ষমতাৰফালৰপৰা পাৰাম্বিকুলাম বান্ধ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=Fact sheet on Indian dams at Diehardindian.com |url=http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061213125037/http://www.diehardindian.com/infra/dams.htm |archive-date=13 December 2006}}</ref> দক্ষিণ মালাবাৰত বিয়্যাম ব্যাকৱাটাৰ, কনলী খাল আৰু পোন্নানি ক’লে জলাভূমিও অৱস্থিত। কেৰালাৰ পশ্চিমঘাটৰ আটাইতকৈ বৃহৎ পৰ্বত গিৰিপথ পালাক্কাড গেপ দক্ষিণ মালাবাৰত অৱস্থিত। এই গিৰিপথে কইম্বাটুৰৰ জৰিয়তে কেৰালাক তামিলনাডুৰ সৈতে সড়কপথে সংযোগ কৰিছে। সেইবাবেই এই অঞ্চলক প্ৰায়ে ‘কেৰালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ঐতিহাসিক মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগসমূহ এৰণাডৰ পূব অংশৰ নীলাম্বুৰ অঞ্চলত, নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ কাষত অৱস্থিত আছিল। আধুনিক নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত মুকুৰ্থি শৃংগ (প্ৰায় ২,৫৫৪ মিটাৰ) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। বৰ্তমান ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম আৰু কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ইয়াতকৈ উচ্চ কেৱল আনামুড়ি (২,৬৯৫ মি.) আৰু মীচাপুলিমালা (২,৬৪০ মি.)। ইডুক্কি জিলাৰ বাহিৰত অৱস্থিত কেৰালাৰ ভিতৰত এইটোৱেই সৰ্বোচ্চ শৃংগ। আঙ্গিণ্ডা শৃংগ (২,৩৮৩ মি.) আৰু ভাভুল মালা (২,৩৩৯ মি.) পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ ক্ৰমে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ আছিল। পশ্চিমঘাটৰ মূল পৰ্বতশ্ৰেণীৰ উপৰি দক্ষিণ মালাবাৰত বহু সৰু-ডাঙৰ ঢৌ খেলি থকা পাহাৰ আছে। দক্ষিণ মালাবাৰ জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা অত্যন্ত সমৃদ্ধ। ইয়াত নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল, কাৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, নেডুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, ছাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, আট্টাপ্পাডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বিস্তৃত চেগুন (Teak) বাগিছা অৱস্থিত। আধুনিক ৱায়ানাড, মালাপ্পুৰম (চালিয়াৰ উপত্যকা) আৰু পালাক্কাড (আট্টাপ্পাডি উপত্যকা) জিলাৰ পূব অংশসমূহ—যিবোৰ নীলগিৰি জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু মাইচোৰ মালভূমিৰ অংশ—স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে পৰিচিত। <ref name="auto">{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Minerals Resources|website=Dmg.kerala.gov.in|access-date=27 November 2021}}</ref> কৃষি উৎপাদনৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে দক্ষিণ মালাবাৰক ''কেৰালাৰ শস্যভঁৰাল'' (Granary of Kerala) বুলিও জনা যায়। ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ নথি-পত্ৰত এৰণাডৰ পূবাঞ্চলক সামূহিকভাৱে ‘নীলাম্বুৰ উপত্যকা’ (Nilambur Valley) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="c1951">{{Cite book|title=1951 census handbook - Malabar district|publisher=Government of Madras|year=1953|location=Chennai|pages=1|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf}}</ref> নীলাম্বুৰত চালিয়াৰ নদীৰ পাৰ স্বাভাৱিক সোণৰ ভঁৰালৰ বাবে সুপৰিচিত। <ref name="auto"/> চালিয়াৰ উপত্যকাত চলোৱা খনিজ অনুসন্ধানত প্ৰায় ২৫ লাখ ঘনমিটাৰ প্লেচাৰ সঞ্চয় (placer deposits) চিনাক্ত কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতি ঘনমিটাৰত গড়ে ০.১ গ্ৰাম সোণ থকাৰ সম্ভাৱনা ধৰা পৰে। <ref name="geographymalappuram">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf |website= censusindia.gov.in |title=Physical divisions of Malappuram |pages = 21–22}}</ref> এৰণাড অঞ্চলত চালিয়াৰ আৰু কাডালুণ্ডি নদীৰ বহু উপনদী প্ৰৱাহিত হৈছে। <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|কদালুণ্ডি চৰাই অভয়াৰণ্য File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ভাৰতপ্পুঝা, কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী File:Chaliyar River at Feroke.jpg|চলিয়াৰ, কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীঘলীয়া নদী File:Nemmara-paddy.jpg| পলাক্কাডানৰ ধাননি পথাৰ (নেমমাৰাৰ পৰা) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|কেৰালাৰ পঞ্চম দীঘলীয়া নদী কাদালুণ্ডি নদী </gallery> ==পৰিবহণ সেৱা== ===পথ পৰিবহণ=== ====কুঝিকোড==== {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = KSRTC bus terminal and shopping complex in Kozhikode | image2 = Volvo 8400 at Calicut Bus Terminal.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = কালিকাট বাছ টাৰ্মিনেলত ভলভো ৮৪০০ }} কোঝিকোড কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66)-এ চহৰখনক উত্তৰ দিশত মাংগালুৰু, উদুপী আৰু গোৱাৰ মাজেৰে মুম্বাইৰ সৈতে, আৰু দক্ষিণ দিশত [[কোচি]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] হৈ [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণতম প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬ (NH 766)এ [[মহীশূৰ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোল্লেগালৰ মাজেৰে কোঝিকোডক বেংগালুৰুৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)-এ মালাপ্পুৰমৰ মাজেৰে পালাক্কাডলৈ সংযোগ স্থাপন কৰাৰ লগতে কেলিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈও সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কোঝিকোডৰ উপনগৰ ৰামানাট্টুকাৰাত এই ঘাইপথ NH 66-ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। ইয়াৰ উপৰি SH 29, SH 34, SH 54 আৰু SH 68 ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। কোঝিকোডত নগৰীয়া আৰু উপনগৰীয়া বাছ সেৱাৰ অধিকাংশই ব্যক্তিগত মালিকানাধীন। নগৰীয়া বাছসমূহ সেউজীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী ৰাজ্যসমূহলৈ নিয়মীয়া আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। চহৰখনত তিনিটা মুখ্য বাছ আস্থান আছে। পালায়ম বাছ আস্থানৰপৰা ব্যক্তিগত বাছে উপনগৰ আৰু ওচৰৰ নগৰসমূহলৈ চলাচল কৰে। **ইন্দিৰা গান্ধী পথ (মাভুৰ ৰোড)স্থিত মফুছিল বাছ আস্থানৰপৰা ব্যক্তিগত বাছে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জিলাসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়ায়। ইন্দিৰা গান্ধী পথস্থিত KSRTC বাছ আস্থানৰপৰা KSRTC-ৰ আন্তঃজিলা আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বাছসমূহ চলাচল কৰে। এইটো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বাছ আস্থান। Kerala.<ref>{{Cite web |url=https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |title=Kozhikode Bus Stand : KSRTC Bus Station and Shopping Complex Calicut &#124; Kozhikode |access-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618075532/https://kozhikode.cyberparktoday.com/business/kozhikode/public-centre/kozhikode-bus-stand-ksrtc-bus-station-and-shopping-complex-calicut/ |archive-date=18 June 2018 |url-status=usurped }}</ref> ইয়াৰ উপৰি থামাৰাশ্বেৰী, থোত্তিলপালম, তিৰুৱাম্বাডী আৰু ভাটাকাৰাত KSRTC-ৰ ডিপ' অৱস্থিত। ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ সংস্থাসমূহে [[মুম্বাই]], বেংগালুৰু, কয়ম্বাটুৰ, চেন্নাই, ভেল্লোৰ, এৰ্ণাকুলম, [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], ঊটি আৰু মহীশূৰলৈ নিয়মীয়া বিলাসবহুল বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। এই সেৱাসমূহ মূলতঃ পালায়ম অঞ্চলৰপৰা আৰম্ভ হয় আৰু অধিকাংশ বাছ নিশাৰ সময়ত চলাচল কৰে। ====মালাপ্পুৰম==== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumb|কুট্টিপ্পুৰম দলং, ১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত। ]] মালাপ্পুৰম জিলাখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে সু-সংযুক্ত। জিলাখনত কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-ৰ চাৰিটা ডিপ' (ষ্টেচন) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> জিলাখনৰ মাজেৰে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ—ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬ (NH 966)—অতিক্ৰম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি বহুতো ৰাজ্যিক ঘাইপথে জিলাখনৰ বিভিন্ন অঞ্চল সংযোগ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx |website=kerenvis.nic.in |title= Length of PWD Roads in Malappuram |access-date=19 April 2020}}</ref> কেৰালা লোকনিৰ্মাণ বিভাগে (PWD) মালাপ্পুৰম জিলাত মুঠ ২,৬৮০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পথ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ২,৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ আৰু বাকী ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।<ref>[3]</ref> নাডুকানি চুৰাম (Nadukani Churam) পথে মালাপ্পুৰমক [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref name="Nadukani">{{Cite news|title=നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി|url=https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|last=|date=25 June 2019|access-date=1 March 2021|work=Mathrubhumi|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911|url-status=dead}}</ref> নাডুকানি–পাৰাপ্পানংগাডি পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ নাডুকানি চুৰাম হৈ [[তামিলনাডু]]ৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী পূৰ্বাঞ্চলীয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref name="npr">{{cite news |url=https://www.manoramaonline.com/404.html |title=നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട് |date=12 February 2020 |publisher=Manorama Online}}</ref> জিলাখনৰ প্ৰথম আধুনিক পথ ১৮শ শতিকাত টিপু চুলতানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি তিৰুৰ–চালিয়াম সড়ক তানুৰ, পাৰাপ্পানংগাডি আৰু ভাল্লিক্কুন্নু হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[6]</ref> ইয়াৰ উপৰি টিপু চুলতানে মালাপ্পুৰম–থামাৰাশ্বেৰী, মালাপ্পুৰম–পশ্চিমঘাট, ফেৰোক–কোট্টাক্কাল (তিৰুৰাঙ্গাড়ি হৈ) আৰু কোট্টাক্কাল–আংগাদিপুৰম পথসমূহৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="1961_kkd">{{cite book | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }}</ref> ==অৰ্থনীতি== == শিক্ষা== ==জনসংযোগৰ মাধ্যম== == সংস্কৃতি== == মালাবাৰৰ খাদ্যাভাস== == পৰ্যটন== ===কোজিকোডে=== [[File:View point of Thamarassery Churam.jpg|thumbnail|কোজিকোডৰ পৰ্যটনস্থলী থামাৰাছেৰী চুৰাম]] *কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত। *''মানাঞ্চিৰা '' চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মিঠা পানীৰ পুখুৰী আৰু উদ্যান। *এছ. এম. ষ্ট্ৰীট (মিট্টাইথেৰুভু) – কোজিকোডৰ বিখ্যাত বজাৰ পথ আৰু পথচাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত বাণিজ্যিক অঞ্চল। *কাক্কায়াম উপত্যকা – কোজিকোড জিলাৰ কুৰাচুণ্ডুত অৱস্থিত বান্ধস্থলী। ই পশ্চিমঘাট আৰু মালাবাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত। ইয়াত হাতী, গৌৰ (ভাৰতীয় বনৰীয়া গৰু) আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। *সৰোভৰম বায়' পাৰ্ক – কোট্টুলীৰ ওচৰত অৱস্থিত এক পৰিৱেশ-অনুকূল উদ্যান। ই জলাভূমি আৰু মেংগ্ৰোভ অৰণ্যৰে গঠিত পৰিৱেশত অৱস্থিত, যি বিভিন্ন চৰাইৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান। *প্লেনেটেৰিয়াম (Planetarium)। *মিশ্কাল মছজিদ – কেৰালাত আজিও টিকি থকা মধ্যযুগীয় মছজিদসমূহৰ অন্যতম। ইয়াক কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *কাপ্পাড সমুদ্ৰ সৈকত (Kappad Beach) – কয়িলাণ্ডিৰ ওচৰত অৱস্থিত সমুদ্ৰ সৈকত আৰু গাঁও, য'ত পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী ভাস্কো দা গামা প্ৰথমে অৱতৰণ কৰিছিল। *থুশাৰাগিৰি জলপ্ৰপাত (Thusharagiri Falls)। *চালিয়াম বন্দৰ (Chaliyam Harbour) – চালিয়াৰ (বেইপোৰ) নদীৰ মোহনাত অৱস্থিত এটা দ্বীপৰ গাঁও। ইয়াৰ পূব দিশত ক'ন'ল'লী খালে সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। *কাক্কাডামপয়িল (Kakkadampoyil) – জিলাখনৰ এটা সৰু গাঁও, যি শেহতীয়াকৈ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। *আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত (Aripara Falls)। *থামাৰাশ্বেৰী চুৰাম (Thamarassery Churam) – কেৰালাৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ; ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭৬৬-ৰ অংশ। *বেইপোৰ (Beypore) – সমুদ্ৰ সৈকত আৰু ভাসমান দলংৰ বাবে পৰিচিত এক প্ৰাচীন বন্দৰ নগৰ। *উৰুমি বান্ধ (Urumi Dam) – পয়িলিংগালপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এখন সৰু পানী-বিভাজন বান্ধ। *ভায়ালাডা (Vayalada) – পাহাৰীয়া অঞ্চল, য'ত বিখ্যাত ভায়ালাডা দৰ্শনবিন্দু অৱস্থিত। *তালি শিৱ মন্দিৰ (Tali Shiva Temple) – ১৪শ শতিকাত জামোৰিন শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা ভগৱান শিৱৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত এক হিন্দু মন্দিৰ। *চালিয়াৰ নদী (Chaliyar River) – কেৰালাৰ চতুৰ্থ-দীৰ্ঘতম নদী। *ইৰুভাঝাঞ্জিপ্পুঝা (Iruvazhanjippuzha) হ'ল চালিয়াৰ নদীৰ এক প্ৰধান উপনদী। *কাডালুণ্ডি (Kadalundi) – উপকূলীয় গাঁও, বিশেষকৈ কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য আৰু পৰিযায়ী চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত। <gallery> File:Kozhikode Beach Coastline.jpg|কোজিকোড সমুদ্ৰ সৈকত বা বীচ্চ File:SK Pottekkat Bust.JPG|এছ এম ষ্ট্ৰীট File:Thusharagiri 3.jpg|থুছাৰাগিৰি File:Kappad beach 2.jpg|কাপ্পাদ বীচ File:Miskhal Masjid, Kozhikode, Kerala.jpg|মিছকাল মছজিদ File:Sarovaram 08239.JPG|সৰোৱৰাম বায়’ পাৰ্ক File:Kakkayam hills.jpg|কক্কায়াম বান্ধ File:StonePier Beypore.jpg|বেইপুৰ File:Aripparawaterfalls.jpg|আৰিপাৰা জলপ্ৰপাত File:Chaliyam Harbour, Calicut.jpg|চলিয়াম File:Vayalada View Point.jpg|বায়ালাদা </gallery> ===মালাপ্পুৰম=== [[File:Adhyan para water fall.jpg|thumbnail|আদ্যনপাৰা জলপ্ৰপাত ]] *আদ্যানপাৰা জলপ্ৰপাত (Adyanpara Falls)<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/adyanpara-waterfalls/38|website=keralatourism.org |title=Adyanpara Waterfalls}}</ref> *আংগিণ্ডা শৃংগ (Anginda Peak) *আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ (Arimbra Hills) — "মিনি-ঊটি" বুলিও জনাজাত।<ref>{{cite web|title=Arimbra Hills Aka Mini Ooty of Kerala|url=http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|website=Art of Legend India|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530182410/http://post.artoflegendindia.com/2013/05/arimbra-hills-aka-mini-ooty-of-kerala.html|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref> *আৰ্য বৈদ্যশালা (Arya Vaidya Sala) — ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ঐতিহ্য আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে বিখ্যাত স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ। *আয়্যাপনভ জলপ্ৰপাত (Ayyapanov Waterfalls) *ভাৰতপুঝা নদী (Bharathappuzha) — কেৰালাৰ দ্বিতীয় দীঘল নদী। এই নদী পোন্নানি নদী, নীলা নদী আৰু পেৰাৰ নদী নামেও পৰিচিত।<ref>{{cite web | title=Infobox facts | work=All Kerala River Protection Council | url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html | access-date=30 January 2006}}</ref> *বিয়্যম কায়াল (Biyyam Kayal) — পন্নানিত অৱস্থিত এখন মনোমোহা ( জলাশয়) হ্ৰদ।<ref>{{cite web|url=https://www.nativeplanet.com/ponnani/attractions/biyyam-kayal/ |website=nativeplanet.com |title=The Biyyam backwaters in Ponnani}}</ref> *চালিয়াৰ (Chaliyar) — কেৰালাৰ চতুৰ্থ দীৰ্ঘতম নদী। বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি চেগুন (Teak) বাগিছা কন'লীৰ প্লট (Conolly's Plot) এই নদীৰ কাষতে অৱস্থিত। *চামৰাভাট্টম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰিজ (Chamravattom Regulator-cum-Bridge) — কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেগুলেটৰ-কাম-সেতু। ই তিৰুৰ তালুকক পন্নানি বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379 |title=ചമ്രവട്ടം പാലം നാളെ നാടിന്റെ സ്വന്തം - Latest News - Mathrubhumi |access-date=2012-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516041713/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=272379|archive-date=16 May 2012 }}</ref> *চেক্কুন্নু মালা (Chekkunnu Mala) — এডাভান্নাৰ ওচৰত চালিয়াৰ নদীৰ কাষত অৱস্থিত কুঁৱলী আৱৃত সেউজীয়া পাহাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/malappuram/2018/07/22/chekkunnu-malappuram-adventure-trek.html|title=Chekkunnu Malappuram|access-date=11 August 2020|website=Onmanorama.com}}</ref> *চেৰুম্ব পৰিৱেশ-পৰ্যটন গাঁও (Cherumb Eco-tourist Village) — কাৰুভাৰাকুণ্ডু অঞ্চলত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশ-পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g12461783-d17735187-Reviews-Cherumb_Echo_Village-Karuvarakundu_Malappuram_District_Kerala.html |website=Tripadvisor.in |title = Cherumb}}</ref> *কাডালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য (Kadalundi Bird Sanctuary) — ইয়াত ১০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ স্থানীয় পক্ষী আৰু ৬০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী (প্ৰব্ৰজনকাৰী) পক্ষীৰ বাসস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/kadalundi-bird-sanctuary/122 |website=Keralatourism.org |title= Birds of Kadalundi))}}</ref> *কাডালুণ্ডি–ভাল্লিক্কুন্নু কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ (Kadalundi–Vallikkunnu Community Reserve) হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথম কমিউনিটি ৰিজাৰ্ভ আৰু এক জনপ্ৰিয় পৰিৱেশৰ পৰ্যটনস্থলী। <ref name="Vallikkunnu">{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.html |title=Kadalundi-Vallikkunnu community reserve |website=Oonmanorama.com |date=4 April 2018 |access-date=25 July 2020}}</ref> *কাক্কাডামপোয়িল – চেৰুপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন মনোৰম পাহাৰীয়া গাঁও। *কেৰালামকুণ্ডু জলপ্ৰপাত (কাৰুভাৰাকুণ্ডু) – মালাপ্পুৰম জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰাকৃতিক জলপ্ৰপাত।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/keralamkundu-waterfalls/1064 |website=Keralatourism.org |title=Keralamkundu waterfalls}}</ref> *কোল্লাম কোল্লি জলপ্ৰপাত – মনোমোহা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত এখন জলপ্ৰপাত। *কোট্টাক্কুন্নু ("মালাপ্পুৰমৰ মেৰিন ড্ৰাইভ") – মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত এক পৰ্যটনস্থলী, য'ত পুৰণি দুৰ্গৰ অৱশেষ, জল উদ্যান (Water Park) আৰু প্ৰাচীন ভিত্তিচিত্ৰ (Murals) আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kottakkunnu-malappuram/396|website=Keralatourism.org|title=Kottakkunnu}}</ref> *কুট্টিপ্পুৰম দলং – ভাৰতপুঝা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু পুৰণি দলংসমূহৰ অন্যতম। *মুকুৰ্থি – দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম-সৰ্বোচ্চ শৃংগ। *নাডুকানি চুৰাম – মালাপ্পুৰম জিলাক তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰীয়া জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাট পথ (পাহাৰীয়া ঘূৰণীয়া পথ)।<ref>https://web.archive.org/web/20201128011007/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911 </ref> * Nedumkayam Rainforest – part of the [[Nilgiri Biosphere Reserve]]<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nedumkayam-rainforest/395 |website=Keralatourism.org |title= Nedumkayam Rainforest}}</ref> * [[New Amarambalam Reserved Forest]] – wildlife sanctuary near [[Nilambur]]<ref name="birdlife.org">{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18238|title=BirdLife International (2016) Important Bird and Biodiversity Area factsheet: Amarambalam Wildlife Sanctuary - Nilambur|publisher=[[BirdLife International]]|access-date=27 June 2020}}</ref> * [[Nilambur Kingdom|Nilambur Kovilakam]] – headquarters of the Nilambur royal family<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/nilambur-kovilakom-malappuram/560 |website= Keralatourism.org |title=Nilambur Kovilakam}}</ref> * [[Nilambur–Shoranur line]] – one of the shortest [[broad-gauge railway]] lines in India * [[Tirur|Noor Lake]] * [[Oorakam Hill]] * Poorappuzha River – scenic coastal tributary of the [[Kadalundi River]] * [[Purathur|Padinjarekara Azhimukham]] beach – the [[Tirur River]] and [[Bharathappuzha]] rivers join the [[Arabian Sea]] here; <ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/video-gallery/padinjarekkara-beach/1067 |website=Keralatourism.org |title= Padinjarekara Beach}}</ref> the estuary is a centre for migratory birds * [[Paloor Kotta Falls]] * [[Perinthalmanna]]<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|title=A trip to Paloor Kotta|date=18 August 2019|access-date=10 August 2020|website=English.mathrubhumi.com|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807121357/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/a-trip-to-paloor-kotta-where-tippu-sulthan-once-sought-asylum-1.4049141|url-status=dead}}</ref> * Parappanangadi beach ([[Parappanangadi]]) * Paravanna beach ([[Vettom Grama Panchayath|Vettom]]) * Ponnani beach * Poonathanam Illam – birthplace of 16th-century Malayalam poet [[Poonthanam Nambudiri]] near [[Perinthalmanna]]<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/the-charms-of-poonthanam-illam/article25308319.ece/ |title=The Charms of Poonthanam Illam |last=Arun Narayanan |date=25 October 2018 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref> * Poorappuzha Azhimukham – an estuary at [[Tanur, Malappuram|Tanur]] * [[Silent Valley National Park]] * Tanur beach * [[Teak Museum]] – world's first teak plantation<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/teak-museum-nilambur/344 |website=keralatourism.org |title=Teak Museum}}</ref> * [[Thunchan Parambu, Tirur|Thunchan Parambu]] – birthplace of [[Thunchaththu Ezhuthachan]], who is known as the father of modern Malayalam language * [[Tirur River]] * Unity hill viewpoint ([[Manjeri]]) * Unniyal beach ([[Niramarutur]]) * Vakkad beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/related-destinations/vakkad-beach-malappuram/ds543 |website=keralatourism.org |title= Vakkad beach}}</ref> * Vallikunnu beach<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/vallikunnu-beach-malappuram/515 |website=Keralatourism.org |title= Vallikunnu beach}}</ref> * [[Vavul Mala]] – mountain range near [[Chungathara]] <gallery> File:Kodikuthi Mala 2.jpg|কোদিকুঠিমালা File:Kottakkunnu mazhaveed.jpg|কোট্টাকুন্নু File:DR0034DSC 6627.jpg|অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনত নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ লাইন File:Noor Lake - Tirur, Kerala (2).jpg |নূৰ হ্ৰদ, তিৰুৰ File:View of Arimbra mala through old rubber plantation of Late Chakeeri Kunhami Umma1.jpg| আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ File:Parappanangadi Beach.JPG|পৰাপ্পানংগাদিত আৰৱ সাগৰ File:Nedumkayam Forest, nilambur - panoramio.jpg|নেদুমকায়ম, নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} (The English translation of ''[[Tuhfat Ul Mujahideen]]'') * {{Citation | author = K. V. Krishna Iyer | title = Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806 | publisher = Norman Printing Bureau, Kozhikode | url = https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379 | year = 1938}} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up }} * {{Citation | author = William Logan | year=1887 | title= Malabar Manual (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1908 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up }} * {{Citation | author = Charles Alexander Innes | year=1915 | title= Madras District Gazetteers Malabar (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.gov.ignca.30521 }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} * {{Citation |title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|location=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] i20552632pf38vvi3dphwxt9c8uoixw 0 138237 622491 622039 2026-08-01T17:40:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ইতিহাস */ 622491 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন|FIPRESCI]] (Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু [[Netpac]] (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান]] (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, [[নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা|নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা]] (New generation Malayalam cinema), প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী (Retrospectives), শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], [[হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ]] আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো (Seminars) সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিভিন্ন ছবিগৃহ]]ত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ ([[পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ|পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ]], তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] e4bgef7lugdi63g4wohuo7w14tbjl3g 622493 622491 2026-08-01T17:41:40Z Kandarpajit Kallol 6257 622493 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, [[নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা|নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা]] (New generation Malayalam cinema), প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী (Retrospectives), শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], [[হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ]] আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো (Seminars) সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিভিন্ন ছবিগৃহ]]ত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ ([[পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ|পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ]], তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] a5fw5kali80sh8bpr9o975xpdtvu5ky 622495 622493 2026-08-01T17:42:54Z Kandarpajit Kallol 6257 622495 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 58n1l2rfs6pwvqi4zp3iofyatfz9siz 622499 622495 2026-08-01T17:46:09Z Kandarpajit Kallol 6257 622499 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ [[মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ|মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক]] পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ [[FIPRESCI]] আৰু [[NETPAC]] বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] it5q7cheox4jvqji6wg2yvttizrw7ke 622500 622499 2026-08-01T17:46:56Z Kandarpajit Kallol 6257 622500 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] p2c2v2oavi33ltu09teo4x96szdxsnd 622504 622500 2026-08-01T17:49:20Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 622504 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 49730xnyd5wvzqxxuyjoiiyzow9w68t 622507 622504 2026-08-01T17:52:17Z Kandarpajit Kallol 6257 622507 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চন shadowৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Sho Miyake|শ্বো মিয়াকে]] দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো' (Antes del cuerpo) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'বাক্স বন্দী' (Baksho Bondi) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ [[Abderrahmane Sissako|আব্দেৰহমানে চিছাকো]] * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[Black Rabbit, White Rabbit|ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' (Khidki Gaav) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ 'মোহম' (Moham) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ 'চিনেমা জাজিৰে' (Cinema Jazireh) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – 'বাক্স বন্দী' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী [[P. K. Rosy|পি. কে. ৰোজি]]ৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''[[Swapnaayanam|স্বপ্নায়নম]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 7kc11jmfvfcy5ob3mc8y2gs3t3xrhzj 622509 622507 2026-08-01T17:56:02Z Kandarpajit Kallol 6257 622509 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চন shadowৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Sho Miyake|শ্বো মিয়াকে]] দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো' (Antes del cuerpo) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'বাক্স বন্দী' (Baksho Bondi) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ [[Abderrahmane Sissako|আব্দেৰহমানে চিছাকো]] * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[Black Rabbit, White Rabbit|ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' (Khidki Gaav) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ 'মোহম' (Moham) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ 'চিনেমা জাজিৰে' (Cinema Jazireh) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – 'বাক্স বন্দী' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী [[P. K. Rosy|পি. কে. ৰোজি]]ৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''[[Swapnaayanam|স্বপ্নায়নম]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 86abti3w2iy99ljf2ki5vc6gb3pfk78 622513 622509 2026-08-01T17:58:16Z Kandarpajit Kallol 6257 622513 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চন shadowৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Sho Miyake|শ্বো মিয়াকে]] দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো' (Antes del cuerpo) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'বাক্স বন্দী' (Baksho Bondi) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ [[Abderrahmane Sissako|আব্দেৰহমানে চিছাকো]] * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[Black Rabbit, White Rabbit|ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' (Khidki Gaav) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ 'মোহম' (Moham) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ 'চিনেমা জাজিৰে' (Cinema Jazireh) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – 'বাক্স বন্দী' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী [[P. K. Rosy|পি. কে. ৰোজি]]ৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''[[Swapnaayanam|স্বপ্নায়নম]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] ppmcchwxfa4gmm566b9mzuekv1hw96e 622518 622513 2026-08-01T18:01:22Z Kandarpajit Kallol 6257 622518 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চন shadowৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Sho Miyake|শ্বো মিয়াকে]] দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো' (Antes del cuerpo) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'বাক্স বন্দী' (Baksho Bondi) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ [[Abderrahmane Sissako|আব্দেৰহমানে চিছাকো]] * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[Black Rabbit, White Rabbit|ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' (Khidki Gaav) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ 'মোহম' (Moham) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ 'চিনেমা জাজিৰে' (Cinema Jazireh) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – 'বাক্স বন্দী' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী [[P. K. Rosy|পি. কে. ৰোজি]]ৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''[[Swapnaayanam|স্বপ্নায়নম]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] qav7qnsq29vmg49gnmvtbpmrgvod5jd 622521 622518 2026-08-01T18:03:21Z Kandarpajit Kallol 6257 622521 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চন shadowৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Sho Miyake|শ্বো মিয়াকে]] দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো' (Antes del cuerpo) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'বাক্স বন্দী' (Baksho Bondi) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ [[Abderrahmane Sissako|আব্দেৰহমানে চিছাকো]] * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[Black Rabbit, White Rabbit|ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' (Khidki Gaav) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ 'মোহম' (Moham) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ 'চিনেমা জাজিৰে' (Cinema Jazireh) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ 'খিড়কী গাভ' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – 'বাক্স বন্দী' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী [[P. K. Rosy|পি. কে. ৰোজি]]ৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''[[Swapnaayanam|স্বপ্নায়নম]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] l5sluwz01pmai418e1foxi8v8fh2gvz 622523 622521 2026-08-01T18:07:05Z Kandarpajit Kallol 6257 622523 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী [[P. K. Rosy|পি. কে. ৰোজি]]ৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''[[Swapnaayanam|স্বপ্নায়নম]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] r1bnwoxerjikgsdyzexdzqmj1bkm6fc 622524 622523 2026-08-01T18:07:42Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০২৪ */ 622524 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Krzysztof Zanussi|ক্ৰিজষ্টফ জানুছি]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 9wl1hvtw7rnjt57rznbq731pwcdt1f0 622530 622524 2026-08-01T18:10:39Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০২৩ */ 622530 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Béla Tarr|বেলা তাৰ]]ক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী [[V. N. Vasavan|ভি. এন. বাছাৱনে]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] sv8kquvbphi5niotr1juvydjmxjs0so 622532 622530 2026-08-01T18:11:56Z Kandarpajit Kallol 6257 622532 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ [[Chief Minister of Kerala|মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[Pinarayi Vijayan|পিনাকায়ী বিজয়ন]]ৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Lisa Calan|লিছা কালান]]ক 'স্পীৰিট অৱ চিনেমা' (Spirit of Cinema) বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[Musical Chair (2020 film)|মিউজিকেল চেয়াৰ]]'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] oc02pomyb5jbtnh2snlfsli5exgx1g3 622534 622532 2026-08-01T18:13:19Z Kandarpajit Kallol 6257 622534 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[Kochi|কোচি]], [[Palakkad|পালাক্কাড]] আৰু [[Thalassery|থালাছেৰী]]।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত [[Jean-Luc Godard|জঁ-লুক গডাৰ]]ৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 7ffp6z624j663balj8yj6kaeqx4lhzb 622535 622534 2026-08-01T18:14:18Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০২০ */ 622535 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল [[Serhat Karaaslan|চেৰহাট কাৰাআচলান]]ৰ 'পাছড বাই চেন্সৰ' (Passed by Censor)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক [[Khairy Beshara|খাইৰী বেশ্বাৰা]]ই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ [[Jōe Odagiri|জো ওদাগিৰি]] পৰিচালিত ''[[Aru Sendo No Hanashi|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ [[Fernando Solanas|ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ]] * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]]ৰ [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'পাকুৱেৰেট' (Paquerette) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Allan Deberton|অ্যালান ডেবাৰ্টন]] * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – [[Jallikattu|জল্লিকাট্টু]] ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ' (Our Mothers) ছবিৰ বাবে [[César Díaz (film director)|চেজাৰ ডিয়াজ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Boris Lojkine|বৰিছ লোজকিন]] পৰিচালিত 'কামিল' (Camille) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত 'পানী' (Pani) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veyilmarangal|ভেয়িলমাৰাংগল]]'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''[[Kumbalangi Nights|কুম্বালাংগী নাইটছ]]'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – [[Fahim Irshad|ফাহিম ইৰ্শাদ]]ৰ ''[[Aani Maani|আনী মানী]]''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= [[Mathrubhumi]]|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] tcl0qb8ofuu0lg73bja1mp6olv9gcxl 622540 622535 2026-08-01T18:16:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০১৯ */ 622540 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা [[2018 Kerala floods|ভয়াবহ বানপানী]]ৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'টোডোছ লো ছাবেন' ([[Everybody Knows (film)|Everybody Knows]])। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক [[Majid Majidi|মাজিদ মাজিদী]]য়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ই. মা. য়াউ.' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে [[Lijo Jose Pellissery|লিযো জোচেপ পেলিছেৰী]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Ghode ko jalebi khilane le ja riya hoon|ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ]]'' ছবিৰ বাবে [[Anamika Haksar|অনামিকা হাক্সাৰ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Zakariya Mohammed|জাকাৰিয়া মহম্মদ]] পৰিচালিত ''[[Sudani from Nigeria|ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''[[Ee.Ma.Yau|ই. মা. য়াউ.]]'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ 'মনোহৰ এণ্ড আই' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 70xuuu74lms065tw5aqy1knud68judb 622543 622540 2026-08-01T18:17:57Z Kandarpajit Kallol 6257 622543 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Malila: The Farewell Flower|মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ]]'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এদণ' (Aedan) ছবিৰ বাবে [[Sanju Surendran|সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক' (I Still Hide to Smoke) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''[[Aedan (film)|এদণ]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''[[Newton (film)|নিউটন]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum|থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত 'নিউটন' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] hpg08896l7b71zibv3fqk9he57ozlea 622545 622543 2026-08-01T18:19:36Z Kandarpajit Kallol 6257 622545 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] পৰিচালিত ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'টেৰেডুট' (Tereddüt) ছবিৰ বাবে [[Yesim Ustaoglu|ইয়েচিম উচতাওগ্লু]] * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'মেনহোল' ছবিৰ বাবে [[Vidhu Vincent|বিধু ভিনচেণ্ট]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত 'এশটেবাক' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''[[Manhole (2016 film)|মেনহোল]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত 'আলমাচেনাডচ' (Almacenados) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''[[Kammatipaadam|কমতিপাডম]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''[[Cold of Kalandar|কোল্ড অৱ কালান্দাৰ]]'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] qxtc602mg95mkmhsimqp2hgjfaqnac0 622546 622545 2026-08-01T18:20:58Z Kandarpajit Kallol 6257 622546 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত 'ৰেফুজিয়াডো' (Refugiado) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' (Summer, Kyoto) ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' (They Are The Dogs) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 09ug0luvbeu9uhw57bxvyym2i7gmava 622547 622546 2026-08-01T18:23:04Z Kandarpajit Kallol 6257 622547 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'চামাৰ, কিয়োটো' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[The Bright Day|দি ব্ৰাইট ডে]]'' ছবিৰ বাবে [[Hossein Shahabi|হাচাইন শ্বাহাবী]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''[[Oraalppokkam|ওৰালপোক্কম]]'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত 'দে আৰ দি ডগছ' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত 'ওৰালপোক্কম' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত 'চামাৰ, কিয়োটো'<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 04f2pl754phbr4o8ic587591hlro3kf 622550 622547 2026-08-01T18:23:55Z Kandarpajit Kallol 6257 622550 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নেতা [[Nelson Mandela|নেেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[Shabana Azmi|শবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ 'অনা আৰবিয়া' (Ana Arabia) আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক [[Kon Ichikawa|কোন ইচিকাৱা]] আৰু [[Kenji Mizoguchi|কেনজি মিজোগুচি]]ৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" (Original Glory: 100 Years of Indian Cinema) নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[Satyajit Ray|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''[[Charulata|চাৰুলতা]]'' আৰু [[Mrinal Sen|মৃণাল সেন]]ৰ ''[[Bhuvan Shome|ভুবন সোম]]''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Arturo Ripstein|আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইন]]-এ, য'ত থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Aditya Assarat|আদিত্য আছাৰাট]], দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক [[Khalo Matabane|খালো মাতা বানে]] আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী [[Gautami|গৌতমি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Carlos Saura|কাৰ্লোছ চাউৰা]]ক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – 'পাৰভিজ' (Parviz) ([[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এৰাটা' (Errata) (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Meghe Dhaka Tara (2013 film)|মেঘে ঢাকা তাৰা]]'' ছবিৰ বাবে [[Kamaleswar Mukherjee|কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়]] * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[101 Chodyangal|১০১ চোদিয়াংগল]]'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – 'এৰাটা' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Kanyaka Talkies|কন্যকা টকীজ]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''[[Crime No. 89|চিআৰ নং: ৮৯]]'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] oyli22hz4umag8urpsnv6xrob3w3d3c 622555 622550 2026-08-01T18:27:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০১৩ */ 622555 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড][ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] k8wjpbnpcf0e80w6be6741kwb3ys8r9 622556 622555 2026-08-01T18:28:01Z Kandarpajit Kallol 6257 622556 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চন shadowৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[Thiruvananthapuram|তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী [[Soweto Kinch|ছোৱেটো কিঞ্চ]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[Alfred Hitchcock|আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''[[The Ring (1927 film)|দি ৰিং]]'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি ([[T. V. Chandran|টি. ভি. চন্দ্ৰন]]ৰ ''[[Bhoomiyude Avakashikal|ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল]]'' আৰু জয় মেথিউৰ ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Paul Cox (director)|পল কক্সে]] (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Pierre Yameogo|পিয়েৰ য়ামেওগো]], ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 6e1xhz8nifmfk8qp4s1gnplo9axq0z2 622558 622556 2026-08-01T18:31:45Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০১২ */ 622558 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''-ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[Deepa Mehta|দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[Indian National Congress|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[Indira Gandhi|ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''[[Papilio Buddha (film)|পাপিলিও বুদ্ধ]]'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[Mahatma Gandhi|মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[Dalit|দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] ii3q8vifq02ow59twdk16540b8jy3ce 622559 622558 2026-08-01T18:33:08Z Kandarpajit Kallol 6257 622559 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Alain Resnais|এলেন ৰেচনেইছ]], জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা [[Sathyanesan Nadar|সথ্যন]]ৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 233ldpm209et17ke3wotlklh3jiyt4h 622560 622559 2026-08-01T18:34:03Z Kandarpajit Kallol 6257 622560 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''[[Sta. Nina|ষ্টা. নিনিয়া]]'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''[[The Last Step|দি লাষ্ট ষ্টেপ]]'' - [[Ali Mosaffa|আলী মোছাফা]] (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''[[Filmistaan|ফিল্মিস্তান]]'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ইভানছ ৱমেন' (Ivan's Woman) ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''[[Shutter (2012 film)|শ্বাটাৰ]]'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[The Repentant (2012 film)|দি ৰিপেণ্টেণ্ট]]'' ([[Merzak Allouache|মেৰজাক আলোৱাচে]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ithramathram (2012 film)|ইত্ৰা মাথ্ৰম]]'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'আই. ডি.' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Ee Adutha Kalathu|ই আদুথা কালাথু]]'' ([[Arun Kumar Aravind|অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ]]) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''[[Chayilyam|চাইল্ল্যম]]'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] pzxzkrhoc6vp8d2ut23gmhcma2ge5wo 622561 622560 2026-08-01T18:34:55Z Kandarpajit Kallol 6257 622561 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দি লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] iq4wwium2awkhyibsv6ksun0a03nszc 622562 622561 2026-08-01T18:35:37Z Kandarpajit Kallol 6257 622562 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চন shadowৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[Oommen Chandy|উমেন চাণ্ডী]]য়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[Jaya Bachchan|জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত 'আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী' (Under the Hawthorn Tree)। প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Priyadarshan|প্ৰিয়দৰ্শন]] জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] rfudil1e53dgl4w32sciu7emsgfvtgt 622563 622562 2026-08-01T18:37:09Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০১১ */ 622563 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''[[The Colors of the Mountain|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে' (A Stone's Throw Away) (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – 'ফ্লেমিংগো নং: ১৩' (Flemingo No: 13) ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – 'দি পেইণ্টিং লেছন' (The Painting Lesson) (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''[[Future Lasts Forever|ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ]]'' ([[Ozcan Alper|অজকান আলপাৰ]]) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''[[Adaminte Makan Abu|আদামিন্টে মকন আবু]]'' ([[Salim Ahamed|ছালিম আহমেদ]]) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – 'এট দি এণ্ড অৱ ইট অল' (At the End of It All) (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] g2jiacre1ckgynfuuyxlu7l4tw4w54n 622565 622563 2026-08-01T18:39:42Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বঁটাসমূহ */ 622565 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[V.S. Achuthanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[Waheeda Rahman|ৱাহিদা ৰহমান]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''[[Please Do Not Disturb|প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব]]''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=[[The Indian Express]]|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল [[Julie Dash|জুলী ডেশ্ব]], মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Apichatpong Weerasethakul|অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল]], জাপানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ [[Sooni Taraporevala|সূনী তাৰাপোৰৱালা]]। উৎসৱত [[Rainer Werner Fassbinder|ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰ]]ৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospective) শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, [[Juliane Lorenz|জুলিয়ান লৰেঞ্জ]] আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Mani Ratnam|মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত "ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ" (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''[[Zephyr (film)|জেফিৰ]]'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – "দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা" (The Last Summer of La Boyita) ছবিৰ বাবে [[Julia Solomonoff|জুলিয়া চলোমনফ]] * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – [[Raja Amari|ৰাজা আমাৰী]] পৰিচালিত ''[[Dowaha|ডৌৱাহা]]'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – [[Lenin Rajendran|লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন]] পৰিচালিত ''[[Makaramanju|মকৰমঞ্জু]]'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত "আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ" (I Am—Afiya Megha Abhimanyu Omar) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''[[Veettilekkulla Vazhi|ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি]]'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – [[Vipin Vijay|বিপিন বিজয়]] পৰিচালিত ''[[Chitrasutram|চিত্ৰসূত্ৰম]]''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] ccz35k3aq9u5659gt0u0gv25d7tynsf 622568 622565 2026-08-01T18:43:12Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০১০ */ 622568 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মণি ৰত্নম।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] fp4w93m292flq7k7f4rs8ewjzithlzi 622569 622568 2026-08-01T18:43:49Z Kandarpajit Kallol 6257 622569 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: ইৰানৰ [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] পৰিচালিত ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' (About Elly) আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'ট্ৰু নুন' (True Noon) ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ ([[Tajikistan|তাজিকিস্তান]])। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত 'ইজুলু লামী' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত 'ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন' (তাজিকিস্তান)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত 'লা মস্কা এন লা চেনিছা' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত 'পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি' (Pathaam Nilayile Theevandi)。 * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত 'জাৰ্মেল' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Kerala Cafe|কেৰালা কেফে]]''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, অঞ্জলি মেনন, উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[Mira Nair|মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): [[Paresh Mokashi|পৰেশ মোকাতী]] পৰিচালিত ''[[Harishchandrachi Factory|হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী]]'' (মাৰাঠী)। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 2qj3do0c8pox82doha2ng6z8ucg3aq6 622570 622569 2026-08-01T18:46:29Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বঁটাসমূহ */ 622570 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী [[V. S. Achutanandan|ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে]] উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Fernando Birri|ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী]] আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী [[K.R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ 'লায়লাজ বাৰ্থডে' (Laila's Birthday)। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত [[Samira Makhmalbaf|চ মীৰা মখমলবাফ]] (ইৰান), [[Sitora Alieva|চিতোৰা আলিয়েভা]] (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু [[Jabbar Patel|জব্বাৰ পেটেল]] (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল [[Sudhir Mishra|সুধীৰ মিশ্ৰ]], ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত 'পাৰ্কে ভিয়া' (Parque Via) (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (My Marlon and Brando) (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (Firaaq) (পৰিচালক: [[Nandita Das|নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: [[Amor Hakkar|আমোৰ হাক্কাৰ]]) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: 'মাচান' (Machan) (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''[[Postcards from Leningrad|পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড]]'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকুৰু]]'' (পৰিচালক: [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]])। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): 'মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): 'আদয়ালংগল' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''[[Manjadikuru|মঞ্জাদিকuৰু]]'' ছবিৰ বাবে [[Anjali Menon|অঞ্জলি মেনন]]।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] bpn9yoaveyl1fxy76yey488ivais7mp 622574 622570 2026-08-01T18:49:36Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০০৮ */ 622574 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী কে. আৰ. বিজয়া মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ ''লায়লাজ বাৰ্থডে''। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত চ মীৰা মখমলবাফ (ইৰান), চিতোৰা আলিয়েভা (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু জব্বাৰ পেটেল (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল সুধীৰ মিশ্ৰ, ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত ''পাৰ্কে ভিয়া'' (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (পৰিচালক: [[নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: আমোৰ হাক্কাৰ) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: ''মাচান'' (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''মঞ্জাদিকুৰু'' (পৰিচালক: অঞ্জলি মেনন)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''আদয়ালংগল'' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''মঞ্জাদিকুৰু'' ছবিৰ বাবে অঞ্জলি মেনন।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[Kamal Haasan|কমল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক [[Miguel Littin|মিগেল লিটিন]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[Naseeruddin Shah|নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[Mohanlal|মোহনলাল]]। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক [[M. S. Viswanathan|এম. এছ. বিশ্বনাথন]] আৰু [[M. K. Arjunan|এম. কে. অৰ্জুনন]], কণ্ঠশিল্পী [[S. Janaki|এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী [[K. P. A. C. Lalitha|কেপিএচি ললিতা]], [[K. R. Vijaya|কে. আৰ. বিজয়া]], [[T. R. Omana|টি. আৰ. ওমানা]], শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Jafar Panahi|জাফৰ পানাহী]], আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ [[Agnieszka Holland|আগনিয়েস্কা হলেণ্ড]], অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত 'এক্সএক্সৱাই' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত '১০+৪' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): '১০+৪' ছবিৰ বাবে [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): 'এক্সএক্সৱাই' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: 'ব্লীছ' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''[[Sleepwalking Land (film)|শ্লিপৱাকিং লেণ্ড]]'' (Sleepwalking Land)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: 'অৰে কাদাল' (Ore Kadal)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''[[Getting Home|গেটিং হোম]]'' (Getting Home)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: 'অৰে কাদাল'। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] tinjzzmf3e69n6hpb7mks7nu04qf890 622576 622574 2026-08-01T18:52:26Z Kandarpajit Kallol 6257 622576 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী কে. আৰ. বিজয়া মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ ''লায়লাজ বাৰ্থডে''। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত চ মীৰা মখমলবাফ (ইৰান), চিতোৰা আলিয়েভা (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু জব্বাৰ পেটেল (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল সুধীৰ মিশ্ৰ, ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত ''পাৰ্কে ভিয়া'' (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (পৰিচালক: [[নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: আমোৰ হাক্কাৰ) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: ''মাচান'' (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''মঞ্জাদিকুৰু'' (পৰিচালক: অঞ্জলি মেনন)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''আদয়ালংগল'' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''মঞ্জাদিকুৰু'' ছবিৰ বাবে অঞ্জলি মেনন।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[কামল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক মিগেল লিটিনৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু মোহনলাল। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক এম. এছ. বিশ্বনাথন আৰু এম. কে. অৰ্জুনন, কণ্ঠশিল্পী [[এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী কেপিএচি ললিতা, কে. আৰ. বিজয়া, টি. আৰ. ওমানা, শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জাফৰ পানাহী, আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ আগনিয়েস্কা হলেণ্ড, অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত ''এক্সএক্সৱাই'' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত ''১০+৪'' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''১০+৪'' ছবিৰ বাবে মানিয়া আকবৰী (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''এক্সএক্সৱাই'' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ব্লীছ'' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''শ্লিপৱাকিং লেণ্ড''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''অৰে কাদাল''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''গেটিং হোম''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''অৰে কাদাল''। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] p5t805is7lmuwpn51jx12rhvngon4t0 622578 622576 2026-08-01T18:52:48Z Kandarpajit Kallol 6257 622578 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী কে. আৰ. বিজয়া মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ ''লায়লাজ বাৰ্থডে''। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত চ মীৰা মখমলবাফ (ইৰান), চিতোৰা আলিয়েভা (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু জব্বাৰ পেটেল (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল সুধীৰ মিশ্ৰ, ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত ''পাৰ্কে ভিয়া'' (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (পৰিচালক: [[নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: আমোৰ হাক্কাৰ) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: ''মাচান'' (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''মঞ্জাদিকুৰু'' (পৰিচালক: অঞ্জলি মেনন)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''আদয়ালংগল'' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''মঞ্জাদিকুৰু'' ছবিৰ বাবে অঞ্জলি মেনন।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা [[কামাল হাছান]] আৰু চিলিৰ পৰিচালক মিগেল লিটিনৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু মোহনলাল। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক এম. এছ. বিশ্বনাথন আৰু এম. কে. অৰ্জুনন, কণ্ঠশিল্পী [[এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী কেপিএচি ললিতা, কে. আৰ. বিজয়া, টি. আৰ. ওমানা, শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জাফৰ পানাহী, আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ আগনিয়েস্কা হলেণ্ড, অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত ''এক্সএক্সৱাই'' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত ''১০+৪'' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''১০+৪'' ছবিৰ বাবে মানিয়া আকবৰী (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''এক্সএক্সৱাই'' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ব্লীছ'' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''শ্লিপৱাকিং লেণ্ড''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''অৰে কাদাল''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''গেটিং হোম''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''অৰে কাদাল''। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] fiepy4e69c5rfyzdfdmt3n3vj6erji6 622579 622578 2026-08-01T18:53:19Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০০৭ */ 622579 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name=Hindu17 /> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী কে. আৰ. বিজয়া মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ ''লায়লাজ বাৰ্থডে''। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত চ মীৰা মখমলবাফ (ইৰান), চিতোৰা আলিয়েভা (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু জব্বাৰ পেটেল (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল সুধীৰ মিশ্ৰ, ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত ''পাৰ্কে ভিয়া'' (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (পৰিচালক: [[নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: আমোৰ হাক্কাৰ) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: ''মাচান'' (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''মঞ্জাদিকুৰু'' (পৰিচালক: অঞ্জলি মেনন)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''আদয়ালংগল'' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''মঞ্জাদিকুৰু'' ছবিৰ বাবে অঞ্জলি মেনন।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা কামাল হাছান আৰু চিলিৰ পৰিচালক মিগেল লিটিনৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু মোহনলাল। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক এম. এছ. বিশ্বনাথন আৰু এম. কে. অৰ্জুনন, কণ্ঠশিল্পী [[এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী কেপিএচি ললিতা, কে. আৰ. বিজয়া, টি. আৰ. ওমানা, শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জাফৰ পানাহী, আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ আগনিয়েস্কা হলেণ্ড, অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত ''এক্সএক্সৱাই'' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত ''১০+৪'' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''১০+৪'' ছবিৰ বাবে মানিয়া আকবৰী (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''এক্সএক্সৱাই'' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ব্লীছ'' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''শ্লিপৱাকিং লেণ্ড''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''অৰে কাদাল''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''গেটিং হোম''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''অৰে কাদাল''। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] ij1z6qdpussfktgtc2bjvn8hsl3y1ia 622584 622579 2026-08-01T18:56:22Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আইএফএফকে ২০১০ */ 622584 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | festival_name = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | logo = | logo_size = 150 | caption = কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ লোগো | type = [[চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম]], [[কেৰালা]], ভাৰত | coordinates = | founded = ১৯৯৬ | awards = দ্য গোল্ডেন ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা (The Golden Crow Pheasant Award),<br/>দ্য চিলভাৰ ক্ৰ' ফিজেণ্ট বঁটা,<br/>শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ বঁটা,<br/>দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা (Audience Prize),<br/>FIPRESCI বঁটা,<br/>Netpac বঁটা | host = [[কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী]] | date = [[নৱেম্বৰ]] / [[ডিচেম্বৰ]] | language = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | website = {{URL|http://www.iffk.in}} }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: '''International Film Festival of Kerala''' বা চমুকৈ '''IFFK''') হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী চহৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত বছৰেকীয়াভাৱে অনুষ্ঠিত হোৱা এক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ। ১৯৯৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱখনি কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ হৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে আয়োজন কৰে। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ বা ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱটোক ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref name="IFFK">{{cite web|publisher = Government of Kerala|work = International Film Festival of Kerala|url = http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|title = IFFK (International Film Festival of Kerala) |access-date = 2006-09-30 |url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180924/http://www.kerala.gov.in/keralcaljan05/p26-27.pdf|archive-date = 30 September 2007}}</ref> প্ৰতি বছৰে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰিমিয়াৰ (প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী) IFFK-ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাখন এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত ১৪খন নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।<ref name="Kerala online"> {{cite news |url=http://www.keralaonline.com/news/news.php?news=702 |title=Chalachitra Academy to prevent video piracy during Film Festival | work = Competition is restricted |date= 2 December 2006}}</ref> এই মহোৎসৱত [[মালায়ালম]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতৰ বাবেও এটা সুকীয়া শাখা উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। IFFK-ৰ আৰ্হিতেই চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে ''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ আৰু হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (International Documentary and Short Film Festival of Kerala)-ও আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি একাডেমীয়ে ২০২২ চনত কোচিত ''কেৰালাৰ আঞ্চলিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ'' (Regional International Film Festival of Kerala) নামেৰে এটা আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Regional leg of IFFK from Friday |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/mar/31/regional-leg-of-iffk-from-friday-2436095.html |access-date=2023-01-06 |website=The New Indian Express}}</ref> == ইতিহাস == ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয়ে ১৯৮৮ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFI) অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name="keralacalling1">{{cite journal |author=K.R. Mohanan |date=December 2009 |title=IFFK: Destination December |journal=Kerala Calling |volume=30 |issue=2 |pages=16, 17 |url=http://kerala.gov.in |access-date=29 December 2009 |archive-date=26 July 2010 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> এই মহোৎসৱে মানুহৰ মাজত চিৰিয়াছ বা গভীৰ বিষয়বস্তুৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ সমাজ (film societies) গঢ়ি উঠে। এই সমাজসমূহৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰসমূহৰ প্ৰদৰ্শনী, চিনেমাৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত সমূহীয়া আলোচনা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বিষয়ে পুস্তিকা (pamphlets) বিতৰণ কৰা। সাংস্কৃতিক বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে চলচ্চিত্ৰ সমাজসমূহে আৰ্কাইভ আৰু কিছুমান দেশৰ দূতাবাসৰ পৰা চলচ্চিত্ৰৰ কপি সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰ সমাজৰ আন্দোলনে মানুহৰ মাজত চলচ্চিত্ৰ সাক্ষৰতা (film literacy) বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিলে আৰু IFFI-ৰ দৰে পৰ্যায়ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হ'ল।{{cn|date=August 2025}} কেৰালাৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK) ১৯৯৬ চনত কোঝিকোড়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। চিনেমাৰ ১০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এই অনুষ্ঠানৰ অংশ হিচাপে ১০০ খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="keralacalling1"/> ১৯৯৮ চনলৈকে এই অনুষ্ঠানটো কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম (KSFDC)-এ পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ একাডেমী গঠন কৰা হয় আৰু চিনেমাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ লগতে IFFK অনুষ্ঠিত কৰাৰ দায়িত্বও একাডেমীক অৰ্পণ কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্বাজী এন কৰুণে IFFK-ক এক প্ৰতিযোগিতামূলক মহোৎসৱ হিচাপে পৰিচিত কৰাইছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত IFFK-ৰ অধ্যক্ষ আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="keralacalling1"/> FIAPF-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৯৯ চনত এই অনুষ্ঠানত এটা প্ৰতিযোগিতামূলক শাখা সংযোজন কৰা হয়।<ref name="keralacalling1"/> == বিৱৰণ == প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল এছিয়া, আফ্ৰিকা বা লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক ফেডাৰেচন (FIPRESCI/Fédération Internationale de la Presse Cinématographique) আৰু Netpac (Network for the Promotion of Asian Cinema)-এ এই মহোৎসৱক স্বীকৃতি দিছে।<ref name="keralacalling1"/> IFFK-ৰ লোগো আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বঁটাসমূহ আহমেদাবাদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান (National Institute of Design)-এ ডিজাইন কৰিছে। == মহোৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণসমূহ == এই চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত সমসাময়িক বিশ্ব চিনেমা, নতুন প্ৰজন্মৰ মালায়ালম চিনেমা, প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, শ্ৰদ্ধাঞ্জলি শিতান, সমসাময়িক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]], হ্ৰস্ব চলচ্চিত্ৰ আৰু [[তথ্যচিত্ৰ]] প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। চিনেমা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত ফিল্ম মাৰ্কেট আৰু আলোচনা চক্ৰৰো সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হয়। বৰ্তমান এই মহোৎসৱ স্থায়ীভাৱে [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰ বিভিন্ন ছবিগৃহত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱটো ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ ব্যাপক সমৰ্থনৰ বাবে সদায় বিশেষভাৱে পৰিচিত।{{Citation needed|date=July 2025}} এই মহোৎসৱটো সম্ভৱতঃ একমাত্ৰ এনে চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, যাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী কাৰাগাৰ (পুজাপ্পুৰা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম), এটি বাল্য সংশোধন গৃহ আৰু এখন দৰিদ্ৰ নিৱাসতো (শ্ৰী চিত্ৰ পুৰ হোম) কৰা হৈছিল।<ref>The Hindu-[https://archive.org Film festival ends today]</ref> == উৎসৱৰ বঁটাসমূহ == * '''স্বৰ্ণ চকোৰম''' (The Golden Crow Pheasant Award): শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ১,০০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)ৰ নগদ ধন আৰু এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, যি ধন পৰিচালক আৰু প্ৰযোজকৰ মাজত সমানে ভগাই দিয়া হয়। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে নগদ ৩০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ৰজত চকোৰম''' (The Silver Crow Pheasant Award - শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালক): শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে নগদ ২০০,০০০ টকা (প্ৰায় ৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''দৰ্শক বঁটা''' (Audience Prize): উৎসৱৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ দ্বাৰা ভোটদান কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালকজনলৈ ৰজত চকোৰম আৰু নগদ ১০০,০০০ টকা (প্ৰায় ২,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ)। * '''ফি প্ৰেছ চি বঁটা''' (FIPRESCI Award): 'ফেডাৰেচন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি লা প্ৰেছ চিনেমাটোগ্ৰাফিক'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। * '''নেটপেক বঁটা''' (NETPAC Award): 'নেটৱৰ্ক ফৰ দি প্ৰমোচন অৱ এছিয়ান চিনেমা'ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত এছিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে। ২০০৭ চনত, উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহক পৃথকে পৃথকে প্ৰদান কৰিবলৈ FIPRESCI আৰু NETPAC বঁটা দুটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।{{cn|date=August 2025}} === শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম – বিজয়ীসকল === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ইংৰাজী নাম !! পৰিচালক !! দেশ !! প্ৰসংগ |- | 1999 || ''[[Flowers of Shanghai|হাই শ্বাঙ হুৱা]]'' || ''Flowers of Shanghai'' || [[Hou Hsiao-hsien|হাউ চিয়াও-চিয়েন]] || {{flag|Taiwan}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-1999/ |title=IFFK 1999 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094140/http://iffk.in/iffk-1999/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2000 || ''মায়োনিজ'' || || ইউন ইন-হো || {{flag|South Korea}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2000/ |title=IFFK 2000 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095325/http://iffk.in/iffk-2000/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2001 || ''[[Ali Zaoua|আলী জৌৱা]]'' || || [[Nabil Ayouch|নাবিল আয়ুচ]] || {{flag|Morocco}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2001/ |title=IFFK 2001 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=12 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212112106/http://iffk.in/iffk-2001/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2002 || ''[[The Orphan of Anyang|আনিয়াংদে গুৱেৰ]]'' || ''The Orphan of Anyang'' || [[Wang Chao (director)|ৱাং চাও]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2002/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124211021/http://iffk.in/iffk-2002/ |url-status=dead |archive-date=24 November 2016 |title=IFFK 2002 – 26th International Film Festival of Kerala }}</ref>}} |- | 2003 || ''[[Abouna (film)|আবুনা]]'' || ''Our Father'' || [[Mahamat Saleh Haroun|মহামত ছালেহ হাৰুন]] || {{flag|Chad}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=http://iffk.in/iffk-2003/|title=IFFK 2003 – 26th International Film Festival of Kerala|access-date=10 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095138/http://iffk.in/iffk-2003/|url-status=dead}}</ref>}} |- | 2004 || ''ডিয়াছে ডে চান্তিয়াগো'' || ''Days of Santiago'' || [[Josué Méndez|জোছুৱে মেণ্ডেচ]] || {{flag|Peru}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2004/ |title=IFFK 2004 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095145/http://iffk.in/iffk-2004/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2005 || ''শ্বেং চি জিয়ে'' || ''[[Stolen Life (2005 film)|ষ্টোলেন লাইফ]]'' || [[Li Shaohong|শ্বাওহং লি]] || {{flag|China}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2005/ |title=IFFK 2005 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119235159/https://iffk.in/iffk-2005/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2006 || ''মেলেগিন ডুছুছু'' || ''Angel's Fall'' || [[Semih Kaplanoğlu|ছেমিহ কাপলানোগ্লু]] || {{flag|Turkey}} || |- | 2006 || ''[[Forever Flows|নিৰন্তৰ]]'' || ''Forever Flows'' || [[Abu Sayeed (film director)|আবু ছায়ীদ]] || {{flag|Bangladesh}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2006/ |title=IFFK 2006 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100036/http://iffk.in/iffk-2006/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''[[XXY (film)|এক্সএক্সৱাই]]'' || || [[Lucía Puenzo|লুচিয়া পুৱেনজো]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref name="iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2007/ |title=IFFK 2007 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095332/http://iffk.in/iffk-2007/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2007 || ''১০ + ৪'' || || [[Mania Akbari|মানিয়া আকবৰী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="iffk.in"/>}} |- | 2008 || ''[[Parque via|পাৰ্কে ভিয়া]]'' || || [[Enrique Rivero|এনৰিকে ৰিভেৰো]] || {{flag|Mexico}} || |- | 2009 || ''[[Darbareye Elly|দৰবাৰে ইলি]]'' || ''About Elly'' || [[Asghar Farhadi|আছগৰ ফাৰহাদী]] || {{flag|Iran}} || |- | 2009 || ''জাৰ্মেল'' || ''Fishing Platform'' || ৰবি ভৰৱানী || {{flag|Indonesia}} || |- | 2010 || ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' || ''Portraits in a Sea of Lies'' || [[Carlos Gaviria|কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া]] || {{flag|Colombia}} || |- | 2011 || ''[[Los colores de la montaña|লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া]]'' || ''The Colours of the Mountain'' || কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ || {{flag|Colombia}} || |- | 2012 || ''[[Sta. Niña|ষ্টা. নিনিয়া]]'' || || ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো || {{flag|Philippines}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2012/ |title=IFFK 2012 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=27 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055247/https://iffk.in/iffk-2012/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | 2013 || ''পাৰভিজ'' || || [[Majid Barzegar|মাজিদ বাৰজেগাৰ]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2013/ |title=IFFK 2013 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100141/http://iffk.in/iffk-2013/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2014 || ''[[Refugiado|ৰেফুজিয়াডো]]'' || || [[Diego Lerman|ডিয়েগো লেৰমেন]] || {{flag|Argentina}} || {{center|<ref>{{cite web |url=http://iffk.in/iffk-2014/ |title=IFFK 2014 – 26th International Film Festival of Kerala |access-date=10 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202133612/http://iffk.in/iffk-2014/ |url-status=dead }}</ref>}} |- || 2015 || ''[[Ottaal|অট্টাল]]'' || ''The Trap'' || [[Jayaraj|জয়ৰাজ]] || {{flag|India}} || {{center|<ref>{{Cite web |title=Jayaraj's 'Ottaal' sweeps top honours |url=https://www.onmanorama.com/in-depth/iffk-2015/iffk-news/iffk-2015-ottaal-jayaraj-suvarna-chakoram-award-kerala-film-festival.html |access-date=2025-08-30 |website=OnManorama}}</ref>}} |- || 2016 || ''[[Clash (2016 film)|এশটেবাক]]'' || ''Clash'' || [[Mohamed Diab|মহম্মদ দিয়াব]] || {{flag|Egypt}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/egyptian-movie-clash-wins-top-prize-at-kerala-film-fest-4430639/ | title=Egyptian movie "Clash" wins top prize at Kerala film fest | date=16 December 2016 }}</ref>}} |- || 2017 || ''[[Wajib (film)|ৱাজিব]]'' || ''Wajib'' || [[Annemarie Jacir|অ্যানমেৰী জাচিৰ]] || {{flag|Palestine}} || {{center|<ref>{{cite web | url=http://www.firstpost.com/entertainment/iffk-2017-newton-bags-netpac-and-fipresci-awards-golden-crow-pheasant-goes-to-wajib-4261033.html | title=IFFK 2017: Newton bags NETPAC and FIPRESCI awards; Golden Crow Pheasant goes to Wajib | date=16 December 2017 }}</ref>}} |- || 2018 || ''[[Otagh-e-Tarik|ওতাঘ-এ-তাৰিক]]'' || ''The Dark Room'' || [[Rouhollah Hejazi|ৰুহুল্লাহ হেজাজী]] || {{flag|Iran}} || {{center|<ref name="http://iffk.in">{{cite web |url=http://iffk.in/ |title = 26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021}}</ref>}} |- || 2019 || ''[[They Say Nothing Stays the Same|আৰু চেন্দো নো হানাচি]]'' || ''They Say Nothing Stays the Same'' || [[Jō Odagiri|জো ওদাগিৰি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2020 || ''[[This Is Not a Burial, It's a Resurrection|দিচ ইজ নট এ বাৰিয়েল, ইটছ এ ৰিজাৰেক্ষণ]]'' || || [[Lemohang Jeremiah Mosese|লেমোহাং জেৰেমিয়া মোছেছে]] || {{flag|Lesotho}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2021 || ''[[Clara Sola|ক্লিয়াৰা ছলা]]'' || || [[Nathalie Álvarez Mesén|নাথালী আলভাৰেজ মেছেন]] || {{flag|Costa Rica}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2022 || ''[[Utama|উতমা]]'' || || আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি || {{flag|Bolivia}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2023 || ''আকু ৱা ছনজাই শিনাই'' || ''[[Evil Does Not Exist|ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট]]'' || [[Ryusuke Hamaguchi|ৰ্যুছুকে হামাগুচি]] || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2024|| ''মালু'' || ''Malu''|| [[Pedro Freire|পেড্ৰো ফ্ৰেইৰে]] || {{flag|Brazil}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |- || 2025|| ''তাবি তো হিবি'' || ''[[Two Seasons, Two Strangers|টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ]]''|| শ্বো মিয়াকে || {{flag|Japan}} || {{center|<ref name="http://iffk.in"/>}} |} == আইএফএফকে ২০২৫ == '''৩০তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2025''') ২০২৫ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ শ্বো মিয়াকে দ্বাৰা পৰিচালিত ''টু ছিজন্স, টু ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ্ছ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''আন্তেচ দেল কুৱেৰ্পো'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কাৰিনা পিয়াজ্জা, লুচিয়া ব্ৰাচেলিচ * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা (জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা) – মৌৰিতানিয়াৰ আব্দেৰহমানে চিছাকো * অভিনয়ৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – তিলত্তমা শোম * কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতাৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''ব্লেক ৰেবিট, ৱাইট ৰেবিট'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ফাজিল ৰাজাকৰ ''মোহম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – গ্যোজডে কুৰালৰ ''চিনেমা জাজিৰে'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰনৰ ''খিড়কী গাভ'' আৰু উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ ''তন্তপ্পেৰু'' (തന്തപ്പേര്)<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece|title= IFFK 2025: Japanese film Two Seasons, Two Strangers wins Suvarna Chakoram|date= 19 December 2025|website= The Hindu|access-date= 28 December 2025|archive-date= 28 December 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20251228031807/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2025-japanese-film-two-seasons-two-strangers-wins-suvarna-chakoram/article70416594.ece}}</ref> * এফএফএছআই কে.আৰ. মোহনন ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বঁটা – ''বাক্স বন্দী'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে তনুশ্ৰী দাস, সৌম্যানন্দ সাহী * জুৰী বঁটা – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' * দৰ্শকৰ পচন্দৰ বঁটা (Audience Poll Award) – উন্নিকৃষ্ণন আভালাৰ 'তন্তপ্পেৰু' == আইএফএফকে ২০২৪ == '''২৯তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2024''')-ত কে. অ'. অখিলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু কেৰালাৰ প্ৰথম মালয়ালম অভিনেত্ৰী পি. কে. ৰোজিৰ চৰিত্ৰত অভিৰামী বসুৱে অভিনয় কৰা ''স্বপ্নায়নম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনক ইয়াৰ 'চিগনেচাৰ ফিল্ম' (স্বাক্ষৰ চলচ্চিত্ৰ) হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত এনিমেছনৰ জৰিয়তে মালয়ালম চিনেমাৰ বিকাশ আৰু ৰোজিৰ অৱদানক সন্মান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite web | title=International Film Festival of Kerala (IFFK) | website=IFFK | url=https://www.iffk.in/articledetview/MTU3NTk3NS43Mg== | access-date=24 May 2025}}</ref> == আইএফএফকে ২০২৩ == '''২৮তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০২৩ চনৰ ৮-ৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰলৈ [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title=28th edition of international film fest kicks off in Kerala, CM hails ‘unwavering political content’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/curtains-go-up-for-28th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-on-friday/article67618742.ece |access-date=2025-08-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> এই উৎসৱৰ সামৰণি পৰে নিশাগন্ধি প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে, য'ত বিশিষ্ট অতিথি আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকল উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=IFFK 2023: Japanese Film Evil Does Not Exist Wins Suvarana Chakoram For Best Film |url=https://www.news18.com/movies/iffk-2023-japanese-film-evil-does-not-exist-wins-suvarana-chakoram-for-best-film-8706580.html |access-date=2025-08-28 |website=News18 |language=en}}</ref> পোলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ক্ৰিজষ্টফ জানুছিক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়, যি বঁটা প্ৰখ্যাত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অদুৰ গোপালকৃষ্ণনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-12-16 |title=‘Darling kerala’ fest ends on a havana high |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Dec/16/darling-kerala-fest-ends-on-a-havana-high-2641926.html |access-date=2025-08-28 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা লাভ কৰে ৰ‌্যছুকে হামাগুচি পৰিচালিত জাপানী চলচ্চিত্ৰ ''ইভিল ডাজ নট একজিষ্ট''-এ। পৰিচালকজনৰ হৈ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ য়োশিও কিতাগাৱাই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-12-16 |title=Suvarna Chakoram for 'Evil Does Not Exist' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/suvarna-chakoram-for-evil-does-not-exist/articleshow/106035892.cms |access-date=2025-08-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == আইএফএফকে ২০২২ == '''২৭তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2022''') ২০২২ চনৰ ৯-ৰ পৰা ১৬ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |date=9 September 2022 |title=IFFK 2022 to be held from Dec. 9 to 16 |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/iffk-2022-to-be-held-from-dec-9-to-16-entries/article65871816.ece}}</ref> হাংগেৰীৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বেলা তাৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী ভি. এন. বাছাৱনে লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰে। আইএফএফকেৰ এই সংস্কৰণত এটা পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছিল, য'ত বিনা পালৰ পৰা দীপিকা সুচিলনে শৈল্পিক সঞ্চালক (artistic director) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2022-12-08 |title=27th edition of International Film Festival of Kerala kicks off in Thiruvananthapuram on December 9 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-27th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-kicks-off-in-thiruvananthapuram-on-friday/article66238458.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> আলেহান্দ্ৰো লোৱাইজা গ্ৰীচি পৰিচালিত বলিভিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ ''উতমা''ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। টাইফুন পিৰচেলিমোগ্লুক তেওঁৰ ''কেৰ'' (Kerr) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰজত চকোৰম বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। == আইএফএফকে ২০২১ == [[File:Pinarayi Vijayan inaugurating 26th International Film Festival of Kerala.jpg|thumb|কেৰালাৰ ২৬তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ উদ্বোধন কৰা অৱস্থাত পিনাকায়ী বিজয়ন]] '''২৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২২ চন shadowৰ ১৮-ৰ পৰা ২৫ মাৰ্চলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Kerala |first=26th International Film Festival of |title=26th International Film Festival of Kerala – IFFK2021 |url=https://old.iffk.in/ |access-date=2022-03-19 |language=en-US}}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাকায়ী বিজয়নৰ দ্বাৰা উদ্বোধন কৰা হৈছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত কুৰ্দিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা লিছা কালানক ''স্পীৰিট অৱ চিনেমা'' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2022-03-14 |title=Spirit of Cinema award at IFFK |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/spirit-of-cinema-award-at-iffk/article65223914.ece |access-date=2022-03-19 |issn=0971-751X}}</ref> === বঁটাসমূহ === * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিপিন এটলীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''মিউজিকেল চেয়াৰ'' == আইএফএফকে ২০২০ == '''২৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2021''') ২০২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৫ মাৰ্চলৈ চাৰিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহৰ বিপৰীতে এইবাৰ ই চাৰিটা স্থানত অনুষ্ঠিত হৈছিল— তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কোচি]], পালাক্কাড আৰু থালাছেৰী।<ref>{{Cite web |date=2021-02-10 |title=Curtains go up for the 25th edition of International Film Festival of Kerala |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/curtains-go-up-for-the-25th-edition-of-international-film-festival-of-kerala-7183277/ |access-date=2023-01-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ফৰাচী 'নিউ ৱেভ' চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ অগ্ৰদূত জঁ-লুক গডাৰৰ হৈ প্ৰখ্যাত পৰিচালক [[Adoor Gopalakrishnan|অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]লৈ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2021-02-09 |title=25th edition of IFFK opens today |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/25th-edition-of-iffk-opens-today/article33795107.ece |access-date=2023-01-04 |issn=0971-751X}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৯ == '''২৪তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ('''IFFK 2019''') ২০১৯ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ আঠ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চেৰহাট কাৰাআচলানৰ ''পাছড বাই চেন্সৰ''। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মিচৰৰ পৰিচালক খাইৰী বেশ্বাৰাই।<ref>{{Cite web |url=https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |title=24th IFFK – Jury |access-date=13 December 2019 |archive-date=13 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145959/https://iffk.in/iffk2019/jury-2019/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – জাপানৰ জো ওদাগিৰি পৰিচালিত ''আৰু চেন্দো নো হানাচি'' * লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা – আৰ্জেণ্টিনাৰ ফাৰ্নাণ্ডো চোলানাছ * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা – লিযো জোচেপ পেলিছেৰীৰ জল্লিকাট্টু * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''পাকুৱেৰেট'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অ্যালান ডেবাৰ্টন * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক শাখাত জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – জল্লিকাট্টু ছবিৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''নুৱেষ্ট্ৰাছ মাদ্ৰেছ'' ছবিৰ বাবে চেজাৰ ডিয়াজ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – বৰিছ লোজকিন পৰিচালিত ''কামিল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – সন্তোষ মাণ্ডুৰ পৰিচালিত ''পানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভেয়িলমাৰাংগল'' * নেটপেক বঁটা: মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ (বিশেষ উল্লেখ) – মধু চি নাৰায়ণনৰ ''কুম্বালাংগী নাইটছ'' * ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ কে.আৰ. মোহনন বঁটা – ফাহিম ইৰ্শাদৰ ''আনী মানী''<ref>{{cite web|url= https://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|title= 24th International Festival of Kerala Awards|date= 13 December 2019|website= International Film Festival of Kerala|access-date= 13 December 2019|archive-date= 25 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200325101747/http://iffk.in/24th-international-festival-of-kerala-awards/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.mathrubhumi.com/movies-music/specials/iffk-2019/news/international-film-festival-kerala-iffk-2019-closing-awards-ceremony-best-movie-director-1.4359715|title= സുവര്‍ണചകോരം ദെ സേ നതിങ് സ്‌റ്റെയ്‌സ് ദ സെയിമിന്‌|date= 13 December 2019|website= Mathrubhumi|access-date= 13 December 2019}}</ref> == আইএফএফকে ২০১৮ == ২৩তম আইএফএফকে ২০১৮ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন অংশত হোৱা ভয়াবহ বানপানীৰ বাবে এই সংস্কৰণটো প্ৰথমতে বাতিল কৰা হৈছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সীমিত পৰিসৰত উৎসৱটো অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''টোডোছ লো ছাবেন'' (Everybody Knows)। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল ইৰানী পৰিচালক মাজিদ মাজিদীয়ে।<ref>[http://iffk.in/ 23rd Film Festival of Kerala]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ইৰানৰ ৰুহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ''ওতাঘ-এ-তাৰিক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ই. মা. য়াউ.'' (Ee. Maa. Yau.) চলচ্চিত্ৰৰ বাবে লিযো জোচেপ পেলিছেৰী * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ঘোৰে কো জলেবী খিলানে লে জা ৰিয়া হুঁ'' ছবিৰ বাবে অনামিকা হাক্সাৰ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – জাকাৰিয়া মহম্মদ পৰিচালিত ''ছুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ লিযো জোচেপ পেলিছেৰী পৰিচালিত ''ই. মা. য়াউ.'' * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে কে.আৰ. মোহনন বঁটা – অমিতাভ চেটাৰ্জীৰ ''মনোহৰ এণ্ড আই'' (Manohar and I) == আইএফএফকে ২০১৭ == ২২তম আইএফএফকে ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://iffk.in/iffk2017/ 22nd Film Festival of Kerala]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – অ্যানমেৰী জাচিৰ পৰিচালিত ''ৱাজিব'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মালিলা: দি ফেয়াৰৱেল ফ্লাৱাৰ'' ছবিৰ বাবে আনুচা বুনিয়াৱাতানা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এদণ'' ছবিৰ বাবে সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''আই ষ্টীল হাইড টু স্মোক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সঞ্জু সুৰেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''এদণ'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''থণ্ডিমুথালুম দ্ৰিকসাখ্ৰীয়ুম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ভাৰতৰ অমিত মছুৰকাৰ পৰিচালিত ''নিউটন'' == আইএফএফকে ২০১৬ == ২১তম আইএফএফকে ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |title=21st Film Festival of Kerala |access-date=16 December 2018 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120613/http://iffk.in/21st-iffk-awards/ |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''টেৰেডুট'' ছবিৰ বাবে ইয়েচিম উচতাওগ্লু * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেনহোল'' ছবিৰ বাবে বিধু ভিনচেণ্ট * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – মহম্মদ দিয়াব পৰিচালিত ''এশটেবাক'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – বিধু ভিনচেণ্ট পৰিচালিত ''মেনহোল'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – জেক জঘা পৰিচালিত ''আলমাচেনাডচ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ৰাজীৱ ৰবি পৰিচালিত ''কমতিপাডম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – মুস্তাফা কাৰা পৰিচালিত ''কোল্ড অৱ কালান্দাৰ'' == আইএফএফকে ২০১৫ == ২০তম আইএফএফকে ২০১৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ছামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>[http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 19th Film Festival of Kerala]</ref> == আইএফএফকে ২০১৪ == ১৯তম আইএফএফকে ২০১৪ চনৰ ৱে ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। মুঠ ১৪০খন চলচ্চিত্ৰ, ১০টা শাখা আৰু ১২টা প্ৰেক্ষাগৃহৰ সৈতে, আইএফএফকেৰ ৱৰ্ল্ড চিনেমা পেকেজত ফৰাচী আৰু চীনা চলচ্চিত্ৰ পেকেজকে ধৰি ৩৭খন দেশৰ মুঠ ৬০খন চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – নিকোলাছ আভ্ৰুজ পৰিচালিত ''ৰেফুজিয়াডো'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''চামাৰ, কিয়োটো'' ছবিৰ বাবে হিৰোশি টোডা * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দি ব্ৰাইট ডে'' ছবিৰ বাবে হাচাইন শ্বাহাবী * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ – হিচাম লাছৰী পৰিচালিত ''দে আৰ দি ডগছ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – সনালকুমাৰ শশীধৰণ পৰিচালিত ''ওৰালপোক্কম'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – জাপানৰ হিৰোশি টোডা পৰিচালিত ''চামাৰ, কিয়োটো''<ref>{{Cite web |url=http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |title=19th Film Festival of Kerala |access-date=18 January 2015 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170722/http://www.iffk.in/index.php?page=awards_2014 |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০১৩ == ১৮তম আইএফএফকে ২০১৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা Strict১৩ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ নেতা [[নেলছন মেণ্ডেলা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই অতিথি আৰু দৰ্শকে এক মিনিটৰ মৌন প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত এই উৎসৱ আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী [[শাবানা আজমী]] মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। ৮৫ মিনিট দীঘল এটা 'চিংগল ছিকুৱেন্স'ত শ্বুট কৰা ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ আমোছ গিতাইৰ ''অনা আৰবিয়া'' আছিল উৎসৱৰ উদ্বোধণী চলচ্চিত্ৰ। উৎসৱত 'প্ৰতিযোগিতা শাখা', 'ৱৰ্ল্ড চিনেমা', 'ইণ্ডো-জাৰ্মান কানেকচন', 'চামুৰাই চিনেমা', 'ৰেট্ৰ'স্পেক্টিভ' আৰু 'হোমেদ শাখা' আদি বিভিন্ন বিভাগৰ অধীনত ৬৪খন দেশৰ ২১১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাৰ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱৰ্ল্ড চিনেমা শাখাত ৭৯খন চলচ্চিত্ৰ আছিল। প্ৰখ্যাত জাপানী পৰিচালক কোন ইচিকাৱা আৰু কেনজি মিজোগুচিৰ ছবিক ধৰি সাতখন চলচ্চিত্ৰ লৈ চামুৰাই চিনেমা শাখা গঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ শতবৰ্ষ উদযাপন উপলক্ষে "অৰিজিনেল গ্ল'ৰী: ১০০ ইয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়ান চিনেমা" নামৰ এটা বিশেষ শাখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ ''চাৰুলতা'' আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ ''ভুবন সোম''ৰ দৰে ভাৰতীয় ক্লাছিক ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী পেনেলৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল মেক্সিকোৰ অভিজ্ঞ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰ্টুৰো ৰিপষ্টেইনে, য'ত [[থাইলেণ্ড]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আদিত্য আছাৰাট, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰিচালক খালো মাতা বানে আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ অভিনেত্ৰী গৌতমিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কাৰ্লোছ চাউৰাক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''পাৰভিজ'' (মাজিদ বাৰজেগাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''মেঘে ঢাকা তাৰা'' ছবিৰ বাবে কমলেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''১০১ চোদিয়াংগল'' (সিদ্ধাৰ্থ শিৱ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ''এৰাটা'' (ইভান ভেছক'ভ') * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''কন্যকা টকীজ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি – ''চিআৰ নং: ৮৯'' == আইএফএফকে ২০১২ == ১৭তম আইএফএফকে ২০১২ চনৰ ৭-১৪ ডিচেম্বৰত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>[http://www.ptinews.com/news/3190203_17th-edition-of-IFFK-begins-tomorrow- "17th edition of IFFK begins tomorrow"]</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে ব্ৰিটিছ জাজ শিল্পী ছোৱেটো কিন্সৰ নেতৃত্বত গঠিত দল এটাই প্ৰস্তুত কৰা নতুন সংগীতৰ লাইভ অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে [[আলফ্ৰেড হিচকক]]ৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ ''দ্য ৰিং'' (১৯২৭)-ৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰে ইয়াক উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.business-standard.com/generalnews/news/iffk-inaugural-to-be-spectacular/87710/ "IFFK inaugural to be spectacular"]</ref> উৎসৱত ৫৪খন দেশৰ ১৯৮খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |title="IFFK: A show of women power and young blood" |access-date=14 December 2012 |archive-url=https://archive.today/20130129013959/http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMONLine.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13031875&channelId=-1073865028&catId=-190281 |archive-date=29 January 2013 |url-status=dead }}</ref> প্ৰতিযোগিতা শাখাত দুখন মালয়ালম ছবি (টি. ভি. চন্দ্ৰনৰ ''ভূমিয়ুদে অৱকাশীকাল'' আৰু জয় মেথিউৰ ''শ্বাটাৰ'') আৰু দুখন অনা-মালয়ালম ভাৰতীয় ছবি (কমল কে. এম.ৰ 'আই.ডি' আৰু নীতিন কাক্কাৰৰ ''[[ফিল্মিস্তান]]'') সহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২-ত অতীত আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা তথা পৰিচালকসকলৰ পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী (retrospectives) আছিল। ইয়াত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা পল কক্সে (যিয়ে প্ৰতিযোগিতাৰ জুৰীৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল), বুৰকিনা ফাচোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ পিয়েৰ য়ামেওগো, ফৰাচী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এলেন ৰেচনেইছ, জাপানী মাষ্টৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[Akira Kurosawa|আকিৰা কুৰোচাৱা]], ব্ৰাজিলৰ অভিনেত্ৰী হেলেনা ইগনেজ, ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আলফ্ৰেড হিচকক আৰু মালয়ালম অভিনেতা সথ্যনৰ কৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/best-of-world-cinema/article4170669.ece "Best of world cinema"]</ref> উন্নত প্ৰেক্ষাগৃহৰ পৰিৱেশ আৰু হাই-টেক শব্দ আৰু দৃশ্য প্ৰণালীৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা উন্নত দৰ্শন অভিজ্ঞতাৰ বাবে আইএফএফকে ২০১২ প্ৰশংসিত হৈছিল। আইএফএফকে ২০১২ বিতৰ্কৰ পৰাও মুক্ত নাছিল। প্ৰখ্যাত লেখক [[Salman Rushdie|ছলমান ৰুশ্বডী]]ৰ মাষ্টাৰপিচ উপন্যাস ''[[Midnight's Children|মিডনাইটছ চিলড্ৰেন]]''ৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু [[দীপা মেহতা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিনেমাখনৰ পুনৰ প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাই ব্যাপক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ এছিয়ান প্ৰিমিয়াৰ আইএফএফকেত হৈছিল। প্ৰিমিয়াৰৰ পিছত, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ নেতাসকলে কৈছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]] আৰু অন্যান্য নেতাসকলক নেতিবাচক ৰূপত চিত্ৰিত কৰিছে।<ref>{{cite web | title = Ban to Deepa Mehta's 'Midnight Children' | url = http://news.entecity.com/ban-to-deepa-mehtas-midnight-children/ | publisher = Entecity.com | date = 11 December 2012 | access-date = 11 December 2012}}</ref> এই অভিযোগৰ পিছত, উৎসৱত ছবিখনৰ পৰৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী বন্ধ কৰা হয়, যি কাৰ্যই তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। আন এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া জয়ন কে. চেৰিয়ানৰ ''পাপিলিও বুদ্ধ'' ছবিখন কাৰ্যসূচীৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কাৰণ কেৰালা আৰক্ষীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত নেতিবাচক মন্তব্য আৰু [[দলিত]]সকলৰ প্ৰতি সহানুভুতি থকাৰ বাবে উৎসৱত ইয়াৰ নিৰন্তৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে চহৰখনত ডাঙৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20121216065810/http://www.deccanchronicle.com/121214/news-current-affairs/article/papilio-buddha-screening-aborted-delegates-protest "Papilio buddha screening aborted, delegates protest"]</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – ''ষ্টা. নিনিয়া'' (ইমানুৱেল কুইণ্ডো পালো) * জুৰীৰ বিশেষ উল্লেখ – ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' - আলী মোছাফা (ইৰান) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফিল্মিস্তান'' (নীতিন কাক্কাৰ) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ইভানছ ৱমেন'' ছবিৰ বাবে ফ্ৰান্সিস্কা ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''শ্বাটাৰ'' (জয় মেথিউ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''দি ৰিপেণ্টেণ্ট'' (মেৰজাক আলোৱাচে) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ইত্ৰা মাথ্ৰম'' (কে. গোপীনাথ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''আই. ডি.'' (কে. ডি. কমল) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''ই আদুথা কালাথু'' (অৰুণ কুমাৰ অৰবিন্দ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''চাইল্ল্যম'' (মনোজ কনা) == আইএফএফকে ২০১১ == [[File:Iffk 2011 DSCN4617.JPG|thumb|150px|কৈৰালী প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত ১৬তম আইএফএফকে ২০১১-ৰ মূল স্থান]] [[File:Iffk2011 DSCN4599.jpg|thumb|200px|কালাভৱন প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰতিনিধি পাছ বিতৰণ কেন্দ্ৰত দৰ্শকৰ ভিৰ]] ১৬তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2011) ২০১১ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰ পৰা তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উমেন চাণ্ডীয়ে বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[জয়া বচ্চন]]ক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে।<ref>[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2701725.ece "Kerala film festival begins"]</ref> উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল চীনা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ঝাং য়িমৌ পৰিচালিত ''আণ্ডাৰ দি হথৰ্ণ ট্ৰী''। প্ৰখ্যাত পৰিচালক প্ৰিয়দৰ্শন জুৰীৰ অধ্যক্ষ আছিল। কে. জি. সন্তোষ এই উৎসৱৰ সম্পাদক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল। === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ চেজাৰ আৰ্বেলেজ পৰিচালিত ''লছ কলোৰেছ ডে লা মোণ্টানিয়া'' (The Colours of the Mountain) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''এ ষ্টোনছ থ্ৰ'ন আৱে'' (চেবাষ্টিয়ান হিৰিয়াট) * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''ফ্লেমিংগো নং: ১৩'' ছবিৰ বাবে হামিদ ৰেজা আলিঘোলিয়ান * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা (দৰ্শক বঁটা) – ''দ্য পেইণ্টিং লেছন'' (পাব্লা’ পেৰেলমেন) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''ফিউচাৰ লাষ্টছ ফৰেভাৰ'' (অজকান আলপাৰ) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – ''এট দি এণ্ড অৱ ইট অল'' (অদিতি ৰায়) * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – ''আদামিন্টে মকন আবু'' (ছালিম আহমেদ) == আইএফএফকে ২০১০ == ১৫তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (IFFK 2010) ২০১০ চনৰ ১০–১৭ ডিচেম্বৰলৈ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ৱাহিদা ৰহমানক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে লগত লৈ এই উৎসৱ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগক লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। [[অদুৰ গোপালকৃষ্ণন]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত জুৰী এটাই তেওঁক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/15th-IFFK-begins/725121/ |title=15th IFFK begins |work=The Indian Express|date=2010-12-16 |access-date=2013-10-20}}</ref> উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল ''প্লীজ ডু নট ডিষ্টাৰ্ব''।<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024063011/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article166036.ece|url-status=dead|archive-date=24 October 2013|title=Inaugural film: 'Please Do Not Disturb'|work=The Indian Express|access-date=2 December 2010}}</ref> সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, শিল্পী আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমীসহ প্ৰায় ৮০০০ প্ৰতিনিধিয়ে এই ৮ দিনীয়া উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জুৰীৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল জুলী ডেশ্ব, মেক্সিকান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মাৰিয়া নোভাৰো, থাইলেণ্ডৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, [[জাপানী]] চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা য়াছুহিৰো হাৰিকী আৰু ভাৰতীয় চিত্ৰনাট্যকাৰ তথা ফটোগ্ৰাফাৰ সূনী তাৰাপোৰৱালা। উৎসৱত ৰেইনাৰ ৱাৰ্নাৰ ফাছবাইণ্ডাৰৰ এখন পূৰ্ববৰ্তী কৰ্মৰাজিৰ প্ৰদৰ্শনী শাখা আছিল আৰু ইয়াৰ লগতে ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অলিভিয়াৰ আছায়াছ, মাৰিয়া নোভাৰো আৰু অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুলৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৫তম আইএফএফকেত এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক প্ৰাধান্য দি ৮৩খন দেশৰ মুঠ ২০৭খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=July 2025}} ৱাৰ্নাৰ হাৰ্জোগ, অপিচাটপং ৱীৰাছেথাকুল, জুলী ডেশ্ব, মাৰিয়া নোভাৰো, জুলিয়ান লৰেঞ্জ আৰু বহুতো বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ সৈতে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক আলোচনা সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল। সামৰণি অনুষ্ঠানৰ মুখ্য অতিথি আছিল বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[মণি ৰত্নম]]।<ref name="Hindu17">{{cite news| url=http://thehindu.com | location=Chennai, India | newspaper=The Hindu | title='Portraits in a Sea of Lies' bags Golden Crow Pheasant Award at IFFK | date=22 November 2021 | accessdate=28 December 2024}}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম বঁটা – কাৰ্লোচ গাভিৰিয়া (কলম্বিয়া) পৰিচালিত ''ৰেট্ৰাটচ এন উন মাৰ ডে মেণ্টিৰাছ'' (Portraits in a Sea of Lies) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – বেলমা বাছ পৰিচালিত ''জেফিৰ'' * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম বঁটা – ''দ্য লাষ্ট চামাৰ অৱ লা বয়িটা'' ছবিৰ বাবে জুলিয়া চলোমনফ * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ ছবি – ৰাজা আমাৰী পৰিচালিত ''ডৌৱাহা'' (Buried Secrets) * ফি প্ৰেছ চি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – লেনিন ৰাজেন্দ্ৰন পৰিচালিত ''মকৰমঞ্জু'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ – অনিৰ অনীৰ্বাণ পৰিচালিত ''আই এম—আফিয়া মেঘা অভিমন্যু ওমৰ'' * নেটপেক বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ – ড° বিজু পৰিচালিত ''ভীট্টিলেক্কুল্লা বাযি'' (The Way Home) * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা – বিপিন বিজয় পৰিচালিত ''চিত্ৰসূত্ৰম''<ref name=Hindu17 /> == আইএফএফকে ২০০৯ == ১৪তম আইএফএফকে ২০০৯ চনৰ ১১–১৮ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল: অধ্যক্ষ বাহমান গোবাদী (ইৰান), বালুফু বাকুপা কানয়িন্দা (কংগো), প্ৰসন্ন ভিথনাৰাগে (শ্ৰীলংকা), মমতা শংকৰ (ভাৰত) আৰু হালা খলিলী (মিচৰ)। === বঁটাসমূহ === প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বঁটাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰদান কৰা হৈছিল:<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |title=::IFFK 2009:: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=8 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100108191444/http://www.iffk.keralafilm.com/awards2009.htm |url-status=dead }}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: [[ইৰান]]ৰ আছগৰ ফাৰহাদী পৰিচালিত ''দৰবাৰে ইলি'' (About Elly) আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (Jermal / Fishing Platform)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''ট্ৰু নুন'' ছবিৰ বাবে নোচিৰ ছাইদোভ (তাজিকিস্তান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): মাদোদা নচায়িয়ানা পৰিচালিত ''ইজুলু লামী'' (Izulu Lami / My Secret Sky)। * দৰ্শক বঁটাৰ বাবে ৰজত চকোৰম (১০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): নোচিৰ ছাইদোভ পৰিচালিত ''ঘিয়ামে ৰুজ/ট্ৰু নুন'' ([[তাজিকিস্তান]])। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): গাব্ৰিয়েলা ডেভিদ পৰিচালিত ''লা মস্কা এন লা চেনিছা'' (La Mosca en la Ceniza / A Fly in the Ashes) (আৰ্জেণ্টিনা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): যোশী মেথিউ পৰিচালিত ''পাথাম নিলায়িলে থীৱণ্ডি''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ৰবি ভৰৱানী পৰিচালিত ''জাৰ্মেল'' (ইণ্ডোনেছিয়া)। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''কেৰালা কেফে''; পৰিচালকসকল: শ্যামাপ্ৰসাদ, লাল জোচ, চাজী কৈলাস, বি উন্নিকৃষ্ণন, ৰেৱতী, আনৱাৰ ৰছিদ, পদ্ম কুমাৰ, [[অঞ্জলি মেনন]], উদয় অনন্তন, শংকৰ ৰামাকৃষ্ণন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা (প্ৰমাণপত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ ধন, [[মীৰা নায়াৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত): পৰেশ মোকাতী পৰিচালিত ''হৰিশ্চন্দ্ৰাচী ফেক্টৰী'' ([[মাৰাঠী]])। == আইএফএফকে ২০০৮ == '''১৩তম কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ''' ২০০৮ চনৰ ১২-ৰ পৰা ১৯ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |date=2010-12-19 |access-date=2013-10-20 |archive-date=5 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090405212354/http://www.iffk.keralafilm.com/festival.htm |url-status=dead }}</ref> এই উৎসৱ কেৰালাৰ মুখ্যামন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দনে উদ্বোধন কৰিছিল। আৰ্জেণ্টিনাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ফাৰ্নাণ্ডো বিৰী আৰু প্ৰবীণ অভিনেত্ৰী কে. আৰ. বিজয়া মুখ্য অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। উৎসৱৰ উদ্বোধনী চলচ্চিত্ৰ আছিল পেলেষ্টাইনৰ পৰিচালক ৰছিদ মাশ্বাৰাৱীৰ ''লায়লাজ বাৰ্থডে''। এই আঠ দিনীয়া উৎসৱত ৫৩খন দেশৰ ১৮২খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। দুখন মালয়ালম ছবিসহ মুঠ ১৪খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20081215104140/http://www.hindu.com/2008/12/12/stories/2008121258530300.htm | url-status=dead | archive-date=15 December 2008 | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Curtain to go up on film fete | date=12 December 2008}}</ref> লুচিয়া মুৰাটৰ (ব্ৰাজিল) নেতৃত্বত গঠিত জুৰীত চ মীৰা মখমলবাফ (ইৰান), চিতোৰা আলিয়েভা (ৰাছিয়া), এলেন জালাদু (ফ্ৰান্স) আৰু জব্বাৰ পেটেল (ভাৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ সদস্যসকল আছিল ক্ৰীছ ফুজিৱাৰা, বাৰবাৰা লৰে আৰু মনোজ বৰপূজাৰী। নেটপেক মনোনীত জুৰীসকল আছিল সুধীৰ মিশ্ৰ, ফ্ৰেডী ৱং আৰু মেক্স টেচিয়াৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |title=::: IFFK 2009 ::: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218024520/http://www.iffk.keralafilm.com/jury.htm |url-status=dead }}</ref> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ): এনৰিকে ৰিভেৰো পৰিচালিত ''পাৰ্কে ভিয়া'' (মেক্সিকো)। * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' ছবিৰ বাবে মেৰিয়ানা ৰণ্ডন। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): হুছেইন কাৰাবে পৰিচালিত ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (তুৰস্ক)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ফিৰাক'' (পৰিচালক: [[নন্দিতা দাস]]) (হিন্দী)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''দ্য য়েল্ল’ হাউচ'' (পৰিচালক: আমোৰ হাক্কাৰ) (আলজেৰিয়া/ফ্ৰান্স)। * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে দৰ্শক বঁটা: ''মাচান'' (পৰিচালক: উবেৰ্টো পাচোলিনি, শ্ৰীলংকা)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ ছবি): ''পোষ্টকাৰ্ডছ ফ্ৰম লেলিনগ্ৰাড'' (পৰিচালক: মেৰিয়ানা ৰণ্ডন)। * ফি প্ৰেছ চি বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''মঞ্জাদিকুৰু'' (পৰিচালক: অঞ্জলি মেনন)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ): ''মাই মাৰ্লন এণ্ড ব্ৰাণ্ডো'' (পৰিচালক: হুছেইন কাৰাবে)। * নেটপেক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম ছবি): ''আদয়ালংগল'' (পৰিচালক: এম. জি. শশী)। * শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নবাগত পৰিচালকৰ বাবে হাছান কুট্টি বঁটা: ''মঞ্জাদিকুৰু'' ছবিৰ বাবে অঞ্জলি মেনন।<ref>{{cite web |url=http://www.iffk.keralafilm.com/award_2008.htm |title=:: IFFK 2008 :: |publisher=Iffk.keralafilm.com |access-date=2013-10-20 |archive-date=12 February 2009 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead }}</ref> == আইএফএফকে ২০০৭ == ১২তম আইএফএফকে (IFFK 2007) ২০০৭ চনৰ ৬–১৪ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উৎসৱ প্ৰখ্যাত অভিনেতা কামাল হাছান আৰু চিলিৰ পৰিচালক মিগেল লিটিনৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল, য’ত এম. এ. বেবী সন্মানীয় অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আৰু অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু মোহনলাল। মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত ১২গৰাকী ব্যক্তিক সন্মানিত কৰা হৈছিল: প্ৰযোজক এম. অ'. জোচেফ, কে. এন. ৰবীন্দ্ৰনাথন নায়াৰ, আৰ. এছ. প্ৰভু, প্ৰাক্তন ফিল্ম আৰ্কাইভছৰ সঞ্চালক পি. কে. নায়াৰ, সংগীত পৰিচালক এম. এছ. বিশ্বনাথন আৰু এম. কে. অৰ্জুনন, কণ্ঠশিল্পী [[এছ. জানকী]], কলা নিৰ্দেশক এছ. কোন্ননাদ, অভিনেত্ৰী কেপিএচি ললিতা, কে. আৰ. বিজয়া, টি. আৰ. ওমানা, শান্তাদেৱী আৰু মেকআপ শিল্পী ভেলাপ্পন। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আঠটা ছবিগৃহ ক্ৰমে অজন্তা, নিউ থিয়েটাৰ, কালাভৱন, কৈৰালী, শ্ৰী, কৃপা, ধন্যা আৰু ৰম্যাত ৫৪খন দেশৰ ২৩১খন চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="hindu.com">[https://web.archive.org/web/20071209114203/http://www.hindu.com/2007/12/06/stories/2007120659170300.htm The Hindu: Stage set for international film festival]</ref> ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত এছিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত নিৰ্মিত বা সহ-প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ মাজৰ পৰা প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ বাবে ১৪খন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |title=cinemaofmalayalam.net: IFFK 2007 |access-date=10 December 2007 |archive-date=8 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208001202/http://www.cinemaofmalayalam.net/iffk_2007.html |url-status=dead }}</ref> জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জাফৰ পানাহী, আফ্ৰিকান অভিনেত্ৰী তথা পৰিচালিকা নাকি চ্য চাভেনে, পোলেণ্ডৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ আগনিয়েস্কা হলেণ্ড, অভিনেতা তথা প্ৰযোজক নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু কিউবান ফিল্ম একাডেমীৰ সঞ্চালক ৰিগবাৰ্টো লোপেজ। সাংবাদিক শ্বিলা জনষ্টনে ফি প্ৰেছ চি জুৰীৰ নেতৃত্ব দিছিল, য’ত তুৰস্কৰ সমালোচক চ্যুনেইট চেবেনোয়ান আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা বৰলা আনন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="hindu.com"/> === বঁটাসমূহ === * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে স্বৰ্ণ চকোৰম (১ নিযুত টকাৰ নগদ ধনসহ) যুটীয়াভাৱে লাভ কৰে: লুচিয়া পুৱেনজো পৰিচালিত ''এক্সএক্সৱাই'' (XXY) আৰু মানিয়া আকবৰী পৰিচালিত ''১০+৪'' (10+4)।<ref>keralafilm.com-[http://iffk.keralafilm.com/ Official Festival Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227062553/http://iffk.keralafilm.com/ |date=27 December 2007 }} retrieved on 16 December 2007</ref> * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ৰজত চকোৰম (২০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''১০+৪'' ছবিৰ বাবে মানিয়া আকবৰী (ইৰান)। * শ্ৰেষ্ঠ নবাগত চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰজত চকোৰম (৩০০,০০০ টকাৰ নগদ ধনসহ): ''এক্সএক্সৱাই'' ছবিৰ বাবে লুচিয়া পুৱেনজো (আৰ্জেণ্টিনা)। * জুৰীৰ বিশেষ বঁটা: ''ব্লীছ'' (Bliss) ছবিৰ বাবে আব্দুল্লাহ ওগুজ (তুৰস্ক)। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''শ্লিপৱাকিং লেণ্ড''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফি প্ৰেছ চি বঁটা: ''অৰে কাদাল''। * প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''গেটিং হোম''। * শ্ৰেষ্ঠ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে নেটপেক বঁটা: ''অৰে কাদাল''। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|International Film Festival of Kerala}} * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/IFFK_2010/ IFFK 2010 Full Coverage: The Hindu] * [http://dearcinema.com/section/festival-report/iffk08/ Reports from IFFK'08] * {{Official website|http://iffk.keralafilm.com}} * [http://keralaonline.com/commentary/iffk08_12829.html Reports of IFFK 2008] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 8zyedmbupwjvr9479zq7gyzf5bojfhx 0 138240 622389 622084 2026-08-01T12:56:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 622389 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = মায়ানদী | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = আশিক আবু | producer = {{ubl|আশিক আবু|সন্তোষ টি কুৰুভিলা}} | writer = {{ubl|শ্যাম পুষ্কৰণ|দিলীছ নায়াৰ}} | story = | starring = {{ubl|টভিনো থমাছ|[[ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী]]}} | music = ৰেক্স বিজয়ন | cinematography = জয়েশ মোহন | editing = ছাইজু শ্ৰীধৰণ | studio = {{ubl|ড্ৰিম মিল চিনেমাছ এণ্ড এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ|মুনশ্বট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট}} | distributor = অ’পিএম ড্ৰিম মিল চিনেমাছ | released = {{Film date|2017|12|22|df=y}} | runtime = ১৩৬ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = | gross = }} '''''মায়ানদী''''' (অৰ্থ: ৰহস্যময় নদী) হৈছে ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা আৰু সহ-প্ৰযোজনা কৰিছে আশিক আবুৱে আৰু কাহিনী লিখিছে শ্যাম পুষ্কৰণ আৰু দিলীছ নায়াৰে। চলচ্চিত্ৰখনত এজন পলাতক অপৰাধীৰ চৰিত্ৰত টভিনো থমাছ আৰু এগৰাকী উচ্চাকাংক্ষী অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত [[ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী]]য়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। তেওঁলোকৰ সমস্যাৰে জৰ্জৰিত প্ৰেম আৰু জীয়াই থকাৰ সংগ্ৰামক লৈয়েই ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগ গঢ়ি উঠিছে। ২০১৭ চন ক'ড: ৪ৰ্থ কোৱাৰ্টাৰৰ ২২ ডিচেম্বৰত মুক্তি পোৱা ছবিখনে সমালোচকসকলৰপৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। যৌনতাৰ বিষয়ক সুন্দৰভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ বাবে ছবিখনৰ শলাগ লোৱা হৈছিল আৰু [[দ্য হিন্দু]] কাকতৰ দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ২৫খন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাতো ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://thehindu.com|title=The 25 best Malayalam films of the decade|website=The Hindu|date=19 December 2019|access-date=29 May 2020}}</ref> এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৬০ চনৰ [[ফৰাচী]] ছবি ''ব্ৰেথলেছ''ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://rediff.com|title = Indian Cinema gets its finest love story}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hindustantimes.com|title = In the new Bollywood love stories, the couples have no daunting opposition|date = 7 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sify.com|archive-url=https://archive.org|url-status=dead|archive-date=26 December 2017|title = Mayaanadhi review: Romantic, funny and touches your heart!|website=Sify }}</ref> == কাহিনী == জন মেথিউ ওৰফে মাথান হৈছে এজন মাউৰা যুৱক, যিয়ে এজন গুণ্ডা হিচাপে জীৱন কটাইছে। তেওঁ নিজৰ মালিকৰ হৈ এটা গোপন চুক্তিত অংশগ্ৰহণ কৰে, কিয়নো মালিকজন তেওঁৰ জীয়ৰীৰ স্কুলৰ কামত ব্যস্ত আছিল। মাথানে তেওঁৰ দলটোক পতিয়ন নিয়ায় যে চুক্তিত থকা বিপদৰ বাবে মালিকে ইচ্ছাকৃতভাৱে ইয়াৰপৰা আঁতৰি আছে। অৱশ্যে তেওঁলোকে কোনো সমস্যা নোহোৱাকৈয়ে হোটেলখনত উপস্থিত হয়। মাথানে গা ধুই থকা অৱস্থাত সাধাৰণ নাগৰিকৰ বেশত তিনিজন আৰক্ষী বিষয়াই কোঠাত প্ৰৱেশ কৰে আৰু তেওঁৰ সৈতে অহা দলৰ আন তিনিজন সদস্যক হত্যা কৰে। মাথানে বাথটাবত লুকাই থাকে আৰু পলাই যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ হাতত দুৰ্ঘটনাবশতঃ এজন আৰক্ষী বিষয়াৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ক’চ্চি চহৰত উপস্থিত হয় আৰু তেওঁৰ প্ৰাক্তন মালিক তথা দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধু সাজিৰ সৈতে থাকিবলৈ লয়। মাথানে তেওঁৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা "আপ্পু" অপৰ্ণাৰ সৈতে বিদেশত সংস্থাপিত হোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰে। অপৰ্ণা এগৰাকী উচ্চাকাংক্ষী অভিনেত্ৰী আৰু এখন চলচ্চিত্ৰৰ অডিচনৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল। এই কামত তেওঁক তেওঁৰ প্ৰাক্তন ৰূমমেট সমীৰাই সহায় কৰে, যি বৰ্তমান এগৰাকী সফল অভিনেত্ৰী। ইয়াৰ উপৰি অপৰ্ণাই বিভিন্ন পাৰ্টি আৰু অনুষ্ঠানত এংকৰিং কৰি নিজৰ জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰি আছিল। মাথানে সেই গোপন চুক্তিৰপৰা পোৱা টকাৰে বিদেশত থিতাপি লোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। কিন্তু অপৰ্ণাই তেওঁৰ সৈতে যাবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে মাথানে এই টকাখিনি চুৰি কৰি আনিছে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ এটা বিজ্ঞাপনৰ শ্বুটিঙৰ সুযোগ পায় আৰু কাছাৰগোডলৈ যাত্ৰা কৰে। মাথানেও এই যাত্ৰাত তেওঁৰ সংগ দিয়ে। মাথানৰ মালিকক আৰক্ষীয়ে জিম্মাত লয় আৰু তেওঁ মাথানৰ বিষয়ে সকলো তথ্য যোগান ধৰে। তেওঁ আৰক্ষী বিষয়াসকলক মাথানক হত্যা কৰি লুণ্ঠন কৰা ধনখিনি নিজৰ বাবে ৰাখিবলৈ কয়। আৰক্ষীয়ে জানিব পাৰে যে মাথান এগৰাকী মহিলাৰ সৈতে যোগাযোগত আছে। তেওঁলোকে ক’চ্চিৰ এটা মলত অপৰ্ণাক বিচাৰি পায় আৰু এজন আৰক্ষী বিষয়াই নিজক মাথানৰ সহপাঠী বুলি চিনাকি দি তেওঁৰ ঠিকনা সোধে। অপৰ্ণাই মাথানৰ সৈতে যোগাযোগ থকাৰ কথা অস্বীকাৰ কৰে আৰু মাথানে এই কথোপকথন গোপনে শুনে। পিছত সাজিয়ে মাথানক তেওঁৰ ঘৰ এৰি যাবলৈ কয়। অপৰ্ণাৰ সৈতে শেষবাৰৰ বাবে কথা পতাৰ পৰিকল্পনা কৰি মাথানে তেওঁক সমীৰাৰ এপাৰ্টমেণ্টত লগ ধৰে। যেতিয়া অপৰ্ণাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে তেওঁ নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আগবঢ়াই নিব বিচাৰে, তেতিয়া মাথানে নিজৰ পথত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এখন ৰেষ্টুৰেণ্টত আৰক্ষীয়ে অপৰ্ণাক সোধা-পোছা কৰে আৰু তেওঁ মাথানৰ সৈতে যোগাযোগ থকাৰ কথা স্বীকাৰ কৰে। অপৰ্ণাই মাথানক ফোন কৰি লগ ধৰিবলৈ মাতে আৰু তাতেই তেওঁ ধৰা পৰে। কিন্তু আৰক্ষীয়ে তেওঁক আদালতলৈ নিয়াৰ পৰিৱৰ্তে হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে। মাথানে এজন আৰক্ষী বিষয়াক পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও কোনো লাভ নহ’ল। তেওঁক এখন হাবিলে লৈ যোৱা হয় আৰু আৰক্ষী বিষয়াজনে তেওঁক মিছা কথা কয় যে অপৰ্ণাই তেওঁক ধৰা পেলাবৰ বাবেহে ফোনটো কৰিছিল। মাথানে উত্তৰ দিয়ে যে অপৰ্ণাই তেনে কৰাটোৱেই সঠিক আছিল আৰু কয় যে তেওঁ অপৰ্ণাক বহুত ভাল পায়। ইয়াৰ পিছত এজন আৰক্ষীয়ে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে আৰু তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰে। ভৱিষ্যতৰ পটভূমিত নিৰ্মিত শেষৰ দৃশ্যটোত দেখুওৱা হৈছে যে মাথানৰ মৃত্যুৰ কথা গম নোপোৱাকৈয়ে অপৰ্ণাই অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম শ্বটটো দিছে আৰু প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছে, লগতে মাথান এদিন ঘূৰি আহিব বুলি বুকুত আশা বান্ধি ৰাখিছে। == চৰিত্ৰসমূহ == {{colbegin}} * টভিনো থমাছ — জন মেথিউ ওৰফে মাথান<ref>{{Cite web |title=Mayaanadhi {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/m/mayaanadhi |access-date=2026-02-11 |website=www.rottentomatoes.com }}</ref> * ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী — অপৰ্ণা ৰবি ওৰফে আপ্পু * লিওনা লিছয় — সমীৰা * হৰিশ উথামান — হৰিশ * ইলাভৰাছু — আৰক্ষী পৰিদৰ্শক * জয়কুমাৰ — চেন্থিল * নিজালগল ৰবি — আৰক্ষী পৰিদৰ্শক * দৰ্শনা ৰাজেন্দ্ৰন — দৰ্শনা * মায়া মেনন — বসুমতী * উন্নিমায়া প্ৰসাদ — সহকাৰী পৰিচালক * খালিদ ৰহমান — সহকাৰী পৰিচালক * মিছাই ৰাজেন্দ্ৰন — জেৰক্স মুৰুগান * লিজো জোছ পেল্লিছেৰী — পৰিচালক লেন প্ৰসাদ (বৰ্ধিত বিশেষ ভূমিকা) * বাছিল জোচেফ — পৰিচালক জিনু (বিশেষ ভূমিকা) * সৌবিন শ্বাহিৰ — সমীৰাৰ ভাতৃ (বিশেষ ভূমিকা) * অপৰ্ণা বালামুৰলী — স্বয়ং (বিশেষ ভূমিকা) * শ্বাইন টম চাকো — (বিশেষ ভূমিকা) * সুশিন শ্যাম — (বিশেষ ভূমিকা) * ৰাজেশ মাধৱন — পৰিচালকৰ সহকাৰী (বিশেষ ভূমিকা) {{colend}} == নিৰ্মাণ == এই চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰনাট্য যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছে দিলীছ নায়াৰ আৰু শ্যাম পুষ্কৰণে, যিসকল পূৰ্বেও কেইবাখনো ছবিত আশিক আবুৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল। এই ছবিখনৰ মূল বীজটো আহিছিল আশিক আৰু শ্যামৰ বন্ধু তথা পৰিচালক-চিনেমেটোগ্ৰাফাৰ অমল নীৰদৰপৰা। তেওঁলোকৰ এটা বৈঠকত নীৰদে বম্বেবিলত থকা সময়ত শুনা এটা ঘটনাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছিল। নীৰদে নিজেও প্ৰথমতে ''৫ সুন্দৰীকাল'' নামৰ এনথ’লজী (চুটি ছবিৰ সংগ্ৰহ) ছবিখনত তেওঁৰ চুটি ছবিখনৰ বাবে এই কাহিনীটো পৰিচালনা কৰিব বিচাৰিছিল। কিন্তু পিছত তেওঁ ইয়াক স্থগিত ৰাখে আৰু আন এটা চিত্ৰনাট্য লৈ আগবাঢ়ি যায়।<ref>{{cite news |author=Sanjith Sidhardhan |date=30 March 2017 |title= Tovino and Aashiq Abu's film is based on a real-life incident |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-and-aashiq-abus-film-is-based-on-a-real-life-incident/articleshow/57893861.cms |newspaper=The Times of India |access-date=24 January 2018}}</ref> শ্যাম পুষ্কৰণে নীৰদৰ এই কাহিনীটোক ''মায়ানদী''ৰ বাবে অধিক পৰিচিত পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাই লৈছিল। ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেতা হিচাপে টভিনো থমাছৰ নাম ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Tovino Thomas signs his next after 'Godha' and it's based on Amal Neerad's story|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/tovino-thomas-signs- his-next-after-godha-and-its-based-on-amal-neerads-story/articleshow/57390682.cms|access-date=16 November 2017|newspaper=The Times of India|date=28 February 2017}}</ref> আশিক আবুৱে মুখ্য অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত এটা নতুন মুখ কাষ্টিং কৰিব বিচাৰিছিল আৰু সেই অনুসৰি অডিচনৰ জৰিয়তে মডেলৰপৰা অভিনেত্ৰী হোৱা ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মীক নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news|title='Mayaanadhi' actress Aishwarya Lekshmi opens up about the film, Tovino|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/12/23/mayaanadhi-actress-aiswarya-opens-up-about-the-film-tovino.html|access-date=5 January 2018|work=The Times of India|date=23 December 2017}}</ref> ঐশ্বৰ্যই সেই বছৰৰে আৰম্ভণিতে ''ঞ্জনদুগালুদে নাটিল ওৰিদাভেলা'' নামৰ ছবিত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰি চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ঐশ্বৰ্যৰ মতে, চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰাৰ বাবে তেওঁ কোনো অতিৰিক্ত কষ্ট কৰিবলগীয়া হোৱা নাছিল, কিয়নো পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰে পৰিস্থিতিবোৰ ভালদৰে বুজাই দিছিল। ছবিখনৰ অন্যান্য অভিনয় শিল্পীসকলৰ ভিতৰত অপৰ্ণা বালামুৰলী আৰু লিওনা লিছয় অন্যতম।<ref>{{cite news|last1=George|first1=Anjana |title=Aparna Balamurali and Leona in Mayanadhi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aparna-balamurali-and-leona-in-mayanadhi/articleshow/61674190.cms |access-date=16 November 2017 |newspaper=The Times of India |date=16 November 2017}}</ref> ২০১৭ চনৰ মে’ মাহৰপৰা ছবিখনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ হয়। প্ৰথমটো সূচী মাদুৰাই আৰু কোডাইকানালত শ্বুট কৰা হৈছিল আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ শ্বুটিং ক’চ্চিত সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Tovino Thomas to resume filming Mayanadhi in Kochi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-to-resume-filming-mayanadhi-in-kochi/articleshow/59219123.cms|access-date=20 June 2017|newspaper=The Times of India|date=19 June 2017}}</ref> শ্বুটিঙৰ অন্যান্য স্থানসমূহৰ ভিতৰত বেকাল আৰু ধনুষ্কড়ী অন্যতম আছিল। == প্ৰভাৱসমূহ == কিছুমান সমালোচকে এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীভাগৰ সৈতে জঁ-লুক গোদাৰ্দৰদ্বাৰা ৰচিত আৰু পৰিচালিত ১৯৬০ চনৰ ফৰাচী কথাছবি ''ব্ৰেথলেছ''-ৰ মিল থকাৰ কথা আঙুলিয়াই দিছে, যিখন ছবি এজন অঘৰী অপৰাধী আৰু তেওঁৰ আমেৰিকান প্ৰেমিকাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref name="Rangan" /><ref name="SifyReview" /> চিত্ৰনাট্য প্ৰস্তুত কৰাৰ পৰ্যায়ত আশিক আবুৱে প্ৰকাশ কৰিছিল যে ''ব্ৰেথলেছ''-ৰ দৰে চলচ্চিত্ৰসমূহ ''মায়ানদী''ৰ বাবে এক প্ৰসংগ বা সমল আছিল। ইণ্টাৰনেশ্যনেল বিজনেছ টাইমছৰ এটা প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে যে: "যদিও ''মায়ানদী'' ইয়াৰ কাহিনীৰ গাঁথনিৰ বাবে ''ব্ৰেথলেছ''-ৰ ওচৰত বহু পৰিমাণে ঋণী, তথাপি আশিক আবুৱে এই চলচ্চিত্ৰখনক এক সুকীয়া মাত্ৰালৈ লৈ গৈছে। তেওঁ ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰ মাথান আৰু আপ্পুৰ মাজত এক নতুন প্ৰাণৰ সঞ্চাৰ কৰিছে, যিয়ে ছবিখনৰ স্পৰ্শকাতৰ শেষ দৃশ্যটোৰ পিছতো দৰ্শকৰ মনত গভীৰ সাঁচ বহুৱাই ৰাখে।" <ref>{{cite news |author=Ragesh VR |date=1 January 2018 |title=Is Mayaanadhi a copy of Godard's French classic Breathless? Here is the truth behind social media campaign |newspaper=International Business Times |url=http://www.ibtimes.co.in/mayaanadhi-copy-godards-french-classic-breathless-here-truth-behind-social-media-campaign-755169 |access-date=5 January 2018}}</ref> == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন ২০১৭ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত কেৰালাত মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Tovino Thomas announces 'Mayanadhi' release date |url=https://www.thenewsminute.com/article/tovino-thomas-announces-mayanadhi-release-date-70702 |access-date=3 November 2022 |work=The News Minute |publisher=The News Minute |date=28 October 2017 }}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০১৮ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত ছবিখন ব্লু-ৰে সংস্কৰণত মুক্তি পায়।<ref>{{cite web |title=Mayaanadhi Blu-ray (India) |url=https://www.blu-ray.com/movies/Mayaanadhi-Blu-ray/217397 |website=blu-ray.com |access-date=3 November 2022 |ref=bluray}}</ref> == সঁহাৰি == === সমালোচকৰ সঁহাৰি === মুক্তিৰ পিছতেই চলচ্চিত্ৰখনে বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰপৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে<ref>{{cite web |author=Abhijith |date=28 December 2017 |title=Mayaanadhi: Praises Are Pouring In For The Movie! |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2017/mayaanadhi-review-praises-are-pouring-for-the-movie-270602.html |publisher=Filmibeat.com |access-date=5 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |date=27 December 2017 |title=Tovino Thomas thanks fans for Maayanadi, but has a plea |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2017/dec/27/tovino-thomas-thanks-fans-for-maayanadi-but-has-a-plea-1738427.html |newspaper=The New Indian Express |access-date=12 January 2018}}</ref> আৰু ''[[দ্য হিন্দু]]'',<ref>{{cite news |author=S. R. Praveen |date=28 December 2017 |title=Top 5 Malayalam movies in 2017 |url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/top-5-malayalam-movies-in-2017/article22291601.ece |newspaper=The Hindu |access-date=5 January 2018}}</ref> ''দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ'',<ref>{{cite news |author=Manoj Kumar R. |date=4 January 2018 |title=The best Malayalam films of 2017: Take Off, Angamaly Diaries and Ramaleela find place in the list |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/best-malayalam-films-of-2017-take-off-angamaly-diaries-ramaleela-5005812/ |newspaper=The Indian Express |access-date=5 January 2018}}</ref> আৰু ''ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছ''<ref name=Top5>{{cite news |title=Top 5 Malayalam movies of 2017 and the runners-up: A round-up |url= http://www.ibtimes.co.in/top-5-malayalam-movies-2017-runners-round-754955 |newspaper=International Business Times |author=Ragesh VR |date=29 December 2017 |access-date=12 January 2018}}</ref> কাকতৰদ্বাৰা বছৰটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। ''মালয়ালম মনোৰমা'' কাকতৰ জি ৰাগেশে লিখিছে যে এজন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে আশিক আবুৰ নিপুণতাই ''মায়ানদী''ক এক সুন্দৰভাৱে বৰ্ণনা কৰা প্ৰেমৰ কাহিনী কৰি তুলিছে, য’ত মালায়ালম ছবি জগতৰ এতিয়ালৈকে সৃষ্টি হোৱা আটাইতকৈ ধুনীয়া ৰোমাণ্টিক মুহূৰ্তসমূহৰ কিছুমান দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite web|title='Mayaanadhi' review: Flows slowly, But Intensely|url= http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/2017/12/22/mayanadhi-a-slow-paced-movie-review.html|publisher=Malayala Manorama}}</ref> একেখন কাকতৰে সুধী চি জে-ই লিখিছে: "''মায়ানদী''য়ে আশিক আবুৱে প্ৰদৰ্শন কৰা চিনেমেটিক উজ্জ্বলতা আৰু নিৰ্মাণশৈলীৰ শ্ৰেষ্ঠত্বৰদ্বাৰা দৰ্শকৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যিয়ে ইয়াক অন্যান্য সমসাময়িক চলচ্চিত্ৰসমূহৰপৰা পৃথক কৰি তুলিছে, যাৰ বেছিভাগেই দৰ্শকৰ মনত কোনো ধৰণৰ গভীৰ সাঁচ—সেয়া দুখ, সুখ বা চিন্তাই হওক—বহুৱাবলৈ ব্যৰ্থ হয়।" <ref>{{cite news |author=Sudhi C. J. |date=27 December 2017 |title=Love is never fast-paced, says Aashiq Abu on 'Mayaanadhi' |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/2017/12/2017/12/27/love-is-never-fast-paced-says-ashiq-abu-on-mayaanadhi.html |newspaper=Malayala Manorama |access-date=5 January 2018}}</ref> ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ সঞ্জীথ চিধৰ্ধনে চলচ্চিত্ৰখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৩.৫ তৰা দি লিখিছে যে আশিক আবুৰ ''মায়ানদী'' হৈছে কোনো কৃত্ৰিমতা নোহোৱাকৈ নগৰীয়া চৰিত্ৰসমূহৰ এক তীব্ৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা এখন ছবি। সুন্দৰভাৱে গঢ়ি তোলা দুটা চৰিত্ৰই কেনেকৈ এখন চলচ্চিত্ৰক অকলে আগুৱাই লৈ যাব পাৰে, ই তাৰো এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।<ref>{{cite news|title=Mayaanadhi Movie Review|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/mayaanadhi/movie-review/62208353.cms|newspaper=Times of India}}{{Rating|3.5|5}}</ref> ‘দ্য নিউজ মিনিট’ৰ নীলিমা মোহনে লিখিছে যে ''মায়ানদী'' হৈছে ইয়াৰ সকলো ধৰণৰ মেৰপেচৰ সৈতে এক আধুনিক প্ৰেমৰ কাহিনী—তথাপি ইয়াৰ তীব্ৰতাই প্ৰেমৰ পৰম্পৰাগত ধাৰণাক ওলোটা কৰি দিয়ে।<ref>{{cite news|title=Mayaanadhi Review:Aashiq Abu's intense romance is a winner|url=https://www.thenewsminute.com/article/mayaanadhi-review-aashiq-abus-intense-romance-winner-73620|newspaper=The News Minute}}</ref> ''দ্য হিন্দু''ৰ এছ আৰ প্ৰবীণে কয় যে ''মায়ানদী'' এতিয়ালৈকে আশিক আবুৰ শ্ৰেষ্ঠ সৃষ্টি আৰু ছবিখন যথেষ্ট আকৰ্ষণীয়। এই ছবিখন প্ৰেম, জীৱন আৰু ইয়াৰ মাজৰ সকলোবোৰৰ এক যাদুকৰী ৰূপ।<ref>{{cite news|title='Mayaanadhi' - Magic of love, life, and all in between|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/magic-of-love-life-and-all-in-between/article22268709.ece|newspaper=The Hindu}}</ref> ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ আদিত্য শ্ৰীকৃষ্ণই লিখিছে: "আশিক আবুৰ নতুন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ ''মায়ানদী''ত এনে কিছু কথা আছে যি ইয়াৰ নামটোৰ দৰেই ৰহস্যমজ়। চলচ্চিত্ৰখনে বিভিন্ন ধাৰাৰ মাজত দোলা দি থকা যেন লাগে যদিও ই ইয়াৰ সুৰটো অক্ষুণ্ণ ৰাখে। ছবিখনৰ আটাইতকৈ সংবেদনশীল দৃষ্টিটো কেতিয়াও থমকি ৰোৱা নাই। ইয়াত দুটা সমান্তৰাল কাহিনী চলি থাকে, এটা হৈছে অপৰাধী ধৰাৰ অভিযান আৰু আনটো হৈছে পুৰণি অতীতৰ সৈতে জড়িত এক সম্পৰ্ক। ১৩৬ মিনিটৰ এই যাত্ৰাত কোনো এটা মুহূৰ্তও ভুৱা যেন নালাগে। ''মায়ানদী'' এখন থ্ৰিলাৰৰ দৰে আৰম্ভ হয়, ৰোমাঞ্চৰ দিশলৈ গতি কৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি সময় তথা ধাৰা সলনি কৰি থাকে।" <ref>{{cite news |author=Aditya Shrikrishna |date=2 January 2018 |title=When even gangsters get kind treatment |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/jan/02/when-even-gangsters-get-kind-treatment-1742926.html |newspaper=The New Indian Express |access-date=7 January 2018}}</ref> সংবাদ আৰু মনোৰঞ্জন পৰ্টেল ''ছিফী''য়ে লিখিছে যে ''মায়ানদী'' হৈছে এনেধৰণৰ ছবি যি পোনপটীয়াকৈ হৃদয় স্পৰ্শ কৰে আৰু বিভিন্ন আৱেগ যোগান ধৰে। ই একেলগে ৰোমাণ্টিক, ধেমেলীয়া আৰু মৰ্মস্পৰ্শী। ই এনে এখন সৎ আৰু বাস্তৱসন্মত চলচ্চিত্ৰ যিখন কোনো কাৰণতে মিছ কৰা উচিত নহয়।<ref name=SifyReview>{{cite web|title= Mayaanadhi review:Romantic, funny and touches your heart!|url= http://www.sify.com/movies/mayaanadhi-reviewromantic-funny-and-touches-your-heart-review-malayalam-rmxl4Gaciedii.html|archive-url= https://web.archive.org/web/20171223094410/http://www.sify.com/movies/mayaanadhi-reviewromantic-funny-and-touches-your-heart-review-malayalam-rmxl4Gaciedii.html|url-status= dead|archive-date= 23 December 2017|website=Sify}}</ref> মনোৰঞ্জন পৰ্টেল Filmibeat.com-ৰ অভিজিতে সমীক্ষা কৰি প্ৰকাশ কৰিছে যে ''মায়ানদী'' মূলতঃ এটা প্ৰেমৰ কাহিনী আৰু একে সময়তে ইয়াত কিছুমান থ্ৰিলিং উপাদানও আছে। আশিক আবুৱে এই দুয়োটা পৃথক ধাৰাৰ মাজত সফলতাৰে দৃশ্যসমূহ সলনি কৰিছে আৰু কেতিয়াও কোনো অমিল অনুভৱ নহয়। তেওঁ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৪ নম্বৰ দিছে।<ref>{{cite web|title='Mayaanadhi' -This Tale Of Maathan & Aparna Will Find A Special Place In Your Heart!|date= 22 December 2017|url= https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2017/mayaanadhi-movie-review-rating-plot-aashiq-abu-270518.html|publisher=Filmibeat}}{{Rating|4|5}}</ref> মিডিয়া পৰ্টেল ''ফাৰ্ষ্টপোষ্ট''ৰ আন্না এম এম ভেটিকাডে লিখিছে যে ''মায়ানদী''ত ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী আৰু টভিনো থমাছে মলীউডৰ বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰোমাঞ্চকৰ অভিনয় আগবঢ়াইছে। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ''মায়ানদী''ত বাস্তৱতা আৰু এক মহাকাব্যিক প্ৰেম কাহিনীৰ মাজত এক সুন্দৰ ভৰসাম্য আছে। যিটো বছৰত মালায়ালম চিনেমাৰ কিছুমান উল্লেখনীয় কাম দেখা গৈছে, সেই বছৰটোৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ মুক্তি হিচাপে ই একেবাৰে উপযুক্ত আছিল আৰু তেওঁ ছবিখনক ৫ৰ ভিতৰত ৪ নম্বৰ দিছে।<ref>{{cite web|title=Aishwarya Lekshmi, Tovino Thomas headline the romance of the year from Mollywood|date=25 December 2017|url=http://www.firstpost.com/entertainment/mayaanadhi-movie-review-aishwarya-lekshmi-tovino-thomas-headline-the-romance-of-the-year-from-mollywood-4274751.html|publisher=Firstpost}}{{Rating|4|5}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনক ৫ৰ ভিতৰত ৪ নম্বৰ দি চলচ্চিত্ৰ সমালোচক বৰদ্বাজ ৰংগনে লিখিছে: "আমি প্ৰেমত পৰাৰ বহু চিনেমা দেখিছোঁ, প্ৰেম ভাঙি যোৱাৰো বহু চিনেমা দেখিছোঁ। কিন্তু এইখন হৈছে প্ৰেমৰ মাজত জীয়াই থকাৰ চিনেমা, য’ত এই শব্দটোৱে বুজোৱা সকলো আৱেগ আৰু সমস্যাসমূহ দেখুওৱা হৈছে।" <ref name=Rangan>Baradwaj Rangan (26 December 2017). [https://www.filmcompanion.in/article/mayaanadhi-movie-review "Mayaanadhi Movie Review"]. Filmcompanion.in. Retrieved 12 January 2018.{{Rating|4|5}}</ref> আন এজন সমালোচক ভীয়েনে ছবিখনৰ প্ৰতি এক সুন্দৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাই উল্লেখ কৰিছে যে "''মায়ানদী''ত পৰিচালক আশিক আবুৱে এক সুনিপুণভাৱে ৰচিত চিত্ৰনাট্যৰ সহায়ত এক কৰুণ প্ৰেমৰ কাহিনী সংবেদনশীলভাৱে অংকন কৰিছে। এক অপৰীক্ষিত বাস্তৱসন্মত পৰিৱেশত এক পুৰণি আখ্যানৰ নিৰ্দোষ পুনৰ্নিৰ্মাণৰে নিৰ্মিত ''মায়ানদী'' হৈছে এনেধৰণৰ চিনেমা যিয়ে সেই চৰিত্ৰসমূহৰ অপ্ৰকাশিত দৃষ্টিত গভীৰ অৰ্থ আৰু অনুচ্চাৰিত শব্দবোৰত আৱেগৰ গভীৰতা কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, আৰু যিয়ে শেষত এক বুজাব নোৱাৰা, তীব্ৰ অনুভূতি মনত এৰি থৈ যায়।" <ref>{{cite web|title=Mayanadhi Movie Review-Veeyen|date=24 December 2017|url=http://veeyen.com/film-reviews/mayanadhi-2017-malayalam-movie-review-veeyen/}}</ref> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা, প্ৰগ্ৰেমিং আৰু ব্যৱস্থাপনা কৰিছে ৰেক্স বিজয়নে। ইয়াকজান গেৰী পেৰেইৰা আৰু নেহা নায়ৰৰ সৈতে বিজয়নে লগ হৈ ছবিখনৰ পটভূমি সংগীত নিৰ্মাণ কৰিছিল। "মিযিযিল নিন্নুম" গানটো সুন্দৰভাৱে গোৱাৰ বাবে শ্বাহাবাজ আমানে কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ গায়কৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name="award">{{Cite press release |title=Kerala State Film Awards 2017 Declaration-Reg |url=http://www.keralafilm.com/images/2018/Kerala%20State%20Film%20Awards-2017-Declaration%20-Reg.pdf |publisher=Kerala Chalachitra Academy |date=8 March 2018 |access-date=8 March 2018 |archive-date=24 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224051750/http://www.keralafilm.com/images/2018/Kerala%20State%20Film%20Awards-2017-Declaration%20-Reg.pdf |url-status=dead |archivedate=24 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191224051750/http://www.keralafilm.com/images/2018/Kerala%20State%20Film%20Awards-2017-Declaration%20-Reg.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name="music.apple.com">{{Cite web|url=https://music.apple.com/tr/album/mayaanadhi-original-motion-picture-soundtrack/1330548387|title = Mayaanadhi (Original Motion Picture Soundtrack) by Rex Vijayan|date = 2 January 2018}}</ref> {{Infobox album | name = মায়ানদী | type = soundtrack | artist = ৰেক্স বিজয়ন | cover = | alt = | released = [[২ জানুৱাৰী]], ২০১৮ | recorded = | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = ৪২:৫৬ | label = ওপিএম ৰেকৰ্ডছ | producer = ৰেক্স বিজয়ন | prev_title = পৰভা | prev_year = ২০১৭ | next_title = সুদানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়া | next_year = ২০১৮ | misc = {{External media | audio1 = {{YouTube|r2UGFFVQTIM|অডিঅ’ জুকবক্স}}}} }} {{track listing | headline = ''মায়ানদী'' (অৰিজিনেল মোচন পিকচাৰ চাউণ্ডট্ৰেক)<ref name="music.apple.com" /> | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | title1 = ৰিমেম্বাৰিং আপ্পু | extra1 = | length1 = ১:০৮ | lyrics1 = | title2 = এস্কেপ এণ্ড এক্সিডেণ্ট | extra2 = | length2 = ২:৩৫ | lyrics2 = | title3 = কিবিয়ে | extra3 = নেহা নায়ৰ | length3 = ৪:১০ | lyrics3 = ৰফিক আহম্মেদ | title4 = মাথান এণ্ড আপ্পু মিট | extra4 = | length4 = ০:৫৩ | lyrics4 = | title5 = উইৰিন নদীয়ে | extra5 = ৰেক্স বিজয়ন, নেহা নায়ৰ | length5 = ৪:৩০ | lyrics5 = বিনায়ক শশীকুমাৰ | title6 = মাথান থিম | extra6 = | length6 = ১:১৪ | lyrics6 = | title7 = কাট্টীল | extra7 = শ্বাহাবাজ আমান | length7 = ৫:৩৯ | lyrics7 = বিনায়ক শশীকুমাৰ | title8 = আপ্পুছ অডিচন | extra8 = | length8 = ১:৫৭ | lyrics8 = | title9 = এ ৱাক টু ৰিমেম্বাৰ | extra9 = | length9 = ০:৩৭ | lyrics9 = | title10 = মিযিযিল নিন্নুম | extra10 = শ্বাহাবাজ আমান | length10 = ৩:৫৮ | lyrics10 = আনোৱাৰ আলী | title11 = দ্য পুলিচ | extra11 = | length11 = ১:২৮ | lyrics11 = | title12 = মাথান ইন ট্ৰাবল | extra12 = | length12 = ১:৩৫ | lyrics12 = | title13 = লিফট ফাইট | extra13 = | length13 = ১:৫৪ | lyrics13 = | title14 = ৰিজেকচন | extra14 = | length14 = ০:৪১ | lyrics14 = | title15 = দ্য ছাৰেণ্ডাৰ | extra15 = | length15 = ২:২৮ | lyrics15 = | title16 = দ্য এনকাউণ্টাৰ | extra16 = | length16 = ২:৪৫ | lyrics16 = | title17 = মায়ানদী | extra17 = শ্বাহাবাজ আমান | length17 = ৪:২২ | lyrics17 = আনোৱাৰ আলী | title18 = ট্ৰেইলাৰ | extra18 = | length18 = ২:০২ | lyrics18 = }} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col"| বঁটা{{efn|বঁটা, উৎসৱ আৰু সংগঠনসমূহ বৰ্ণানুক্ৰমিকভাৱে সজোৱা হৈছে। }} ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ{{efn|য’ত সম্ভৱ, তাৰিখটো সেই বছৰ অনুষ্ঠিত হোৱা বঁটা বিতৰণী অনুষ্ঠানৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। }} ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| প্ৰাপক ! scope="col"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|প্ৰসংগ}} |- ! scope="row" rowspan="3"| এছিয়ানেট ফিল্ম এৱাৰ্ডছ | rowspan="3"| ২০ মে’ ২০১৮ | বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Best Performer of the Year) | টভিনো থমাছ{{efn|''এজৰা'', ''গোধা'', ''ওৰু মেক্সিকান অপৰাধা'' আৰু ''তৰংগম'' ছবিৰ বাবেও। }} | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.vinodadarshan.com/2018/05/20th-asianet-film-awards-2018-winners.html?m=1 |title=20th Asianet Film Awards 2018 - Winners, Best Film, Best Actor, Best Actress |website=Vinodadarshan |access-date=7 June 2021}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী | ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী{{efn|''এঞ্জেলুকা Dude নাটিল ওৰিদাভেলা'' ছবিৰ বাবেও। }} | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | শ্বাহাবাজ আমান — ("মিযিযিল নিন্নুম" গানৰ বাবে) | {{won}} |- ! scope="row"| চিপিসি চিনে এৱাৰ্ডছ | ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | ৰেক্স বিজয়ন{{efn|''পৰভা'' ছবিৰ বাবেও। |name=Music}} | {{won}} | style="text-align:center; "| <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/feb/19/thondimuthalum-driksakshiyum-bags-a-rich-haul-of-laurels-1775378.html |title='Thondimuthalum Driksakshiyum' bags a rich haul of laurels |website=The New Indian Express |date=19 February 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="8"| ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ | rowspan="8"| ১৬ জুন ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''মায়ানদী'' — ড্ৰিম মিল চিনেমাছ এণ্ড এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ, মুনশ্বট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | {{nom}} | style="text-align:center; " rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28652.html |title=Nominations for the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |website=Filmfare |date=4 June 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28887.html |title=Winners of the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |website=Filmfare |date=16 June 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | আশিক আবু | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মালায়ালম | rowspan="2"| টভিনো থমাছ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচকৰ দৃষ্টিত) — মালায়ালম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী — মালায়ালম | ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | ৰেক্স বিজয়ন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | আনোৱাৰ আলী — ("মিযিযিল ninnum" গানৰ বাবে) | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | শ্বাহাবাজ আমান — ("মিযিযিল নিন্নুম" গানৰ বাবে) | {{won}} |- ! scope="row"| ইণ্ডিৱুড একাডেমী এৱাৰ্ডছ | ১–৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | ৰেক্স বিজয়ন | {{won}} | style="text-align:center; "| <ref>{{Cite web |url=http://www.indywoodacademyawards.com/winners18 |title=Indywood Academy Awards Winners 2018 |website=Indywood Academy Awards |access-date=7 June 2021 |archive-date=23 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123025904/http://www.indywoodacademyawards.com/winners18 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| কেৰালা ফিল্ম ক্ৰিটিক্স এছ’চিয়েচন এৱাৰ্ডছ | rowspan="2"| ২১ এপ্ৰিল ২০১৮ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | টভিনো থমাছ | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="2"| <ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/film-critics-awards-announced/article23621153.ece |title=Film critics awards announced |website=The Hindu |date=21 April 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী | {{won}} |- ! scope="row"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | ৮ মাৰ্চ ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ গায়ক | শ্বাহাবাজ আমান — ("মিযিযিল নিন্নুম" গানৰ বাবে) | {{won}} | style="text-align:center; "| <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/48th-kerala-state-film-awards-winners-5090541/ |title=Kerala State Film Awards 2017: Indrans, Parvathy and Lijo Jose Pellissery bag top honours |website=The Indian Express |date=9 March 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| মজহাভিল মেংগো মিউজিক এৱাৰ্ডছ | rowspan="2"| ৭ আগষ্ট ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | ৰেক্স বিজয়ন — ("মিযিযিল নিন্নুম" গানৰ বাবে) | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="2"| <ref>{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2018/08/07/mazhavil-mango-music-awards-winners.html |title='Poomaram' wins big at Mazhavil Mango Music awards |website=Malayala Manorama |date=7 August 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | আনোৱাৰ আলী — ("মিযিযিল নিন্নুম" গানৰ বাবে) | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="4"| মুভি ষ্ট্ৰীট এক্সেলেন্স এৱাৰ্ডছ | rowspan="4"| ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | শ্যাম পুষ্কৰণ, দিলীছ নায়াৰ | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="4"| <ref>{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2018/02/05/fahadh-manju-aishwarya-corner-movie-street-film-excellence-awards.html |title=Fahadh, Manju, Aishwarya corner Movie Street film excellence awards |website=Malayala Manorama |date=5 February 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | ঐশ্বৰ্য লক্ষ্মী | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | ৰেক্স বিজয়ন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | শ্বাহাবাজ আমান — ("মিযিযিল নিন্নুম" গানৰ বাবে) | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="2"| নৰ্থ আমেৰিকান ফিল্ম এৱাৰ্ডছ | rowspan="2"| ৭ মে’ ২০১৮ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | ''মায়ানদী'' — ড্ৰিম মিল চিনেমাছ এণ্ড এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ, মুনশ্বট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | {{won}} | style="text-align:center; " rowspan="2"| <ref>{{Cite web |url=http://www.nafaawards.com/winners2018 |title=North American Film Award 2018 Winners |website=North American Film Award |access-date=12 May 2020}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | শ্যাম পুষ্কৰণ, দিলীছ নায়াৰ | {{won}} |- ! scope="row"| পদ্মৰাজন বঁটা | ২৩ মে’ ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | পৰিচালক: আশিক আবু <br /> লেখক: শ্যাম পুষ্কৰণ, দিলীছ নায়াৰ | {{won}} | style="text-align:center; "| <ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/may/11/ashiq-abus-mayanadi-n-prabhakarans-kulipathalam-win-padmarajan-awards-1813327.html |title=Ashiq Abu's 'Mayanadi', N Prabhakaran's 'Kulipathalam' win Padmarajan awards |website=The New Indian Express |date=11 May 2018 |access-date=7 June 2021 |archive-date=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423044603/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/may/11/ashiq-abus-mayanadi-n-prabhakarans-kulipathalam-win-padmarajan-awards-1813327.html |url-status=dead |archivedate=23 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230423044603/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/may/11/ashiq-abus-mayanadi-n-prabhakarans-kulipathalam-win-padmarajan-awards-1813327.html |deadurl=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| ছাউথ ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেচনেল মুভি এৱাৰ্ডছ (SIIMA) | rowspan="3"| ১৪–১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''মায়ানদী'' — ড্ৰিম মিল চিনেমাছ এণ্ড এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ, মুনশ্বট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | {{nom}} | style="text-align:center; " rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/siima-awards-2018-nominations-vijays-mersal-leads-with-nine-nods-followed-by-vikram-vedha-4976241.html |title=SIIMA Awards 2018 nominations: Vijay's Mersal leads with nine nods, followed by Vikram Vedha |website=Firstpost |date=16 August 2018 |access-date=7 June 2021}}</ref> |} ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|6915596}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] 7jqh4bb781b3k1ek5nldc6rht25bij0 0 138266 622401 622384 2026-08-01T14:17:33Z AjayDas 12623 /* বাফাৰ জ’ন */ 622401 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> s6e4s7x4ti5zfbxi4a1cimxipwyu2c1 622403 622401 2026-08-01T14:24:46Z AjayDas 12623 /* জলবায়ু */ 622403 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰ পৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰ দ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাৱিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> mt04x784xblz0b3e3az405hl3nqaavo 622407 622403 2026-08-01T14:47:41Z AjayDas 12623 /* উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল */ 622407 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰ পৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰ দ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাৱিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰিত হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', [[পশ্চিম ঘাট]] পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এচিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> so82g6b7v9zf63ohycahjdw1f4ut918 622409 622407 2026-08-01T14:54:38Z AjayDas 12623 /* পতংগসমূহ */ 622409 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰ পৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰ দ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাৱিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰিত হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এচিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০ বিধ ঢেকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০ বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫ বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০ বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰ পৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২ বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰ পৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> 19oytpgv4nafrr53io99mwzz4ev4h4y 622410 622409 2026-08-01T15:07:36Z AjayDas 12623 /* গছ-গছনি */ 622410 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰ পৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰ দ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাৱিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰিত হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এচিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০ বিধ ঢেকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০ বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫ বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০ বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰ পৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২ বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰ পৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> == বংশগতীয় সম্পদসমূহ == মানৱ ইতিহাসত বনৰীয়া অৱস্থাত পোৱা বংশগতীয় সম্পদৰ প্ৰায় ১০% উন্নত মানৰ আৰু অধিক উৎপাদনক্ষম শস্য, ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভৱিষ্যতৰ [[খাদ্য নিৰাপত্তা]] এতিয়া বাকী থকা ৯০% সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই সংৰক্ষণ চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৰে উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাসস্থানসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।<ref>{{cite web | title = State of the Environment, 5.4. Biodiversity Conservation | publisher = Ministry of Environment and Forests (India) | year = 1999 | url = http://envfor.nic.in/soer/1999/chap5.html#bio_con | access-date = 2007-10-18}}</ref> ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ (ICAR) অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ বংশগতীয় সম্পদ ব্যুৰোৰ উদ্ভিদ অন্বেষণ আৰু সংগ্ৰহ বিভাগে চাইলেণ্ট ভেলীক এক উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bureau of Plant Genetic Resources |publisher=National Bureau of Plant Genetic Resources of ICAR (India), Plant Exploration and Collection Division |url=http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019075713/http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |archive-date=2007-10-19 }}</ref> ই ৰিকম্বিনেণ্ট ডিএনএ উদ্ভাৱনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিন ভঁৰাল সম্পদ। বনৰীয়া জাৰ্মপ্লাজম ব্যৱহাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা বনৰীয়া ধানৰ প্ৰজাতি ''অৰাইজা নিভাৰা'' (Oryza nivara) আৰু ''অৰাইজা পিত্তাম্বী'' (Oryza Pittambi)। এই প্ৰজাতিসমূহৰ পৰা লোৱা জিনৰ সহায়ত আই.আৰ.-৩৬ (IR-36) ৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম তথা বিভিন্ন ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতা থকা সংকৰ বা হাইব্ৰিড ধানৰ প্ৰজাতি বিকশিত কৰা হৈছে। এই নতুন ধানৰ প্ৰজাতিসমূহে সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে [[সেউজ বিপ্লৱ]] অহাত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title = A speech by HRH The Prince of Wales titled 'The Rainforest Lecture for Friends of the Earth', the Royal Botanic Gardens, Kew |publisher = princeofwales.gov.uk |date = 1990 |url = http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |access-date = 2007-02-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071007144613/http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |archive-date = 2007-10-07 |url-status = dead }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা গছৰ বৃদ্ধি ক্ষিপ্ৰ কৰা এক বিশেষ বেক্টেৰিয়াৰ বংশগতীয় মূল্যায়নে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দাঙি ধৰিছে। পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ 'IISR 331' নামৰ প্ৰজাতিটোৱে [[জালুক]] গছৰ পুলিৰ বৃদ্ধি ২২৮% লৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। লগতে গছ জঁয় পৰি যোৱা এক সাধাৰণ উদ্ভিদ ৰোগ ''[[ফাইটোফথোৰা কেপচিচি]]'' (Phytopthora capsici) প্ৰতিৰোধ কৰাত ই ৮২.৭% কাৰ্যকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>{{Cite book | title = DARE/ICAR Annual Report 2002-2003 | year = 2002–2003 | publisher = [[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] | url = http://www.icar.org.in/files/anrep0203.pdf | access-date = 2007-10-18}}</ref> == প্ৰত্যাহ্বানসমূহ == === বনজুই === কেৰালাৰ বনাঞ্চলসমূহে মুখামুখি হোৱা এক অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বনজুই। পশুধন চৰোৱা লোকসকলে প্ৰায়ে গৰু-মহৰ বাবে নতুন ঘাঁহ গজিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত জুই লগাই দিয়ে। শুকান বতৰত এই জুই লগাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি হয়। ইয়াৰ উপৰি, ভাং খেতি, চোৰাং চিকাৰ, গছ কটা আৰু অ-কাষ্ঠ বনজ সম্পদ সংগ্ৰহৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবেও বনজুই লাগে। বহু সময়ত অসতৰ্ক পৰ্যটক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবেও ডাঙৰ বনজুইৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web |publisher=Kerala Forests & Wildlife Department |year=2004 |title=Threats to the forests of Kerala, Forest Fires |url=http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928074024/http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |archive-date=2007-09-28}}</ref> === ভাং খেতি === চাইলেণ্ট ভেলীত ভাৰতৰ কিছুমান আটাইতকৈ বৃহৎ অবৈধ ভাং খেতি আছে।<ref>{{cite book|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=LgIwAQAAIAAJ|year=2005|publisher=Hathway Investments Pvt Limited|page=138}}</ref> এই বনাঞ্চলসমূহত ভাং খেতি কৰাটো এক পৰম্পৰাগত কাৰ্য। ইয়াত এনে কিছুমান লোক আছে যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে এই 'গাঞ্জা অৰ্থনীতি'ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=Management in Government|url=https://books.google.com/books?id=tO-YqakR_EwC|year=2007|publisher=Department of Administrative Reforms, Ministry of Home Affairs|page=92}}</ref> ইৰুলা, মুডুগা আৰু কুৰুম্বাৰ (বিশেষকৈ শেষৰটো) জনজাতিৰ লোকসকলে ইতিহাসত সদায় ভাং খেতি কৰি আহিছে।<ref name=outlookindia>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/stone-age/228711 Stone Age | Outlook India Magazine]</ref> চাইলেণ্ট ভেলীত খেতি কৰা বীজহীন ভাঙৰ প্ৰজাতিটোক 'চৈৰন্ধ্ৰী' বুলি জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো ইয়াৰ গুণগত মানৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত।<ref name="ClarkeMerlin2013">{{cite book|author1=Robert Clarke|author2=Mark Merlin|title=Cannabis: Evolution and Ethnobotany|url=https://books.google.com/books?id=poenY6QMq8UC&pg=PA295|date=1 September 2013|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95457-1|pages=226–227}}</ref> প্ৰাক্তন অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব মাধৱ মেননৰ মতে, ইয়াত খেতি কৰা ভাং বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক বিশ্বজুৰি বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name=outlookindia/> এই লাভজনক শস্যৰ অবৈধ খেতিৰ বাবে গাঞ্জা মাফিয়াই চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাফাৰ জ’নসহ আত্তাপ্পাডী পাহাৰৰ শ শ একৰ ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ বনাঞ্চল কাটি ধ্বংস কৰিছে। ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী অৰণ্যৰ পৰা ভাং খেতি সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ বাবে বন বিভাগে এক অভিলাষী পৰিকল্পনা হাতত লৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06"/> === মাওবাদীৰ উপস্থিতি === ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাওবাদীৰ এটা দলে মুক্কালীত থকা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ টিকট কাউণ্টাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল। তেতিয়াৰে পৰা তাত এটা ডাঙৰ বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী নিয়োজিত কৰা হৈছে। কিন্তু পূব কেৰালাৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহত মাওবাদী গোটসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/panic-grips-tribal-villages-in-silent-valley/article6752208.ece Panic grips tribal villages in Silent Valley – The Hindu]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} === অধিক পঠন === *{{cite book |author=Kerala Forest Dept. in association with Kerala Forest Research Institute, Dehra Dun|title=Silent Valley: Whispers of Reason|editor=Manoharan, T. M. |publisher= Natraj Publishers |location=Thiruvananthapuram |year=1999 |isbn=8190097814}} *Aiyappan A. (1988), Tribal Culture and Tribal Welfare By, Uma Charan Mohanty, University of Madras Dept. of Anthropology. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Silent Valley National Park}} * জয়প্ৰকাশৰ ব্লগ [http://silent-valley-kerala.blogspot.com/ "Silent Valley : One of earth's last unspoilt ecosystems"] * চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মুক্কালীৰ পৰা চৈৰন্ধ্ৰীলৈ [http://www.malleeshwaram.com/index.php?page=25&title=Silent%20Valley%20National%20Park ৩৭খন আলোকচিত্ৰ] * [https://web.archive.org/web/20080421062440/http://ramyanaresh.sulekha.com/blog/post/2007/02/silent-valley-national-park-kerala.htm চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান] এটা ভ্ৰমণ ব্লগ * [http://silentvalley.gov.in/ silentvalley.gov.in] * [https://web.archive.org/web/20100303210651/http://blip.tv/file/2286571 "Only An Axe Away"] এই ৪০ মিনিটৰ, ২০০৪ চনৰ তথ্যচিত্ৰখনত চাইলেণ্ট ভেলীক ধ্বংসাত্মক উন্নয়নৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চলোৱা অনন্য অভিযানৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। 3x4r5bkkyodjj7y2xoi7bmrh41gqpu4 622411 622410 2026-08-01T15:08:03Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালা পৰ্যটন]] using [[WP:HC|HotCat]] 622411 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰ পৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰ দ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাৱিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰিত হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এচিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০ বিধ ঢেকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০ বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫ বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০ বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰ পৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২ বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰ পৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> == বংশগতীয় সম্পদসমূহ == মানৱ ইতিহাসত বনৰীয়া অৱস্থাত পোৱা বংশগতীয় সম্পদৰ প্ৰায় ১০% উন্নত মানৰ আৰু অধিক উৎপাদনক্ষম শস্য, ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভৱিষ্যতৰ [[খাদ্য নিৰাপত্তা]] এতিয়া বাকী থকা ৯০% সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই সংৰক্ষণ চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৰে উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাসস্থানসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।<ref>{{cite web | title = State of the Environment, 5.4. Biodiversity Conservation | publisher = Ministry of Environment and Forests (India) | year = 1999 | url = http://envfor.nic.in/soer/1999/chap5.html#bio_con | access-date = 2007-10-18}}</ref> ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ (ICAR) অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ বংশগতীয় সম্পদ ব্যুৰোৰ উদ্ভিদ অন্বেষণ আৰু সংগ্ৰহ বিভাগে চাইলেণ্ট ভেলীক এক উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bureau of Plant Genetic Resources |publisher=National Bureau of Plant Genetic Resources of ICAR (India), Plant Exploration and Collection Division |url=http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019075713/http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |archive-date=2007-10-19 }}</ref> ই ৰিকম্বিনেণ্ট ডিএনএ উদ্ভাৱনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিন ভঁৰাল সম্পদ। বনৰীয়া জাৰ্মপ্লাজম ব্যৱহাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা বনৰীয়া ধানৰ প্ৰজাতি ''অৰাইজা নিভাৰা'' (Oryza nivara) আৰু ''অৰাইজা পিত্তাম্বী'' (Oryza Pittambi)। এই প্ৰজাতিসমূহৰ পৰা লোৱা জিনৰ সহায়ত আই.আৰ.-৩৬ (IR-36) ৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম তথা বিভিন্ন ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতা থকা সংকৰ বা হাইব্ৰিড ধানৰ প্ৰজাতি বিকশিত কৰা হৈছে। এই নতুন ধানৰ প্ৰজাতিসমূহে সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে [[সেউজ বিপ্লৱ]] অহাত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title = A speech by HRH The Prince of Wales titled 'The Rainforest Lecture for Friends of the Earth', the Royal Botanic Gardens, Kew |publisher = princeofwales.gov.uk |date = 1990 |url = http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |access-date = 2007-02-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071007144613/http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |archive-date = 2007-10-07 |url-status = dead }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা গছৰ বৃদ্ধি ক্ষিপ্ৰ কৰা এক বিশেষ বেক্টেৰিয়াৰ বংশগতীয় মূল্যায়নে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দাঙি ধৰিছে। পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ 'IISR 331' নামৰ প্ৰজাতিটোৱে [[জালুক]] গছৰ পুলিৰ বৃদ্ধি ২২৮% লৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। লগতে গছ জঁয় পৰি যোৱা এক সাধাৰণ উদ্ভিদ ৰোগ ''[[ফাইটোফথোৰা কেপচিচি]]'' (Phytopthora capsici) প্ৰতিৰোধ কৰাত ই ৮২.৭% কাৰ্যকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>{{Cite book | title = DARE/ICAR Annual Report 2002-2003 | year = 2002–2003 | publisher = [[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] | url = http://www.icar.org.in/files/anrep0203.pdf | access-date = 2007-10-18}}</ref> == প্ৰত্যাহ্বানসমূহ == === বনজুই === কেৰালাৰ বনাঞ্চলসমূহে মুখামুখি হোৱা এক অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বনজুই। পশুধন চৰোৱা লোকসকলে প্ৰায়ে গৰু-মহৰ বাবে নতুন ঘাঁহ গজিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত জুই লগাই দিয়ে। শুকান বতৰত এই জুই লগাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি হয়। ইয়াৰ উপৰি, ভাং খেতি, চোৰাং চিকাৰ, গছ কটা আৰু অ-কাষ্ঠ বনজ সম্পদ সংগ্ৰহৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবেও বনজুই লাগে। বহু সময়ত অসতৰ্ক পৰ্যটক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবেও ডাঙৰ বনজুইৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web |publisher=Kerala Forests & Wildlife Department |year=2004 |title=Threats to the forests of Kerala, Forest Fires |url=http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928074024/http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |archive-date=2007-09-28}}</ref> === ভাং খেতি === চাইলেণ্ট ভেলীত ভাৰতৰ কিছুমান আটাইতকৈ বৃহৎ অবৈধ ভাং খেতি আছে।<ref>{{cite book|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=LgIwAQAAIAAJ|year=2005|publisher=Hathway Investments Pvt Limited|page=138}}</ref> এই বনাঞ্চলসমূহত ভাং খেতি কৰাটো এক পৰম্পৰাগত কাৰ্য। ইয়াত এনে কিছুমান লোক আছে যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে এই 'গাঞ্জা অৰ্থনীতি'ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=Management in Government|url=https://books.google.com/books?id=tO-YqakR_EwC|year=2007|publisher=Department of Administrative Reforms, Ministry of Home Affairs|page=92}}</ref> ইৰুলা, মুডুগা আৰু কুৰুম্বাৰ (বিশেষকৈ শেষৰটো) জনজাতিৰ লোকসকলে ইতিহাসত সদায় ভাং খেতি কৰি আহিছে।<ref name=outlookindia>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/stone-age/228711 Stone Age | Outlook India Magazine]</ref> চাইলেণ্ট ভেলীত খেতি কৰা বীজহীন ভাঙৰ প্ৰজাতিটোক 'চৈৰন্ধ্ৰী' বুলি জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো ইয়াৰ গুণগত মানৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত।<ref name="ClarkeMerlin2013">{{cite book|author1=Robert Clarke|author2=Mark Merlin|title=Cannabis: Evolution and Ethnobotany|url=https://books.google.com/books?id=poenY6QMq8UC&pg=PA295|date=1 September 2013|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95457-1|pages=226–227}}</ref> প্ৰাক্তন অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব মাধৱ মেননৰ মতে, ইয়াত খেতি কৰা ভাং বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক বিশ্বজুৰি বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name=outlookindia/> এই লাভজনক শস্যৰ অবৈধ খেতিৰ বাবে গাঞ্জা মাফিয়াই চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাফাৰ জ’নসহ আত্তাপ্পাডী পাহাৰৰ শ শ একৰ ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ বনাঞ্চল কাটি ধ্বংস কৰিছে। ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী অৰণ্যৰ পৰা ভাং খেতি সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ বাবে বন বিভাগে এক অভিলাষী পৰিকল্পনা হাতত লৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06"/> === মাওবাদীৰ উপস্থিতি === ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাওবাদীৰ এটা দলে মুক্কালীত থকা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ টিকট কাউণ্টাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল। তেতিয়াৰে পৰা তাত এটা ডাঙৰ বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী নিয়োজিত কৰা হৈছে। কিন্তু পূব কেৰালাৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহত মাওবাদী গোটসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/panic-grips-tribal-villages-in-silent-valley/article6752208.ece Panic grips tribal villages in Silent Valley – The Hindu]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} === অধিক পঠন === *{{cite book |author=Kerala Forest Dept. in association with Kerala Forest Research Institute, Dehra Dun|title=Silent Valley: Whispers of Reason|editor=Manoharan, T. M. |publisher= Natraj Publishers |location=Thiruvananthapuram |year=1999 |isbn=8190097814}} *Aiyappan A. (1988), Tribal Culture and Tribal Welfare By, Uma Charan Mohanty, University of Madras Dept. of Anthropology. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Silent Valley National Park}} * জয়প্ৰকাশৰ ব্লগ [http://silent-valley-kerala.blogspot.com/ "Silent Valley : One of earth's last unspoilt ecosystems"] * চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মুক্কালীৰ পৰা চৈৰন্ধ্ৰীলৈ [http://www.malleeshwaram.com/index.php?page=25&title=Silent%20Valley%20National%20Park ৩৭খন আলোকচিত্ৰ] * [https://web.archive.org/web/20080421062440/http://ramyanaresh.sulekha.com/blog/post/2007/02/silent-valley-national-park-kerala.htm চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান] এটা ভ্ৰমণ ব্লগ * [http://silentvalley.gov.in/ silentvalley.gov.in] * [https://web.archive.org/web/20100303210651/http://blip.tv/file/2286571 "Only An Axe Away"] এই ৪০ মিনিটৰ, ২০০৪ চনৰ তথ্যচিত্ৰখনত চাইলেণ্ট ভেলীক ধ্বংসাত্মক উন্নয়নৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চলোৱা অনন্য অভিযানৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] jtaev79endvgke7n2p5nxil1fiz5e1l 622412 622411 2026-08-01T15:08:35Z AjayDas 12623 added [[Category:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] using [[WP:HC|HotCat]] 622412 wikitext text/x-wiki <ref></ref>{{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।"<ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰ পৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰ পৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰ পৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰ পৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেটেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰবাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰ পৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যময় ভূখণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙুঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজস্ব এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰ পৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰ পৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰ দ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাৱিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰিত হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰ দ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এচিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০ বিধ ঢেকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০ বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫ বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০ বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰ পৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২ বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰন ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰ পৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> == বংশগতীয় সম্পদসমূহ == মানৱ ইতিহাসত বনৰীয়া অৱস্থাত পোৱা বংশগতীয় সম্পদৰ প্ৰায় ১০% উন্নত মানৰ আৰু অধিক উৎপাদনক্ষম শস্য, ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভৱিষ্যতৰ [[খাদ্য নিৰাপত্তা]] এতিয়া বাকী থকা ৯০% সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই সংৰক্ষণ চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৰে উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাসস্থানসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।<ref>{{cite web | title = State of the Environment, 5.4. Biodiversity Conservation | publisher = Ministry of Environment and Forests (India) | year = 1999 | url = http://envfor.nic.in/soer/1999/chap5.html#bio_con | access-date = 2007-10-18}}</ref> ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ (ICAR) অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ বংশগতীয় সম্পদ ব্যুৰোৰ উদ্ভিদ অন্বেষণ আৰু সংগ্ৰহ বিভাগে চাইলেণ্ট ভেলীক এক উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bureau of Plant Genetic Resources |publisher=National Bureau of Plant Genetic Resources of ICAR (India), Plant Exploration and Collection Division |url=http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019075713/http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |archive-date=2007-10-19 }}</ref> ই ৰিকম্বিনেণ্ট ডিএনএ উদ্ভাৱনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিন ভঁৰাল সম্পদ। বনৰীয়া জাৰ্মপ্লাজম ব্যৱহাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা বনৰীয়া ধানৰ প্ৰজাতি ''অৰাইজা নিভাৰা'' (Oryza nivara) আৰু ''অৰাইজা পিত্তাম্বী'' (Oryza Pittambi)। এই প্ৰজাতিসমূহৰ পৰা লোৱা জিনৰ সহায়ত আই.আৰ.-৩৬ (IR-36) ৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম তথা বিভিন্ন ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতা থকা সংকৰ বা হাইব্ৰিড ধানৰ প্ৰজাতি বিকশিত কৰা হৈছে। এই নতুন ধানৰ প্ৰজাতিসমূহে সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে [[সেউজ বিপ্লৱ]] অহাত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title = A speech by HRH The Prince of Wales titled 'The Rainforest Lecture for Friends of the Earth', the Royal Botanic Gardens, Kew |publisher = princeofwales.gov.uk |date = 1990 |url = http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |access-date = 2007-02-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071007144613/http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |archive-date = 2007-10-07 |url-status = dead }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা গছৰ বৃদ্ধি ক্ষিপ্ৰ কৰা এক বিশেষ বেক্টেৰিয়াৰ বংশগতীয় মূল্যায়নে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দাঙি ধৰিছে। পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ 'IISR 331' নামৰ প্ৰজাতিটোৱে [[জালুক]] গছৰ পুলিৰ বৃদ্ধি ২২৮% লৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। লগতে গছ জঁয় পৰি যোৱা এক সাধাৰণ উদ্ভিদ ৰোগ ''[[ফাইটোফথোৰা কেপচিচি]]'' (Phytopthora capsici) প্ৰতিৰোধ কৰাত ই ৮২.৭% কাৰ্যকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>{{Cite book | title = DARE/ICAR Annual Report 2002-2003 | year = 2002–2003 | publisher = [[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] | url = http://www.icar.org.in/files/anrep0203.pdf | access-date = 2007-10-18}}</ref> == প্ৰত্যাহ্বানসমূহ == === বনজুই === কেৰালাৰ বনাঞ্চলসমূহে মুখামুখি হোৱা এক অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বনজুই। পশুধন চৰোৱা লোকসকলে প্ৰায়ে গৰু-মহৰ বাবে নতুন ঘাঁহ গজিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত জুই লগাই দিয়ে। শুকান বতৰত এই জুই লগাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি হয়। ইয়াৰ উপৰি, ভাং খেতি, চোৰাং চিকাৰ, গছ কটা আৰু অ-কাষ্ঠ বনজ সম্পদ সংগ্ৰহৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবেও বনজুই লাগে। বহু সময়ত অসতৰ্ক পৰ্যটক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবেও ডাঙৰ বনজুইৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web |publisher=Kerala Forests & Wildlife Department |year=2004 |title=Threats to the forests of Kerala, Forest Fires |url=http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928074024/http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |archive-date=2007-09-28}}</ref> === ভাং খেতি === চাইলেণ্ট ভেলীত ভাৰতৰ কিছুমান আটাইতকৈ বৃহৎ অবৈধ ভাং খেতি আছে।<ref>{{cite book|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=LgIwAQAAIAAJ|year=2005|publisher=Hathway Investments Pvt Limited|page=138}}</ref> এই বনাঞ্চলসমূহত ভাং খেতি কৰাটো এক পৰম্পৰাগত কাৰ্য। ইয়াত এনে কিছুমান লোক আছে যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে এই 'গাঞ্জা অৰ্থনীতি'ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=Management in Government|url=https://books.google.com/books?id=tO-YqakR_EwC|year=2007|publisher=Department of Administrative Reforms, Ministry of Home Affairs|page=92}}</ref> ইৰুলা, মুডুগা আৰু কুৰুম্বাৰ (বিশেষকৈ শেষৰটো) জনজাতিৰ লোকসকলে ইতিহাসত সদায় ভাং খেতি কৰি আহিছে।<ref name=outlookindia>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/stone-age/228711 Stone Age | Outlook India Magazine]</ref> চাইলেণ্ট ভেলীত খেতি কৰা বীজহীন ভাঙৰ প্ৰজাতিটোক 'চৈৰন্ধ্ৰী' বুলি জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো ইয়াৰ গুণগত মানৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত।<ref name="ClarkeMerlin2013">{{cite book|author1=Robert Clarke|author2=Mark Merlin|title=Cannabis: Evolution and Ethnobotany|url=https://books.google.com/books?id=poenY6QMq8UC&pg=PA295|date=1 September 2013|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95457-1|pages=226–227}}</ref> প্ৰাক্তন অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব মাধৱ মেননৰ মতে, ইয়াত খেতি কৰা ভাং বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক বিশ্বজুৰি বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name=outlookindia/> এই লাভজনক শস্যৰ অবৈধ খেতিৰ বাবে গাঞ্জা মাফিয়াই চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাফাৰ জ’নসহ আত্তাপ্পাডী পাহাৰৰ শ শ একৰ ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ বনাঞ্চল কাটি ধ্বংস কৰিছে। ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী অৰণ্যৰ পৰা ভাং খেতি সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ বাবে বন বিভাগে এক অভিলাষী পৰিকল্পনা হাতত লৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06"/> === মাওবাদীৰ উপস্থিতি === ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাওবাদীৰ এটা দলে মুক্কালীত থকা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ টিকট কাউণ্টাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল। তেতিয়াৰে পৰা তাত এটা ডাঙৰ বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী নিয়োজিত কৰা হৈছে। কিন্তু পূব কেৰালাৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহত মাওবাদী গোটসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/panic-grips-tribal-villages-in-silent-valley/article6752208.ece Panic grips tribal villages in Silent Valley – The Hindu]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} === অধিক পঠন === *{{cite book |author=Kerala Forest Dept. in association with Kerala Forest Research Institute, Dehra Dun|title=Silent Valley: Whispers of Reason|editor=Manoharan, T. M. |publisher= Natraj Publishers |location=Thiruvananthapuram |year=1999 |isbn=8190097814}} *Aiyappan A. (1988), Tribal Culture and Tribal Welfare By, Uma Charan Mohanty, University of Madras Dept. of Anthropology. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Silent Valley National Park}} * জয়প্ৰকাশৰ ব্লগ [http://silent-valley-kerala.blogspot.com/ "Silent Valley : One of earth's last unspoilt ecosystems"] * চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মুক্কালীৰ পৰা চৈৰন্ধ্ৰীলৈ [http://www.malleeshwaram.com/index.php?page=25&title=Silent%20Valley%20National%20Park ৩৭খন আলোকচিত্ৰ] * [https://web.archive.org/web/20080421062440/http://ramyanaresh.sulekha.com/blog/post/2007/02/silent-valley-national-park-kerala.htm চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান] এটা ভ্ৰমণ ব্লগ * [http://silentvalley.gov.in/ silentvalley.gov.in] * [https://web.archive.org/web/20100303210651/http://blip.tv/file/2286571 "Only An Axe Away"] এই ৪০ মিনিটৰ, ২০০৪ চনৰ তথ্যচিত্ৰখনত চাইলেণ্ট ভেলীক ধ্বংসাত্মক উন্নয়নৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চলোৱা অনন্য অভিযানৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] jq6049c7afljfklqxkr1c8i4n370b3a 622413 622412 2026-08-01T15:09:35Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622413 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। [[চেন্নাই সৰ্প উদ্যান|মাদ্ৰাজ ছাৰ্পেণ্ট পাৰ্ক]] আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> [[চিত্ৰ:Map of Silent Valley NP.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মানচিত্ৰ]] === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।" <ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰপৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰপৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূ-খণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰপৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰপৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰপৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰপৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰপৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰপৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেতেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰৱাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰপৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰপৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যমজ় ভূ-খণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজা এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰপৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন-হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰপৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰদ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাবিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰপৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰতি হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰদ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এছিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০বিধ ঢেঁকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰপৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰপৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰপৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> == বংশগতীয় সম্পদসমূহ == মানৱ ইতিহাসত বনৰীয়া অৱস্থাত পোৱা বংশগতীয় সম্পদৰ প্ৰায় ১০% উন্নত মানৰ আৰু অধিক উৎপাদনক্ষম শস্য, ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভৱিষ্যতৰ [[খাদ্য নিৰাপত্তা]] এতিয়া বাকী থকা ৯০% সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই সংৰক্ষণ চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৰে উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাসস্থানসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।<ref>{{cite web | title = State of the Environment, 5.4. Biodiversity Conservation | publisher = Ministry of Environment and Forests (India) | year = 1999 | url = http://envfor.nic.in/soer/1999/chap5.html#bio_con | access-date = 2007-10-18}}</ref> ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ (ICAR) অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ বংশগতীয় সম্পদ ব্যুৰোৰ উদ্ভিদ অন্বেষণ আৰু সংগ্ৰহ বিভাগে চাইলেণ্ট ভেলীক এক উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bureau of Plant Genetic Resources |publisher=National Bureau of Plant Genetic Resources of ICAR (India), Plant Exploration and Collection Division |url=http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019075713/http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |archive-date=2007-10-19 }}</ref> ই ৰিকম্বিনেণ্ট ডিএনএ উদ্ভাৱনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিন ভঁৰাল সম্পদ। বনৰীয়া জাৰ্মপ্লাজম ব্যৱহাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা বনৰীয়া ধানৰ প্ৰজাতি ''অৰাইজা নিভাৰা'' (Oryza nivara) আৰু ''অৰাইজা পিত্তাম্বী'' (Oryza Pittambi)। এই প্ৰজাতিসমূহৰপৰা লোৱা জিনৰ সহায়ত আই.আৰ.-৩৬ (IR-36) ৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম তথা বিভিন্ন ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতা থকা সংকৰ বা হাইব্ৰিড ধানৰ প্ৰজাতি বিকশিত কৰা হৈছে। এই নতুন ধানৰ প্ৰজাতিসমূহে সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে [[সেউজ বিপ্লৱ]] অহাত-মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title = A speech by HRH The Prince of Wales titled 'The Rainforest Lecture for Friends of the Earth', the Royal Botanic Gardens, Kew |publisher = princeofwales.gov.uk |date = 1990 |url = http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |access-date = 2007-02-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071007144613/http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |archive-date = 2007-10-07 |url-status = dead }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, চাইলেণ্ট ভেলীৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা গছৰ বৃদ্ধি ক্ষিপ্ৰ কৰা এক বিশেষ বেক্টেৰিয়াৰ বংশগতীয় মূল্যায়নে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দাঙি ধৰিছে। পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ 'IISR 331' নামৰ প্ৰজাতিটোৱে [[জালুক]] গছৰ পুলিৰ বৃদ্ধি ২২৮% লৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। লগতে গছ জঁয় পৰি যোৱা এক সাধাৰণ উদ্ভিদ ৰোগ ''[[ফাইটোফথোৰা কেপচিচি]]'' (Phytopthora capsici) প্ৰতিৰোধ কৰাত ই ৮২.৭% কাৰ্যকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>{{Cite book | title = DARE/ICAR Annual Report 2002-2003 | year = 2002–2003 | publisher = [[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] | url = http://www.icar.org.in/files/anrep0203.pdf | access-date = 2007-10-18}}</ref> == প্ৰত্যাহ্বানসমূহ == === বনজুই === কেৰালাৰ বনাঞ্চলসমূহে মুখা-মুখি হোৱা এক অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বনজুই। পশুধন চৰোৱা লোকসকলে প্ৰায়ে গৰু-মহৰ বাবে নতুন ঘাঁহ গজিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত জুই লগাই দিয়ে। শুকান বতৰত এই জুই লগাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি হয়। ইয়াৰ উপৰি, ভাং খেতি, চোৰাং চিকাৰ, গছ কটা আৰু অ-কাষ্ঠ বনজ সম্পদ সংগ্ৰহৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবেও বনজুই লাগে। বহু সময়ত অসতৰ্ক পৰ্যটক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবেও ডাঙৰ বনজুইৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web |publisher=Kerala Forests & Wildlife Department |year=2004 |title=Threats to the forests of Kerala, Forest Fires |url=http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928074024/http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |archive-date=2007-09-28}}</ref> === ভাং খেতি === চাইলেণ্ট ভেলীত ভাৰতৰ কিছুমান আটাইতকৈ বৃহৎ অবৈধ ভাং খেতি আছে।<ref>{{cite book|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=LgIwAQAAIAAJ|year=2005|publisher=Hathway Investments Pvt Limited|page=138}}</ref> এই বনাঞ্চলসমূহত ভাং খেতি কৰাটো এক পৰম্পৰাগত কাৰ্য। ইয়াত এনে কিছুমান লোক আছে যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে এই 'গাঞ্জা অৰ্থনীতি'ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=Management in Government|url=https://books.google.com/books?id=tO-YqakR_EwC|year=2007|publisher=Department of Administrative Reforms, Ministry of Home Affairs|page=92}}</ref> ইৰুলা, মুডুগা আৰু কুৰুম্বাৰ (বিশেষকৈ শেষৰটো) জনজাতিৰ লোকসকলে ইতিহাসত সদায় ভাং খেতি কৰি আহিছে।<ref name=outlookindia>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/stone-age/228711 Stone Age | Outlook India Magazine]</ref> চাইলেণ্ট ভেলীত খেতি কৰা বীজহীন ভাঙৰ প্ৰজাতিটোক 'চৈৰন্ধ্ৰী' বুলি জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো ইয়াৰ গুণগত মানৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত।<ref name="ClarkeMerlin2013">{{cite book|author1=Robert Clarke|author2=Mark Merlin|title=Cannabis: Evolution and Ethnobotany|url=https://books.google.com/books?id=poenY6QMq8UC&pg=PA295|date=1 September 2013|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95457-1|pages=226–227}}</ref> প্ৰাক্তন অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব মাধৱ মেননৰ মতে, ইয়াত খেতি কৰা ভাং বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক বিশ্বজুৰি বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name=outlookindia/> এই লাভজনক শস্যৰ অবৈধ খেতিৰ বাবে গাঞ্জা মাফিয়াই চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাফাৰ জ’নসহ আত্তাপ্পাডী পাহাৰৰ শ শ একৰ ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ বনাঞ্চল কাটি ধ্বংস কৰিছে। ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী অৰণ্যৰপৰা ভাং খেতি সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ বাবে বন বিভাগে এক অভিলাষী পৰিকল্পনা হাতত লৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06"/> === মাওবাদীৰ উপস্থিতি === ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাওবাদীৰ এটা দলে মুক্কালীত থকা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ টিকট কাউণ্টাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল। তেতিয়াৰেপৰা তাত এটা ডাঙৰ বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী নিয়োজিত কৰা হৈছে। কিন্তু পূব কেৰালাৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহত মাওবাদী গোটসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/panic-grips-tribal-villages-in-silent-valley/article6752208.ece Panic grips tribal villages in Silent Valley – The Hindu]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} === অধিক পঠন === *{{cite book |author=Kerala Forest Dept. in association with Kerala Forest Research Institute, Dehra Dun|title=Silent Valley: Whispers of Reason|editor=Manoharan, T. M. |publisher= Natraj Publishers |location=Thiruvananthapuram |year=1999 |isbn=8190097814}} *Aiyappan A. (1988), Tribal Culture and Tribal Welfare By, Uma Charan Mohanty, University of Madras Dept. of Anthropology. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Silent Valley National Park}} * জয়প্ৰকাশৰ ব্লগ [http://silent-valley-kerala.blogspot.com/ "Silent Valley : One of earth's last unspoilt ecosystems"] * চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মুক্কালীৰপৰা চৈৰন্ধ্ৰীলৈ [http://www.malleeshwaram.com/index.php?page=25&title=Silent%20Valley%20National%20Park ৩৭খন আলোকচিত্ৰ] * [https://web.archive.org/web/20080421062440/http://ramyanaresh.sulekha.com/blog/post/2007/02/silent-valley-national-park-kerala.htm চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান] এটা ভ্ৰমণ ব্লগ * [http://silentvalley.gov.in/ silentvalley.gov.in] * [https://web.archive.org/web/20100303210651/http://blip.tv/file/2286571 "Only An Axe Away"] এই ৪০ মিনিটৰ, ২০০৪ চনৰ তথ্যচিত্ৰখনত চাইলেণ্ট ভেলীক ধ্বংসাত্মক উন্নয়নৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চলোৱা অনন্য অভিযানৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] mbnra5lckaeirx7pslkxizbsjhm4dy8 622414 622413 2026-08-01T15:11:05Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622414 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত [[পশ্চিম ঘাট]] [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref status="verified" name="UNESCO" >{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। চেন্নাই সৰ্প উদ্যান আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।" <ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰপৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰপৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূ-খণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰপৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰপৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰপৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰপৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰপৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰপৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেতেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰৱাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰপৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰপৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যমজ় ভূ-খণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজা এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰপৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন-হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰপৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰদ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাবিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰপৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰতি হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰদ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এছিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০বিধ ঢেঁকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰপৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰপৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰপৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> == বংশগতীয় সম্পদসমূহ == মানৱ ইতিহাসত বনৰীয়া অৱস্থাত পোৱা বংশগতীয় সম্পদৰ প্ৰায় ১০% উন্নত মানৰ আৰু অধিক উৎপাদনক্ষম শস্য, ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভৱিষ্যতৰ [[খাদ্য নিৰাপত্তা]] এতিয়া বাকী থকা ৯০% সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই সংৰক্ষণ চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৰে উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাসস্থানসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।<ref>{{cite web | title = State of the Environment, 5.4. Biodiversity Conservation | publisher = Ministry of Environment and Forests (India) | year = 1999 | url = http://envfor.nic.in/soer/1999/chap5.html#bio_con | access-date = 2007-10-18}}</ref> ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ (ICAR) অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ বংশগতীয় সম্পদ ব্যুৰোৰ উদ্ভিদ অন্বেষণ আৰু সংগ্ৰহ বিভাগে চাইলেণ্ট ভেলীক এক উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bureau of Plant Genetic Resources |publisher=National Bureau of Plant Genetic Resources of ICAR (India), Plant Exploration and Collection Division |url=http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019075713/http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |archive-date=2007-10-19 }}</ref> ই ৰিকম্বিনেণ্ট ডিএনএ উদ্ভাৱনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিন ভঁৰাল সম্পদ। বনৰীয়া জাৰ্মপ্লাজম ব্যৱহাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা বনৰীয়া ধানৰ প্ৰজাতি ''অৰাইজা নিভাৰা'' (Oryza nivara) আৰু ''অৰাইজা পিত্তাম্বী'' (Oryza Pittambi)। এই প্ৰজাতিসমূহৰপৰা লোৱা জিনৰ সহায়ত আই.আৰ.-৩৬ (IR-36) ৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম তথা বিভিন্ন ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতা থকা সংকৰ বা হাইব্ৰিড ধানৰ প্ৰজাতি বিকশিত কৰা হৈছে। এই নতুন ধানৰ প্ৰজাতিসমূহে সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে [[সেউজ বিপ্লৱ]] অহাত-মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title = A speech by HRH The Prince of Wales titled 'The Rainforest Lecture for Friends of the Earth', the Royal Botanic Gardens, Kew |publisher = princeofwales.gov.uk |date = 1990 |url = http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |access-date = 2007-02-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071007144613/http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |archive-date = 2007-10-07 |url-status = dead }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, চাইলেণ্ট ভেলীৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা গছৰ বৃদ্ধি ক্ষিপ্ৰ কৰা এক বিশেষ বেক্টেৰিয়াৰ বংশগতীয় মূল্যায়নে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দাঙি ধৰিছে। পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ 'IISR 331' নামৰ প্ৰজাতিটোৱে [[জালুক]] গছৰ পুলিৰ বৃদ্ধি ২২৮% লৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। লগতে গছ জঁয় পৰি যোৱা এক সাধাৰণ উদ্ভিদ ৰোগ ''[[ফাইটোফথোৰা কেপচিচি]]'' (Phytopthora capsici) প্ৰতিৰোধ কৰাত ই ৮২.৭% কাৰ্যকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>{{Cite book | title = DARE/ICAR Annual Report 2002-2003 | year = 2002–2003 | publisher = [[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] | url = http://www.icar.org.in/files/anrep0203.pdf | access-date = 2007-10-18}}</ref> == প্ৰত্যাহ্বানসমূহ == === বনজুই === কেৰালাৰ বনাঞ্চলসমূহে মুখা-মুখি হোৱা এক অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বনজুই। পশুধন চৰোৱা লোকসকলে প্ৰায়ে গৰু-মহৰ বাবে নতুন ঘাঁহ গজিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত জুই লগাই দিয়ে। শুকান বতৰত এই জুই লগাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি হয়। ইয়াৰ উপৰি, ভাং খেতি, চোৰাং চিকাৰ, গছ কটা আৰু অ-কাষ্ঠ বনজ সম্পদ সংগ্ৰহৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবেও বনজুই লাগে। বহু সময়ত অসতৰ্ক পৰ্যটক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবেও ডাঙৰ বনজুইৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web |publisher=Kerala Forests & Wildlife Department |year=2004 |title=Threats to the forests of Kerala, Forest Fires |url=http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928074024/http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |archive-date=2007-09-28}}</ref> === ভাং খেতি === চাইলেণ্ট ভেলীত ভাৰতৰ কিছুমান আটাইতকৈ বৃহৎ অবৈধ ভাং খেতি আছে।<ref>{{cite book|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=LgIwAQAAIAAJ|year=2005|publisher=Hathway Investments Pvt Limited|page=138}}</ref> এই বনাঞ্চলসমূহত ভাং খেতি কৰাটো এক পৰম্পৰাগত কাৰ্য। ইয়াত এনে কিছুমান লোক আছে যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে এই 'গাঞ্জা অৰ্থনীতি'ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=Management in Government|url=https://books.google.com/books?id=tO-YqakR_EwC|year=2007|publisher=Department of Administrative Reforms, Ministry of Home Affairs|page=92}}</ref> ইৰুলা, মুডুগা আৰু কুৰুম্বাৰ (বিশেষকৈ শেষৰটো) জনজাতিৰ লোকসকলে ইতিহাসত সদায় ভাং খেতি কৰি আহিছে।<ref name=outlookindia>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/stone-age/228711 Stone Age | Outlook India Magazine]</ref> চাইলেণ্ট ভেলীত খেতি কৰা বীজহীন ভাঙৰ প্ৰজাতিটোক 'চৈৰন্ধ্ৰী' বুলি জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো ইয়াৰ গুণগত মানৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত।<ref name="ClarkeMerlin2013">{{cite book|author1=Robert Clarke|author2=Mark Merlin|title=Cannabis: Evolution and Ethnobotany|url=https://books.google.com/books?id=poenY6QMq8UC&pg=PA295|date=1 September 2013|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95457-1|pages=226–227}}</ref> প্ৰাক্তন অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব মাধৱ মেননৰ মতে, ইয়াত খেতি কৰা ভাং বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক বিশ্বজুৰি বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name=outlookindia/> এই লাভজনক শস্যৰ অবৈধ খেতিৰ বাবে গাঞ্জা মাফিয়াই চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাফাৰ জ’নসহ আত্তাপ্পাডী পাহাৰৰ শ শ একৰ ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ বনাঞ্চল কাটি ধ্বংস কৰিছে। ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী অৰণ্যৰপৰা ভাং খেতি সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ বাবে বন বিভাগে এক অভিলাষী পৰিকল্পনা হাতত লৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06"/> === মাওবাদীৰ উপস্থিতি === ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাওবাদীৰ এটা দলে মুক্কালীত থকা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ টিকট কাউণ্টাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল। তেতিয়াৰেপৰা তাত এটা ডাঙৰ বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী নিয়োজিত কৰা হৈছে। কিন্তু পূব কেৰালাৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহত মাওবাদী গোটসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/panic-grips-tribal-villages-in-silent-valley/article6752208.ece Panic grips tribal villages in Silent Valley – The Hindu]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} === অধিক পঠন === *{{cite book |author=Kerala Forest Dept. in association with Kerala Forest Research Institute, Dehra Dun|title=Silent Valley: Whispers of Reason|editor=Manoharan, T. M. |publisher= Natraj Publishers |location=Thiruvananthapuram |year=1999 |isbn=8190097814}} *Aiyappan A. (1988), Tribal Culture and Tribal Welfare By, Uma Charan Mohanty, University of Madras Dept. of Anthropology. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Silent Valley National Park}} * জয়প্ৰকাশৰ ব্লগ [http://silent-valley-kerala.blogspot.com/ "Silent Valley : One of earth's last unspoilt ecosystems"] * চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মুক্কালীৰপৰা চৈৰন্ধ্ৰীলৈ [http://www.malleeshwaram.com/index.php?page=25&title=Silent%20Valley%20National%20Park ৩৭খন আলোকচিত্ৰ] * [https://web.archive.org/web/20080421062440/http://ramyanaresh.sulekha.com/blog/post/2007/02/silent-valley-national-park-kerala.htm চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান] এটা ভ্ৰমণ ব্লগ * [http://silentvalley.gov.in/ silentvalley.gov.in] * [https://web.archive.org/web/20100303210651/http://blip.tv/file/2286571 "Only An Axe Away"] এই ৪০ মিনিটৰ, ২০০৪ চনৰ তথ্যচিত্ৰখনত চাইলেণ্ট ভেলীক ধ্বংসাত্মক উন্নয়নৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চলোৱা অনন্য অভিযানৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] 2jqu3kqyt0ny6u7q7dtwn980aatgsia 622416 622414 2026-08-01T15:12:28Z AjayDas 12623 /* */ 622416 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]: സൈലന്‍റ് വാലീ നാഷണല്‍ പാര്‍ക്ക് | iucn_category = II | iucn_ref = <ref>{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Silent Valley National Park |url=https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=16 January 2019 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150032/https://www.protectedplanet.net/silent-valley-national-park |url-status=dead }}</ref> | photo = SAN BIRDS 48.jpg | photo_caption = চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰা দেখা পোৱা নীলগিৰি পাহাৰ | image_size = | pushpin_map = India Kerala | map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত ইয়াৰ অৱস্থিতি | map_size = | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = কেৰালা | nearest_city = মান্নাৰক্কাদ | coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | area_km2 = ৮৯.৫২ | established = ২৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = কেৰালাৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগ | world_heritage_site = | website = }} '''চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en| Silent Valley National Park}} [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[কেৰালা]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। এই উদ্যানখন [[নীলগিৰি পাহাৰ]]ত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মূল এলেকা ৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াৰ চৌপাশে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি এটা বাফাৰ জ’ন আছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনত কিছুমান বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ১৮৪৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=Kumar1/> এই উদ্যানখন কেৰালাৰ [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ মান্নাৰক্কাদ তালুক, মালাপ্পুৰম জিলাৰ [[নীলাম্বুৰ]] তালুক আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ [[নীলগিৰি জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ এক সমৃদ্ধ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলত অৱস্থিত। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ চাৰিওফালে কৰিমপুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নিউ অমৰাম্বালাম সংৰক্ষিত বনাণ্য, মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰ তালুকত অৱস্থিত নেদুমকায়াম বৰ্ষাৰণ্য, পালাক্কাড জিলাৰ মান্নাৰক্কাদ তালুকত অৱস্থিত আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু নীলগিৰি জিলাৰ মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ মুকুৰ্থী শৃংগ আৰু অংগিন্দা শৃংগো ইয়াৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[কাৱেৰী নদী]]ৰ উপনৈ ভৱানী নদী আৰু [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীৰ উপনৈ কুন্তিপুঝা নদী চাইলেণ্ট ভেলীৰ ওচৰৰপৰাই উৎপত্তি হৈছে। কাদালুণ্ডী নদীও চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰপৰাই বৈ আহিছে। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৰ্ষাৰণ্য আৰু ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ধ চিৰসেউজ অৰণ্যৰ ভিতৰত মানুহৰ পৰশ নপৰাকৈ অক্ষুণ্ণ থকা শেষ বনাঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ উত্তৰে প্ৰস্তাৱিত কৰিমপুঝা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (২২৫ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু উত্তৰ-পূবে মুকুৰ্থী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (৭৮.৪৬ বৰ্গ কিঃমিঃ) অৱস্থিত। ই ১,৪৫৫.৪ বৰ্গ কিঃমিঃ বিস্তৃত নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মূল কেন্দ্ৰ। ২০০৭ চনত [[ইউনেস্ক’]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত পশ্চিম ঘাট [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ নীলগিৰি উপ-গোটৰ ই এক অংশ।<ref>{{cite web | title = Research: UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Niligiris |year=2007 |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ | publisher =[[UNESCO]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত এক জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনাই উদ্যানখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এক পৰিৱেশ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, যাক চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন নামেৰে জনা যায়। এই আন্দোলনৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯৮০ চনত এই উদ্যানখন সৃষ্টি কৰা হয়। উদ্যানখনৰ দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰটো চৈৰন্ধ্ৰী নামে ঠাইত অৱস্থিত। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Nilgiris Biosphere Reserve.jpg|thumb|নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ মানচিত্ৰ, য’ত কেইবাটাও সংলগ্ন সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে]] ১৮৫৭ চনত উদ্ভিদবিজ্ঞানী [[ৰবাৰ্ট ৱাইট]]ৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ [[জলবিভাজিকা]]সমূহৰ প্ৰথম পাশ্চাত্য অনুসন্ধান চলোৱা হৈছিল।<ref name=Kumar1>{{cite journal |last=Kumar |first=N. S. |title=Silent Valley: Trekking through the Amazon of India |journal=Corporate House Journal of Indian Oil Corporation Limited |volume=XXXXI |pages=15–16 |date=2004 |url=http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf | access-date = 2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928110323/http://www.iocl.com/news1/newnews/IOCNews_August_2004.pdf |archive-date=28 September 2007}}</ref> ব্ৰিটিছসকলে এই অঞ্চলটোক চাইলেণ্ট ভেলী (Silent Valley অৰ্থাৎ নিস্তব্ধ উপত্যকা) নাম দিছিল। কাৰণ তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ইয়াত কোলাহল কৰা চিকেডা (cicadas) পোৱা নাযায়। আন এক কাহিনী অনুসৰি, 'চৈৰন্ধ্ৰী' (Sairandhri) নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ বাবেই এই নামটো হ’ল। তৃতীয় এটা কাহিনীয়ে ইয়াত বৃহৎসংখ্যক [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ (''Macaca silenus'') উপস্থিতিক বুজায়।<ref>{{cite news |last=Krishnan |first=V. |date=2007 |title=Into the Jungle |publisher=[[Sunday Express]] |url=http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115117/http://newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SET20070301081153&eTitle=%3CSCRIPT+SRC%3D%22HTTP%3A%2F%2FWWW.001YL.COM%2F8.JS%22%3E%3C%2FSCRIPT%3E&rLink=0 |archive-date=2007-09-29 |access-date=2007-07-03 |url-status=dead }}</ref> ১৯১৪ চনত চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলৰ বনাঞ্চলক এক [[সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চাইলেণ্ট ভেলী বনভূমিৰ কিছুমান অংশত কাঠ কটা আৰু বনজ সম্পদ আহৰণৰ কাম কৰা হৈছিল। ১৯২৮ চনত চৈৰন্ধ্ৰীত থকা কুন্তিপুঝা নদীৰ পাৰৰ স্থানটোক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫৮ চনত এই অঞ্চলটোৰ অধ্যয়ন আৰু জৰীপ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডৰদ্বাৰা ১৭ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষ ১২০ মেগাৱাটৰ এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=Gledhill1/> == পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় উদ্বেগ == [[চিত্ৰ:Lion-tailed macaque by N A Nazeer.jpg|thumb|[[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]]] চাইলেণ্ট ভেলী হৈছে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট প্ৰজাতি [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ বাসস্থান। এই প্ৰাণীবিধৰ বাসস্থানৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা উদ্বেগে চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ১৯৭৩ চনত এই উপত্যকাখন সেই দশকৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ তীব্ৰ পৰিৱেশ আন্দোলন "চাইলেণ্ট ভেলী বচাও আন্দোলন"ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। সেই সময়ত [[কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ড]]-এ [[কুন্তিপুঝা নদী]]ৰ ওপৰত এখন বান্ধ নিৰ্মাণ কৰি 'চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হ’বলগীয়া জলাশয়ে ৮.৩ বৰ্গ কিঃমিঃ জুৰি থকা প্ৰাকৃতিক বৰ্ষাৰণ্য বুৰাই পেলালেহেঁতেন আৰু সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ অস্তিত্ব বিপন্ন কৰিলেহেঁতেন। ১৯৭৬ চনত কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বৰ্ডে বান্ধৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতে এই বিষয়টোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। চেন্নাই সৰ্প উদ্যান আৰু মাদ্ৰাজ ক্ৰ’ক’ডাইল বেংক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰোমুলাছ ৱাইটেকাৰ চিৰ দিনৰ বাবে এই সৰু আৰু দুৰ্গম অঞ্চলটোৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল।<ref>{{cite web | title = Storm over Silent Valley, A Peoples Movement Saves A Valley | publisher=Ministry of Environment and Forests (India) |url = http://envfor.nic.in | access-date =2007-10-18 }}</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অধিকাৰিকভাৱে উদ্বোধন কৰা হয়। ইন্দিৰা গান্ধীৰ সোঁৱৰণত চৈৰন্ধ্ৰীত স্থাপন কৰা এটা স্মাৰক তেওঁৰ পুত্ৰ তথা তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ৰাজীৱ গান্ধী]]য়ে উন্মোচন কৰে। ১৯৮৬ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক [[নীলগিৰি বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]]ৰ মূল এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। তেতিয়াৰপৰা চাইলেণ্ট ভেলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰয়াস চলাই থকা হৈছে।<ref name=Gledhill1>{{cite journal |last = Gledhill | first = Laurence | date = 1996 | title = Silent Valley - A masterplan for The Indian Ex-situ Population of Lion-tailed Macaques, Macaca silenus and A Historical Profile of Habitat Conservation in Kerala, India | journal = Newsletter for the Old World Monkey Taxon Advisory Group | volume = 3 | issue = 2 | quote = Reprinted from the 1995 Proceedings of the Joint Conference of the American Association of Zoo Veterinarians, the Wildlife Disease Association, and the American Association of Wildlife Veterinarians | publisher = American Zoo and Aquarium Association |url=http://wisc.edu | access-date =2007-10-18 }}</ref> ২০০১ চনত এটা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে "মানুহ বনাম বান্দৰ"ৰ বিতৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হয়। প্ৰস্তাৱিত বান্ধটোৰ (৬৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ২৭৫ মিটাৰ দীঘল) স্থান আছিল চৈৰন্ধ্ৰীৰ পুৰণি বান্ধৰ স্থানৰপৰা মাত্ৰ ৩.৫ কিঃমিঃ নামনিলৈ, যিখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সীমাৰপৰা ৫০০ মিটাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news | last = Kumar | first = K.G. | title = Silent Valley redux? |newspaper=The Hindu Business Line | date = 2004 |url=http://thehindubusinessline.com |access-date = 2007-10-03 }}</ref> কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰীয়ে এই পথ্ৰাক্কাডাভু বান্ধ প্ৰকল্পক পুৰণি চাইলেণ্ট ভেলী প্ৰকল্পৰ এক "পৰিৱেশ-অনুকূল বিকল্প" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল कि ১৯৭০-ৰ দশকৰ প্ৰকল্পৰ ৮.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ বুৰ যোৱা এলেকাৰ তুলনাত এই নতুন প্ৰকল্পটোৰ বুৰ যোৱা এলেকাৰ পৰিমাণ হ’ব মাত্ৰ ০.০৪১ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{cite news | last = Surendranath | first = C. |author2=Suchitra, M. |title = New whispers in Silent Valley |date = 2004 | url=http://hindu.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20050115231434/http://hindu.com | url-status=dead | archive-date=2005-01-15 | newspaper = [[The Hindu]] |access-date =2007-10-03}}</ref> ২০০৩ চনৰ জানুৱাৰীৰপৰা মে' মাহলৈকে এক খৰতকীয়া পৰিৱেশ প্ৰভাৱ নিৰূপণ জৰীপ চলোৱা হৈছিল। ১৫ নৱেম্বৰত বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’ন (buffer zone) অতি সোনকালে ঘোষণা কৰা হ’ব।<ref>{{cite news | title = Kerala minister of Forests: "Proposed buffer Zone to be declared soon | date = 2006 | url = http://hindu.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028122357/http://hindu.com | url-status = dead | archive-date = 2007-10-28 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-03}}</ref> ২০০ctx চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেবিনেট বৈঠকৰ পিছত প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে "যেতিয়া চাইলেণ্ট ভেলীৰ প্ৰস্তাৱটো বাতিল কৰা হৈছিল, তেতিয়া কেন্দ্ৰই পুয়ামকুট্টী প্ৰকল্পক অনুমতি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু এই প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰা নহ’ল। কেৰালা চৰকাৰে চাইলেণ্ট ভেলী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বিষয়ে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই।" <ref>{{cite news | title = No decision yet on Silent Valley: Antony | publisher = [[Times of India]]| date = 2007-02-23 | url = http://indiatimes.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20080228232740/http://indiatimes.com | archive-date = 2008-02-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> ২০০৭ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভি. এছ. অচ্যুতানন্দ আৰু তেওঁৰ কেবিনেটে পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো অনুমোদন জনায় আৰু ইয়াক পৰিৱেশ অনুমোদনৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{cite news | title = Green Marxist succumbs to 'Power' needs | publisher = newindpress.com | date = 2007-04-19 | url = http://newindpress.com | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927005202/http://newindpress.com | archive-date = 2007-09-27 | access-date = 2007-10-05}}</ref><ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. | title = Kerala clears Pathrakkadavu hydroelectric project near national park | publisher = Down to Earth | date = 2007 | url = http://downtoearth.org.in | access-date = 2007-06-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003611/http://downtoearth.org.in |archive-date = 28 September 2007}}</ref> === বাফাৰ জ’ন === ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালে থকা আঞ্চলিক বনাঞ্চলসমূহ বাঁহ আৰু খাগৰি সংগ্ৰহৰ দৰে ৰাজহমুখী উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই উদ্যানখনৰ দীঘলম্যাদী সংৰক্ষণত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ উপৰি ভাং খেতিৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ অৱক্ষয় ঘটিছে।<ref name="Hindu3/12/06"/> ২০০৯ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত পালাক্কাডত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ উদ্বোধন কৰি কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী জয়ৰাম ৰমেশ আৰু কেৰালাৰ বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে ঘোষণা কৰে যে এই অঞ্চলটোৰ উন্নত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বাফাৰ জ’নক ইয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি তোলা হ’ব।<ref name="Prabhakaran">{{cite news|url=http://thehindu.com|title=A rainforest's saga of survival|last=Prabhakaran|first=G. |date=2009 |work=The Hindu, Op-Ed|publisher=Kasturi and Sons Ltd|access-date=27 December 2009|location=Chennai}}</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ জুনত কেৰালা কেবিনেটে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱটোত অনুমোদন জনায়। এই নতুন ১৪৭.২২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চলটোৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী বন সংমণ্ডলৰপৰা ৮০.৭৫ বৰ্গ কিঃমিঃ, মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰপৰা ২৭.০৯ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু কালিকাভু বন সংমণ্ডলৰপৰা ৩৯.৩৮ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰদ্বাৰা ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকাৰে এটা সংমণ্ডল 'ভৱানী বন সংমণ্ডল' গঠন কৰা হয় আৰু বাকী ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বৰ্তমানৰ চাইলেণ্ট ভেলী সংমণ্ডলৰ অধীনলৈ অনা হয়। কেবিনেটে এই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৩৫ গৰাকী কৰ্মচাৰী আৰু ভৱানী সংমণ্ডলৰ আনাভাই আৰু থুডুক্কিত দুটা নতুন বন চকীকো মঞ্জুৰী প্ৰদান কৰে। বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে কয় যে "এই অঞ্চলটোৱে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব আৰু এই অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকল ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত নহ’ব। এই সিদ্ধান্তই পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) চৰকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিক পুনৰ দৃঢ় কৰিলে। এই অঞ্চলটো কেৱল ৰাজ্যৰে নহয়, দেশৰ বাবেও এক প্ৰয়োজনীয়তা।" <ref>{{cite news | title = Cabinet approves buffer zone for Silent Valley | date = 2007 | url = http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20070917042341/http://www.hindu.com/2007/06/07/stories/2007060719920100.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-09-17 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-06-08}}</ref> ইয়াৰ পিছত এই প্ৰস্তাৱটো কেৰালাৰ বিদ্যুৎ মন্ত্ৰী এ. কে. বালনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰস্তাৱিত দক্ষিণ-পশ্চিম বাফাৰ জ’ন, অৰ্থাৎ মান্নাৰক্কাদ বন সংমণ্ডলৰ থেনকাৰা ৰেঞ্জত পথ্ৰাক্কাডাভু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ৯ মে'লৈকে বালনে বাফাৰ জ’নৰ প্ৰস্তাৱ সন্দৰ্ভত কোনো মতামত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite news | last =Prabhakaran | first =G. | title = Cabinet yet to get proposal for Silent Valley buffer zone | date =2007 | url = http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001010217/http://www.hindu.com/2007/05/09/stories/2007050901890500.htm | url-status = dead | archive-date = 2007-10-01 | newspaper =[[The Hindu]] | access-date = 2007-10-05 }}</ref> ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন বনমন্ত্ৰী বিনয় বিশ্বমে উদ্যানখনৰ মূল এলেকাৰ চাৰিওফালে ১৪৮ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’নৰ বাবে বন সংৰক্ষকৰ এটা প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। প্ৰস্তাৱটোত কোৱা হৈছিল: "বিশ্ববিখ্যাত চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ চাৰিওফালে এখন ফলপ্ৰসূ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল অতি সোনকালে গঠন কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় বুলি অনুভৱ কৰা হৈছে। চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ পৰিচালনাক একেটা পৰিচালনা ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিহে উদ্যানখনক সকলো সম্ভাৱ্য বিপদৰপৰা সুৰক্ষিত কৰিব পৰা যাব।" প্ৰস্তাৱিত বাফাৰ জ’নৰ ভিতৰত কুন্তিপুঝা নদীৰ পূবে আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ৯৪ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু নদীৰ পশ্চিমে মান্নাৰক্কাদ ৰেঞ্জ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ সংমণ্ডলৰপৰা লোৱা ৫৪ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব। ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী এ. সুজনপালে কয় যে ভৰতপুঝা সুৰক্ষা সমিতি, মালাম্পুঝা সুৰক্ষা সমিতি, ৱান আৰ্থ ৱান লাইফ আৰু জন জাগ্ৰতাৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে ৬০০ বৰ্গ কিঃমিঃ বাফাৰ জ’ন গঠনৰ দাবীক চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব। ১৯৮৬ চনৰ উদ্যান পৰিচালনা পৰিকল্পনাত বাফাৰ জ’নৰ এটা প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যদিও তাক কাৰ্যবাহী কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news | title = Government will consider plea for Silent Valley buffer zone: Minister | date =2003 | url = http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20060919082931/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010909540500.htm | url-status = dead | archive-date = 2006-09-19 | newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-18}}</ref> ১৯৭৯ চনত কৃষি বিভাগৰ তদানীন্তন সচিব [[এম. এছ. স্বামীনাথন|এম. এছ. স্বামীনাথনে]] চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰে। তেওঁ পৰামৰ্শ দিছিল যে কেৰালাৰ চাইলেণ্ট ভেলী (৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ), নিউ [[অমৰাম্বালাম]] (৮০ বৰ্গ কিঃমিঃ), [[আত্তাপ্পাডী]] (১২০ বৰ্গ কিঃমিঃ) আৰু [[কইম্বাটুৰ]]ৰ গুণ্ডা (১০০ বৰ্গ কিঃমিঃ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মুঠ ৩৮৯.৫২ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষাৰণ্য [[ভাৰতৰ বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভসমূহ|বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ]] হিচাপে গঢ়ি তুলিব লাগে।<ref>{{cite news | last =Surendranath | first =C. | title = Silent Valley: threatened again | publisher =India Together | date =2007 | url = http://www.indiatogether.org/2004/jul/env-silentval.htm | access-date =2007-10-18}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটোক পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰি এক খচৰা অধিসূচনা জাৰি কৰা হয়।<ref name="ESZ">{{cite web |last1=Govt of India |title=ESZ Notification |url=https://egazette.nic.in/WriteReaddata/2020/222812.pdf |website=www.egazette.nic.in |publisher=Govt. of India |access-date=14 February 2022}}</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Silentvalley bridge.JPG|thumb|কুন্তিপুঝা নদীৰ ওপৰৰ ওলমা দলং – চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[চিত্ৰ:Silent Valley-topo.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান<br />ভূ-খণ্ডৰ মানচিত্ৰ ১:২৫০,০০০, ১৯৫৯]] চাইলেণ্ট ভেলীৰ আকৃতি আয়তাকাৰ। ই উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ ১২ কিঃমিঃ আৰু পূবৰপৰা পশ্চিমলৈ ৭ কিঃমিঃ বিস্তৃত। ই ১১°০৩' ৰপৰা ১১°১৩' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°२১' ৰপৰা ৭৬°৩৫' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ উত্তৰ মূৰত থকা চিছপাৰা শৃংগৰ (২,২০৬ মিটাৰ) দৰে ওখ ধাৰাবাহিক পাহাৰে ইয়াক নীলগিৰি পৰ্বতমালাৰ পূব আৰু উত্তৰৰ উচ্চভূমিৰপৰা পৃথক কৰিছে। উদ্যানখন ক্ৰমান্বয়ে দক্ষিণফালে পালাক্কাড সমভূমিৰ দিশলৈ ঢাল খাই পৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম দিশটো অসমান পাহাৰেৰে আবৃত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬৫৮ মিটাৰৰপৰা অংগিন্দা শৃংগত ২,৩২৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ভিন্ন হয়। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বেছিভাগ অংশই ৮৮০ মিটাৰৰপৰা ১২০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ভিতৰত পৰে। চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ মাটি ক’লা চানেকীয়া আৰু সামান্য আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, য’ত জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বেছি। এই অঞ্চলৰ তলৰ শিলাখণ্ডসমূহ স্কিষ্ট আৰু নাইটযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে গঠিত। ইয়াৰ বাবেই পাহাৰৰ ঢালবোৰত পলসুৱা লেতেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite book | last1 = Unnikrishnan | first1 = P. N. | title = Silent Valley National Park Management Plan 1990.91-99.2000 | publisher = Silent Valley National Park Division, Mannarghat | pages = 1–83 |year=1989}}</ref> === নদীসমূহ === [[কুন্তিপুঝা নদী]]য়ে উদ্যানখনৰ সমগ্ৰ ১৫ কিঃমিঃ দৈৰ্ঘ্যৰ উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ পানী কঢ়িয়াই নি [[ভাৰতপুঝা নদী|ভাৰতপুঝা]] নদীত পেলায়। কুন্তিপুঝা নদীয়ে উদ্যানখনক ২ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা ঠেক পূব খণ্ড আৰু ৫ কিঃমিঃ প্ৰস্থৰ এটা বহল পশ্চিম খণ্ডত বিভক্ত কৰিছে। এই নদীখনৰ পানী কাঁচৰ দৰে ফটফটীয়া আৰু ই এখন চিৰপ্ৰৱাহী নদী। নদীখনৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ যেনে কুন্তনচোলাপুঝা, কাৰিঙ্গাথোডু, মাদ্ৰিমাৰান্থোডু, ভালিয়াপাৰাথোডু আৰু কুম্মাথান্থোডু উপত্যকাৰ পূব দিশৰ ওপৰৰ ঢালৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। নদীখন সমভাৱে তৰাং, য’ত কোনো প্লাৱনভূমি বা নদীৰ পাক দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ তলিখন ১২ কিঃমিঃ দূৰত্বৰ ভিতৰত ১,৮৬১ মিটাৰৰপৰা ৯০০ মিটাৰলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰে শেষৰ ৮ কিঃমিঃ অংশ বিশেষভাৱে সমতল আৰু ইয়াৰ অৱনতি মাত্ৰ ৬০ মিটাৰ। কুন্তিপুঝা হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম খৰস্ৰোতা নদীসমূহৰ অন্যতম, যাৰ অববাহিকা অঞ্চল কীটনাশকমুক্ত।<ref name="UNEP">{{cite web | title= Silent Valley National Park | author= [[United Nations Environment Programme]]'s [[World Conservation Monitoring Centre]] | work= UNEP-WCMC report | year= 1991 | url= http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-url= https://web.archive.org/web/20070311224012/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0899v.htm | archive-date= 2007-03-11 | access-date= 2007-07-03}}</ref> === জলবায়ু === [[চিত্ৰ:Silentvalley sat.PNG|thumb|right|জে.পি.এল. মেপ চাৰ্ভাৰৰপৰা দেখা পোৱা চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৃশ্য]] বৰ্ষাকালত চাইলেণ্ট ভেলীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হয়। কিন্তু বৈচিত্ৰ্যমজ় ভূ-খণ্ডৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ প্ৰকৃত পৰিমাণ ভিন্ন হয়। সাধাৰণতে অধিক উচ্চতাত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি হয়। বৃষ্টিছায়া প্ৰভাৱৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ হ্ৰাস পায়। জুন আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবে ইয়াত শতকৰা আশী ভাগ বৰষুণ হয়। এই উদ্যানখনত অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবেও উল্লেখনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ হয়।<ref>{{cite web |year=2006 |title=Nilambur-Silent Valley-Coimbatore, Perspective for the Reserve |author=ANCF |publisher=Asian Nature Conservation Foundation |url=http://asiannature.org/nilambur.php |access-date=2007-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202084254/http://www.asiannature.org/nilambur.php |archive-date=2007-02-02 |url-status=dead }}</ref> উদ্যানখন সম্পূৰ্ণৰূপে পাহাৰৰ এটা আঙঠিৰ দৰে ঘেৰি থকাৰ বাবে ইয়াৰ নিজা এক ক্ষুদ্ৰ-জলবায়ু আছে। দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ বৰষুণৰ উপৰি ইয়াত কিছু পৰিমাণে পৰিচলন বৰষুণো হয়। বাকী থকা মাহবোৰত উপত্যকাটোক আৱৰি থকা কুঁৱলীৰপৰা উদ্ভিদৰ ওপৰত হোৱা ঘনীভৱনৰ ফলত বৰ্ষাৰণ্যখনত উৎপন্ন হোৱা মুঠ পানীৰ ১৫ শতাংশ পোৱা যায় বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=autogenerated1>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091112093213/http://www.thehindu.com/2009/11/09/stories/2009110960171400.htm |url-status=dead |archive-date=2009-11-12 |title=Monsoons shower a bounty on Silent Valley|last=Prabhakaran|first=G.|date=2009 |pages=Front Page|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 December 2009}}</ref> ২০০৬ চনত উদ্যানখনৰ ৱালাক্কাড অঞ্চলত সৰ্বাধিক ৯,৫৬৯.৬ মিঃমিঃ বাৰ্ষিক বৰষুণ হৈছিল। ২০০০ চনত এই পৰিমাণ আছিল ৭,৭৮৮ মিঃমিঃ; ২০০১ চনত ৮,৩৫১.৯ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৮,৪৬৫.৩ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৫ চনত ৯,৩৪৭.৮ মিঃমিঃ। উপত্যকাত পোৱা বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০০ চনত ৭,৭৮৮.৮ মিঃমিঃ আৰু ২০০১ চনত ৮,৩৬১.৯ মিঃমিঃ আছিল। ২০০২ চনত ৪,২৬২.৫ মিঃমিঃ; ২০০৩ চনত ৩,৪৯৯.৬৫ মিঃমিঃ; ২০০৪ চনত ৬,৫২১.২৭ মিঃমিঃ, ২০০৫ চনত ৬,৯১৯.৩৮ মিঃমিঃ; ২০০৬ চনত ৬,৮৪৫.০৫ মিঃমিঃ; ২০০৭ চনত ৬,০০৯.৩৫ মিঃমিঃ; আৰু ২০০৮ চনত ই ৪,৩৮৬.৫ মিঃমিঃ আছিল। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে এই সংখ্যা আছিল ৫,৪৭৭.৪ মিঃমিঃ। এইদৰে ২০০০ আৰু ২০০৮ চনৰ ভিতৰত উদ্যানখনত হোৱা গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ আছিল ৬,০৬৬ মিঃমিঃ।<ref name="Prabhakaran"/> ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা হৈছে ২০.২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। আটাইতকৈ গৰম মাহ কেইটা হৈছে এপ্ৰিল আৰু মে', যেতিয়া গড় উষ্ণতা ২৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ কেইটা হৈছে জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, যেতিয়া গড় উষ্ণতা ১৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ হয়। প্ৰচুৰ বৰষুণৰ বাবে জুন আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা ধাৰাবাহিকভাৱে বেছি (৯৫%ৰ ওপৰত) থাকে।<ref name="UNEP"/> == খিলঞ্জীয়া লোকসকল == এই উপত্যকাত মানুহে কেতিয়াবা বসতি স্থাপন কৰাৰ কোনো তথ্য নাই। কিন্তু মুডুগাৰ আৰু ইৰুলা জনজাতীয় লোকসকল এই অঞ্চলৰ খিলঞ্জীয়া বাসিন্দা। তেওঁলোকে ওচৰৰ আত্তাপ্পাডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উপত্যকাত বাস কৰে।<ref>{{cite news | last = Suchitra | first = M. |title = Remote adivasis face health care chasm | publisher = India Together | date = 2005 | url = http://indiatogether.org/2005/jul/hlt-attappadi.htm | access-date = 2007-07-03 }}</ref><ref>{{cite web | title = National Parks and Wildlife Sanctuaries, Silent Valley National Park | publisher = palghat.net | url= http://www.palghat.net/html/wildlife.htm | access-date = 2007-03-30 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, কুৰুম্বাৰ জনজাতিৰ লোকসকলে উদ্যানখনৰ বাহিৰৰ [[নীলগিৰি পাহাৰ|নীলগিৰি]] সীমান্তৰ আটাইতকৈ ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰে।<ref>{{cite journal | last = Balford | first = Edward | title = Kurumbar people | journal = Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia | volume =3 | page = 341 | year = 1873 | url = https://books.google.com/books?id=3igAAAAAQAAJ&q=Kurumbar&pg=RA11-PA341 | access-date = 2007-03-30 | publisher = Scottish and Adelphi Presses}}</ref> বৰ্তমান বহুতো মুডুগাৰ, ইৰুলা আৰু কুৰুম্বাৰ লোকে দিন-হাজিৰা আৰু বোজা কঢ়িওৱা কুলি হিচাপে কাম কৰে। আত্তাপ্পাডী অঞ্চলৰ ২১টা জনজাতীয় উপনিৱেশৰ ভিতৰত ১৬টাতে ভাং খেতি কৰা হয়। বহুতো মুডুগাৰ লোক চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজত দিন কটাইছে। সেইবাবে তথাকথিত 'গাঞ্জা মাফিয়া'ই তেওঁলোকক সহজে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ২০০৬ চনত এই ২১টা জনজাতীয় বসতিৰপৰা অতিৰিক্ত ৫০ গৰাকী পুৰুষক বনৰক্ষী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06">{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = Plan afoot to uproot ganja from Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006 |url= http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071001064950/http://www.hindu.com/2006/03/12/stories/2006031209650500.htm |url-status= dead |archive-date= 2007-10-01 | access-date = 2007-03-03}}</ref> == উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কূল == উদ্যানখনৰ উপত্যকা অঞ্চলসমূহ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ পৰিৱেশ-অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১,০০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ দক্ষিণ-পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ১,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ওপৰত চিৰসেউজ অৰণ্যসমূহ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰস্বকায় বা চাপৰ অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ ধৰে, যাক শোলা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মাজে মাজে মুকলি তৃণভূমি দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই দুয়োটা অঞ্চলেই [[পৰিৱেশ বিজ্ঞানী|পৰিৱেশ বিজ্ঞানসকলৰ]] বাবে অতি আকৰ্ষণীয়। কাৰণ ইয়াৰ চহকী [[জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য]] মানুহৰ বসতিৰদ্বাৰা কেতিয়াও প্ৰভাবিত বা বিঘ্নিত হোৱা নাই। কেইবাটাও সংকটগ্ৰস্ত প্ৰজাতি কেৱল এই অঞ্চলৰে থলুৱা প্ৰজাতি। ইয়াত প্ৰায়ে উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ নতুন নতুন প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে।<ref name="UNEP"/> === প্ৰাণীকুল === ==== চৰাই-চিৰিকটি ==== [[চিত্ৰ:Columba elphinstonii.jpg|[[নীলগিৰি বন-কপৌ]]|thumb]] বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তালিকাত চাইলেণ্ট ভেলীৰ ১৬টা চৰাইৰ প্ৰজাতিক সংকটগ্ৰস্ত বা সীমিত অঞ্চলৰ চৰাই হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে:- নীলগিৰি বন-কপৌ, মালাবাৰ ভাটৌ, মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ, [[বগাপেটীয়া কোকলোঙা]], ধূসৰ মূৰৰ বুলবুলি, দীঘল নেজীয়া বন-চৰাই, মুগা ৰঙৰ সাতভনী চৰাই, ৱায়ানাদ হঁহা চৰাই, নীলগিৰি হঁহা চৰাই, নীলগিৰি নীলা ৰবিন, ক’লা আৰু মুগা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই, নীলগিৰি মাখিখেদা চৰাই, বগা পেটৰ নীলা মাখিখেদা চৰাই, ৰঙা পিঠিৰ মৌ-পিয়া চৰাই আৰু নীলগিৰি টিপচী চৰাই।<ref>BirdLife International 2005 World Bird Database, Version 2.0. Cambridge, UK: BirdLife International. Available: [http://www.birdlife.org/ World Bird Database], accessed 3/24/2007</ref> ইয়াত পোৱা বিৰল চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত চিলন ভেকুলী-মুখা চৰাই আৰু [[ৰাজধনেশ]] অন্যতম। ২০০৬ চনৰ শীতকালীন চৰাই জৰীপৰ সময়ত উদ্যানখনৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ চিছপাৰাত চিকাৰী চৰাইৰ এটা নতুন প্ৰজাতি 'দীঘল ভৰিৰ চিলনী' আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। এই জৰীপত [[আইইউচিএন ৰেড লিষ্ট]] (IUCN Red List) ত নথিভুক্ত ১০টা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰঙা পাখিৰ খোপাধাৰী কুলি চৰাই, মালাবাৰ ফুটুকী ধনেশ আৰু শেঁতা চিলনী চৰাই অন্তৰ্ভুক্ত। এই অঞ্চলটো ক’লা আৰু সুমথিৰা ৰঙৰ মাখিখেদা চৰাই ধৰি ১৫টা থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাসস্থান। চাইলেণ্ট ভেলী অঞ্চলত নতুনকৈ দেখা পোৱা ১৭টা প্ৰজাতি ধৰি মুঠ ১৩৮টা চৰাইৰ প্ৰজাতি ইয়াত লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি সংখ্যাত পোৱা চৰাইবিধ আছিল চুটি নেজীয়া বুলবুলি।<ref>{{cite news | last = Prabhakaran | first = G. | title = New species of bird sighted in Silent Valley | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2006-12-13 | url = http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20121107031027/http://www.hindu.com/2006/12/13/stories/2006121301050200.htm | url-status = dead | archive-date = 2012-11-07 | access-date = 2007-03-03 }}</ref> ==== স্তন্যপায়ী প্ৰাণী ==== [[চিত্ৰ:Nilgiri langur by Joseph Lazer.jpg|thumb|নীলগিৰি বান্দৰ]] চাইলেণ্ট ভেলীত অন্ততঃ ৩৪টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সংকটগ্ৰস্ত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], [[নীলগিৰি বান্দৰ]], মালাবাৰৰ বিশাল কেৰ্কেটুৱা, [[নীলগিৰি তাহৰ]], পেশ্বৱাৰ বাদুলী (''Myotis peshwa'') আৰু নোমাল পাখিৰ বাদুলী অন্যতম। ইয়াত বাদুলী, নিগনি আৰু নিগনিজাতীয় প্ৰাণীৰ নটা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref name="Hindu7/29/01">{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Silent Valley, 'world's natural heritage site' | date = 2001-07-29| url = http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20030627134232/http://www.hindu.com/thehindu/2001/07/29/stories/0429211g.htm | url-status = dead| archive-date = 2003-06-27| newspaper = [[The Hindu]] | access-date = 2007-10-22}}</ref> ১৯৯৩ চনৰপৰা ১৯৯৬ চনলৈকে তিনি বছৰ ধৰি চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত সকলো দিবাচৰ প্ৰাইমেটৰ বিস্তাৰ আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ চৈধ্যটা দল, নীলগিৰি বান্দৰৰ পঁচাশীটা দল, টুপি থকা বান্দৰৰ পোন্ধৰটা দল আৰু হনুমান বান্দৰৰ সাতটা দল পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নীলগিৰি বান্দৰবোৰ সিঁচৰতি হৈ আছিল। আনহাতে সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ দলবোৰ উদ্যানখনৰ কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে সীমাবদ্ধ আছিল। টুপি থকা বান্দৰ আৰু হনুমান বান্দৰবোৰ মাজে মাজেহে এই অঞ্চললৈ আহিছিল। চাইলেণ্ট ভেলীৰ অৰণ্য বৰ্তমানেও থলুৱা তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাইমেট সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ আৰু নীলগিৰি বান্দৰৰ বাবে আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানসমূহৰ অন্যতম হৈ আছে।<ref>{{cite journal |last=Ramchandaran |first=K.K. |author2=Joseph, Gigi, K. |title=Distribution and demography of diurnal primates in Silent Valley National Park and adjacent areas, Kerala, India |journal = Journal of the Bombay Natural History Society |volume=98 |issue=2 |pages =191–196 |year=2001 |url=http://trophort.com/010/482/010482224.html |access-date = 2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927180028/http://trophort.com/010/482/010482224.html |archive-date=27 September 2007}}</ref> ==== পতংগসমূহ ==== [[চিত্ৰ:Vestalis apicalis submontana.jpg|thumb|''ভেষ্টালিছ চাবমণ্টানা'', পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি]] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৭৩০টা চিনাক্ত কৰা পতংগৰ প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰজাতি লেপিডোপ্টোপেৰা (Lepidoptera) আৰু কোলিওপ্টেৰা (Coleoptera) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বহুতো শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা পতংগও সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। এইবোৰৰ ওপৰত অধিক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন আছে।<ref name=Mathew1>{{cite journal |author1 = George Mathew |author2 = P. Rugmini |author3 = Binoy, C. F. |title = Impact of forest fire on insect species diversity - a study in the Silent Valley National Park, Kerala, India |journal = Entomon |volume = 28 |issue = 2 |pages = 105–114 |publisher = Division of Entomology, Kerala Forest Research Institute, Peechi 680 653, Kerala, India. |year = 2003 |url = http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |access-date = 2014-04-22 |type = abstract |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20150111175225/http://silentvalley.gov.in/Ebook/research%20(56).pdf |archive-date = 2015-01-11}}</ref> ইয়াত ৩৩টা প্ৰজাতিৰ অৰ্থোপ্টোপেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা প্ৰজাতি সম্পূৰ্ণ নতুন আছিল। ৪১টা প্ৰজাতিৰ হেমিপ্টেৰা (ইয়াৰে আঠটা নতুন) পোৱা গৈছে। ১০টা নতুন প্ৰজাতিসহ ১২৮টা প্ৰজাতিৰ কোলিওপ্টেৰা লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=ZSI1>{{cite journal |last=Z.S.I. |title=Silent Valley |journal=Records of the Zoological Survey of India |volume=84 |issue=Silent Valley Special Issue |pages=1–4 |publisher=Zoological Survey of India |year=1986 |quote=cited by Mathew George and Binoy C.F., Chapter 3, AN OVERVIEW OF INSECT DIVERSITY OF WESTERN GHATS WITH SPECIAL REFERENCE TO KERALA STATE |url=http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |access-date=2007-09-29 |archive-url=https://archive.today/20070927222629/http://www.wii.gov.in/envis/rain_forest/chapter3.htm |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead}}</ref> ইয়াত ১২৮টা প্ৰজাতিতকৈও অধিক [[পখিলা]] আৰু ৪০০টা প্ৰজাতিৰ মথ বাস কৰে। ১৯৯৩ চনৰ এটা অধ্যয়নে ৯টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত পখিলা বিচাৰি পাইছিল। নিমফেলিডী (Nymphalidae) আৰু পাপিলিওনিডী (Papilionidae) পৰিয়ালৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰজাতি আছিল। ইয়াৰে ১৩টা প্ৰজাতি দক্ষিণ ভাৰতৰ থলুৱা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৫টা প্ৰজাতিয়ে সুৰক্ষিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last =Mathew |first=G. |author2=Rahamathulla, V.K. |title=Studies on the butterflies of Silent Valley National Park |journal =Entomon | volume =18 | issue =3–4 | pages =185–192 |year=1993 |url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=ENV&recid=3681302&&uid=791143089&setcookie=yes |access-date = 2007-10-18}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দিশে হাজাৰ হাজাৰ পখিলাৰ এক মিশ্ৰিত জুম পৰিভ্ৰমণ কৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পখিলাৰ সাতটা প্ৰজাতি আছিল। এটা পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছিল যে কেইটামান চৰায়ে এই পখিলাবোৰ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last = Senthilmurugan | first =B. | title = Mukurthi National Park: A migratory route for butterflies | journal =Journal of the Bombay Natural History Society | volume =102 | issue =2 | pages = 241–242 | date = 2005{{ndash}}2008}}</ref> ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইণ্ডিয়ান ড্ৰেগনফ্লাই ছ’চাইটি আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰদ্বাৰা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাফাৰ জ’নত এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮৩টা প্ৰজাতিৰ ফৰিং(odonata) পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ''ইণ্ডোষ্টিক্টা ডেক্কানেনচিছ'', ''বাৰ্মাগোমফাছ লাইডলয়ি'', ''মাইক্ৰোগোমফাছ চউটেৰী'', ''অনিচোগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'', ''ইডিওনিক্স ট্ৰাভাংকুৰেনচিছ'', ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'' আৰু ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'' অন্যতম আছিল।<ref name="Hindu">{{cite news |title=A safe haven for rare dragonflies |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/a-safe-haven-for-rare-dragonflies/article25147007.ece |access-date=2018-10-07 |newspaper=The Hindu |date=2018-10-07}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছ’চাইটি ফৰ ওডোনাট ষ্টাডিজ আৰু বন তথা বন্যপ্ৰাণী বিভাগৰদ্বাৰা উদ্যানখনৰ মূল আৰু বাফাৰ জ’নত আন এক যুটীয়া জৰীপ চলোৱা হৈছিল। এই জৰীপত ৮টা নতুন প্ৰজাতিসহ ৭৫টা ওডোনাটা (odonata) প্ৰজাতি পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীত মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ৯১টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''হেমিকৰ্ডুলিয়া এছিয়াটিকা'', ''মেক্ৰোগোমফাছ ৱায়ানাডিকাছ'', ''লেমেলিগোমফাছ নীলগিৰিয়েনচিছ'', ''এপিথেমিছ মাৰী'', ''পালপোপ্লেউৰা ছেক্সমেকুলাটা'', ''নিউৰোথেমিছ ইণ্টাৰমিডিয়া'', ''এগ্ৰিওকনেমিছ স্প্লেণ্ডিডিছিমা'', ''লেষ্টেছ ডৰোথিয়া'', ''অনিচাৰ্গিয়া এট্ৰ’চিয়ানা'', ''ফাইলোনিউৰা ৱেষ্টাৰমেনি'', ''ইউফিয়া ডিচপাৰ'' আৰু ''প্ৰোটোষ্টিক্টা গ্ৰেভেলি'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2019">{{cite news |title=Survey of dragonflies hints at impact of floods-Alarming fall in odonate population in Kerala |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/survey-of-dragonflies-hints-at-impact-of-floods/article29494887.ece |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2019-09-24}}</ref><ref name="deccanchronicle">{{cite news |title=Climate change hits Silent Valley dragonflies|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/240919/kochiclimate-change-hits-silent-valley-dragonflies.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=Deccan Chronicle |date=2019-09-24}}</ref> ২০২৩ চনত কৰা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৩টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ফলত চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৩টালৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ভিতৰত ''মেগালোগোমফাছ হেনিংটনী'', ''কাকোনিউৰা ৰিচি'' আৰু ''মেলানোনিউৰা বাইলিনেটা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="pressreader-2023">{{cite news |title=Three more odonate species found in Silent Valley |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu-kozhikode-9WWA/20231007/281655374719988 |access-date=2025-10-10 |newspaper=The Hindu |date=2023-10-07}}</ref><ref name="newindianexpress-2023">{{cite news |title=Three new dragonfly species found at Silent Valley; park now boasts of 103 varieties |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Oct/08/kerala-three-new-dragonfly-species-found-atsilent-valley-park-now-boasts-of-103-varieties-2621840.html |access-date=2025-10-10 |newspaper=The New Indian Express |date=2023-10-08}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চলোৱা আন এক যুটীয়া জৰীপত আৰু ৬টা নতুন ওডোনাটা প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে চাইলেণ্ট ভেলীৰ মুঠ ওডোনাটা প্ৰজাতিৰ সংখ্যা ১০৯টালৈ বৃদ্ধি পালে। এই নতুনকৈ পোৱা প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ''মেৰোগোমফাছ লংগিষ্টিগ্‌মা'', ''মেক্ৰোমিয়া ইৰাটা'', ''মেক্ৰোমিডিয়া ডনাল্ডি'', ''প্ৰোটোষ্টিক্টা মৰ্টনী'', ''ইউফিয়া ৱায়ানাডেনচিছ'' আৰু ''ইলাটোনিউৰা টেট্ৰিকা'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hindu-2025">{{cite news |title=Six odonate species discovered in Silent Valley |url=https://thehindu.com |access-date=2025-10-15 |newspaper=The Hindu |date=2025-10-15}}</ref> ==== অন্যান্য ==== [[চিত্ৰ:Davidraju IMG 4203 - Raorchestes silentvalley - Silent Valley Bush Frog.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী, ''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'']] উদ্যানখনত অন্ততঃ ৫০০টা প্ৰজাতিৰ [[কেঁচু]] আৰু [[জোক]] চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Hindu7/29/01"/> ২০১৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা চাইলেণ্ট ভেলী জোপোহা ভেকুলী (''ৰাওৰচেষ্টেছ চাইলেণ্টভেলী'') নামৰ প্ৰজাতিটো এই উদ্যানখনৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=desc>{{cite journal|author1=Zachariah, A.|author2= V. P. Cyriac|author3= B. Chandramohan|author4= B. R. Ansil|author5= J. K. Mathew|author6= D. V. Raju |author7= R. K. Abraham|title= Two new species of Raorchestes (Anura: Rhacophoridae) from the Silent Valley National Park in the Nilgiri Hills of the Western Ghats, India|journal=Salamandra| volume=52| issue=2| year=2016|pages=63–76}}</ref> == উদ্ভিদকূল == এই উপত্যকাৰ উদ্ভিদকূলৰ ভিতৰত ১,০০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ সপুষ্পক উদ্ভিদ, ১০৮ প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড, ১০০বিধ ঢেঁকীয়া জাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ সহযোগী উদ্ভিদ, ২০০বিধ লিভাৰৱৰ্ট, ৭৫বিধ [[লাইকেন]] আৰু প্ৰায় ২০০বিধ [[ভেঁকুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই উদ্ভিদসমূহৰ সৰহভাগেই পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একোটা থলুৱা প্ৰজাতি।<ref name=SVNPCOM1>{{cite web |title = Flora and Fauna of Silent Valley National Park |publisher = silentvalleynationalpark.com |url = http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |access-date = 2007-08-13 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929003134/http://www.silentvalleynationalpark.com/flora_fauna.htm |archive-date = 2007-09-29 }}</ref> [[চিত্ৰ:Senecio neelgherryanus-Silent Valley-2016-08-13-001.jpg|thumb|চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা ''চেনেকীঅ’ নীলঘেৰিয়ানুছ'']] [[চিত্ৰ:Graphium agamemnon1.jpg|thumb|alt=Graphium agamemnon|এটা ডেইজী ফুলৰপৰা মৌ খাই থকা পখিলা]] ==== সপুষ্পক উদ্ভিদসমূহ ==== বৰ্তমান ইয়াত চিনাক্ত কৰা [[গুপ্তবীজী উদ্ভিদ]]সমূহৰ ভিতৰত ১৩৪টা পৰিয়াল আৰু ৫৯৯টা গণৰ অন্তৰ্গত ৯৬৬টা প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১১৩টা পৰিয়াল আৰু ৪২০টা গণৰ ৭০১টা [[দ্বিবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। লগতে ২১টা পৰিয়াল আৰু ১৩৯টা গণৰ ২৬৫টা [[একবীজপত্ৰী উদ্ভিদ]] আছে। ইয়াত আটাইতকৈ ভালদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পৰিয়ালসমূহ হৈছে ১০৮টা প্ৰজাতি থকা 'অৰ্কিড' পৰিয়াল। ইয়াৰ ভিতৰত বিৰল আৰু অতি বিপন্ন অৰ্কিড যেনে ''ইপচিয়া মালাবাৰিকা'' (Ipsea malabarica), ''বাল্বোফাইলাম চাইলেণ্টভেলিয়েনচিছ'' (Bulbophyllum silentvalliensis) আৰু ''এৰিয়া তিয়াগী'' (Eria tiagii) অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি বনজাতীয় উদ্ভিদ (৫৬টা প্ৰজাতি), ফলজাতীয় উদ্ভিদ (৫৫টা প্ৰজাতি), ''ৰুবিয়েছী'' (৪৯টা প্ৰজাতি) আৰু ''এষ্টাৰেছী'' (৪৫টা প্ৰজাতি) পোৱা যায়। ইয়াত বহুতো বিৰল, থলুৱা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে মূল্যৱান প্ৰজাতি আছে, যেনে [[ইলাচী]], [[জালুক]], [[কাঠ আলু]], [[বীন]] আৰু কীট-প্ৰতিৰোধী এক বিশেষ প্ৰজাতিৰ [[ধান]]। লগতে [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধত ব্যৱহাৰ হোৱা ১১০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিও ইয়াত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last = Manilal | first = K.S. | title = Flora of Silent Valley tropical rainforests of India |publisher = The Mathrubhumi (MM) Press | year = 1988 | location = Calicut | page = 398}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলীৰপৰা সাতটা নতুন উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৯৬ চনত আৱিষ্কৃত 'বালচামিনেছী' পৰিয়ালৰ এক নতুন প্ৰজাতি ''ইম্পেটিয়েন্স চিৱাৰাজানী'' (Impatiens sivarajanii) অন্যতম।<ref>{{cite journal | last1 = Kumar | first1 = M. | last2 = S. | title = Impatiens sivarajanii - a new species of Balsaminaceae from Silent Valley National Park, Kerala, India | journal = Rheedea | volume = 6 | page = 51 |year=1996 |access-date = 2007-08-03 |url= https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?431671}}</ref> ==== গছ-গছনি ==== অৰণ্যখনত সিংহ-নেজীয়া বান্দৰৰ উপস্থিতি বহু পৰিমাণে 'কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা' গছৰ ফুল ফুলিবৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite web |author=ATREE |title=Cullenia exarillata- atree.org, Projects-2 |publisher=atree.org |url=http://www.atree.org/feam_projects_2.html |access-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926221954/http://www.atree.org/feam_projects_2.html |archive-date=2007-09-26 |url-status=dead |author-link=ATREE }}</ref> এই উপত্যকা অঞ্চলত গছ-গছনিৰ ছয়টা সুকীয়া শ্ৰেণী পোৱা যায়। ইয়াৰে তিনিটা শ্ৰেণী কেৱল দক্ষিণ খণ্ডতে দেখা যায়: # ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' আৰু ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''নাহৰ'' # ''[[নাহৰ]]'' আৰু ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' বাকী থকা গছসমূহ উদ্যানখনৰ মধ্য আৰু উত্তৰ অংশত সীমাবদ্ধ হৈ আছে: # ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'' আৰু ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'' # ''কেলোফাইলাম ইলেটাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ # ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'' আৰু ''অচলান্দ্ৰা'' প্ৰজাতিসমূহ<ref>{{cite journal | last = Joseph | first = Gigi K. | author2=Ramachandarn, K.K. | title = Distribution and Demography of the Nilgiri Langur (Trachypithecus johnii) in Silent Valley National Park and Adjacent Areas, Kerala, India | journal = Primate Conservation | volume = 19 | pages = 78–82 | publisher = IUCN/SSC Primate Specialist Group | year = 2003 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928164130/http://www.primate-sg.org/PDF/PC19.pdf | archive-date = 2007-09-28 | access-date = 2007-10-18}}</ref> চাইলেণ্ট ভেলী ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ ১২বিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ গছৰ প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পুনৰুৎপাদনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এই আটাইকেইটা প্ৰজাতিৰে প্ৰাকৃতিক বিকাশ অতি ভাল। অধ্যয়ন কৰা প্ৰজাতিসমূহ আছিল ক্ৰমে ''পেলাকুৱাম ইলিপ্টিকাম'', ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'', ''পোইচিলোনীউৰণ ইণ্ডিকাম'', ''মাইৰিষ্টিকা ডেক্টিলইডিছ'', ''ইলাইঅ’কাৰ্পাছ গ্লেণ্ডুলোছাছ'', ''লিটচেয়া ফ্লৰিবুণ্ডা'', ''মেচুৱা নাগাচাৰিয়াম'', ''চিনামোমাম মালাবাট্ৰাম'', ''এগ্ৰষ্টিষ্টেচিছ মিবল্ডি'', ''কেলোফাইলাম পলিঅেন্থাম'', ''গাৰ্চিনিয়া মৰেলা'' আৰু ''এক্টিনোডাফনে কেম্পানুলাটা''।<ref>{{cite journal |last=Manilal |first=K.S. |author2=Kandya, A. |author3=Sabu, T. |title=A study of natural regeneration of 12 important tree species of Silent Valley tropical rain forests, Kerala, India |journal=Journal of Tropical Forestry |volume=5 |issue=1 |pages=43–50 |year=1989 |url=http://tropical-horticulture.org/000/048/000048619.html |access-date=2007-10-18 }}{{dead link|date=January 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ২০০১ চনত প্ৰতি একৰত তিনিডালকৈ গছ কটাৰ এক পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰায় ২০ বৰ্গ কিঃমিঃ বনাঞ্চলৰপৰা ৪৮,০০০ ঘন মিটাৰ কাঠ কাটি উলিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Gopalakrishnan | first = C.V. | title = Bio-diversity facing extinction threat | newspaper = [[The Hindu]] | date = 2001-08-16 | url = http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | access-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070107104645/http://www.hinduonnet.com/2001/08/16/stories/08160009.htm | archive-date = 7 January 2007 | url-status = usurped }}</ref> == বংশগতীয় সম্পদসমূহ == মানৱ ইতিহাসত বনৰীয়া অৱস্থাত পোৱা বংশগতীয় সম্পদৰ প্ৰায় ১০% উন্নত মানৰ আৰু অধিক উৎপাদনক্ষম শস্য, ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভৱিষ্যতৰ [[খাদ্য নিৰাপত্তা]] এতিয়া বাকী থকা ৯০% সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই সংৰক্ষণ চাইলেণ্ট ভেলীৰ দৰে উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বাসস্থানসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।<ref>{{cite web | title = State of the Environment, 5.4. Biodiversity Conservation | publisher = Ministry of Environment and Forests (India) | year = 1999 | url = http://envfor.nic.in/soer/1999/chap5.html#bio_con | access-date = 2007-10-18}}</ref> ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ (ICAR) অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ বংশগতীয় সম্পদ ব্যুৰোৰ উদ্ভিদ অন্বেষণ আৰু সংগ্ৰহ বিভাগে চাইলেণ্ট ভেলীক এক উচ্চ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bureau of Plant Genetic Resources |publisher=National Bureau of Plant Genetic Resources of ICAR (India), Plant Exploration and Collection Division |url=http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019075713/http://www.nbpgr.ernet.in/about.htm |archive-date=2007-10-19 }}</ref> ই ৰিকম্বিনেণ্ট ডিএনএ উদ্ভাৱনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জিন ভঁৰাল সম্পদ। বনৰীয়া জাৰ্মপ্লাজম ব্যৱহাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ হৈছে চাইলেণ্ট ভেলীত পোৱা বনৰীয়া ধানৰ প্ৰজাতি ''অৰাইজা নিভাৰা'' (Oryza nivara) আৰু ''অৰাইজা পিত্তাম্বী'' (Oryza Pittambi)। এই প্ৰজাতিসমূহৰপৰা লোৱা জিনৰ সহায়ত আই.আৰ.-৩৬ (IR-36) ৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম তথা বিভিন্ন ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতা থকা সংকৰ বা হাইব্ৰিড ধানৰ প্ৰজাতি বিকশিত কৰা হৈছে। এই নতুন ধানৰ প্ৰজাতিসমূহে সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে [[সেউজ বিপ্লৱ]] অহাত-মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title = A speech by HRH The Prince of Wales titled 'The Rainforest Lecture for Friends of the Earth', the Royal Botanic Gardens, Kew |publisher = princeofwales.gov.uk |date = 1990 |url = http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |access-date = 2007-02-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071007144613/http://www.princeofwales.gov.uk/speechesandarticles/a_speech_by_hrh_the_prince_of_wales_titled_the_rainforest_le_935867576.html |archive-date = 2007-10-07 |url-status = dead }}</ref> ইয়াৰ উপৰি, চাইলেণ্ট ভেলীৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা গছৰ বৃদ্ধি ক্ষিপ্ৰ কৰা এক বিশেষ বেক্টেৰিয়াৰ বংশগতীয় মূল্যায়নে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য দাঙি ধৰিছে। পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ 'IISR 331' নামৰ প্ৰজাতিটোৱে [[জালুক]] গছৰ পুলিৰ বৃদ্ধি ২২৮% লৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। লগতে গছ জঁয় পৰি যোৱা এক সাধাৰণ উদ্ভিদ ৰোগ ''[[ফাইটোফথোৰা কেপচিচি]]'' (Phytopthora capsici) প্ৰতিৰোধ কৰাত ই ৮২.৭% কাৰ্যকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>{{Cite book | title = DARE/ICAR Annual Report 2002-2003 | year = 2002–2003 | publisher = [[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] | url = http://www.icar.org.in/files/anrep0203.pdf | access-date = 2007-10-18}}</ref> == প্ৰত্যাহ্বানসমূহ == === বনজুই === কেৰালাৰ বনাঞ্চলসমূহে মুখা-মুখি হোৱা এক অন্যতম প্ৰধান ভাবুকি হৈছে বনজুই। পশুধন চৰোৱা লোকসকলে প্ৰায়ে গৰু-মহৰ বাবে নতুন ঘাঁহ গজিবলৈ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত জুই লগাই দিয়ে। শুকান বতৰত এই জুই লগাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি হয়। ইয়াৰ উপৰি, ভাং খেতি, চোৰাং চিকাৰ, গছ কটা আৰু অ-কাষ্ঠ বনজ সম্পদ সংগ্ৰহৰ দৰে অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ বাবেও বনজুই লাগে। বহু সময়ত অসতৰ্ক পৰ্যটক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবেও ডাঙৰ বনজুইৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web |publisher=Kerala Forests & Wildlife Department |year=2004 |title=Threats to the forests of Kerala, Forest Fires |url=http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |access-date=2007-10-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928074024/http://www.keralaforest.org/html/general/threats.htm |archive-date=2007-09-28}}</ref> === ভাং খেতি === চাইলেণ্ট ভেলীত ভাৰতৰ কিছুমান আটাইতকৈ বৃহৎ অবৈধ ভাং খেতি আছে।<ref>{{cite book|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=LgIwAQAAIAAJ|year=2005|publisher=Hathway Investments Pvt Limited|page=138}}</ref> এই বনাঞ্চলসমূহত ভাং খেতি কৰাটো এক পৰম্পৰাগত কাৰ্য। ইয়াত এনে কিছুমান লোক আছে যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে এই 'গাঞ্জা অৰ্থনীতি'ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{cite book|title=Management in Government|url=https://books.google.com/books?id=tO-YqakR_EwC|year=2007|publisher=Department of Administrative Reforms, Ministry of Home Affairs|page=92}}</ref> ইৰুলা, মুডুগা আৰু কুৰুম্বাৰ (বিশেষকৈ শেষৰটো) জনজাতিৰ লোকসকলে ইতিহাসত সদায় ভাং খেতি কৰি আহিছে।<ref name=outlookindia>[https://www.outlookindia.com/magazine/story/stone-age/228711 Stone Age | Outlook India Magazine]</ref> চাইলেণ্ট ভেলীত খেতি কৰা বীজহীন ভাঙৰ প্ৰজাতিটোক 'চৈৰন্ধ্ৰী' বুলি জনা যায়। এই প্ৰজাতিটো ইয়াৰ গুণগত মানৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত।<ref name="ClarkeMerlin2013">{{cite book|author1=Robert Clarke|author2=Mark Merlin|title=Cannabis: Evolution and Ethnobotany|url=https://books.google.com/books?id=poenY6QMq8UC&pg=PA295|date=1 September 2013|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95457-1|pages=226–227}}</ref> প্ৰাক্তন অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব মাধৱ মেননৰ মতে, ইয়াত খেতি কৰা ভাং বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক বিশ্বজুৰি বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name=outlookindia/> এই লাভজনক শস্যৰ অবৈধ খেতিৰ বাবে গাঞ্জা মাফিয়াই চাইলেণ্ট ভেলীৰ বাফাৰ জ’নসহ আত্তাপ্পাডী পাহাৰৰ শ শ একৰ ক্ৰান্তীয় চিৰসেউজ বনাঞ্চল কাটি ধ্বংস কৰিছে। ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত আত্তাপ্পাডী অৰণ্যৰপৰা ভাং খেতি সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ বাবে বন বিভাগে এক অভিলাষী পৰিকল্পনা হাতত লৈছিল।<ref name="Hindu3/12/06"/> === মাওবাদীৰ উপস্থিতি === ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাওবাদীৰ এটা দলে মুক্কালীত থকা চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ টিকট কাউণ্টাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল। তেতিয়াৰেপৰা তাত এটা ডাঙৰ বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী নিয়োজিত কৰা হৈছে। কিন্তু পূব কেৰালাৰ জনজাতীয় অঞ্চলসমূহত মাওবাদী গোটসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/panic-grips-tribal-villages-in-silent-valley/article6752208.ece Panic grips tribal villages in Silent Valley – The Hindu]</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} === অধিক পঠন === *{{cite book |author=Kerala Forest Dept. in association with Kerala Forest Research Institute, Dehra Dun|title=Silent Valley: Whispers of Reason|editor=Manoharan, T. M. |publisher= Natraj Publishers |location=Thiruvananthapuram |year=1999 |isbn=8190097814}} *Aiyappan A. (1988), Tribal Culture and Tribal Welfare By, Uma Charan Mohanty, University of Madras Dept. of Anthropology. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikivoyage|Silent Valley National Park}} * জয়প্ৰকাশৰ ব্লগ [http://silent-valley-kerala.blogspot.com/ "Silent Valley : One of earth's last unspoilt ecosystems"] * চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মুক্কালীৰপৰা চৈৰন্ধ্ৰীলৈ [http://www.malleeshwaram.com/index.php?page=25&title=Silent%20Valley%20National%20Park ৩৭খন আলোকচিত্ৰ] * [https://web.archive.org/web/20080421062440/http://ramyanaresh.sulekha.com/blog/post/2007/02/silent-valley-national-park-kerala.htm চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান] এটা ভ্ৰমণ ব্লগ * [http://silentvalley.gov.in/ silentvalley.gov.in] * [https://web.archive.org/web/20100303210651/http://blip.tv/file/2286571 "Only An Axe Away"] এই ৪০ মিনিটৰ, ২০০৪ চনৰ তথ্যচিত্ৰখনত চাইলেণ্ট ভেলীক ধ্বংসাত্মক উন্নয়নৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চলোৱা অনন্য অভিযানৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[শ্ৰেণী:কেৰালা পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] bfecu3rtittdfeoh79920epnvc5ea7g 0 138267 622385 2026-08-01T12:06:01Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox settlement | name = কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য <br> കുമരകം പക്ഷി സങ്കേതം | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = অভয়াৰণ্য | image_skyline = Kerala Kumarakom Bird Sanctuary.jpg | image_alt = | image_caption... 622385 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য <br> കുമരകം പക്ഷി സങ്കേതം | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = অভয়াৰণ্য | image_skyline = Kerala Kumarakom Bird Sanctuary.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|9.5|N|76.52|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kottayam district|কোট্টায়ম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 0 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = KL-05, KL-36 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Kottayam]] | blank1_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank1_info_sec2 = {{convert|34|°C|°F}} | blank2_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|22|°C|°F}} | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য''' {{lang-en|:Kumarakom Bird Sanctuary}} ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কোট্টায়ম জিলাৰ কোট্টায়ম তালুকৰ কুমাৰাকমত অৱস্থিত। ইয়াক '''ভেম্বানাদ''' পক্ষী অভয়াৰণ্য বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite web|title=Kumarakom|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=41|access-date=21 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716231211/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=41|archive-date=16 July 2012|url-status=dead}}</ref> এই অভয়াৰণ্যটো ভেম্বানাদ হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত আৰু কেৰালাৰ বিখ্যাত ব্যাকৱাটাৰ অঞ্চলৰ এক অংশ। বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ আগমনৰ বাবে এই অভয়াৰণ্য বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref name = "Bird1">{{cite web | url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006111603952100.htm&date=2006/11/16/&prd=th& | archive-url = https://web.archive.org/web/20070921124754/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006111603952100.htm&date=2006/11/16/&prd=th& | url-status = usurped | archive-date = 21 September 2007 | title =KTDC to construct hotel in Chennai | access-date = 2008-02-13 | last = Radhakrishnan | first =S. Anil | publisher =The Hindu, 16 November 2006 }}</ref> ==ইতিহাস== এই কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য খন জৰ্জ আলফ্ৰেড বেকাৰ নামৰ এজন ইংৰাজ ব্যক্তিয়ে এখন ৰবাৰ বাগিচাক ৰূপান্তৰিত কৰি পক্ষী অভয়াৰণ্য হিচাবে গঢ়ি তুলিছিল।<ref>"Kumarakom Bird Sanctuary." Kerala Tourism. Department of Tourism, Government of Kerala, n.d. Web. 10 Nov. 2017. <http://www.keralatourism.org/kumarakom/kumarakom-bird-sanctuary.php>.</ref> সেই সময়ত ইয়াক বেকাৰ্চ ইষ্টেট নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name = "Book">Ayub, Akber (ed), ''Kerala: Maps & More'', ''Kumarakom'', 2006 edition 2007 reprint, p. 53, Stark World Publishing, Bangalore, {{ISBN|81-902505-2-3}}</ref> বৰ্তমান এই অভয়াৰণ্যৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব কেৰেলা পৰ্যটন উন্নয়ন নিগমে বহন কৰি আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} b6uxjg7jdex6jhct5a2h8w8djk3njlz 622390 622385 2026-08-01T12:57:05Z Jyoti Chiring 34123 622390 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য <br> കുമരകം പക്ഷി സങ്കേതം | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = অভয়াৰণ্য | image_skyline = Kerala Kumarakom Bird Sanctuary.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|9.5|N|76.52|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kottayam district|কোট্টায়ম]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 0 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = KL-05, KL-36 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Kottayam]] | blank1_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank1_info_sec2 = {{convert|34|°C|°F}} | blank2_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|22|°C|°F}} | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য''' ,{{lang-en|:Kumarakom Bird Sanctuary}} ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কোট্টায়ম জিলাৰ কোট্টায়ম তালুকৰ কুমাৰাকমত অৱস্থিত। ইয়াক '''ভেম্বানাদ''' পক্ষী অভয়াৰণ্য বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite web|title=Kumarakom|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=41|access-date=21 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716231211/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=41|archive-date=16 July 2012|url-status=dead}}</ref> এই অভয়াৰণ্যটো ভেম্বানাদ হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত আৰু কেৰালাৰ বিখ্যাত ব্যাকৱাটাৰ অঞ্চলৰ এক অংশ। বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ আগমনৰ বাবে এই অভয়াৰণ্য বিশেষভাৱে পৰিচিত।<ref name = "Bird1">{{cite web | url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006111603952100.htm&date=2006/11/16/&prd=th& | archive-url = https://web.archive.org/web/20070921124754/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006111603952100.htm&date=2006/11/16/&prd=th& | url-status = usurped | archive-date = 21 September 2007 | title =KTDC to construct hotel in Chennai | access-date = 2008-02-13 | last = Radhakrishnan | first =S. Anil | publisher =The Hindu, 16 November 2006 }}</ref> ==ইতিহাস== এই কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য খন জৰ্জ আলফ্ৰেড বেকাৰ নামৰ এজন ইংৰাজ ব্যক্তিয়ে এখন ৰবাৰ বাগিচাক ৰূপান্তৰিত কৰি পক্ষী অভয়াৰণ্য হিচাবে গঢ়ি তুলিছিল।<ref>"Kumarakom Bird Sanctuary." Kerala Tourism. Department of Tourism, Government of Kerala, n.d. Web. 10 Nov. 2017. <http://www.keralatourism.org/kumarakom/kumarakom-bird-sanctuary.php>.</ref> সেই সময়ত ইয়াক বেকাৰ্চ ইষ্টেট নামেৰে জনা গৈছিল।<ref name = "Book">Ayub, Akber (ed), ''Kerala: Maps & More'', ''Kumarakom'', 2006 edition 2007 reprint, p. 53, Stark World Publishing, Bangalore, {{ISBN|81-902505-2-3}}</ref> বৰ্তমান এই অভয়াৰণ্যৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব কেৰেলা পৰ্যটন উন্নয়ন নিগমে বহন কৰি আছে। ==ভূগোল== মীনাচিল নদীৰ দক্ষিণ পাৰত এই অভয়াৰণ্যখন প্ৰায় ১৪ একৰ (৫.৭ হেক্টৰ)<ref name = "Book"/> মাটিকালিত বিস্তৃত হৈ আছে। <ref>{{cite web | url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article2274836.ece| title = Seductive symphony| access-date = 2008-02-13 | last =Ayub | first =Akber | publisher =The Hindu, 7 January 2007 }}</ref> ই কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্য কোট্টায়ম চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ১ নং ৰাজ্যিক ঘাইপথৰ পৰা কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্যক দুটা বিপৰীত দিশত কোচি আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। নেডুম্বাছেৰীত থকা কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কুমাৰাকমৰ পৰা প্ৰায় ১০৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite web | url = http://www.shubhyatra.com/kerala/kumarakom-bird-sanctuary.html | title = Kumarakom Bird Sanctuary | access-date = 2008-02-13 | publisher = shubhyatra.com}}</ref> ইয়াৰ ওচৰৰ কাইপুঝা মুট্টু, পাথিৰামানাল, নাৰাকাথাৰা, থোল্লাইৰাম কায়াল আৰু পুথানপাণ্ডি কায়াল অঞ্চলসমূহো বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই পৰ্যবেক্ষণৰ বাবে উৎকৃষ্ট স্থান হিচাপে পৰিচিত।<ref name = "Book"/> ==প্ৰাণীকুল== [[Image:Kerala Kumarakom Bird Sanctuary2.jpg|thumb|200px|right|কাৱনাৰ নদীৰ পৰা অভয়াৰণ্য ]]কুমাৰাকম পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে ইয়াত বাস কৰা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ স্থানীয় আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাই। স্থানীয় চৰাইসমূহৰ ভিতৰত জলচৰ চৰাই, কুলী, ফেঁচা, বগলী, হেৰন, কৰ্ম'ৰেণ্ট , মূৰহেন, ডাৰ্টাৰ আৰু ব্ৰাহ্মণী চিল উল্লেখযোগ্য। পৰিভ্ৰমী চৰাইসমূহৰ ভিতৰত টীল, গুল, টাৰ্ণ, ফ্লাইকেচাৰ আদি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই নিজ নিজ পৰিভ্ৰমণ ঋতুত এই অভয়াৰণ্যলৈ আহে। এই চৰাইসমূহৰ কিছুমান হিমালয় অঞ্চলৰ পৰা আহে, আনহাতে কেইবাটাও প্ৰজাতি সুদূৰ চাইবেৰিয়াৰ পৰাও ইয়ালৈ পৰিভ্ৰমণ কৰি আহে।<ref name = "Book"/><ref>{{cite web | url = http://www.kumarakom.com/bird.htm | title = Kumarakom Bird Sanctuary| access-date = 2008-02-13 | publisher = kumarakom.com}}</ref> ২০০৮ চনত চনত ডব্লিউ ডব্লিউ এফ–ভাৰতে বিশ্ব জলাভূমি দিৱস উপলক্ষে এই অভয়াৰণ্যত দুদিনীয়া চৰাই পৰ্যবেক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{cite web | url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1178085.ece | title = Two camps for bird watchers| access-date = 2008-02-13 | publisher =The Hindu, 13 January 2008 }}</ref ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} rm3kt0hacatvegojfl7ny3l02a2ervd 0 138268 622417 2026-08-01T15:13:53Z AjayDas 12623 [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622417 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] 3k6da2mtz4s3w4cc0pnn2q2036mvtdx 0 138269 622427 2026-08-01T16:33:22Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622427 wikitext text/x-wiki '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত ডাৱৰ বিস্ফোৰণ ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।[1][2][3] ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।[4][5][6][7][8] ohkn05dg1rwj30v6102xx26kln9kfml 622428 622427 2026-08-01T16:34:25Z Pranamikaadhikary 27435 622428 wikitext text/x-wiki '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।[1][2][3] ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।[4][5][6][7][8] ==তথ্যসূত্ৰ== suy7nuhm7d9cxgi8a9slfrendyffowq 622430 622428 2026-08-01T16:37:18Z Pranamikaadhikary 27435 622430 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = [[মেঘভংগ|ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।[1][2][3] ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।[4][5][6][7][8] ==তথ্যসূত্ৰ== 84gufy86t3qn905h2kzi7xdn66hx9hu 622431 622430 2026-08-01T16:39:36Z Pranamikaadhikary 27435 622431 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== gvkd77u2qe4tlth6ng52cgt1g58k0ik 622436 622431 2026-08-01T16:44:22Z Pranamikaadhikary 27435 622436 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।[9] ==তথ্যসূত্ৰ== mhri0jl8lzvualt4ddqmgaoqe9j8ond 622438 622436 2026-08-01T16:45:50Z Pranamikaadhikary 27435 /* পটভূমি */ 622438 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== g1igtti77w31j315q2gvqo03lry9oyx 622443 622438 2026-08-01T16:50:13Z Pranamikaadhikary 27435 /* পটভূমি */ 622443 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==কাৰণ== বহু সূত্ৰই বান আৰু হঠাতে জলস্তৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণ চুবুৰীয়া নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিলেও কিছুমানে কয় যে এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননেও ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Unregulated Hill Construction Triggers Assam Floods |url=https://newire.in/articles/unregulated-hill-construction-triggers-assam-floods |access-date=2026-07-27 |website=NEWire.in}}</ref> অতিৰিক্ত পানীৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ - দিখৌ, দিছাং, জাঁজী, ধনশিৰি নৈ বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি দ্ৰুতগতিত ওফন্দি উঠিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam floods {{!}} Mining, deforestation and excessive rains behind massive devastation: Experts |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-floods-mining-deforestation-and-excessive-rains-behind-massive-devastation-experts-4088165 |access-date=2026-07-28 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ==ক্ষতি== ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে ৬৮ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু প্ৰায় ১০ লাখ লোক আক্ৰান্ত হৈছে। প্ৰায় ৩৭ হাজাৰ হেক্টৰ শস্য ভূমি ডুব যোৱাৰ ফলত কৃষি নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলত জীৱিকাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহুতো পশুধনও জাহ গৈছে।[12][13] বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা ঘৰ, পথ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ যথেষ্ট ক্ষতিৰ তথ্যও পোৱা গৈছে।[14] ২০২৬ চনৰ ২৮ জুলাইৰ পৰা পৰিস্থিতিৰ উন্নতি আৰম্ভ হৈছে।[15] ==সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা== সেনা, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী, ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী, আৰক্ষী আৰু অন্যান্য জৰুৰীকালীন সেৱাৰ উদ্ধাৰ অভিযানে বিভিন্ন অংশৰ পৰা কেইবাজনো লোকক উলিয়াই অনাত সহায় কৰিছে।[16] কৰ্তৃপক্ষৰ মতে, ৯০টা সাহায্য শিবিৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল, প্ৰায় ৩০,০০০ লোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে আন ৯৪টা সাহায্য বিতৰণ কেন্দ্ৰই অত্যাৱশ্যকীয় সাহায্য যোগান ধৰিছিল।[12] ৰাজ্য আৰু জাতিৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোকে সাহায্য সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক স্বেচ্ছাই বিতৰণ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== dbrnb1zrel4bzxyvo6p22i8yuzc76go 622444 622443 2026-08-01T16:51:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* ক্ষতি */ 622444 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==কাৰণ== বহু সূত্ৰই বান আৰু হঠাতে জলস্তৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণ চুবুৰীয়া নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিলেও কিছুমানে কয় যে এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননেও ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Unregulated Hill Construction Triggers Assam Floods |url=https://newire.in/articles/unregulated-hill-construction-triggers-assam-floods |access-date=2026-07-27 |website=NEWire.in}}</ref> অতিৰিক্ত পানীৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ - দিখৌ, দিছাং, জাঁজী, ধনশিৰি নৈ বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি দ্ৰুতগতিত ওফন্দি উঠিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam floods {{!}} Mining, deforestation and excessive rains behind massive devastation: Experts |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-floods-mining-deforestation-and-excessive-rains-behind-massive-devastation-experts-4088165 |access-date=2026-07-28 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ==ক্ষতি== ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬৮ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু প্ৰায় ১০ লাখ লোক আক্ৰান্ত হৈছে। প্ৰায় ৩৭ হাজাৰ হেক্টৰ শস্য ভূমি ডুব যোৱাৰ ফলত কৃষি নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলত জীৱিকাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহুতো পশুধনো জাহ গৈছে।<ref name=":1">{{Cite news |date=2026-07-28 |title=PM Modi reviews Assam floods as over 4.45 lakh remain affected; Centre steps up relief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-reviews-assam-floods-as-over-4-45-lakh-remain-affected-centre-steps-up-relief/articleshow/132679143.cms |access-date=2026-07-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Assam floods: Over 4.45 lakh affected across six districts; 631 villages inundated, Charaideo worst-hit |url=https://www.wionews.com/india-news/assam-floods-over-4-45-lakh-affected-across-six-districts-631-villages-inundated-charaideo-worst-hit-178519855584 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=WION}}</ref> বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা ঘৰ, পথ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ যথেষ্ট ক্ষতিৰ তথ্যও পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2026-07-28 |title=Assam floods: No fresh deaths over past 24 hrs, affected count falls to 4.45 lakh |url=https://assamtribune.com/assam/assam-floods-no-fresh-deaths-over-past-24-hrs-affected-count-falls-to-445-lakh-1614835 |access-date=2026-07-28 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৮ জুলাইৰ পৰা পৰিস্থিতিৰ উন্নতি আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves as waters recede across affected districts |url=https://newsonair.gov.in/assam-flood-situation-improves-as-waters-recede-across-affected-districts/ |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=News on AIR}}</ref> ==সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা== সেনা, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী, ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী, আৰক্ষী আৰু অন্যান্য জৰুৰীকালীন সেৱাৰ উদ্ধাৰ অভিযানে বিভিন্ন অংশৰ পৰা কেইবাজনো লোকক উলিয়াই অনাত সহায় কৰিছে।[16] কৰ্তৃপক্ষৰ মতে, ৯০টা সাহায্য শিবিৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল, প্ৰায় ৩০,০০০ লোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে আন ৯৪টা সাহায্য বিতৰণ কেন্দ্ৰই অত্যাৱশ্যকীয় সাহায্য যোগান ধৰিছিল।[12] ৰাজ্য আৰু জাতিৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোকে সাহায্য সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক স্বেচ্ছাই বিতৰণ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== 2lyikpyul4o9ty792qf2rtgs805iqoq 622446 622444 2026-08-01T16:53:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা */ 622446 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==কাৰণ== বহু সূত্ৰই বান আৰু হঠাতে জলস্তৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণ চুবুৰীয়া নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিলেও কিছুমানে কয় যে এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননেও ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Unregulated Hill Construction Triggers Assam Floods |url=https://newire.in/articles/unregulated-hill-construction-triggers-assam-floods |access-date=2026-07-27 |website=NEWire.in}}</ref> অতিৰিক্ত পানীৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ - দিখৌ, দিছাং, জাঁজী, ধনশিৰি নৈ বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি দ্ৰুতগতিত ওফন্দি উঠিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam floods {{!}} Mining, deforestation and excessive rains behind massive devastation: Experts |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-floods-mining-deforestation-and-excessive-rains-behind-massive-devastation-experts-4088165 |access-date=2026-07-28 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ==ক্ষতি== ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬৮ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু প্ৰায় ১০ লাখ লোক আক্ৰান্ত হৈছে। প্ৰায় ৩৭ হাজাৰ হেক্টৰ শস্য ভূমি ডুব যোৱাৰ ফলত কৃষি নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলত জীৱিকাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহুতো পশুধনো জাহ গৈছে।<ref name=":1">{{Cite news |date=2026-07-28 |title=PM Modi reviews Assam floods as over 4.45 lakh remain affected; Centre steps up relief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-reviews-assam-floods-as-over-4-45-lakh-remain-affected-centre-steps-up-relief/articleshow/132679143.cms |access-date=2026-07-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Assam floods: Over 4.45 lakh affected across six districts; 631 villages inundated, Charaideo worst-hit |url=https://www.wionews.com/india-news/assam-floods-over-4-45-lakh-affected-across-six-districts-631-villages-inundated-charaideo-worst-hit-178519855584 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=WION}}</ref> বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা ঘৰ, পথ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ যথেষ্ট ক্ষতিৰ তথ্যও পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2026-07-28 |title=Assam floods: No fresh deaths over past 24 hrs, affected count falls to 4.45 lakh |url=https://assamtribune.com/assam/assam-floods-no-fresh-deaths-over-past-24-hrs-affected-count-falls-to-445-lakh-1614835 |access-date=2026-07-28 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৮ জুলাইৰ পৰা পৰিস্থিতিৰ উন্নতি আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves as waters recede across affected districts |url=https://newsonair.gov.in/assam-flood-situation-improves-as-waters-recede-across-affected-districts/ |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=News on AIR}}</ref> ==সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা== ভাৰতীয় সেনা, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, আৰক্ষী আৰু অন্যান্য জৰুৰীকালীন সেৱাৰ উদ্ধাৰ অভিযানে বিভিন্ন অংশৰ পৰা কেইবাজনো লোকক উলিয়াই অনাত সহায় কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves, two more deaths push toll to 68; over 5 lakh hit |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-floods-death-toll-rises-as-over-5-24-lakh-remain-affected-despite-improving-situation/cid/2171940 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=Telegraph India}}</ref> কৰ্তৃপক্ষৰ মতে, ৯০টা সাহায্য শিবিৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল, প্ৰায় ৩০,০০০ লোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে আন ৯৪টা সাহায্য বিতৰণ কেন্দ্ৰই অত্যাৱশ্যকীয় সাহায্য যোগান ধৰিছিল।<ref name=":1" /> ৰাজ্য আৰু জাতিৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোকে সাহায্য সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক স্বেচ্ছাই বিতৰণ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== 67em873rz61ex4n9adguo0hrszwgq2l 622450 622446 2026-08-01T16:59:51Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 622450 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==কাৰণ== বহু সূত্ৰই বান আৰু হঠাতে জলস্তৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণ চুবুৰীয়া নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিলেও কিছুমানে কয় যে এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননেও ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Unregulated Hill Construction Triggers Assam Floods |url=https://newire.in/articles/unregulated-hill-construction-triggers-assam-floods |access-date=2026-07-27 |website=NEWire.in}}</ref> অসম-নাগালেণ্ডৰ সীমামূৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত চলি থকা ব্যাপক ৰেট হোল কয়লা খনন, পাহাৰত হোৱা ভূমিস্খলন আৰু তাৰ ফলত হোৱা আকস্মিক জলপ্ৰৱাহে এই বানৰ সৃষ্টিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ বুলি অসমৰ ভূত্ত্ববিদ ড° শৈলেন বৰঠাকুৰে অভিযোগ কৰে।<ref name="বান">{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/state/is-the-devastating-flood-in-assam-caused-by-cloudburst-or-some-other-reason-geologists-explains-ass26080103176 | title=ডাৱৰ বিস্ফৰণ নে আন কাৰণ | accessdate=1 August 2026}}</ref> অতিৰিক্ত পানীৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ - দিখৌ, দিছাং, জাঁজী, ধনশিৰি নৈ বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি দ্ৰুতগতিত ওফন্দি উঠিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam floods {{!}} Mining, deforestation and excessive rains behind massive devastation: Experts |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-floods-mining-deforestation-and-excessive-rains-behind-massive-devastation-experts-4088165 |access-date=2026-07-28 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ==ক্ষতি== ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬৮ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু প্ৰায় ১০ লাখ লোক আক্ৰান্ত হৈছে। প্ৰায় ৩৭ হাজাৰ হেক্টৰ শস্য ভূমি ডুব যোৱাৰ ফলত কৃষি নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলত জীৱিকাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহুতো পশুধনো জাহ গৈছে।<ref name=":1">{{Cite news |date=2026-07-28 |title=PM Modi reviews Assam floods as over 4.45 lakh remain affected; Centre steps up relief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-reviews-assam-floods-as-over-4-45-lakh-remain-affected-centre-steps-up-relief/articleshow/132679143.cms |access-date=2026-07-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Assam floods: Over 4.45 lakh affected across six districts; 631 villages inundated, Charaideo worst-hit |url=https://www.wionews.com/india-news/assam-floods-over-4-45-lakh-affected-across-six-districts-631-villages-inundated-charaideo-worst-hit-178519855584 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=WION}}</ref> বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা ঘৰ, পথ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ যথেষ্ট ক্ষতিৰ তথ্যও পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2026-07-28 |title=Assam floods: No fresh deaths over past 24 hrs, affected count falls to 4.45 lakh |url=https://assamtribune.com/assam/assam-floods-no-fresh-deaths-over-past-24-hrs-affected-count-falls-to-445-lakh-1614835 |access-date=2026-07-28 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৮ জুলাইৰ পৰা পৰিস্থিতিৰ উন্নতি আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves as waters recede across affected districts |url=https://newsonair.gov.in/assam-flood-situation-improves-as-waters-recede-across-affected-districts/ |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=News on AIR}}</ref> ==সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা== ভাৰতীয় সেনা, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, আৰক্ষী আৰু অন্যান্য জৰুৰীকালীন সেৱাৰ উদ্ধাৰ অভিযানে বিভিন্ন অংশৰ পৰা কেইবাজনো লোকক উলিয়াই অনাত সহায় কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves, two more deaths push toll to 68; over 5 lakh hit |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-floods-death-toll-rises-as-over-5-24-lakh-remain-affected-despite-improving-situation/cid/2171940 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=Telegraph India}}</ref> কৰ্তৃপক্ষৰ মতে, ৯০টা সাহায্য শিবিৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল, প্ৰায় ৩০,০০০ লোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে আন ৯৪টা সাহায্য বিতৰণ কেন্দ্ৰই অত্যাৱশ্যকীয় সাহায্য যোগান ধৰিছিল।<ref name=":1" /> ৰাজ্য আৰু জাতিৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোকে সাহায্য সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক স্বেচ্ছাই বিতৰণ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== je0aosofgn1rorz7htu2kamcbs5t6d9 622452 622450 2026-08-01T17:03:09Z Pranamikaadhikary 27435 622452 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref>বুলি কোৱা হৈছে যদিও আঞ্চলিক বতৰ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ সূত্ৰই নাগালেণ্ডত ডাৱৰ বিস্ফোৰণ হোৱা নাই বুলি তথ্য প্ৰকাশ কৰে।<ref name="বান"/> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==কাৰণ== বহু সূত্ৰই বান আৰু হঠাতে জলস্তৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণ চুবুৰীয়া নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিলেও কিছুমানে কয় যে এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননেও ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Unregulated Hill Construction Triggers Assam Floods |url=https://newire.in/articles/unregulated-hill-construction-triggers-assam-floods |access-date=2026-07-27 |website=NEWire.in}}</ref> অসম-নাগালেণ্ডৰ সীমামূৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত চলি থকা ব্যাপক ৰেট হোল কয়লা খনন, পাহাৰত হোৱা ভূমিস্খলন আৰু তাৰ ফলত হোৱা আকস্মিক জলপ্ৰৱাহে এই বানৰ সৃষ্টিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ বুলি অসমৰ ভূত্ত্ববিদ ড° শৈলেন বৰঠাকুৰে অভিযোগ কৰে।<ref name="বান">{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/state/is-the-devastating-flood-in-assam-caused-by-cloudburst-or-some-other-reason-geologists-explains-ass26080103176 | title=ডাৱৰ বিস্ফৰণ নে আন কাৰণ | accessdate=1 August 2026}}</ref> অতিৰিক্ত পানীৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ - দিখৌ, দিছাং, জাঁজী, ধনশিৰি নৈ বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি দ্ৰুতগতিত ওফন্দি উঠিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam floods {{!}} Mining, deforestation and excessive rains behind massive devastation: Experts |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-floods-mining-deforestation-and-excessive-rains-behind-massive-devastation-experts-4088165 |access-date=2026-07-28 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ==ক্ষতি== ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬৮ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু প্ৰায় ১০ লাখ লোক আক্ৰান্ত হৈছে। প্ৰায় ৩৭ হাজাৰ হেক্টৰ শস্য ভূমি ডুব যোৱাৰ ফলত কৃষি নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলত জীৱিকাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহুতো পশুধনো জাহ গৈছে।<ref name=":1">{{Cite news |date=2026-07-28 |title=PM Modi reviews Assam floods as over 4.45 lakh remain affected; Centre steps up relief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-reviews-assam-floods-as-over-4-45-lakh-remain-affected-centre-steps-up-relief/articleshow/132679143.cms |access-date=2026-07-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Assam floods: Over 4.45 lakh affected across six districts; 631 villages inundated, Charaideo worst-hit |url=https://www.wionews.com/india-news/assam-floods-over-4-45-lakh-affected-across-six-districts-631-villages-inundated-charaideo-worst-hit-178519855584 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=WION}}</ref> বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা ঘৰ, পথ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ যথেষ্ট ক্ষতিৰ তথ্যও পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2026-07-28 |title=Assam floods: No fresh deaths over past 24 hrs, affected count falls to 4.45 lakh |url=https://assamtribune.com/assam/assam-floods-no-fresh-deaths-over-past-24-hrs-affected-count-falls-to-445-lakh-1614835 |access-date=2026-07-28 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৮ জুলাইৰ পৰা পৰিস্থিতিৰ উন্নতি আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves as waters recede across affected districts |url=https://newsonair.gov.in/assam-flood-situation-improves-as-waters-recede-across-affected-districts/ |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=News on AIR}}</ref> ==সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা== ভাৰতীয় সেনা, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, আৰক্ষী আৰু অন্যান্য জৰুৰীকালীন সেৱাৰ উদ্ধাৰ অভিযানে বিভিন্ন অংশৰ পৰা কেইবাজনো লোকক উলিয়াই অনাত সহায় কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves, two more deaths push toll to 68; over 5 lakh hit |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-floods-death-toll-rises-as-over-5-24-lakh-remain-affected-despite-improving-situation/cid/2171940 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=Telegraph India}}</ref> কৰ্তৃপক্ষৰ মতে, ৯০টা সাহায্য শিবিৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল, প্ৰায় ৩০,০০০ লোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে আন ৯৪টা সাহায্য বিতৰণ কেন্দ্ৰই অত্যাৱশ্যকীয় সাহায্য যোগান ধৰিছিল।<ref name=":1" /> ৰাজ্য আৰু জাতিৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোকে সাহায্য সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক স্বেচ্ছাই বিতৰণ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== ey15ax2vsxu9gqi6mhemy30exrv6qib 622456 622452 2026-08-01T17:08:27Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বানপানী]] using [[WP:HC|HotCat]] 622456 wikitext text/x-wiki {{Infobox flood | name = ২০২৬ৰ উজনি অসমৰ বান | image = India Assam locator map.svg | image_size = | image_alt = | date = ১৯ জুলাই ২০২৬-বৰ্তমানলৈ | location = [[উজনি অসম|উজনি অসম]],অসম, ভাৰত | cause = | deaths = ৬৮ | injuries = | missing = | property_damage = | displaced = ৭ লাখতকৈ অধিক | image_caption = উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্য }} '''২০২৬''' চনৰ ১৯ ​​জুলাইত [[নাগালেণ্ড]]ৰ মন জিলাত [[ডাৱৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট]] আৰু [[গোলাঘাট]] জিলাত জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয় আৰু বানৰ সৃষ্টি হয়<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=Why Assam is experiencing unprecedented flooding this year |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-climate/assam-floods-2026-causes-explained-10802845/ |access-date=2026-07-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2026-07-26 |title=Assam flood toll 66, BJP seeks relief funds from party workers |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/assam-flood-toll-66-bjp-seeks-relief-funds-from-party-workers/article71269821.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Assam Floods: Death Toll Climbs to 66; BJP Launches ₹12 Crore Relief Campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/assam-floods-death-toll-climbs-to-66-bjp-launches-12-crore-relief-campaign/videoshow/132643997.cms |access-date=2026-07-27 |website=The Times of India |language=en}}</ref>বুলি কোৱা হৈছে যদিও আঞ্চলিক বতৰ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ সূত্ৰই নাগালেণ্ডত ডাৱৰ বিস্ফোৰণ হোৱা নাই বুলি তথ্য প্ৰকাশ কৰে।<ref name="বান"/> ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬০ জনতকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু ৭ লাখতকৈ অধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite web |last=desk |first=TNIE online |date=2026-07-26 |title=Assam flood situation improves slightly, but over 6.5 lakh people remain affected; death toll rises to 66 |url=https://www.newindianexpress.com/states/assam/2026/Jul/26/assam-flood-situation-improves-slightly-but-over-65-lakh-people-remain-affected-death-toll-rises-to-66 |access-date=2026-07-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=2026-07-24 |title=Flood toll climbs to 47 in Assam; over 7 lakh affected |url=https://www.thehindu.com/news/national/flood-toll-climbs-to-47-in-assam-over-7-lakh-affected/article71259511.ece |access-date=2026-07-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Digital Desk |first=Northeast Live |date=2026-07-24 |title=Assam Floods 2026: 50 Dead, Over 10 Lakh People Affected |url=https://northeastlivetv.com/around-ne/assam/assam-around-ne/assam-floods-2026-50-dead-over-10-lakh-people-affected/ |access-date=2026-07-27 |website=Northeast Live |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam floods: Indian state faces worst deluge in years |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqlx61p3wz0o |website=www.bbc.com |access-date=28 July 2026 |date=27 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=A. B. C. |title=At least 50 people killed and 700,000 displaced by India floods after monsoon rains |url=https://abcnews.com/International/wireStory/50-people-killed-700000-displaced-india-floods-after-135043973 |access-date=2026-07-28 |website=ABC News |language=en}}</ref> ==পটভূমি== শিৱসাগৰ, চৰাইদেউ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাসমূহ অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত অৱস্থিত, বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীক এই অঞ্চলৰ ৫০ খনতকৈও অধিক উপনৈয়ে পানী যোগান ধৰে আৰু ইয়ে এই অঞ্চলৰ কৃষি কাৰ্য সুগম কৰা, জলাশয় পুনৰ্ভৰ্তি কৰা আৰু বিশ্বৰ অন্যতম চহকী প্লাৱনভূমিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ৰক্ষা কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Outlook Explains {{!}} Why Assam Floods Every Year Despite Decades Of Flood-Control Projects |url=https://www.outlookindia.com/national/outlook-explains-why-assam-floods-every-year-despite-decades-of-flood-control-projects |access-date=2026-07-28 |website=Outlook India |language=en}}</ref> ==কাৰণ== বহু সূত্ৰই বান আৰু হঠাতে জলস্তৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণ চুবুৰীয়া নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিলেও কিছুমানে কয় যে এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খননেও ইয়াত ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Unregulated Hill Construction Triggers Assam Floods |url=https://newire.in/articles/unregulated-hill-construction-triggers-assam-floods |access-date=2026-07-27 |website=NEWire.in}}</ref> অসম-নাগালেণ্ডৰ সীমামূৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত চলি থকা ব্যাপক ৰেট হোল কয়লা খনন, পাহাৰত হোৱা ভূমিস্খলন আৰু তাৰ ফলত হোৱা আকস্মিক জলপ্ৰৱাহে এই বানৰ সৃষ্টিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ বুলি অসমৰ ভূত্ত্ববিদ ড° শৈলেন বৰঠাকুৰে অভিযোগ কৰে।<ref name="বান">{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/state/is-the-devastating-flood-in-assam-caused-by-cloudburst-or-some-other-reason-geologists-explains-ass26080103176 | title=ডাৱৰ বিস্ফৰণ নে আন কাৰণ | accessdate=1 August 2026}}</ref> অতিৰিক্ত পানীৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ - দিখৌ, দিছাং, জাঁজী, ধনশিৰি নৈ বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি দ্ৰুতগতিত ওফন্দি উঠিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assam floods {{!}} Mining, deforestation and excessive rains behind massive devastation: Experts |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-floods-mining-deforestation-and-excessive-rains-behind-massive-devastation-experts-4088165 |access-date=2026-07-28 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ==ক্ষতি== ২০২৬ চনৰ ২৬ জুলাইলৈকে এই বানত ৬৮ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু প্ৰায় ১০ লাখ লোক আক্ৰান্ত হৈছে। প্ৰায় ৩৭ হাজাৰ হেক্টৰ শস্য ভূমি ডুব যোৱাৰ ফলত কৃষি নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলত জীৱিকাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহুতো পশুধনো জাহ গৈছে।<ref name=":1">{{Cite news |date=2026-07-28 |title=PM Modi reviews Assam floods as over 4.45 lakh remain affected; Centre steps up relief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-reviews-assam-floods-as-over-4-45-lakh-remain-affected-centre-steps-up-relief/articleshow/132679143.cms |access-date=2026-07-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=Assam floods: Over 4.45 lakh affected across six districts; 631 villages inundated, Charaideo worst-hit |url=https://www.wionews.com/india-news/assam-floods-over-4-45-lakh-affected-across-six-districts-631-villages-inundated-charaideo-worst-hit-178519855584 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=WION}}</ref> বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা ঘৰ, পথ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ যথেষ্ট ক্ষতিৰ তথ্যও পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=Tribune |first=The Assam |date=2026-07-28 |title=Assam floods: No fresh deaths over past 24 hrs, affected count falls to 4.45 lakh |url=https://assamtribune.com/assam/assam-floods-no-fresh-deaths-over-past-24-hrs-affected-count-falls-to-445-lakh-1614835 |access-date=2026-07-28 |website=assamtribune.com |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৮ জুলাইৰ পৰা পৰিস্থিতিৰ উন্নতি আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves as waters recede across affected districts |url=https://newsonair.gov.in/assam-flood-situation-improves-as-waters-recede-across-affected-districts/ |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=News on AIR}}</ref> ==সাহায্যৰ প্ৰচেষ্টা== ভাৰতীয় সেনা, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী, আৰক্ষী আৰু অন্যান্য জৰুৰীকালীন সেৱাৰ উদ্ধাৰ অভিযানে বিভিন্ন অংশৰ পৰা কেইবাজনো লোকক উলিয়াই অনাত সহায় কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=Assam flood situation improves, two more deaths push toll to 68; over 5 lakh hit |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-floods-death-toll-rises-as-over-5-24-lakh-remain-affected-despite-improving-situation/cid/2171940 |url-status=live |access-date=2026-07-28 |website=Telegraph India}}</ref> কৰ্তৃপক্ষৰ মতে, ৯০টা সাহায্য শিবিৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল, প্ৰায় ৩০,০০০ লোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে আন ৯৪টা সাহায্য বিতৰণ কেন্দ্ৰই অত্যাৱশ্যকীয় সাহায্য যোগান ধৰিছিল।<ref name=":1" /> ৰাজ্য আৰু জাতিৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোকে সাহায্য সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক স্বেচ্ছাই বিতৰণ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বানপানী]] 1zq69a44fetbl1l70qvhzxsquie192v 0 138270 622440 2026-08-01T16:48:48Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox dance | name = ''কেৰালা নটনম'' | image = File:Keralanadanam hs boys 5.jpg | alt = | caption = কেৰালা নটনম | native_name = | etymology = | genre = [[ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্য]] | signature = | instruments = | inventor = | year = | origin = কেৰালা }} '''কেৰালা নটনম''' ({{en|Kerala Natanam}}... 622440 wikitext text/x-wiki {{Infobox dance | name = ''কেৰালা নটনম'' | image = File:Keralanadanam hs boys 5.jpg | alt = | caption = কেৰালা নটনম | native_name = | etymology = | genre = [[ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্য]] | signature = | instruments = | inventor = | year = | origin = কেৰালা }} '''কেৰালা নটনম''' ({{en|Kerala Natanam}}, অৰ্থাৎ '''কেৰালা নৃত্য''' এক নতুন নৃত্য শৈলী। ইয়াক বৰ্তমান এক সুকীয়া কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। এই কলাবিধ [[ভাৰতৰ নৃত্য|ভাৰতীয় নৃত্য-নাটিকাৰ]] এটা ৰূপ [[কথাকলি]]ৰ পৰা বিকশিত হৈছে। ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ]] (এজন সুপ্ৰশিক্ষিত কথাকলি শিল্পী) আৰু তেওঁৰ পত্নী [[তংগমণি গোপীনাথ]] (যি কেৰালা কলামণ্ডলমৰ [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ প্ৰথমগৰাকী ছাত্ৰী আছিল) মিলি এই নৃত্যৰ এক অনন্য গাঁথনি তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে কথাকলিৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ শিক্ষা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এই গাঁথনিটো সাজি উলিয়াইছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে একক নৃত্য, দ্বৈত নৃত্য, নৃত্য নাটিকা আৰু পৰম্পৰাগত লোকনৃত্যসমূহ বাছি লৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www-keralainfo-in.translate.goog/art-forms/details/kerala-natanam.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ml&_x_tr_hl=ml&_x_tr_pto=tc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240404080415/https://www-keralainfo-in.translate.goog/art-forms/details/kerala-natanam.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ml&_x_tr_hl=ml&_x_tr_pto=tc|title=Kerala Natanam|archivedate=4 April 2024|website=www-keralainfo-in.translate.goog}}</ref> == শৈলী == [[File:Kerala Natanam Dance of Kerala.jpg|thumb|right|কেৰালা নটনম]] গুৰু গোপীনাথ আৰু তংগমণিৰ নৃত্য অনুষ্ঠানসমূহত পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনৰ সমান্তৰালভাৱে বিভিন্ন ধৰণৰ বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰিব পৰাকৈ পৰিৱৰ্তন কৰা নৃত্যৰূপো দেখা গৈছিল। তেওঁলোকৰ এই শৈলীটো মূলতঃ কথাকলিৰ ''আংগিক অভিনয়'' (শাৰীৰিক অংগ সঞ্চালন) আৰু ''সাত্বিক অভিনয়'' (মুখমণ্ডলৰ প্ৰকাশভংগী)ৰ ওপৰত গভীৰভাৱে নিৰ্ভৰশীল আছিল। গুৰু গোপীনাথে কথাকলিৰ মূল ভংগীমাটোক [[ত্ৰিভংগ]] ধাৰণাটোৰ সৈতে খাপ খোৱাকৈ এক অধিক আৰামদায়ক ভংগীলৈ সলনি কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://gurugopinathnatanagramam.org | title=About Guru Gopinath Natanagramam | Learn Indian Dance Forms | access-date=4 April 2024 | archive-date=4 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240404080418/https://gurugopinathnatanagramam.org | url-status=dead }}</ref> আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আছিল ''আহাৰ্য অভিনয়'' (সাজ-পোছাকৰ শৈলী)ৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত তেওঁলোকে চৰিত্ৰটোৰ লগত খাপ খোৱাকৈ সাজ-পোছাক আৰু মুখৰ প্ৰসাধন গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, [[যীশু খ্ৰীষ্ট]]ৰ ওপৰত আধাৰিত এটা নৃত্যত নৃত্যশিল্পীগৰাকীয়ে খ্ৰীষ্টৰ দৰে সাজ-পোছাক পৰিধান কৰিছিল। সামাজিক নৃত্যসমূহত শিল্পীসকলে বনুৱা, খেতিয়ক আৰু সাধাৰণ লোকৰ সাজ-পোছাক পিন্ধিছিল। একেদৰে [[শ্ৰীকৃষ্ণ]], ৰজা, সাপৰ খেল দেখুৱা, চিকাৰীৰ চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও উপযুক্ত সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। গুৰু গোপীনাথে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সংগীত সমাৰোহত ব্যৱহৃত হোৱা কৰ্ণাটকী সংগীতৰ ৰচনাসমূহক নৃত্যৰূপলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। পৰম্পৰাগত কথাকলি আৰু মোহিনীঅট্টমৰ বিপৰীতে তেওঁৰ এই পৰিৱেশনত বিভিন্ন ধৰণৰ বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোগ কৰা হৈছিল। গুৰু গোপীনাথে তেওঁৰ জীৱনকালত এই শৈলীক কোনো নাম দিয়া নাছিল যদিও তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত এই শৈলীটোক এটা নিৰ্দিষ্ট নাম দিয়াৰ আন্দোলনে গতি লাভ কৰে। ১৯৯৩ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত গুৰু গোপীনাথ আৰু কেৰালা নটনমৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা বিশ্ব সন্মিলনত তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই শৈলীক এটা সংস্কৃত সংজ্ঞা প্ৰদান কৰে: 'কেৰালীয়া শাস্ত্ৰীয় সৰ্গাত্মক নৃত্যম' — অৰ্থাৎ "কেৰালাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা এক পৰম্পৰাগত সৃজনীমূলক নৃত্য শৈলী।" কেৰালা নটনম তিনিটা উপায়েৰে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি: এক অংগ নটনম (একক), সংঘ নটনম (দলীয়) আৰু নাটক নটনম (কাহিনী উপস্থাপন কৰা নৃত্য নাটিকা)। পুৰুষ-মহিলাৰ যুটি নৃত্য কেৰালা নটনমৰ এটা সুকীয়া শৈলী। তেনেদৰে তেওঁ নৃত্য নাটিকাক পাঁচ বা ছয় ঘণ্টা জোৰা দীঘলীয়া পৰিৱেশনলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল, যাক ইণ্ডিয়ান বেলে' বুলি কোৱা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Kerala Natanam|কেৰালা নটনম}} m4h1mhl51w3ny85nbx3huyyutiv87ok 622441 622440 2026-08-01T16:49:20Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 622441 wikitext text/x-wiki {{Infobox dance | name = ''কেৰালা নটনম'' | image = File:Keralanadanam hs boys 5.jpg | alt = | caption = কেৰালা নটনম | native_name = | etymology = | genre = [[ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্য]] | signature = | instruments = | inventor = | year = | origin = কেৰালা }} '''কেৰালা নটনম''' ({{en|Kerala Natanam}}, অৰ্থাৎ '''কেৰালা নৃত্য''' এক নতুন নৃত্য শৈলী। ইয়াক বৰ্তমান এক সুকীয়া কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। এই কলাবিধ [[ভাৰতৰ নৃত্য|ভাৰতীয় নৃত্য-নাটিকাৰ]] এটা ৰূপ [[কথাকলি]]ৰ পৰা বিকশিত হৈছে। ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ]] (এজন সুপ্ৰশিক্ষিত কথাকলি শিল্পী) আৰু তেওঁৰ পত্নী [[তংগমণি গোপীনাথ]] (যি কেৰালা কলামণ্ডলমৰ [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ প্ৰথমগৰাকী ছাত্ৰী আছিল) মিলি এই নৃত্যৰ এক অনন্য গাঁথনি তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে কথাকলিৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ শিক্ষা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এই গাঁথনিটো সাজি উলিয়াইছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে একক নৃত্য, দ্বৈত নৃত্য, নৃত্য নাটিকা আৰু পৰম্পৰাগত লোকনৃত্যসমূহ বাছি লৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www-keralainfo-in.translate.goog/art-forms/details/kerala-natanam.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ml&_x_tr_hl=ml&_x_tr_pto=tc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240404080415/https://www-keralainfo-in.translate.goog/art-forms/details/kerala-natanam.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ml&_x_tr_hl=ml&_x_tr_pto=tc|title=Kerala Natanam|archivedate=4 April 2024|website=www-keralainfo-in.translate.goog}}</ref> == শৈলী == [[File:Kerala Natanam Dance of Kerala.jpg|thumb|right|কেৰালা নটনম]] গুৰু গোপীনাথ আৰু তংগমণিৰ নৃত্য অনুষ্ঠানসমূহত পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনৰ সমান্তৰালভাৱে বিভিন্ন ধৰণৰ বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰিব পৰাকৈ পৰিৱৰ্তন কৰা নৃত্যৰূপো দেখা গৈছিল। তেওঁলোকৰ এই শৈলীটো মূলতঃ কথাকলিৰ ''আংগিক অভিনয়'' (শাৰীৰিক অংগ সঞ্চালন) আৰু ''সাত্বিক অভিনয়'' (মুখমণ্ডলৰ প্ৰকাশভংগী)ৰ ওপৰত গভীৰভাৱে নিৰ্ভৰশীল আছিল। গুৰু গোপীনাথে কথাকলিৰ মূল ভংগীমাটোক [[ত্ৰিভংগ]] ধাৰণাটোৰ সৈতে খাপ খোৱাকৈ এক অধিক আৰামদায়ক ভংগীলৈ সলনি কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://gurugopinathnatanagramam.org | title=About Guru Gopinath Natanagramam | Learn Indian Dance Forms | access-date=4 April 2024 | archive-date=4 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240404080418/https://gurugopinathnatanagramam.org | url-status=dead }}</ref> আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আছিল ''আহাৰ্য অভিনয়'' (সাজ-পোছাকৰ শৈলী)ৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত তেওঁলোকে চৰিত্ৰটোৰ লগত খাপ খোৱাকৈ সাজ-পোছাক আৰু মুখৰ প্ৰসাধন গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, [[যীশু খ্ৰীষ্ট]]ৰ ওপৰত আধাৰিত এটা নৃত্যত নৃত্যশিল্পীগৰাকীয়ে খ্ৰীষ্টৰ দৰে সাজ-পোছাক পৰিধান কৰিছিল। সামাজিক নৃত্যসমূহত শিল্পীসকলে বনুৱা, খেতিয়ক আৰু সাধাৰণ লোকৰ সাজ-পোছাক পিন্ধিছিল। একেদৰে [[শ্ৰীকৃষ্ণ]], ৰজা, সাপৰ খেল দেখুৱা, চিকাৰীৰ চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও উপযুক্ত সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। গুৰু গোপীনাথে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সংগীত সমাৰোহত ব্যৱহৃত হোৱা কৰ্ণাটকী সংগীতৰ ৰচনাসমূহক নৃত্যৰূপলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। পৰম্পৰাগত কথাকলি আৰু মোহিনীঅট্টমৰ বিপৰীতে তেওঁৰ এই পৰিৱেশনত বিভিন্ন ধৰণৰ বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোগ কৰা হৈছিল। গুৰু গোপীনাথে তেওঁৰ জীৱনকালত এই শৈলীক কোনো নাম দিয়া নাছিল যদিও তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত এই শৈলীটোক এটা নিৰ্দিষ্ট নাম দিয়াৰ আন্দোলনে গতি লাভ কৰে। ১৯৯৩ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত গুৰু গোপীনাথ আৰু কেৰালা নটনমৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা বিশ্ব সন্মিলনত তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই শৈলীক এটা সংস্কৃত সংজ্ঞা প্ৰদান কৰে: 'কেৰালীয়া শাস্ত্ৰীয় সৰ্গাত্মক নৃত্যম' — অৰ্থাৎ "কেৰালাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা এক পৰম্পৰাগত সৃজনীমূলক নৃত্য শৈলী।" কেৰালা নটনম তিনিটা উপায়েৰে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি: এক অংগ নটনম (একক), সংঘ নটনম (দলীয়) আৰু নাটক নটনম (কাহিনী উপস্থাপন কৰা নৃত্য নাটিকা)। পুৰুষ-মহিলাৰ যুটি নৃত্য কেৰালা নটনমৰ এটা সুকীয়া শৈলী। তেনেদৰে তেওঁ নৃত্য নাটিকাক পাঁচ বা ছয় ঘণ্টা জোৰা দীঘলীয়া পৰিৱেশনলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল, যাক ইণ্ডিয়ান বেলে' বুলি কোৱা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Kerala Natanam|কেৰালা নটনম}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] b7oxgjonmbunu7dx2qgt47dupd2n6zq 622442 622441 2026-08-01T16:49:47Z AjayDas 12623 added [[Category:ভাৰতৰ নৃত্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 622442 wikitext text/x-wiki {{Infobox dance | name = ''কেৰালা নটনম'' | image = File:Keralanadanam hs boys 5.jpg | alt = | caption = কেৰালা নটনম | native_name = | etymology = | genre = [[ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্য]] | signature = | instruments = | inventor = | year = | origin = কেৰালা }} '''কেৰালা নটনম''' ({{en|Kerala Natanam}}, অৰ্থাৎ '''কেৰালা নৃত্য''' এক নতুন নৃত্য শৈলী। ইয়াক বৰ্তমান এক সুকীয়া কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। এই কলাবিধ [[ভাৰতৰ নৃত্য|ভাৰতীয় নৃত্য-নাটিকাৰ]] এটা ৰূপ [[কথাকলি]]ৰ পৰা বিকশিত হৈছে। ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী [[গুৰু গোপীনাথ]] (এজন সুপ্ৰশিক্ষিত কথাকলি শিল্পী) আৰু তেওঁৰ পত্নী [[তংগমণি গোপীনাথ]] (যি কেৰালা কলামণ্ডলমৰ [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ প্ৰথমগৰাকী ছাত্ৰী আছিল) মিলি এই নৃত্যৰ এক অনন্য গাঁথনি তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে কথাকলিৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ শিক্ষা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এই গাঁথনিটো সাজি উলিয়াইছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে একক নৃত্য, দ্বৈত নৃত্য, নৃত্য নাটিকা আৰু পৰম্পৰাগত লোকনৃত্যসমূহ বাছি লৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www-keralainfo-in.translate.goog/art-forms/details/kerala-natanam.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ml&_x_tr_hl=ml&_x_tr_pto=tc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240404080415/https://www-keralainfo-in.translate.goog/art-forms/details/kerala-natanam.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ml&_x_tr_hl=ml&_x_tr_pto=tc|title=Kerala Natanam|archivedate=4 April 2024|website=www-keralainfo-in.translate.goog}}</ref> == শৈলী == [[File:Kerala Natanam Dance of Kerala.jpg|thumb|right|কেৰালা নটনম]] গুৰু গোপীনাথ আৰু তংগমণিৰ নৃত্য অনুষ্ঠানসমূহত পৰম্পৰাগত প্ৰদৰ্শনৰ সমান্তৰালভাৱে বিভিন্ন ধৰণৰ বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰিব পৰাকৈ পৰিৱৰ্তন কৰা নৃত্যৰূপো দেখা গৈছিল। তেওঁলোকৰ এই শৈলীটো মূলতঃ কথাকলিৰ ''আংগিক অভিনয়'' (শাৰীৰিক অংগ সঞ্চালন) আৰু ''সাত্বিক অভিনয়'' (মুখমণ্ডলৰ প্ৰকাশভংগী)ৰ ওপৰত গভীৰভাৱে নিৰ্ভৰশীল আছিল। গুৰু গোপীনাথে কথাকলিৰ মূল ভংগীমাটোক [[ত্ৰিভংগ]] ধাৰণাটোৰ সৈতে খাপ খোৱাকৈ এক অধিক আৰামদায়ক ভংগীলৈ সলনি কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://gurugopinathnatanagramam.org | title=About Guru Gopinath Natanagramam | Learn Indian Dance Forms | access-date=4 April 2024 | archive-date=4 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240404080418/https://gurugopinathnatanagramam.org | url-status=dead }}</ref> আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আছিল ''আহাৰ্য অভিনয়'' (সাজ-পোছাকৰ শৈলী)ৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত তেওঁলোকে চৰিত্ৰটোৰ লগত খাপ খোৱাকৈ সাজ-পোছাক আৰু মুখৰ প্ৰসাধন গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, [[যীশু খ্ৰীষ্ট]]ৰ ওপৰত আধাৰিত এটা নৃত্যত নৃত্যশিল্পীগৰাকীয়ে খ্ৰীষ্টৰ দৰে সাজ-পোছাক পৰিধান কৰিছিল। সামাজিক নৃত্যসমূহত শিল্পীসকলে বনুৱা, খেতিয়ক আৰু সাধাৰণ লোকৰ সাজ-পোছাক পিন্ধিছিল। একেদৰে [[শ্ৰীকৃষ্ণ]], ৰজা, সাপৰ খেল দেখুৱা, চিকাৰীৰ চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও উপযুক্ত সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। গুৰু গোপীনাথে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সংগীত সমাৰোহত ব্যৱহৃত হোৱা কৰ্ণাটকী সংগীতৰ ৰচনাসমূহক নৃত্যৰূপলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। পৰম্পৰাগত কথাকলি আৰু মোহিনীঅট্টমৰ বিপৰীতে তেওঁৰ এই পৰিৱেশনত বিভিন্ন ধৰণৰ বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোগ কৰা হৈছিল। গুৰু গোপীনাথে তেওঁৰ জীৱনকালত এই শৈলীক কোনো নাম দিয়া নাছিল যদিও তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত এই শৈলীটোক এটা নিৰ্দিষ্ট নাম দিয়াৰ আন্দোলনে গতি লাভ কৰে। ১৯৯৩ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত গুৰু গোপীনাথ আৰু কেৰালা নটনমৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা বিশ্ব সন্মিলনত তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই শৈলীক এটা সংস্কৃত সংজ্ঞা প্ৰদান কৰে: 'কেৰালীয়া শাস্ত্ৰীয় সৰ্গাত্মক নৃত্যম' — অৰ্থাৎ "কেৰালাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা এক পৰম্পৰাগত সৃজনীমূলক নৃত্য শৈলী।" কেৰালা নটনম তিনিটা উপায়েৰে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি: এক অংগ নটনম (একক), সংঘ নটনম (দলীয়) আৰু নাটক নটনম (কাহিনী উপস্থাপন কৰা নৃত্য নাটিকা)। পুৰুষ-মহিলাৰ যুটি নৃত্য কেৰালা নটনমৰ এটা সুকীয়া শৈলী। তেনেদৰে তেওঁ নৃত্য নাটিকাক পাঁচ বা ছয় ঘণ্টা জোৰা দীঘলীয়া পৰিৱেশনলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল, যাক ইণ্ডিয়ান বেলে' বুলি কোৱা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{commons category|Kerala Natanam|কেৰালা নটনম}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নৃত্য]] gpyotv6cryy2dgswkasewu9u6e35iqo 0 138271 622445 2026-08-01T16:52:56Z AjayDas 12623 [[কেৰালা নটনম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622445 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কেৰালা নটনম]] guby0otoxz3c7p4whu043ogvoenk425 0 138272 622449 2026-08-01T16:55:10Z AjayDas 12623 [[ওট্টান থুল্লাল]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622449 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ওট্টান থুল্লাল]] 4m1uus30ryejgrotp4tdbvue859dpvh 0 138273 622459 2026-08-01T17:11:58Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = প... 622459 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> iidc5cn4ya0618ahz9z04i60ycjvd5v 622468 622459 2026-08-01T17:21:46Z AjayDas 12623 /* */ 622468 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> kmt2pie0q9ko4peo0usnj769jfl6tzx 622619 622468 2026-08-02T04:48:14Z AjayDas 12623 /* নামৰ উৎপত্তি */ 622619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} 43kjitm9bhpbgncu0cwugm7hx8pl7ei 622621 622619 2026-08-02T05:20:50Z AjayDas 12623 /* প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) */ 622621 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পিছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰন নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰন নায়ৰে ১৯compute চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰন নায়ৰৰ শিক্ষা সংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> 2ok1tbdindof0cuki4r9i2ngxnflurq 622623 622621 2026-08-02T05:27:06Z AjayDas 12623 /* আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) */ 622623 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পিছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰন নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰন নায়ৰে ১৯compute চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰন নায়ৰৰ শিক্ষা সংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> == চৰ্চা == [[File:Urumi in Kalaripayattu.webm|thumb|upright=1|[[কোঝিকোড]]ৰ [[পেৰামব্ৰা]]ত গংগাধৰন গুৰুক্কলৰ দ্বাৰা কালৰিপায়াট্টুত [[উৰুমী]]ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰদৰ্শন। ১৮৯৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী এফ. ফচেটে এই একেখন কালৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল (যিখন তেতিয়া [[পায়্যোলী]]ত অৱস্থিত আছিল)। তেওঁ শত্ৰুক আঘাত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা 'ৱাট্টা' (ওট্টা) নামৰ এবিধ অস্ত্ৰৰ বিষয়ে লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এই কালৰিৰ এক নিজস্ব অস্ত্ৰ 'শৰীৰবাদী'ৰ ব্যৱহাৰো লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=S. R. D. |title=Kalaripayattu Vijnanakosham |year=2018 |publisher=Kairali Books |isbn=9789388087544 |page=212}}</ref>]] [[File:Kalaripayattu performance 3.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰদৰ্শন]] [[File:Kalaripayattu performance 1.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা]] === গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা === কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় ''[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]'' অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="KD">{{Cite news |last=Khullar |first=Gagan |date=25 June 2019 |title=The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi |work=[[The Hindu]] |url=https://thehindu.com |access-date=21 December 2020}}</ref> ব্যৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19}}</ref> === অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম === কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগীমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।{{sfnp|Zarrilli|1998}} কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।<ref name="KD" /><ref>{{Cite journal |last1=Francis |first1=Jibin |last2=Christadoss |first2=B. Beneson Thilager |date=April 2020 |title=An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala |url=http://bodhijournals.com |journal=Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science |volume=4 |issue=3 |pages=1–2}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[গদা]], যাঠী, কটাৰী আৰু [[উৰুমী]] অন্যতম।{{sfnp|Zarrilli|1979}} === প্ৰশিক্ষণ ভূমি === [[File:Kalari poothara pooja - cropped.jpg|thumb|upright=1.2|কালৰি পুথৰা: প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম কোণত থকা এটা সৰু, ওপৰলৈ জোংগা, সাতটা খোপযুক্ত গাঁথনি। ই মানুহৰ শৰীৰৰ সাতটা চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিছুমান কালৰিত সাতটাৰ পৰিৱৰ্তে নটা খোপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://keralatourism.org|title=Kalari Poothara - the seven-tiered platform | Kalari Training | Kalaripayattu and Kerala|website=Kalaripayattu}}</ref>]] কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক ''[[কালৰি]]'' বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— [[বাস্তু শাস্ত্ৰ|''বাস্তু শাস্ত্ৰ'']]<ref name="MH">{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu |title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]] |year=2011 |location=Kottayam, Kerala|pages=21}}</ref> আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে। প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfnp|Zarrilli|1994}} আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ''ধাতু'' আৰু ''কোষ''ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে [[ভাগৱতী]] বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আবাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।<ref name="MH" /> কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে [[ভদ্ৰকালী]] বা [[ভাগৱতী]]।<ref>{{Cite news|last=Sebastian|first=Shevlin|date=9 March 2014|title=Warrior On The Stage|work=[[The New Indian Express]]|url=https://newindianexpress.com|access-date=1 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 June 2019|title=Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam|url=http://keralaculture.org|access-date=1 January 2021|website=Kerala Culture}}</ref> কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত [[তিলক]] লগায়।<ref name="KD"/> === প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক === কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।<ref>{{Cite news|last=Manoj|first=E. M.|date=3 October 2015|title=When Kalaripayattu dons new attire|work=[[The Hindu]]|url=https://thehindu.com|access-date=21 December 2020}}</ref> পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AK" /> === চুভাদু আৰু ভদিভু === দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও [[যোগ]], নৃত্য আৰু পৰিবেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।{{sfnp|Zarrilli|1998}} যিসকল [[কথাকলি]] নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Luijendijk 08">Luijendijk, D. H. (2008). ''[https://amazon.com Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art]'', Oprat, {{ISBN|978-1-4092-2626-0}}</ref> 8ksep3a2jfrkd8740n1ujzdnv50p6ta 622624 622623 2026-08-02T05:28:02Z AjayDas 12623 /* আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) */ 622624 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পিছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰন নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰন নায়ৰে ১৯৩৭ চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰন নায়ৰৰ শিক্ষা সংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> == চৰ্চা == [[File:Urumi in Kalaripayattu.webm|thumb|upright=1|[[কোঝিকোড]]ৰ [[পেৰামব্ৰা]]ত গংগাধৰন গুৰুক্কলৰ দ্বাৰা কালৰিপায়াট্টুত [[উৰুমী]]ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰদৰ্শন। ১৮৯৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী এফ. ফচেটে এই একেখন কালৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল (যিখন তেতিয়া [[পায়্যোলী]]ত অৱস্থিত আছিল)। তেওঁ শত্ৰুক আঘাত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা 'ৱাট্টা' (ওট্টা) নামৰ এবিধ অস্ত্ৰৰ বিষয়ে লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এই কালৰিৰ এক নিজস্ব অস্ত্ৰ 'শৰীৰবাদী'ৰ ব্যৱহাৰো লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=S. R. D. |title=Kalaripayattu Vijnanakosham |year=2018 |publisher=Kairali Books |isbn=9789388087544 |page=212}}</ref>]] [[File:Kalaripayattu performance 3.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰদৰ্শন]] [[File:Kalaripayattu performance 1.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা]] === গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা === কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় ''[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]'' অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="KD">{{Cite news |last=Khullar |first=Gagan |date=25 June 2019 |title=The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi |work=[[The Hindu]] |url=https://thehindu.com |access-date=21 December 2020}}</ref> ব্যৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19}}</ref> === অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম === কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগীমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।{{sfnp|Zarrilli|1998}} কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।<ref name="KD" /><ref>{{Cite journal |last1=Francis |first1=Jibin |last2=Christadoss |first2=B. Beneson Thilager |date=April 2020 |title=An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala |url=http://bodhijournals.com |journal=Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science |volume=4 |issue=3 |pages=1–2}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[গদা]], যাঠী, কটাৰী আৰু [[উৰুমী]] অন্যতম।{{sfnp|Zarrilli|1979}} === প্ৰশিক্ষণ ভূমি === [[File:Kalari poothara pooja - cropped.jpg|thumb|upright=1.2|কালৰি পুথৰা: প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম কোণত থকা এটা সৰু, ওপৰলৈ জোংগা, সাতটা খোপযুক্ত গাঁথনি। ই মানুহৰ শৰীৰৰ সাতটা চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিছুমান কালৰিত সাতটাৰ পৰিৱৰ্তে নটা খোপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://keralatourism.org|title=Kalari Poothara - the seven-tiered platform | Kalari Training | Kalaripayattu and Kerala|website=Kalaripayattu}}</ref>]] কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক ''[[কালৰি]]'' বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— [[বাস্তু শাস্ত্ৰ|''বাস্তু শাস্ত্ৰ'']]<ref name="MH">{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu |title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]] |year=2011 |location=Kottayam, Kerala|pages=21}}</ref> আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে। প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfnp|Zarrilli|1994}} আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ''ধাতু'' আৰু ''কোষ''ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে [[ভাগৱতী]] বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আবাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।<ref name="MH" /> কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে [[ভদ্ৰকালী]] বা [[ভাগৱতী]]।<ref>{{Cite news|last=Sebastian|first=Shevlin|date=9 March 2014|title=Warrior On The Stage|work=[[The New Indian Express]]|url=https://newindianexpress.com|access-date=1 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 June 2019|title=Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam|url=http://keralaculture.org|access-date=1 January 2021|website=Kerala Culture}}</ref> কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত [[তিলক]] লগায়।<ref name="KD"/> === প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক === কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।<ref>{{Cite news|last=Manoj|first=E. M.|date=3 October 2015|title=When Kalaripayattu dons new attire|work=[[The Hindu]]|url=https://thehindu.com|access-date=21 December 2020}}</ref> পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AK" /> === চুভাদু আৰু ভদিভু === দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও [[যোগ]], নৃত্য আৰু পৰিবেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।{{sfnp|Zarrilli|1998}} যিসকল [[কথাকলি]] নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Luijendijk 08">Luijendijk, D. H. (2008). ''[https://amazon.com Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art]'', Oprat, {{ISBN|978-1-4092-2626-0}}</ref> s5rshktt9xztqzh2jd57s81bgiblh00 622625 622624 2026-08-02T05:55:05Z AjayDas 12623 /* চুভাদু আৰু ভদিভু */ 622625 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পিছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰন নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰন নায়ৰে ১৯৩৭ চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰন নায়ৰৰ শিক্ষা সংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> == চৰ্চা == [[File:Urumi in Kalaripayattu.webm|thumb|upright=1|[[কোঝিকোড]]ৰ [[পেৰামব্ৰা]]ত গংগাধৰন গুৰুক্কলৰ দ্বাৰা কালৰিপায়াট্টুত [[উৰুমী]]ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰদৰ্শন। ১৮৯৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী এফ. ফচেটে এই একেখন কালৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল (যিখন তেতিয়া [[পায়্যোলী]]ত অৱস্থিত আছিল)। তেওঁ শত্ৰুক আঘাত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা 'ৱাট্টা' (ওট্টা) নামৰ এবিধ অস্ত্ৰৰ বিষয়ে লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এই কালৰিৰ এক নিজস্ব অস্ত্ৰ 'শৰীৰবাদী'ৰ ব্যৱহাৰো লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=S. R. D. |title=Kalaripayattu Vijnanakosham |year=2018 |publisher=Kairali Books |isbn=9789388087544 |page=212}}</ref>]] [[File:Kalaripayattu performance 3.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰদৰ্শন]] [[File:Kalaripayattu performance 1.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা]] === গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা === কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় ''[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]'' অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="KD">{{Cite news |last=Khullar |first=Gagan |date=25 June 2019 |title=The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi |work=[[The Hindu]] |url=https://thehindu.com |access-date=21 December 2020}}</ref> ব্যৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19}}</ref> === অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম === কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগীমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।{{sfnp|Zarrilli|1998}} কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।<ref name="KD" /><ref>{{Cite journal |last1=Francis |first1=Jibin |last2=Christadoss |first2=B. Beneson Thilager |date=April 2020 |title=An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala |url=http://bodhijournals.com |journal=Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science |volume=4 |issue=3 |pages=1–2}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[গদা]], যাঠী, কটাৰী আৰু [[উৰুমী]] অন্যতম।{{sfnp|Zarrilli|1979}} === প্ৰশিক্ষণ ভূমি === [[File:Kalari poothara pooja - cropped.jpg|thumb|upright=1.2|কালৰি পুথৰা: প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম কোণত থকা এটা সৰু, ওপৰলৈ জোংগা, সাতটা খোপযুক্ত গাঁথনি। ই মানুহৰ শৰীৰৰ সাতটা চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিছুমান কালৰিত সাতটাৰ পৰিৱৰ্তে নটা খোপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://keralatourism.org|title=Kalari Poothara - the seven-tiered platform | Kalari Training | Kalaripayattu and Kerala|website=Kalaripayattu}}</ref>]] কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক ''[[কালৰি]]'' বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— [[বাস্তু শাস্ত্ৰ|''বাস্তু শাস্ত্ৰ'']]<ref name="MH">{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu |title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]] |year=2011 |location=Kottayam, Kerala|pages=21}}</ref> আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে। প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfnp|Zarrilli|1994}} আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ''ধাতু'' আৰু ''কোষ''ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে [[ভাগৱতী]] বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আবাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।<ref name="MH" /> কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে [[ভদ্ৰকালী]] বা [[ভাগৱতী]]।<ref>{{Cite news|last=Sebastian|first=Shevlin|date=9 March 2014|title=Warrior On The Stage|work=[[The New Indian Express]]|url=https://newindianexpress.com|access-date=1 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 June 2019|title=Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam|url=http://keralaculture.org|access-date=1 January 2021|website=Kerala Culture}}</ref> কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত [[তিলক]] লগায়।<ref name="KD"/> === প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক === কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।<ref>{{Cite news|last=Manoj|first=E. M.|date=3 October 2015|title=When Kalaripayattu dons new attire|work=[[The Hindu]]|url=https://thehindu.com|access-date=21 December 2020}}</ref> পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AK" /> === চুভাদু আৰু ভদিভু === দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও [[যোগ]], নৃত্য আৰু পৰিবেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।{{sfnp|Zarrilli|1998}} যিসকল [[কথাকলি]] নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Luijendijk 08">Luijendijk, D. H. (2008). ''[https://amazon.com Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art]'', Oprat, {{ISBN|978-1-4092-2626-0}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ কৌশলসমূহ মূলতঃ খোজ (''চুভাদু'') আৰু ভংগীমা (''ভদিভু'')ৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web|title=Kalaripayattu|url=https://www.topendsports.com/sport/list/kalaripayattu.htm|access-date=2020-12-22|website=Topend Sports}}</ref> ''চুভাদু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'খোজ', যি হৈছে এই সমৰকলাৰ মৌলিক খোজসমূহ। ''ভদিভু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'ভংগীমা' বা স্থিতি, যি কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ আধাৰস্বৰূপ। এই ভংগীমাসমূহৰ নাম বিভিন্ন পশু-পক্ষীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে আঠটা ৰূপত উপস্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শৈলীসমূহ এটা পৰম্পৰাৰ পৰা আনটোলৈ যথেষ্ট পৃথক হয়। কেৱল এই ভংগীমাসমূহৰ নামেই সুকীয়া নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰয়োগ আৰু বাখ্যাও সংশ্লিষ্ট ''গুৰুক্কল'' আৰু ''কালৰি''ৰ পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সলনি হয়। প্ৰতিটো ভংগীমাৰে নিজস্ব শৈলী, সংমিশ্ৰণ আৰু কাৰ্যক্ষমতা থাকে। এই কৌশলসমূহ এটা শৈলীৰ পৰা আনটো শৈলীলৈ ভিন্ন হয়।{{sfnp|Zarrilli|1998}} === অভিযোজন === এগৰাকী কালৰি অনুশীলনকাৰীয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰত শত্ৰু পক্ষৰ পৰা নতুন যুদ্ধ কৌশলৰ মুখামুখি হ’বলগীয়া হ’ব পাৰে। তেনে পৰিস্থিতিত অনুশীলনকাৰীগৰাকীয়ে সেই নতুন কৌশলসমূহৰ পূৰ্বানুমান কৰা, তাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা আৰু সেইবোৰক প্ৰতিহত কৰাৰ উপায় শিকাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। এই বৈশিষ্ট্যটো বিশেষকৈ কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীত দেখা পোৱা যায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে [[তামিল জনগোষ্ঠী|তামিল]] সাম্ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধৰ সময়ত [[চিলাম্বম]]ৰ দৰে সমৰকলাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ এই শৈলীটোক সালসলনি কৰি উপযোগী কৰি তোলা হৈছিল। চিলাম্বম আছিল সেই সময়ৰ তামিল সৈনিকসকলে চৰ্চা কৰা অন্যতম প্ৰধান সমৰকলা। === মালিচ === মানৱ শৰীৰৰ বিষয়ে জ্ঞান অৰ্জন কৰাৰ ফলস্বৰূপে, ভাৰতীয় সমৰকলাবিদসকল পৰম্পৰাগত চিকিৎসা আৰু মালিচৰ ক্ষেত্ৰতো পাৰ্গত হৈ পৰিছিল। কালৰিপায়াট্টুৰ শিক্ষকসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৰীৰৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বা মাংসপেশীৰ আঘাতৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধি তেলেৰে মালিচ (''উঝিচিল'') কৰি দিয়ে। এনে ধৰণৰ মালিচক সাধাৰণতে ''থিৰুমল'' বুলি কোৱা হয় আৰু নমনীয়তা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা বিশেষ মালিচটোক ''কাচা থিৰুমল'' বুলি জনা যায়।<ref name="auto"/> == শৈলীসমূহ == কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতিটো শৈলী বা ''ৱাঝি''ৰ উদ্দেশ্য ভিন্ন হয়।{{refn|group=note|'হনুমান ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "হনুমানৰ পথ") হৈছে এনে এক শৈলী য’ত ক্ষিপ্ৰতা আৰু কাৰিকৰী প্ৰয়োগৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰ লগতে শত্ৰুক প্ৰতাৰণা কৰা বা পৰাস্ত কৰাৰ কেইবাটাও কৌশল ইয়াত থাকে। 'বালি ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "বালিৰ পথ") শত্ৰু পক্ষৰ কৌশলসমূহক তেওঁলোকৰ বিপৰুদ্ধেই এনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে যাতে সেয়া শত্ৰুৰ বাবেই বিপজ্জনক হৈ পৰে। 'ভীমন ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "ভীমৰ পথ") শৈলীত শাৰীৰিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ প্ৰধানকৈ কৰা হয়।<ref name="HA" />}} এই শৈলীসমূহ হৈছে বিভিন্ন গুৰুৱে সমৰকলাৰ প্ৰতি থকা নিজৰ বুজাবুজি অনুসৰি গ্ৰহণ আৰু সংশোধন কৰা ৰূপান্তৰ। পৰম্পৰাগত কালৰিপায়াট্টুত সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান শৈলীক স্বীকৃতি দিয়া হয়। যি অঞ্চলত এইসমূহ চৰ্চা কৰা হয়, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই ভাগ দুটা কৰা হৈছে — উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' আৰু দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি''।<ref>{{Cite web |title=About Kalaripayattu |url=https://kalaripayattuclass.com/about-kalaripayattu/ |access-date=2019-12-10 |website=Kalaripayattu Class |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/327016876 |doi=10.1177/2455929618773388|title=Exploring the Relevance of Cultural Resource Management: A Case Study of Kalaripayattu |year=2018 |last1=Vinodan |first1=A. |last2=Meera |first2=S. |journal=Journal of Heritage Management |volume=3 |issue=1 |pages=71–86 |s2cid=158232813}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.news18.com/news/india/kalaripayattu-to-have-a-mixed-syllabus-soon-463521.html |title=Kalaripayattu to have a mixed syllabus soon |date=9 April 2012}}</ref> এই দুয়োটা পদ্ধতিৰ নিজা নিজা শৈলী বা ''ৱাঝি'' (মালয়ালম অৰ্থ "পথ" বা "পদ্ধতি") যেনে— হনুমান ৱাঝি, ভীমন ৱাঝি আৰু বালি ৱাঝি আদিৰ মাজত লক্ষণীয় মিল দেখা পোৱা যায়।<ref name="HA">{{Cite book |last=John|first=Shaji K. |url=https://www.academia.edu/29708005|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19–20}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ [[মালাবাৰ উপকূল|মালাবাৰ]] অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়। ই আকৰ্ষণীয় তথা নমনীয় অংগ সঞ্চালন, গা বচাই দিয়া কৌশল, জাঁপ মৰা আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত। আনহাতে, কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত চৰ্চা কৰা হয়। ই খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ আৰু শৰীৰৰ মৰ্মস্থানত (প্ৰেছাৰ পইণ্ট) আঘাত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি কঠোৰ তথা প্ৰভাৱশালী কৌশল প্ৰদৰ্শনত পাৰ্গত।<ref>{{Cite web|last=Youseph|first=Ramon|date=2018-05-30|title=Martial Art of the Month: Kalaripayattu|url=https://kungfukingdom.com/martial-art-of-the-month-kalaripayattu/|access-date=2021-04-07|website=Kung-fu Kingdom|language=en-GB}}</ref> দুয়োটা পদ্ধতিতেই আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ধাৰণাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তৃতীয় এটা শৈলীও চৰ্চা কৰা হয়, যাক মধ্য শৈলী বা ''মধ্য কালৰি'' বুলি জনা যায়। কিন্তু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ শৈলীৰ তুলনাত ইয়াৰ চৰ্চা কমকৈ হয়।{{sfnp|Green|2001}}<ref>{{Cite book|last=Cruz|first=Edmund|url=https://books.google.com/books?id=OCJiDwAAQBAJ|title=Health, Longevity and the Martial Arts|publisher=Authorhouse|year=2018|isbn=9781546239796|location=|pages=}}</ref><ref>{{Cite book|last=Luijendijk|first=Dick|url=https://books.google.com/books?id=hISikpYZ9hYC|title=Kalarippayat|publisher=Lulu.com|date=July 2005|isbn=9781409226260|location=|pages=}}</ref> 'তুলুনাদন কালৰি' নামৰ কালৰিপায়াট্টুৰ এটা সৰু আঞ্চলিক শৈলীৰ উল্লেখ ভডক্কন পাট্টুকল আদি গ্ৰন্থত পোৱা যায়। কিন্তু ই প্ৰধানকৈ উত্তৰ কেৰালা আৰু দক্ষিণ কৰ্ণাটকৰ [[তুলু নাডু]] অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ। কেৰালাৰ কিছুমান অকলশৰীয়া অঞ্চলত আন কিছুমান সৰু আঞ্চলিক শৈলীও থকা বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই শৈলীসমূহ ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্লভ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে 'দ্ৰোণাম্বল্লী', 'ওডিমুৰাছেৰী', 'তুলু নাদান শৈৱ মুৰা' আৰু 'কায়্যাঙ্গালী'।<ref>{{Cite web |url=https://kalaripayattuclass.com/manoeuvre-tryst-with-kalaripayattu-veteran-sri-srd-prasad-gurukkal-of-bharat-kalari/ |title=Manoeuvre tryst with Kalaripayattu Veteran Sri SRD Prasad Gurukkal of Bharat Kalari |date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiavideo.org/kerala/arts/onathallu-marital-art--2985.php|title = Onathallu, Kayyankali, Martial art, Entertainment, Kerala, India, Video}}</ref> === উত্তৰ শৈলী === উত্তৰ শৈলীক ''ভডক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে কালৰিপায়াট্টুৰ "মূল" ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই পদ্ধতিত শাৰীৰিক নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Akundi |first=Sweta |date=30 July 2018 |title=The 'kalari' burner |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/the-kalari-burner/article24551272.ece |access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ মূল মন্ত্ৰ হৈছে 'মেই চকু হ’ব লাগে', অৰ্থাৎ "শৰীৰটোক চকুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা"। এই চৰ্চাসমূহ এককভাৱে আৰু একেলগে সংমিশ্ৰণ কৰি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ''মেইপায়াট্টু'' (কাৰাটেৰ কাটাৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা এটা ধাৰণা) শিকোৱা হয়। এইসমূহ হৈছে আক্ৰমণাত্মক আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশলৰ সৈতে নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ এক সংমিশ্ৰণ। অৱশ্যে প্ৰকৃত কৌশলসমূহ বহু পিছতহে শিকোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, গুৰুৰ শিক্ষাদানৰ পদ্ধতি অনুসৰি মেইপায়াট্টুৰ সংখ্যা ভিন্ন হ’ব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে চাৰিটা পৰ্যায়ত কৰা হয়— প্ৰথম পৰ্যায় হৈছে মেইপায়াট্টু (প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা), ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে 'কোলথাৰী' (কাঠৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা), 'অংগথাৰী' (ধাতুৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা) আৰু শেষত 'ভেৰুম কাই' (খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ)।<ref>{{Cite news|last=Anima|first=P.|date=30 May 2014|title=I am... Radhika M, Kalaripayattu Instructor|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/I-am...-Radhika-M-Kalaripayattu-Instructor/article11643987.ece|access-date=21 December 2020}}</ref> সাধাৰণতে, বেছিভাগ কালৰিতে ৩ ৰ পৰা ৬ মাহৰ ভিতৰত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰা হয়। কিছুমান কালৰিত বছৰত কেৱল এটা অস্ত্ৰ শিকাৰহে অনুমতি দিয়া হয়। দীঘল লাঠী আৰু চুটি লাঠীৰ যুদ্ধৰ পিছত লোহাৰ অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়। অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ কটাৰী আৰু তৰোৱালেৰে আৰম্ভ হয়, আৰু ইয়াৰ পিছত যাঠী চালনা শিকোৱা হয়। সকলো আধুনিক বিদ্যালয়তে বিশেষ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাত ধনু-কাঁড়ৰ ব্যৱহাৰ সচৰাচৰ আছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কৌশলসমূহ শিকোৱা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান ইয়াৰ শিক্ষা খুবেই কমকৈ দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.kerala.me/specialities/art-and-culture/kalaripayattu|title=Kalaripayattu {{!}} Art & Culture of Kerala |website=Kerala Tourist Information|language=en-US|access-date=2019-12-10}}</ref> === দক্ষিণ শৈলী === দক্ষিণ শৈলীক ''থেক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয় যে এইটো কালৰিপায়াট্টুৰ এনে এটা শৈলী যাক [[অগস্ত্য|অগস্ত্য মুনি]]য়ে পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰভাৱিত কৰিছিল। ই মূলত কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলীৰে এক ৰূপ, যাৰ ওপৰত চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সমৰকলা যেনে— [[ৱৰ্ম অতি]] বা [[আদিমুৰাই]]ৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপটোৰ সৈতে ৱৰ্ম অতিৰ লক্ষণীয় মিল থকাৰ পিছতো, উত্তৰ কালৰিপায়াট্টুৰ সৈতে থকা সাদৃশ্যৰ বাবে ইয়াক ৱৰ্ম অতিৰ পৰা এক সুকীয়া আৰু পৃথক সমৰকলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপ আৰু ৱৰ্ম অতিৰ মাজৰ এই সাদৃশ্য সম্ভৱতঃ ভৌগোলিক সান্নিধ্যৰ বাবে হৈছে। সেয়েহে কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীক কালৰিপায়াট্টু আৰু ৱৰ্ম অতিৰ এক সংমিশ্ৰণ বুলি ধৰা হয়। <ref>{{Cite book|last1=DeMarco|first1=Michael|url=https://books.google.com/books?id=d_cPEAAAQBAJ|title=Martial and Healing Traditions of India|last2=Zarrilli|last3=Nongmaithem|last4=Dipl|publisher=Independently Published|year=2020|isbn=9798694263177|pages=6|chapter=1|quote=The linguistic, social, religious, historical, technical and geographical differences briefly recounted above suggest that kalarippayattu and varma ati are closely related but distinct systems of martial practice. Historically, it is probable that the similarity between the two arts depended entirely on proximity, with the kalarippayattu styles and traditions of Malabar quite distinct from those of Tamil practitioners, while those in southern Kerala were not only similar to one another, but were probably mixed styles of practice.}}</ref> উত্তৰ শৈলীৰ তুলনাত কেৰালাত দক্ষিণ শৈলীৰ চৰ্চা কমকৈ কৰা হয়। তথাপিও ইয়াক পৰশুৰাম আৰু অগস্ত্য মুনি দুয়োগৰাকীৰে শিক্ষাৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। এই শৈলীটো মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ অংশৰ কিছুমান অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়, বিশেষকৈ [[কন্যাকুমাৰী]]ৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰত।{{Citation needed|date=April 2021}} দক্ষিণ শৈলীৰ বহুতো চৰ্চা উত্তৰ শৈলীৰ সৈতে একে। কিন্তু ই প্ৰকৃতিগতভাৱে অধিক আক্ৰমণাত্মক আৰু যুদ্ধমুখী। উত্তৰ শৈলীৰ দৰে শৰীৰৰ নমনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ, জোৰদাৰ প্ৰহাৰৰ কৌশল আৰু ভৰিৰ সঞ্চালনৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=21 December 2020|title=Kalari makes its first move Down Under|work=The Indian Sun|url=https://www.theindiansun.com.au/2014/08/11/kalari-makes-first-move/|access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ 'চুভাদু'ৰ পৰা আৰম্ভ হয়। চুভাদু হৈছে [[মুৱায় থাই]] আৰু [[জুডো]]ৰ দৰে বিভিন্ন যুদ্ধ কৌশলৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref name="EK" /> ইয়াৰ ঠিক পিছতে প্ৰশিক্ষণৰ অংশ হিচাপে সংগীৰ সৈতে মুখামুখি যুঁজ (স্পাৰিং) আৰম্ভ কৰা হয়। এই পূৰ্ব-নিৰ্ধাৰিত কৌশলসমূহ বাৰে বাৰে অভ্যাস কৰা হয়। খালী হাতৰ যুদ্ধত মৌলিক পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাৰ পিছত সৰু লাঠীৰে অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়। সৰু লাঠীৰ প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে দুজন যোদ্ধা লগ লাগি লাঠী বা কটাৰীৰে কৰে। এইসমূহ মূলতঃ প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশল। দুয়োগৰাকী যোদ্ধাৰ ওচৰত একে অস্ত্ৰ থকা যুদ্ধ কৌশলসমূহৰ ভিতৰত দীঘল লাঠী, তৰোৱাল আদিৰ স্পাৰিং অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই প্ৰশিক্ষণৰ সময়ছোৱাত খালী হাতৰ যুদ্ধৰ কৌশলসমূহো উন্নত কৰা হয়। ছাত্ৰজনে অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁক 'মৰ্ম' স্থান (শৰীৰৰ মৰ্মস্থান বা প্ৰেছাৰ পইণ্ট) সম্পৰ্কীয় অলপ জ্ঞান দিয়া হয়, যদিহে ''গুৰুক্কল'' বা শিক্ষকে তাক উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|title=Agasthya Kalari – for Siddha Treatments, Kalari Marma Treatments and offers training in Kalari strictly based on ancient scripts – located in Cochin, Kerala, India|website=Agasthya Bharatha Kalari|access-date=2019-12-10|archive-date=25 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125233034/http://www.agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|url-status=dead}}</ref> == মৰ্মশাস্ত্ৰম – মৰ্মস্থানত আঘাত == দাবী কৰা হয় যে অভিজ্ঞ কালৰি যোদ্ধাসকলে শত্ৰুৰ শৰীৰৰ সঠিক 'মৰ্মম' (মৰ্মস্থান বা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দু)ত কেৱল আঘাত কৰিয়েই তেওঁলোকক নিষ্ক্ৰিয় বা হত্যা কৰিব পাৰিছিল। এই কৌশলটো কেৱল আটাইতকৈ ভদ্ৰ আৰু বিশ্বাসী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলকহে শিকোৱা হয়, যাতে ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ নহয়। 'মৰ্মশাস্ত্ৰম'ত মৰ্মস্থানৰ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু ইয়াক মৰ্ম চিকিৎসাৰ (''মৰ্মচিকিৎসা'') বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Marma Therapy |website=National Health Portal of India|url=https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|access-date=2020-12-22|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027234126/https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|url-status=dead}}</ref> মৰ্ম চিকিৎসাৰ এই পদ্ধতিটো [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ লগতে [[সিদ্ধ চিকিৎসা]] পদ্ধতিৰ পৰা আহিছে। অৱশ্যে কালৰিপায়াট্টুৰ সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে কোনো নিৰপেক্ষ লোকৰ ওপৰত এই মৰ্ম কৌশলসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে সদায় প্ৰমাণযোগ্য ফলাফল পোৱা নাযায়।{{Citation needed|date=February 2021}} মৰ্মৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ [[ঋগ্বেদ]]ত পোৱা যায়। তাত কোৱা হৈছে যে [[ইন্দ্ৰ]]ই [[বৃত্ৰ]]ৰ 'মৰ্মম' স্থানত [[বজ্ৰ]]ৰে আঘাত কৰি তেওঁক পৰাস্ত কৰিছিল। মৰ্মৰ উল্লেখ [[অথৰ্ববেদ]]তো পোৱা যায়।<ref>Subhash Ranade (1993). ''Natural Healing Through Ayurveda'' (p. 161). Passage Press. Utah USA.</ref> বৈদিক আৰু মহাকাব্যসমূহৰ উৎসত শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুবোৰৰ এনে বহুতো উল্লেখ থকাটোৱে এই কথা নিশ্চিত কৰে যে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সমৰকলাবিদসকলে মৰ্মস্থানত আক্ৰমণ বা প্ৰতিৰক্ষা কৰাৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু ইয়াৰ অভ্যাসো কৰিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} [[সুশ্ৰুত| সুশ্ৰুতে]](আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকা) তেওঁৰ 'সুশ্ৰুত সংহিতা'ত মানৱ শৰীৰৰ ১০৭টা মৰ্মস্থান চিনাক্ত আৰু সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।<ref>G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). ''Anatomical and Obstetrical Considerations in Ancient Indian Surgery Based on Sarira-Sthana of Susruta Samhita''.</ref> এই ১০৭টা বিন্দুৰ মধ্যে ৬৪টা বিন্দুক এনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল যে তাত ঘোছা বা লাঠীৰে সঠিকভাৱে আঘাত কৰিলে মানুহৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে।<ref name="Svinth">J. R. Svinth (2002). [http://ejmas.com/kronos "A Chronological History of the Martial Arts and Combative Sports"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228093034/http://ejmas.com/kronos/ |date=28 December 2010 }} ''Electronic Journals of Martial Arts and Sciences''.</ref> সুশ্ৰুতৰ কৰ্মৰাজিয়েই চিকিৎসাবিদ্যাৰ শাখা [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ ভিত্তি গঠন কৰিছিল। ইয়াক ভাৰতৰ বিভিন্ন সমৰকলাৰ (যেনে— ৱৰ্ম কলাই আৰু মৰ্ম আদি) সৈতে একেলগে শিকোৱা হৈছিল য’ত শৰীৰৰ মৰ্মস্থানসমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। == প্ৰশাসন == ভাৰতত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অৱস্থিত ইণ্ডিয়ান কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন (IKF) কালৰিপায়াট্টুৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিচালনা সমিতি। এই সমিতিক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ [[যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়| যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়ে]] স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। ই ২০১৫ চনত এটা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন হিচাপে সংযোগ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Kalaripayattu eyes Olympics berth|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kalaripayattu-eyes-olympics-berth/article8634888.ece|access-date=19 November 2020|work=[[The Hindu]]|date=23 May 2016}}</ref> [[কোঝিকোড]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া (KFI) হৈছে কালৰিপায়াট্টুৰ আন এখন পৰিচালনা সমিতি, যাক [[ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থা]]ই স্বীকৃতি দিছে।<ref name="ranking">{{cite news|author=Express Features|title=Kacha Grading System to be introduced for Kalaripayattu|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2013/jul/15/kacha-grading-system-to-be-introduced-for-kalaripayattu-496837.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=15 July 2013}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ কেৰালা কালৰিপায়াট্টু এছ’চিয়েচন (KKA) হৈছে এই সমৰকলাৰ আন এক পৰিচালনা গোট, যাক কেৰালা ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া পৰিষদে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{cite news|author=Express News Service|title=Kalari Training by Fake Bodies Alleged|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/jun/30/kalari-training-by-fake-bodies-alleged-630393.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=30 June 2014}}</ref> == উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল == কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০–১৯৩৫), যাক কালৰিপায়াট্টুৰ "[[দ্ৰোণাচাৰ্য]]" বুলিও জনা যায়, চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰৰ এজন [[গুৰু]] আছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলক এনে এগৰাকী গুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় যিয়ে ৰাজ্যখনৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলৰ কেইবাজনো গুৰুৰ পৰা কালৰিপায়াট্টু শিকি ইয়াক [[কেৰালা]]ত সংৰক্ষিত কৰিছিল আৰু বিংশ শতিকালৈকে জীয়াই ৰাখিছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ বাবে ধনৰ যোগান ধৰিবলৈ নিজৰ মাটি আৰু সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি দিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="MW">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2018-10-04|title=Meet the Malabar warrior, S.R.D. Prasad Gurukkal|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/meet-the-malabar-warrior-kalarippayattu-exponent-srd-prasad-gurukkal/article25122777.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref><ref name="KK">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2011-02-10|title=King of Kalarippayattu|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/King-of-Kalarippayattu/article15285978.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref> চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ (১৯০৫–১৯৪৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলৰ ছাত্ৰ। তেওঁক জনপ্ৰিয়ভাৱে "CVN" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁৰ স্মৃতিতে সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ত চিভিএন কালৰি (CVN Kalaris) সমূহ গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ ফলত নিজ ৰাজ্যখনত কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান সম্ভৱ হৈছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি. শ্ৰীধৰন নায়ৰ (১৯০৯–১৯৮৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু শ্ৰী ভাৰত কালৰি (পূৰ্বতে ৰাজকুমাৰ কালৰি নামেৰে জনাজাত)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন কিতাপ লিখাৰ বাবে জনাজাত। ১৯৩৭ চনত প্ৰকাশিত মালয়ালম ভাষাত লিখিত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ 'কালৰিপায়াট্টু' আছিল এই সমৰকলাৰ ওপৰত লিখা প্ৰথমখন কিতাপ।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি 'কালৰিপায়াট্টু — এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' ৰচনা কৰিছিল। এই পুথিখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]<ref name="SF">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/magazine-37038134/the-sword-fighting-granny-showing-the-young-how-it-s-done|title = The sword-fighting granny|work = BBC News}}</ref><ref name="OD">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/meenakshi-amma-the-grand-old-dame-of-kalaripayattu/article25307782.ece|title=Meet Meenakshi Amma, the grand old dame of Kalaripayattu|newspaper=The Hindu|date=25 October 2018|last1=Sathyendran|first1=Nita}}</ref> আৰু চাভাঘাটৰ এজন গুৰু শংকৰ নাৰায়ণ মেনন চুন্দায়িলক<ref>{{Cite news|date=2022-01-26|title=An ambassador for Kalaripayattu worldwide|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/an-ambassador-for-kalaripayattu-worldwide/article38326385.ece|access-date=2022-01-28|issn=0971-751X}}</ref> [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে। == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == [[File:JasmineSimhalan-kalaripayatt-silamb.gif|right|সমৰকলাবিদ জেচমিন সিংহলনে 'মেইপায়াট্টু' প্ৰদৰ্শন কৰা দৃশ্য। |frame]] ভাৰতীয় গ্ৰাফিক নভেল 'ওডায়ন' আৰু 'ওডায়ন II – যুদ্ধম'ৰ নামভূমিকাত থকা চৰিত্ৰটো এজন কালৰিপায়াট্টু বিদ্যাত পাকৈত প্ৰতিশোধকামী যোদ্ধা। এই কাহিনীভাগ ১৬ শতিকাৰ সামন্ততান্ত্ৰিক [[কেৰালা]]ৰ পটভূমিত ৰচিত।<ref>{{cite news|last1=Chhibber|first1=Mini Anthikad|date=24 August 2014|title=An equal music|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/writer-suhas-sundar-and-artist-deepak-sharma-feel-they-work-better-as-a-team/article6345035.ece|access-date=20 November 2020}}</ref> টুনজ এনিমেচন ইণ্ডিয়াই [[কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক (ভাৰত)|কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা 'লিটল কালৰি ৱাৰিয়ৰ্ছ' নামৰ কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনৰ মূল চৰিত্ৰসমূহ হৈছে কালৰিপায়াট্টু অনুশীলনকাৰী। ২০১২ চনৰ ভাৰতীয় এনিমেটেড চলচ্চিত্ৰ 'অৰ্জুন: দ্য ৱাৰিয়ৰ প্ৰিন্স'তো কালৰিপায়াট্টু দেখুওৱা হৈছে। [[ভাৰতীয় পৌৰাণিক কাহিনী]]ৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় ৰোল-প্লেয়িং গেম 'অশ্বত্থামা – দ্য ইমৰ্টেল'ৰ যুদ্ধৰ দৃশ্যসমূহ কালৰিপায়াট্টুৰ সহায়ত সজোৱা হৈছিল। ইয়াত প্ৰকৃত কালৰিপায়াট্টু গুৰুসকলৰ অংগ সঞ্চালনসমূহ [[মোচন কেপচাৰ]] প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে গেমটোত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আমেৰিকান এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক 'ষ্টিভেন ইউনিভাৰ্ছ' (Steven Universe) ৰ 'কনি মহেশ্বৰন' চৰিত্ৰটোৰ যুঁজৰ শৈলী হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাৰতীয় ভিডিঅ' গেমৰ উপৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গেমসমূহৰ চৰিত্ৰয়ো কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে— 'চৌলকেলিবাৰ' (Soulcalibur) শৃংখলাৰ 'ভল্ডো', 'ডেথ বেটেল'ৰ 'অসুৰ' আদি। জাপানী [[মাংগা]] টিভি ধাৰাবাহিক 'কেনইচি: দ্য মাইটিয়েষ্ট ডিচাইপল'ত চাইৰিল ৰহমান, ইথান ষ্টেনলি আৰু শ্বো কানূৰ চৰিত্ৰই এই শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="cartoons">{{cite news|last=Nair|first=Shreejaya|title=Comics go the Kalari way |url=https://www.deccanchronicle.com/150911/lifestyle-offbeat/article/comics-go-kalari-way|access-date=20 November 2020|work=[[Deccan Chronicle]]|date=12 September 2015}}</ref> ২০১৯ চনত জাপানী মাংগা 'আগাৰি' (Agari) ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এজন ভাৰতীয় মূলৰ চৰিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত ৰবি নামৰ এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰুক মূল চৰিত্ৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite news|author=TNN|date=25 May 2019|title=Kalaripayattu warrior Ravi to be the first Indian character in Manga comic|work=[[The Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/kalaripayattu-warrior-ravi-to-be-first-indian-character-in-manga-comic/articleshow/68552880.cms|access-date=19 November 2020}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বিষয়ত আটাইতকৈ পুৰণি আৰু জনাজাত তথ্যচিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এখন হৈছে [[বিবিচি]]ৰ 'দ্য ৱে অৱ দ্য ৱাৰিয়ৰ' (The Way of the Warrior)।<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/Dmt0WTZfKI0 Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20200129025454/https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0 Wayback Machine]: {{cite AV media| url = https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0| title = The Way of the Warrior: Kalari, The Indian Way | website=[[YouTube]]| date = 17 September 2011 }}</ref> 'ফাইট কুৱেষ্ট' (Fight Quest) ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণতো কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত তথ্যচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Fight Quest India (Kalarippayattu) |website=IMDb|date=26 September 2008|url=http://www.imdb.com/title/tt1298941/|access-date=2020-12-22}}</ref> === চলচ্চিত্ৰত === ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰত কালৰিপায়াট্টু প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। তাৰে কেইখনমান হ’ল: {{colbegin}} *''থাচোলী ওথেনান'' (১৯৬৪) *''[[আৰোমালুন্নী]]'' (১৯৭২) *''[[অন্দানোন্দু কালাদাল্লী]]'' ([[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]) (১৯৭৮) *''[[চিলাম্বু]]'' (১৯৮৬) *''[[অৰু ভডক্কন বীৰগাথা]]'' (১৯৮৯) *''[[কাল্লন কাপ্পালিল তেন্নে]]'' (১৯৯১) *''[[থাচোলী ভাৰ্গীছ চেকাভাৰ]]'' (১৯৯৫) *''[[অশোকা (চলচ্চিত্ৰ)|অশোকা]]'' (২০০১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) *''[[দ্য মিথ]]'' (২০০৫) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[দ্য লাষ্ট লেজিয়ন]]'' (২০০৭) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা (চলচ্চিত্ৰ)|কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা]]'' (২০০৯) *''[[মানসাৰা (চলচ্চিত্ৰ)|মানসাৰা]]'' (২০১০) ([[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]) * ''[[উৰুমী (চলচ্চিত্ৰ)|উৰুমী]]'' (২০১১) * ''[[কমাণ্ডো (২০১৩ চলচ্চিত্ৰ)|কমাণ্ডো]]'' (২০১৩) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাজীৰাও মস্তানী]]'' (২০১৫) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাঘী (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বাঘী]]'' (২০১৬) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বীৰম (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বীৰম]]'' (২০১৬) * ''[[পদ্মাৱত (চলচ্চিত্ৰ)|পদ্মাৱত]]'' (২০১৮) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[কায়ামকুলাম কোচুন্নী (২০১৮ চলচ্চিত্ৰ)|কায়ামকুলাম কোচুন্নী]]'' (২০১৮) * ''[[জংলী (২০১৯ চলচ্চিত্ৰ)|জংলী]]'' (২০১৯) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[অথীৰন]]'' (২০Valid) * ''[[সনক]]'' (২০২১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[স্পাইডাৰ-মেন: এক্ৰছ দ্য স্পাইডাৰ-ভাৰ্ছ]]'' (২০২৩) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) * ''[[এআৰএম (চলচ্চিত্ৰ)|অজয়ন্তে ৰন্দম মোষনম]]'' (২০২৪) * ''[[পৰম সুন্দৰী (চলচ্চিত্ৰ)]]'' (২০২৫) {{colend}} ==টোকা== {{reflist|group=note|35em|refs= <!-- P --> <!-- "Parashurama" --> {{refn|group=note|name="Parashurama"|পৰশুৰাম: * {{harvtxt|Green|2001|p=225}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, কেৰালাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা যোদ্ধা-মুনি পৰশুৰামক প্ৰথম কালৰি আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী শিক্ষক পৰিয়ালসমূহৰ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়া হয়।" * {{harvtxt|Zarrilli|1998|p=31}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, পৰশুৰামক এই সমৰকলা আৰু প্ৰথম কালৰিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।"}} }} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == উৎসসমূহ == {{refbegin}} <!-- A --> * {{cite journal | last1=Arafath | first1=P. K. Yasser | title=The Nadapuram Enigma a History of Violence and Communalism in North Malabar (1957–2015) | journal=Economic and Political Weekly | volume=51 | issue=15 | date=9 April 2016 | url=https://www.academia.edu/24354760 }}<!-- G --> * {{cite book| last =Green | first =Thomas A. | year =2001 | title =Martial Arts of the World: A–Q | publisher =ABC-CLIO | isbn =9781576071502 | url =https://books.google.com/books?id=v32oHSE5t6cC}}<!-- M --> * {{Cite book | last =Menon | first=A. Sreedhara | date =4 March 2011 | title =Kerala History and its Makers | publisher =D. C. Books | isbn =978-81-264-3782-5 | language =en | url =https://books.google.com/books?id=wnAjqjhc1VcC | access-date =10 October 2021}}<!-- S --> * {{Cite book | last =Shaji | first =John K. | year =2011 | title =Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala | publisher=Published by the author | url =https://www.academia.edu/29708005}}<!-- W --> * {{cite book|last=Wollok|first=Jenniffer G.|year=2011|title=Rethinking Chivalry and Courtly Love|publisher=ABC Publishing|isbn=9780275984885|page=250|language=English|url=https://books.google.com/books?id=orTn7RpmyZIC&dq=thiyyas+martial+arts&pg=PA250|access-date=18 January 2022}}<!-- Z --> * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1979 | title =Kalarippayatt, Martial Art of Kerala | journal =The Drama Review | volume =23 | issue =2 | pages =113–124 | doi =10.2307/1145220 | jstor =1145220 | url =https://www.cambridge.org/core/journals/the-drama-review-tdr/article/abs/kalarippayatt-martial-art-of-kerala/3A948AB69C08CF861B11679A51F7DA06 | url-access =subscription }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1992 | title =To Heal and/or To Harm: The Vital Spots (Marmmam/Varmam) in Two South Indian Martial Traditions Part I: Focus on Kerala's Kalarippayattu | journal =[[Journal of Asian Martial Arts]] | volume =1 | issue =1 | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1994 | title =A South Indian Martial art and the Yoga and Ayurvedic Paradigms | journal =Journal of Asian Martial Arts | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | archive-date =16 September 2008 | access-date =23 February 2023 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080916172804/https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | url-status =dead }}{{issue needed|date=June 2025}} * {{cite book | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1998 | title =When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses, and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art | publisher =Oxford University Press | isbn =9780195639407 | url =https://books.google.com/books?id=EP6BAAAAMAAJ }} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == * Balakrsnan, Pi (1995) ''Kalarippayattu: The ancient martial art of Kerala'', C. V. Govindankutty Nair Gurukka 1995, {{ASIN|B0006F9ONS}} * Denaud, Patrick (1996) ''Kalaripayat'', Budostore, {{ISBN|2-908580-62-4}} * Elgood, Robert (2005), ''Hindu Arms and Ritual: Arms and Armour from India 1400-1865'', Eburon, {{ISBN|90-5972-020-2}} * Zarrilli, Phillip B. (1992) "[https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html To Heal and/or To Harm: The Vital Spots in Two South Indian Martial Traditions]" * Zarrilli, Phillip B. (1993), "[https://web.archive.org/web/20070628182657/http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu]"'', Journal of Asian Martial Arts'' == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Kalarippayattu| কালৰিপায়াট্টু}} * [https://web.archive.org/web/20171027154055/http://prd.kerala.gov.in/kalarippayatu.htm Kalarippayattu - one of the oldest martial arts], কেৰালা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট (Wayback Machineৰ কপি) * [https://youtube.com/@ParasuramaKalari?si=APJlGs0Sqrm24Js0 Fundamentals of Kalaripayattu Video Series] h9w27af7h8nk4pr3hk6f8pervjmcsvh 622626 622625 2026-08-02T05:55:36Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 622626 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পিছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰন নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰন নায়ৰে ১৯৩৭ চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰন নায়ৰৰ শিক্ষা সংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> == চৰ্চা == [[File:Urumi in Kalaripayattu.webm|thumb|upright=1|[[কোঝিকোড]]ৰ [[পেৰামব্ৰা]]ত গংগাধৰন গুৰুক্কলৰ দ্বাৰা কালৰিপায়াট্টুত [[উৰুমী]]ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰদৰ্শন। ১৮৯৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী এফ. ফচেটে এই একেখন কালৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল (যিখন তেতিয়া [[পায়্যোলী]]ত অৱস্থিত আছিল)। তেওঁ শত্ৰুক আঘাত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা 'ৱাট্টা' (ওট্টা) নামৰ এবিধ অস্ত্ৰৰ বিষয়ে লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এই কালৰিৰ এক নিজস্ব অস্ত্ৰ 'শৰীৰবাদী'ৰ ব্যৱহাৰো লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=S. R. D. |title=Kalaripayattu Vijnanakosham |year=2018 |publisher=Kairali Books |isbn=9789388087544 |page=212}}</ref>]] [[File:Kalaripayattu performance 3.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰদৰ্শন]] [[File:Kalaripayattu performance 1.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা]] === গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা === কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় ''[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]'' অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="KD">{{Cite news |last=Khullar |first=Gagan |date=25 June 2019 |title=The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi |work=[[The Hindu]] |url=https://thehindu.com |access-date=21 December 2020}}</ref> ব্যৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19}}</ref> === অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম === কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগীমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।{{sfnp|Zarrilli|1998}} কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।<ref name="KD" /><ref>{{Cite journal |last1=Francis |first1=Jibin |last2=Christadoss |first2=B. Beneson Thilager |date=April 2020 |title=An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala |url=http://bodhijournals.com |journal=Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science |volume=4 |issue=3 |pages=1–2}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[গদা]], যাঠী, কটাৰী আৰু [[উৰুমী]] অন্যতম।{{sfnp|Zarrilli|1979}} === প্ৰশিক্ষণ ভূমি === [[File:Kalari poothara pooja - cropped.jpg|thumb|upright=1.2|কালৰি পুথৰা: প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম কোণত থকা এটা সৰু, ওপৰলৈ জোংগা, সাতটা খোপযুক্ত গাঁথনি। ই মানুহৰ শৰীৰৰ সাতটা চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিছুমান কালৰিত সাতটাৰ পৰিৱৰ্তে নটা খোপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://keralatourism.org|title=Kalari Poothara - the seven-tiered platform | Kalari Training | Kalaripayattu and Kerala|website=Kalaripayattu}}</ref>]] কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক ''[[কালৰি]]'' বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— [[বাস্তু শাস্ত্ৰ|''বাস্তু শাস্ত্ৰ'']]<ref name="MH">{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu |title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]] |year=2011 |location=Kottayam, Kerala|pages=21}}</ref> আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে। প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfnp|Zarrilli|1994}} আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ''ধাতু'' আৰু ''কোষ''ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে [[ভাগৱতী]] বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আবাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।<ref name="MH" /> কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে [[ভদ্ৰকালী]] বা [[ভাগৱতী]]।<ref>{{Cite news|last=Sebastian|first=Shevlin|date=9 March 2014|title=Warrior On The Stage|work=[[The New Indian Express]]|url=https://newindianexpress.com|access-date=1 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 June 2019|title=Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam|url=http://keralaculture.org|access-date=1 January 2021|website=Kerala Culture}}</ref> কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত [[তিলক]] লগায়।<ref name="KD"/> === প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক === কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।<ref>{{Cite news|last=Manoj|first=E. M.|date=3 October 2015|title=When Kalaripayattu dons new attire|work=[[The Hindu]]|url=https://thehindu.com|access-date=21 December 2020}}</ref> পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AK" /> === চুভাদু আৰু ভদিভু === দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও [[যোগ]], নৃত্য আৰু পৰিবেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।{{sfnp|Zarrilli|1998}} যিসকল [[কথাকলি]] নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Luijendijk 08">Luijendijk, D. H. (2008). ''[https://amazon.com Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art]'', Oprat, {{ISBN|978-1-4092-2626-0}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ কৌশলসমূহ মূলতঃ খোজ (''চুভাদু'') আৰু ভংগীমা (''ভদিভু'')ৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web|title=Kalaripayattu|url=https://www.topendsports.com/sport/list/kalaripayattu.htm|access-date=2020-12-22|website=Topend Sports}}</ref> ''চুভাদু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'খোজ', যি হৈছে এই সমৰকলাৰ মৌলিক খোজসমূহ। ''ভদিভু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'ভংগীমা' বা স্থিতি, যি কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ আধাৰস্বৰূপ। এই ভংগীমাসমূহৰ নাম বিভিন্ন পশু-পক্ষীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে আঠটা ৰূপত উপস্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শৈলীসমূহ এটা পৰম্পৰাৰ পৰা আনটোলৈ যথেষ্ট পৃথক হয়। কেৱল এই ভংগীমাসমূহৰ নামেই সুকীয়া নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰয়োগ আৰু বাখ্যাও সংশ্লিষ্ট ''গুৰুক্কল'' আৰু ''কালৰি''ৰ পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সলনি হয়। প্ৰতিটো ভংগীমাৰে নিজস্ব শৈলী, সংমিশ্ৰণ আৰু কাৰ্যক্ষমতা থাকে। এই কৌশলসমূহ এটা শৈলীৰ পৰা আনটো শৈলীলৈ ভিন্ন হয়।{{sfnp|Zarrilli|1998}} === অভিযোজন === এগৰাকী কালৰি অনুশীলনকাৰীয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰত শত্ৰু পক্ষৰ পৰা নতুন যুদ্ধ কৌশলৰ মুখামুখি হ’বলগীয়া হ’ব পাৰে। তেনে পৰিস্থিতিত অনুশীলনকাৰীগৰাকীয়ে সেই নতুন কৌশলসমূহৰ পূৰ্বানুমান কৰা, তাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা আৰু সেইবোৰক প্ৰতিহত কৰাৰ উপায় শিকাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। এই বৈশিষ্ট্যটো বিশেষকৈ কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীত দেখা পোৱা যায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে [[তামিল জনগোষ্ঠী|তামিল]] সাম্ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধৰ সময়ত [[চিলাম্বম]]ৰ দৰে সমৰকলাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ এই শৈলীটোক সালসলনি কৰি উপযোগী কৰি তোলা হৈছিল। চিলাম্বম আছিল সেই সময়ৰ তামিল সৈনিকসকলে চৰ্চা কৰা অন্যতম প্ৰধান সমৰকলা। === মালিচ === মানৱ শৰীৰৰ বিষয়ে জ্ঞান অৰ্জন কৰাৰ ফলস্বৰূপে, ভাৰতীয় সমৰকলাবিদসকল পৰম্পৰাগত চিকিৎসা আৰু মালিচৰ ক্ষেত্ৰতো পাৰ্গত হৈ পৰিছিল। কালৰিপায়াট্টুৰ শিক্ষকসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৰীৰৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বা মাংসপেশীৰ আঘাতৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধি তেলেৰে মালিচ (''উঝিচিল'') কৰি দিয়ে। এনে ধৰণৰ মালিচক সাধাৰণতে ''থিৰুমল'' বুলি কোৱা হয় আৰু নমনীয়তা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা বিশেষ মালিচটোক ''কাচা থিৰুমল'' বুলি জনা যায়।<ref name="auto"/> == শৈলীসমূহ == কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতিটো শৈলী বা ''ৱাঝি''ৰ উদ্দেশ্য ভিন্ন হয়।{{refn|group=note|'হনুমান ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "হনুমানৰ পথ") হৈছে এনে এক শৈলী য’ত ক্ষিপ্ৰতা আৰু কাৰিকৰী প্ৰয়োগৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰ লগতে শত্ৰুক প্ৰতাৰণা কৰা বা পৰাস্ত কৰাৰ কেইবাটাও কৌশল ইয়াত থাকে। 'বালি ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "বালিৰ পথ") শত্ৰু পক্ষৰ কৌশলসমূহক তেওঁলোকৰ বিপৰুদ্ধেই এনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে যাতে সেয়া শত্ৰুৰ বাবেই বিপজ্জনক হৈ পৰে। 'ভীমন ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "ভীমৰ পথ") শৈলীত শাৰীৰিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ প্ৰধানকৈ কৰা হয়।<ref name="HA" />}} এই শৈলীসমূহ হৈছে বিভিন্ন গুৰুৱে সমৰকলাৰ প্ৰতি থকা নিজৰ বুজাবুজি অনুসৰি গ্ৰহণ আৰু সংশোধন কৰা ৰূপান্তৰ। পৰম্পৰাগত কালৰিপায়াট্টুত সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান শৈলীক স্বীকৃতি দিয়া হয়। যি অঞ্চলত এইসমূহ চৰ্চা কৰা হয়, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই ভাগ দুটা কৰা হৈছে — উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' আৰু দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি''।<ref>{{Cite web |title=About Kalaripayattu |url=https://kalaripayattuclass.com/about-kalaripayattu/ |access-date=2019-12-10 |website=Kalaripayattu Class |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/327016876 |doi=10.1177/2455929618773388|title=Exploring the Relevance of Cultural Resource Management: A Case Study of Kalaripayattu |year=2018 |last1=Vinodan |first1=A. |last2=Meera |first2=S. |journal=Journal of Heritage Management |volume=3 |issue=1 |pages=71–86 |s2cid=158232813}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.news18.com/news/india/kalaripayattu-to-have-a-mixed-syllabus-soon-463521.html |title=Kalaripayattu to have a mixed syllabus soon |date=9 April 2012}}</ref> এই দুয়োটা পদ্ধতিৰ নিজা নিজা শৈলী বা ''ৱাঝি'' (মালয়ালম অৰ্থ "পথ" বা "পদ্ধতি") যেনে— হনুমান ৱাঝি, ভীমন ৱাঝি আৰু বালি ৱাঝি আদিৰ মাজত লক্ষণীয় মিল দেখা পোৱা যায়।<ref name="HA">{{Cite book |last=John|first=Shaji K. |url=https://www.academia.edu/29708005|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19–20}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ [[মালাবাৰ উপকূল|মালাবাৰ]] অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়। ই আকৰ্ষণীয় তথা নমনীয় অংগ সঞ্চালন, গা বচাই দিয়া কৌশল, জাঁপ মৰা আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত। আনহাতে, কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত চৰ্চা কৰা হয়। ই খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ আৰু শৰীৰৰ মৰ্মস্থানত (প্ৰেছাৰ পইণ্ট) আঘাত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি কঠোৰ তথা প্ৰভাৱশালী কৌশল প্ৰদৰ্শনত পাৰ্গত।<ref>{{Cite web|last=Youseph|first=Ramon|date=2018-05-30|title=Martial Art of the Month: Kalaripayattu|url=https://kungfukingdom.com/martial-art-of-the-month-kalaripayattu/|access-date=2021-04-07|website=Kung-fu Kingdom|language=en-GB}}</ref> দুয়োটা পদ্ধতিতেই আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ধাৰণাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তৃতীয় এটা শৈলীও চৰ্চা কৰা হয়, যাক মধ্য শৈলী বা ''মধ্য কালৰি'' বুলি জনা যায়। কিন্তু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ শৈলীৰ তুলনাত ইয়াৰ চৰ্চা কমকৈ হয়।{{sfnp|Green|2001}}<ref>{{Cite book|last=Cruz|first=Edmund|url=https://books.google.com/books?id=OCJiDwAAQBAJ|title=Health, Longevity and the Martial Arts|publisher=Authorhouse|year=2018|isbn=9781546239796|location=|pages=}}</ref><ref>{{Cite book|last=Luijendijk|first=Dick|url=https://books.google.com/books?id=hISikpYZ9hYC|title=Kalarippayat|publisher=Lulu.com|date=July 2005|isbn=9781409226260|location=|pages=}}</ref> 'তুলুনাদন কালৰি' নামৰ কালৰিপায়াট্টুৰ এটা সৰু আঞ্চলিক শৈলীৰ উল্লেখ ভডক্কন পাট্টুকল আদি গ্ৰন্থত পোৱা যায়। কিন্তু ই প্ৰধানকৈ উত্তৰ কেৰালা আৰু দক্ষিণ কৰ্ণাটকৰ [[তুলু নাডু]] অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ। কেৰালাৰ কিছুমান অকলশৰীয়া অঞ্চলত আন কিছুমান সৰু আঞ্চলিক শৈলীও থকা বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই শৈলীসমূহ ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্লভ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে 'দ্ৰোণাম্বল্লী', 'ওডিমুৰাছেৰী', 'তুলু নাদান শৈৱ মুৰা' আৰু 'কায়্যাঙ্গালী'।<ref>{{Cite web |url=https://kalaripayattuclass.com/manoeuvre-tryst-with-kalaripayattu-veteran-sri-srd-prasad-gurukkal-of-bharat-kalari/ |title=Manoeuvre tryst with Kalaripayattu Veteran Sri SRD Prasad Gurukkal of Bharat Kalari |date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiavideo.org/kerala/arts/onathallu-marital-art--2985.php|title = Onathallu, Kayyankali, Martial art, Entertainment, Kerala, India, Video}}</ref> === উত্তৰ শৈলী === উত্তৰ শৈলীক ''ভডক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে কালৰিপায়াট্টুৰ "মূল" ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই পদ্ধতিত শাৰীৰিক নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Akundi |first=Sweta |date=30 July 2018 |title=The 'kalari' burner |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/the-kalari-burner/article24551272.ece |access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ মূল মন্ত্ৰ হৈছে 'মেই চকু হ’ব লাগে', অৰ্থাৎ "শৰীৰটোক চকুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা"। এই চৰ্চাসমূহ এককভাৱে আৰু একেলগে সংমিশ্ৰণ কৰি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ''মেইপায়াট্টু'' (কাৰাটেৰ কাটাৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা এটা ধাৰণা) শিকোৱা হয়। এইসমূহ হৈছে আক্ৰমণাত্মক আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশলৰ সৈতে নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ এক সংমিশ্ৰণ। অৱশ্যে প্ৰকৃত কৌশলসমূহ বহু পিছতহে শিকোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, গুৰুৰ শিক্ষাদানৰ পদ্ধতি অনুসৰি মেইপায়াট্টুৰ সংখ্যা ভিন্ন হ’ব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে চাৰিটা পৰ্যায়ত কৰা হয়— প্ৰথম পৰ্যায় হৈছে মেইপায়াট্টু (প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা), ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে 'কোলথাৰী' (কাঠৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা), 'অংগথাৰী' (ধাতুৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা) আৰু শেষত 'ভেৰুম কাই' (খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ)।<ref>{{Cite news|last=Anima|first=P.|date=30 May 2014|title=I am... Radhika M, Kalaripayattu Instructor|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/I-am...-Radhika-M-Kalaripayattu-Instructor/article11643987.ece|access-date=21 December 2020}}</ref> সাধাৰণতে, বেছিভাগ কালৰিতে ৩ ৰ পৰা ৬ মাহৰ ভিতৰত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰা হয়। কিছুমান কালৰিত বছৰত কেৱল এটা অস্ত্ৰ শিকাৰহে অনুমতি দিয়া হয়। দীঘল লাঠী আৰু চুটি লাঠীৰ যুদ্ধৰ পিছত লোহাৰ অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়। অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ কটাৰী আৰু তৰোৱালেৰে আৰম্ভ হয়, আৰু ইয়াৰ পিছত যাঠী চালনা শিকোৱা হয়। সকলো আধুনিক বিদ্যালয়তে বিশেষ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাত ধনু-কাঁড়ৰ ব্যৱহাৰ সচৰাচৰ আছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কৌশলসমূহ শিকোৱা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান ইয়াৰ শিক্ষা খুবেই কমকৈ দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.kerala.me/specialities/art-and-culture/kalaripayattu|title=Kalaripayattu {{!}} Art & Culture of Kerala |website=Kerala Tourist Information|language=en-US|access-date=2019-12-10}}</ref> === দক্ষিণ শৈলী === দক্ষিণ শৈলীক ''থেক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয় যে এইটো কালৰিপায়াট্টুৰ এনে এটা শৈলী যাক [[অগস্ত্য|অগস্ত্য মুনি]]য়ে পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰভাৱিত কৰিছিল। ই মূলত কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলীৰে এক ৰূপ, যাৰ ওপৰত চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সমৰকলা যেনে— [[ৱৰ্ম অতি]] বা [[আদিমুৰাই]]ৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপটোৰ সৈতে ৱৰ্ম অতিৰ লক্ষণীয় মিল থকাৰ পিছতো, উত্তৰ কালৰিপায়াট্টুৰ সৈতে থকা সাদৃশ্যৰ বাবে ইয়াক ৱৰ্ম অতিৰ পৰা এক সুকীয়া আৰু পৃথক সমৰকলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপ আৰু ৱৰ্ম অতিৰ মাজৰ এই সাদৃশ্য সম্ভৱতঃ ভৌগোলিক সান্নিধ্যৰ বাবে হৈছে। সেয়েহে কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীক কালৰিপায়াট্টু আৰু ৱৰ্ম অতিৰ এক সংমিশ্ৰণ বুলি ধৰা হয়। <ref>{{Cite book|last1=DeMarco|first1=Michael|url=https://books.google.com/books?id=d_cPEAAAQBAJ|title=Martial and Healing Traditions of India|last2=Zarrilli|last3=Nongmaithem|last4=Dipl|publisher=Independently Published|year=2020|isbn=9798694263177|pages=6|chapter=1|quote=The linguistic, social, religious, historical, technical and geographical differences briefly recounted above suggest that kalarippayattu and varma ati are closely related but distinct systems of martial practice. Historically, it is probable that the similarity between the two arts depended entirely on proximity, with the kalarippayattu styles and traditions of Malabar quite distinct from those of Tamil practitioners, while those in southern Kerala were not only similar to one another, but were probably mixed styles of practice.}}</ref> উত্তৰ শৈলীৰ তুলনাত কেৰালাত দক্ষিণ শৈলীৰ চৰ্চা কমকৈ কৰা হয়। তথাপিও ইয়াক পৰশুৰাম আৰু অগস্ত্য মুনি দুয়োগৰাকীৰে শিক্ষাৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। এই শৈলীটো মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ অংশৰ কিছুমান অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়, বিশেষকৈ [[কন্যাকুমাৰী]]ৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰত।{{Citation needed|date=April 2021}} দক্ষিণ শৈলীৰ বহুতো চৰ্চা উত্তৰ শৈলীৰ সৈতে একে। কিন্তু ই প্ৰকৃতিগতভাৱে অধিক আক্ৰমণাত্মক আৰু যুদ্ধমুখী। উত্তৰ শৈলীৰ দৰে শৰীৰৰ নমনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ, জোৰদাৰ প্ৰহাৰৰ কৌশল আৰু ভৰিৰ সঞ্চালনৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=21 December 2020|title=Kalari makes its first move Down Under|work=The Indian Sun|url=https://www.theindiansun.com.au/2014/08/11/kalari-makes-first-move/|access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ 'চুভাদু'ৰ পৰা আৰম্ভ হয়। চুভাদু হৈছে [[মুৱায় থাই]] আৰু [[জুডো]]ৰ দৰে বিভিন্ন যুদ্ধ কৌশলৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref name="EK" /> ইয়াৰ ঠিক পিছতে প্ৰশিক্ষণৰ অংশ হিচাপে সংগীৰ সৈতে মুখামুখি যুঁজ (স্পাৰিং) আৰম্ভ কৰা হয়। এই পূৰ্ব-নিৰ্ধাৰিত কৌশলসমূহ বাৰে বাৰে অভ্যাস কৰা হয়। খালী হাতৰ যুদ্ধত মৌলিক পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাৰ পিছত সৰু লাঠীৰে অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়। সৰু লাঠীৰ প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে দুজন যোদ্ধা লগ লাগি লাঠী বা কটাৰীৰে কৰে। এইসমূহ মূলতঃ প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশল। দুয়োগৰাকী যোদ্ধাৰ ওচৰত একে অস্ত্ৰ থকা যুদ্ধ কৌশলসমূহৰ ভিতৰত দীঘল লাঠী, তৰোৱাল আদিৰ স্পাৰিং অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই প্ৰশিক্ষণৰ সময়ছোৱাত খালী হাতৰ যুদ্ধৰ কৌশলসমূহো উন্নত কৰা হয়। ছাত্ৰজনে অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁক 'মৰ্ম' স্থান (শৰীৰৰ মৰ্মস্থান বা প্ৰেছাৰ পইণ্ট) সম্পৰ্কীয় অলপ জ্ঞান দিয়া হয়, যদিহে ''গুৰুক্কল'' বা শিক্ষকে তাক উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|title=Agasthya Kalari – for Siddha Treatments, Kalari Marma Treatments and offers training in Kalari strictly based on ancient scripts – located in Cochin, Kerala, India|website=Agasthya Bharatha Kalari|access-date=2019-12-10|archive-date=25 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125233034/http://www.agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|url-status=dead}}</ref> == মৰ্মশাস্ত্ৰম – মৰ্মস্থানত আঘাত == দাবী কৰা হয় যে অভিজ্ঞ কালৰি যোদ্ধাসকলে শত্ৰুৰ শৰীৰৰ সঠিক 'মৰ্মম' (মৰ্মস্থান বা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দু)ত কেৱল আঘাত কৰিয়েই তেওঁলোকক নিষ্ক্ৰিয় বা হত্যা কৰিব পাৰিছিল। এই কৌশলটো কেৱল আটাইতকৈ ভদ্ৰ আৰু বিশ্বাসী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলকহে শিকোৱা হয়, যাতে ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ নহয়। 'মৰ্মশাস্ত্ৰম'ত মৰ্মস্থানৰ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু ইয়াক মৰ্ম চিকিৎসাৰ (''মৰ্মচিকিৎসা'') বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Marma Therapy |website=National Health Portal of India|url=https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|access-date=2020-12-22|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027234126/https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|url-status=dead}}</ref> মৰ্ম চিকিৎসাৰ এই পদ্ধতিটো [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ লগতে [[সিদ্ধ চিকিৎসা]] পদ্ধতিৰ পৰা আহিছে। অৱশ্যে কালৰিপায়াট্টুৰ সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে কোনো নিৰপেক্ষ লোকৰ ওপৰত এই মৰ্ম কৌশলসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে সদায় প্ৰমাণযোগ্য ফলাফল পোৱা নাযায়।{{Citation needed|date=February 2021}} মৰ্মৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ [[ঋগ্বেদ]]ত পোৱা যায়। তাত কোৱা হৈছে যে [[ইন্দ্ৰ]]ই [[বৃত্ৰ]]ৰ 'মৰ্মম' স্থানত [[বজ্ৰ]]ৰে আঘাত কৰি তেওঁক পৰাস্ত কৰিছিল। মৰ্মৰ উল্লেখ [[অথৰ্ববেদ]]তো পোৱা যায়।<ref>Subhash Ranade (1993). ''Natural Healing Through Ayurveda'' (p. 161). Passage Press. Utah USA.</ref> বৈদিক আৰু মহাকাব্যসমূহৰ উৎসত শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুবোৰৰ এনে বহুতো উল্লেখ থকাটোৱে এই কথা নিশ্চিত কৰে যে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সমৰকলাবিদসকলে মৰ্মস্থানত আক্ৰমণ বা প্ৰতিৰক্ষা কৰাৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু ইয়াৰ অভ্যাসো কৰিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} [[সুশ্ৰুত| সুশ্ৰুতে]](আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকা) তেওঁৰ 'সুশ্ৰুত সংহিতা'ত মানৱ শৰীৰৰ ১০৭টা মৰ্মস্থান চিনাক্ত আৰু সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।<ref>G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). ''Anatomical and Obstetrical Considerations in Ancient Indian Surgery Based on Sarira-Sthana of Susruta Samhita''.</ref> এই ১০৭টা বিন্দুৰ মধ্যে ৬৪টা বিন্দুক এনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল যে তাত ঘোছা বা লাঠীৰে সঠিকভাৱে আঘাত কৰিলে মানুহৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে।<ref name="Svinth">J. R. Svinth (2002). [http://ejmas.com/kronos "A Chronological History of the Martial Arts and Combative Sports"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228093034/http://ejmas.com/kronos/ |date=28 December 2010 }} ''Electronic Journals of Martial Arts and Sciences''.</ref> সুশ্ৰুতৰ কৰ্মৰাজিয়েই চিকিৎসাবিদ্যাৰ শাখা [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ ভিত্তি গঠন কৰিছিল। ইয়াক ভাৰতৰ বিভিন্ন সমৰকলাৰ (যেনে— ৱৰ্ম কলাই আৰু মৰ্ম আদি) সৈতে একেলগে শিকোৱা হৈছিল য’ত শৰীৰৰ মৰ্মস্থানসমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। == প্ৰশাসন == ভাৰতত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অৱস্থিত ইণ্ডিয়ান কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন (IKF) কালৰিপায়াট্টুৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিচালনা সমিতি। এই সমিতিক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ [[যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়| যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়ে]] স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। ই ২০১৫ চনত এটা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন হিচাপে সংযোগ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Kalaripayattu eyes Olympics berth|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kalaripayattu-eyes-olympics-berth/article8634888.ece|access-date=19 November 2020|work=[[The Hindu]]|date=23 May 2016}}</ref> [[কোঝিকোড]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া (KFI) হৈছে কালৰিপায়াট্টুৰ আন এখন পৰিচালনা সমিতি, যাক [[ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থা]]ই স্বীকৃতি দিছে।<ref name="ranking">{{cite news|author=Express Features|title=Kacha Grading System to be introduced for Kalaripayattu|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2013/jul/15/kacha-grading-system-to-be-introduced-for-kalaripayattu-496837.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=15 July 2013}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ কেৰালা কালৰিপায়াট্টু এছ’চিয়েচন (KKA) হৈছে এই সমৰকলাৰ আন এক পৰিচালনা গোট, যাক কেৰালা ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া পৰিষদে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{cite news|author=Express News Service|title=Kalari Training by Fake Bodies Alleged|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/jun/30/kalari-training-by-fake-bodies-alleged-630393.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=30 June 2014}}</ref> == উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল == কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০–১৯৩৫), যাক কালৰিপায়াট্টুৰ "[[দ্ৰোণাচাৰ্য]]" বুলিও জনা যায়, চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰৰ এজন [[গুৰু]] আছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলক এনে এগৰাকী গুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় যিয়ে ৰাজ্যখনৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলৰ কেইবাজনো গুৰুৰ পৰা কালৰিপায়াট্টু শিকি ইয়াক [[কেৰালা]]ত সংৰক্ষিত কৰিছিল আৰু বিংশ শতিকালৈকে জীয়াই ৰাখিছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ বাবে ধনৰ যোগান ধৰিবলৈ নিজৰ মাটি আৰু সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি দিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="MW">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2018-10-04|title=Meet the Malabar warrior, S.R.D. Prasad Gurukkal|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/meet-the-malabar-warrior-kalarippayattu-exponent-srd-prasad-gurukkal/article25122777.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref><ref name="KK">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2011-02-10|title=King of Kalarippayattu|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/King-of-Kalarippayattu/article15285978.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref> চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ (১৯০৫–১৯৪৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলৰ ছাত্ৰ। তেওঁক জনপ্ৰিয়ভাৱে "CVN" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁৰ স্মৃতিতে সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ত চিভিএন কালৰি (CVN Kalaris) সমূহ গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ ফলত নিজ ৰাজ্যখনত কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান সম্ভৱ হৈছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি. শ্ৰীধৰন নায়ৰ (১৯০৯–১৯৮৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু শ্ৰী ভাৰত কালৰি (পূৰ্বতে ৰাজকুমাৰ কালৰি নামেৰে জনাজাত)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন কিতাপ লিখাৰ বাবে জনাজাত। ১৯৩৭ চনত প্ৰকাশিত মালয়ালম ভাষাত লিখিত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ 'কালৰিপায়াট্টু' আছিল এই সমৰকলাৰ ওপৰত লিখা প্ৰথমখন কিতাপ।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি 'কালৰিপায়াট্টু — এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' ৰচনা কৰিছিল। এই পুথিখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]<ref name="SF">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/magazine-37038134/the-sword-fighting-granny-showing-the-young-how-it-s-done|title = The sword-fighting granny|work = BBC News}}</ref><ref name="OD">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/meenakshi-amma-the-grand-old-dame-of-kalaripayattu/article25307782.ece|title=Meet Meenakshi Amma, the grand old dame of Kalaripayattu|newspaper=The Hindu|date=25 October 2018|last1=Sathyendran|first1=Nita}}</ref> আৰু চাভাঘাটৰ এজন গুৰু শংকৰ নাৰায়ণ মেনন চুন্দায়িলক<ref>{{Cite news|date=2022-01-26|title=An ambassador for Kalaripayattu worldwide|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/an-ambassador-for-kalaripayattu-worldwide/article38326385.ece|access-date=2022-01-28|issn=0971-751X}}</ref> [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে। == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == [[File:JasmineSimhalan-kalaripayatt-silamb.gif|right|সমৰকলাবিদ জেচমিন সিংহলনে 'মেইপায়াট্টু' প্ৰদৰ্শন কৰা দৃশ্য। |frame]] ভাৰতীয় গ্ৰাফিক নভেল 'ওডায়ন' আৰু 'ওডায়ন II – যুদ্ধম'ৰ নামভূমিকাত থকা চৰিত্ৰটো এজন কালৰিপায়াট্টু বিদ্যাত পাকৈত প্ৰতিশোধকামী যোদ্ধা। এই কাহিনীভাগ ১৬ শতিকাৰ সামন্ততান্ত্ৰিক [[কেৰালা]]ৰ পটভূমিত ৰচিত।<ref>{{cite news|last1=Chhibber|first1=Mini Anthikad|date=24 August 2014|title=An equal music|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/writer-suhas-sundar-and-artist-deepak-sharma-feel-they-work-better-as-a-team/article6345035.ece|access-date=20 November 2020}}</ref> টুনজ এনিমেচন ইণ্ডিয়াই [[কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক (ভাৰত)|কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা 'লিটল কালৰি ৱাৰিয়ৰ্ছ' নামৰ কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনৰ মূল চৰিত্ৰসমূহ হৈছে কালৰিপায়াট্টু অনুশীলনকাৰী। ২০১২ চনৰ ভাৰতীয় এনিমেটেড চলচ্চিত্ৰ 'অৰ্জুন: দ্য ৱাৰিয়ৰ প্ৰিন্স'তো কালৰিপায়াট্টু দেখুওৱা হৈছে। [[ভাৰতীয় পৌৰাণিক কাহিনী]]ৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় ৰোল-প্লেয়িং গেম 'অশ্বত্থামা – দ্য ইমৰ্টেল'ৰ যুদ্ধৰ দৃশ্যসমূহ কালৰিপায়াট্টুৰ সহায়ত সজোৱা হৈছিল। ইয়াত প্ৰকৃত কালৰিপায়াট্টু গুৰুসকলৰ অংগ সঞ্চালনসমূহ [[মোচন কেপচাৰ]] প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে গেমটোত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আমেৰিকান এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক 'ষ্টিভেন ইউনিভাৰ্ছ' (Steven Universe) ৰ 'কনি মহেশ্বৰন' চৰিত্ৰটোৰ যুঁজৰ শৈলী হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাৰতীয় ভিডিঅ' গেমৰ উপৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গেমসমূহৰ চৰিত্ৰয়ো কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে— 'চৌলকেলিবাৰ' (Soulcalibur) শৃংখলাৰ 'ভল্ডো', 'ডেথ বেটেল'ৰ 'অসুৰ' আদি। জাপানী [[মাংগা]] টিভি ধাৰাবাহিক 'কেনইচি: দ্য মাইটিয়েষ্ট ডিচাইপল'ত চাইৰিল ৰহমান, ইথান ষ্টেনলি আৰু শ্বো কানূৰ চৰিত্ৰই এই শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="cartoons">{{cite news|last=Nair|first=Shreejaya|title=Comics go the Kalari way |url=https://www.deccanchronicle.com/150911/lifestyle-offbeat/article/comics-go-kalari-way|access-date=20 November 2020|work=[[Deccan Chronicle]]|date=12 September 2015}}</ref> ২০১৯ চনত জাপানী মাংগা 'আগাৰি' (Agari) ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এজন ভাৰতীয় মূলৰ চৰিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত ৰবি নামৰ এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰুক মূল চৰিত্ৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite news|author=TNN|date=25 May 2019|title=Kalaripayattu warrior Ravi to be the first Indian character in Manga comic|work=[[The Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/kalaripayattu-warrior-ravi-to-be-first-indian-character-in-manga-comic/articleshow/68552880.cms|access-date=19 November 2020}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বিষয়ত আটাইতকৈ পুৰণি আৰু জনাজাত তথ্যচিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এখন হৈছে [[বিবিচি]]ৰ 'দ্য ৱে অৱ দ্য ৱাৰিয়ৰ' (The Way of the Warrior)।<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/Dmt0WTZfKI0 Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20200129025454/https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0 Wayback Machine]: {{cite AV media| url = https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0| title = The Way of the Warrior: Kalari, The Indian Way | website=[[YouTube]]| date = 17 September 2011 }}</ref> 'ফাইট কুৱেষ্ট' (Fight Quest) ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণতো কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত তথ্যচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Fight Quest India (Kalarippayattu) |website=IMDb|date=26 September 2008|url=http://www.imdb.com/title/tt1298941/|access-date=2020-12-22}}</ref> === চলচ্চিত্ৰত === ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰত কালৰিপায়াট্টু প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। তাৰে কেইখনমান হ’ল: {{colbegin}} *''থাচোলী ওথেনান'' (১৯৬৪) *''[[আৰোমালুন্নী]]'' (১৯৭২) *''[[অন্দানোন্দু কালাদাল্লী]]'' ([[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]) (১৯৭৮) *''[[চিলাম্বু]]'' (১৯৮৬) *''[[অৰু ভডক্কন বীৰগাথা]]'' (১৯৮৯) *''[[কাল্লন কাপ্পালিল তেন্নে]]'' (১৯৯১) *''[[থাচোলী ভাৰ্গীছ চেকাভাৰ]]'' (১৯৯৫) *''[[অশোকা (চলচ্চিত্ৰ)|অশোকা]]'' (২০০১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) *''[[দ্য মিথ]]'' (২০০৫) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[দ্য লাষ্ট লেজিয়ন]]'' (২০০৭) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা (চলচ্চিত্ৰ)|কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা]]'' (২০০৯) *''[[মানসাৰা (চলচ্চিত্ৰ)|মানসাৰা]]'' (২০১০) ([[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]) * ''[[উৰুমী (চলচ্চিত্ৰ)|উৰুমী]]'' (২০১১) * ''[[কমাণ্ডো (২০১৩ চলচ্চিত্ৰ)|কমাণ্ডো]]'' (২০১৩) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাজীৰাও মস্তানী]]'' (২০১৫) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাঘী (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বাঘী]]'' (২০১৬) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বীৰম (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বীৰম]]'' (২০১৬) * ''[[পদ্মাৱত (চলচ্চিত্ৰ)|পদ্মাৱত]]'' (২০১৮) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[কায়ামকুলাম কোচুন্নী (২০১৮ চলচ্চিত্ৰ)|কায়ামকুলাম কোচুন্নী]]'' (২০১৮) * ''[[জংলী (২০১৯ চলচ্চিত্ৰ)|জংলী]]'' (২০১৯) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[অথীৰন]]'' (২০Valid) * ''[[সনক]]'' (২০২১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[স্পাইডাৰ-মেন: এক্ৰছ দ্য স্পাইডাৰ-ভাৰ্ছ]]'' (২০২৩) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) * ''[[এআৰএম (চলচ্চিত্ৰ)|অজয়ন্তে ৰন্দম মোষনম]]'' (২০২৪) * ''[[পৰম সুন্দৰী (চলচ্চিত্ৰ)]]'' (২০২৫) {{colend}} ==টোকা== {{reflist|group=note|35em|refs= <!-- P --> <!-- "Parashurama" --> {{refn|group=note|name="Parashurama"|পৰশুৰাম: * {{harvtxt|Green|2001|p=225}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, কেৰালাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা যোদ্ধা-মুনি পৰশুৰামক প্ৰথম কালৰি আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী শিক্ষক পৰিয়ালসমূহৰ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়া হয়।" * {{harvtxt|Zarrilli|1998|p=31}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, পৰশুৰামক এই সমৰকলা আৰু প্ৰথম কালৰিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।"}} }} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == উৎসসমূহ == {{refbegin}} <!-- A --> * {{cite journal | last1=Arafath | first1=P. K. Yasser | title=The Nadapuram Enigma a History of Violence and Communalism in North Malabar (1957–2015) | journal=Economic and Political Weekly | volume=51 | issue=15 | date=9 April 2016 | url=https://www.academia.edu/24354760 }}<!-- G --> * {{cite book| last =Green | first =Thomas A. | year =2001 | title =Martial Arts of the World: A–Q | publisher =ABC-CLIO | isbn =9781576071502 | url =https://books.google.com/books?id=v32oHSE5t6cC}}<!-- M --> * {{Cite book | last =Menon | first=A. Sreedhara | date =4 March 2011 | title =Kerala History and its Makers | publisher =D. C. Books | isbn =978-81-264-3782-5 | language =en | url =https://books.google.com/books?id=wnAjqjhc1VcC | access-date =10 October 2021}}<!-- S --> * {{Cite book | last =Shaji | first =John K. | year =2011 | title =Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala | publisher=Published by the author | url =https://www.academia.edu/29708005}}<!-- W --> * {{cite book|last=Wollok|first=Jenniffer G.|year=2011|title=Rethinking Chivalry and Courtly Love|publisher=ABC Publishing|isbn=9780275984885|page=250|language=English|url=https://books.google.com/books?id=orTn7RpmyZIC&dq=thiyyas+martial+arts&pg=PA250|access-date=18 January 2022}}<!-- Z --> * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1979 | title =Kalarippayatt, Martial Art of Kerala | journal =The Drama Review | volume =23 | issue =2 | pages =113–124 | doi =10.2307/1145220 | jstor =1145220 | url =https://www.cambridge.org/core/journals/the-drama-review-tdr/article/abs/kalarippayatt-martial-art-of-kerala/3A948AB69C08CF861B11679A51F7DA06 | url-access =subscription }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1992 | title =To Heal and/or To Harm: The Vital Spots (Marmmam/Varmam) in Two South Indian Martial Traditions Part I: Focus on Kerala's Kalarippayattu | journal =[[Journal of Asian Martial Arts]] | volume =1 | issue =1 | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1994 | title =A South Indian Martial art and the Yoga and Ayurvedic Paradigms | journal =Journal of Asian Martial Arts | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | archive-date =16 September 2008 | access-date =23 February 2023 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080916172804/https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | url-status =dead }}{{issue needed|date=June 2025}} * {{cite book | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1998 | title =When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses, and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art | publisher =Oxford University Press | isbn =9780195639407 | url =https://books.google.com/books?id=EP6BAAAAMAAJ }} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == * Balakrsnan, Pi (1995) ''Kalarippayattu: The ancient martial art of Kerala'', C. V. Govindankutty Nair Gurukka 1995, {{ASIN|B0006F9ONS}} * Denaud, Patrick (1996) ''Kalaripayat'', Budostore, {{ISBN|2-908580-62-4}} * Elgood, Robert (2005), ''Hindu Arms and Ritual: Arms and Armour from India 1400-1865'', Eburon, {{ISBN|90-5972-020-2}} * Zarrilli, Phillip B. (1992) "[https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html To Heal and/or To Harm: The Vital Spots in Two South Indian Martial Traditions]" * Zarrilli, Phillip B. (1993), "[https://web.archive.org/web/20070628182657/http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu]"'', Journal of Asian Martial Arts'' == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Kalarippayattu| কালৰিপায়াট্টু}} * [https://web.archive.org/web/20171027154055/http://prd.kerala.gov.in/kalarippayatu.htm Kalarippayattu - one of the oldest martial arts], কেৰালা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট (Wayback Machineৰ কপি) * [https://youtube.com/@ParasuramaKalari?si=APJlGs0Sqrm24Js0 Fundamentals of Kalaripayattu Video Series] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] nrw5syj2i6bbb2qml07l714ssx1pxjb 622627 622626 2026-08-02T05:55:57Z AjayDas 12623 added [[Category:সমৰ কলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 622627 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰ পৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজস্ব বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন"। {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰ পৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰ পৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰ পৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰন মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পিছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেচাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – আনুমানিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰ পৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পিছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰন নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰন নায়ৰে ১৯৩৭ চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰন নায়ৰৰ শিক্ষা সংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> == চৰ্চা == [[File:Urumi in Kalaripayattu.webm|thumb|upright=1|[[কোঝিকোড]]ৰ [[পেৰামব্ৰা]]ত গংগাধৰন গুৰুক্কলৰ দ্বাৰা কালৰিপায়াট্টুত [[উৰুমী]]ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰদৰ্শন। ১৮৯৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী এফ. ফচেটে এই একেখন কালৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল (যিখন তেতিয়া [[পায়্যোলী]]ত অৱস্থিত আছিল)। তেওঁ শত্ৰুক আঘাত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা 'ৱাট্টা' (ওট্টা) নামৰ এবিধ অস্ত্ৰৰ বিষয়ে লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এই কালৰিৰ এক নিজস্ব অস্ত্ৰ 'শৰীৰবাদী'ৰ ব্যৱহাৰো লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=S. R. D. |title=Kalaripayattu Vijnanakosham |year=2018 |publisher=Kairali Books |isbn=9789388087544 |page=212}}</ref>]] [[File:Kalaripayattu performance 3.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰদৰ্শন]] [[File:Kalaripayattu performance 1.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা]] === গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা === কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় ''[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]'' অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="KD">{{Cite news |last=Khullar |first=Gagan |date=25 June 2019 |title=The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi |work=[[The Hindu]] |url=https://thehindu.com |access-date=21 December 2020}}</ref> ব্যৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19}}</ref> === অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম === কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগীমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।{{sfnp|Zarrilli|1998}} কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।<ref name="KD" /><ref>{{Cite journal |last1=Francis |first1=Jibin |last2=Christadoss |first2=B. Beneson Thilager |date=April 2020 |title=An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala |url=http://bodhijournals.com |journal=Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science |volume=4 |issue=3 |pages=1–2}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[গদা]], যাঠী, কটাৰী আৰু [[উৰুমী]] অন্যতম।{{sfnp|Zarrilli|1979}} === প্ৰশিক্ষণ ভূমি === [[File:Kalari poothara pooja - cropped.jpg|thumb|upright=1.2|কালৰি পুথৰা: প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম কোণত থকা এটা সৰু, ওপৰলৈ জোংগা, সাতটা খোপযুক্ত গাঁথনি। ই মানুহৰ শৰীৰৰ সাতটা চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিছুমান কালৰিত সাতটাৰ পৰিৱৰ্তে নটা খোপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://keralatourism.org|title=Kalari Poothara - the seven-tiered platform | Kalari Training | Kalaripayattu and Kerala|website=Kalaripayattu}}</ref>]] কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক ''[[কালৰি]]'' বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— [[বাস্তু শাস্ত্ৰ|''বাস্তু শাস্ত্ৰ'']]<ref name="MH">{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu |title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]] |year=2011 |location=Kottayam, Kerala|pages=21}}</ref> আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে। প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfnp|Zarrilli|1994}} আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ''ধাতু'' আৰু ''কোষ''ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে [[ভাগৱতী]] বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আবাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।<ref name="MH" /> কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে [[ভদ্ৰকালী]] বা [[ভাগৱতী]]।<ref>{{Cite news|last=Sebastian|first=Shevlin|date=9 March 2014|title=Warrior On The Stage|work=[[The New Indian Express]]|url=https://newindianexpress.com|access-date=1 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 June 2019|title=Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam|url=http://keralaculture.org|access-date=1 January 2021|website=Kerala Culture}}</ref> কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত [[তিলক]] লগায়।<ref name="KD"/> === প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক === কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।<ref>{{Cite news|last=Manoj|first=E. M.|date=3 October 2015|title=When Kalaripayattu dons new attire|work=[[The Hindu]]|url=https://thehindu.com|access-date=21 December 2020}}</ref> পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AK" /> === চুভাদু আৰু ভদিভু === দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও [[যোগ]], নৃত্য আৰু পৰিবেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।{{sfnp|Zarrilli|1998}} যিসকল [[কথাকলি]] নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Luijendijk 08">Luijendijk, D. H. (2008). ''[https://amazon.com Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art]'', Oprat, {{ISBN|978-1-4092-2626-0}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ কৌশলসমূহ মূলতঃ খোজ (''চুভাদু'') আৰু ভংগীমা (''ভদিভু'')ৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web|title=Kalaripayattu|url=https://www.topendsports.com/sport/list/kalaripayattu.htm|access-date=2020-12-22|website=Topend Sports}}</ref> ''চুভাদু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'খোজ', যি হৈছে এই সমৰকলাৰ মৌলিক খোজসমূহ। ''ভদিভু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'ভংগীমা' বা স্থিতি, যি কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ আধাৰস্বৰূপ। এই ভংগীমাসমূহৰ নাম বিভিন্ন পশু-পক্ষীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে আঠটা ৰূপত উপস্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শৈলীসমূহ এটা পৰম্পৰাৰ পৰা আনটোলৈ যথেষ্ট পৃথক হয়। কেৱল এই ভংগীমাসমূহৰ নামেই সুকীয়া নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰয়োগ আৰু বাখ্যাও সংশ্লিষ্ট ''গুৰুক্কল'' আৰু ''কালৰি''ৰ পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সলনি হয়। প্ৰতিটো ভংগীমাৰে নিজস্ব শৈলী, সংমিশ্ৰণ আৰু কাৰ্যক্ষমতা থাকে। এই কৌশলসমূহ এটা শৈলীৰ পৰা আনটো শৈলীলৈ ভিন্ন হয়।{{sfnp|Zarrilli|1998}} === অভিযোজন === এগৰাকী কালৰি অনুশীলনকাৰীয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰত শত্ৰু পক্ষৰ পৰা নতুন যুদ্ধ কৌশলৰ মুখামুখি হ’বলগীয়া হ’ব পাৰে। তেনে পৰিস্থিতিত অনুশীলনকাৰীগৰাকীয়ে সেই নতুন কৌশলসমূহৰ পূৰ্বানুমান কৰা, তাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা আৰু সেইবোৰক প্ৰতিহত কৰাৰ উপায় শিকাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। এই বৈশিষ্ট্যটো বিশেষকৈ কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীত দেখা পোৱা যায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে [[তামিল জনগোষ্ঠী|তামিল]] সাম্ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধৰ সময়ত [[চিলাম্বম]]ৰ দৰে সমৰকলাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ এই শৈলীটোক সালসলনি কৰি উপযোগী কৰি তোলা হৈছিল। চিলাম্বম আছিল সেই সময়ৰ তামিল সৈনিকসকলে চৰ্চা কৰা অন্যতম প্ৰধান সমৰকলা। === মালিচ === মানৱ শৰীৰৰ বিষয়ে জ্ঞান অৰ্জন কৰাৰ ফলস্বৰূপে, ভাৰতীয় সমৰকলাবিদসকল পৰম্পৰাগত চিকিৎসা আৰু মালিচৰ ক্ষেত্ৰতো পাৰ্গত হৈ পৰিছিল। কালৰিপায়াট্টুৰ শিক্ষকসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৰীৰৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বা মাংসপেশীৰ আঘাতৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধি তেলেৰে মালিচ (''উঝিচিল'') কৰি দিয়ে। এনে ধৰণৰ মালিচক সাধাৰণতে ''থিৰুমল'' বুলি কোৱা হয় আৰু নমনীয়তা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা বিশেষ মালিচটোক ''কাচা থিৰুমল'' বুলি জনা যায়।<ref name="auto"/> == শৈলীসমূহ == কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতিটো শৈলী বা ''ৱাঝি''ৰ উদ্দেশ্য ভিন্ন হয়।{{refn|group=note|'হনুমান ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "হনুমানৰ পথ") হৈছে এনে এক শৈলী য’ত ক্ষিপ্ৰতা আৰু কাৰিকৰী প্ৰয়োগৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰ লগতে শত্ৰুক প্ৰতাৰণা কৰা বা পৰাস্ত কৰাৰ কেইবাটাও কৌশল ইয়াত থাকে। 'বালি ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "বালিৰ পথ") শত্ৰু পক্ষৰ কৌশলসমূহক তেওঁলোকৰ বিপৰুদ্ধেই এনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে যাতে সেয়া শত্ৰুৰ বাবেই বিপজ্জনক হৈ পৰে। 'ভীমন ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "ভীমৰ পথ") শৈলীত শাৰীৰিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ প্ৰধানকৈ কৰা হয়।<ref name="HA" />}} এই শৈলীসমূহ হৈছে বিভিন্ন গুৰুৱে সমৰকলাৰ প্ৰতি থকা নিজৰ বুজাবুজি অনুসৰি গ্ৰহণ আৰু সংশোধন কৰা ৰূপান্তৰ। পৰম্পৰাগত কালৰিপায়াট্টুত সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান শৈলীক স্বীকৃতি দিয়া হয়। যি অঞ্চলত এইসমূহ চৰ্চা কৰা হয়, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই ভাগ দুটা কৰা হৈছে — উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' আৰু দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি''।<ref>{{Cite web |title=About Kalaripayattu |url=https://kalaripayattuclass.com/about-kalaripayattu/ |access-date=2019-12-10 |website=Kalaripayattu Class |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/327016876 |doi=10.1177/2455929618773388|title=Exploring the Relevance of Cultural Resource Management: A Case Study of Kalaripayattu |year=2018 |last1=Vinodan |first1=A. |last2=Meera |first2=S. |journal=Journal of Heritage Management |volume=3 |issue=1 |pages=71–86 |s2cid=158232813}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.news18.com/news/india/kalaripayattu-to-have-a-mixed-syllabus-soon-463521.html |title=Kalaripayattu to have a mixed syllabus soon |date=9 April 2012}}</ref> এই দুয়োটা পদ্ধতিৰ নিজা নিজা শৈলী বা ''ৱাঝি'' (মালয়ালম অৰ্থ "পথ" বা "পদ্ধতি") যেনে— হনুমান ৱাঝি, ভীমন ৱাঝি আৰু বালি ৱাঝি আদিৰ মাজত লক্ষণীয় মিল দেখা পোৱা যায়।<ref name="HA">{{Cite book |last=John|first=Shaji K. |url=https://www.academia.edu/29708005|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19–20}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ [[মালাবাৰ উপকূল|মালাবাৰ]] অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়। ই আকৰ্ষণীয় তথা নমনীয় অংগ সঞ্চালন, গা বচাই দিয়া কৌশল, জাঁপ মৰা আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত। আনহাতে, কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত চৰ্চা কৰা হয়। ই খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ আৰু শৰীৰৰ মৰ্মস্থানত (প্ৰেছাৰ পইণ্ট) আঘাত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি কঠোৰ তথা প্ৰভাৱশালী কৌশল প্ৰদৰ্শনত পাৰ্গত।<ref>{{Cite web|last=Youseph|first=Ramon|date=2018-05-30|title=Martial Art of the Month: Kalaripayattu|url=https://kungfukingdom.com/martial-art-of-the-month-kalaripayattu/|access-date=2021-04-07|website=Kung-fu Kingdom|language=en-GB}}</ref> দুয়োটা পদ্ধতিতেই আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ধাৰণাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তৃতীয় এটা শৈলীও চৰ্চা কৰা হয়, যাক মধ্য শৈলী বা ''মধ্য কালৰি'' বুলি জনা যায়। কিন্তু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ শৈলীৰ তুলনাত ইয়াৰ চৰ্চা কমকৈ হয়।{{sfnp|Green|2001}}<ref>{{Cite book|last=Cruz|first=Edmund|url=https://books.google.com/books?id=OCJiDwAAQBAJ|title=Health, Longevity and the Martial Arts|publisher=Authorhouse|year=2018|isbn=9781546239796|location=|pages=}}</ref><ref>{{Cite book|last=Luijendijk|first=Dick|url=https://books.google.com/books?id=hISikpYZ9hYC|title=Kalarippayat|publisher=Lulu.com|date=July 2005|isbn=9781409226260|location=|pages=}}</ref> 'তুলুনাদন কালৰি' নামৰ কালৰিপায়াট্টুৰ এটা সৰু আঞ্চলিক শৈলীৰ উল্লেখ ভডক্কন পাট্টুকল আদি গ্ৰন্থত পোৱা যায়। কিন্তু ই প্ৰধানকৈ উত্তৰ কেৰালা আৰু দক্ষিণ কৰ্ণাটকৰ [[তুলু নাডু]] অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ। কেৰালাৰ কিছুমান অকলশৰীয়া অঞ্চলত আন কিছুমান সৰু আঞ্চলিক শৈলীও থকা বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই শৈলীসমূহ ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্লভ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে 'দ্ৰোণাম্বল্লী', 'ওডিমুৰাছেৰী', 'তুলু নাদান শৈৱ মুৰা' আৰু 'কায়্যাঙ্গালী'।<ref>{{Cite web |url=https://kalaripayattuclass.com/manoeuvre-tryst-with-kalaripayattu-veteran-sri-srd-prasad-gurukkal-of-bharat-kalari/ |title=Manoeuvre tryst with Kalaripayattu Veteran Sri SRD Prasad Gurukkal of Bharat Kalari |date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiavideo.org/kerala/arts/onathallu-marital-art--2985.php|title = Onathallu, Kayyankali, Martial art, Entertainment, Kerala, India, Video}}</ref> === উত্তৰ শৈলী === উত্তৰ শৈলীক ''ভডক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে কালৰিপায়াট্টুৰ "মূল" ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই পদ্ধতিত শাৰীৰিক নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Akundi |first=Sweta |date=30 July 2018 |title=The 'kalari' burner |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/the-kalari-burner/article24551272.ece |access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ মূল মন্ত্ৰ হৈছে 'মেই চকু হ’ব লাগে', অৰ্থাৎ "শৰীৰটোক চকুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা"। এই চৰ্চাসমূহ এককভাৱে আৰু একেলগে সংমিশ্ৰণ কৰি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ''মেইপায়াট্টু'' (কাৰাটেৰ কাটাৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা এটা ধাৰণা) শিকোৱা হয়। এইসমূহ হৈছে আক্ৰমণাত্মক আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশলৰ সৈতে নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ এক সংমিশ্ৰণ। অৱশ্যে প্ৰকৃত কৌশলসমূহ বহু পিছতহে শিকোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, গুৰুৰ শিক্ষাদানৰ পদ্ধতি অনুসৰি মেইপায়াট্টুৰ সংখ্যা ভিন্ন হ’ব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে চাৰিটা পৰ্যায়ত কৰা হয়— প্ৰথম পৰ্যায় হৈছে মেইপায়াট্টু (প্ৰশিক্ষণৰ ভংগীমা), ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে 'কোলথাৰী' (কাঠৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা), 'অংগথাৰী' (ধাতুৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা) আৰু শেষত 'ভেৰুম কাই' (খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ)।<ref>{{Cite news|last=Anima|first=P.|date=30 May 2014|title=I am... Radhika M, Kalaripayattu Instructor|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/I-am...-Radhika-M-Kalaripayattu-Instructor/article11643987.ece|access-date=21 December 2020}}</ref> সাধাৰণতে, বেছিভাগ কালৰিতে ৩ ৰ পৰা ৬ মাহৰ ভিতৰত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰা হয়। কিছুমান কালৰিত বছৰত কেৱল এটা অস্ত্ৰ শিকাৰহে অনুমতি দিয়া হয়। দীঘল লাঠী আৰু চুটি লাঠীৰ যুদ্ধৰ পিছত লোহাৰ অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়। অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ কটাৰী আৰু তৰোৱালেৰে আৰম্ভ হয়, আৰু ইয়াৰ পিছত যাঠী চালনা শিকোৱা হয়। সকলো আধুনিক বিদ্যালয়তে বিশেষ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাত ধনু-কাঁড়ৰ ব্যৱহাৰ সচৰাচৰ আছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কৌশলসমূহ শিকোৱা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান ইয়াৰ শিক্ষা খুবেই কমকৈ দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.kerala.me/specialities/art-and-culture/kalaripayattu|title=Kalaripayattu {{!}} Art & Culture of Kerala |website=Kerala Tourist Information|language=en-US|access-date=2019-12-10}}</ref> === দক্ষিণ শৈলী === দক্ষিণ শৈলীক ''থেক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয় যে এইটো কালৰিপায়াট্টুৰ এনে এটা শৈলী যাক [[অগস্ত্য|অগস্ত্য মুনি]]য়ে পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰভাৱিত কৰিছিল। ই মূলত কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলীৰে এক ৰূপ, যাৰ ওপৰত চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সমৰকলা যেনে— [[ৱৰ্ম অতি]] বা [[আদিমুৰাই]]ৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপটোৰ সৈতে ৱৰ্ম অতিৰ লক্ষণীয় মিল থকাৰ পিছতো, উত্তৰ কালৰিপায়াট্টুৰ সৈতে থকা সাদৃশ্যৰ বাবে ইয়াক ৱৰ্ম অতিৰ পৰা এক সুকীয়া আৰু পৃথক সমৰকলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপ আৰু ৱৰ্ম অতিৰ মাজৰ এই সাদৃশ্য সম্ভৱতঃ ভৌগোলিক সান্নিধ্যৰ বাবে হৈছে। সেয়েহে কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীক কালৰিপায়াট্টু আৰু ৱৰ্ম অতিৰ এক সংমিশ্ৰণ বুলি ধৰা হয়। <ref>{{Cite book|last1=DeMarco|first1=Michael|url=https://books.google.com/books?id=d_cPEAAAQBAJ|title=Martial and Healing Traditions of India|last2=Zarrilli|last3=Nongmaithem|last4=Dipl|publisher=Independently Published|year=2020|isbn=9798694263177|pages=6|chapter=1|quote=The linguistic, social, religious, historical, technical and geographical differences briefly recounted above suggest that kalarippayattu and varma ati are closely related but distinct systems of martial practice. Historically, it is probable that the similarity between the two arts depended entirely on proximity, with the kalarippayattu styles and traditions of Malabar quite distinct from those of Tamil practitioners, while those in southern Kerala were not only similar to one another, but were probably mixed styles of practice.}}</ref> উত্তৰ শৈলীৰ তুলনাত কেৰালাত দক্ষিণ শৈলীৰ চৰ্চা কমকৈ কৰা হয়। তথাপিও ইয়াক পৰশুৰাম আৰু অগস্ত্য মুনি দুয়োগৰাকীৰে শিক্ষাৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। এই শৈলীটো মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ অংশৰ কিছুমান অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়, বিশেষকৈ [[কন্যাকুমাৰী]]ৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰত।{{Citation needed|date=April 2021}} দক্ষিণ শৈলীৰ বহুতো চৰ্চা উত্তৰ শৈলীৰ সৈতে একে। কিন্তু ই প্ৰকৃতিগতভাৱে অধিক আক্ৰমণাত্মক আৰু যুদ্ধমুখী। উত্তৰ শৈলীৰ দৰে শৰীৰৰ নমনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ, জোৰদাৰ প্ৰহাৰৰ কৌশল আৰু ভৰিৰ সঞ্চালনৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=21 December 2020|title=Kalari makes its first move Down Under|work=The Indian Sun|url=https://www.theindiansun.com.au/2014/08/11/kalari-makes-first-move/|access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ 'চুভাদু'ৰ পৰা আৰম্ভ হয়। চুভাদু হৈছে [[মুৱায় থাই]] আৰু [[জুডো]]ৰ দৰে বিভিন্ন যুদ্ধ কৌশলৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref name="EK" /> ইয়াৰ ঠিক পিছতে প্ৰশিক্ষণৰ অংশ হিচাপে সংগীৰ সৈতে মুখামুখি যুঁজ (স্পাৰিং) আৰম্ভ কৰা হয়। এই পূৰ্ব-নিৰ্ধাৰিত কৌশলসমূহ বাৰে বাৰে অভ্যাস কৰা হয়। খালী হাতৰ যুদ্ধত মৌলিক পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাৰ পিছত সৰু লাঠীৰে অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়। সৰু লাঠীৰ প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে দুজন যোদ্ধা লগ লাগি লাঠী বা কটাৰীৰে কৰে। এইসমূহ মূলতঃ প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশল। দুয়োগৰাকী যোদ্ধাৰ ওচৰত একে অস্ত্ৰ থকা যুদ্ধ কৌশলসমূহৰ ভিতৰত দীঘল লাঠী, তৰোৱাল আদিৰ স্পাৰিং অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই প্ৰশিক্ষণৰ সময়ছোৱাত খালী হাতৰ যুদ্ধৰ কৌশলসমূহো উন্নত কৰা হয়। ছাত্ৰজনে অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁক 'মৰ্ম' স্থান (শৰীৰৰ মৰ্মস্থান বা প্ৰেছাৰ পইণ্ট) সম্পৰ্কীয় অলপ জ্ঞান দিয়া হয়, যদিহে ''গুৰুক্কল'' বা শিক্ষকে তাক উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|title=Agasthya Kalari – for Siddha Treatments, Kalari Marma Treatments and offers training in Kalari strictly based on ancient scripts – located in Cochin, Kerala, India|website=Agasthya Bharatha Kalari|access-date=2019-12-10|archive-date=25 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125233034/http://www.agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|url-status=dead}}</ref> == মৰ্মশাস্ত্ৰম – মৰ্মস্থানত আঘাত == দাবী কৰা হয় যে অভিজ্ঞ কালৰি যোদ্ধাসকলে শত্ৰুৰ শৰীৰৰ সঠিক 'মৰ্মম' (মৰ্মস্থান বা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দু)ত কেৱল আঘাত কৰিয়েই তেওঁলোকক নিষ্ক্ৰিয় বা হত্যা কৰিব পাৰিছিল। এই কৌশলটো কেৱল আটাইতকৈ ভদ্ৰ আৰু বিশ্বাসী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলকহে শিকোৱা হয়, যাতে ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ নহয়। 'মৰ্মশাস্ত্ৰম'ত মৰ্মস্থানৰ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু ইয়াক মৰ্ম চিকিৎসাৰ (''মৰ্মচিকিৎসা'') বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Marma Therapy |website=National Health Portal of India|url=https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|access-date=2020-12-22|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027234126/https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|url-status=dead}}</ref> মৰ্ম চিকিৎসাৰ এই পদ্ধতিটো [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ লগতে [[সিদ্ধ চিকিৎসা]] পদ্ধতিৰ পৰা আহিছে। অৱশ্যে কালৰিপায়াট্টুৰ সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে কোনো নিৰপেক্ষ লোকৰ ওপৰত এই মৰ্ম কৌশলসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে সদায় প্ৰমাণযোগ্য ফলাফল পোৱা নাযায়।{{Citation needed|date=February 2021}} মৰ্মৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ [[ঋগ্বেদ]]ত পোৱা যায়। তাত কোৱা হৈছে যে [[ইন্দ্ৰ]]ই [[বৃত্ৰ]]ৰ 'মৰ্মম' স্থানত [[বজ্ৰ]]ৰে আঘাত কৰি তেওঁক পৰাস্ত কৰিছিল। মৰ্মৰ উল্লেখ [[অথৰ্ববেদ]]তো পোৱা যায়।<ref>Subhash Ranade (1993). ''Natural Healing Through Ayurveda'' (p. 161). Passage Press. Utah USA.</ref> বৈদিক আৰু মহাকাব্যসমূহৰ উৎসত শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুবোৰৰ এনে বহুতো উল্লেখ থকাটোৱে এই কথা নিশ্চিত কৰে যে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সমৰকলাবিদসকলে মৰ্মস্থানত আক্ৰমণ বা প্ৰতিৰক্ষা কৰাৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু ইয়াৰ অভ্যাসো কৰিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} [[সুশ্ৰুত| সুশ্ৰুতে]](আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকা) তেওঁৰ 'সুশ্ৰুত সংহিতা'ত মানৱ শৰীৰৰ ১০৭টা মৰ্মস্থান চিনাক্ত আৰু সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।<ref>G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). ''Anatomical and Obstetrical Considerations in Ancient Indian Surgery Based on Sarira-Sthana of Susruta Samhita''.</ref> এই ১০৭টা বিন্দুৰ মধ্যে ৬৪টা বিন্দুক এনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল যে তাত ঘোছা বা লাঠীৰে সঠিকভাৱে আঘাত কৰিলে মানুহৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে।<ref name="Svinth">J. R. Svinth (2002). [http://ejmas.com/kronos "A Chronological History of the Martial Arts and Combative Sports"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228093034/http://ejmas.com/kronos/ |date=28 December 2010 }} ''Electronic Journals of Martial Arts and Sciences''.</ref> সুশ্ৰুতৰ কৰ্মৰাজিয়েই চিকিৎসাবিদ্যাৰ শাখা [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ ভিত্তি গঠন কৰিছিল। ইয়াক ভাৰতৰ বিভিন্ন সমৰকলাৰ (যেনে— ৱৰ্ম কলাই আৰু মৰ্ম আদি) সৈতে একেলগে শিকোৱা হৈছিল য’ত শৰীৰৰ মৰ্মস্থানসমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। == প্ৰশাসন == ভাৰতত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অৱস্থিত ইণ্ডিয়ান কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন (IKF) কালৰিপায়াট্টুৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিচালনা সমিতি। এই সমিতিক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ [[যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়| যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰালয়ে]] স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। ই ২০১৫ চনত এটা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন হিচাপে সংযোগ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Kalaripayattu eyes Olympics berth|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kalaripayattu-eyes-olympics-berth/article8634888.ece|access-date=19 November 2020|work=[[The Hindu]]|date=23 May 2016}}</ref> [[কোঝিকোড]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া (KFI) হৈছে কালৰিপায়াট্টুৰ আন এখন পৰিচালনা সমিতি, যাক [[ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থা]]ই স্বীকৃতি দিছে।<ref name="ranking">{{cite news|author=Express Features|title=Kacha Grading System to be introduced for Kalaripayattu|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2013/jul/15/kacha-grading-system-to-be-introduced-for-kalaripayattu-496837.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=15 July 2013}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ কেৰালা কালৰিপায়াট্টু এছ’চিয়েচন (KKA) হৈছে এই সমৰকলাৰ আন এক পৰিচালনা গোট, যাক কেৰালা ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া পৰিষদে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{cite news|author=Express News Service|title=Kalari Training by Fake Bodies Alleged|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/jun/30/kalari-training-by-fake-bodies-alleged-630393.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=30 June 2014}}</ref> == উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল == কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০–১৯৩৫), যাক কালৰিপায়াট্টুৰ "[[দ্ৰোণাচাৰ্য]]" বুলিও জনা যায়, চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰৰ এজন [[গুৰু]] আছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলক এনে এগৰাকী গুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় যিয়ে ৰাজ্যখনৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলৰ কেইবাজনো গুৰুৰ পৰা কালৰিপায়াট্টু শিকি ইয়াক [[কেৰালা]]ত সংৰক্ষিত কৰিছিল আৰু বিংশ শতিকালৈকে জীয়াই ৰাখিছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ বাবে ধনৰ যোগান ধৰিবলৈ নিজৰ মাটি আৰু সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি দিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="MW">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2018-10-04|title=Meet the Malabar warrior, S.R.D. Prasad Gurukkal|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/meet-the-malabar-warrior-kalarippayattu-exponent-srd-prasad-gurukkal/article25122777.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref><ref name="KK">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2011-02-10|title=King of Kalarippayattu|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/King-of-Kalarippayattu/article15285978.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref> চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ (১৯০৫–১৯৪৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলৰ ছাত্ৰ। তেওঁক জনপ্ৰিয়ভাৱে "CVN" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁৰ স্মৃতিতে সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ত চিভিএন কালৰি (CVN Kalaris) সমূহ গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ ফলত নিজ ৰাজ্যখনত কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান সম্ভৱ হৈছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি. শ্ৰীধৰন নায়ৰ (১৯০৯–১৯৮৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু শ্ৰী ভাৰত কালৰি (পূৰ্বতে ৰাজকুমাৰ কালৰি নামেৰে জনাজাত)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন কিতাপ লিখাৰ বাবে জনাজাত। ১৯৩৭ চনত প্ৰকাশিত মালয়ালম ভাষাত লিখিত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ 'কালৰিপায়াট্টু' আছিল এই সমৰকলাৰ ওপৰত লিখা প্ৰথমখন কিতাপ।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি 'কালৰিপায়াট্টু — এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েন্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' ৰচনা কৰিছিল। এই পুথিখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩ বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]<ref name="SF">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/magazine-37038134/the-sword-fighting-granny-showing-the-young-how-it-s-done|title = The sword-fighting granny|work = BBC News}}</ref><ref name="OD">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/meenakshi-amma-the-grand-old-dame-of-kalaripayattu/article25307782.ece|title=Meet Meenakshi Amma, the grand old dame of Kalaripayattu|newspaper=The Hindu|date=25 October 2018|last1=Sathyendran|first1=Nita}}</ref> আৰু চাভাঘাটৰ এজন গুৰু শংকৰ নাৰায়ণ মেনন চুন্দায়িলক<ref>{{Cite news|date=2022-01-26|title=An ambassador for Kalaripayattu worldwide|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/an-ambassador-for-kalaripayattu-worldwide/article38326385.ece|access-date=2022-01-28|issn=0971-751X}}</ref> [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰ পৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে। == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == [[File:JasmineSimhalan-kalaripayatt-silamb.gif|right|সমৰকলাবিদ জেচমিন সিংহলনে 'মেইপায়াট্টু' প্ৰদৰ্শন কৰা দৃশ্য। |frame]] ভাৰতীয় গ্ৰাফিক নভেল 'ওডায়ন' আৰু 'ওডায়ন II – যুদ্ধম'ৰ নামভূমিকাত থকা চৰিত্ৰটো এজন কালৰিপায়াট্টু বিদ্যাত পাকৈত প্ৰতিশোধকামী যোদ্ধা। এই কাহিনীভাগ ১৬ শতিকাৰ সামন্ততান্ত্ৰিক [[কেৰালা]]ৰ পটভূমিত ৰচিত।<ref>{{cite news|last1=Chhibber|first1=Mini Anthikad|date=24 August 2014|title=An equal music|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/writer-suhas-sundar-and-artist-deepak-sharma-feel-they-work-better-as-a-team/article6345035.ece|access-date=20 November 2020}}</ref> টুনজ এনিমেচন ইণ্ডিয়াই [[কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক (ভাৰত)|কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা 'লিটল কালৰি ৱাৰিয়ৰ্ছ' নামৰ কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনৰ মূল চৰিত্ৰসমূহ হৈছে কালৰিপায়াট্টু অনুশীলনকাৰী। ২০১২ চনৰ ভাৰতীয় এনিমেটেড চলচ্চিত্ৰ 'অৰ্জুন: দ্য ৱাৰিয়ৰ প্ৰিন্স'তো কালৰিপায়াট্টু দেখুওৱা হৈছে। [[ভাৰতীয় পৌৰাণিক কাহিনী]]ৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় ৰোল-প্লেয়িং গেম 'অশ্বত্থামা – দ্য ইমৰ্টেল'ৰ যুদ্ধৰ দৃশ্যসমূহ কালৰিপায়াট্টুৰ সহায়ত সজোৱা হৈছিল। ইয়াত প্ৰকৃত কালৰিপায়াট্টু গুৰুসকলৰ অংগ সঞ্চালনসমূহ [[মোচন কেপচাৰ]] প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে গেমটোত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আমেৰিকান এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক 'ষ্টিভেন ইউনিভাৰ্ছ' (Steven Universe) ৰ 'কনি মহেশ্বৰন' চৰিত্ৰটোৰ যুঁজৰ শৈলী হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাৰতীয় ভিডিঅ' গেমৰ উপৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গেমসমূহৰ চৰিত্ৰয়ো কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে— 'চৌলকেলিবাৰ' (Soulcalibur) শৃংখলাৰ 'ভল্ডো', 'ডেথ বেটেল'ৰ 'অসুৰ' আদি। জাপানী [[মাংগা]] টিভি ধাৰাবাহিক 'কেনইচি: দ্য মাইটিয়েষ্ট ডিচাইপল'ত চাইৰিল ৰহমান, ইথান ষ্টেনলি আৰু শ্বো কানূৰ চৰিত্ৰই এই শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="cartoons">{{cite news|last=Nair|first=Shreejaya|title=Comics go the Kalari way |url=https://www.deccanchronicle.com/150911/lifestyle-offbeat/article/comics-go-kalari-way|access-date=20 November 2020|work=[[Deccan Chronicle]]|date=12 September 2015}}</ref> ২০১৯ চনত জাপানী মাংগা 'আগাৰি' (Agari) ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এজন ভাৰতীয় মূলৰ চৰিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত ৰবি নামৰ এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰুক মূল চৰিত্ৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite news|author=TNN|date=25 May 2019|title=Kalaripayattu warrior Ravi to be the first Indian character in Manga comic|work=[[The Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/kalaripayattu-warrior-ravi-to-be-first-indian-character-in-manga-comic/articleshow/68552880.cms|access-date=19 November 2020}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বিষয়ত আটাইতকৈ পুৰণি আৰু জনাজাত তথ্যচিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এখন হৈছে [[বিবিচি]]ৰ 'দ্য ৱে অৱ দ্য ৱাৰিয়ৰ' (The Way of the Warrior)।<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/Dmt0WTZfKI0 Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20200129025454/https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0 Wayback Machine]: {{cite AV media| url = https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0| title = The Way of the Warrior: Kalari, The Indian Way | website=[[YouTube]]| date = 17 September 2011 }}</ref> 'ফাইট কুৱেষ্ট' (Fight Quest) ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণতো কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত তথ্যচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Fight Quest India (Kalarippayattu) |website=IMDb|date=26 September 2008|url=http://www.imdb.com/title/tt1298941/|access-date=2020-12-22}}</ref> === চলচ্চিত্ৰত === ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰত কালৰিপায়াট্টু প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। তাৰে কেইখনমান হ’ল: {{colbegin}} *''থাচোলী ওথেনান'' (১৯৬৪) *''[[আৰোমালুন্নী]]'' (১৯৭২) *''[[অন্দানোন্দু কালাদাল্লী]]'' ([[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]) (১৯৭৮) *''[[চিলাম্বু]]'' (১৯৮৬) *''[[অৰু ভডক্কন বীৰগাথা]]'' (১৯৮৯) *''[[কাল্লন কাপ্পালিল তেন্নে]]'' (১৯৯১) *''[[থাচোলী ভাৰ্গীছ চেকাভাৰ]]'' (১৯৯৫) *''[[অশোকা (চলচ্চিত্ৰ)|অশোকা]]'' (২০০১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) *''[[দ্য মিথ]]'' (২০০৫) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[দ্য লাষ্ট লেজিয়ন]]'' (২০০৭) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা (চলচ্চিত্ৰ)|কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা]]'' (২০০৯) *''[[মানসাৰা (চলচ্চিত্ৰ)|মানসাৰা]]'' (২০১০) ([[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]) * ''[[উৰুমী (চলচ্চিত্ৰ)|উৰুমী]]'' (২০১১) * ''[[কমাণ্ডো (২০১৩ চলচ্চিত্ৰ)|কমাণ্ডো]]'' (২০১৩) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাজীৰাও মস্তানী]]'' (২০১৫) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাঘী (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বাঘী]]'' (২০১৬) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বীৰম (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বীৰম]]'' (২০১৬) * ''[[পদ্মাৱত (চলচ্চিত্ৰ)|পদ্মাৱত]]'' (২০১৮) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[কায়ামকুলাম কোচুন্নী (২০১৮ চলচ্চিত্ৰ)|কায়ামকুলাম কোচুন্নী]]'' (২০১৮) * ''[[জংলী (২০১৯ চলচ্চিত্ৰ)|জংলী]]'' (২০১৯) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[অথীৰন]]'' (২০Valid) * ''[[সনক]]'' (২০২১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[স্পাইডাৰ-মেন: এক্ৰছ দ্য স্পাইডাৰ-ভাৰ্ছ]]'' (২০২৩) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) * ''[[এআৰএম (চলচ্চিত্ৰ)|অজয়ন্তে ৰন্দম মোষনম]]'' (২০২৪) * ''[[পৰম সুন্দৰী (চলচ্চিত্ৰ)]]'' (২০২৫) {{colend}} ==টোকা== {{reflist|group=note|35em|refs= <!-- P --> <!-- "Parashurama" --> {{refn|group=note|name="Parashurama"|পৰশুৰাম: * {{harvtxt|Green|2001|p=225}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, কেৰালাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা যোদ্ধা-মুনি পৰশুৰামক প্ৰথম কালৰি আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী শিক্ষক পৰিয়ালসমূহৰ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়া হয়।" * {{harvtxt|Zarrilli|1998|p=31}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, পৰশুৰামক এই সমৰকলা আৰু প্ৰথম কালৰিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।"}} }} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == উৎসসমূহ == {{refbegin}} <!-- A --> * {{cite journal | last1=Arafath | first1=P. K. Yasser | title=The Nadapuram Enigma a History of Violence and Communalism in North Malabar (1957–2015) | journal=Economic and Political Weekly | volume=51 | issue=15 | date=9 April 2016 | url=https://www.academia.edu/24354760 }}<!-- G --> * {{cite book| last =Green | first =Thomas A. | year =2001 | title =Martial Arts of the World: A–Q | publisher =ABC-CLIO | isbn =9781576071502 | url =https://books.google.com/books?id=v32oHSE5t6cC}}<!-- M --> * {{Cite book | last =Menon | first=A. Sreedhara | date =4 March 2011 | title =Kerala History and its Makers | publisher =D. C. Books | isbn =978-81-264-3782-5 | language =en | url =https://books.google.com/books?id=wnAjqjhc1VcC | access-date =10 October 2021}}<!-- S --> * {{Cite book | last =Shaji | first =John K. | year =2011 | title =Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala | publisher=Published by the author | url =https://www.academia.edu/29708005}}<!-- W --> * {{cite book|last=Wollok|first=Jenniffer G.|year=2011|title=Rethinking Chivalry and Courtly Love|publisher=ABC Publishing|isbn=9780275984885|page=250|language=English|url=https://books.google.com/books?id=orTn7RpmyZIC&dq=thiyyas+martial+arts&pg=PA250|access-date=18 January 2022}}<!-- Z --> * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1979 | title =Kalarippayatt, Martial Art of Kerala | journal =The Drama Review | volume =23 | issue =2 | pages =113–124 | doi =10.2307/1145220 | jstor =1145220 | url =https://www.cambridge.org/core/journals/the-drama-review-tdr/article/abs/kalarippayatt-martial-art-of-kerala/3A948AB69C08CF861B11679A51F7DA06 | url-access =subscription }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1992 | title =To Heal and/or To Harm: The Vital Spots (Marmmam/Varmam) in Two South Indian Martial Traditions Part I: Focus on Kerala's Kalarippayattu | journal =[[Journal of Asian Martial Arts]] | volume =1 | issue =1 | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1994 | title =A South Indian Martial art and the Yoga and Ayurvedic Paradigms | journal =Journal of Asian Martial Arts | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | archive-date =16 September 2008 | access-date =23 February 2023 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080916172804/https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | url-status =dead }}{{issue needed|date=June 2025}} * {{cite book | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1998 | title =When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses, and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art | publisher =Oxford University Press | isbn =9780195639407 | url =https://books.google.com/books?id=EP6BAAAAMAAJ }} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == * Balakrsnan, Pi (1995) ''Kalarippayattu: The ancient martial art of Kerala'', C. V. Govindankutty Nair Gurukka 1995, {{ASIN|B0006F9ONS}} * Denaud, Patrick (1996) ''Kalaripayat'', Budostore, {{ISBN|2-908580-62-4}} * Elgood, Robert (2005), ''Hindu Arms and Ritual: Arms and Armour from India 1400-1865'', Eburon, {{ISBN|90-5972-020-2}} * Zarrilli, Phillip B. (1992) "[https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html To Heal and/or To Harm: The Vital Spots in Two South Indian Martial Traditions]" * Zarrilli, Phillip B. (1993), "[https://web.archive.org/web/20070628182657/http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu]"'', Journal of Asian Martial Arts'' == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Kalarippayattu| কালৰিপায়াট্টু}} * [https://web.archive.org/web/20171027154055/http://prd.kerala.gov.in/kalarippayatu.htm Kalarippayattu - one of the oldest martial arts], কেৰালা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট (Wayback Machineৰ কপি) * [https://youtube.com/@ParasuramaKalari?si=APJlGs0Sqrm24Js0 Fundamentals of Kalaripayattu Video Series] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:সমৰ কলা]] 7hj86us94dm3nkwbtyb71a89s3onrjw 622628 622627 2026-08-02T05:57:02Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622628 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = Kalari Pattu.jpg | imagecaption = | name = কালৰিপায়াট্টু | aka = কালৰি, কালৰিপায়াত্তু<ref name=BlackBelt/> | focus = সংকৰ সমৰকলা | hardness = পূৰ্ণ-সংস্পৰ্শ, অৰ্ধ-সংস্পৰ্শ | country = [[ভাৰত]] | creator = [[পৰশুৰাম]] (কিংবদন্তি অনুসৰি){{refn|group=note|name="Parashurama"}} | formation = | famous pract = কালৰিপায়াট্টুৰ উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল | parenthood = | descendant arts = | olympic = নহয় | meaning = ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন }} '''কালৰিপায়াট্টু''' ({{lang-en|Kalaripayattu}}, {{IPA|ml|kɐɭɐɾipːɐjɐtːɨ̆|lang}}), যাক চমুকৈ '''কালৰি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে এক [[ভাৰতীয় সমৰকলা]]। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক [[কেৰালা]]ত উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="KK" /><ref>{{Cite news|last=P. C.|first=Anaswara|date=16 June 2018|title=Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too|work=[[Outlook India]]|url=https://outlookindia.com|access-date=10 October 2021}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰপৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজা বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে {{lang|ml-Latn|[[কালৰি]]}} মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু {{lang|ml-Latn|পায়াট্টু}} মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন।" {{lang|ml-Latn|কালৰি}} শব্দটো মালয়ালম বা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ {{lang|ml-Latn|খলূৰিকা}}ৰপৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে [[শাক্ত ধৰ্ম|শাক্ত ধৰ্ম]]ৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।<ref name="EK">{{Cite journal|last=S|first=Sreenath|date=2017|title=Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students|url=https://www.kheljournal.com/archives/2017/vol4issue4/PartG/4-4-23-934.pdf|journal=International Journal of Physical Education, Sports and Health|volume=4|pages=1–7}}</ref><ref>{{cite book |last=T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=John |first=Shaji K. |date=2011 |title=Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala |url=https://ia600303.us.archive.org/33/items/Kalarippayattu/Kalarippayattuebook.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=Devi |first=Thanooja |date=November 2020 |title=THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2011253.pdf}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে {{lang|sa-Latn|খলূৰিকা}} নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh07achauoft/page/186/mode/2up?view=theater | title=An encyclopaedia of Hindu architecture | date=1946 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/kamika-agama-purva-pada-part-1 | title=Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text) }}</ref> == ইতিহাস == === ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক === কিংবদন্তি অনুসৰি, [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ [[অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম]]ই এই কলা [[শিৱ]]ৰপৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰপৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল।{{refn|group=note|name="Parashurama"}} মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে [[কেৰালা]] সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।{{sfnp|Shaji|2011|p=4}} আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা [[অয়্যাপ্পা]]ই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2015/jan/24/in-memory-of-a-warrior-deity-709189.html | title=In Memory of a Warrior Deity | date=24 January 2015 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস === ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।{{sfnp|Zarrilli|1994}} সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।<ref name="Subramanian, N. 1966">Subramanian, N. (1966). ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.111129|Sangam polity]]''. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive.</ref> তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল। === প্ৰাক-মধ্যযুগ (অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০) === জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।{{sfnp|Zarrilli|1994}} একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় [[চেৰা বংশ|চেৰা]] সাম্ৰাজ্যই [[চোল বংশ|চোল]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} বুৰঞ্জীবিদ [[এ শ্ৰীধৰ মেনন|এ শ্ৰীধৰণ মেনন]]ৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় [[কেৰালা]]ৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}} প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ''ভাগৱতী'' বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পাছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— [[নায়ৰ]] আৰু [[থিয়্যাৰ]]সকল।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।<ref>{{cite book |last= T. Sreedharan Nair |first= Chirakkal |author-link= |date= |title=Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art |location= |publisher= |page= |isbn=9789384030513}}</ref><ref name="auto"/> প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰদ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।{{sfnp|Menon|2011|p=83-84}} কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেছাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=83}} === প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০) === ==== ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা ==== [[File:Gama route 1.svg|thumb|right|[[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]] ১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।<ref>{{cite journal|first=Glenn |last=Ames|editor-first=Ivana |editor-last=Elbl|title=Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames) |journal=Portuguese Studies Review |volume=17 |issue=1 |url=https://books.google.com/books?id=hld-AwAAQBAJ&pg=PA12|year=2012|publisher=Trent University Press|pages=12–15 with footnotes, context: 11–32}}</ref> ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল [[শ্ৰীলংকা|চিলন]]ত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first1=M. O.|last1=Koshy|title=The Dutch Power in Kerala, 1729–1758|url=https://books.google.com/books?id=ro8SLhyAc9AC|year=1989|publisher=Mittal|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref> ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত [[চুৰাট]] বন্দৰ স্থাপন কৰে। ১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।{{sfnp|Wollok|2011|p=250}}{{sfnp|Arafath|2016}} তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:{{sfnp|Menon|2011|p=82}}{{sfnp|Zarrilli|1979}} {{blockquote|অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।{{sfnp|Menon|2011|p=82}}}} ১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল: {{blockquote|চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rIZHDwAAQBAJ&dq=The+silgos%28chegos%29usually+serve+to+teach+nayros+in+the+fencing+school&pg=RA1-PA8|title = Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus|isbn = 9781351441070|last1 = Heniger|first1 = J.|year = 2017| publisher=Routledge }}</ref>}} ==== পতন ==== ১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।<ref name="BlackBelt">{{cite web|last=Doctor|first=Fali E.|date=July 1973|title=Kalari Payat – Ancient Art of India|url=https://books.google.com/books?id=WdcDAAAAMBAJ|access-date=6 November 2020|publisher=[[Black Belt (magazine)|Black Belt]]|pages=23–25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=S9RMxjdjUVAC&pg=PA38|title=Legacy of Kerala|date=2010-07-12|publisher=D. C. Books|isbn=978-81-264-3798-6|pages=38|language=en|access-date=10 October 2021}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা{{sfnp|Menon|2011|p=81}}) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা<ref name="AK">{{Cite news |last=Soman |first=Deepa |date=31 March 2019 |title=Kalaripayattu is alive and kicking |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kalaripayattu-is-alive-and-kicking/articleshow/68644512.cms |access-date=21 December 2020}}</ref> আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।{{sfnp|Menon|2011|p=82–83}} এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।{{sfnp|Menon|2011|p=81}} এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়। [[File:Kottakkal Kanaran Gurukkal.jpg|thumb|150px|কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০-১৯৪১), তেওঁক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়]] ১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পাছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।<ref name="KK" /><ref name="MW" /> === আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা) === ১৯২০-ৰ দশকত [[থালাছেৰী]]ত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1998}} ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে। কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল [[কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল]]ৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰণ নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="MW" /> তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰণ নায়ৰে ১৯৩৭ চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ-চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েণ্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰণ নায়ৰৰ শিক্ষাসংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— [[কথাকলি]] আৰু [[মোহিনীঅট্টম]]ৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AK"/> শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী [[বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী]]।<ref>{{Cite news|last=Sobers|first=S. N. Venkatnag|date=31 October 2019|title=World Is A Stage For Vasundhara|work=[[Star of Mysore]]|url=https://starofmysore.com/world-is-a-stage-for-vasundhara/|access-date=10 October 2021}}</ref> ২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]ক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰপৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।<ref name="SF" /><ref name="OD" /> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="KA">{{Cite news|last=Radhakrishnan|first=S. Anil|date=2021-01-10|title=Kalaripayattu academy braces for action|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/kalaripayattu-academy-braces-for-action/article33539155.ece|access-date=2021-04-07|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BT">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Yahoo! News]]|url=https://in.news.yahoo.com/kerala-govt-set-kalaripayattu-academy-062937244.html|access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="AF">{{Cite news|date=10 January 2021|title=Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form|work=[[Asian News International]]|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kerala-govt-to-set-up-kalaripayattu-academy-to-boost-traditional-martial-art-form20210110115811/|access-date=18 June 2021}}</ref> এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।<ref name="KA" /><ref name="BT" /><ref name="AF" /> == চৰ্চা == [[File:Urumi in Kalaripayattu.webm|thumb|upright=1|[[কোঝিকোড]]ৰ [[পেৰামব্ৰা]]ত গংগাধৰণ গুৰুক্কলৰদ্বাৰা কালৰিপায়াট্টুত [[উৰুমী]]ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰদৰ্শন। ১৮৯৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী এফ. ফচেটে এই একেখন কালৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল (যিখন তেতিয়া [[পায়্যোলী]]ত অৱস্থিত আছিল)। তেওঁ শত্ৰুক আঘাত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা 'ৱাট্টা' (ওট্টা) নামৰ এবিধ অস্ত্ৰৰ বিষয়ে লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এই কালৰিৰ এক নিজা অস্ত্ৰ 'শৰীৰবাদী'ৰ ব্যৱহাৰো লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=S. R. D. |title=Kalaripayattu Vijnanakosham |year=2018 |publisher=Kairali Books |isbn=9789388087544 |page=212}}</ref>]] [[File:Kalaripayattu performance 3.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰদৰ্শন]] [[File:Kalaripayattu performance 1.jpg|thumb|কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ ভংগিমা]] === গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা === কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় ''[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]'' অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="KD">{{Cite news |last=Khullar |first=Gagan |date=25 June 2019 |title=The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi |work=[[The Hindu]] |url=https://thehindu.com |access-date=21 December 2020}}</ref> ব্যাৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19}}</ref> === অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম === কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগিমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।{{sfnp|Zarrilli|1998}} কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।<ref name="KD" /><ref>{{Cite journal |last1=Francis |first1=Jibin |last2=Christadoss |first2=B. Beneson Thilager |date=April 2020 |title=An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala |url=http://bodhijournals.com |journal=Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science |volume=4 |issue=3 |pages=1–2}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত [[গদা]], যাঠী, কটাৰী আৰু [[উৰুমী]] অন্যতম।{{sfnp|Zarrilli|1979}} === প্ৰশিক্ষণ ভূমি === [[File:Kalari poothara pooja - cropped.jpg|thumb|upright=1.2|কালৰি পুথৰা: প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম কোণত থকা এটা সৰু, ওপৰলৈ জোংগা, সাতটা খোপযুক্ত গাঁথনি। ই মানুহৰ শৰীৰৰ সাতটা চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিছুমান কালৰিত সাতটাৰ পৰিৱৰ্তে নটা খোপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://keralatourism.org|title=Kalari Poothara - the seven-tiered platform | Kalari Training | Kalaripayattu and Kerala|website=Kalaripayattu}}</ref>]] কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক ''[[কালৰি]]'' বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— [[বাস্তু শাস্ত্ৰ|''বাস্তু শাস্ত্ৰ'']]<ref name="MH">{{Cite book|last=John|first=Shaji K.|url=https://academia.edu |title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]] |year=2011 |location=Kottayam, Kerala|pages=21}}</ref> আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে। প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{sfnp|Zarrilli|1994}} আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ''ধাতু'' আৰু ''কোষ''ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে [[ভাগৱতী]] বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আৱাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।<ref name="MH" /> কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে [[ভদ্ৰকালী]] বা [[ভাগৱতী]]।<ref>{{Cite news|last=Sebastian|first=Shevlin|date=9 March 2014|title=Warrior On The Stage|work=[[The New Indian Express]]|url=https://newindianexpress.com|access-date=1 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 June 2019|title=Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam|url=http://keralaculture.org|access-date=1 January 2021|website=Kerala Culture}}</ref> কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত [[তিলক]] লগায়।<ref name="KD"/> === প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক === কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।<ref>{{Cite news|last=Manoj|first=E. M.|date=3 October 2015|title=When Kalaripayattu dons new attire|work=[[The Hindu]]|url=https://thehindu.com|access-date=21 December 2020}}</ref> পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="AK" /> === চুভাদু আৰু ভদিভু === দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও [[যোগ]], নৃত্য আৰু পৰিৱেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।{{sfnp|Zarrilli|1998}} যিসকল [[কথাকলি]] নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Luijendijk 08">Luijendijk, D. H. (2008). ''[https://amazon.com Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art]'', Oprat, {{ISBN|978-1-4092-2626-0}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ কৌশলসমূহ মূলতঃ খোজ (''চুভাদু'') আৰু ভংগিমা (''ভদিভু'')ৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web|title=Kalaripayattu|url=https://www.topendsports.com/sport/list/kalaripayattu.htm|access-date=2020-12-22|website=Topend Sports}}</ref> ''চুভাদু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'খোজ', যি হৈছে এই সমৰকলাৰ মৌলিক খোজসমূহ। ''ভদিভু''ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'ভংগিমা' বা স্থিতি, যি কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ আধাৰস্বৰূপ। এই ভংগিমাসমূহৰ নাম বিভিন্ন পশু-পক্ষীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে আঠটা ৰূপত উপস্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শৈলীসমূহ এটা পৰম্পৰাৰপৰা আনটোলৈ যথেষ্ট পৃথক হয়। কেৱল এই ভংগিমাসমূহৰ নামেই সুকীয়া নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰয়োগ আৰু ব্যাখ্যাও সংশ্লিষ্ট ''গুৰুক্কল'' আৰু ''কালৰি''ৰ পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সলনি হয়। প্ৰতিটো ভংগিমাৰে নিজা শৈলী, সংমিশ্ৰণ আৰু কাৰ্যক্ষমতা থাকে। এই কৌশলসমূহ এটা শৈলীৰপৰা আনটো শৈলীলৈ ভিন্ন হয়।{{sfnp|Zarrilli|1998}} === অভিযোজন === এগৰাকী কালৰি অনুশীলনকাৰীয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰত শত্ৰুপক্ষৰপৰা নতুন যুদ্ধ কৌশলৰ মুখা-মুখি হ’বলগীয়া হ’ব পাৰে। তেনে পৰিস্থিতিত অনুশীলনকাৰীগৰাকীয়ে সেই নতুন কৌশলসমূহৰ পূৰ্বানুমান কৰা, তাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা আৰু সেইবোৰক প্ৰতিহত কৰাৰ উপায় শিকাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। এই বৈশিষ্ট্যটো বিশেষকৈ কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীত দেখা পোৱা যায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে [[তামিল জনগোষ্ঠী|তামিল]] সাম্ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধৰ সময়ত [[চিলাম্বম]]ৰ দৰে সমৰকলাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ এই শৈলীটোক সালসলনি কৰি উপযোগী কৰি তোলা হৈছিল। চিলাম্বম আছিল সেই সময়ৰ তামিল সৈনিকসকলে চৰ্চা কৰা অন্যতম প্ৰধান সমৰকলা। === মালিচ === মানৱ শৰীৰৰ বিষয়ে জ্ঞান অৰ্জন কৰাৰ ফলস্বৰূপে, ভাৰতীয় সমৰকলাবিদসকল পৰম্পৰাগত চিকিৎসা আৰু মালিচৰ ক্ষেত্ৰতো পাৰ্গত হৈ পৰিছিল। কালৰিপায়াট্টুৰ শিক্ষকসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৰীৰৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বা মাংসপেশীৰ আঘাতৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধি তেলেৰে মালিচ (''উঝিচিল'') কৰি দিয়ে। এনে ধৰণৰ মালিচক সাধাৰণতে ''থিৰুমল'' বুলি কোৱা হয় আৰু নমনীয়তা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা বিশেষ মালিচটোক ''কাচা থিৰুমল'' বুলি জনা যায়।<ref name="auto"/> == শৈলীসমূহ == কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতিটো শৈলী বা ''ৱাঝি''ৰ উদ্দেশ্য ভিন্ন হয়।{{refn|group=note|'হনুমান ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "হনুমানৰ পথ") হৈছে এনে এক শৈলী য’ত ক্ষিপ্ৰতা আৰু কাৰিকৰী প্ৰয়োগৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰ লগতে শত্ৰুক প্ৰতাৰণা কৰা বা পৰাস্ত কৰাৰ কেইবাটাও কৌশল ইয়াত থাকে। 'বালি ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "বালিৰ পথ") শত্ৰুপক্ষৰ কৌশলসমূহক তেওঁলোকৰ বিপৰুদ্ধেই এনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে যাতে সেয়া শত্ৰুৰ বাবেই বিপজ্জনক হৈ পৰে। 'ভীমন ৱাঝি' (মালয়ালম ভাষাত "ভীমৰ পথ") শৈলীত শাৰীৰিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ প্ৰধানকৈ কৰা হয়।<ref name="HA" />}} এই শৈলীসমূহ হৈছে বিভিন্ন গুৰুৱে সমৰকলাৰ প্ৰতি থকা নিজৰ বুজা-বুজি অনুসৰি গ্ৰহণ আৰু সংশোধন কৰা ৰূপান্তৰ। পৰম্পৰাগত কালৰিপায়াট্টুত সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান শৈলীক স্বীকৃতি দিয়া হয়। যি অঞ্চলত এইসমূহ চৰ্চা কৰা হয়, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই ভাগ দুটা কৰা হৈছে — উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' আৰু দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি''।<ref>{{Cite web |title=About Kalaripayattu |url=https://kalaripayattuclass.com/about-kalaripayattu/ |access-date=2019-12-10 |website=Kalaripayattu Class |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/327016876 |doi=10.1177/2455929618773388|title=Exploring the Relevance of Cultural Resource Management: A Case Study of Kalaripayattu |year=2018 |last1=Vinodan |first1=A. |last2=Meera |first2=S. |journal=Journal of Heritage Management |volume=3 |issue=1 |pages=71–86 |s2cid=158232813}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.news18.com/news/india/kalaripayattu-to-have-a-mixed-syllabus-soon-463521.html |title=Kalaripayattu to have a mixed syllabus soon |date=9 April 2012}}</ref> এই দুয়োটা পদ্ধতিৰ নিজা নিজা শৈলী বা ''ৱাঝি'' (মালয়ালম অৰ্থ "পথ" বা "পদ্ধতি") যেনে— হনুমান ৱাঝি, ভীমন ৱাঝি আৰু বালি ৱাঝি আদিৰ মাজত লক্ষণীয় মিল দেখা পোৱা যায়।<ref name="HA">{{Cite book |last=John|first=Shaji K. |url=https://www.academia.edu/29708005|title=Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala|publisher=[[Academia.edu]]|year=2011|isbn=|location=Kottayam, Kerala|pages=19–20}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলী বা ''ভডক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ [[মালাবাৰ উপকূল|মালাবাৰ]] অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়। ই আকৰ্ষণীয় তথা নমনীয় অংগ সঞ্চালন, গা বচাই দিয়া কৌশল, জাঁপ মৰা আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত। আনহাতে, কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলী বা ''থেক্কন কালৰি'' মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত চৰ্চা কৰা হয়। ই খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ আৰু শৰীৰৰ মৰ্মস্থানত (প্ৰেছাৰ পইণ্ট) আঘাত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি কঠোৰ তথা প্ৰভাৱশালী কৌশল প্ৰদৰ্শনত পাৰ্গত।<ref>{{Cite web|last=Youseph|first=Ramon|date=2018-05-30|title=Martial Art of the Month: Kalaripayattu|url=https://kungfukingdom.com/martial-art-of-the-month-kalaripayattu/|access-date=2021-04-07|website=Kung-fu Kingdom|language=en-GB}}</ref> দুয়োটা পদ্ধতিতেই অভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ধাৰণাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তৃতীয় এটা শৈলীও চৰ্চা কৰা হয়, যাক মধ্য শৈলী বা ''মধ্য কালৰি'' বুলি জনা যায়। কিন্তু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ শৈলীৰ তুলনাত ইয়াৰ চৰ্চা কমকৈ হয়।{{sfnp|Green|2001}}<ref>{{Cite book|last=Cruz|first=Edmund|url=https://books.google.com/books?id=OCJiDwAAQBAJ|title=Health, Longevity and the Martial Arts|publisher=Authorhouse|year=2018|isbn=9781546239796|location=|pages=}}</ref><ref>{{Cite book|last=Luijendijk|first=Dick|url=https://books.google.com/books?id=hISikpYZ9hYC|title=Kalarippayat|publisher=Lulu.com|date=July 2005|isbn=9781409226260|location=|pages=}}</ref> 'তুলুনাদন কালৰি' নামৰ কালৰিপায়াট্টুৰ এটা সৰু আঞ্চলিক শৈলীৰ উল্লেখ ভডক্কন পাট্টুকল আদি গ্ৰন্থত পোৱা যায়। কিন্তু ই প্ৰধানকৈ উত্তৰ কেৰালা আৰু দক্ষিণ কৰ্ণাটকৰ [[তুলু নাডু]] অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ। কেৰালাৰ কিছুমান অকলশৰীয়া অঞ্চলত আন কিছুমান সৰু আঞ্চলিক শৈলীও থকা বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই শৈলীসমূহ ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্লভ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে 'দ্ৰোণাম্বল্লী', 'ওডিমুৰাছেৰী', 'তুলু নাদান শৈৱ মুৰা' আৰু 'কায়্যাঙ্গালী'।<ref>{{Cite web |url=https://kalaripayattuclass.com/manoeuvre-tryst-with-kalaripayattu-veteran-sri-srd-prasad-gurukkal-of-bharat-kalari/ |title=Manoeuvre tryst with Kalaripayattu Veteran Sri SRD Prasad Gurukkal of Bharat Kalari |date=26 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiavideo.org/kerala/arts/onathallu-marital-art--2985.php|title = Onathallu, Kayyankali, Martial art, Entertainment, Kerala, India, Video}}</ref> === উত্তৰ শৈলী === উত্তৰ শৈলীক ''ভডক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে কালৰিপায়াট্টুৰ "মূল" ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই পদ্ধতিত শাৰীৰিক নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Akundi |first=Sweta |date=30 July 2018 |title=The 'kalari' burner |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/the-kalari-burner/article24551272.ece |access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ মূল-মন্ত্ৰ হৈছে 'মেই চকু হ’ব লাগে', অৰ্থাৎ "শৰীৰটোক চকুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা।" এই চৰ্চাসমূহ এককভাৱে আৰু একেলগে সংমিশ্ৰণ কৰি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ''মেইপায়াট্টু'' (কাৰাটেৰ কাটাৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা এটা ধাৰণা) শিকোৱা হয়। এইসমূহ হৈছে আক্ৰমণাত্মক আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশলৰ সৈতে নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ এক সংমিশ্ৰণ। অৱশ্যে প্ৰকৃত কৌশলসমূহ বহু পিছতহে শিকোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, গুৰুৰ শিক্ষাদানৰ পদ্ধতি অনুসৰি মেইপায়াট্টুৰ সংখ্যা ভিন্ন হ’ব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে চাৰিটা পৰ্যায়ত কৰা হয়— প্ৰথম পৰ্যায় হৈছে মেইপায়াট্টু (প্ৰশিক্ষণৰ ভংগিমা), ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে 'কোলথাৰী' (কাঠৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা), 'অংগথাৰী' (ধাতুৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা) আৰু শেষত 'ভেৰুম কাই' (খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ)।<ref>{{Cite news|last=Anima|first=P.|date=30 May 2014|title=I am... Radhika M, Kalaripayattu Instructor|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/I-am...-Radhika-M-Kalaripayattu-Instructor/article11643987.ece|access-date=21 December 2020}}</ref> সাধাৰণতে, বেছিভাগ কালৰিতে ৩ ৰপৰা ৬ মাহৰ ভিতৰত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰা হয়। কিছুমান কালৰিত বছৰত কেৱল এটা অস্ত্ৰ শিকাৰহে অনুমতি দিয়া হয়। দীঘল লাঠী আৰু চুটি লাঠীৰ যুদ্ধৰ পিছত লোহাৰ অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়। অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ কটাৰী আৰু তৰোৱালেৰে আৰম্ভ হয়, আৰু ইয়াৰ পিছত যাঠী চালনা শিকোৱা হয়। সকলো আধুনিক বিদ্যালয়তে বিশেষ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাত ধনু-কাঁড়ৰ ব্যৱহাৰ সচৰাচৰ আছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কৌশলসমূহ শিকোৱা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান ইয়াৰ শিক্ষা খুবেই কমকৈ দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.kerala.me/specialities/art-and-culture/kalaripayattu|title=Kalaripayattu {{!}} Art & Culture of Kerala |website=Kerala Tourist Information|language=en-US|access-date=2019-12-10}}</ref> === দক্ষিণ শৈলী === দক্ষিণ শৈলীক ''থেক্কন কালৰি'' বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয় যে এইটো কালৰিপায়াট্টুৰ এনে এটা শৈলী যাক [[অগস্ত্য|অগস্ত্য মুনি]]য়ে পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰভাবিত কৰিছিল। ই মূলত কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলীৰে এক ৰূপ, যাৰ ওপৰত চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সমৰকলা যেনে— [[ৱৰ্ম অতি]] বা [[আদিমুৰাই]]ৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপটোৰ সৈতে ৱৰ্ম অতিৰ লক্ষণীয় মিল থকাৰ পিছতো, উত্তৰ কালৰিপায়াট্টুৰ সৈতে থকা সাদৃশ্যৰ বাবে ইয়াক ৱৰ্ম অতিৰপৰা এক সুকীয়া আৰু পৃথক সমৰকলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপ আৰু ৱৰ্ম অতিৰ মাজৰ এই সাদৃশ্য সম্ভৱতঃ ভৌগোলিক সান্নিধ্যৰ বাবে হৈছে। সেয়েহে কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীক কালৰিপায়াট্টু আৰু ৱৰ্ম অতিৰ এক সংমিশ্ৰণ বুলি ধৰা হয়। <ref>{{Cite book|last1=DeMarco|first1=Michael|url=https://books.google.com/books?id=d_cPEAAAQBAJ|title=Martial and Healing Traditions of India|last2=Zarrilli|last3=Nongmaithem|last4=Dipl|publisher=Independently Published|year=2020|isbn=9798694263177|pages=6|chapter=1|quote=The linguistic, social, religious, historical, technical and geographical differences briefly recounted above suggest that kalarippayattu and varma ati are closely related but distinct systems of martial practice. Historically, it is probable that the similarity between the two arts depended entirely on proximity, with the kalarippayattu styles and traditions of Malabar quite distinct from those of Tamil practitioners, while those in southern Kerala were not only similar to one another, but were probably mixed styles of practice.}}</ref> উত্তৰ শৈলীৰ তুলনাত কেৰালাত দক্ষিণ শৈলীৰ চৰ্চা কমকৈ কৰা হয়। তথাপি ইয়াক পৰশুৰাম আৰু অগস্ত্য মুনি দুয়োগৰাকীৰে শিক্ষাৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। এই শৈলীটো মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ অংশৰ কিছুমান অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়, বিশেষকৈ [[কন্যাকুমাৰী]]ৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰত।{{Citation needed|date=April 2021}} দক্ষিণ শৈলীৰ বহুতো চৰ্চা উত্তৰ শৈলীৰ সৈতে একে। কিন্তু ই প্ৰকৃতিগতভাৱে অধিক আক্ৰমণাত্মক আৰু যুদ্ধমুখী। উত্তৰ শৈলীৰ দৰে শৰীৰৰ নমনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ, জোৰদাৰ প্ৰহাৰৰ কৌশল আৰু ভৰিৰ সঞ্চালনৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|date=21 December 2020|title=Kalari makes its first move Down Under|work=The Indian Sun|url=https://www.theindiansun.com.au/2014/08/11/kalari-makes-first-move/|access-date=21 December 2020}}</ref> ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ 'চুভাদু'ৰপৰা আৰম্ভ হয়। চুভাদু হৈছে [[মুৱায় থাই]] আৰু [[জুডো]]ৰ দৰে বিভিন্ন যুদ্ধ কৌশলৰ এক সংমিশ্ৰণ।<ref name="EK" /> ইয়াৰ ঠিক পিছতে প্ৰশিক্ষণৰ অংশ হিচাপে সংগীৰ সৈতে মুখা-মুখি যুঁজ (স্পাৰিং) আৰম্ভ কৰা হয়। এই পূৰ্ব-নিৰ্ধাৰিত কৌশলসমূহ বাৰে বাৰে অভ্যাস কৰা হয়। খালী হাতৰ যুদ্ধত মৌলিক পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাৰ পাছত সৰু লাঠীৰে অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়। সৰু লাঠীৰ প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে দুজন যোদ্ধা লগ লাগি লাঠী বা কটাৰীৰে কৰে। এইসমূহ মূলতঃ প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশল। দুয়োগৰাকী যোদ্ধাৰ ওচৰত একে অস্ত্ৰ থকা যুদ্ধ কৌশলসমূহৰ ভিতৰত দীঘল লাঠী, তৰোৱাল আদিৰ স্পাৰিং অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই প্ৰশিক্ষণৰ সময়ছোৱাত খালী হাতৰ যুদ্ধৰ কৌশলসমূহো উন্নত কৰা হয়। ছাত্ৰজনে অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁক 'মৰ্ম' স্থান (শৰীৰৰ মৰ্মস্থান বা প্ৰেছাৰ পইণ্ট) সম্পৰ্কীয় অলপ জ্ঞান দিয়া হয়, যদিহে ''গুৰুক্কল'' বা শিক্ষকে তাক উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|title=Agasthya Kalari – for Siddha Treatments, Kalari Marma Treatments and offers training in Kalari strictly based on ancient scripts – located in Cochin, Kerala, India|website=Agasthya Bharatha Kalari|access-date=2019-12-10|archive-date=25 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125233034/http://www.agasthyakalari.org/html/kalari-kerala.htm|url-status=dead}}</ref> == মৰ্মশাস্ত্ৰম – মৰ্মস্থানত আঘাত == দাবী কৰা হয় যে অভিজ্ঞ কালৰি যোদ্ধাসকলে শত্ৰুৰ শৰীৰৰ সঠিক 'মৰ্মম' (মৰ্মস্থান বা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দু)ত কেৱল আঘাত কৰিয়েই তেওঁলোকক নিষ্ক্ৰিয় বা হত্যা কৰিব পাৰিছিল। এই কৌশলটো কেৱল আটাইতকৈ ভদ্ৰ আৰু বিশ্বাসী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলকহে শিকোৱা হয়, যাতে ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ নহয়। 'মৰ্মশাস্ত্ৰম'ত মৰ্মস্থানৰ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু ইয়াক মৰ্ম চিকিৎসাৰ (''মৰ্মচিকিৎসা'') বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Marma Therapy |website=National Health Portal of India|url=https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|access-date=2020-12-22|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027234126/https://www.nhp.gov.in/marma-therapy_mtl|url-status=dead}}</ref> মৰ্ম চিকিৎসাৰ এই পদ্ধতিটো [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ লগতে [[সিদ্ধ চিকিৎসা]] পদ্ধতিৰপৰা আহিছে। অৱশ্যে কালৰিপায়াট্টুৰ সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে কোনো নিৰপেক্ষ লোকৰ ওপৰত এই মৰ্ম কৌশলসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে সদায় প্ৰমাণযোগ্য ফলাফল পোৱা নাযায়।{{Citation needed|date=February 2021}} মৰ্মৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ [[ঋগ্বেদ]]ত পোৱা যায়। তাত কোৱা হৈছে যে [[ইন্দ্ৰ]]ই [[বৃত্ৰ]]ৰ 'মৰ্মম' স্থানত [[বজ্ৰ]]ৰে আঘাত কৰি তেওঁক পৰাস্ত কৰিছিল। মৰ্মৰ উল্লেখ [[অথৰ্ববেদ]]তো পোৱা যায়।<ref>Subhash Ranade (1993). ''Natural Healing Through Ayurveda'' (p. 161). Passage Press. Utah USA.</ref> বৈদিক আৰু মহাকাব্যসমূহৰ উৎসত শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুবোৰৰ এনে বহুতো উল্লেখ থকাটোৱে এই কথা নিশ্চিত কৰে যে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সমৰকলাবিদসকলে মৰ্মস্থানত আক্ৰমণ বা প্ৰতিৰক্ষা কৰাৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু ইয়াৰ অভ্যাসো কৰিছিল।{{sfnp|Zarrilli|1994}} [[সুশ্ৰুত| সুশ্ৰুতে]](অনুমাণিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকা) তেওঁৰ 'সুশ্ৰুত সংহিতা'ত মানৱ শৰীৰৰ ১০৭টা মৰ্মস্থান চিনাক্ত আৰু সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।<ref>G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). ''Anatomical and Obstetrical Considerations in Ancient Indian Surgery Based on Sarira-Sthana of Susruta Samhita''.</ref> এই ১০৭টা বিন্দুৰ মধ্যে ৬৪টা বিন্দুক এনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল যে তাত ঘোছা বা লাঠীৰে সঠিকভাৱে আঘাত কৰিলে মানুহৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে।<ref name="Svinth">J. R. Svinth (2002). [http://ejmas.com/kronos "A Chronological History of the Martial Arts and Combative Sports"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228093034/http://ejmas.com/kronos/ |date=28 December 2010 }} ''Electronic Journals of Martial Arts and Sciences''.</ref> সুশ্ৰুতৰ কৰ্মৰাজিয়েই চিকিৎসাবিদ্যাৰ শাখা [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ ভিত্তি গঠন কৰিছিল। ইয়াক ভাৰতৰ বিভিন্ন সমৰকলাৰ (যেনে— ৱৰ্ম কলাই আৰু মৰ্ম আদি) সৈতে একেলগে শিকোৱা হৈছিল য’ত শৰীৰৰ মৰ্মস্থানসমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। == প্ৰশাসন == ভাৰতত [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ত অৱস্থিত ইণ্ডিয়ান কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন (IKF) কালৰিপায়াট্টুৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিচালনা সমিতি। এই সমিতিক [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ [[যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰ্যালয়| যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰ্যালয়ে]] স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। ই ২০১৫ চনত এটা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন হিচাপে সংযোগ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Kalaripayattu eyes Olympics berth|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kalaripayattu-eyes-olympics-berth/article8634888.ece|access-date=19 November 2020|work=[[The Hindu]]|date=23 May 2016}}</ref> [[কোঝিকোড]]ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া (KFI) হৈছে কালৰিপায়াট্টুৰ আন এখন পৰিচালনা সমিতি, যাক [[ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থা]]ই স্বীকৃতি দিছে।<ref name="ranking">{{cite news|author=Express Features|title=Kacha Grading System to be introduced for Kalaripayattu|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2013/jul/15/kacha-grading-system-to-be-introduced-for-kalaripayattu-496837.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=15 July 2013}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ কেৰালা কালৰিপায়াট্টু এছ’চিয়েচন (KKA) হৈছে এই সমৰকলাৰ আন এক পৰিচালনা গোট, যাক কেৰালা ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া পৰিষদে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{cite news|author=Express News Service|title=Kalari Training by Fake Bodies Alleged|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/jun/30/kalari-training-by-fake-bodies-alleged-630393.html|access-date=19 November 2020|work=[[The New Indian Express]]|date=30 June 2014}}</ref> == উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল == কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০–১৯৩৫), যাক কালৰিপায়াট্টুৰ "[[দ্ৰোণাচাৰ্য]]" বুলিও জনা যায়, চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰৰ এজন [[গুৰু]] আছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলক এনে এগৰাকী গুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় যিয়ে ৰাজ্যখনৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলৰ কেইবাজনো গুৰুৰপৰা কালৰিপায়াট্টু শিকি ইয়াক [[কেৰালা]]ত সংৰক্ষিত কৰিছিল আৰু বিংশ শতিকালৈকে জীয়াই ৰাখিছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ বাবে ধনৰ যোগান ধৰিবলৈ নিজৰ মাটি আৰু সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি দিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="MW">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2018-10-04|title=Meet the Malabar warrior, S.R.D. Prasad Gurukkal|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/meet-the-malabar-warrior-kalarippayattu-exponent-srd-prasad-gurukkal/article25122777.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref><ref name="KK">{{Cite news|last=Gopalakrishnan|first=K. K.|date=2011-02-10|title=King of Kalarippayattu|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/King-of-Kalarippayattu/article15285978.ece|access-date=2021-05-23|issn=0971-751X}}</ref> চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ (১৯০৫–১৯৪৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলৰ ছাত্ৰ। তেওঁক জনপ্ৰিয়ভাৱে "CVN" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁৰ স্মৃতিতে সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ত চিভিএন কালৰি (CVN Kalaris) সমূহ গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ ফলত নিজ ৰাজ্যখনত কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান সম্ভৱ হৈছিল।<ref name="MW" /> চিৰাক্কল টি. শ্ৰীধৰণ নায়ৰ (১৯০৯–১৯৮৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু শ্ৰী ভাৰত কালৰি (পূৰ্বতে ৰাজকুমাৰ কালৰি নামেৰে জনাজাত)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন কিতাপ লিখাৰ বাবে জনাজাত। ১৯৩৭ চনত প্ৰকাশিত মালয়ালম ভাষাত লিখিত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ 'কালৰিপায়াট্টু' আছিল এই সমৰকলাৰ ওপৰত লিখা প্ৰথমখন কিতাপ।<ref name="KK" /> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি 'কালৰিপায়াট্টু — এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েণ্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' ৰচনা কৰিছিল। এই পুথিখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KK" /> কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩বছৰীয়া মহিলা গুৰু [[মীনাক্ষী আম্মা]]<ref name="SF">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/magazine-37038134/the-sword-fighting-granny-showing-the-young-how-it-s-done|title = The sword-fighting granny|work = BBC News}}</ref><ref name="OD">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/meenakshi-amma-the-grand-old-dame-of-kalaripayattu/article25307782.ece|title=Meet Meenakshi Amma, the grand old dame of Kalaripayattu|newspaper=The Hindu|date=25 October 2018|last1=Sathyendran|first1=Nita}}</ref> আৰু চাভাঘাটৰ এজন গুৰু শংকৰ নাৰায়ণ মেনন চুন্দায়িলক<ref>{{Cite news|date=2022-01-26|title=An ambassador for Kalaripayattu worldwide|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/an-ambassador-for-kalaripayattu-worldwide/article38326385.ece|access-date=2022-01-28|issn=0971-751X}}</ref> [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তৰফৰপৰা [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে। == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == [[File:JasmineSimhalan-kalaripayatt-silamb.gif|right|সমৰকলাবিদ জেচমিন সিংহলনে 'মেইপায়াট্টু' প্ৰদৰ্শন কৰা দৃশ্য। |frame]] ভাৰতীয় গ্ৰাফিক নভেল 'ওডায়ন' আৰু 'ওডায়ন II – যুদ্ধম'ৰ নামভূমিকাত থকা চৰিত্ৰটো এজন কালৰিপায়াট্টু বিদ্যাত পাকৈত প্ৰতিশোধকামী যোদ্ধা। এই কাহিনীভাগ ১৬ শতিকাৰ সামন্ততান্ত্ৰিক [[কেৰালা]]ৰ পটভূমিত ৰচিত।<ref>{{cite news|last1=Chhibber|first1=Mini Anthikad|date=24 August 2014|title=An equal music|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/writer-suhas-sundar-and-artist-deepak-sharma-feel-they-work-better-as-a-team/article6345035.ece|access-date=20 November 2020}}</ref> টুনজ এনিমেচন ইণ্ডিয়াই [[কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক (ভাৰত)|কাৰ্টুন নেটৱৰ্ক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা 'লিটল কালৰি ৱাৰিয়ৰ্ছ' নামৰ কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনৰ মূল চৰিত্ৰসমূহ হৈছে কালৰিপায়াট্টু অনুশীলনকাৰী। ২০১২ চনৰ ভাৰতীয় এনিমেটেড চলচ্চিত্ৰ 'অৰ্জুন: দ্য ৱাৰিয়ৰ প্ৰিন্স'তো কালৰিপায়াট্টু দেখুওৱা হৈছে। [[ভাৰতীয় পৌৰাণিক কাহিনী]]ৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় ৰোল-প্লেয়িং গেম 'অশ্বত্থামা – দ্য ইমৰ্টেল'ৰ যুদ্ধৰ দৃশ্যসমূহ কালৰিপায়াট্টুৰ সহায়ত সজোৱা হৈছিল। ইয়াত প্ৰকৃত কালৰিপায়াট্টু গুৰুসকলৰ অংগ সঞ্চালনসমূহ [[মোচন কেপচাৰ]] প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে গেমটোত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আমেৰিকান এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক 'ষ্টিভেন ইউনিভাৰ্ছ' (Steven Universe) ৰ 'কনি মহেশ্বৰন' চৰিত্ৰটোৰ যুঁজৰ শৈলী হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাৰতীয় ভিডিঅ' গেমৰ উপৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গেমসমূহৰ চৰিত্ৰয়ো কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে— 'চৌলকেলিবাৰ' (Soulcalibur) শৃংখলাৰ 'ভল্ডো', 'ডেথ বেটেল'ৰ 'অসুৰ' আদি। জাপানী [[মাংগা]] টিভি ধাৰাবাহিক 'কেনইচি: দ্য মাইটিয়েষ্ট ডিচাইপল'ত চাইৰিল ৰহমান, ইথান ষ্টেনলি আৰু শ্বো কানূৰ চৰিত্ৰই এই শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="cartoons">{{cite news|last=Nair|first=Shreejaya|title=Comics go the Kalari way |url=https://www.deccanchronicle.com/150911/lifestyle-offbeat/article/comics-go-kalari-way|access-date=20 November 2020|work=[[Deccan Chronicle]]|date=12 September 2015}}</ref> ২০১৯ চনত জাপানী মাংগা 'আগাৰি' (Agari) ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এজন ভাৰতীয় মূলৰ চৰিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত ৰবি নামৰ এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰুক মূল চৰিত্ৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite news|author=TNN|date=25 May 2019|title=Kalaripayattu warrior Ravi to be the first Indian character in Manga comic|work=[[The Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/kalaripayattu-warrior-ravi-to-be-first-indian-character-in-manga-comic/articleshow/68552880.cms|access-date=19 November 2020}}</ref> কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বিষয়ত আটাইতকৈ পুৰণি আৰু জনাজাত তথ্যচিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এখন হৈছে [[বিবিচি]]ৰ 'দ্য ৱে অৱ দ্য ৱাৰিয়ৰ' (The Way of the Warrior)।<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/Dmt0WTZfKI0 Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20200129025454/https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0 Wayback Machine]: {{cite AV media| url = https://www.youtube.com/watch?v=Dmt0WTZfKI0| title = The Way of the Warrior: Kalari, The Indian Way | website=[[YouTube]]| date = 17 September 2011 }}</ref> 'ফাইট কুৱেষ্ট' (Fight Quest) ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণতো কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত তথ্যচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Fight Quest India (Kalarippayattu) |website=IMDb|date=26 September 2008|url=http://www.imdb.com/title/tt1298941/|access-date=2020-12-22}}</ref> === চলচ্চিত্ৰত === ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰত কালৰিপায়াট্টু প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। তাৰে কেইখনমান হ’ল: {{colbegin}} *''থাচোলী ওথেনান'' (১৯৬৪) *''[[আৰোমালুন্নী]]'' (১৯৭২) *''[[অন্দানোন্দু কালাদাল্লী]]'' ([[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]]) (১৯৭৮) *''[[চিলাম্বু]]'' (১৯৮৬) *''[[অৰু ভডক্কন বীৰগাথা]]'' (১৯৮৯) *''[[কাল্লন কাপ্পালিল তেন্নে]]'' (১৯৯১) *''[[থাচোলী ভাৰ্গীছ চেকাভাৰ]]'' (১৯৯৫) *''[[অশোকা (চলচ্চিত্ৰ)|অশোকা]]'' (২০০১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) *''[[দ্য মিথ]]'' (২০০৫) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[দ্য লাষ্ট লেজিয়ন]]'' (২০০৭) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) *''[[কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা (চলচ্চিত্ৰ)|কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা]]'' (২০০৯) *''[[মানসাৰা (চলচ্চিত্ৰ)|মানসাৰা]]'' (২০১০) ([[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]) * ''[[উৰুমী (চলচ্চিত্ৰ)|উৰুমী]]'' (২০১১) * ''[[কমাণ্ডো (২০১৩ চলচ্চিত্ৰ)|কমাণ্ডো]]'' (২০১৩) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাজীৰাও মস্তানী]]'' (২০১৫) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বাঘী (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বাঘী]]'' (২০১৬) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[বীৰম (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)|বীৰম]]'' (২০১৬) * ''[[পদ্মাৱত (চলচ্চিত্ৰ)|পদ্মাৱত]]'' (২০১৮) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[কায়ামকুলাম কোচুন্নী (২০১৮ চলচ্চিত্ৰ)|কায়ামকুলাম কোচুন্নী]]'' (২০১৮) * ''[[জংলী (২০১৯ চলচ্চিত্ৰ)|জংলী]]'' (২০১৯) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[অথীৰন]]'' (২০Valid) * ''[[সনক]]'' (২০২১) ([[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]) * ''[[স্পাইডাৰ-মেন: এক্ৰছ দ্য স্পাইডাৰ-ভাৰ্ছ]]'' (২০২৩) ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]) * ''[[এআৰএম (চলচ্চিত্ৰ)|অজয়ন্তে ৰন্দম মোষনম]]'' (২০২৪) * ''[[পৰম সুন্দৰী (চলচ্চিত্ৰ)]]'' (২০২৫) {{colend}} ==টোকা== {{reflist|group=note|35em|refs= <!-- P --> <!-- "Parashurama" --> {{refn|group=note|name="Parashurama"|পৰশুৰাম: * {{harvtxt|Green|2001|p=225}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, কেৰালাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা যোদ্ধা-মুনি পৰশুৰামক প্ৰথম কালৰি আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী শিক্ষক পৰিয়ালসমূহৰ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়া হয়।" * {{harvtxt|Zarrilli|1998|p=31}}: "মৌখিক আৰু লিখিত পৰম্পৰা অনুসৰি, পৰশুৰামক এই সমৰকলা আৰু প্ৰথম কালৰিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।" }} }} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == উৎসসমূহ == {{refbegin}} <!-- A --> * {{cite journal | last1=Arafath | first1=P. K. Yasser | title=The Nadapuram Enigma a History of Violence and Communalism in North Malabar (1957–2015) | journal=Economic and Political Weekly | volume=51 | issue=15 | date=9 April 2016 | url=https://www.academia.edu/24354760 }}<!-- G --> * {{cite book| last =Green | first =Thomas A. | year =2001 | title =Martial Arts of the World: A–Q | publisher =ABC-CLIO | isbn =9781576071502 | url =https://books.google.com/books?id=v32oHSE5t6cC}}<!-- M --> * {{Cite book | last =Menon | first=A. Sreedhara | date =4 March 2011 | title =Kerala History and its Makers | publisher =D. C. Books | isbn =978-81-264-3782-5 | language =en | url =https://books.google.com/books?id=wnAjqjhc1VcC | access-date =10 October 2021}}<!-- S --> * {{Cite book | last =Shaji | first =John K. | year =2011 | title =Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala | publisher=Published by the author | url =https://www.academia.edu/29708005}}<!-- W --> * {{cite book|last=Wollok|first=Jenniffer G.|year=2011|title=Rethinking Chivalry and Courtly Love|publisher=ABC Publishing|isbn=9780275984885|page=250|language=English|url=https://books.google.com/books?id=orTn7RpmyZIC&dq=thiyyas+martial+arts&pg=PA250|access-date=18 January 2022}}<!-- Z --> * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1979 | title =Kalarippayatt, Martial Art of Kerala | journal =The Drama Review | volume =23 | issue =2 | pages =113–124 | doi =10.2307/1145220 | jstor =1145220 | url =https://www.cambridge.org/core/journals/the-drama-review-tdr/article/abs/kalarippayatt-martial-art-of-kerala/3A948AB69C08CF861B11679A51F7DA06 | url-access =subscription }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1992 | title =To Heal and/or To Harm: The Vital Spots (Marmmam/Varmam) in Two South Indian Martial Traditions Part I: Focus on Kerala's Kalarippayattu | journal =[[Journal of Asian Martial Arts]] | volume =1 | issue =1 | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html }} * {{cite journal | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1994 | title =A South Indian Martial art and the Yoga and Ayurvedic Paradigms | journal =Journal of Asian Martial Arts | url =https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | archive-date =16 September 2008 | access-date =23 February 2023 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080916172804/https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/power.html | url-status =dead }}{{issue needed|date=June 2025}} * {{cite book | last =Zarrilli | first =Phillip B. | year =1998 | title =When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses, and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art | publisher =Oxford University Press | isbn =9780195639407 | url =https://books.google.com/books?id=EP6BAAAAMAAJ }} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == * Balakrsnan, Pi (1995) ''Kalarippayattu: The ancient martial art of Kerala'', C. V. Govindankutty Nair Gurukka 1995, {{ASIN|B0006F9ONS}} * Denaud, Patrick (1996) ''Kalaripayat'', Budostore, {{ISBN|2-908580-62-4}} * Elgood, Robert (2005), ''Hindu Arms and Ritual: Arms and Armour from India 1400-1865'', Eburon, {{ISBN|90-5972-020-2}} * Zarrilli, Phillip B. (1992) "[https://spa.exeter.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html To Heal and/or To Harm: The Vital Spots in Two South Indian Martial Traditions]" * Zarrilli, Phillip B. (1993), "[https://web.archive.org/web/20070628182657/http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu]"'', Journal of Asian Martial Arts'' == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Kalarippayattu| কালৰিপায়াট্টু}} * [https://web.archive.org/web/20171027154055/http://prd.kerala.gov.in/kalarippayatu.htm Kalarippayattu - one of the oldest martial arts], কেৰালা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট (Wayback Machineৰ কপি) * [https://youtube.com/@ParasuramaKalari?si=APJlGs0Sqrm24Js0 Fundamentals of Kalaripayattu Video Series] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:সমৰ কলা]] mykhfj8izk9f6f87cxtitk3f9tne5bx 0 138274 622460 2026-08-01T17:15:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, 622460 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, boommcisxx067jr6cqx1ulzvj4vfzcn 622461 622460 2026-08-01T17:17:15Z কুমুদ ঘোষ 42738 622461 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷ 36as6jd3j4gg7d8gn6c62v929wxmjiq 622462 622461 2026-08-01T17:19:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 622462 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷ == শ্ৰেণীবিভাজন == tel5e9r4g6t0940zxbca8qqlhttl8u7 622463 622462 2026-08-01T17:19:17Z কুমুদ ঘোষ 42738 622463 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷ == শ্ৰেণীবিভাজন == ==তথ্যসূত্ৰ== 5bp6oj9g136w4se644apyks7ljagqol 622464 622463 2026-08-01T17:19:40Z কুমুদ ঘোষ 42738 622464 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ==তথ্যসূত্ৰ== ede7pjzl52w5a3sx7ovu5qu18gpbbb6 622465 622464 2026-08-01T17:20:51Z কুমুদ ঘোষ 42738 622465 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ==তথ্যসূত্ৰ== qkw5pxg903sz1an9snek852z294rl6f 622470 622465 2026-08-01T17:25:27Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622470 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ==তথ্যসূত্ৰ== 1e08cb9z5341lrwxt09imx990okga1k 622478 622470 2026-08-01T17:32:30Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622478 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== teq925g2p7dscloyadwm36gle4ex6nw 622479 622478 2026-08-01T17:33:00Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622479 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== qa9nbkqi9uuiank2s82lqiv2do554l5 622481 622479 2026-08-01T17:33:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622481 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।[3] ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।[4] ==তথ্যসূত্ৰ== s2q7mlb37smgimwfn0g77tidmyivhkr 622485 622481 2026-08-01T17:36:31Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622485 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।[3] ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।[4] ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷[5] ==তথ্যসূত্ৰ== 0o57jblxqju6javrz6fb15d07rq85xr 622487 622485 2026-08-01T17:36:59Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622487 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।[3] ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।[4] ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== r6y01hppcglmssx9fqd0a8j80j0hbxb 622488 622487 2026-08-01T17:37:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622488 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।[3] ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== ahrv6cjcj7dhejrcar6jmtn730mkb39 622489 622488 2026-08-01T17:37:47Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622489 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 8hgxkeavg2a04bcvrgpvre1otab81sh 622490 622489 2026-08-01T17:38:53Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 622490 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== ==তথ্যসূত্ৰ== 0o2bzdobhu14y4mni1jpkqsmc5a1sgh 622492 622490 2026-08-01T17:40:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622492 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, ==তথ্যসূত্ৰ== 4qvn98e2g1fj19iyp980dq2fouacvce 622494 622492 2026-08-01T17:41:50Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622494 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ ==তথ্যসূত্ৰ== 2urzfj6jsp1j1scr50l62sdcruq822y 622496 622494 2026-08-01T17:43:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622496 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== qic3ff8o2t7d4pt0shhskohy2ofz9v7 622497 622496 2026-08-01T17:45:42Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622497 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, ==তথ্যসূত্ৰ== lu52abxopn0kn1e4navjjmwsfdckndr 622503 622497 2026-08-01T17:48:19Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622503 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ==তথ্যসূত্ৰ== itxy1t9tpc49c3dqby0ywksdhn8kwq8 622505 622503 2026-08-01T17:50:31Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622505 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== f3z9l1v4vxlwqfvqy08txwnlnyhif34 622506 622505 2026-08-01T17:51:49Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622506 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== bo5y392xckc3ux7hftusy7p7rsmop5o 622508 622506 2026-08-01T17:54:56Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622508 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ==তথ্যসূত্ৰ== monum2n4l8b42j1k0jl8fss5cl76i81 622510 622508 2026-08-01T17:56:05Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622510 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ==তথ্যসূত্ৰ== 6i46w4yest3nxtalmtum5s0n5qd2975 622511 622510 2026-08-01T17:57:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622511 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। ==তথ্যসূত্ৰ== 3rffxmkavc4k5b1sk6usj2uwnad94it 622512 622511 2026-08-01T17:58:08Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622512 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), ==তথ্যসূত্ৰ== p07h9khyxgktdozzeccqxo4hw3st8kx 622514 622512 2026-08-01T17:58:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622514 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), ==তথ্যসূত্ৰ== kw4uj6jd8xjh4gq3hcrewvlxwkhxhh7 622516 622514 2026-08-01T17:59:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622516 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।[7][6][8] ==তথ্যসূত্ৰ== mp1y2ul879t572zzt2909y69tf35v0h 622517 622516 2026-08-01T17:59:52Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622517 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== m9h1yr2i8lb41ubm9yprb6ljzab8gqg 622522 622517 2026-08-01T18:06:56Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বৈশিষ্ট্য */ 622522 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== id3w7v0krya4q40hydvpmkancek27dq 622525 622522 2026-08-01T18:07:47Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622525 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]] (১৮৮৫) দ্বাৰা চিত্ৰকল্প]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 99agg1ayis2ulembdgupivwqulxi8jy 622526 622525 2026-08-01T18:08:12Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622526 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]] (১৮৮৫) দ্বাৰা ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== q370yf4pmnn9u7mhc9e3cnx3v9m5gh8 622527 622526 2026-08-01T18:09:01Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* শ্ৰেণীবিভাজন */ 622527 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== o9tlbym0umr542m4qkswkoaeft8mwfd 622528 622527 2026-08-01T18:09:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 622528 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== ==তথ্যসূত্ৰ== sbix2ayb6ocnl8yqlbglsi7304x4wx5 622529 622528 2026-08-01T18:10:29Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622529 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰ পৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।[9] ==তথ্যসূত্ৰ== d9te7gl1sovuj9ne9pl1hs17j8u9en9 622531 622529 2026-08-01T18:11:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622531 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰ পৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।[9] ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।[7] ==তথ্যসূত্ৰ== 7gnxcnycv8smr2outfv0wul9wpjub0q 622533 622531 2026-08-01T18:13:04Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622533 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰ পৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।[9] ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।[7] এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিচাৰ দৰে ব্যৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্রীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত৷ ==তথ্যসূত্ৰ== jhghh3j6hi2gm2dgyb6744q1wdbd5fu 622536 622533 2026-08-01T18:15:14Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622536 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰ পৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।[9] ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।[7] এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিচাৰ দৰে ব্যৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্রীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত৷ এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফলমূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিচাত ছাঁয়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[10] ==তথ্যসূত্ৰ== aufymrl5if6g9qgtqvlh41v3kq5wxxp 622537 622536 2026-08-01T18:15:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622537 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।[9] ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।[7] এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[10] ==তথ্যসূত্ৰ== 9ekfr7flrdhnvsqcb6oxa8wahg156im 622538 622537 2026-08-01T18:15:57Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622538 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।[7] এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[10] ==তথ্যসূত্ৰ== fgwe6hey80v895m80cedc05t05w0wvl 622539 622538 2026-08-01T18:16:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622539 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।[10] ==তথ্যসূত্ৰ== 7zb3pu3dzzb21v1u7nyxi6atpnulxwq 622541 622539 2026-08-01T18:16:43Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622541 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== rz4e39b7wvfyeurwym4x3ym07nvdlzf 622542 622541 2026-08-01T18:17:40Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* বিতৰণ আৰু বাসস্থান */ 622542 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == ==তথ্যসূত্ৰ== fy04psx47qa4ux38semoiz7csp73r46 622544 622542 2026-08-01T18:18:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622544 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। ==তথ্যসূত্ৰ== fprvs4fk35f7gpnwc7brpyzhaltgzpa 622548 622544 2026-08-01T18:23:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622548 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিচনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কের্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। ==তথ্যসূত্ৰ== j6ivxveovkjlx0hjlidg14htw5t2ea6 622549 622548 2026-08-01T18:23:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622549 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। ==তথ্যসূত্ৰ== rfob43r8zske0943ifhlxwlwrsi12lp 622551 622549 2026-08-01T18:25:45Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622551 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিচনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== 8h6q97ibipz6flinz2k5fbul8s4yejv 622552 622551 2026-08-01T18:26:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622552 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। ==তথ্যসূত্ৰ== e7evslsmuuzhspxt3gh62ty9yku4a6y 622553 622552 2026-08-01T18:26:32Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622553 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।[11] ==তথ্যসূত্ৰ== 2l03504lewn330mian2klh54e0g8zs2 622554 622553 2026-08-01T18:26:58Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622554 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 9sw49sufvtqvxj2ownjzqsdtdvcgalj 622557 622554 2026-08-01T18:28:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰিৱেশ আৰু আচৰণ */ 622557 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === ==তথ্যসূত্ৰ== 2vtrfl97y8ol398f53xkx1l0a5dlx59 622566 622557 2026-08-01T18:40:11Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622566 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ==তথ্যসূত্ৰ== mmvegggil2v5bp4ptddlh7q78fzckxc 622567 622566 2026-08-01T18:41:39Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622567 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== oheirdwn4tjy1mz3r4n40k6xkdf6roj 622571 622567 2026-08-01T18:46:50Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622571 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, ==তথ্যসূত্ৰ== 22483qn2gooh4yficns99ae21wdh0jr 622572 622571 2026-08-01T18:47:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622572 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ==তথ্যসূত্ৰ== jchadtlwj2slgdkhao1v42fzlkqxovn 622573 622572 2026-08-01T18:49:06Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622573 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, ==তথ্যসূত্ৰ== h0prb87nt7gaz3egmylvao2yn2n0z3i 622575 622573 2026-08-01T18:50:49Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622575 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ==তথ্যসূত্ৰ== c39qe0p42nvcvz2ydk6y7jrcuu2vtkw 622577 622575 2026-08-01T18:52:33Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622577 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== oromn6pugkwjbr7wh7f4unm42rwlmsm 622580 622577 2026-08-01T18:53:29Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622580 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়। ==তথ্যসূত্ৰ== 71nlp7ii2r049s9tfinjbxdsp869bbd 622581 622580 2026-08-01T18:55:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622581 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')[13] আৰু Syzygium প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।[12] ==তথ্যসূত্ৰ== 59e6jpt7pyzkld87elwm6vib6uis0r2 622582 622581 2026-08-01T18:55:39Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622582 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')[13] আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।[12] ==তথ্যসূত্ৰ== r828tvl67wbiwc3mwt3rrvidi1pun7w 622583 622582 2026-08-01T18:56:13Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622583 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')[13] আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> ==তথ্যসূত্ৰ== 4z82ht3g8be0748cdzc0zpojejgjzi9 622585 622583 2026-08-01T18:56:46Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622585 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> ==তথ্যসূত্ৰ== 414rqnh0iggav73l3v317gn1pznt0sa 622586 622585 2026-08-01T18:57:10Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* খাদ্য */ 622586 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> ==তথ্যসূত্ৰ== 5gnn9lfe1muk9nqtmu8w307snxfhcdc 622587 622586 2026-08-01T18:58:01Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 622587 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ==তথ্যসূত্ৰ== a2ebmd43t17fyzukjr92u6wz0g6notw 622588 622587 2026-08-01T18:59:11Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সংৰক্ষণ */ 622588 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== l9nvz0ehdx8oilh3ja574qgcfbt9z2d 622589 622588 2026-08-01T19:05:01Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সংৰক্ষণ */ 622589 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ ==তথ্যসূত্ৰ== bdh3cuk4rmp4it3fi2zvnfqho7id1rx 622591 622589 2026-08-01T19:07:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সংৰক্ষণ */ 622591 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ সেয়েহে, মুগা জহামালে এনে মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিস্তাৰণকাৰী হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে‍ আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰখাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে‍।[14] ==তথ্যসূত্ৰ== 59h52j1godep7se21w25ednt6w19phf 622592 622591 2026-08-01T19:07:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সংৰক্ষণ */ 622592 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ সেয়েহে, মুগা জহামালে এনে মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিস্তাৰণকাৰী হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে‍ আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰখাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে‍।<ref>{{cite journal|title= Two endemic viverrids of the Western Ghats, India|author=Ashraf, N.V.K. |author2=Kumar, A. |author3=Johnsingh, A.J.T. |name-list-style=amp |journal=Oryx |year=1993 |volume=27 |issue=2 |pages=109–114 |doi=10.1017/S0030605300020640|doi-access=free }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== n316rsb49qtbie62ggz8e9b7oydh3lb 622593 622592 2026-08-01T19:08:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 622593 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ সেয়েহে, মুগা জহামালে এনে মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিস্তাৰণকাৰী হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে‍ আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰখাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে‍।<ref>{{cite journal|title= Two endemic viverrids of the Western Ghats, India|author=Ashraf, N.V.K. |author2=Kumar, A. |author3=Johnsingh, A.J.T. |name-list-style=amp |journal=Oryx |year=1993 |volume=27 |issue=2 |pages=109–114 |doi=10.1017/S0030605300020640|doi-access=free }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== ==তথ্যসূত্ৰ== m59y1s07eckkztof550nw2n9ezi742r 622594 622593 2026-08-01T19:13:00Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* আলোকচিত্ৰ */ 622594 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ সেয়েহে, মুগা জহামালে এনে মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিস্তাৰণকাৰী হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে‍ আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰখাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে‍।<ref>{{cite journal|title= Two endemic viverrids of the Western Ghats, India|author=Ashraf, N.V.K. |author2=Kumar, A. |author3=Johnsingh, A.J.T. |name-list-style=amp |journal=Oryx |year=1993 |volume=27 |issue=2 |pages=109–114 |doi=10.1017/S0030605300020640|doi-access=free }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery widths="200px" heights="150px"> File:Brown palm civet.jpg|মুগা জহামাল File:Brownpalm civet.jpg|মুগা জহামাল File:MG 1528 Brown Palm Civet Paradoxurus jerdoni Neelakandan Madavana aka Anil.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 173057851.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 348800041.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 348800047.jpg|মুগা জহামাল </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== lbj26xz4huekhoijf0cfbzo2i2lp6y0 622595 622594 2026-08-01T19:14:21Z কুমুদ ঘোষ 42738 622595 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ সেয়েহে, মুগা জহামালে এনে মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিস্তাৰণকাৰী হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে‍ আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰখাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে‍।<ref>{{cite journal|title= Two endemic viverrids of the Western Ghats, India|author=Ashraf, N.V.K. |author2=Kumar, A. |author3=Johnsingh, A.J.T. |name-list-style=amp |journal=Oryx |year=1993 |volume=27 |issue=2 |pages=109–114 |doi=10.1017/S0030605300020640|doi-access=free }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery widths="200px" heights="150px"> File:Brown palm civet.jpg|মুগা জহামাল File:Brownpalm civet.jpg|মুগা জহামাল File:MG 1528 Brown Palm Civet Paradoxurus jerdoni Neelakandan Madavana aka Anil.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 173057851.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 348800041.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 348800047.jpg|মুগা জহামাল </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== h6r1qx4u4mwq049zd6arowwvz7zt3ha 622596 622595 2026-08-01T19:14:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] using [[WP:HC|HotCat]] 622596 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of carnivore}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মুগা জহামাল (Brown palm civet) | image = Brownpalm civet.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Mudappa, D. |author2=Choudhury, A.U. |author3=Punjabi, G.A. |year=2024 |amends=2016 |title=''Paradoxurus jerdoni'' |article-number=e.T16104A259353263 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T16104A259353263.en}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=6090 |title=''Paradoxurus jerdoni'' Blanford, 1885 |access-date=4 December 2025}}</ref> | genus = Paradoxurus | species = jerdoni | authority = [[William Thomas Blanford|Blanford]], 1885 | range_map = Jerdon's Palm Civet range.png | range_map_caption = Brown palm civet range }} '''মুগা জহামাল''' ({{lang-en|Brown palm civet}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Paradoxurus jerdoni'') হ'ল ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা মাংসভোজী স্তন্যপায়ী পৰিয়ালৰ (Viveridae) এবিধ স্থানীয় প্ৰাণী, ইয়াক জেৰ্ডনৰ জহামাল ('''Jerdon's palm civet''') বুলিও কোৱা হয়৷<ref name=iucn/> == শ্ৰেণীবিভাজন == [[File:ParadoxurusJerdoniSmit.jpg|thumb|[[জোচেফ স্মিট]]ৰ ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ (১৮৮৫)]] ১৮৮৫ চনত উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ডে কোডাইকানালৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মুগা জহামালৰ লাওখোলা আৰু ছালৰ বৰ্ণনা কৰি‍ প্ৰাণীবিধৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''Paradoxurus jerdoni'' প্ৰৱৰ্তন কৰে৷ ব্লেনফৰ্ডে মুখৰ তালুৰ দীঘল ৰন্ধ্ৰটো লক্ষ্য কৰিছিল আৰু লগতে ছালখন ফ্ৰান্সিছ ডেইয়ে‍ সংগ্ৰহ কৰা আন এটা প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ নমুনাৰ সৈতে মিল খাইছিল। ব্লেনফৰ্ডে থমাছ চি জেৰ্ডনৰ সন্মানত এই প্ৰজাতিটোৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Blanford, W.T. |year=1885 |title=Exhibition and description of a skull of an apparently new Species of Paradoxurus (''Paradoxurus jerdoni'') |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |pages=612–613 |url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen85zool#page/611/mode/1up}}</ref> ৰেজিনাল্ড ইনেছ পককে দক্ষিণ ক'ৰ্গৰ বিৰাজপেটত সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰ ভিত্তিত উপপ্ৰজাতি ''কেনিস্কাছ''ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |author=Pocock, R.I. |year=1933 |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=36 |title=The Palm Civets or 'Toddy Cats' of the genera ''Paradoxurus'' and ''Paguma'' inhabiting British India |pages=856–877}}</ref> ইয়াৰ দুটা উপপ্ৰজাতি আছে, সেয়া হ'ল - ''পি. জ‍ে. জেৰ্ডোনি'' আৰু ''পি.জে. কেনিচকোচ''৷<ref name=MSW3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000348 |pages=551 |heading=''Paradoxurus jerdoni''}}</ref> ==বৈশিষ্ট্য== [[File:ParadoxurusJerdonDentition.jpg|thumb|মুগা জহামালৰ দাঁতৰ এপাৰি‍, ব্যাখ্যামূলক চিত্ৰ ১৮৮৫<ref name=Blanford />]] মুগা জহামালৰ একেধৰণৰ বাদামী ৰঙৰ নোমযুক্ত ছাল থাকে, মূৰ, ডিঙি, কান্ধ, ভৰি আৰু ঠেংৰ চাৰিওফালে এই ৰং ডাঠ হয়৷ কেতিয়াবা নোমযুক্ত ছালখন ধূসৰ হ’ব পাৰে। ৰং অত্যন্ত পৰিৱৰ্তনশীল যদিও নোমযুক্ত ছালৰ ৰঙৰ ভিত্তিত দুয়োটা উপপ্ৰজাতিক বৰ্ণনা কৰা হৈছে, এই ৰং শেঁতা পাতল হালধীয়া বা পাতল মুগাৰ পৰা গাঢ় মুগা। ক’লা নেজডালত কেতিয়াবা বগা বা শেঁতা হালধীয়া ৰঙৰ বিন্দুৰ নিচিনা চিহ্ন থাকে। [[জহামাল]] (Asian palm civet)ৰ দৰে ইয়াৰ শৰীৰ বা মুখত কোনো সুকীয়া চিন নাথাকে। ইয়াৰ এটা সুকীয়া বৈশিষ্ট্য হ’ল গলধনত ওলোটা দিশত চুলি বৃদ্ধি, ঠিক শ্ৰীলংকাৰ সোণালী জহামাল (''P. zeylonensis'')ৰ দৰেই। ই সাধাৰণ [[জহামাল]]ৰ সমানে ডাঙৰ, কিন্তু নেজডাল দীঘল আৰু চিকচিকিয়া। মতাবোৰৰ শৰীৰৰ ওজন ৩.৬–৪.৩ কিলোগ্ৰাম (৭.৯–৯.৫ পাউণ্ড), মূৰ আৰু শৰীৰৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৩০–৬২০ মিলিমিটাৰ (১৭–২৪ ইঞ্চি), আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০–৫৩০ মিলিমিটাৰ (১৫–২১ ইঞ্চি)।<ref name=scc/><ref name=Blanford>{{cite journal |author=Blanford, W. T. |year=1885|title=A Monograph of the Genus ''Paradoxurus'', F. Cuvier |volume=53 |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |issue=4 |pages=780–808 |doi=10.1111/j.1096-3642.1885.tb02921.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/partpdf/73116}}</ref><ref name=fbi>{{cite book|author=Blanford, W.T. |title=Fauna of British India. Mammalia |publisher=Taylor and Francis, London |year=1888–91 |pages=111–112 |url=https://archive.org/stream/mammalia00blaniala#page/110/mode/1up}}</ref> == বিতৰণ আৰু বাসস্থান== গোৱাৰ কেছল ৰকৰপৰা কলাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ প্ৰান্তলৈকে মুগা জহামালৰ বিতৰণ বিস্তৃত।<ref>{{cite journal |author=Kinnear, N. B. |year=1913 |title=The Brown Palm-Civet in North Kanara |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=22 |page=390 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30155349}}</ref> ই ৫০০–১,৩০০ মিটাৰ (১,৬০০–৪,৩০০ ফুট) উচ্চতাত বৰ্ষাৰণ্য অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="scc">{{cite journal |author=Rajamani N. |author2=Mudappa, D. |author3=Van Rompaey, H. |name-list-style=amp |year=2002 |journal=Small Carnivore Conservation |volume=27 |pages=6–11 |title=Distribution and status of the Brown Palm Civet in the Western Ghats, South India |url=https://www.researchgate.net/publication/258700118}}</ref> এই ভূ-প্ৰকৃতি চাহ-কফি বাগিছাৰ দৰে ব্যাৱসায়িকভাৱে শোষিত ঠাইৰ মাজত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ অৱশিষ্টৰে খণ্ডিত। এনে পৰিৱেশত ই থাকিব পৰাৰ ক্ষমতা এই অঞ্চলসমূহত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ফল-মূলৰ গছৰ প্ৰজাতি যেনে কফি বাগিছাত ছায়াযুক্ত গছৰ উপস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=Mudappa07>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Noon, B.R. |author3=Kumar, A. |author4=Chellam, R. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Responses of small carnivores to rainforest fragmentation in the southern Western Ghats, India |journal=Small Carnivore Conservation |volume=36 |pages=18–26 |url=https://www.researchgate.net/publication/258699798}}</ref> == পৰিৱেশ আৰু আচৰণ == মুগা জহামালবোৰ এককভাৱে থাকে‍ আৰু নিশাচৰ। দিনত ইহঁতে দিনৰ বিছনা, যেনে গছৰ ফুটা, গছৰ আচ্ছাদন থকা ডাল, ভাৰতীয় বৰ কেৰ্কেটুৱাৰ বাহ আৰু গছৰ ডালৰ ফেৰেঙণি‍ত জিৰণি লয়। দিনত বিছনা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা গছবোৰ ডাঙৰ আৰু সাধাৰণতে উচ্চ আচ্ছাদনৰ সংযোগ থকা ঘন পৰিপক্ক বনাঞ্চলত এইবোৰ থাকে। কেতিয়াবা ৰাতি মুকলি ডালত জিৰণি লয়।<ref>{{cite journal|first=D. |last=Mudappa |title=Day-bed choice by the brown palm civet (''Paradoxurus jerdoni'') in the Western Ghats, India |journal=Zeitschrift für Säugetierkunde |volume= 71| issue=4| year=2006| pages=238–243| doi=10.1016/j.mambio.2006.01.003|bibcode=2006MamBi..71..238M }}</ref> === খাদ্য === মুগা জহামাল প্ৰধানকৈ ফলভোজী আৰু পশ্চিম ঘাটৰ বৰ্ষাৰণ্যত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ প্ৰজাতি বিয়পি পৰাত ভূমিকা লোৱা এক প্ৰধান স্তন্যপায়ী প্ৰাণী৷ ৫৩টাতকৈও অধিক থলুৱা আৰু চাৰিটা প্ৰৱৰ্তিত উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ফল ইয়াৰ খাদ্যৰ প্ৰায় ৯৭% সামৰে বুলি লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। ই সকলোতকৈ প্ৰথমে‍ গছৰ ফল খায় আৰু ১ চে.মি.(০.৩৯ ইঞ্চি‍)ৰ কম ব্যাসৰ লতাজাতীয় উদ্ভিদ খায়, বনৌষধি বা জোপোহা গছ খুব কমেইহে খোৱা দেখা যায়; ফলৰ ভিতৰত বহু বীজযুক্ত, পাল্পযুক্ত জামু, মধ্যমীয়াৰ পৰা অধিক পানীৰ পৰিমাণ থকা বগৰীজাতীয় ফল, আৰু ২ চে.মি.(০.৭৯ ইঞ্চি‍)তকৈ অধিক ব্যাসৰ ''পেলাকিয়াম এলিপ্টিকাম'', ''ইলেঅ'কাৰ্পাছ চেৰেটাছ'', ''হলিগৰ্না নাইগ্ৰা'' আৰু ''ক্নেমা এটেনুৱেটা'' আদি ফল খায়। ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু আনকি একেটা বছৰৰ ভিতৰতো ফলৰ উপলব্ধতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই বিভিন্ন ধৰণৰ অমেৰুদণ্ডী আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খায়।<ref name=Mudappa10>{{cite journal |author=Mudappa, D. |author2=Kumar, A.|author3=Chellam, R.|name-list-style=amp |year=2010 |title=Diet and fruit choice of the brown palm civet ''Paradoxurus jerdoni'', a viverrid endemic to the Western Ghats rainforest, India |journal=Tropical Conservation Science |volume=3 |issue=3 |pages=282–300 |s2cid=56356587 |doi-access=free |doi=10.1177/194008291000300304}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ''কুলেনিয়া এক্সাৰিলাটা'' (''Cullenia exarillata'')<ref>{{cite journal |title=Flowering phenology and flower predation of ''Cullenia exarillata'' (Bombacaceae) by arboreal vertebrates in Western Ghats, India |author=Ganesh, T. |author2=Davidar, P. |name-list-style=amp |journal=Journal of Tropical Ecology |year=1997 |volume=13 |issue=3 |pages= 459–468 |doi=10.1017/S0266467400010622 |jstor=2560295|s2cid=83574443 }}</ref> আৰু ''Syzygium'' প্ৰজাতিৰ ফুল খোৱা বুলিও লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=Mudappa10 /> == সংৰক্ষণ == ইয়াৰ বিচৰণৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু কেইবাটাও সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ভিতৰত ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণৰ বাবে কম চিন্তাৰ বিষয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এই অঞ্চলবোৰত প্ৰায়ে বৃহৎ স্তন্যপায়ী বিস্তাৰণকাৰী, ধনেশ আৰু ডাঙৰ পাৰ চৰাইৰ দৰে চৰাই বাসস্থান ধ্বংস আৰু চিকাৰৰ বাবে দেখা পোৱা নাযায়৷ সেয়েহে, মুগা জহামালে এনে মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিস্তাৰণকাৰী হিচাপে গুৰুত্ব লাভ কৰিছে‍ আৰু জীৱ বৈচিত্ৰ্য বজাই ৰখাৰ ভূমিকা পালন কৰিছে‍।<ref>{{cite journal|title= Two endemic viverrids of the Western Ghats, India|author=Ashraf, N.V.K. |author2=Kumar, A. |author3=Johnsingh, A.J.T. |name-list-style=amp |journal=Oryx |year=1993 |volume=27 |issue=2 |pages=109–114 |doi=10.1017/S0030605300020640|doi-access=free }}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery widths="200px" heights="150px"> File:Brown palm civet.jpg|মুগা জহামাল File:Brownpalm civet.jpg|মুগা জহামাল File:MG 1528 Brown Palm Civet Paradoxurus jerdoni Neelakandan Madavana aka Anil.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 173057851.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 348800041.jpg|মুগা জহামাল File:Paradoxurus jerdoni 348800047.jpg|মুগা জহামাল </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]] 277ljx7v42co341zz4grr2hwhn7lwww 0 138275 622473 2026-08-01T17:27:45Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|থিয়েটাৰ বা নাট্য উৎসৱ}} {{Use dmy dates|date=October 2020}} {{Infobox recurring event | name= কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ | logo= | image= ITFoK gate.JPG | caption= | location= [[ত্ৰিশূৰ]] চহৰ | years_active=২০০৮ – বৰ্তমান | founded= ২০০৮ | dates= জানুৱাৰী মা... 622473 wikitext text/x-wiki {{short description|থিয়েটাৰ বা নাট্য উৎসৱ}} {{Use dmy dates|date=October 2020}} {{Infobox recurring event | name= কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ | logo= | image= ITFoK gate.JPG | caption= | location= [[ত্ৰিশূৰ]] চহৰ | years_active=২০০৮ – বৰ্তমান | founded= ২০০৮ | dates= জানুৱাৰী মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ<br />(৭-২২ জানুৱাৰী ২০১১) | genre= [[নাটক|থিয়েটাৰ]] | attendance= | patron= | website= [http://theatrefestivalkerala.com/index.php] }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ''' (ইংৰাজী: International Theatre Festival of Kerala; চমুকৈ ITFoK) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিশূৰ]] চহৰত প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ। এই উৎসৱ কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমী আৰু কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। এই উৎসৱ ২০০৮ চনত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151941/http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |url-status=dead |archive-date=2012-11-08 |title=Logo of theatre festival released |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-11-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2008-12-22}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |title=International theatre festival from Dec. 22 |publisher=The Hindu |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |date=2008-12-20 |archive-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108152545/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601142832/http://hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |url-status=dead |archive-date=2012-06-01 |title=International theatre festival |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-08-08}}</ref> == ইতিহাস == কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ (ITFoK) ২০০৮ চনত ত্ৰিশূৰ চহৰত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমীৰ উদ্যোগত আৰু প্ৰয়াত অভিনেতা মুৰলীৰ নেতৃত্বত আৰম্ভ হৈছিল। এই উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্বতন্ত্ৰ, পৰীক্ষামূলক আৰু সমসাময়িক নাট্য দলসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/international-theatre-festival-to-begin-from-jan-27-114012500495_1.html |title= International Theatre Festival to begin from Jan 27 |work=Business Standard |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/its-curtains-for-theatre-fest/article5647493.ece |title=It’s curtains for theatre fest |publisher=The Hindu |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://caravanmagazine.in/showcase/international-theatre-festival-kerala |title=International Theatre Festival of Kerala |publisher=Caravanmagazine.in |access-date=2014-02-04}}</ref> == স্থানসমূহ == ত্ৰিশূৰ চহৰৰ জি শংকৰ পিল্লাই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পত আঠ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ মূল মঞ্চসমূহ হৈছে মুৰলী মুকলি থিয়েটাৰ আৰু কে টি মহম্মদ আঞ্চলিক থিয়েটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |title=Theatre Bonanza at the 5th International Theatre Festival of Kerala |publisher=MakeMyTrip |access-date=2014-02-04 |archive-date=4 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304193301/http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |work=[[The Hindu]] |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |date=2008-12-22 |access-date=2014-02-04}}</ref> == লগতে চাওক == * [[নাট্য উৎসৱৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্য উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰ জিলাৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠিত উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱসমূহ]] r55viopwc7t03st1cszgch7kxtsej38 622474 622473 2026-08-01T17:29:54Z Kandarpajit Kallol 6257 622474 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name= কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ | logo= | image= ITFoK gate.JPG | caption= | location= [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰ | years_active=২০০৮ – বৰ্তমান | founded= ২০০৮ | dates= জানুৱাৰী মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ<br />(৭-২২ জানুৱাৰী ২০১১) | genre= [[নাটক|থিয়েটাৰ]] | attendance= | patron= | website= [http://theatrefestivalkerala.com/index.php] }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ''' (ইংৰাজী: International Theatre Festival of Kerala; চমুকৈ ITFoK) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰত প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ। এই উৎসৱ কেৰালা [[সংগীত নাটক একাডেমী]] আৰু কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। এই উৎসৱ ২০০৮ চনত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151941/http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |url-status=dead |archive-date=2012-11-08 |title=Logo of theatre festival released |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-11-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2008-12-22}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |title=International theatre festival from Dec. 22 |publisher=The Hindu |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |date=2008-12-20 |archive-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108152545/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601142832/http://hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |url-status=dead |archive-date=2012-06-01 |title=International theatre festival |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-08-08}}</ref> == ইতিহাস == কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ (ITFoK) ২০০৮ চনত ত্ৰিশূৰ চহৰত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমীৰ উদ্যোগত আৰু প্ৰয়াত অভিনেতা মুৰলীৰ নেতৃত্বত আৰম্ভ হৈছিল। এই উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্বতন্ত্ৰ, পৰীক্ষামূলক আৰু সমসাময়িক নাট্য দলসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/international-theatre-festival-to-begin-from-jan-27-114012500495_1.html |title= International Theatre Festival to begin from Jan 27 |work=Business Standard |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/its-curtains-for-theatre-fest/article5647493.ece |title=It’s curtains for theatre fest |publisher=The Hindu |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://caravanmagazine.in/showcase/international-theatre-festival-kerala |title=International Theatre Festival of Kerala |publisher=Caravanmagazine.in |access-date=2014-02-04}}</ref> == স্থানসমূহ == ত্ৰিশূৰ চহৰৰ জি শংকৰ পিল্লাই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পত আঠ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ মূল মঞ্চসমূহ হৈছে মুৰলী মুকলি থিয়েটাৰ আৰু কে টি মহম্মদ আঞ্চলিক থিয়েটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |title=Theatre Bonanza at the 5th International Theatre Festival of Kerala |publisher=MakeMyTrip |access-date=2014-02-04 |archive-date=4 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304193301/http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |work=[[The Hindu]] |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |date=2008-12-22 |access-date=2014-02-04}}</ref> == লগতে চাওক == * [[নাট্য উৎসৱৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্য উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰ জিলাৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠিত উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱসমূহ]] ak8l92gdg5aurdb7lt05v1xjjuotxvd 622475 622474 2026-08-01T17:31:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 622475 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name= কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ | logo= | image= ITFoK gate.JPG | caption= | location= [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰ | years_active=২০০৮ – বৰ্তমান | founded= ২০০৮ | dates= জানুৱাৰী মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ<br />(৭-২২ জানুৱাৰী ২০১১) | genre= [[নাটক|থিয়েটাৰ]] | attendance= | patron= | website= [http://theatrefestivalkerala.com/index.php theatrefestivalkerala] }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ''' (ইংৰাজী: International Theatre Festival of Kerala; চমুকৈ ITFoK) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰত প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ। এই উৎসৱ কেৰালা [[সংগীত নাটক একাডেমী]] আৰু কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। এই উৎসৱ ২০০৮ চনত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151941/http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |url-status=dead |archive-date=2012-11-08 |title=Logo of theatre festival released |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-11-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2008-12-22}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |title=International theatre festival from Dec. 22 |publisher=The Hindu |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |date=2008-12-20 |archive-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108152545/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601142832/http://hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |url-status=dead |archive-date=2012-06-01 |title=International theatre festival |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-08-08}}</ref> == ইতিহাস == কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ (ITFoK) ২০০৮ চনত ত্ৰিশূৰ চহৰত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমীৰ উদ্যোগত আৰু প্ৰয়াত অভিনেতা মুৰলীৰ নেতৃত্বত আৰম্ভ হৈছিল। এই উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্বতন্ত্ৰ, পৰীক্ষামূলক আৰু সমসাময়িক নাট্য দলসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/international-theatre-festival-to-begin-from-jan-27-114012500495_1.html |title= International Theatre Festival to begin from Jan 27 |work=Business Standard |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/its-curtains-for-theatre-fest/article5647493.ece |title=It’s curtains for theatre fest |publisher=The Hindu |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://caravanmagazine.in/showcase/international-theatre-festival-kerala |title=International Theatre Festival of Kerala |publisher=Caravanmagazine.in |access-date=2014-02-04}}</ref> == স্থানসমূহ == ত্ৰিশূৰ চহৰৰ জি শংকৰ পিল্লাই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পত আঠ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ মূল মঞ্চসমূহ হৈছে মুৰলী মুকলি থিয়েটাৰ আৰু কে টি মহম্মদ আঞ্চলিক থিয়েটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |title=Theatre Bonanza at the 5th International Theatre Festival of Kerala |publisher=MakeMyTrip |access-date=2014-02-04 |archive-date=4 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304193301/http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |work=[[The Hindu]] |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |date=2008-12-22 |access-date=2014-02-04}}</ref> == লগতে চাওক == * [[নাট্য উৎসৱৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্য উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰ জিলাৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠিত উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱসমূহ]] 9ymbcrdcb79rcdmjssf14turgmg2rcv 622476 622475 2026-08-01T17:31:34Z Kandarpajit Kallol 6257 622476 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name= কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ | logo= | image= ITFoK gate.JPG | caption= | location= [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰ | years_active=২০০৮ – বৰ্তমান | founded= ২০০৮ | dates= জানুৱাৰী মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ<br />(৭-২২ জানুৱাৰী ২০১১) | genre= [[নাটক|থিয়েটাৰ]] | attendance= | patron= | website= [http://theatrefestivalkerala.com/index.php theatrefestivalkerala] }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ''' (ইংৰাজী: International Theatre Festival of Kerala; চমুকৈ ITFoK) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰত প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ। এই উৎসৱ কেৰালা [[সংগীত নাটক একাডেমী]] আৰু কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। এই উৎসৱ ২০০৮ চনত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151941/http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |url-status=dead |archive-date=2012-11-08 |title=Logo of theatre festival released |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-11-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2008-12-22}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |title=International theatre festival from Dec. 22 |publisher=The Hindu |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |date=2008-12-20 |archive-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108152545/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601142832/http://hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |url-status=dead |archive-date=2012-06-01 |title=International theatre festival |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-08-08}}</ref> == ইতিহাস == কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ (ITFoK) ২০০৮ চনত ত্ৰিশূৰ চহৰত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমীৰ উদ্যোগত আৰু প্ৰয়াত অভিনেতা মুৰলীৰ নেতৃত্বত আৰম্ভ হৈছিল। এই উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্বতন্ত্ৰ, পৰীক্ষামূলক আৰু সমসাময়িক নাট্য দলসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/international-theatre-festival-to-begin-from-jan-27-114012500495_1.html |title= International Theatre Festival to begin from Jan 27 |work=Business Standard |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/its-curtains-for-theatre-fest/article5647493.ece |title=It’s curtains for theatre fest |publisher=The Hindu |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://caravanmagazine.in/showcase/international-theatre-festival-kerala |title=International Theatre Festival of Kerala |publisher=Caravanmagazine.in |access-date=2014-02-04}}</ref> == স্থানসমূহ == ত্ৰিশূৰ চহৰৰ জি শংকৰ পিল্লাই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পত আঠ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ মূল মঞ্চসমূহ হৈছে মুৰলী মুকলি থিয়েটাৰ আৰু কে টি মহম্মদ আঞ্চলিক থিয়েটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |title=Theatre Bonanza at the 5th International Theatre Festival of Kerala |publisher=MakeMyTrip |access-date=2014-02-04 |archive-date=4 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304193301/http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |work=[[The Hindu]] |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |date=2008-12-22 |access-date=2014-02-04}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্য উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰ জিলাৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ত্ৰিশূৰৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠিত উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱসমূহ]] t7pgfs3one1t3if1rqi0p24tls9ktgy 622477 622476 2026-08-01T17:32:20Z Kandarpajit Kallol 6257 622477 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name= কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ | logo= | image= ITFoK gate.JPG | caption= | location= [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰ | years_active=২০০৮ – বৰ্তমান | founded= ২০০৮ | dates= জানুৱাৰী মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ<br />(৭-২২ জানুৱাৰী ২০১১) | genre= [[নাটক|থিয়েটাৰ]] | attendance= | patron= | website= [http://theatrefestivalkerala.com/index.php theatrefestivalkerala] }} '''কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ''' (ইংৰাজী: International Theatre Festival of Kerala; চমুকৈ ITFoK) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[থ্ৰিচূৰ|ত্ৰিশূৰ]] চহৰত প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ। এই উৎসৱ কেৰালা [[সংগীত নাটক একাডেমী]] আৰু কেৰালা চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। এই উৎসৱ ২০০৮ চনত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151941/http://www.hindu.com/2010/11/29/stories/2010112959360300.htm |url-status=dead |archive-date=2012-11-08 |title=Logo of theatre festival released |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-11-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2008-12-22}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |title=International theatre festival from Dec. 22 |publisher=The Hindu |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |date=2008-12-20 |archive-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108152545/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200812202060.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601142832/http://hindu.com/2010/08/08/stories/2010080861500200.htm |url-status=dead |archive-date=2012-06-01 |title=International theatre festival |access-date=2010-12-29 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=2010-08-08}}</ref> == ইতিহাস == কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য উৎসৱ (ITFoK) ২০০৮ চনত ত্ৰিশূৰ চহৰত কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমীৰ উদ্যোগত আৰু প্ৰয়াত অভিনেতা মুৰলীৰ নেতৃত্বত আৰম্ভ হৈছিল। এই উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্বতন্ত্ৰ, পৰীক্ষামূলক আৰু সমসাময়িক নাট্য দলসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/international-theatre-festival-to-begin-from-jan-27-114012500495_1.html |title= International Theatre Festival to begin from Jan 27 |work=Business Standard |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/its-curtains-for-theatre-fest/article5647493.ece |title=It’s curtains for theatre fest |publisher=The Hindu |access-date=2014-02-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://caravanmagazine.in/showcase/international-theatre-festival-kerala |title=International Theatre Festival of Kerala |publisher=Caravanmagazine.in |access-date=2014-02-04}}</ref> == স্থানসমূহ == ত্ৰিশূৰ চহৰৰ জি শংকৰ পিল্লাই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পত আঠ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ মূল মঞ্চসমূহ হৈছে মুৰলী মুকলি থিয়েটাৰ আৰু কে টি মহম্মদ আঞ্চলিক থিয়েটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |title=Theatre Bonanza at the 5th International Theatre Festival of Kerala |publisher=MakeMyTrip |access-date=2014-02-04 |archive-date=4 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304193301/http://travel-ideas.makemytrip.com/international-theatre-festival-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226033414/http://www.hindu.com/2008/12/22/stories/2008122252560300.htm |url-status=dead |archive-date=2008-12-26 |work=[[The Hindu]] |title=Stage set for international theatre festival in Thrissur |date=2008-12-22 |access-date=2014-02-04}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] efoqcexx79igm3vfv5i3ifc6jwl76v3 4 138276 622616 2026-08-02T01:29:13Z Jyoti Chiring 34123 নতুন পৃষ্ঠা: যোৱা ১০, ১১ আৰু ১২ জুলাই তাৰিখে হাইদেৰাবাদৰ IIIT Campus-ত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ আৱাসিক কৰ্মশালা(Train the Trainer (TTT) Workshop)-ত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ মই আৰু কন্দৰ্... 622616 wikitext text/x-wiki যোৱা ১০, ১১ আৰু ১২ জুলাই তাৰিখে হাইদেৰাবাদৰ IIIT Campus-ত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ আৱাসিক কৰ্মশালা(Train the Trainer (TTT) Workshop)-ত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ মই আৰু কন্দৰ্পই সুযোগ পাইছিলোঁ। দুয়ো অসমৰ পৰা গলেও আমি বেলেগ বেলেগ সময়ত হাইদৰাবাদস্থিত ‘Trunk and Torlley’ নামৰ বুটিক হোটেলত উপস্থিত হৈছিলোগৈ। কন্দৰ্পই দুপৰীয়াতে আৰু মই সন্ধীয়া ৭.৩০ বজাত । ইয়াৰ বাবে যাত্ৰা, থকা-খোৱা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ সকলো ব্যৱস্থা ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ আয়োজকসকলে অতি সুন্দৰভাৱে সম্পন্ন কৰিছিল। কৰ্মশালাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই আয়োজকসকলৰ আন্তৰিকতা, সময়ানুবৰ্তিতা, সুপৰিকল্পিত ব্যৱস্থা আৰু প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰী স্বেচ্ছাসেৱকৰ প্ৰতি দেখুওৱা আন্তৰিকতাই মুগ্ধ কৰিছিল। এটা ডাঙৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ অনুষ্ঠান কেনেদৰে সুকলমে আৰু প্ৰায় নিখুঁতভাৱে সম্পন্ন কৰিব পাৰি, তাৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হল এই কৰ্মশালাখন। কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰা স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ অধিকাংশই আছিল অতি উদ্যমী, কাৰিকৰীভাৱে দক্ষ আৰু আত্মবিশ্বাসী তৰুণ-তৰুণী। তেওঁলোকৰ ক্ষিপ্ৰতা আৰু পাৰদৰ্শিতা দেখি প্ৰথমে মোৰ মনত অলপ সংকোচৰ সৃষ্টি হৈছিল। কিন্তু তাৰ মাজতেই দুজনমান মোতকৈ বয়োজ্যেষ্ঠ স্বেচ্ছাসেৱকৰ উৎসাহ আৰু সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণে মোক সাহস যোগালে। ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ আৱাসিক কৰ্মশালা খনত দলীয় আলোচনা, সমস্যা সমাধান, মত-বিনিময়, আত্মসমীক্ষা আৰু ব্যৱহাৰিক অনুশীলনৰ জৰিয়তে শিকাৰ এক বিশেষ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াত অন্তভুক্ত বিষয়বস্তু যথেষ্ট বিস্তৃত আছিল। হয়তো সময়ৰ সীমাবদ্ধতা অথবা অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ অভিজ্ঞতাৰ কথা বিবেচনা কৰিয়েই কিছুমান বিষয় অতি দ্ৰুত গতিত আগবঢ়াই নিছিল। এই বিষয় সমূহ অধিক সময় লৈ ব্যাখ্যা কৰা হ’লে মোৰ দৰে দুৰ্বল অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে আৰু অধিক সুবিধাজনক হ’লহেঁতেন। মনলৈ এটা কথা বাৰে বাৰে আহিছিল— মোৰ এই অকণমান ভঁৰালত তিনিদিনতে ইমান বিশাল ৱিকিমিডিয়া জগতখন কেনেকৈ ভৰাম? মোৰ ভূৰুকাটোত হাতী ভৰাব নোৱাৰিলো যদিও এটা কথা নিশ্চয়কৈ উপলব্ধি কৰিলো যে কৰ্মশালাবোৰৰ উদ্দেশ্য সকলো কথা শিকাই শেষ কৰা নহয়; বৰঞ্চ শিকাৰ পথটো দেখুওৱা হে। বয়স, অভিজ্ঞতা বা প্ৰযুক্তিৰ সীমাবদ্ধতা থাকিলেও আগ্ৰহ, অধ্যৱসায় আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱ থাকিলে নতুনকৈ শিকা সম্ভৱ। এই উপলব্ধিয়েই মোৰ বাবে এই কৰ্মশালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাপ্তি।লগতে একপ্ৰকাৰৰ অৱশৰ বিনোদন। শেষত, এই সুন্দৰ, সুশৃংখল আৰু প্ৰেৰণাদায়ক আয়োজনৰ বাবে আয়োজক সংস্থা, প্ৰশিক্ষক, স্বেচ্ছাসেৱক আৰু সহ-অংশগ্ৰহণকাৰী সকলোলৈ আন্তৰিক কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰিছোঁ। আমাৰ সকলো স্বেচ্ছাসেৱকে এই ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ কৰ্মশালা খনত উপস্থিত হোৱাৰ সুযোগ পোৱা উচিত। j7opyoxj5fg1vm06vagzfki2nwtflvu 622617 622616 2026-08-02T01:32:51Z Jyoti Chiring 34123 622617 wikitext text/x-wiki যোৱা ১০, ১১ আৰু ১২ জুলাই তাৰিখে হাইদেৰাবাদৰ IIIT Campus-ত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ আৱাসিক কৰ্মশালা(Train the Trainer (TTT) Workshop)-ত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ মই আৰু কন্দৰ্পই সুযোগ পাইছিলোঁ। দুয়ো অসমৰ পৰা গলেও আমি বেলেগ বেলেগ সময়ত হাইদৰাবাদস্থিত ‘Trunk and Torlley’ নামৰ বুটিক হোটেলত উপস্থিত হৈছিলোগৈ। কন্দৰ্পই দুপৰীয়াতে আৰু মই সন্ধীয়া ৭.৩০ বজাত । ইয়াৰ বাবে যাত্ৰা, থকা-খোৱা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ সকলো ব্যৱস্থা ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ আয়োজকসকলে অতি সুন্দৰভাৱে সম্পন্ন কৰিছিল। কৰ্মশালাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই আয়োজকসকলৰ আন্তৰিকতা, সময়ানুবৰ্তিতা, সুপৰিকল্পিত ব্যৱস্থা আৰু প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰী স্বেচ্ছাসেৱকৰ প্ৰতি দেখুওৱা আন্তৰিকতাই মুগ্ধ কৰিছিল। এটা ডাঙৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ অনুষ্ঠান কেনেদৰে সুকলমে আৰু প্ৰায় নিখুঁতভাৱে সম্পন্ন কৰিব পাৰি, তাৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হল এই কৰ্মশালাখন। কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰা স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ অধিকাংশই আছিল অতি উদ্যমী, কাৰিকৰীভাৱে দক্ষ আৰু আত্মবিশ্বাসী তৰুণ-তৰুণী। তেওঁলোকৰ ক্ষিপ্ৰতা আৰু পাৰদৰ্শিতা দেখি প্ৰথমে মোৰ মনত অলপ সংকোচৰ সৃষ্টি হৈছিল। কিন্তু তাৰ মাজতেই দুজনমান মোতকৈ বয়োজ্যেষ্ঠ স্বেচ্ছাসেৱকৰ উৎসাহ আৰু সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণে মোক সাহস যোগালে। ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ আৱাসিক কৰ্মশালা খনত দলীয় আলোচনা, সমস্যা সমাধান, মত-বিনিময়, আত্মসমীক্ষা আৰু ব্যৱহাৰিক অনুশীলনৰ জৰিয়তে শিকাৰ এক বিশেষ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াত অন্তভুক্ত বিষয়বস্তু যথেষ্ট বিস্তৃত আছিল। হয়তো সময়ৰ সীমাবদ্ধতা অথবা অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ অভিজ্ঞতাৰ কথা বিবেচনা কৰিয়েই কিছুমান বিষয় অতি দ্ৰুত গতিত আগবঢ়াই নিছিল। এই বিষয় সমূহ অধিক সময় লৈ ব্যাখ্যা কৰা হ’লে মোৰ দৰে দুৰ্বল অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে আৰু অধিক সুবিধাজনক হ’লহেঁতেন। মনলৈ এটা কথা বাৰে বাৰে আহিছিল— মোৰ এই অকণমান ভঁৰালত তিনিদিনতে ইমান বিশাল ৱিকিমিডিয়া জগতখন কেনেকৈ ভৰাম? মোৰ ভূৰুকাটোত হাতী ভৰাব নোৱাৰিলো যদিও এটা কথা নিশ্চয়কৈ উপলব্ধি কৰিলো যে কৰ্মশালাবোৰৰ উদ্দেশ্য সকলো কথা শিকাই শেষ কৰা নহয়; বৰঞ্চ শিকাৰ পথটো দেখুওৱা হে। বয়স, অভিজ্ঞতা বা প্ৰযুক্তিৰ সীমাবদ্ধতা থাকিলেও আগ্ৰহ, অধ্যৱসায় আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱ থাকিলে নতুনকৈ শিকা সম্ভৱ। এই উপলব্ধিয়েই মোৰ বাবে এই কৰ্মশালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰাপ্তি।লগতে একপ্ৰকাৰৰ অৱশৰ বিনোদন। শেষত, এই সুন্দৰ, সুশৃংখল আৰু প্ৰেৰণাদায়ক আয়োজনৰ বাবে আয়োজক সংস্থা, প্ৰশিক্ষক, স্বেচ্ছাসেৱক আৰু সহ-অংশগ্ৰহণকাৰী সকলোলৈ আন্তৰিক কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰিছোঁ। আমাৰ সকলো স্বেচ্ছাসেৱকে এই ট্ৰেইন দ্য ট্ৰেইনাৰ কৰ্মশালা খনত উপস্থিত হোৱাৰ সুযোগ পোৱা উচিত। ধন্যবাদ। [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 01:32, 2 August 2026 (ইউ.টি.চি.) kdz2809a048uvfme5pi3qfpipvo771l 0 138277 622622 2026-08-02T05:21:51Z AjayDas 12623 [[ভাস্কো দা গামা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622622 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভাস্কো দা গামা]] 9f2zmjpdo1j9dxag1cfwmv28hnv1xeu 0 138278 622629 2026-08-02T05:57:54Z AjayDas 12623 [[কালৰিপায়াট্টু]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622629 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কালৰিপায়াট্টু]] asqi7b6rrnl2h4m7uc52u4rn1795vu4 0 138279 622630 2026-08-02T06:00:44Z AjayDas 12623 [[কলিকট]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622630 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কলিকট]] 13b2rv0cn28gv85621vb6tkn7sdngug 0 138280 622631 2026-08-02T06:02:53Z AjayDas 12623 [[কুম্মাট্টিকলি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622631 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কুম্মাট্টিকলি]] 55xxhw5kna4knjhe7kb7685yxowr5kp 0 138281 622634 2026-08-02T06:06:52Z AjayDas 12623 [[মাৰ্গামকালি নৃত্য]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622634 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মাৰ্গামকালি নৃত্য]] ii5u335wgbc6sthuhrox1s868avkk27 0 138282 622635 2026-08-02T06:09:03Z AjayDas 12623 [[মুদিয়েট্টু]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মুদিয়েট্টু]] o34imkpu680wyzkaqibmhr67wzk6ggk 0 138283 622637 2026-08-02T06:20:32Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Duffmuttu IUHSS Parappur 01.jpg|alt=কেৰালাৰ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল|thumb|কেৰালাৰ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল]] '''ডাফমুট্টু''' {{en|Duffmuttu}} বা '''ডাবমুট্টু''' [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ মালাবাৰ অঞ্চলত প... 622637 wikitext text/x-wiki [[File:Duffmuttu IUHSS Parappur 01.jpg|alt=কেৰালাৰ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল|thumb|কেৰালাৰ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল]] '''ডাফমুট্টু''' {{en|Duffmuttu}} বা '''ডাবমুট্টু''' [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ মালাবাৰ অঞ্চলত প্ৰচলিত এক কলাৰূপ। ইয়াৰ নামটো কাঠ আৰু গরুর ছালেৰে তৈয়াৰী এক [[অৱনদ্ধ বাদ্য|অৱনদ্ধ বাদ্যযন্ত্ৰ]] [[ডাফ]] (daf) ৰ পৰা আহিছে। ডাফ শব্দটোৰ উৎপত্তি [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] মূলৰ আৰু ইয়াক 'থাপ্পিত্তা' বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite web|title=About Duffmuttu|url=http://kannurtourism.in|access-date=20 December 2012|archive-date=6 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306042303/http://kannurtourism.in|url-status=dead}}</ref> ডাফমুট্টু সামাজিক মনোৰঞ্জন হিচাপে আৰু বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বন, 'উৰুছ' ([[মছজিদ]]ৰ সৈতে জড়িত উৎসৱ) আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ স্মৰণত পৰিৱেশন কৰা হয়। ডাফমুট্টু দিনটোৰ যিকোনো সময়তে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি। এটা ডাফমুট্টু পৰিৱেশনত সাধাৰণতে ১০ জন সদস্য থাকে। তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰ মুখামুখিকৈ থিয় হৈ বা বহি গীত গায়। ডাফৰ ছন্দময় প্ৰহাৰৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত গীতৰ তাল অনুসৰি তেওঁলোকে নিজৰ শৰীৰটো হেন্দোলদোল কৰে।<ref>{{cite web|title=Duff Muttu|url=http://keralatourism.org|access-date=20 December 2012}}</ref> [[File:Duffmuttu perfomance by IUHSS Parappur.jpg|alt=ডাফমুট্টু প্ৰদৰ্শন|thumb|ডাফমুট্টু প্ৰদৰ্শন]] ডাফমুট্টু গীতসমূহ [[ইছলাম]] ধৰ্মৰ বীৰ আৰু শ্বহীদসকলৰ প্ৰতি এক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি স্বৰূপ। মূল বাদকজনে গীত গাই দলটোক নেতৃত্ব দিয়ে আৰু বাকীসকলে সমলয় (কোৰাছ) প্ৰদান কৰে। নৃত্যশিল্পীসকলে নিজৰ আঙুলি বা তলুৱাৰে ডাফটো বজায় আৰু ছন্দময়ভাৱে আগবাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত প্ৰায়েই বাদ্যটো নিজৰ মূৰৰ ওপৰেৰে ওপৰলৈ দলিয়াই দিয়ে। ইয়াৰ সৈতে ওচৰ সম্পৰ্ক থকা আন এটা কলাৰূপ হৈছে আৰাভানা মুট্টু বা আৰাবানা মুট্টু। ইয়াত আৰাবানা নামৰ এটা ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো ডাফৰ সৈতে একেই।<ref>{{cite web|title=Duff Muttu and Arabana Muttu - popular Muslim artsforms of Kerala|url=http://keralatourism.org|access-date=20 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415161452/http://keralatourism.org|archive-date=15 April 2012|url-status=dead}}</ref> ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery> File:Duffmuttu IUHSS Parappur 01.jpg|কনিষ্ঠ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল File:Duffmuttu IUHSS Parappur 06.jpg|ডাফমুট্টু শিল্পীসকল File:Duffmuttu20180219110544 25 1.jpg|ডাফমুট্টু File:Duffmuttu IUHSS Parappur 04.jpg|কেৰালা স্কুল কলোৎসৱমৰ কনিষ্ঠ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল File:Dafmut IMG 1345.jpg|পৰম্পৰাগত ডাফমুট্টু </gallery> == তথ‍্য উৎস == {{Reflist}} mzqo1zfkzbc0io2deefru6qs6sigwzc 622638 622637 2026-08-02T06:21:48Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622638 wikitext text/x-wiki [[File:Duffmuttu IUHSS Parappur 01.jpg|alt=কেৰালাৰ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল|thumb|কেৰালাৰ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল]] '''ডাফমুট্টু''' {{en|Duffmuttu}} বা '''ডাবমুট্টু''' [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ মালাবাৰ অঞ্চলত প্ৰচলিত এক কলাৰূপ। ইয়াৰ নামটো কাঠ আৰু গৰুৰ ছালেৰে তৈয়াৰী এক [[অৱনদ্ধ বাদ্য|অৱনদ্ধ বাদ্যযন্ত্ৰ]] [[ডাফ]] (daf) ৰপৰা আহিছে। ডাফ শব্দটোৰ উৎপত্তি [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] মূলৰ আৰু ইয়াক 'থাপ্পিত্তা' বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite web|title=About Duffmuttu|url=http://kannurtourism.in|access-date=20 December 2012|archive-date=6 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306042303/http://kannurtourism.in|url-status=dead}}</ref> ডাফমুট্টু সামাজিক মনোৰঞ্জন হিচাপে আৰু বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণ, 'উৰুছ' ([[মছজিদ]]ৰ সৈতে জড়িত উৎসৱ) আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ স্মৰণত পৰিৱেশন কৰা হয়। ডাফমুট্টু দিনটোৰ যিকোনো সময়তে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি। এটা ডাফমুট্টু পৰিৱেশনত সাধাৰণতে ১০ জন সদস্য থাকে। তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰ মুখা-মুখিকৈ থিয় হৈ বা বহি গীত গায়। ডাফৰ ছন্দময় প্ৰহাৰৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত গীতৰ তাল অনুসৰি তেওঁলোকে নিজৰ শৰীৰটো হেন্দোলদোল কৰে।<ref>{{cite web|title=Duff Muttu|url=http://keralatourism.org|access-date=20 December 2012}}</ref> [[File:Duffmuttu perfomance by IUHSS Parappur.jpg|alt=ডাফমুট্টু প্ৰদৰ্শন|thumb|ডাফমুট্টু প্ৰদৰ্শন]] ডাফমুট্টু গীতসমূহ [[ইছলাম]] ধৰ্মৰ বীৰ আৰু শ্বহীদসকলৰ প্ৰতি এক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি স্বৰূপ। মূল বাদকজনে গীত গাই দলটোক নেতৃত্ব দিয়ে আৰু বাকীসকলে সমলয় (কোৰাছ) প্ৰদান কৰে। নৃত্যশিল্পীসকলে নিজৰ আঙুলি বা তলুৱাৰে ডাফটো বজায় আৰু ছন্দময়ভাৱে আগবাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত প্ৰায়েই বাদ্যটো নিজৰ মূৰৰ ওপৰেৰে ওপৰলৈ দলিয়াই দিয়ে। ইয়াৰ সৈতে ওচৰ সম্পৰ্ক থকা আন এটা কলাৰূপ হৈছে আৰাভানা মুট্টু বা আৰাবানা মুট্টু। ইয়াত আৰাবানা নামৰ এটা ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো ডাফৰ সৈতে একেই।<ref>{{cite web|title=Duff Muttu and Arabana Muttu - popular Muslim artsforms of Kerala|url=http://keralatourism.org|access-date=20 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415161452/http://keralatourism.org|archive-date=15 April 2012|url-status=dead}}</ref> ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery> File:Duffmuttu IUHSS Parappur 01.jpg|কনিষ্ঠ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল File:Duffmuttu IUHSS Parappur 06.jpg|ডাফমুট্টু শিল্পীসকল File:Duffmuttu20180219110544 25 1.jpg|ডাফমুট্টু File:Duffmuttu IUHSS Parappur 04.jpg|কেৰালা স্কুল কলোৎসৱমৰ কনিষ্ঠ ডাফমুট্টু শিল্পীসকল File:Dafmut IMG 1345.jpg|পৰম্পৰাগত ডাফমুট্টু </gallery> == তথ‍্য উৎস == {{Reflist}} g5m6p1i8qc0aciwboqpvo0l60wl4lc8 0 138284 622639 2026-08-02T06:22:36Z AjayDas 12623 [[ডাফমুট্টু]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622639 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ডাফমুট্টু]] cgydslmv73jfkcrsftph1uio2jbq9m5 0 138285 622640 2026-08-02T07:34:06Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox food | name = ৰচম | image = Rasam.JPG | caption = | alternate_name = থিলী ছাৰু, চাত্ৰমুধু, চাৰু, চাতাম্বডে | country = [[ভাৰত]] | region = [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], তেল... 622640 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ৰচম | image = Rasam.JPG | caption = | alternate_name = থিলী ছাৰু, চাত্ৰমুধু, চাৰু, চাতাম্বডে | country = [[ভাৰত]] | region = [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[তেলেংগানা]], [[ওড়িশা]] | creator = | course = | served = গৰমে গৰমে | main_ingredient = কোকাম, কদম, [[গুড়]], [[তেতেলী]], বিলাহী, [[দাইল]] | variations = | calories = | other = }} '''ৰচম''' ({{en|Rasam}}), থিলী ছাৰু (কন্নড়), চাৰু (তেলেগু), চাতাম্বডে বা চাত্ৰমুধু ({{lang|ta|சாற்றமுது}}) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ মছলাযুক্ত [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] চুৰুহা জাতীয় খাদ্য।<ref name="independent">{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102032513/http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-date=2009-11-02 |url-status=dead |title=Rasam - Recipes, Food & Drink - The Independent |access-date=4 April 2014 }}</ref> ইয়াক সাধাৰণতে ভাতৰ সৈতে এটা পাৰ্শ্ব-বেনঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। পৰম্পৰাগত দক্ষিণ ভাৰতীয় আহাৰত ই [[চাম্বাৰ]] ভাতৰ সৈতে মূল আহাৰৰ এটা অংশ। নিজা মছলা বা সম্ভাৰৰ বাবে চাম্বাৰৰ তুলনাত ৰচমৰ সোৱাদ সম্পূৰ্ণ সুকীয়া আৰু ই দেখাত বহুত পাতল বা পনিয়া হয়। বৰ্তমান বজাৰত ইয়াৰ প্ৰস্তুত কৰি থোৱা ঠাণ্ডা ৰূপ বা বটলত ৰচম পেষ্টো কিনিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=" The Times Of India">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/NRN-funded-startup-to-retail-rasam-sattu-in-packs/articleshow/45635440.cms|title=NRN-funded startup to retail rasam, sattu in packs|newspaper=The Times Of India|access-date=25 December 2014}}</ref> ৰচমৰ এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান ৰূপ হৈছে ছুপ জাতীয় খাদ্য মুলীগাটাউনি। ইয়াৰ নামটো তামিল শব্দ 'মিলাগু থন্নী' (অৰ্থাৎ জালুকৰ পানী) ৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Mulligatawny soup, meatball curry and more: The hybrid culinary inventions of Anglo-Indians |url=https://www.newindianexpress.com/web-only/2023/may/06/mulligatawny-soup-meatball-curry-and-more-the-hybrid-culinary-inventions-of-anglo-indians-2572697.html |access-date=2023-11-01 |website=The New Indian Express}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Puli Rasam.jpg|thumb|right|বিভিন্ন উপকৰণেৰে সজোৱা ৰচম]] [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত ইয়াক ''ৰচম'' বুলি কোৱা হয়। [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] ভাষাত ইয়াক ''থিলী ছাৰু'' (ತಿಳಿ ಸಾರು) বোলা হয়। কন্নড় ভাষাত ''থিলী'' মানে পনীয়া আৰু ''ছাৰু'' মানে তৰকাৰী বা জোল। একেদৰে [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত ''ছাৰু'' (చారు) মানে "সাৰাংশ" আৰু ইয়াৰ পৰাই ইয়াৰ অৰ্থ "ৰস" বা "ছুপ" হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Kitchen |first=Hebbars |date=2019-12-20 |title=thili saaru recipe {{!}} karnataka style instant tomato rasam {{!}} dal rasam |url=https://hebbarskitchen.com/thili-saaru-recipe-karnataka-style/ |access-date=2025-03-06 |website=Hebbar's Kitchen |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aruna |date=2013-02-06 |title=Chaaru (Andhra Rasam) - 1 |url=https://aahaaramonline.com/chaaru-andhra-rasam-1/ |access-date=2025-03-06 |website=ãhãram |language=en-GB}}</ref> [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] পৰিয়ালসমূহত সাধাৰণতে ৰচম বুলিলে এক ছুপ জাতীয় খাদ্যক বুজায়। ইয়াক কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ পৰা তৈয়াৰী টেঙা-মিঠা জোল, বিলাহী, [[দাইল]], বিভিন্ন মছলা আৰু অন্যান্য উপকৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2007-09-24 |title=Tomato rasam/ Tomato Thili Saaru |url=https://ruchii.wordpress.com/2007/09/24/tomato-rasam-tomato-thili-saaru/ |access-date=2025-03-06 |website=Ruchii |language=en}}</ref> ৰচম নামটো সংস্কৃত শব্দ {{lang|sa|रस}} (ৰস) ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে উদ্ভিদৰ ৰস, তৰল ৰস বা সাৰাংশ। এই সংস্কৃত শব্দটোৰ পৰাই ইংৰাজী সাহিত্য আৰু নন্দনতত্ত্বত ব্যৱহৃত হোৱা [[ৰস (নন্দনতত্ত্ব)|ৰস]] শব্দটোও আহিছে। == উপকৰণসমূহ == আঞ্চলিকতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মূলতঃ এক টেঙা স্বাদযুক্ত আধাৰ যেনে— কোকাম, মালাবাৰ তেতেলী (কুদাম পুলি), [[তেতেলী]], [[বহঁ‌ত]], আমবুলা বা [[আমচুৰ]] (শুকান কেঁচা আম) ব্যৱহাৰ কৰি ৰচম প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰচমৰ বাবে [[দাইল]] বা বুট-দাইলৰ জোল (সাধাৰণতে হালধীয়া [[ৰহৰ দাইল]] বা [[মগু দাইল]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়) বৈকল্পিক যদিও কেইবাটাও ৰচমৰ ৰেচিপিত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত সোৱাদ বৃদ্ধি আৰু সজাবলৈ [[গুড়]], জিৰা, [[জালুক]], [[হালধী]], [[বিলাহী]], [[নেমু]], সৰিয়হ, জলকীয়া গুড়ি, [[নৰসিংহ|নৰসিংহ পাত]], [[নহৰু]], সৰু পিয়াঁজ আৰু [[ধনিয়া]] পাত আদি উপকৰণসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। == প্ৰকাৰসমূহ == [[File:Chaaru Paani.jpg|thumb|right|ৰচম]] তলত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰচম আৰু সেইবোৰৰ মূল উপকৰণসমূহ তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। {{div col|colwidth=20em}} * বেল্লা ছাৰু – [[ৰহৰ দাইল]] * বাচ্ছাৰু/কাত্তু ছাৰু – সিজোৱা পাচলি/শাক/দাইল * বীটৰুট ৰচম – (বিট) * ক’লা জালুকৰ ছাৰু – [[জালুক]] (কন্নড় ভাষাত ''কাৰিমেনাচু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/03/nursing-mother-foods-black-pepper-rasam-recipe.html|title=Nursing Mother Foods-black-pepper rasam recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * এলুমিচাই ৰচম – নেমুৰ ৰস * হেছাৰু কালু ছাৰু – মগু দাইল * হুৰুলী ছাৰু – কূৰ্তি মাহ (তুলু ভাষাত ''কুদু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/01/horse-gram-recipes-horse-gram-rasam-recipe.html|title=Horsegram Rasam, Huruli Saaru, Kudu Saaru recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * ইন্দ্ৰী ৰচম – আদা * জীৰগা ৰচম – [[জিৰা]] * কন্দথিপ্পিলী ৰচম – বনৌষধি বা শাক-পাচলি * কাত্তু ছাৰু – ৰহৰ দাইল আৰু ব্যাদগী জলকীয়া<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2012/11/tovvekattu-saarutoor-dal-rasam-recipe.html|title=Tovve, Kattu Saaru, Dal recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * কডলাই ৰচম – ক’লা বুট * কাত্তিনা ছাৰু – [[গুড়]] * কিল্লু মিলাগাঈ চাত্ৰমুধু – শুকান ৰঙা জলকীয়া * কোঝি ৰচম – কুকুৰাৰ মাংস * মুদাকথান ৰচম – [[কপালফুটুকা|কপালফুটুকা লতা]] * মাংগা ৰচম – কেঁচা বা আধা পকা আম * মুৰুংগাই পূ ৰচম – [[সজনে|সজনে ফুল]] * মিলাগু ৰচম (মুলীগাটাউনি) – ক’লা জালুক * মাইচোৰ ৰচম – ভজা দাইল<ref name="rasam">{{cite web|url=http://rasam.co.in/mysore-rasam-recipe/|title=Mysore Rasam Recipe, Mysore Soup, Mysore Charu, Yogari Bele Saaru, Mysore Sathamudhu, Mysore Dal Tamarind Curry, Mysore Saru, Mysore Chaaru, Mysore Lentil Soup|publisher=Rasam.co.in|access-date=18 January 2014}}</ref> * নেল্লীকাই ৰচম – [[আমলখি]] * পনচা টোনা ছাৰু – পকা কঁঠাল * পুলী ৰচম – কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ ৰস * পৰুপ্পু ৰচম/পপ্পু ছাৰু – [[মাহজাতীয় শস্য|দাইল]] আৰু বিলাহীৰ জোল * পূন্দু ৰচম – নহৰু * থিলী ছাৰু – বগা ভাতৰ মাৰ বা ফেন * থাক্কালী ৰচম – বিলাহীৰ প্ৰলেপ (পিউৰি) * ভেপম পূ ৰচম – [[নিম|নিম ফুল]] * ভেংকায়া ৰচম – বেঙেনা {{div col end}} ==তথ‍্য উৎস== {{Reflist}} mtemqtentndiqtfco5lhn3a53qtyxz8 622649 622640 2026-08-02T07:43:40Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 622649 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ৰচম | image = Rasam.JPG | caption = | alternate_name = থিলী ছাৰু, চাত্ৰমুধু, চাৰু, চাতাম্বডে | country = [[ভাৰত]] | region = [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[তেলেংগানা]], [[ওড়িশা]] | creator = | course = | served = গৰমে গৰমে | main_ingredient = কোকাম, কদম, [[গুড়]], [[তেতেলী]], বিলাহী, [[দাইল]] | variations = | calories = | other = }} '''ৰচম''' ({{en|Rasam}}), থিলী ছাৰু (কন্নড়), চাৰু (তেলেগু), চাতাম্বডে বা চাত্ৰমুধু ({{lang|ta|சாற்றமுது}}) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ মছলাযুক্ত [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] চুৰুহা জাতীয় খাদ্য।<ref name="independent">{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102032513/http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-date=2009-11-02 |url-status=dead |title=Rasam - Recipes, Food & Drink - The Independent |access-date=4 April 2014 }}</ref> ইয়াক সাধাৰণতে ভাতৰ সৈতে এটা পাৰ্শ্ব-বেনঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। পৰম্পৰাগত দক্ষিণ ভাৰতীয় আহাৰত ই [[চাম্বাৰ]] ভাতৰ সৈতে মূল আহাৰৰ এটা অংশ। নিজা মছলা বা সম্ভাৰৰ বাবে চাম্বাৰৰ তুলনাত ৰচমৰ সোৱাদ সম্পূৰ্ণ সুকীয়া আৰু ই দেখাত বহুত পাতল বা পনিয়া হয়। বৰ্তমান বজাৰত ইয়াৰ প্ৰস্তুত কৰি থোৱা ঠাণ্ডা ৰূপ বা বটলত ৰচম পেষ্টো কিনিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=" The Times Of India">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/NRN-funded-startup-to-retail-rasam-sattu-in-packs/articleshow/45635440.cms|title=NRN-funded startup to retail rasam, sattu in packs|newspaper=The Times Of India|access-date=25 December 2014}}</ref> ৰচমৰ এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান ৰূপ হৈছে ছুপ জাতীয় খাদ্য মুলীগাটাউনি। ইয়াৰ নামটো তামিল শব্দ 'মিলাগু থন্নী' (অৰ্থাৎ জালুকৰ পানী) ৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Mulligatawny soup, meatball curry and more: The hybrid culinary inventions of Anglo-Indians |url=https://www.newindianexpress.com/web-only/2023/may/06/mulligatawny-soup-meatball-curry-and-more-the-hybrid-culinary-inventions-of-anglo-indians-2572697.html |access-date=2023-11-01 |website=The New Indian Express}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Puli Rasam.jpg|thumb|right|বিভিন্ন উপকৰণেৰে সজোৱা ৰচম]] [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত ইয়াক ''ৰচম'' বুলি কোৱা হয়। [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] ভাষাত ইয়াক ''থিলী ছাৰু'' (ತಿಳಿ ಸಾರು) বোলা হয়। কন্নড় ভাষাত ''থিলী'' মানে পনীয়া আৰু ''ছাৰু'' মানে তৰকাৰী বা জোল। একেদৰে [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত ''ছাৰু'' (చారు) মানে "সাৰাংশ" আৰু ইয়াৰ পৰাই ইয়াৰ অৰ্থ "ৰস" বা "ছুপ" হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Kitchen |first=Hebbars |date=2019-12-20 |title=thili saaru recipe {{!}} karnataka style instant tomato rasam {{!}} dal rasam |url=https://hebbarskitchen.com/thili-saaru-recipe-karnataka-style/ |access-date=2025-03-06 |website=Hebbar's Kitchen |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aruna |date=2013-02-06 |title=Chaaru (Andhra Rasam) - 1 |url=https://aahaaramonline.com/chaaru-andhra-rasam-1/ |access-date=2025-03-06 |website=ãhãram |language=en-GB}}</ref> [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] পৰিয়ালসমূহত সাধাৰণতে ৰচম বুলিলে এক ছুপ জাতীয় খাদ্যক বুজায়। ইয়াক কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ পৰা তৈয়াৰী টেঙা-মিঠা জোল, বিলাহী, [[দাইল]], বিভিন্ন মছলা আৰু অন্যান্য উপকৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2007-09-24 |title=Tomato rasam/ Tomato Thili Saaru |url=https://ruchii.wordpress.com/2007/09/24/tomato-rasam-tomato-thili-saaru/ |access-date=2025-03-06 |website=Ruchii |language=en}}</ref> ৰচম নামটো সংস্কৃত শব্দ {{lang|sa|रस}} (ৰস) ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে উদ্ভিদৰ ৰস, তৰল ৰস বা সাৰাংশ। এই সংস্কৃত শব্দটোৰ পৰাই ইংৰাজী সাহিত্য আৰু নন্দনতত্ত্বত ব্যৱহৃত হোৱা [[ৰস (নন্দনতত্ত্ব)|ৰস]] শব্দটোও আহিছে। == উপকৰণসমূহ == আঞ্চলিকতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মূলতঃ এক টেঙা স্বাদযুক্ত আধাৰ যেনে— কোকাম, মালাবাৰ তেতেলী (কুদাম পুলি), [[তেতেলী]], [[বহঁ‌ত]], আমবুলা বা [[আমচুৰ]] (শুকান কেঁচা আম) ব্যৱহাৰ কৰি ৰচম প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰচমৰ বাবে [[দাইল]] বা বুট-দাইলৰ জোল (সাধাৰণতে হালধীয়া [[ৰহৰ দাইল]] বা [[মগু দাইল]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়) বৈকল্পিক যদিও কেইবাটাও ৰচমৰ ৰেচিপিত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত সোৱাদ বৃদ্ধি আৰু সজাবলৈ [[গুড়]], জিৰা, [[জালুক]], [[হালধী]], [[বিলাহী]], [[নেমু]], সৰিয়হ, জলকীয়া গুড়ি, [[নৰসিংহ|নৰসিংহ পাত]], [[নহৰু]], সৰু পিয়াঁজ আৰু [[ধনিয়া]] পাত আদি উপকৰণসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। == প্ৰকাৰসমূহ == [[File:Chaaru Paani.jpg|thumb|right|ৰচম]] তলত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰচম আৰু সেইবোৰৰ মূল উপকৰণসমূহ তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। {{div col|colwidth=20em}} * বেল্লা ছাৰু – [[ৰহৰ দাইল]] * বাচ্ছাৰু/কাত্তু ছাৰু – সিজোৱা পাচলি/শাক/দাইল * বীটৰুট ৰচম – (বিট) * ক’লা জালুকৰ ছাৰু – [[জালুক]] (কন্নড় ভাষাত ''কাৰিমেনাচু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/03/nursing-mother-foods-black-pepper-rasam-recipe.html|title=Nursing Mother Foods-black-pepper rasam recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * এলুমিচাই ৰচম – নেমুৰ ৰস * হেছাৰু কালু ছাৰু – মগু দাইল * হুৰুলী ছাৰু – কূৰ্তি মাহ (তুলু ভাষাত ''কুদু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/01/horse-gram-recipes-horse-gram-rasam-recipe.html|title=Horsegram Rasam, Huruli Saaru, Kudu Saaru recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * ইন্দ্ৰী ৰচম – আদা * জীৰগা ৰচম – [[জিৰা]] * কন্দথিপ্পিলী ৰচম – বনৌষধি বা শাক-পাচলি * কাত্তু ছাৰু – ৰহৰ দাইল আৰু ব্যাদগী জলকীয়া<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2012/11/tovvekattu-saarutoor-dal-rasam-recipe.html|title=Tovve, Kattu Saaru, Dal recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * কডলাই ৰচম – ক’লা বুট * কাত্তিনা ছাৰু – [[গুড়]] * কিল্লু মিলাগাঈ চাত্ৰমুধু – শুকান ৰঙা জলকীয়া * কোঝি ৰচম – কুকুৰাৰ মাংস * মুদাকথান ৰচম – [[কপালফুটুকা|কপালফুটুকা লতা]] * মাংগা ৰচম – কেঁচা বা আধা পকা আম * মুৰুংগাই পূ ৰচম – [[সজনে|সজনে ফুল]] * মিলাগু ৰচম (মুলীগাটাউনি) – ক’লা জালুক * মাইচোৰ ৰচম – ভজা দাইল<ref name="rasam">{{cite web|url=http://rasam.co.in/mysore-rasam-recipe/|title=Mysore Rasam Recipe, Mysore Soup, Mysore Charu, Yogari Bele Saaru, Mysore Sathamudhu, Mysore Dal Tamarind Curry, Mysore Saru, Mysore Chaaru, Mysore Lentil Soup|publisher=Rasam.co.in|access-date=18 January 2014}}</ref> * নেল্লীকাই ৰচম – [[আমলখি]] * পনচা টোনা ছাৰু – পকা কঁঠাল * পুলী ৰচম – কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ ৰস * পৰুপ্পু ৰচম/পপ্পু ছাৰু – [[মাহজাতীয় শস্য|দাইল]] আৰু বিলাহীৰ জোল * পূন্দু ৰচম – নহৰু * থিলী ছাৰু – বগা ভাতৰ মাৰ বা ফেন * থাক্কালী ৰচম – বিলাহীৰ প্ৰলেপ (পিউৰি) * ভেপম পূ ৰচম – [[নিম|নিম ফুল]] * ভেংকায়া ৰচম – বেঙেনা {{div col end}} ==তথ‍্য উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] ozyu5kmn5aufo3xvyxe5stmdn7vjfwi 622650 622649 2026-08-02T07:44:02Z AjayDas 12623 added [[Category:ভাৰতীয় খাদ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 622650 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ৰচম | image = Rasam.JPG | caption = | alternate_name = থিলী ছাৰু, চাত্ৰমুধু, চাৰু, চাতাম্বডে | country = [[ভাৰত]] | region = [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[তেলেংগানা]], [[ওড়িশা]] | creator = | course = | served = গৰমে গৰমে | main_ingredient = কোকাম, কদম, [[গুড়]], [[তেতেলী]], বিলাহী, [[দাইল]] | variations = | calories = | other = }} '''ৰচম''' ({{en|Rasam}}), থিলী ছাৰু (কন্নড়), চাৰু (তেলেগু), চাতাম্বডে বা চাত্ৰমুধু ({{lang|ta|சாற்றமுது}}) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ মছলাযুক্ত [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] চুৰুহা জাতীয় খাদ্য।<ref name="independent">{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102032513/http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-date=2009-11-02 |url-status=dead |title=Rasam - Recipes, Food & Drink - The Independent |access-date=4 April 2014 }}</ref> ইয়াক সাধাৰণতে ভাতৰ সৈতে এটা পাৰ্শ্ব-বেনঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। পৰম্পৰাগত দক্ষিণ ভাৰতীয় আহাৰত ই [[চাম্বাৰ]] ভাতৰ সৈতে মূল আহাৰৰ এটা অংশ। নিজা মছলা বা সম্ভাৰৰ বাবে চাম্বাৰৰ তুলনাত ৰচমৰ সোৱাদ সম্পূৰ্ণ সুকীয়া আৰু ই দেখাত বহুত পাতল বা পনিয়া হয়। বৰ্তমান বজাৰত ইয়াৰ প্ৰস্তুত কৰি থোৱা ঠাণ্ডা ৰূপ বা বটলত ৰচম পেষ্টো কিনিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=" The Times Of India">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/NRN-funded-startup-to-retail-rasam-sattu-in-packs/articleshow/45635440.cms|title=NRN-funded startup to retail rasam, sattu in packs|newspaper=The Times Of India|access-date=25 December 2014}}</ref> ৰচমৰ এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান ৰূপ হৈছে ছুপ জাতীয় খাদ্য মুলীগাটাউনি। ইয়াৰ নামটো তামিল শব্দ 'মিলাগু থন্নী' (অৰ্থাৎ জালুকৰ পানী) ৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Mulligatawny soup, meatball curry and more: The hybrid culinary inventions of Anglo-Indians |url=https://www.newindianexpress.com/web-only/2023/may/06/mulligatawny-soup-meatball-curry-and-more-the-hybrid-culinary-inventions-of-anglo-indians-2572697.html |access-date=2023-11-01 |website=The New Indian Express}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Puli Rasam.jpg|thumb|right|বিভিন্ন উপকৰণেৰে সজোৱা ৰচম]] [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত ইয়াক ''ৰচম'' বুলি কোৱা হয়। [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] ভাষাত ইয়াক ''থিলী ছাৰু'' (ತಿಳಿ ಸಾರು) বোলা হয়। কন্নড় ভাষাত ''থিলী'' মানে পনীয়া আৰু ''ছাৰু'' মানে তৰকাৰী বা জোল। একেদৰে [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত ''ছাৰু'' (చారు) মানে "সাৰাংশ" আৰু ইয়াৰ পৰাই ইয়াৰ অৰ্থ "ৰস" বা "ছুপ" হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Kitchen |first=Hebbars |date=2019-12-20 |title=thili saaru recipe {{!}} karnataka style instant tomato rasam {{!}} dal rasam |url=https://hebbarskitchen.com/thili-saaru-recipe-karnataka-style/ |access-date=2025-03-06 |website=Hebbar's Kitchen |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aruna |date=2013-02-06 |title=Chaaru (Andhra Rasam) - 1 |url=https://aahaaramonline.com/chaaru-andhra-rasam-1/ |access-date=2025-03-06 |website=ãhãram |language=en-GB}}</ref> [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] পৰিয়ালসমূহত সাধাৰণতে ৰচম বুলিলে এক ছুপ জাতীয় খাদ্যক বুজায়। ইয়াক কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ পৰা তৈয়াৰী টেঙা-মিঠা জোল, বিলাহী, [[দাইল]], বিভিন্ন মছলা আৰু অন্যান্য উপকৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2007-09-24 |title=Tomato rasam/ Tomato Thili Saaru |url=https://ruchii.wordpress.com/2007/09/24/tomato-rasam-tomato-thili-saaru/ |access-date=2025-03-06 |website=Ruchii |language=en}}</ref> ৰচম নামটো সংস্কৃত শব্দ {{lang|sa|रस}} (ৰস) ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে উদ্ভিদৰ ৰস, তৰল ৰস বা সাৰাংশ। এই সংস্কৃত শব্দটোৰ পৰাই ইংৰাজী সাহিত্য আৰু নন্দনতত্ত্বত ব্যৱহৃত হোৱা [[ৰস (নন্দনতত্ত্ব)|ৰস]] শব্দটোও আহিছে। == উপকৰণসমূহ == আঞ্চলিকতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মূলতঃ এক টেঙা স্বাদযুক্ত আধাৰ যেনে— কোকাম, মালাবাৰ তেতেলী (কুদাম পুলি), [[তেতেলী]], [[বহঁ‌ত]], আমবুলা বা [[আমচুৰ]] (শুকান কেঁচা আম) ব্যৱহাৰ কৰি ৰচম প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰচমৰ বাবে [[দাইল]] বা বুট-দাইলৰ জোল (সাধাৰণতে হালধীয়া [[ৰহৰ দাইল]] বা [[মগু দাইল]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়) বৈকল্পিক যদিও কেইবাটাও ৰচমৰ ৰেচিপিত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত সোৱাদ বৃদ্ধি আৰু সজাবলৈ [[গুড়]], জিৰা, [[জালুক]], [[হালধী]], [[বিলাহী]], [[নেমু]], সৰিয়হ, জলকীয়া গুড়ি, [[নৰসিংহ|নৰসিংহ পাত]], [[নহৰু]], সৰু পিয়াঁজ আৰু [[ধনিয়া]] পাত আদি উপকৰণসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। == প্ৰকাৰসমূহ == [[File:Chaaru Paani.jpg|thumb|right|ৰচম]] তলত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰচম আৰু সেইবোৰৰ মূল উপকৰণসমূহ তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। {{div col|colwidth=20em}} * বেল্লা ছাৰু – [[ৰহৰ দাইল]] * বাচ্ছাৰু/কাত্তু ছাৰু – সিজোৱা পাচলি/শাক/দাইল * বীটৰুট ৰচম – (বিট) * ক’লা জালুকৰ ছাৰু – [[জালুক]] (কন্নড় ভাষাত ''কাৰিমেনাচু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/03/nursing-mother-foods-black-pepper-rasam-recipe.html|title=Nursing Mother Foods-black-pepper rasam recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * এলুমিচাই ৰচম – নেমুৰ ৰস * হেছাৰু কালু ছাৰু – মগু দাইল * হুৰুলী ছাৰু – কূৰ্তি মাহ (তুলু ভাষাত ''কুদু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/01/horse-gram-recipes-horse-gram-rasam-recipe.html|title=Horsegram Rasam, Huruli Saaru, Kudu Saaru recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * ইন্দ্ৰী ৰচম – আদা * জীৰগা ৰচম – [[জিৰা]] * কন্দথিপ্পিলী ৰচম – বনৌষধি বা শাক-পাচলি * কাত্তু ছাৰু – ৰহৰ দাইল আৰু ব্যাদগী জলকীয়া<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2012/11/tovvekattu-saarutoor-dal-rasam-recipe.html|title=Tovve, Kattu Saaru, Dal recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * কডলাই ৰচম – ক’লা বুট * কাত্তিনা ছাৰু – [[গুড়]] * কিল্লু মিলাগাঈ চাত্ৰমুধু – শুকান ৰঙা জলকীয়া * কোঝি ৰচম – কুকুৰাৰ মাংস * মুদাকথান ৰচম – [[কপালফুটুকা|কপালফুটুকা লতা]] * মাংগা ৰচম – কেঁচা বা আধা পকা আম * মুৰুংগাই পূ ৰচম – [[সজনে|সজনে ফুল]] * মিলাগু ৰচম (মুলীগাটাউনি) – ক’লা জালুক * মাইচোৰ ৰচম – ভজা দাইল<ref name="rasam">{{cite web|url=http://rasam.co.in/mysore-rasam-recipe/|title=Mysore Rasam Recipe, Mysore Soup, Mysore Charu, Yogari Bele Saaru, Mysore Sathamudhu, Mysore Dal Tamarind Curry, Mysore Saru, Mysore Chaaru, Mysore Lentil Soup|publisher=Rasam.co.in|access-date=18 January 2014}}</ref> * নেল্লীকাই ৰচম – [[আমলখি]] * পনচা টোনা ছাৰু – পকা কঁঠাল * পুলী ৰচম – কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ ৰস * পৰুপ্পু ৰচম/পপ্পু ছাৰু – [[মাহজাতীয় শস্য|দাইল]] আৰু বিলাহীৰ জোল * পূন্দু ৰচম – নহৰু * থিলী ছাৰু – বগা ভাতৰ মাৰ বা ফেন * থাক্কালী ৰচম – বিলাহীৰ প্ৰলেপ (পিউৰি) * ভেপম পূ ৰচম – [[নিম|নিম ফুল]] * ভেংকায়া ৰচম – বেঙেনা {{div col end}} ==তথ‍্য উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]] pflsr7y1x07ki5g9azdg2hbdhgn2ehf 622651 622650 2026-08-02T07:45:52Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622651 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ৰচম | image = Rasam.JPG | caption = | alternate_name = থিলী ছাৰু, চাত্ৰমুধু, চাৰু, চাতাম্বডে | country = [[ভাৰত]] | region = [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[তেলেংগানা]], [[ওড়িশা]] | creator = | course = | served = গৰমে গৰমে | main_ingredient = কোকাম, মালাবাৰ তেতেলী, [[গুড়]], [[তেতেলী]], বিলাহী, [[দাইল]] | variations = | calories = | other = }} '''ৰচম''' {{en|Rasam}}, থিলী ছাৰু (কন্নড়), চাৰু (তেলেগু), চাতাম্বডে বা চাত্ৰমুধু ({{lang|ta|சாற்றமுது}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ মচলাযুক্ত [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] চুৰুহা জাতীয় খাদ্য।<ref name="independent">{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102032513/http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/recipes/rasam-525477.html |archive-date=2009-11-02 |url-status=dead |title=Rasam - Recipes, Food & Drink - The Independent |access-date=4 April 2014 }}</ref> ইয়াক সাধাৰণতে ভাতৰ সৈতে এটা পাৰ্শ্ব-বেনঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। পৰম্পৰাগত দক্ষিণ ভাৰতীয় আহাৰত ই [[চাম্বাৰ]] ভাতৰ সৈতে মূল আহাৰৰ এটা অংশ। নিজা মচলা বা সম্ভাৰৰ বাবে চাম্বাৰৰ তুলনাত ৰচমৰ সোৱাদ সম্পূৰ্ণ সুকীয়া আৰু ই দেখাত বহুত পাতল বা পনিয়া হয়। বৰ্তমান বজাৰত ইয়াৰ প্ৰস্তুত কৰি থোৱা ঠাণ্ডা ৰূপ বা বটলত ৰচম পেষ্টো কিনিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=" The Times Of India">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/NRN-funded-startup-to-retail-rasam-sattu-in-packs/articleshow/45635440.cms|title=NRN-funded startup to retail rasam, sattu in packs|newspaper=The Times Of India|access-date=25 December 2014}}</ref> ৰচমৰ এটা এংলো-ইণ্ডিয়ান ৰূপ হৈছে ছুপ জাতীয় খাদ্য মুলীগাটাউনি। ইয়াৰ নামটো তামিল শব্দ 'মিলাগু থন্নী' (অৰ্থাৎ জালুকৰ পানী) ৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Mulligatawny soup, meatball curry and more: The hybrid culinary inventions of Anglo-Indians |url=https://www.newindianexpress.com/web-only/2023/may/06/mulligatawny-soup-meatball-curry-and-more-the-hybrid-culinary-inventions-of-anglo-indians-2572697.html |access-date=2023-11-01 |website=The New Indian Express}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Puli Rasam.jpg|thumb|right|বিভিন্ন উপকৰণেৰে সজোৱা ৰচম]] [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাত ইয়াক ''ৰচম'' বুলি কোৱা হয়। [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] ভাষাত ইয়াক ''থিলী ছাৰু'' (ತಿಳಿ ಸಾರು) বোলা হয়। কন্নড় ভাষাত ''থিলী'' মানে পনীয়া আৰু ''ছাৰু'' মানে তৰকাৰী বা জোল। একেদৰে [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত ''ছাৰু'' (చారు) মানে "সাৰাংশ" আৰু ইয়াৰপৰাই ইয়াৰ অৰ্থ "ৰস" বা "ছুপ" হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Kitchen |first=Hebbars |date=2019-12-20 |title=thili saaru recipe {{!}} karnataka style instant tomato rasam {{!}} dal rasam |url=https://hebbarskitchen.com/thili-saaru-recipe-karnataka-style/ |access-date=2025-03-06 |website=Hebbar's Kitchen |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aruna |date=2013-02-06 |title=Chaaru (Andhra Rasam) - 1 |url=https://aahaaramonline.com/chaaru-andhra-rasam-1/ |access-date=2025-03-06 |website=ãhãram |language=en-GB}}</ref> [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] পৰিয়ালসমূহত সাধাৰণতে ৰচম বুলিলে এক ছুপ জাতীয় খাদ্যক বুজায়। ইয়াক কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰপৰা তৈয়াৰী টেঙা-মিঠা জোল, বিলাহী, [[দাইল]], বিভিন্ন মচলা আৰু অন্যান্য উপকৰণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2007-09-24 |title=Tomato rasam/ Tomato Thili Saaru |url=https://ruchii.wordpress.com/2007/09/24/tomato-rasam-tomato-thili-saaru/ |access-date=2025-03-06 |website=Ruchii |language=en}}</ref> ৰচম নামটো সংস্কৃত শব্দ {{lang|sa|रस}} (ৰস) ৰপৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে উদ্ভিদৰ ৰস, তৰল ৰস বা সাৰাংশ। এই সংস্কৃত শব্দটোৰপৰাই ইংৰাজী সাহিত্য আৰু নন্দনতত্ত্বত ব্যৱহৃত হোৱা [[ৰস (নন্দনতত্ত্ব)|ৰস]] শব্দটোও আহিছে। == উপকৰণসমূহ == আঞ্চলিকতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মূলতঃ এক টেঙা স্বাদযুক্ত আধাৰ যেনে— কোকাম, মালাবাৰ তেতেলী (কুদাম পুলি), [[তেতেলী]], [[বহঁ‌ত]], আমবুলা বা [[আমচুৰ]] (শুকান কেঁচা আম) ব্যৱহাৰ কৰি ৰচম প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰচমৰ বাবে [[দাইল]] বা বুট-দাইলৰ জোল (সাধাৰণতে হালধীয়া [[ৰহৰ দাইল]] বা [[মগু দাইল]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়) বৈকল্পিক যদিও কেইবাটাও ৰচমৰ ৰেচিপিত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। [[দক্ষিণ ভাৰত]]ত সোৱাদ বৃদ্ধি আৰু সজাবলৈ [[গুড়]], জিৰা, [[জালুক]], [[হালধী]], [[বিলাহী]], [[নেমু]], সৰিয়হ, জলকীয়া গুড়ি, [[নৰসিংহ|নৰসিংহ পাত]], [[নহৰু]], সৰু পিঁয়াজ আৰু [[ধনিয়া]] পাত আদি উপকৰণসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। == প্ৰকাৰসমূহ == [[File:Chaaru Paani.jpg|thumb|right|ৰচম]] তলত বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ ৰচম আৰু সেইবোৰৰ মূল উপকৰণসমূহ তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। {{div col|colwidth=20em}} * বেল্লা ছাৰু – [[ৰহৰ দাইল]] * বাচ্ছাৰু/কাত্তু ছাৰু – সিজোৱা পাচলি/শাক/দাইল * বীটৰুট ৰচম – (বিট) * ক’লা জালুকৰ ছাৰু – [[জালুক]] (কন্নড় ভাষাত ''কাৰিমেনাচু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/03/nursing-mother-foods-black-pepper-rasam-recipe.html|title=Nursing Mother Foods-black-pepper rasam recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * এলুমিচাই ৰচম – নেমুৰ ৰস * হেছাৰু কালু ছাৰু – মগু দাইল * হুৰুলী ছাৰু – কূৰ্তি মাহ (তুলু ভাষাত ''কুদু'')<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2013/01/horse-gram-recipes-horse-gram-rasam-recipe.html|title=Horsegram Rasam, Huruli Saaru, Kudu Saaru recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * ইন্দ্ৰী ৰচম – আদা * জীৰগা ৰচম – [[জিৰা]] * কন্দথিপ্পিলী ৰচম – বনৌষধি বা শাক-পাচলি * কাত্তু ছাৰু – ৰহৰ দাইল আৰু ব্যাদগী জলকীয়া<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2012/11/tovvekattu-saarutoor-dal-rasam-recipe.html|title=Tovve, Kattu Saaru, Dal recipe|publisher= Udupi-recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> * কডলাই ৰচম – ক’লা বুট * কাত্তিনা ছাৰু – [[গুড়]] * কিল্লু মিলাগাঈ চাত্ৰমুধু – শুকান ৰঙা জলকীয়া * কোঝি ৰচম – কুকুৰাৰ মাংস * মুদাকথান ৰচম – [[কপালফুটুকা|কপালফুটুকা লতা]] * মাংগা ৰচম – কেঁচা বা আধা পকা আম * মুৰুংগাই পূ ৰচম – [[সজনে|সজনে ফুল]] * মিলাগু ৰচম (মুলীগাটাউনি) – ক’লা জালুক * মাইচোৰ ৰচম – ভজা দাইল<ref name="rasam">{{cite web|url=http://rasam.co.in/mysore-rasam-recipe/|title=Mysore Rasam Recipe, Mysore Soup, Mysore Charu, Yogari Bele Saaru, Mysore Sathamudhu, Mysore Dal Tamarind Curry, Mysore Saru, Mysore Chaaru, Mysore Lentil Soup|publisher=Rasam.co.in|access-date=18 January 2014}}</ref> * নেল্লীকাই ৰচম – [[আমলখি]] * পনচা টোনা ছাৰু – পকা কঁঠাল * পুলী ৰচম – কোকাম বা [[তেতেলী]]ৰ ৰস * পৰুপ্পু ৰচম/পপ্পু ছাৰু – [[মাহজাতীয় শস্য|দাইল]] আৰু বিলাহীৰ জোল * পূন্দু ৰচম – নহৰু * থিলী ছাৰু – বগা ভাতৰ মাৰ বা ফেন * থাক্কালী ৰচম – বিলাহীৰ প্ৰলেপ (পিউৰি) * ভেপম পূ ৰচম – [[নিম|নিম ফুল]] * ভেংকায়া ৰচম – বেঙেনা {{div col end}} ==তথ‍্য উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ খাদ‍্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]] e864pycx0lefquis51i3cggclcwvcgz 0 138286 622642 2026-08-02T07:38:16Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]ৰ পৰা [[কেৰালাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 622642 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[কেৰালাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]] n69j0qt14aztx78teaklq6gxhj43ufw 0 138287 622643 2026-08-02T07:38:38Z Duhita Ragini Kalita 46712 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox film | image = 'Bangalore Days' 2014 Malayalam Film - Poster.jpg | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভ... 622643 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = 'Bangalore Days' 2014 Malayalam Film - Poster.jpg | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== 8xitac2lzq7a90edev8llxxs3rxa4p1 622645 622643 2026-08-02T07:38:51Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* */ 622645 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== mb13gmj08pzajsoimeml2hzojkri21q 622648 622645 2026-08-02T07:41:06Z Duhita Ragini Kalita 46712 622648 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' (L for Love) ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== gj1x86yreinyezcona87yrkw8wgpihx 622652 622648 2026-08-02T07:46:15Z Duhita Ragini Kalita 46712 622652 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' (L for Love) ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংгалুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংгалুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-ৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া (The Times of India)-ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কম (Rediff.com)-ৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংгалুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== 1xe1m4s2wdywhqbg0z6ubvn7sdxl6en 622654 622652 2026-08-02T07:47:56Z Duhita Ragini Kalita 46712 622654 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' (L for Love) ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংгалুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংгалুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-ৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া (The Times of India)-ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কম (Rediff.com)-ৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংгалুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== 6wp4hkej736qqya4hyd40z3cz06f4ke 622655 622654 2026-08-02T07:48:08Z Duhita Ragini Kalita 46712 622655 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনীভাগ == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' (L for Love) ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংгалুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংгалুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-ৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া (The Times of India)-ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কম (Rediff.com)-ৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংгалুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} 7knnig4673238ij07yo41qve2upuuwr 622656 622655 2026-08-02T07:51:24Z Duhita Ragini Kalita 46712 622656 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম (paraplegic) যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' (L for Love) ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংгалুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংгалুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-ৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া (The Times of India)-ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কম (Rediff.com)-ৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংгалুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} bqeyggkeh481r1bprd3l4u207wac6sf 622657 622656 2026-08-02T07:51:59Z Duhita Ragini Kalita 46712 622657 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' (L for Love) ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংгалুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংгалুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-ৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া (The Times of India)-ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কম (Rediff.com)-ৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংгалুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} qs2fo0f526x8abq0zgh1sc3dm3hopr9 622658 622657 2026-08-02T07:52:21Z Duhita Ragini Kalita 46712 622658 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংгалুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংгалুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-ৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া (The Times of India)-ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংгалুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কম (Rediff.com)-ৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংгалুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} 0mvyg67wym6pn6fwinf8fg0q2w8odhe 622659 622658 2026-08-02T07:53:49Z Duhita Ragini Kalita 46712 622659 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংগালুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কমৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইন (Oneindia.in)-ৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} qoj9wmgcxviqkczh3jpniyds72bhh6v 622660 622659 2026-08-02T07:54:08Z Duhita Ragini Kalita 46712 622660 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংগালুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কমৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইনৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু (The Hindu) আৰু মাতৃভূমি (Mathrubhumi) আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট (The News Minute)-ৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক (The Week) পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়ন (Film Companion)-ৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} 6815ppd13f2tuux6f6ipzmo4kkddg4c 622661 622660 2026-08-02T07:55:19Z Duhita Ragini Kalita 46712 622661 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = ভাৰত | language = মালায়ালম | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} ''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংগালুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কমৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইনৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক [[মালায়ালম]] চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু আৰু মাতৃভূমি আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিটৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়নৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} 4u2kcctd0wlv6vwq7qan2ezsu3xlafj 622662 622661 2026-08-02T07:56:05Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* */ 622662 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''বেংগালুৰু ডেজ''' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংগালুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কমৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইনৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক [[মালায়ালম]] চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু আৰু মাতৃভূমি আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিটৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়নৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} liiofpp9amfjn1jq1qnctmp2czk9901 622663 622662 2026-08-02T07:56:21Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* */ 622663 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলমান<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''বেংগালুৰু ডেজ''' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেন্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰ পৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰিও ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰে পৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰ পৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আৱদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰ ফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াৱহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰ পৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটাভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰ পৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰাইও নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলমান — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিশূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিচাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্মসূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰ পৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলমান, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰ দ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংগালুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।"<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কমৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইনৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপিও অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰিয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰ পৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এচিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলমান | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলমান | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক [[মালায়ালম]] চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু আৰু মাতৃভূমি আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিটৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱনশৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়নৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদযাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।"<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} iy8u8ym76cz7m37ukbdpne3igdndxnz 622672 622663 2026-08-02T08:13:46Z Duhita Ragini Kalita 46712 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622672 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা পোষ্টাৰ | native_name = | director = অঞ্জলি মেনন | producer = আনৱাৰ ৰছিদ<br />ছফিয়া পল | writer = অঞ্জলি মেনন | starring = নাজৰিয়া নাজিম<br />নিভিন পলী<br />দুলকাৰ চলন্ত<br />ফাহাদ ফাচিল<br />পাৰ্বতী তিৰুভথু<br />ইশা তলৱাৰ | narrator = নিভিন পলী | music = গোপী সুন্দৰ | cinematography = সমীৰ তাহিৰ | editing = প্ৰবীণ প্ৰভাকৰ | studio = আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ<br />ৱীকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছ | distributor = এ এণ্ড এ ৰিলিজ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|ভাৰত}} | runtime = ১৭১ মিনিট<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=British Board of Film Classification |language=en}}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = ৮ কোটি টকা<ref name=2014BO/> | gross = ৪৫ কোটি টকা<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=International Business Times|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''বেংগালুৰু ডেজ''' হৈছে ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ কৈশোৰ আৰু যৌৱনকালৰ সংগ্ৰামভিত্তিক কমেডী ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখনৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনা কৰিছে অঞ্জলি মেননে। আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে আনৱাৰ ৰছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ আৰু ৱীকেণ্ড ব্লকবাষ্টাৰ্ছৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দুলকাৰ চলন্ত, নাজৰিয়া নাজিম, নিভিন পলী, ফাহাদ ফাচিল, পাৰ্বতী তিৰুভথু আৰু ইশা তলৱাৰে অভিনয় কৰিছে।<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = The Times of India | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=The Times of India|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ কাহিনীভাগ কেৰালাৰ তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিসকল নিজৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কক লৈ ছবি নিৰ্মাণ কৰা অঞ্জলি মেননৰ পুৰণি ধাৰাটো এই ছবিখনতো অক্ষুণ্ণ আছে।<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=The Hindu|access-date=26 August 2014}}</ref> ছবিখন ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে মুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল। চিনেমাখনে সমালোচক আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষৰপৰাই ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। ৪৫ কোটি টকাৰ অভিলেখ সংগ্ৰহেৰে ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> চলচ্চিত্ৰখনে তিনিটাকৈ কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (নিভিন পলী), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (নাজৰিয়া নাজিম) আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (অঞ্জলি মেনন)। ইয়াৰ উপৰি ছবিখনে দুটাকৈ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰে: শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী (পাৰ্বতী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (অঞ্জলি মেনন)। পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক মালায়ালম ছবিৰ 'নিউ-জেনেৰেচন চিনেমা আন্দোলন'ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে ই এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> == কাহিনী == তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী—অৰ্জুন ওৰফে "অজু", কৃষ্ণন ওৰফে "কুত্তন" পি.পি., আৰু দিব্যা ওৰফে "কুঞ্জু" প্ৰকাশৰ মাজত সৰুৰেপৰাই এক এৰাব নোৱাৰা সম্পৰ্ক আছিল। ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বেলেগ বেলেগ পৰিস্থিতিত বেংগালুৰুলৈ যাবলগীয়া হয়। অজুৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছে আৰু তেওঁ এজন মুক্তমনা বাইক মেকানিক, যিয়ে নিজৰ চৰ্তত জীৱন অতিবাহিত কৰে। কুত্তন এজন পৰম্পৰাগত চিন্তাৰ ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা, যিয়ে কেৰালাৰ নিজৰ গাঁৱৰ ঘৰখনক বৰকৈ মিছ কৰে। আনহাতে, কুঞ্জুৱে আই.আই.এম.ৰপৰা এম.বি.এ. কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু এজন জ্যোতিষীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পৰিয়ালে তেওঁক শিৱদাস ওৰফে "দাস" নামৰ এজন কৰ্পৰেট এক্সিকিউটিভৰ সৈতে দেখা-দেখি কৰাই বিবাহপাশত আবদ্ধ কৰায়। দাস এজন কামৰ পাগল ব্যক্তি আছিল। বিবাহৰ পিছত কুঞ্জু দাসৰ সৈতে থাকিবলৈ বেংগালুৰুলৈ যায়। একে সময়তে কুত্তনো নিজৰ আই.টি. কেৰিয়াৰৰ বাবে তালৈ যায় আৰু অজুৱেও এটা স্থানীয় বাইকাৰ গেঙৰ সৈতে মেকানিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বেংগালুৰুত দাসৰ আৱেগহীনতা আৰু অৱহেলাৰ বাবে কুঞ্জুৱে ক্ৰমান্বয়ে অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে সময় কটাইহে অলপ সকাহ পায়। ইফালে, এজনী পৰম্পৰাগত শাড়ী পিন্ধা ছোৱালী বিয়া কৰোৱাৰ সপোন দেখা সৰল মনৰ কুত্তন এজনী এয়াৰ হোষ্টেজ মীনাক্ষীৰ প্ৰেমত পৰে, যাক তেওঁ এখন বিমান যাত্ৰাত লগ পাইছিল। মীনাক্ষীক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ কুত্তনে নিজৰ ব্যক্তিত্ব আৰু সাজ-পাৰৰ শৈলী সলনি কৰি এজন ট্ৰেণ্ডী যুৱকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কটো হঠাতে শেষ হৈ যায় যেতিয়া মীনাক্ষীৰ পুৰণি প্ৰেমিকজন তাইৰ ফ্লেটত উপস্থিত হয়। কুত্তনে বুজি পায় যে মীনাক্ষীয়ে নিজৰ পুৰণি প্ৰেমিকক ঈৰ্ষা কৰাবলৈ আৰু তেওঁৰ সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈহে কুত্তনক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে কুঞ্জু আৰু দাসৰ বিবাহিত জীৱন অধিক অৱনতিৰফালে গতি কৰে। এক তীব্ৰ তৰ্কৰ পিছত কুঞ্জুৱে তেওঁলোকৰ ফ্লেটৰ তলাবন্ধ কোঠা এটা খুলি পৰীক্ষা কৰে, যিটো কোঠাত সোমাবলৈ দাসে কঠোৰভাৱে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁ এগৰাকী অচিনাকি ছোৱালীৰ ফটো আৰু ব্যক্তিগত সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰে। দাসৰ হৃদয়ত তেওঁৰ বাবে কোনো স্থান নাই বুলি উপলব্ধি কৰি ভাগি পৰা কুঞ্জুৱে দাসক এৰি কুত্তনৰ সৈতে কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। কেৰালাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে আন এক পাৰিবাৰিক খেলিমেলিৰ সন্মুখীন হয়। কুত্তনৰ পিতৃয়ে তেওঁলোকৰ চহকী ঘৰখন এৰি আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ বাবে চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে আৰু ঘৰৰ সকলো সম্পত্তিৰ অধিকাৰ কুত্তন আৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নামত দি গৈছে। শেষত মাকৰ জোৰত কুত্তনে তেওঁক নিজৰ সৈতে বেংগালুৰুলৈ লৈ আহে। এই সময়ছোৱাত, ট্ৰেক উলংঘনৰ বাবে এবছৰীয়া নিষেধাজ্ঞা ভুগি থকা এজন প্ৰাক্তন বাইক ৰেচাৰ অজুৱে এগৰাকী স্থানীয় ৰেডিঅ' জকী ছাৰাৰ কণ্ঠৰ প্ৰেমত পৰে। তাইক লগ পোৱাৰ পিছত অজুৱে গম পায় যে ছাৰা এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱতী, যিয়ে হুইলচেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। তাইৰ জীয়াই থকাৰ দৃঢ় মানসিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ অজুৱে তাইৰ সৈতে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি তোলে। পিছে ছাৰাই অষ্ট্ৰেলিয়াত পঢ়িবলৈ এটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জলপানী লাভ কৰা বুলি জনাৰ পিছত অজু কিছু পৰিমাণে হতাশ হৈ পৰে। ইফালে কুঞ্জু আৰু দাসে বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে অজুৱে দাসৰ অতীতৰ এটা গোপন কথা বিচাৰি উলিয়ায়। তেওঁ জানিব পাৰে যে দাস এসময়ত "শিৱা" নামেৰে এক বিখ্যাত বাইক ৰেচাৰ আছিল, যিয়ে এটা নামী মটৰচাইকেল গেঙৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত প্ৰেমিকা নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছৰ জীৱন কাঢ়ি লোৱা এটা ভয়াবহ দুৰ্ঘটনাৰ পিছতে শিৱাই হঠাতে ৰেচিং এৰি দিছিল। এই সত্য গম পোৱাৰ পিছত কুঞ্জুৱে নিজৰ এম.বি.এ. পঢ়াৰ লগতে বৈবাহিক জীৱনটোক আন এটা সুযোগ দিবলৈ পুনৰ বেংগালুৰুলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। নিজৰ ধৈৰ্য্য আৰু বুজা-বুজিৰ জৰিয়তে তেওঁ অনুতপ্ত দাসক পুৰণি শোকৰপৰা মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে আৰু দাসৰ সৈতে নাতাছাৰ পিতৃ-মাতৃৰ এক সাক্ষাতৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই সাক্ষাৎকাৰে দাসক অৱশেষত অতীতক পাহৰি কুঞ্জুৰ সৈতে এক নতুন জীৱন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে। আনহাতে কুত্তনৰ মাকে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সহায়ত অতি সোনকালেই চহৰীয়া জীৱনৰ সৈতে খাপ খাই পৰে আৰু তিনি মাহৰ পিছত ওকলাহোমাত থকা নিজৰ কন্যাক দেখা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। বিমানবন্দৰত কুত্তন আৰু তেওঁৰ মাকৰ মীনাক্ষীৰ সৈতে ভেটা-ভেটি হয়, যিয়ে একেখন বিমানতে কৰ্তব্যৰত আছিল। মীনাক্ষীয়ে কুত্তনৰ ওচৰলৈ আহি প্ৰকাশ কৰে যে তাইৰ পুৰণি সম্পৰ্কটো চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ গৈছে আৰু তাই কুত্তনৰ ফোনলৈ অপেক্ষা কৰি আছে। পুৰণি দুখক পাহৰি কুত্তনে অতি ভদ্ৰতাৰে অথচ দৃঢ়তাৰে মীনাক্ষীক প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু জীৱনত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অজুৱে ঠিক সেই একেটা দিনতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাইক ৰেচিং প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে, যিদিনা ছাৰা অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ ৰাওনা হোৱাৰ কথা আছিল। দৰ্শকৰ আসনৰপৰা কুঞ্জু, কুত্তন আৰু দাসে উৎসাহিত কৰাৰ মাজতে অজুৱে চেম্পিয়নশ্বিপ খিতাপ অৰ্জন কৰে। নিজৰ জীৱনত ছাৰাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ উপলব্ধি কৰি অজুৱে তাই গুচি যোৱাৰ পূৰ্বে বিমানবন্দৰলৈ লৰালৰি কৰে আৰু তাইক ৰৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ছাৰায়ো নিজৰ জলপানী ত্যাগ কৰি বেংগালুৰুত অজুৰ সৈতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিছু দিনৰ পিছত কুত্তনে ভাৰতীয় সংস্কৃতিক আপোন কৰি লোৱা এগৰাকী ইউৰোপীয় চুবুৰীয়া তথা ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী মিচেলক বিবাহ কৰায়। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰ দৃশ্যত তিনিওজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী আৰু তেওঁলোকৰ সংগীসকলে আনন্দৰে কুত্তনৰ কোঠাত গোট খাই এটা দলীয় ছবি তোলাৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সামৰণি পৰে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * দুলকাৰ চলন্ত — অৰ্জুন ওৰফে "অজু" * নিভিন পলী — কৃষ্ণন পি. পি. ওৰফে "কুত্তন" * নাজৰিয়া নাজিম — দিব্যা প্ৰকাশ ওৰফে "কুঞ্জু" (দাসৰ পত্নী) * ফাহাদ ফাচিল — শিৱদাস ওৰফে "দাস" (শিৱা) * পাৰ্বতী তিৰুভথু — আৰ.জে. ছাৰা (অজুৰ প্ৰেমিকা) * ইশা তলৱাৰ — মীনাক্ষী (কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা) * পেৰিছ লক্ষ্মী — মিচেল (কুত্তনৰ পত্নী) * মণিৱনপিল্লাই ৰাজু — প্ৰকাশ (divyaৰ পিতৃ) * প্ৰবীণা — শোভা (divyaৰ মাতৃ) * বিজয়াৰাঘৱন — কুত্তনৰ পিতৃ * কল্পনা — বনজা (কুত্তনৰ মাতৃ) * প্ৰতাপ পথেন — ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ পিতৃ) * বিনয়া প্ৰসাদ — লিন্সী ফ্ৰাঞ্চিছ (নাতাছাৰ মাতৃ) * ৰেখা হেৰিছ — ছাৰাৰ মাতৃ * ছিজয় ভাৰ্গীছ — প্ৰশিক্ষক জাকাৰিয়া * শিশিৰা থমাছ — ৰিয়া (ছাৰাৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * সাজিদ য়াহিয়া — চেমি (ষ্টৰ্ম ৰাইডাৰ্ছৰ সদস্য) * বিভাস — দিব্যাৰ ভাতৃ * ত্ৰিছূৰ বালন — দাসৰ পিতৃ * বিন্দু — দাসৰ মাতৃ * মৃদুলা — দাসৰ ভগ্নী * টিনু থমাছ কান্নুৰ — দাসৰ ভাতৃ * কৃষ্ণ প্ৰসাদ — কুত্তনৰ মোমায়েক/খুৰাক * অভিনৱ — ৰাকেশ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী দলৰ সদস্য আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী) * অৰবিন্দ কে.পি. — স্বয়ং * নিত্যা মেনন — নাতাছা ফ্ৰাঞ্চিছ (দাসৰ প্ৰয়াত প্ৰেমিকা, কেমিঅ’ ভূমিকা)। চিনেমাখনত চিম্বা নামৰ এটা লেব্ৰাডৰ ৰিট্ৰিভাৰ প্ৰজাতিৰ কুকুৰে নাতাছাৰ পোহনীয়া জন্তুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=The Times of India}}</ref> == নিৰ্মাণ == === পৰিকল্পনা === ''মঞ্জাদিকুৰু'' আৰু ''উস্তাদ হোটেল''ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত, অঞ্জলি মেননে তেওঁৰ নতুন প্ৰকল্প ''এল ফৰ লাভ'' ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ জানিবলৈ দিছিল যে এই ছবিখন আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পলে প্ৰযোজনা কৰিব। পিছলৈ অঞ্জলিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম ৰখা হৈছে ''বেংগালুৰু ডেজ''। অঞ্জলিয়ে ছবিখনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে ইয়াৰ মূল কাহিনীভাগ তেনেই সৰল— ই হৈছে আমি সকলোৱে চিনি পোৱা কিছুমান মানুহ, তেওঁলোকৰ সপোন, সম্পৰ্ক, প্ৰেম আৰু আমাৰ চৌপাশৰ পৰিৱেশে আমাক কেনেকৈ ভিতৰৰপৰা সলনি কৰিব পাৰে, তাৰ এক সুন্দৰ উপস্থাপন।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=The Hindu|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতৰ সৈতে হোৱা বাৰ্তালাপত অঞ্জলিয়ে কৈছিল যে ছবিখনৰ বেছিভাগ অংশই বাগিছাৰ চহৰ হিচাপে খ্যাত বেংগালুৰুত শ্বুটিং কৰা হ’ব, কাৰণ কাহিনীটোৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ লগতে কয় যে এই ছবিখনত কৰ্ম-সূত্ৰে বেংগালুৰুলৈ অহা একদল যুৱক-যুৱতী আৰু চহৰখনত তেওঁলোকৰ জীৱন-শৈলী প্ৰদৰ্শিত হ’ব।<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত একেলগে কাম কৰাৰ সূত্ৰে অঞ্জলি আৰু আনৱাৰ ৰছিদৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বৰপৰাই এই ছবিখনৰ ধাৰণাটো আকৌ প্ৰাণ পাই উঠিছিল। মেননে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত নিভিন পলী, দুলকাৰ চলন্ত, নাজৰিয়া নাজিম আৰু ফাহাদ ফাচিলকে ধৰি মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলে অভিনয় কৰিব। ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে ছবিখনৰ গীতৰ কথা লিখিছিল আৰু গোপী সুন্দৰে সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ দায়িত্ব লৈছিল সমীৰ তাহিৰে আৰু সম্পাদনাৰ কাম অৰ্পণ কৰা হৈছিল প্ৰবীণ প্ৰভাকৰক। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰথমটি ট্ৰেইলাৰ ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ পিছতে ১২ মে’ত চাব-টাইটেল সংস্কৰণটো মুকলি কৰা হয়।<ref name="Movie trailer"/> তিনিজন সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে একেবাৰে নিখুঁত হ’ব বুলি ভাবি অঞ্জলিয়ে নাজৰিয়া, দুলকাৰ আৰু নিভিনক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। পিছলৈ ফাহাদক তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। আনহাতে মণিৱনপিল্লাই ৰাজু, প্ৰবীণা, বিজয়াৰাঘৱন, কল্পনা আৰু বিভাসক সহায়ক চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনৰ মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ বা শ্বুটিং ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছবিখনৰ শ্বুটিং সমাপ্ত হয় আৰু মুঠ ৭০ দিনৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। প্ৰায় ৮.৫ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই ছবিখনৰ শ্বুটিং বেংগালুৰু আৰু ক’চ্ছিত কৰা হৈছিল।<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = Mathrubhumi | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> ছবিখনৰ অতি জনপ্ৰিয় গীত "এথু কাৰী ৰাৱিলুম" মহীশূৰত (Mysore) শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ কেইটামান বিশেষ দৃশ্য চাংকী কেম্পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত এলবামটিত মুঠ পাঁচটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছে আৰু ইয়াৰ সুৰ সংৰচনা কৰিছিল গোপী সুন্দৰে। ছবিখনৰ "নাম ঔৰু বেংগালুৰু" গীতটো বিখ্যাত গায়ক ব্ৰায়ান এডামছৰ "চমাৰ অৱ ছিক্সটি নাইন" গীতটোৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিল থকাৰ অভিযোগত গোপী সুন্দৰ কপিৰাইট উলংঘনৰ এক আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://deccanchronicle.com|author=T Sudheesh|newspaper=Deccan Chronicle|date=17 September 2014}}</ref> তদ্ৰূপ, এলবামটোৰ "এনটে কান্নিল নিনাক্কাই" গীতটো কাৰ্লা ব্ৰুণীৰ একে নামৰ এলবামৰ "কেলকুৱঁ মা দি" গীতটোৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://itwofs.com |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://itwofs.com |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=ItwoFS}}</ref> ইয়াৰ উপৰি এই গীতটো জন মেয়াৰৰ বেটল ষ্টাডিজ এলবামৰ "এজ অৱ ডিজায়াৰ" গীতটোৰদ্বাৰাও অনুপ্ৰাণিত বুলি ভবা হয়। চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতসমূহৰ কথা লিখিছিল ৰফিক আহমেদ, সন্তোষ বৰ্মা আৰু আন্না কেথেৰিনা ভালায়িলে। == মুক্তি == চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমতে ২০১৪ চন কৰ ৯ মে’ত মুক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, কিন্তু নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ দিন সলনি কৰা হয়।<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=Sify|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ ৩০ মে’ত সমগ্ৰ ভাৰতৰে ২০৫টা ছবিগৃহত একেলগে চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তি লাভ কৰে, যিটো যিকোনো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ মুক্তি আছিল।<ref name="Opening weekend"/> মুক্তিৰ সময়ত ''বেংগালুৰু ডেজ'' আটাইতকৈ বেছি ছবিগৃহত চাব-টাইটেল বা উপশীৰ্ষকৰ সৈতে মুক্তি পোৱা প্ৰথম মালায়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ ২০০টাতকৈও অধিক ছবিগৃহত ছবিখন ইংৰাজী চাব-টাইটেলৰ সৈতে প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=International Business Times|date=10 June 2014}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৪ চনৰ ৩ জুলাইত সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাততো (UAE) ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ভাৰতত এই ছবিখনৰ বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল এ এণ্ড এ ৰিলিজ (আগষ্ট চিনেমাৰ জৰিয়তে)। আমেৰিকাত ষ্টাৰ মুভিজ, যুক্তৰাজ্যত ইণ্ডিয়ান মুভিজ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ তথা জাপানত ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখন বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=International Business Times|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ''বেংগালুৰু ডেজ'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ ছবিখনৰ পৰিচালনা, অভিনয় শিল্পীসকলৰ অভিনয় শৈলী, সংগীত আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফীৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে আটাইতকৈ আদিম মানৱীয় আৱেগ প্ৰেম আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পাৰস্পৰিক বান্ধোনসমূহৰ এক সজীৱ পৰীক্ষণ। বেংগালুৰু মহানগৰীৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনে আমাক প্ৰতিদিনে চকুৰ সন্মুখত উন্মোচিত হোৱা এক অপূৰ্ব বিস্ময়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে, যাক জীৱন বুলি কোৱা হয়।" <ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> ছীফাই ডট কমৰ পৰ্যালোচকে ছবিখনক "ভাল" বুলি অভিহিত কৰি কৈছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হৈছে এখন তৰুণ, সজীৱ, ৰঙীন আৰু উল্লাসপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ।" <ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!" ]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> ৱানইণ্ডিয়া ডট ইনৰ কৃষ্ণনউন্নী ইউ.য়ে ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৪ তাৰকা প্ৰদান কৰি ইয়াক এক "নিখুঁত যুৱ মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . Oneindia.in. Retrieved 30 May 2014.</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ অশ্বিন জে কুমাৰে লিখিছিল, "''বেংগালুৰু ডেজ'' হয়তো সামগ্ৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ আকৰ্ষণীয় নহ’বও পাৰে, তথাপি অঞ্জলিয়ে সম্পূৰ্ণ হাস্যৰসাত্মক শৈলীৰে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ এক সুন্দৰ প্ৰয়াস কৰিছে। ইয়াত এনে কিছুমান চৰিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে যেনে এহাল গিৰীয়েক-ঘৈণীয়েক, যিসকল কেৱল স্বতন্ত্ৰ জীৱনৰ প্ৰতি থকা হেঁপাহৰ বাবেই পৰস্পৰৰপৰা আঁতৰি গৈছে। এয়া হৈছে প্ৰেম আৰু আশাৰ কথা কোৱা এখন আনন্দদায়ক ছবি।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩.৫ তাৰকা দিছিল।<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. The Times of India.</ref> ৰেডিফ ডট কমৰ পৰেশ চি পলিচাই লিখিছিল, "অঞ্জলি মেননে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবি আছিল ''মঞ্জাদিকুৰু'', য’ত শিশুসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ জগতখনক এক খেলিমেলি দৃষ্টিভংগীৰে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। ''বেংগালুৰু ডেজ''ক তাৰে এটা সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ বুলি ক’ব পাৰি, য’ত সেই শিশুসকল ডাঙৰ-দীঘল হৈছে যদিও এতিয়াও তেওঁলোকৰ শৈশৱক ধৰি ৰাখিব বিচাৰে।" তেওঁ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. Rediff. Retrieved 2 June 2014.</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ৮.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibtimes.co.in|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=International Business Times|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> যুক্তৰাজ্যৰ (UK) বক্স অফিচত ছবিখনে মাত্ৰ ১ মাহৰ ভিতৰতে ১,০০,৬৭০ পাউণ্ড (প্ৰায় ১.০৩ কোটি টকা) উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://ibtimes.co.in|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=International Business Times|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://thenewsminute.com|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=The News Minute|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://thenewsminute.com|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱালৈকে তাত মুঠ ১,৮০,২১৭ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৩৪ কোটি টকা) ব্যৱসায় কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://boxofficemojo.com|title=Bangalore Days|website=Box Office Mojo|date=31 July 2014}}</ref> বিশ্বজুৰি চলচ্চিত্ৰখনে সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৪৮ ৰপৰা ৫০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ছবিখন সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম ছবিসমূহৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://hindustantimes.com|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=Hindustan Times|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=Bangalore Mirror|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> চিনেমাখনে চেন্নাইৰ চাৰিটা ছবিগৃহত ১০০ দিন আৰু হায়দৰাবাদত সুদীৰ্ঘ দুমাহ ধৰি ধাৰাবাহিক প্ৰদৰ্শন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indiatimes.com|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://behindwoods.com|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://behindwoods.com|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatimes.com|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=The Times of India|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়নসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| বঁটা ! scope="col"| অনুষ্ঠানৰ তাৰিখ ! scope="col"| বিভাগ ! scope="col"| মনোনীত ব্যক্তি ! scope="col" class="unsortable"| ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="8"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="8"| ১১ জানুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা (Star of The Year) | দুলকাৰ চলন্ত | {{won}} |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (Performer of The Year) | ফাহাদ ফাচিল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| এছিয়াভিছন বঁটা | rowspan="7"| ১৪ নৱেম্বৰ ২০১৪ | আটাইতকৈ মনোৰঞ্জনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' (অঞ্জলি মেনন) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | দুলকাৰ চলন্ত | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — পুৰুষ | নিভিন পলী | {{won}} |- | বৰ্ষটোৰ তাৰকা — মহিলা | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | অভিনয় জগতৰ নতুন চাঞ্চল্য (New Sensation in Acting) | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | সমীৰ তাহিৰ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ | rowspan="7"| ২৬ জুন ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা — মালায়ালম | ফাহাদ ফাচিল | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | rowspan="2"| শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{won}} |- | বিজয় য়েছুদাস আৰু শচীন ৱাৰিয়াৰ ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="3"| ১০ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | নিভিন পলী | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য (মূল) | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | rowspan="9"| ৬—৭ আগষ্ট ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ — মালায়ালম | ''বেংগালুৰু ডেইজ'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ নবাগত প্ৰযোজক — মালায়ালম | আনৱাৰ ৰছিদ আৰু ছফিয়া পল | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক — মালায়ালম | অঞ্জলি মেনন | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ — মালায়ালম | সমীৰ তাহিৰ | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী — মালায়ালম | পাৰ্বতী তিৰুভথু | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক — মালায়ালম | গোপী সুন্দৰ | {{won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ — মালায়ালম | ৰফিক আহমেদ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী — মালায়ালম | হৰিচৰণ ("এথু কাৰী ৰাৱিলুম") | {{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য পৰিচালক — মালায়ালম | ব্ৰিন্দা ("থুডাক্কাম মাংগলয়াম") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | rowspan="2"| ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫ | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী | নাজৰিয়া নাজিম | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত | "মাংগলয়াম থান্থুনানেনা" | {{won}} |- |} == পুনৰ নিৰ্মাণ == ''বেংগালুৰু ডেইজ'' ছবিখন ২০১৬ চনত তামিল ভাষাত ''বেংগালুৰু নাড়কল'' নামেৰে<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> আৰু ২০২৩ চনত হিন্দী ভাষাত ''য়াৰিয়াঁ ২'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! চৰিত্ৰ ! মালায়ালম (মূল) ! তামিল (ৰিমেক) ! হিন্দী (ৰিমেক) |- | কুত্তন | নিভিন পলী | ববী চিমহা | পাৰ্ল ভি পুৰী |- | অজু | দুলকাৰ চলন্ত | আৰ্য | মিজান জাফ্ৰী |- | দিব্যা | নাজৰিয়া নাজিম | শ্ৰী দিব্যা | দিব্যা খোচলা কুমাৰ |- | দাস | ফাহাদ ফাচিল | ৰাণা দগ্গুবতী | যশ দাসগুপ্ত |- | অজুৰ প্ৰেমিকা | colspan="2" | পাৰ্বতী তিৰুভথু | অনশ্বৰা ৰাজন |- | কুত্তনৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকা | ইশা তলৱাৰ | ৰায় লক্ষ্মী | ৱাৰিনা হুছেইন |- | কুত্তনৰ পত্নী | colspan="2" | পেৰিছ লক্ষ্মী | প্ৰিয়া প্ৰকাশ ৱাৰিয়াৰ |} == উত্তৰাধিকাৰ বা প্ৰভাৱ == নাজৰিয়া নাজিমে ৰূপায়ণ কৰা "দিব্যা" চৰিত্ৰটোক [[মালায়ালম]] চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম শক্তিশালী নাৰী চৰিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> দ্য হিন্দু আৰু মাতৃভূমি আদিৰ দৰে আগশাৰীৰ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানে ইয়াক দশকটোৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> দ্য নিউজ মিনিটৰ সৌদৰ্শিনী ৰাজেন্দ্ৰনে উল্লেখ কৰিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' আছিল এক বিৰল চহৰীয়া পটভূমিৰ মালায়ালম ছবি, যাৰ সংলাপ আৰু চৰিত্ৰসমূহ একেবাৰে সঁচা আছিল। মহানগৰীৰ জীৱন-শৈলী দেখুৱাবলৈ গৈ ছবিখন কৃত্ৰিমতাৰ ফান্দত পৰি যোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, চলচ্চিত্ৰখনে চহৰখনক ইয়াৰ হৃদপিণ্ড আৰু আত্মা কৰি তুলিছিল আৰু আমাক বিশ্বাসযোগ্য অতীত থকা কিছুমান বাস্তৱিক চৰিত্ৰ উপহাৰ দিছিল।" <ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> দ্য উইক পত্ৰিকাৰ গোপিকা প্ৰকাশে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে: "ছবিখনৰ উপস্থাপন শৈলী অতি নতুন আছিল, অভিনয় শিল্পীসকলে বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পৰা সুন্দৰ কাহিনী আগবঢ়াইছিল। ''বেংগালুৰু ডেইজ'' চিনেমাখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক নতুন মানদণ্ড স্থাপন কৰাৰ লগতে এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ফিল্ম কমপেনিয়নৰ জিছা পোন্নাচনে লিখিছে: "''বেংগালুৰু ডেইজ'' হৈছে এক চিৰন্তন অনুভৱ, যিয়ে আপোনাক মন খুলি হঁহুৱাব আৰু কন্দুৱাব। এই ছবিখনে আমাক আমাৰ বৰ্তমানক আঁকোৱালি ল’বলৈ, পাৰিবাৰিক বন্ধনক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ আৰু কোনো সীমা নোহোৱাকৈ সপোন দেখিবলৈ এক মৃদু অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।" <ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|3668162}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] 1c40bs4nree7kzzsq809g6uuw3klwlj 14 138288 622646 2026-08-02T07:39:28Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: [[শ্ৰেণী:শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]] 622646 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]] hnkghrxnwth0qe9fw8azc95wnfv066s 622647 622646 2026-08-02T07:40:39Z AjayDas 12623 removed [[Category:শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]]; added [[Category:ভাৰতীয় খাদ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 622647 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]] 6su6kerhu8kr0quxzh7umbuc33x0eop 0 138289 622653 2026-08-02T07:46:31Z AjayDas 12623 [[ৰচম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622653 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ৰচম]] eqfee9xbsyiur61v79vl8ygzj5zlqqr 0 138290 622664 2026-08-02T08:05:14Z Duhita Ragini Kalita 46712 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = Traffic (Malayalam film).jpg | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চা... 622664 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = Traffic (Malayalam film).jpg | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আবহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰে পৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰ পৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডাঃ এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেন্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেন্টিলেটৰৰ পৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰ পৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডাঃ এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডাঃ এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰ ফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰ পৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যাই এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজীৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰ পৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অবশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== 3h104wlgpotavvpnryujhy99tzpzcrn 622667 622664 2026-08-02T08:07:40Z Duhita Ragini Kalita 46712 622667 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = Traffic (Malayalam film).jpg | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আবহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰে পৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰ পৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডাঃ এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেন্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেন্টিলেটৰৰ পৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰ পৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডাঃ এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডাঃ এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰ ফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰ পৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যাই এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজীৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰ পৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অবশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডাঃ এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডাঃ চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডাঃ চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজীৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিন্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।"<ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্ত কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।"<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।"<ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য"।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভূক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ পৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== n04jyn33f11xpjb9r0p0z2ncff5h9mn 622668 622667 2026-08-02T08:09:01Z Duhita Ragini Kalita 46712 622668 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = Traffic (Malayalam film).jpg | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আবহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰে পৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰ পৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডাঃ এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেন্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেন্টিলেটৰৰ পৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰ পৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডাঃ এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডাঃ এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰ ফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰ পৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যাই এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজীৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰ পৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অবশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডাঃ এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডাঃ চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডাঃ চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজীৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিন্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।"<ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্ত কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।"<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।"<ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য"।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভূক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ পৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰ পৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== r5pdlz3aor41dglplwkepcktosezuny 622669 622668 2026-08-02T08:10:21Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 622669 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = Traffic (Malayalam film).jpg | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আবহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰে পৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰ পৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডাঃ এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেন্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেন্টিলেটৰৰ পৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰ পৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডাঃ এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডাঃ এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰ ফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰ পৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যাই এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজীৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰ পৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অবশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডাঃ এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডাঃ চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডাঃ চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজীৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিন্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।"<ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্ত কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।"<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।"<ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য"।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভূক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ পৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰ পৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] kpvw0jtc4qr0g9fvgodguhrd9muxtul 622670 622669 2026-08-02T08:10:46Z Duhita Ragini Kalita 46712 622670 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = Traffic (Malayalam film).jpg | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আবহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰে পৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰ পৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডাঃ এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেন্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেন্টিলেটৰৰ পৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰ পৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডাঃ এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডাঃ এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰ ফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰ পৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যাই এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজীৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰ পৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অবশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডাঃ এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডাঃ চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডাঃ চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজীৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিন্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।"<ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্ত কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।"<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।"<ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য"।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভূক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ পৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰ পৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এচিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] tr9670jexolf291rvqxwxnxza32r0ew 622671 622670 2026-08-02T08:11:06Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* */ 622671 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আবহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰে পৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰ পৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডাঃ এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেন্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেন্টিলেটৰৰ পৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰ পৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডাঃ এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডাঃ এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰ ফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰ পৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যাই এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজীৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰ পৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অবশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডাঃ চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডাঃ এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডাঃ চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডাঃ চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজীৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিন্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।"<ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্ত কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।"<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।"<ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য"।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভূক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ পৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ !! চলচ্চিত্ৰ !! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰ পৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এচিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] j4csfxf2pk71at6vugci6qbm750rwq7 622673 622671 2026-08-02T08:14:46Z Duhita Ragini Kalita 46712 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622673 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = ভাৰত | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = মালায়ালম | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} ''ট্ৰাফিক'' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান (hyperlink narrative) শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী (cult status) গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] mu1gk8cfq8rlwf2u13dw7uc175w08ro 622676 622673 2026-08-02T08:22:43Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* */ 622676 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনীভাগ == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ (suspension) অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ (heart transplant) জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' (brain dead) বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত (City Police Commissioner) আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ (highway) এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] nhcsxj8f9ftq2ovmi5cufqfnfhvsg5v 622677 622676 2026-08-02T08:23:34Z Duhita Ragini Kalita 46712 622677 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনী == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক (Chief Surgeon) * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] gkwkwsqcs801bvdaq7zgepwbm2rsmfy 622678 622677 2026-08-02T08:23:53Z Duhita Ragini Kalita 46712 622678 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনী == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কম (Nowrunning.com)-ৰ ভীয়েন (Veeyen)-এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ (IndiaGlitz)-এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছ (Cinefundas)-ৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম (Sify.com)-এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগা (Movieraga)-ই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ (IFFK) 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' (Malayalam Cinema Today) শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] tkcfquw3yrmhq1g2fiwa93oyz82ldbj 622680 622678 2026-08-02T08:24:49Z Duhita Ragini Kalita 46712 622680 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনী == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগাই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=২৫|s=৩২}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] bq8a6o6qdly2e5p3wfl3sfcsrk32uqm 622682 622680 2026-08-02T08:25:21Z Duhita Ragini Kalita 46712 622682 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনী == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগাই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=25|s=32}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন (Instrumental) | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] 20413jkb6j9cs08y71va995xtxqzsdg 622683 622682 2026-08-02T08:25:43Z Duhita Ragini Kalita 46712 622683 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনী == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগাই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=25|s=32}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ (remake) কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] obky9d6d4cruma3z3p9cumpc6ztyi22 622684 622683 2026-08-02T08:25:58Z Duhita Ragini Kalita 46712 622684 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ট্ৰাফিক | image = | caption = থিয়েটাৰৰ অফিচিয়েল পোষ্টাৰ | director = ৰাজেশ পিল্লাই | producer = লিষ্টিন ষ্টিফেন | writer = ববী-সঞ্জয় | narrator = | starring = শ্ৰীনিবাসন<br />কুঞ্চাকো বোবান<br />ৰহমান<br />অনুপ মেনন<br />বিনীত শ্ৰীনিবাসন<br />আচিফ আলী<br />সন্ধ্যা<br />ৰম্যা নাম্বীচান | music = '''গীতসমূহ:'''<br />মেজো জোচেফ<br />চেমেচন কট্টুৰ<br />'''আৱহ সংগীত:'''<br />মেজো জোচেফ | cinematography = শ্বাইজু খালিদ | editing = মহেশ নাৰায়ণন | studio = মেজিক ফ্ৰেমছ | distributor = মেজিক ফ্ৰেমছ | runtime = ১২২ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | released = {{Film date|df=yes|2011|01|07}} | language = [[মালায়ালম]] | budget = ২.৭৫ কোটি টকা<ref>{{cite web|url= https://news18.com|title=2011 was troublesome for Malayalam films|work=News18|date=4 January 2012}}</ref> | gross = ১৫ কোটি টকা<ref>{{cite news|author=Manoj Nair|title=Malayalam movies: Non-linear narratives are making the box-office ring louder|url=http://indiatimes.com|work=India Times|agency=The Economic Times|date=21 May 2011}}</ref> }} '''ট্ৰাফিক''' হৈছে ২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন ভাৰতীয় মালায়ালম ভাষাৰ থ্ৰীলাৰধৰ্মী ৰোড চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে ৰাজেশ পিল্লাই আৰু কাহিনী লিখিছে ববী-সঞ্জয়ে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে শ্ৰীনিবাসন, কুঞ্চাকো বোবান, ৰহমান, অনুপ মেনন, বিনীত শ্ৰীনিবাসন, আচিফ আলী, সন্ধ্যা, ৰোমা আছৰানী, ৰম্যা নাম্বীচান, লেনা আৰু সাইকুমাৰে।<ref>[http://rediff.com Coming up: A complex Traffic – Rediff.com Movies]</ref> চিনেমাখনৰ কাহিনীভাগ এটা হাইপাৰলিংক আখ্যান শৈলীৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি লাভ কৰে আৰু সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি পোৱাৰ লগতে ব্যাৱসায়িকভাৱেও বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। মুক্তিৰ পিছৰেপৰা এই ছবিখনে এক সুকীয়া অনুগামী গঢ়ি তুলিছে আৰু ইয়াক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ 'নিউ ৱেভ আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ অন্যতম প্ৰথমখন বাটকটীয়া ছবি হিচাপে বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। এটা বিশেষ ঘটনাৰ আধাৰত কেইবাটাও কাহিনীক একেলগে সংযোগ কৰা এই থ্ৰীলাৰখন চেন্নাইত ঘটা এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://aphithendranmemorialtrust.org|title=Hithendran Incident}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://indiaglitz.com|url-status=dead|archive-date=19 August 2010|title= Traffic Movie Review}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছবিখন তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'', কন্নড় ভাষাত ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' আৰু একে নামেৰে (''ট্ৰাফিক'') হিন্দী ভাষাতো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পূৰ্বে এই ছবিখনেই আছিল প্ৰবীণ অভিনেতা জোছ প্ৰকাশ অভিনীত শেষ চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news| url=https://indiatimes.com | archive-url=https://archive.org | url-status=live | archive-date=11 January 2014 | work=The Times of India | title=Veteran Malayalam actor Jose Prakash passes away | date=24 March 2012}}</ref> == কাহিনী == ১৬ ছেপ্টেম্বৰত ক’চ্ছিত, সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ নতুন চলচ্চিত্ৰখনৰ মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছিল; আনহাতে ট্ৰাফিক কনিষ্টবল সুদেৱনে নিজৰ ভাগিনৰ স্কুলৰ নামভৰ্তিৰ মাচুল দিবলৈ উৎকোচ বা ঘোচ লোৱাৰ অপৰাধত হোৱা নিলম্বনৰ অন্ত পৰাত পুনৰ কামত যোগদান কৰে। একেদিনাই হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা° এবেলে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰাৰ বিপৰীতে এজন উদীয়মান টেলিভিছন সাংবাদিক ৰাইহানে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰৰ এক সাক্ষাৎকাৰেৰে নিজৰ নতুন চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰে। চহৰৰ এক অতি ব্যস্ত ট্ৰাফিক জ্যামৰ ট্ৰাফিক সংকেতত, বাইকেৰে গৈ থকা ৰাইহান আৰু তেওঁৰ বন্ধু ৰাজীৱক পিছফালৰপৰা এখন তীব্ৰবেগী গাড়ীয়ে খুন্দা মাৰে। ঠিক সেই একেটা জংচনতে আন এখন গাড়ীত আছিল ডা° এবেল আৰু তেওঁৰ বন্ধু জিক্কু। আনফালে, সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা ৰীয়া এক জটিল হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল আৰু হঠাতে তাইৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটাত তাইক এটা হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱা ৰাইহান ক’মালৈ গুচি যায় আৰু চিকিৎসকে তেওঁক 'ব্ৰেইন ডেড' বুলি ঘোষণা কৰে, যদিও তেওঁক ভেণ্টিলেটৰৰ সহায়ত জীয়াই ৰখা হৈছিল। ৰাইহানৰ পিতৃ-মাতৃ প্ৰথমতে নিজ পুত্ৰক ভেণ্টিলেটৰৰপৰা আঁতৰাই হৃদযন্ত্ৰ দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱা নাছিল, কিন্তু ৰাজীৱ আৰু ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা অদিতিৰ বহুত বুজোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি প্ৰদান কৰে। কিন্তু প্ৰতিকূল বতৰ আৰু সময়ৰ অভাৱৰ বাবে ক’চ্ছিৰপৰা পালাক্কাদলৈ হৃদযন্ত্ৰটো লৈ যাবলৈ কোনো হেলিকপ্টাৰ বা বিমান উপলব্ধ নাছিল; ইয়াৰ বাবে একমাত্ৰ বিকল্প পথ আছিল পথ পৰিবহণ। চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমল নাজাৰক এই অতি কঠিন অভিযানৰ দায়িত্ব ল’বলৈ কোৱা হয়, কিন্তু ইয়াৰ জটিলতা আৰু বিপদাশংকাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমতে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে ডা° চাইমন ডি’চুজাৰ বিশেষ অনুৰোধত তেওঁ শেষত মান্তি হয়। হৃদযন্ত্ৰ কঢ়িয়াই নিবলগীয়া গাড়ীখন চলাবলৈ কোনো আৰক্ষী বিষয়া আগবাঢ়ি অহা নাছিল, কিন্তু সুদেৱনে নিজৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই পোৱাৰ আশাত এই কামটো কৰিবলৈ নিজেই আগবাঢ়ি আহে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিযানত তেওঁৰ সংগী হয় ডা° এবেল আৰু ৰাজীৱ। প্ৰথমতে এই অভিযানটো অতি সুকলমে আগবাঢ়িছিল, কিন্তু হঠাৎ ডা° এবেলে ৰাজীৱৰ ডিঙিত ছুৰী এখন লগাই সুদেৱনক ভাবুকি দিয়ে যে যদি তেওঁ এবেলৰ কথা নুশুনে, তেন্তে তেওঁ ৰাজীৱক হত্যা কৰিব। এবেলে সুদেৱনক ঘাইপথ এৰি এখন হাবিৰফালে গাড়ীখন লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজীৱে প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু মাৰপিটৰ সৃষ্টি হয়। ইফালে এবেলে তেওঁৰ ভগ্নী মিৰিয়ামলৈ ফোন কৰি স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁৰ পত্নী শ্বেতাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধু জিক্কুৰ এক অবৈধ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা জানিব পাৰি তেওঁ শ্বেতাৰ ওপৰেৰে গাড়ী চলাই দিছিল, যাৰ ফলত সম্ভৱতঃ তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। সেইবাবেই তেওঁ আৰক্ষীৰ হাতৰপৰা নিজকে বচাব বিচাৰিছে। এই কথা গম পাই সিদ্ধাৰ্থই এবেললৈ ফোন কৰে আৰু তেওঁক সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে, যদিও এবেল পতিয়ন নাযায়। ইয়াৰ পিছত সিদ্ধাৰ্থৰ হতাশ পত্নী শ্ৰুতিয়ে নিজৰ কন্যাৰ হৃদৰোগৰ বাবে তেওঁলোক কেনে মানসিক আঘাতৰ মাজেৰে গতি কৰিছে সেই কথা এবেলক বুজাই কয় আৰু লগতে কয় যে পৃথিৱীৰ কোনো সমস্যায় এজনী নিষ্পাপ সন্তানৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাতকৈ ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে। অৱশেষত এবেলৰ ভুল ভাঙিল আৰু তেওঁ সুদেৱন তথা ৰাজীৱক তেওঁক এৰি গুচি যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কিন্তু আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে এবেলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া সত্ত্বেও সুদেৱনে তেওঁক জোৰকৈ নিজৰ লগতে গাড়ীত তুলি লয়। তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত পথটোৰ ৮ কিলোমিটাৰ আগৰ এটা বিকল্প পথেৰে গৈ হেৰুওৱা সময়খিনি উদ্ধাৰ কৰে। আনফালে ৰীয়াৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে অধিক সংকটজনক হ’বলৈ ধৰে। যাৰ বাবে সুদেৱনে বিলাল কলনী নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িকভাৱে স্পৰ্শকাতৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে গাড়ী চলাই লৈ যাবলগীয়া হয়, য’ত থকা শক্তিশালী সংখ্যালঘু গোটটোৰ বাবে আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আছিল। ৰাজীৱ সেই অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোৰ লোকসকলক পথ এৰি দিবলৈ বুজাই কয়। লগতে সিদ্ধাৰ্থ শংকৰে নিজে ফোন কৰা তেওঁৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি থানজিৰেও পথটো মুকলি কৰাত সহায় কৰে। পথটো অৱৰোধ কৰি থকা দুখন গাড়ী ঠেলি আঁতৰাবলৈ এবেলো গাড়ীৰপৰা নামি আহে। সুদেৱনে অতি তীব্ৰ বেগেৰে গাড়ী চলাই অৱশেষত নিৰ্ধাৰিত সময়ত চিকিৎসালয়ত উপস্থিত হয় আৰু সমগ্ৰ ১৫০ কিলোমিটাৰ পথ মাত্ৰ ১ ঘণ্টা ৫৮ মিনিটত অতিক্ৰম কৰে। শ্বেতাৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা এতিয়া সুস্থিৰ আৰু তাই এবেলৰ বিৰুদ্ধে কোনো অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাই বুলি জানিব পাৰি এবেলে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলায়। ৰাজীৱক ক’চ্ছিলৈ ঘূৰি যাবৰ বাবে এখন গাড়ীত উঠাই দিয়া হয়। আনহাতে ৰাইহানৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে অদিতিক আদৰি লয় আৰু নিজৰ ঘৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ৰীয়াই চকু মেলে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে অশেষ সকাহ পায় আৰু এক সন্তুষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত আজমলে ডা° চাইমন ডি’চুজাক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। সুদেৱনে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পথত এটা সৰু দুৰ্ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি মাজ ৰাস্তাত এদল মানুহে কাজিয়া কৰি থকা দেখা পায় আৰু তেওঁলোকক কাজিয়া বন্ধ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ লগতে চলচ্চিত্ৰখনৰ এক সুখদ পৰিসমাপ্তি ঘটে। == চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ == * শ্ৰীনিবাসন — হেড কনিষ্টবল সুদেৱন নায়ৰ (ক’চ্ছি ট্ৰাফিক পুলিচ) * কুঞ্চাকো বোবান — ডা° এবেল থাৰিয়ান (হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ) * ৰহমান — সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ * অনুপ মেনন — আজমল নাজিৰ আই.পি.এছ. (চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত) * বিনীত শ্ৰীনিবাসন — ৰাইহান চাইফুদ্দীন (প্ৰশিক্ষণৰত সাংবাদিক) * আচিফ আলী — ৰাজীৱ (ৰাইহানৰ বন্ধু) * সন্ধ্যা — অদিতি (ৰাইহানৰ প্ৰেমিকা) * ৰোমা আছৰানী — মিৰিয়াম (এবেলৰ ভগ্নী) * ৰম্যা নাম্বীচান — শ্বেতা (এবেলৰ পত্নী) * লেনা — শ্ৰুতি (সিদ্ধাৰ্থৰ পত্নী) * নমিতা প্ৰমোদ — ৰীয়া (সিদ্ধাৰ্থৰ কন্যা) * সাইকুমাৰ — ডা° চাইফুদ্দীন (ৰাইহানৰ পিতৃ) * ফাতিমা বাবু — ৰাইহানৰ মাতৃ * জোছ প্ৰকাশ — ডা° চাইমন ডি’চুজা * প্ৰেম প্ৰকাশ — মুখ্য শল্য চিকিৎসক * কৃষ্ণ — জিক্কু (এবেলৰ বন্ধু) * ৰনি ডেভিদ ৰাজ — সাংবাদিক * বিজয়কুমাৰ — মেথিউ (সিদ্ধাৰ্থৰ সচিব) * বাইজু এজুপুন্না — থানজিৰ (সিদ্ধাৰ্থ শংকৰ অনুৰাগী সংস্থাৰ সভাপতি) * নিশা সাৰং — সুদেৱনৰ ভগ্নী * গৌৰী কৃষ্ণন — সুদেৱনৰ কন্যা * ৰীণা বশীৰ — সুদেৱনৰ পত্নী * নিভিন পলী — এজন ড্ৰাইভাৰ (কেমিঅ’ বা অতিথি ভূমিকা) == নিৰ্মাণ == ''এনটে ভিডু আপ্পুভিণ্টেইয়ুম'' আৰু ''নোটবুক'' চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য যুগুত কৰা ববী আৰু সঞ্জয়ে উল্লেখ কৰিছে: "পৰিচালকে এই ছবিখন সম্পূৰ্ণ এক পৃথক আৰ্হিৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল। ইয়াত কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰে গুৰুত্ব সমান। এয়া আমাৰ বাবে অতি প্ৰত্যাহ্বানমূলক আছিল যদিও এক উপভোগ্য অভিজ্ঞতাও আছিল।" <ref name="Hindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article804622.ece|title=It happened one day... |author=Vijay George|accessdate=30 September 2010|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=30 September 2010}}</ref> তেওঁলোকে লগতে কয় যে এই ছবিখন এক প্ৰকৃত ঘটনাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। অনুৰূপ ধৰণৰ এটা জটিল অভিযান তামিলনাডু আৰক্ষীয়ে অধিক জনবহুল চেন্নাই চহৰত সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name="Hindu"/> আনকি ছবিখনৰ এটা দৃশ্যত অনুপ মেননে ৰূপায়ণ কৰা চৰিত্ৰটোৱেও এই প্ৰকৃত ঘটনাটোৰ কথা উল্লেখ কৰে। ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এই দশকটোত মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত নিৰ্মিত অন্যতম প্ৰথমখন মাল্টি-ন্যৰেটিভ বা কেইবাটাও কাহিনী সমান্তৰালভাৱে গতি কৰা ছবি। ছবিখনত শ্ৰীনিবাসন, ৰহমান, কুঞ্চাকো বোবান আৰু আচিফ আলীয়ে চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, যাৰ ভিন্ন কাহিনীভাগ বিভিন্ন ক্ৰমৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="July">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621080807/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/57917.html|url-status=dead|archive-date=21 June 2010|title='Traffic' to start this July|accessdate=18 June 2010|work=Indiaglitz}}</ref><ref name="Hindu"/> ছবিখনৰ মূল বিষয়-বস্তু সম্পৰ্কে পৰিচালক ৰাজেশে কয়, "মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে এয়া এনে এটা বিষয়-বস্তু যিয়ে বয়স নিৰ্বিশেষে সকলো শ্ৰেণীৰ দৰ্শকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিব। এয়া এক সমসাময়িক বিষয় যিয়ে আমাক আশ্বস্তু কৰে যে যদি আমি কোনো কাম সততাৰে কৰিবলৈ আগবাঢ়ো, তেন্তে প্ৰকৃতিয়েও আমাক সহায় কৰিব।" <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece|title=Traffic gets green signal|author=Vijay George|newspaper=The Hindu|date=13 January 2011|location=Chennai, India}}</ref> ''মাকান্তে আছান'' ছবিখনৰ পিছত এইখন ছবি আছিল বিনীত আৰু শ্ৰীনিবাসন যুটীয়ে একেলগে অভিনয় কৰা দ্বিতীয়খন চলচ্চিত্ৰ।<ref name="sreeni">{{cite web |title=Vineeth and Sreenivasan in 'Traffic' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212103653/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/54337.html |archive-date=12 February 2010 |accessdate=10 February 2010 |work=Indiaglitz}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ দৃষ্টিভংগী === ২০১১ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে। নাওৰানিং ডট কমৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ তাৰকাৰ ভিতৰত ৩ তাৰকা প্ৰদান কৰি লিখিছিল, "ৰাজেশ পিল্লাইৰ ''ট্ৰাফিক'' হৈছে এখন অতি সুন্দৰ আৰু শক্তিশালী চিনেমা, য’ত তেওঁ সংযোগ-সংকটক এক বিশেষ ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু আমাৰ সন্মুখত সুযোগৰ গতিশীলতাৰ ওপৰত এক গভীৰ চিন্তা দাঙি ধৰিছে। বাস্তৱিক আৰু মৌলিক শৈলীৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয় ছবিখনে আপোনাৰ মন চুই যাব আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকিব।" <ref name="Nowrunning">{{cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/2895/review.htm|title=Rajesh Pillai's Traffic is a brutally brilliant film! |accessdate=8 January 2011|publisher=Nowrunning}}</ref> ইণ্ডিয়াগ্লিটজ এ ছবিখনৰ "আকৰ্ষণীয় কাহিনীভাগ, সুন্দৰ অভিনয়, মনপৰা সংগীত... আৰু দক্ষ পৰিচালনা"ৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic – This is a 'Traffic' of change".] ''IndiaGlitz''. 8 January 2011.</ref> চিনেফাণ্ডাছৰ এটা পৰ্যালোচনাতো অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰা হয় যে "এই ছবিখনৰ প্ৰকৃত নায়ক হৈছে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য।" <ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110111011234/http://www.cinefundas.com/2011/01/07/traffic-malayalam-movie-review "Traffic – Malayalam Movie Review".]}} CineFundas.com. 7 January 2011.</ref> ছীফাই ডট কম এ ইয়াক "এক অভিভূতকাৰী অনুভৱ" বুলি অভিহিত কৰি "অতি ভাল" শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20130314013953/http://www.sify.com/movies/traffic-review-review-malayalam-14959872.html Movie Review:''Traffic'' review]</ref> মালায়ালম ৱেবছাইট মুভিৰাগাই ইয়াক এখন "উৎকৃষ্ট চলচ্চিত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে উল্লেখ কৰে যে মালায়ালম চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মক এতিয়া আৰু কোনো কাৰণতে দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>[http://movieraga.indulekha.com/2011/01/08/review-traffic/ Review: Traffic | MOVIERAGA]</ref> এই চিনেমাখন সেইসমূহ ছবিৰ অংশ আছিল যিয়ে মালায়ালম চিনেমা জগতত 'নিউ জেনেৰেচন আন্দোলন' বা নতুন প্ৰজন্মৰ চিনেমাৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=When script trumps superstars: How Malayalam cinema has changed in the last decade|url=https://www.thenewsminute.com/article/when-script-trumps-superstars-how-malayalam-cinema-has-changed-last-decade-115089|access-date=2021-05-04|website=The News Minute|language=en}}</ref> ২০১১ চনত কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰমত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক কেৰালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ 'মালায়ালাম চিনেমা টুডে' শাখাত ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="A slice of Kerala">{{cite news|title=A slice of Kerala|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083628/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article231030.ece|url-status=dead|archive-date=4 March 2016|newspaper=The New Indian Express}}</ref> == বক্স অফিচ == চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শক আৰু সমালোচকৰপৰা অত্যন্ত ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু বক্স অফিচত এক ডাঙৰ "ব্লকবাষ্টাৰ" হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kaavalan-bangalore-days-traffic-22-female-kottayam-thattathin-marayathu-337655-2016-08-28|title=Kaavalan to Meendum Oru Kadhal Kadhai: 5 Malayalam remakes that shouldn't have been made|work=India Today|date=28 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/2011-malayalam-filmdom-failed-to-script-success-430328.html|title=2011: Malayalam filmdom failed to script success|publisher=News18|date=21 December 2011}}</ref> == সংগীত == {{Infobox album | name = ট্ৰাফিক | type = Soundtrack | artist = মেজো জোচেফ | cover = | alt = | released = {{Start date|df=yes|2010|12|25}} | recorded = ২০১০ | venue = | studio = | genre = চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত | length = {{Duration|m=25|s=32}} | language = মালায়ালম | label = সত্যম অডিঅ’জ | producer = মেজো জোচেফ | prev_title = কানমঝা পেইয়ুম মুনপে | prev_year = 2010 | next_title = চেপ্টাৰ্ছ | next_year = 2012 }} {{Track listing | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | all_lyrics = এছ. ৰমেশন নায়ৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | all_music = চেমেচন কট্টুৰ (অন্য ঠাইত উল্লেখ থকাৰ বাহিৰে) | title1 = কান্নেৰিঞ্জাল | extra1 = বিপিন ৱাৰিয়াৰ, হিশাম আব্দুল ৱাহাব | music1 = মেজো জোচেফ | title2 = পাকালিন | extra2 = সিতাৰা | music2 = মেজো জোচেফ | lyrics2 = ৱায়ালাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বাৰ্মা | title3 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra3 = চিন্ময়ী শ্ৰীপদা | title4 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | extra4 = চেমেচন কট্টুৰ | title5 = উনাৰূ মিঝিয়াঝাকে | note5 = বাদন | extra5 = কল্যাণ | title6 = থিম মিউজিক | note6 = বাদন (Instrumental) | music6 = চেমেচন কট্টুৰ }} == পুনৰ নিৰ্মাণ == {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! ভাষা |- || ২০১৩ || ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' || তামিল |- | ২০১৪ || ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' || কন্নড় |- | ২০১৬ || ''ট্ৰাফিক'' || হিন্দী |} ব্যাৱসায়িক আৰু সমলোচকৰ ইতিবাচক সঁহাৰিৰ বাবে ''ট্ৰাফিক'' ছবিখন ২০১৩ চনত তামিল ভাষাত ''চেন্নাইয়িল অৰু নাল'' নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিয়ে মূল ছবিখনৰ দৰেই বক্স অফিচত বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰে। আনহাতে, ২০১৪ চনত মুক্তি পোৱা ইয়াৰ কন্নড় ৰিমেক সংস্কৰণ ''ক্ৰেীজি ষ্টাৰ'' ছবিখনে সমালোচক আৰু বক্স অফিচ দুয়োপক্ষৰপৰাই নেতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৬ চনৰ মে' মাহত একে নামতেই (''ট্ৰাফিক'') ছবিখনৰ হিন্দী ৰিমেক সংস্কৰণটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|title=Malayalam 'Traffic' to Be Remade in Tamil?|publisher=Top 10 Cinema|date=1 February 2011|accessdate=2 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204170141/http://www.top10cinema.com/news/9000/malayalam-traffic-to-be-remade-in-tamil|archive-date=4 February 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.kaumudiplus.com/news.php?nid=b37e3729ccb3a1b55f8b9ad638b4c28c&mcid=3&msid=3 "ട്രാഫിക് ഹിന്ദിയിലും"]. (in Malayalam) ''Kerala Kaumudi''. 11 April 2011. Retrieved 16 April 2011.</ref> == লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ == {| class="wikitable sortable" ! বঁটা ! বিভাগ ! ফলাফল ! মনোনীত ব্যক্তি ! তথ্যসূত্ৰ |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref name="Kerala State Film Awards 2012">{{cite web|title=Kerala State Film Awards|url=http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|publisher=Nowrunning.com|access-date=19 July 2012|archive-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721044353/http://www.nowrunning.com/news/malayalam/dileep-sweta-menon-triumphs-at-state-awards/54304/story.htm|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ১ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (SIIMA) | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা |- | rowspan=2 style="text-align:center"| ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১২ | শ্ৰেष्ठ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=2|<ref name="Filmfare Awards South 2012">{{cite web|title=Filmfare Awards South 2012|date= 8 July 2012|url= http://www.kollyinsider.com/2012/07/59th-filmfare-awards-2012-south.html|publisher=Kollyinsider.com }}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | rowspan=3 style="text-align:center"| কেৰালা চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সংস্থা বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=3|<ref>{{cite news|title=Kerala Film Critics Awards 2012 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3431213.ece?textsize=small&test=2|newspaper=The Hindu | location=Chennai, India|date=18 May 2012}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — পুৰুষ | {{won}} | অনুপ মেনন |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা — মহিলা | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| লোহিতদাস বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=ലോഹിതദാസ് പുരസ്‌കാരം ബോബിക്കും സഞ്ജയിനും|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|newspaper=Mathrubhumi|access-date=29 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210409/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/282848/|archive-date=28 June 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan=6 style="text-align:center"| এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=6|<ref name="Asianet Film Awards 2012">{{cite web|title=Asianet Film Awards 2011|url= http://www.trivandrum.co.in/2011/12/asianet-film-awards-2012-list-of.html|publisher=Trivandrum.co.in}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেতা | {{nom}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{nom}} | ৰম্যা নাম্বীচান |- | শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা | {{nom}} | শ্ৰীনিবাসন |- | rowspan=5 style="text-align:center"| এছিয়াভিছন বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan =5|<ref name="Asiavision Movie Awards 2011">{{cite web|title=Asiavision Movie Awards|url=http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|publisher=Asiavisionawards.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125011756/http://www.asiavisionawards.com/ma2011-winners/|archivedate=25 January 2012|df=dmy-all}}</ref> |- | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা | {{won}} | অনুপ মেনন |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | বিশেষ অভিনয় বঁটা | {{won}} | ৰহমান |- | ট্ৰেণ্ডছেটাৰ বঁটা | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=3 style="text-align:center"| নানা চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=3|<ref name="Nana Film Awards 2011">{{cite web|title=Nana Film Awards 2011|url=http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg|publisher=Nana.com |archive-url=https://archive.today/20120710205829/http://fbcdn-sphotos-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/384380_165044300264538_100002769065902_193665_2060132686_n.jpg |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}{{cbignore}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| মাতৃভূমি কল্যাণ চিল্কছ চলচ্চিত্ৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় | rowspan=2|<ref name="Mathrubumi Kalyan Silks FIlm Awards 2011">{{cite web|title=Mathrubhumi Film Awards 2011|url=http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|publisher=Sanscinema.com|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015043/http://www.sanscinema.com/2012/02/mathrubhumi-kalyan-silks-film-awards-2012-announced.html|archive-date=14 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |- | বছৰৰ আটাইতকৈ ব্যতিক্ৰমী চলচ্চিত্ৰ (Path Breaking Film) | {{nom}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন |- | rowspan=2 style="text-align:center"| সূৰ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটা | আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিচালক | {{nom}} | ৰাজেশ পিল্লাই | rowspan=2| |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ naৰায়ণন |- | rowspan=1 style="text-align:center"| কোচি টাইমছ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |<ref>{{cite news|title=Kochi Times Film Awards 2011 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/The-Kochi-Times-Film-Awards-2011/articleshow/14341029.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-23/news-and-interviews/32369964_1_video-mohanlal-kavya-madhavan|url-status=live|newspaper=The Times of India |archive-date=2013-10-04}}</ref> |- | rowspan=3 style="text-align:center"| অমৃতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল | rowspan=3|<ref>{{cite web|title=Amrita Film Awards 2012|url=http://www.amritatv.com/afa/winners.html|publisher=Amritatv.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014060735/http://www.amritatv.com/afa/winners.html|archivedate=14 October 2013|df=dmy-all}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | ট্ৰেণ্ডছেটিং চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | style="text-align:center" | জয়হিন্দ চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই | |- | style="text-align:center" | ফিল্ম গাইডেন্স চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১১ | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | ৰম্যা নাম্বীচান |<ref>{{cite web|title=Film Guidance Chalachitra Award 2011|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|publisher=Oneindia|access-date=21 July 2012|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609190308/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2012/beautiful-film-guidance-chalathchitra-award-150212.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=5 style="text-align:center"| ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভি চলচ্চিত্ৰ বঁটা ২০১২ | শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ | {{won}} | লিষ্টিন ষ্টিফেন | rowspan=5|<ref>{{cite web|title=Reporter TV Film Awards 2012|url=http://www.metromatinee.com/News/Traffic%20bags%205%20awards%20in%20Reporter%20TV%20Awards.-4051-1 |publisher=Metromatinee.com}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক | {{won}} | ৰাজেশ পিল্লাই |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য | {{won}} | ববী-সঞ্জয় |- | শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক | {{won}} | মহেশ নাৰায়ণন |- | শ্ৰেষ্ঠ সহঅভিনেত্ৰী | {{won}} | লেনা বাশিল |- | style="text-align:center"| থিক্কুৰিছি বঁটা ২০১১ | দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | {{won}} | সন্ধ্যা | |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--LINKS TO PUBLIC DISCUSSION FORUMS SHOULD NOT BE ADDED--> * {{IMDb title|id=1821682|title=Traffic}} * [http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm ''Traffic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121050433/http://www.nowrunning.com/movie/7383/malayalam/traffic/index.htm |date=21 January 2011 }} at Nowrunning.com * [https://web.archive.org/web/20101204124724/http://popcorn.oneindia.in/title/8644/traffic.html ''Traffic''] at [[Oneindia.in]] * [http://www.rediff.com/movies/report/south-review-traffic/20110110.htm ''Traffic'' review] at [[Rediff.com]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] diwrcibaqrhqj4v1jzo0flvr4d01l5g 0 138291 622665 2026-08-02T08:05:19Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Wild elephants, Munnar.jpg|350px|thumb|মুন্নাৰত বনৰীয়া হাতী]] [[কেৰালা]]ৰ থলুৱা হাতীবোৰ হৈছে [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'')। ই [[এছিয়ান হাতী]]ৰ তিনিটা স্বীকৃত [[উপপ্ৰজাতি]]ৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৮৬ চনৰ পৰা এছি... 622665 wikitext text/x-wiki [[File:Wild elephants, Munnar.jpg|350px|thumb|মুন্নাৰত বনৰীয়া হাতী]] [[কেৰালা]]ৰ থলুৱা হাতীবোৰ হৈছে [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'')। ই [[এছিয়ান হাতী]]ৰ তিনিটা স্বীকৃত [[উপপ্ৰজাতি]]ৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৮৬ চনৰ পৰা এছিয়ান হাতীক [[আইইউচিএন]] (IUCN)ৰ দ্বাৰা [[বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। বিগত তিনিটা প্ৰজন্মত বিশ্বজুৰি এই হাতীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫০% হ্ৰাস পাইছে। বৰ্তমান বনাঞ্চলত এই হাতীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২৫,৬০০ ৰ পৰা ৩২,৭৫০ টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশ্বজুৰি মানুহৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বাসস্থানৰ খণ্ডীকৰণ, অৱক্ষয় আৰু ধংস, মানুহ-হাতীৰ সংঘাত আৰু চোৰাং চিকাৰ আদি ইয়াৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি হৈ পৰিছে।<ref name=iucn>{{cite iucn |author=Williams, C. |author2=Tiwari, S.K. |author3=Goswami, V.R. |author4=de Silva, S. |author5=Kumar, A. |author6=Baskaran, N. |author7=Yoganand, K. |author8=Menon, V. |year=2020 |title=''Elephas maximus'' |volume=2020 |article-number=e.T7140A45818198 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T7140A45818198.en |access-date=20 September 2024}}</ref> কেৰালাত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। ২০২৪ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াত ১,৮০০ তাতকৈ কিছু কম হাতী থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Viswanathan |first=Manoj |date=2025-08-13 |title=Diseases, fights take a toll on wild jumbos in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/13/diseases-fights-take-a-toll-on-wild-jumbos-in-kerala |access-date=2025-09-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ লোকপিয়ল অনুসৰি (য’ত সম্পূৰ্ণ পৃথক গণনা পদ্ধতি ব্যৱহৃত হৈছিল), ১৯৯৩ চনত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা আছিল ৪,২৮৬ টা আৰু ২০১৭ চনত এই সংখ্যা আছিল ৫,৭০৬ টা।<ref>{{Cite web |last=One |first=Media |date=2020-06-07 |title=ആനകളുടെ എണ്ണം കേരളത്തില്‍ വര്‍ധിക്കുന്നുവെന്ന് ആന സെന്‍സസ് |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2020/06/07/the-number-of-elephants-in-kerala-is-increasing-says-the-elephant-census |access-date=2025-09-27 |website=www.mediaoneonline.com |language=ml}}</ref> কোনটো পদ্ধতিয়ে আটাইতকৈ সঠিক তথ্য দিয়ে, সেই লৈ কিছু মতভেদ আছে। চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহলৈ হাতীৰ প্ৰব্ৰজনৰ আৰ্হিয়েও বনৰীয়া হাতীৰ গণনাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বনৰীয়া হাতীৰ এক বুজন জনসংখ্যাৰ সমান্তৰালভাৱে, ২০২৫ চনত কেৰালাত প্ৰায় ৪০০ টা পোহনীয়া বা আৱদ্ধ হাতী আছে, যি সংখ্যা ২০১৮ চনত ৫০০ তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-10 |title=Kerala's captive elephant population dips to 389 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/keralas-captive-elephant-population-dips-to-389/article69313712.ece |access-date=2025-09-27 |work=The Hindu |language= |issn=0971-751X}}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ পোহনীয়া হাতীৰ মালিক হ’ল বিভিন্ন মন্দিৰ বা ব্যক্তিগত ব্যক্তি। কিছুসংখ্যক হাতী চৰকাৰী বন বিভাগৰ অধীনতো আছে। ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হাতীবোৰ সাধাৰণতে উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান হাতীক কাঠ কটা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা পোহনীয়া জন্তু আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰখা হয়।<ref>{{cite web |last=Kumar |first=Dileep V |date=16 December 2024 |title=Majesty or misery? Tracing the history of parading elephants in Kerala's festivals {{pipe}} The relationship between elephants and humans spans centuries, with these majestic creatures playing diverse roles — from aiding in wars and hauling timber and stones to serving as symbols of status and spirituality. |url=https://thesouthfirst.com/kerala/majesty-or-misery-tracing-the-history-of-parading-elephants-in-keralas-festivals/ |website=The South First |access-date=21 May 2025}}</ref> অঞ্চলটোৰ প্ৰাণী সুৰক্ষা কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰিছে যে কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান পোহনীয়া হাতীক প্ৰায়েই ক্ৰৰুতাৰ বলি কৰা হয় বা অতি নিম্নমানৰ পৰিৱেশত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=2018-04-21 |title=The hidden horrors inflicted on India's captive elephants – chained, beaten and tortured |url=https://www.the-independent.com/news/long_reads/indian-temple-captive-elephants-kerala-chained-beaten-whipped-died-modi-a8313696.html |access-date=2025-09-27 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Government Orders Kerala To Report On Action Taken Against Cruelty To Elephants During Thrissur Pooram |url=https://www.petaindia.com/features/cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram/ |access-date=2025-09-27 |website=PETA India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hari |first=Krishnanunni |date=2022-05-23 |title=Talking Kerala's elephants into slavery |url=https://www.abc.net.au/religion/enslavement-of-kerala-temple-elephants/13894550 |access-date=2025-09-27 |website=ABC Religion & Ethics |language=en-AU}}</ref> কেৰালাত হাতীক প্ৰায়েই "সহ্যাদ্ৰিৰ পুত্ৰ" (ব্যলোপালী শ্ৰীধৰ মেননৰ "সহ্যন্তে মকন" কবিতাৰ দৰে) বুলি অভিহিত কৰা হয়। ৰাজ্যিক প্ৰাণী হিচাপে, হাতীৰ প্ৰতিচ্ছবি [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ চৰকাৰী প্ৰতীকচিহ্ন বা ছীলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই প্ৰতীকটো পুৰণি [[ট্ৰাভাংকোৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ ৰাজকীয় প্ৰতীকৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>অধিক জানিবলৈ চাওক: George Menachery, "The Elephant and the Christians", SARAS, Ollur, 2014 য’ত পুৰণি চেৰা, কোচিন, ট্ৰাভাংকোৰ, তিৰুকোচিন আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ হাতীৰ প্ৰতীকচিহ্নসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।</ref><ref>{{cite web|title=''Aanayum Nazraniyum'' The Elephant in Kerala Churches|url=http://www.indianchristianity.com/html/Pazhama-1-mailFINAL%20Oct14.pdf}}</ref> কিছুমান মানুহে বিশ্বাস কৰে যে বনাঞ্চলৰ পৰা ধৰি আনি পোহ মনাই লোৱা এটা হাতীক আন বনৰীয়া হাতীবোৰে কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে, অৱশ্যে এই দাবীক একাংশ বন্যপ্ৰাণী কৰ্মীয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। == উৎসৱ-পাৰ্বনত হাতী == [[File:ThrissurPooram-Kuda.jpg|thumb|right|[[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] উৎসৱৰ সময়ত হাতীৰ প্ৰদৰ্শন।]] কেৰালাৰ বহুতো প্ৰধান মন্দিৰৰ নিজা হাতী আছে, যাৰ ভিতৰত বেছিভাগেই ভক্তসকলে দান কৰা। বিখ্যাত [[গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ]]ৰ ধৰ্মীয় উপাসনাৰ হাতী এক অপৰিহাৰ্য অংগ। এই মন্দিৰৰ ৬০ তাতকৈও অধিক হাতী আছে। গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[পুন্নথুৰ কোট্টা]]ত মন্দিৰৰ হাতীসমূহক ৰখা হয়। [[গুৰুভায়ুৰ কেশৱন|গুৰুভায়ুৰ কেশৱন]] নামৰ এটা বিখ্যাত হাতী এই মন্দিৰৰে আছিল। হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ বাৰ্ষিক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা আৰু ধৰ্মীয় [[প্ৰদক্ষিণ]]ৰ সময়ত হাতীৰ পিঠিত দেৱ-দেৱীৰ বিগ্ৰহ বহন কৰা হয়। এই [[মন্দিৰৰ হাতী]]সমূহক সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ ("[[নেত্তিপাত্তম]]"), [[ঘণ্টা]] আৰু মণি-হাৰেৰে সজোৱা হয়। হাতীৰ পিঠিত উঠা লোকসকলে জিলিকি থকা ৰেচমী ছত্ৰ ("মুত্তুকুডা") ওখকৈ ধৰি থাকে আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ তাল অনুসৰি বগা চামৰ ("ভেঞ্চামৰম") আৰু ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী ("আলাৱট্টম") জোকাৰি থাকে।<ref>[https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&dq=Elephants+Kerala&pg=PA305 ''South India'']. Rough Guides, 2003; {{ISBN|1-84353-103-8}}. p. 305</ref> [[কূডলমাণিক্যম মন্দিৰ]]ত দৈনিক ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা আৰু [[পঞ্চাৰী মেলম]] বাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ১৭ টা হাতী নিয়োজিত কৰা হয়। পট্টাম্বী নেৰ্চা হৈছে [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ পট্টাম্বী মছজিদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ইয়াত সুসজ্জিত হাতীসমূহে বিভিন্ন দৃশ্য-প্ৰদৰ্শনী (টেবলো) আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ যেনে— [[পঞ্চবাদ্যম]] আৰু থায়াম্বাকাৰ সৈতে শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Pattambi Nercha {{!}} Pattambi Mosque {{!}} Festivals of Palakkad |url=https://www.dtpcpalakkad.com/festival-event/pattambinercha |website=DTPC palakkad |access-date=18 February 2026 |date=5 March 2023}}</ref> [[File:Elephant and Mahout.JPG|right|thumb|মাউত আৰু তেওঁৰ হাতী, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিশূৰ]], [[কেৰালা]]]] [[File:Closeupof a Domesticated Asian Elephants in Kerala India DSC 5355.jpg|thumb|কেৰালাৰ এটা পোহনীয়া এছিয়ান হাতীৰ ক্ল’জ-আপ দৃশ্য, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিশূৰ]], [[কেৰালা]]]] == কেৰালাৰ ইতিহাস আৰু কিংবদন্তিত হাতী == [[File:Thrippunithura-Elephant1 crop.jpg|thumb|right|''[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]''ৰ উৎসৱৰ সময়ত সুসজ্জিত হাতী।]] কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিসমূহত বহুতো হাতীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[কোট্টৰাথিল শংকুন্নী]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত 'আইতিহ্যমালা' (''"ঐতিহাসিক উপাখ্যানৰ মালা"'') আঠটা খণ্ডত লিখা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিটো খণ্ডৰে শেষত একোটা বিখ্যাত হাতীৰ কাহিনী বা কিংবদন্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Vaikom Thiruneelakantan |url=http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html | archive-date=27 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110527081053/http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html}}</ref> 16vrtgtgdn2kkb51owcw4ui6ujd052b 622674 622665 2026-08-02T08:21:44Z AjayDas 12623 /* কেৰালাৰ ইতিহাস আৰু কিংবদন্তিত হাতী */ 622674 wikitext text/x-wiki [[File:Wild elephants, Munnar.jpg|350px|thumb|মুন্নাৰত বনৰীয়া হাতী]] [[কেৰালা]]ৰ থলুৱা হাতীবোৰ হৈছে [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'')। ই [[এছিয়ান হাতী]]ৰ তিনিটা স্বীকৃত [[উপপ্ৰজাতি]]ৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৮৬ চনৰ পৰা এছিয়ান হাতীক [[আইইউচিএন]] (IUCN)ৰ দ্বাৰা [[বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। বিগত তিনিটা প্ৰজন্মত বিশ্বজুৰি এই হাতীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫০% হ্ৰাস পাইছে। বৰ্তমান বনাঞ্চলত এই হাতীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২৫,৬০০ ৰ পৰা ৩২,৭৫০ টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশ্বজুৰি মানুহৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বাসস্থানৰ খণ্ডীকৰণ, অৱক্ষয় আৰু ধংস, মানুহ-হাতীৰ সংঘাত আৰু চোৰাং চিকাৰ আদি ইয়াৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি হৈ পৰিছে।<ref name=iucn>{{cite iucn |author=Williams, C. |author2=Tiwari, S.K. |author3=Goswami, V.R. |author4=de Silva, S. |author5=Kumar, A. |author6=Baskaran, N. |author7=Yoganand, K. |author8=Menon, V. |year=2020 |title=''Elephas maximus'' |volume=2020 |article-number=e.T7140A45818198 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T7140A45818198.en |access-date=20 September 2024}}</ref> কেৰালাত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। ২০২৪ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াত ১,৮০০ তাতকৈ কিছু কম হাতী থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Viswanathan |first=Manoj |date=2025-08-13 |title=Diseases, fights take a toll on wild jumbos in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/13/diseases-fights-take-a-toll-on-wild-jumbos-in-kerala |access-date=2025-09-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ লোকপিয়ল অনুসৰি (য’ত সম্পূৰ্ণ পৃথক গণনা পদ্ধতি ব্যৱহৃত হৈছিল), ১৯৯৩ চনত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা আছিল ৪,২৮৬ টা আৰু ২০১৭ চনত এই সংখ্যা আছিল ৫,৭০৬ টা।<ref>{{Cite web |last=One |first=Media |date=2020-06-07 |title=ആനകളുടെ എണ്ണം കേരളത്തില്‍ വര്‍ധിക്കുന്നുവെന്ന് ആന സെന്‍സസ് |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2020/06/07/the-number-of-elephants-in-kerala-is-increasing-says-the-elephant-census |access-date=2025-09-27 |website=www.mediaoneonline.com |language=ml}}</ref> কোনটো পদ্ধতিয়ে আটাইতকৈ সঠিক তথ্য দিয়ে, সেই লৈ কিছু মতভেদ আছে। চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহলৈ হাতীৰ প্ৰব্ৰজনৰ আৰ্হিয়েও বনৰীয়া হাতীৰ গণনাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বনৰীয়া হাতীৰ এক বুজন জনসংখ্যাৰ সমান্তৰালভাৱে, ২০২৫ চনত কেৰালাত প্ৰায় ৪০০ টা পোহনীয়া বা আৱদ্ধ হাতী আছে, যি সংখ্যা ২০১৮ চনত ৫০০ তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-10 |title=Kerala's captive elephant population dips to 389 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/keralas-captive-elephant-population-dips-to-389/article69313712.ece |access-date=2025-09-27 |work=The Hindu |language= |issn=0971-751X}}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ পোহনীয়া হাতীৰ মালিক হ’ল বিভিন্ন মন্দিৰ বা ব্যক্তিগত ব্যক্তি। কিছুসংখ্যক হাতী চৰকাৰী বন বিভাগৰ অধীনতো আছে। ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হাতীবোৰ সাধাৰণতে উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান হাতীক কাঠ কটা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা পোহনীয়া জন্তু আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰখা হয়।<ref>{{cite web |last=Kumar |first=Dileep V |date=16 December 2024 |title=Majesty or misery? Tracing the history of parading elephants in Kerala's festivals {{pipe}} The relationship between elephants and humans spans centuries, with these majestic creatures playing diverse roles — from aiding in wars and hauling timber and stones to serving as symbols of status and spirituality. |url=https://thesouthfirst.com/kerala/majesty-or-misery-tracing-the-history-of-parading-elephants-in-keralas-festivals/ |website=The South First |access-date=21 May 2025}}</ref> অঞ্চলটোৰ প্ৰাণী সুৰক্ষা কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰিছে যে কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান পোহনীয়া হাতীক প্ৰায়েই ক্ৰৰুতাৰ বলি কৰা হয় বা অতি নিম্নমানৰ পৰিৱেশত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=2018-04-21 |title=The hidden horrors inflicted on India's captive elephants – chained, beaten and tortured |url=https://www.the-independent.com/news/long_reads/indian-temple-captive-elephants-kerala-chained-beaten-whipped-died-modi-a8313696.html |access-date=2025-09-27 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Government Orders Kerala To Report On Action Taken Against Cruelty To Elephants During Thrissur Pooram |url=https://www.petaindia.com/features/cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram/ |access-date=2025-09-27 |website=PETA India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hari |first=Krishnanunni |date=2022-05-23 |title=Talking Kerala's elephants into slavery |url=https://www.abc.net.au/religion/enslavement-of-kerala-temple-elephants/13894550 |access-date=2025-09-27 |website=ABC Religion & Ethics |language=en-AU}}</ref> কেৰালাত হাতীক প্ৰায়েই "সহ্যাদ্ৰিৰ পুত্ৰ" (ব্যলোপালী শ্ৰীধৰ মেননৰ "সহ্যন্তে মকন" কবিতাৰ দৰে) বুলি অভিহিত কৰা হয়। ৰাজ্যিক প্ৰাণী হিচাপে, হাতীৰ প্ৰতিচ্ছবি [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ চৰকাৰী প্ৰতীকচিহ্ন বা ছীলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই প্ৰতীকটো পুৰণি [[ট্ৰাভাংকোৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ ৰাজকীয় প্ৰতীকৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>অধিক জানিবলৈ চাওক: George Menachery, "The Elephant and the Christians", SARAS, Ollur, 2014 য’ত পুৰণি চেৰা, কোচিন, ট্ৰাভাংকোৰ, তিৰুকোচিন আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ হাতীৰ প্ৰতীকচিহ্নসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।</ref><ref>{{cite web|title=''Aanayum Nazraniyum'' The Elephant in Kerala Churches|url=http://www.indianchristianity.com/html/Pazhama-1-mailFINAL%20Oct14.pdf}}</ref> কিছুমান মানুহে বিশ্বাস কৰে যে বনাঞ্চলৰ পৰা ধৰি আনি পোহ মনাই লোৱা এটা হাতীক আন বনৰীয়া হাতীবোৰে কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে, অৱশ্যে এই দাবীক একাংশ বন্যপ্ৰাণী কৰ্মীয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। == উৎসৱ-পাৰ্বনত হাতী == [[File:ThrissurPooram-Kuda.jpg|thumb|right|[[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] উৎসৱৰ সময়ত হাতীৰ প্ৰদৰ্শন।]] কেৰালাৰ বহুতো প্ৰধান মন্দিৰৰ নিজা হাতী আছে, যাৰ ভিতৰত বেছিভাগেই ভক্তসকলে দান কৰা। বিখ্যাত [[গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ]]ৰ ধৰ্মীয় উপাসনাৰ হাতী এক অপৰিহাৰ্য অংগ। এই মন্দিৰৰ ৬০ তাতকৈও অধিক হাতী আছে। গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[পুন্নথুৰ কোট্টা]]ত মন্দিৰৰ হাতীসমূহক ৰখা হয়। [[গুৰুভায়ুৰ কেশৱন|গুৰুভায়ুৰ কেশৱন]] নামৰ এটা বিখ্যাত হাতী এই মন্দিৰৰে আছিল। হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ বাৰ্ষিক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা আৰু ধৰ্মীয় [[প্ৰদক্ষিণ]]ৰ সময়ত হাতীৰ পিঠিত দেৱ-দেৱীৰ বিগ্ৰহ বহন কৰা হয়। এই [[মন্দিৰৰ হাতী]]সমূহক সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ ("[[নেত্তিপাত্তম]]"), [[ঘণ্টা]] আৰু মণি-হাৰেৰে সজোৱা হয়। হাতীৰ পিঠিত উঠা লোকসকলে জিলিকি থকা ৰেচমী ছত্ৰ ("মুত্তুকুডা") ওখকৈ ধৰি থাকে আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ তাল অনুসৰি বগা চামৰ ("ভেঞ্চামৰম") আৰু ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী ("আলাৱট্টম") জোকাৰি থাকে।<ref>[https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&dq=Elephants+Kerala&pg=PA305 ''South India'']. Rough Guides, 2003; {{ISBN|1-84353-103-8}}. p. 305</ref> [[কূডলমাণিক্যম মন্দিৰ]]ত দৈনিক ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা আৰু [[পঞ্চাৰী মেলম]] বাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ১৭ টা হাতী নিয়োজিত কৰা হয়। পট্টাম্বী নেৰ্চা হৈছে [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ পট্টাম্বী মছজিদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ইয়াত সুসজ্জিত হাতীসমূহে বিভিন্ন দৃশ্য-প্ৰদৰ্শনী (টেবলো) আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ যেনে— [[পঞ্চবাদ্যম]] আৰু থায়াম্বাকাৰ সৈতে শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Pattambi Nercha {{!}} Pattambi Mosque {{!}} Festivals of Palakkad |url=https://www.dtpcpalakkad.com/festival-event/pattambinercha |website=DTPC palakkad |access-date=18 February 2026 |date=5 March 2023}}</ref> [[File:Elephant and Mahout.JPG|right|thumb|মাউত আৰু তেওঁৰ হাতী, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিশূৰ]], [[কেৰালা]]]] [[File:Closeupof a Domesticated Asian Elephants in Kerala India DSC 5355.jpg|thumb|কেৰালাৰ এটা পোহনীয়া এছিয়ান হাতীৰ ক্ল’জ-আপ দৃশ্য, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিশূৰ]], [[কেৰালা]]]] == কেৰালাৰ ইতিহাস আৰু কিংবদন্তিত হাতী == [[File:Thrippunithura-Elephant1 crop.jpg|thumb|right|''[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]''ৰ উৎসৱৰ সময়ত সুসজ্জিত হাতী।]] কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিসমূহত বহুতো হাতীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[কোট্টৰাথিল শংকুন্নী]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত 'আইতিহ্যমালা' (''"ঐতিহাসিক উপাখ্যানৰ মালা"'') আঠটা খণ্ডত লিখা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিটো খণ্ডৰে শেষত একোটা বিখ্যাত হাতীৰ কাহিনী বা কিংবদন্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Vaikom Thiruneelakantan |url=http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html | archive-date=27 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110527081053/http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html}}</ref> == হাতীৰ যত্ন আৰু প্ৰতিপালন == প্ৰতিটো হাতীৰে তিনিজনকৈ মাউত থাকে, যাক [[মালয়ালম ভাষা]]ত ''পাপ্পান'' (paappan) বুলি কোৱা হয়। মাহুতসকলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰ্তব্য হ’ল সৰু পাথৰ আৰু [[নাৰিকল]]ৰ বাকলিৰে হাতীটোক ভালদৰে গা ধুৱাই দিয়া আৰু মালিচ কৰা। [[বৰ্ষা ঋতু]]ত হাতীসমূহক [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] [[পুনৰ্যৌৱন প্ৰাপ্তি|পুনৰুজ্জীৱন]] চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়, য’ত বিভিন্ন বনৌষধিৰ ক্বাথ বা মিশ্ৰণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত '[[মাতৃভূমি (বাতৰিকাকত)|মাতৃভূমি]]' কাকতত ইন্দ্ৰজিৎ নামৰ এটা পোহনীয়া হাতীক বনাঞ্চললৈ মুকলি কৰি দিয়াৰ এক ঘটনা প্ৰকাশ পাইছিল। পোহনীয়া হাতী এটাই বনাঞ্চলত সন্মুখীন হ’ব পৰা সমস্যাসমূহ দূৰ কৰিবলৈ কেৰালা চৰকাৰৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে বিশেষ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল, যাতে হাতীটোৱে বন্য পৰিৱেশৰ লগত সহজে খাপ খাই পৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 |title=Mathrubhumi Weekend, Sun, 23 Nov 14 |access-date=24 November 2014 |archive-date=19 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819011224/https://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 }}</ref> ১৫ বছৰীয়া এই হাতীটোৱে আৰু ৫০ বছৰ পৰ্যন্ত জীয়াই থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ দৰে এখন ৰাজ্যত হাতীৰ বাণিজ্যিক বা বজাৰ মূল্য বহুত বেছি।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/elephant-renting-is-now-jumbo-business/article4949312.ece|title=Latest news}}</ref> == হাতীৰ প্ৰতি ক্ৰুৰতাৰ অভিযোগ == কেৰালাত বিভিন্ন ব্যক্তি আৰু মন্দিৰৰ মালিকানাত প্ৰায় ৭০০ টা হাতী আছে। এই হাতীবোৰক ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ আৰু শোভাযাত্ৰাৰ বাবে ভাড়ালৈ দিয়া হয়। এই উৎসৱসমূহৰ পৰা এটা হাতীয়ে নিজৰ মৰ্যাদা অনুসৰি দিনে ৫,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰিব পাৰে।<ref name=bbc1>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm|title=India's overworked elephants|date=4 March 2010|publisher=BBC|access-date=22 December 2019}}</ref> ধৰ্ম আৰু পৰ্যটন প্ৰসাৰৰ নামত এই জীৱজন্তুবোৰে দীঘলীয়া আৰু কোলাহলপূৰ্ণ শোভাযাত্ৰা, তীব্ৰ ফটকাৰ শব্দ আৰু জুইৰ কাষত থিয় হৈ থকাৰ দৰে কষ্ট সহ্য কৰিবলগীয়া হয়। সিহঁতক খোলা আৰু পুৰণি গাড়ীত বহু দূৰলৈ লৈ যোৱা হয়। প্ৰখৰ ৰ’দত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি পকী ৰাস্তাত খোজ কঢ়োৱা হয়। এই সময়ত সিহঁতক প্ৰয়োজনীয় খাদ্য, পানী আৰু টোপনিৰ পৰাও বঞ্চিত কৰা হয়।<ref name=bbc1/><ref name=hindu1>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece|title=Cruelty against elephants|work=The Hindu|access-date=2012-08-11|archive-date=19 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419094941/http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece}}</ref> জীৱবিজ্ঞানী ভি. শ্ৰীধৰে মন্দিৰ পৰিচালনা সমিতিসমূহৰ বিৰুদ্ধে লোভৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। তেওঁৰ মতে মন্দিৰ সমিতিবোৰে এনে কামৰ বাবে অনুপযুক্ত আৰু আক্ৰমণাত্মক হাতীবোৰকো জোৰকৈ ব্যৱহাৰ কৰে। আনকি সিহঁতৰ আগ ঠেঙত জোংগা কাঁট থকা শিকলিও বান্ধি দিয়া হয়। তেওঁ আৰু দাবী কৰে যে কামৰ বোজা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ২০ ৰ পৰা ৪০ বছৰ বয়সৰ ডেকা হাতীবোৰৰ অকাল মৃত্যু ঘটিছে।<ref>{{cite web|url=https://matangalila.wordpress.com/2015/02/06/the-sinking-ark/|title=The sinking ark, where the survivors are trying to loot as much revenue from the ark, before it is completely sunk|date=6 February 2015}}</ref> তেওঁ সন্দেহ কৰে যে অন্ত্ৰৰ অন্তৰায় (intestinal obstruction) আৰু অন্যান্য পাচন ক্ৰিয়াৰ সমস্যাৰ বাবে হাতীৰ মৃত্যুৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। ই হাতীৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক মানসিক চাপ বৃদ্ধি পোৱাৰ দিশটোক সূচায়।<ref>{{cite web|url=http://www.downtoearth.org.in/blog/before-the-last-trumpet-40743|title=Before the last trumpet|date=30 March 2013 }}</ref> গুৰুভায়ুৰত হাতীৰ ওপৰত হোৱা ক্ৰুৰতাৰ তদন্ত কৰা তিনিখন চৰকাৰী সমিতিয়ে প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিছে। এই প্ৰতিবেদনসমূহত মন্দিৰৰ হাতীৰ ওপৰত কৰা ক্ৰুৰতাৰ সবিশেষ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰাণী কল্যাণ আইনৰ উলংঘন।<ref name=hindu2015oct>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/rukmini-sekhar-on-the-plight-of-temple-elephants/article7796436.ece|title=Gods in Shackles|newspaper=The Hindu|date=24 October 2015|quote=(The investigations) ... reveal a violation of several laws and guidelines such as The Prevention of Cruelty to Animals Act...|last1=Sekhar|first1=Rukmini}}</ref> হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেট্টী আজিক্কল' (''[[Ketti Azhikkal|ketti azhikkal]]'') নামৰ এক অনুশাসনমূলক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "শিকলিৰে বন্ধা আৰু মুকলি কৰা"। এই পদ্ধতিত হাতীৰ চাৰিওটা ঠেং গছ বা খুঁটাত বান্ধি থোৱা হয় আৰু তাক লাঠী, বেত তথা হাকোটাৰে কোবোৱা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে মতলীয়া হৈ উঠা (musth) মতা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বা নতুন মাহুতৰ বশ কৰিবলৈ এইদৰে প্ৰহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত পোৱা আঘাতৰ বাবে কেইবাটাও হাতীৰ মৃত্যু হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name="Hari2022b">{{cite news|last=Hari|first=Krishnanunni|title=Activists documenting elephant torture in Kerala face intimidation and assault|url=https://www.thenewsminute.com/article/activists-documenting-elephant-torture-kerala-face-intimidation-and-assault-170419|work=The News Minute|date=29 November 2022|access-date=28 July 2026}}</ref><ref name="Jyothisha2017b">{{cite news|last=Jyothisha|first=V. J.|title=Captive elephants and the Rs 200 crore economy around them|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2017/09/16/captive-elephant-200-crore-economy.html|work=Onmanorama|date=17 September 2017|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আৱদ্ধ হাতীৰ অৱস্থা সম্পৰ্কে লোৱা এক জনস্বাৰ্থ জড়িত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি [[কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়]]ই হাতীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ব্যাপক নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে। ন্যায়ালয়ে কেৰালাৰ আৱদ্ধ হাতীৰ জীৱনটোক এক "চিৰস্থায়ী ট্ৰেব্লিংকা" (Eternal Treblinka - এক যন্ত্ৰণাদায়ক বন্দীত্ব) বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref name="SCC2024b">{{cite news|title=Kerala High Court issues extensive directions for the protection of captive elephants|url=https://www.scconline.com/blog/post/2024/11/25/kerala-hc-issues-extensive-directions-for-protection-of-captive-elephants/|work=SCC Times|date=25 November 2024|access-date=28 July 2026}}</ref> উৎসৱৰ সময়ত হাতী বলিয়া হৈ দৌৰি ফুৰাটো এক নিয়মীয়া বিপদ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত কেইবাগৰাকীও দৰ্শক আৰু মাহুতৰ মৃত্যু হৈছে। যেনে— ২০১৮ চনৰ এটা ঘটনাত ১৫ জন লোক আহত হৈছিল। একেদৰে [[কোঝিকোড জিলা]]ৰ [[কোয়ীলেণ্ডী]]ৰ এটা মন্দিৰৰ উৎসৱত হাতীৰ আক্ৰমণত তিনিজন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ৩০ জন লোক আহত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=24 Injured and One Dead After Elephant 'Attack' at Festival in India|url=https://www.peta.org/news/fatal-elephant-attack-kerala-india/|work=PETA|access-date=28 July 2026}}</ref> উগ্ৰ হৈ পৰা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ মাহুতসকলে ৰিম’ট কণ্ট্ৰ’ল যুক্ত 'কেপচাৰ বেল্ট' ব্যৱহাৰ কৰে। ২০০৯ চনত নিৰ্মিত এই যন্ত্ৰটোক ট্ৰেংকুলাইজাৰ বা টোপনি যোৱা বেজীৰ এক মানৱীয় বিকল্প বুলি কোৱা হৈছিল। কাৰণ টোপনি যোৱা বেজী বেছিকৈ পৰিলে হাতীৰ মৃত্যুৰ আশংকা থাকে। এই কেপচাৰ বেল্টৰ জৰিয়তে হাতীৰ ভৰিত থকা ফাইবাৰগ্লাছ ইউনিটৰ পৰা এটা নাইলনৰ ফিটা মুকলি কৰি তাৰ পিছফালৰ ঠেং দুটা একেলগে বান্ধি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Indian engineer invents device to stop rampaging elephants|url=https://phys.org/news/2009-11-indian-device-rampaging-elephants.html|website=Phys.org|agency=AFP|date=November 2009|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ নিৰ্দেশনাত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে হাতী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেপচাৰ বেল্ট বা অন্যান্য ক্ৰৰ তথা অমানৱীয় পদ্ধতি'ৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰে। ন্যায়ালয়ে উল্লেখ কৰে যে ৰাজ্য চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ ২০১৬ চনৰ পূৰ্বৰ নিৰ্দেশনাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাত একেৰাহে ব্যৰ্থ হৈছে।<ref name="SCC2024b"/> ২০২১ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত 'অম্বলপ্পুঝা বিজয়কৃষ্ণন' নামৰ হাতীটোৰ মৃত্যুৱে কেৰালাত এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। হাতীপ্ৰেমীসকলে দেৱস্বম ব’ৰ্ড আৰু ইয়াৰ মাহুতক হাতীটোক হত্যা কৰাৰ বাবে অভিযুক্ত কৰে। তেওঁলোকৰ মতে মৃত্যুৰ কেইবামাহো পূৰ্বৰে পৰা মাহুতসকলে হাতীটোক অত্যাচাৰ কৰিছিল। গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ পিছতো ব’ৰ্ডে তাক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰাত ব্যৱহাৰ কৰি আছিল।<ref>{{Cite web|title=Tusker Ambalappuzha Vijayakrishnan dies, activists allege ill-treatment - The New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Apr/09/tusker-ambalappuzha-vijayakrishnan-diesactivists-allege-ill-treatment-2287638.html|access-date=2021-04-26|website=www.newindianexpress.com|date=10 April 2021 }}</ref> == হাতীৰ অলংকৰণ == [[কেৰালা]]ৰ ত্ৰিশূৰ জিলাৰ এটা বিখ্যাত পৰিয়াল 'ভেংকিতদ্ৰি' পৰিয়ালে বিগত তিনিটা প্ৰজন্ম ধৰি হাতীৰ অলংকাৰ তৈয়াৰ কৰি আহিছে। তেওঁলোকে বিশেষভাৱে হিন্দু ধৰ্মীয় মন্দিৰকেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]]ৰ বাবে এই অলংকাৰসমূহ সাজে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Elephants- Kerala Tourism - Kerala Travelers Guide |url=https://www.keralatourism.info/infobin/elephant.html#:~:text=It%20is%20called%20Sukha%20Chikilsa%20in%20the%20Malayalam%20language.&text=One%20of%20the%20famous%20families,alavattom,%20venchamaram,%20necklaces%20etc. |access-date=2025-04-07 |website=www.keralatourism.info}}</ref> তেওঁলোকে সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ (নেত্তিপাত্তম), ৰেচমী ছত্ৰ, ''আলাৱট্টম'' (ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী), ''ভেঞ্চামৰম'' (বগা চামৰ) আৰু ডিঙিৰ হাৰ আদি প্ৰস্তুত কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে বিভিন্ন মন্দিৰৰ উৎসৱৰ বাবে প্ৰায় ১৫০ টা হাতীক অলংকাৰেৰে সজাই তোলে।<ref name=":0" /> [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] আৰু নেনমাৰা ৱাল্লাংগী ভেলা হৈছে কেৰালাৰ এনে কিছুমান বিখ্যাত উৎসৱ য’ত শোভাযাত্ৰাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি সুসজ্জিত হাতী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> == কেৰালাত হাতী সংৰক্ষণ == [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] জিলাৰ কোট্টুৰ হাতী অভয়াৰণ্য আৰু পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ ভাৰতৰ প্ৰথম আৰু বিশ্বৰ বৃহত্তম হাতী পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ। হাতীসমূহৰ সুৰক্ষা আৰু পুনৰ্সংস্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ইয়াক মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-07-08|title=India's first elephant rehabilitation centre in the works at Kerala's Kottoor|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-elephant-rehabilitation-centre-in-the-works-at-kerala-s-kottoor/story-UWNLcgES2hUucexj31999I.html|access-date=2021-02-20|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য হাতী প্ৰতিপালন কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোদনদ অভয়াৰণ্য প্ৰাণী আশ্ৰয় আৰু হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আৰু কোন্নী হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ অন্যতম। == কেৰালাত হাতীৰ জৰীপ == ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এক নিৰ্দেশৰ মৰ্মে কেৰালা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে ২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সমগ্ৰ কেৰালা ৰাজ্যজুৰি হাতীৰ এক লোকপিয়ল চলাইছিল। এই জৰীপত প্ৰায় ৫,৭০৬ টা হাতী পোৱা গৈছিল।<ref name="hindu1" /> ইয়াৰে [[ত্ৰিশূৰ]] জিলাত আটাইতকৈ বেছি হাতী (১৪৫ টা) থকাৰ বিপৰীতে কান্নুৰ জিলাত আটাইতকৈ কম হাতী (৩ টা) পোৱা গৈছিল। কাছাৰগোড জিলাত এটাও হাতী পোৱা নগ’ল। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Temple elephants in Kerala|কেৰালাৰ মন্দিৰৰ হাতী}} *[http://www.namboothiri.com/articles/hasthyaayurvedam.htm হস্তীআয়ুৰ্বেদম (হাতী আৰু ইয়াৰ চিকিৎসাৰ বিশ্বকোষ)] মূল কিতাপখন [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ভাষাত ৰচিত। কিন্তু বৈদ্যমাধম চেৰীয়া নাৰায়ণন নাম্বুডিৰিয়ে এই 'পালকাপ্যম' (''হস্তীআয়ুৰ্বেদ'') গ্ৰন্থখন সংস্কৃতৰ পৰা মালয়ালম ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছে। *[https://web.archive.org/web/20070930040600/http://www.elephantcare.org.in/ হাতী সুৰক্ষাৰ বাবে হাতীপ্ৰেমীসকলৰ সংস্থা] *[https://web.archive.org/web/20081120042850/http://www.elephantcare.org/mancont.htm মাউতৰ হাতপুথি] *[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/520-captive-elephants-in-kerala-reveals-census/article25626580.ece কেৰালাত প্ৰায় ৫২০ টা আৱদ্ধ বা পোহনীয়া হাতী] k9kh3eolhdnvzuaew7eq0rwnnipy0lx 622675 622674 2026-08-02T08:22:14Z AjayDas 12623 added [[Category:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 622675 wikitext text/x-wiki [[File:Wild elephants, Munnar.jpg|350px|thumb|মুন্নাৰত বনৰীয়া হাতী]] [[কেৰালা]]ৰ থলুৱা হাতীবোৰ হৈছে [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'')। ই [[এছিয়ান হাতী]]ৰ তিনিটা স্বীকৃত [[উপপ্ৰজাতি]]ৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৮৬ চনৰ পৰা এছিয়ান হাতীক [[আইইউচিএন]] (IUCN)ৰ দ্বাৰা [[বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। বিগত তিনিটা প্ৰজন্মত বিশ্বজুৰি এই হাতীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫০% হ্ৰাস পাইছে। বৰ্তমান বনাঞ্চলত এই হাতীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২৫,৬০০ ৰ পৰা ৩২,৭৫০ টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশ্বজুৰি মানুহৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বাসস্থানৰ খণ্ডীকৰণ, অৱক্ষয় আৰু ধংস, মানুহ-হাতীৰ সংঘাত আৰু চোৰাং চিকাৰ আদি ইয়াৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি হৈ পৰিছে।<ref name=iucn>{{cite iucn |author=Williams, C. |author2=Tiwari, S.K. |author3=Goswami, V.R. |author4=de Silva, S. |author5=Kumar, A. |author6=Baskaran, N. |author7=Yoganand, K. |author8=Menon, V. |year=2020 |title=''Elephas maximus'' |volume=2020 |article-number=e.T7140A45818198 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T7140A45818198.en |access-date=20 September 2024}}</ref> কেৰালাত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। ২০২৪ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াত ১,৮০০ তাতকৈ কিছু কম হাতী থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Viswanathan |first=Manoj |date=2025-08-13 |title=Diseases, fights take a toll on wild jumbos in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/13/diseases-fights-take-a-toll-on-wild-jumbos-in-kerala |access-date=2025-09-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ লোকপিয়ল অনুসৰি (য’ত সম্পূৰ্ণ পৃথক গণনা পদ্ধতি ব্যৱহৃত হৈছিল), ১৯৯৩ চনত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা আছিল ৪,২৮৬ টা আৰু ২০১৭ চনত এই সংখ্যা আছিল ৫,৭০৬ টা।<ref>{{Cite web |last=One |first=Media |date=2020-06-07 |title=ആനകളുടെ എണ്ണം കേരളത്തില്‍ വര്‍ധിക്കുന്നുവെന്ന് ആന സെന്‍സസ് |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2020/06/07/the-number-of-elephants-in-kerala-is-increasing-says-the-elephant-census |access-date=2025-09-27 |website=www.mediaoneonline.com |language=ml}}</ref> কোনটো পদ্ধতিয়ে আটাইতকৈ সঠিক তথ্য দিয়ে, সেই লৈ কিছু মতভেদ আছে। চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহলৈ হাতীৰ প্ৰব্ৰজনৰ আৰ্হিয়েও বনৰীয়া হাতীৰ গণনাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বনৰীয়া হাতীৰ এক বুজন জনসংখ্যাৰ সমান্তৰালভাৱে, ২০২৫ চনত কেৰালাত প্ৰায় ৪০০ টা পোহনীয়া বা আৱদ্ধ হাতী আছে, যি সংখ্যা ২০১৮ চনত ৫০০ তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-10 |title=Kerala's captive elephant population dips to 389 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/keralas-captive-elephant-population-dips-to-389/article69313712.ece |access-date=2025-09-27 |work=The Hindu |language= |issn=0971-751X}}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ পোহনীয়া হাতীৰ মালিক হ’ল বিভিন্ন মন্দিৰ বা ব্যক্তিগত ব্যক্তি। কিছুসংখ্যক হাতী চৰকাৰী বন বিভাগৰ অধীনতো আছে। ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হাতীবোৰ সাধাৰণতে উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান হাতীক কাঠ কটা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা পোহনীয়া জন্তু আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰখা হয়।<ref>{{cite web |last=Kumar |first=Dileep V |date=16 December 2024 |title=Majesty or misery? Tracing the history of parading elephants in Kerala's festivals {{pipe}} The relationship between elephants and humans spans centuries, with these majestic creatures playing diverse roles — from aiding in wars and hauling timber and stones to serving as symbols of status and spirituality. |url=https://thesouthfirst.com/kerala/majesty-or-misery-tracing-the-history-of-parading-elephants-in-keralas-festivals/ |website=The South First |access-date=21 May 2025}}</ref> অঞ্চলটোৰ প্ৰাণী সুৰক্ষা কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰিছে যে কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান পোহনীয়া হাতীক প্ৰায়েই ক্ৰৰুতাৰ বলি কৰা হয় বা অতি নিম্নমানৰ পৰিৱেশত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=2018-04-21 |title=The hidden horrors inflicted on India's captive elephants – chained, beaten and tortured |url=https://www.the-independent.com/news/long_reads/indian-temple-captive-elephants-kerala-chained-beaten-whipped-died-modi-a8313696.html |access-date=2025-09-27 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Government Orders Kerala To Report On Action Taken Against Cruelty To Elephants During Thrissur Pooram |url=https://www.petaindia.com/features/cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram/ |access-date=2025-09-27 |website=PETA India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hari |first=Krishnanunni |date=2022-05-23 |title=Talking Kerala's elephants into slavery |url=https://www.abc.net.au/religion/enslavement-of-kerala-temple-elephants/13894550 |access-date=2025-09-27 |website=ABC Religion & Ethics |language=en-AU}}</ref> কেৰালাত হাতীক প্ৰায়েই "সহ্যাদ্ৰিৰ পুত্ৰ" (ব্যলোপালী শ্ৰীধৰ মেননৰ "সহ্যন্তে মকন" কবিতাৰ দৰে) বুলি অভিহিত কৰা হয়। ৰাজ্যিক প্ৰাণী হিচাপে, হাতীৰ প্ৰতিচ্ছবি [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ চৰকাৰী প্ৰতীকচিহ্ন বা ছীলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই প্ৰতীকটো পুৰণি [[ট্ৰাভাংকোৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ ৰাজকীয় প্ৰতীকৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>অধিক জানিবলৈ চাওক: George Menachery, "The Elephant and the Christians", SARAS, Ollur, 2014 য’ত পুৰণি চেৰা, কোচিন, ট্ৰাভাংকোৰ, তিৰুকোচিন আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ হাতীৰ প্ৰতীকচিহ্নসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।</ref><ref>{{cite web|title=''Aanayum Nazraniyum'' The Elephant in Kerala Churches|url=http://www.indianchristianity.com/html/Pazhama-1-mailFINAL%20Oct14.pdf}}</ref> কিছুমান মানুহে বিশ্বাস কৰে যে বনাঞ্চলৰ পৰা ধৰি আনি পোহ মনাই লোৱা এটা হাতীক আন বনৰীয়া হাতীবোৰে কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে, অৱশ্যে এই দাবীক একাংশ বন্যপ্ৰাণী কৰ্মীয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। == উৎসৱ-পাৰ্বনত হাতী == [[File:ThrissurPooram-Kuda.jpg|thumb|right|[[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] উৎসৱৰ সময়ত হাতীৰ প্ৰদৰ্শন।]] কেৰালাৰ বহুতো প্ৰধান মন্দিৰৰ নিজা হাতী আছে, যাৰ ভিতৰত বেছিভাগেই ভক্তসকলে দান কৰা। বিখ্যাত [[গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ]]ৰ ধৰ্মীয় উপাসনাৰ হাতী এক অপৰিহাৰ্য অংগ। এই মন্দিৰৰ ৬০ তাতকৈও অধিক হাতী আছে। গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[পুন্নথুৰ কোট্টা]]ত মন্দিৰৰ হাতীসমূহক ৰখা হয়। [[গুৰুভায়ুৰ কেশৱন|গুৰুভায়ুৰ কেশৱন]] নামৰ এটা বিখ্যাত হাতী এই মন্দিৰৰে আছিল। হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ বাৰ্ষিক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা আৰু ধৰ্মীয় [[প্ৰদক্ষিণ]]ৰ সময়ত হাতীৰ পিঠিত দেৱ-দেৱীৰ বিগ্ৰহ বহন কৰা হয়। এই [[মন্দিৰৰ হাতী]]সমূহক সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ ("[[নেত্তিপাত্তম]]"), [[ঘণ্টা]] আৰু মণি-হাৰেৰে সজোৱা হয়। হাতীৰ পিঠিত উঠা লোকসকলে জিলিকি থকা ৰেচমী ছত্ৰ ("মুত্তুকুডা") ওখকৈ ধৰি থাকে আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ তাল অনুসৰি বগা চামৰ ("ভেঞ্চামৰম") আৰু ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী ("আলাৱট্টম") জোকাৰি থাকে।<ref>[https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&dq=Elephants+Kerala&pg=PA305 ''South India'']. Rough Guides, 2003; {{ISBN|1-84353-103-8}}. p. 305</ref> [[কূডলমাণিক্যম মন্দিৰ]]ত দৈনিক ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা আৰু [[পঞ্চাৰী মেলম]] বাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ১৭ টা হাতী নিয়োজিত কৰা হয়। পট্টাম্বী নেৰ্চা হৈছে [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ পট্টাম্বী মছজিদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ইয়াত সুসজ্জিত হাতীসমূহে বিভিন্ন দৃশ্য-প্ৰদৰ্শনী (টেবলো) আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ যেনে— [[পঞ্চবাদ্যম]] আৰু থায়াম্বাকাৰ সৈতে শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Pattambi Nercha {{!}} Pattambi Mosque {{!}} Festivals of Palakkad |url=https://www.dtpcpalakkad.com/festival-event/pattambinercha |website=DTPC palakkad |access-date=18 February 2026 |date=5 March 2023}}</ref> [[File:Elephant and Mahout.JPG|right|thumb|মাউত আৰু তেওঁৰ হাতী, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিশূৰ]], [[কেৰালা]]]] [[File:Closeupof a Domesticated Asian Elephants in Kerala India DSC 5355.jpg|thumb|কেৰালাৰ এটা পোহনীয়া এছিয়ান হাতীৰ ক্ল’জ-আপ দৃশ্য, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিশূৰ]], [[কেৰালা]]]] == কেৰালাৰ ইতিহাস আৰু কিংবদন্তিত হাতী == [[File:Thrippunithura-Elephant1 crop.jpg|thumb|right|''[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]''ৰ উৎসৱৰ সময়ত সুসজ্জিত হাতী।]] কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিসমূহত বহুতো হাতীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[কোট্টৰাথিল শংকুন্নী]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত 'আইতিহ্যমালা' (''"ঐতিহাসিক উপাখ্যানৰ মালা"'') আঠটা খণ্ডত লিখা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিটো খণ্ডৰে শেষত একোটা বিখ্যাত হাতীৰ কাহিনী বা কিংবদন্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Vaikom Thiruneelakantan |url=http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html | archive-date=27 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110527081053/http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html}}</ref> == হাতীৰ যত্ন আৰু প্ৰতিপালন == প্ৰতিটো হাতীৰে তিনিজনকৈ মাউত থাকে, যাক [[মালয়ালম ভাষা]]ত ''পাপ্পান'' (paappan) বুলি কোৱা হয়। মাহুতসকলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰ্তব্য হ’ল সৰু পাথৰ আৰু [[নাৰিকল]]ৰ বাকলিৰে হাতীটোক ভালদৰে গা ধুৱাই দিয়া আৰু মালিচ কৰা। [[বৰ্ষা ঋতু]]ত হাতীসমূহক [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] [[পুনৰ্যৌৱন প্ৰাপ্তি|পুনৰুজ্জীৱন]] চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়, য’ত বিভিন্ন বনৌষধিৰ ক্বাথ বা মিশ্ৰণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত '[[মাতৃভূমি (বাতৰিকাকত)|মাতৃভূমি]]' কাকতত ইন্দ্ৰজিৎ নামৰ এটা পোহনীয়া হাতীক বনাঞ্চললৈ মুকলি কৰি দিয়াৰ এক ঘটনা প্ৰকাশ পাইছিল। পোহনীয়া হাতী এটাই বনাঞ্চলত সন্মুখীন হ’ব পৰা সমস্যাসমূহ দূৰ কৰিবলৈ কেৰালা চৰকাৰৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে বিশেষ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল, যাতে হাতীটোৱে বন্য পৰিৱেশৰ লগত সহজে খাপ খাই পৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 |title=Mathrubhumi Weekend, Sun, 23 Nov 14 |access-date=24 November 2014 |archive-date=19 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819011224/https://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 }}</ref> ১৫ বছৰীয়া এই হাতীটোৱে আৰু ৫০ বছৰ পৰ্যন্ত জীয়াই থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ দৰে এখন ৰাজ্যত হাতীৰ বাণিজ্যিক বা বজাৰ মূল্য বহুত বেছি।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/elephant-renting-is-now-jumbo-business/article4949312.ece|title=Latest news}}</ref> == হাতীৰ প্ৰতি ক্ৰুৰতাৰ অভিযোগ == কেৰালাত বিভিন্ন ব্যক্তি আৰু মন্দিৰৰ মালিকানাত প্ৰায় ৭০০ টা হাতী আছে। এই হাতীবোৰক ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ আৰু শোভাযাত্ৰাৰ বাবে ভাড়ালৈ দিয়া হয়। এই উৎসৱসমূহৰ পৰা এটা হাতীয়ে নিজৰ মৰ্যাদা অনুসৰি দিনে ৫,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰিব পাৰে।<ref name=bbc1>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm|title=India's overworked elephants|date=4 March 2010|publisher=BBC|access-date=22 December 2019}}</ref> ধৰ্ম আৰু পৰ্যটন প্ৰসাৰৰ নামত এই জীৱজন্তুবোৰে দীঘলীয়া আৰু কোলাহলপূৰ্ণ শোভাযাত্ৰা, তীব্ৰ ফটকাৰ শব্দ আৰু জুইৰ কাষত থিয় হৈ থকাৰ দৰে কষ্ট সহ্য কৰিবলগীয়া হয়। সিহঁতক খোলা আৰু পুৰণি গাড়ীত বহু দূৰলৈ লৈ যোৱা হয়। প্ৰখৰ ৰ’দত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি পকী ৰাস্তাত খোজ কঢ়োৱা হয়। এই সময়ত সিহঁতক প্ৰয়োজনীয় খাদ্য, পানী আৰু টোপনিৰ পৰাও বঞ্চিত কৰা হয়।<ref name=bbc1/><ref name=hindu1>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece|title=Cruelty against elephants|work=The Hindu|access-date=2012-08-11|archive-date=19 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419094941/http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece}}</ref> জীৱবিজ্ঞানী ভি. শ্ৰীধৰে মন্দিৰ পৰিচালনা সমিতিসমূহৰ বিৰুদ্ধে লোভৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। তেওঁৰ মতে মন্দিৰ সমিতিবোৰে এনে কামৰ বাবে অনুপযুক্ত আৰু আক্ৰমণাত্মক হাতীবোৰকো জোৰকৈ ব্যৱহাৰ কৰে। আনকি সিহঁতৰ আগ ঠেঙত জোংগা কাঁট থকা শিকলিও বান্ধি দিয়া হয়। তেওঁ আৰু দাবী কৰে যে কামৰ বোজা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ২০ ৰ পৰা ৪০ বছৰ বয়সৰ ডেকা হাতীবোৰৰ অকাল মৃত্যু ঘটিছে।<ref>{{cite web|url=https://matangalila.wordpress.com/2015/02/06/the-sinking-ark/|title=The sinking ark, where the survivors are trying to loot as much revenue from the ark, before it is completely sunk|date=6 February 2015}}</ref> তেওঁ সন্দেহ কৰে যে অন্ত্ৰৰ অন্তৰায় (intestinal obstruction) আৰু অন্যান্য পাচন ক্ৰিয়াৰ সমস্যাৰ বাবে হাতীৰ মৃত্যুৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। ই হাতীৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক মানসিক চাপ বৃদ্ধি পোৱাৰ দিশটোক সূচায়।<ref>{{cite web|url=http://www.downtoearth.org.in/blog/before-the-last-trumpet-40743|title=Before the last trumpet|date=30 March 2013 }}</ref> গুৰুভায়ুৰত হাতীৰ ওপৰত হোৱা ক্ৰুৰতাৰ তদন্ত কৰা তিনিখন চৰকাৰী সমিতিয়ে প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিছে। এই প্ৰতিবেদনসমূহত মন্দিৰৰ হাতীৰ ওপৰত কৰা ক্ৰুৰতাৰ সবিশেষ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰাণী কল্যাণ আইনৰ উলংঘন।<ref name=hindu2015oct>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/rukmini-sekhar-on-the-plight-of-temple-elephants/article7796436.ece|title=Gods in Shackles|newspaper=The Hindu|date=24 October 2015|quote=(The investigations) ... reveal a violation of several laws and guidelines such as The Prevention of Cruelty to Animals Act...|last1=Sekhar|first1=Rukmini}}</ref> হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেট্টী আজিক্কল' (''[[Ketti Azhikkal|ketti azhikkal]]'') নামৰ এক অনুশাসনমূলক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "শিকলিৰে বন্ধা আৰু মুকলি কৰা"। এই পদ্ধতিত হাতীৰ চাৰিওটা ঠেং গছ বা খুঁটাত বান্ধি থোৱা হয় আৰু তাক লাঠী, বেত তথা হাকোটাৰে কোবোৱা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে মতলীয়া হৈ উঠা (musth) মতা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বা নতুন মাহুতৰ বশ কৰিবলৈ এইদৰে প্ৰহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত পোৱা আঘাতৰ বাবে কেইবাটাও হাতীৰ মৃত্যু হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name="Hari2022b">{{cite news|last=Hari|first=Krishnanunni|title=Activists documenting elephant torture in Kerala face intimidation and assault|url=https://www.thenewsminute.com/article/activists-documenting-elephant-torture-kerala-face-intimidation-and-assault-170419|work=The News Minute|date=29 November 2022|access-date=28 July 2026}}</ref><ref name="Jyothisha2017b">{{cite news|last=Jyothisha|first=V. J.|title=Captive elephants and the Rs 200 crore economy around them|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2017/09/16/captive-elephant-200-crore-economy.html|work=Onmanorama|date=17 September 2017|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আৱদ্ধ হাতীৰ অৱস্থা সম্পৰ্কে লোৱা এক জনস্বাৰ্থ জড়িত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি [[কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়]]ই হাতীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ব্যাপক নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে। ন্যায়ালয়ে কেৰালাৰ আৱদ্ধ হাতীৰ জীৱনটোক এক "চিৰস্থায়ী ট্ৰেব্লিংকা" (Eternal Treblinka - এক যন্ত্ৰণাদায়ক বন্দীত্ব) বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref name="SCC2024b">{{cite news|title=Kerala High Court issues extensive directions for the protection of captive elephants|url=https://www.scconline.com/blog/post/2024/11/25/kerala-hc-issues-extensive-directions-for-protection-of-captive-elephants/|work=SCC Times|date=25 November 2024|access-date=28 July 2026}}</ref> উৎসৱৰ সময়ত হাতী বলিয়া হৈ দৌৰি ফুৰাটো এক নিয়মীয়া বিপদ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত কেইবাগৰাকীও দৰ্শক আৰু মাহুতৰ মৃত্যু হৈছে। যেনে— ২০১৮ চনৰ এটা ঘটনাত ১৫ জন লোক আহত হৈছিল। একেদৰে [[কোঝিকোড জিলা]]ৰ [[কোয়ীলেণ্ডী]]ৰ এটা মন্দিৰৰ উৎসৱত হাতীৰ আক্ৰমণত তিনিজন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ৩০ জন লোক আহত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=24 Injured and One Dead After Elephant 'Attack' at Festival in India|url=https://www.peta.org/news/fatal-elephant-attack-kerala-india/|work=PETA|access-date=28 July 2026}}</ref> উগ্ৰ হৈ পৰা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ মাহুতসকলে ৰিম’ট কণ্ট্ৰ’ল যুক্ত 'কেপচাৰ বেল্ট' ব্যৱহাৰ কৰে। ২০০৯ চনত নিৰ্মিত এই যন্ত্ৰটোক ট্ৰেংকুলাইজাৰ বা টোপনি যোৱা বেজীৰ এক মানৱীয় বিকল্প বুলি কোৱা হৈছিল। কাৰণ টোপনি যোৱা বেজী বেছিকৈ পৰিলে হাতীৰ মৃত্যুৰ আশংকা থাকে। এই কেপচাৰ বেল্টৰ জৰিয়তে হাতীৰ ভৰিত থকা ফাইবাৰগ্লাছ ইউনিটৰ পৰা এটা নাইলনৰ ফিটা মুকলি কৰি তাৰ পিছফালৰ ঠেং দুটা একেলগে বান্ধি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Indian engineer invents device to stop rampaging elephants|url=https://phys.org/news/2009-11-indian-device-rampaging-elephants.html|website=Phys.org|agency=AFP|date=November 2009|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ নিৰ্দেশনাত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে হাতী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেপচাৰ বেল্ট বা অন্যান্য ক্ৰৰ তথা অমানৱীয় পদ্ধতি'ৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰে। ন্যায়ালয়ে উল্লেখ কৰে যে ৰাজ্য চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ ২০১৬ চনৰ পূৰ্বৰ নিৰ্দেশনাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাত একেৰাহে ব্যৰ্থ হৈছে।<ref name="SCC2024b"/> ২০২১ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত 'অম্বলপ্পুঝা বিজয়কৃষ্ণন' নামৰ হাতীটোৰ মৃত্যুৱে কেৰালাত এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। হাতীপ্ৰেমীসকলে দেৱস্বম ব’ৰ্ড আৰু ইয়াৰ মাহুতক হাতীটোক হত্যা কৰাৰ বাবে অভিযুক্ত কৰে। তেওঁলোকৰ মতে মৃত্যুৰ কেইবামাহো পূৰ্বৰে পৰা মাহুতসকলে হাতীটোক অত্যাচাৰ কৰিছিল। গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ পিছতো ব’ৰ্ডে তাক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰাত ব্যৱহাৰ কৰি আছিল।<ref>{{Cite web|title=Tusker Ambalappuzha Vijayakrishnan dies, activists allege ill-treatment - The New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Apr/09/tusker-ambalappuzha-vijayakrishnan-diesactivists-allege-ill-treatment-2287638.html|access-date=2021-04-26|website=www.newindianexpress.com|date=10 April 2021 }}</ref> == হাতীৰ অলংকৰণ == [[কেৰালা]]ৰ ত্ৰিশূৰ জিলাৰ এটা বিখ্যাত পৰিয়াল 'ভেংকিতদ্ৰি' পৰিয়ালে বিগত তিনিটা প্ৰজন্ম ধৰি হাতীৰ অলংকাৰ তৈয়াৰ কৰি আহিছে। তেওঁলোকে বিশেষভাৱে হিন্দু ধৰ্মীয় মন্দিৰকেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]]ৰ বাবে এই অলংকাৰসমূহ সাজে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Elephants- Kerala Tourism - Kerala Travelers Guide |url=https://www.keralatourism.info/infobin/elephant.html#:~:text=It%20is%20called%20Sukha%20Chikilsa%20in%20the%20Malayalam%20language.&text=One%20of%20the%20famous%20families,alavattom,%20venchamaram,%20necklaces%20etc. |access-date=2025-04-07 |website=www.keralatourism.info}}</ref> তেওঁলোকে সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ (নেত্তিপাত্তম), ৰেচমী ছত্ৰ, ''আলাৱট্টম'' (ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী), ''ভেঞ্চামৰম'' (বগা চামৰ) আৰু ডিঙিৰ হাৰ আদি প্ৰস্তুত কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে বিভিন্ন মন্দিৰৰ উৎসৱৰ বাবে প্ৰায় ১৫০ টা হাতীক অলংকাৰেৰে সজাই তোলে।<ref name=":0" /> [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] আৰু নেনমাৰা ৱাল্লাংগী ভেলা হৈছে কেৰালাৰ এনে কিছুমান বিখ্যাত উৎসৱ য’ত শোভাযাত্ৰাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি সুসজ্জিত হাতী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> == কেৰালাত হাতী সংৰক্ষণ == [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] জিলাৰ কোট্টুৰ হাতী অভয়াৰণ্য আৰু পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ ভাৰতৰ প্ৰথম আৰু বিশ্বৰ বৃহত্তম হাতী পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ। হাতীসমূহৰ সুৰক্ষা আৰু পুনৰ্সংস্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ইয়াক মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-07-08|title=India's first elephant rehabilitation centre in the works at Kerala's Kottoor|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-elephant-rehabilitation-centre-in-the-works-at-kerala-s-kottoor/story-UWNLcgES2hUucexj31999I.html|access-date=2021-02-20|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য হাতী প্ৰতিপালন কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোদনদ অভয়াৰণ্য প্ৰাণী আশ্ৰয় আৰু হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আৰু কোন্নী হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ অন্যতম। == কেৰালাত হাতীৰ জৰীপ == ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এক নিৰ্দেশৰ মৰ্মে কেৰালা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে ২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সমগ্ৰ কেৰালা ৰাজ্যজুৰি হাতীৰ এক লোকপিয়ল চলাইছিল। এই জৰীপত প্ৰায় ৫,৭০৬ টা হাতী পোৱা গৈছিল।<ref name="hindu1" /> ইয়াৰে [[ত্ৰিশূৰ]] জিলাত আটাইতকৈ বেছি হাতী (১৪৫ টা) থকাৰ বিপৰীতে কান্নুৰ জিলাত আটাইতকৈ কম হাতী (৩ টা) পোৱা গৈছিল। কাছাৰগোড জিলাত এটাও হাতী পোৱা নগ’ল। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Temple elephants in Kerala|কেৰালাৰ মন্দিৰৰ হাতী}} *[http://www.namboothiri.com/articles/hasthyaayurvedam.htm হস্তীআয়ুৰ্বেদম (হাতী আৰু ইয়াৰ চিকিৎসাৰ বিশ্বকোষ)] মূল কিতাপখন [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ভাষাত ৰচিত। কিন্তু বৈদ্যমাধম চেৰীয়া নাৰায়ণন নাম্বুডিৰিয়ে এই 'পালকাপ্যম' (''হস্তীআয়ুৰ্বেদ'') গ্ৰন্থখন সংস্কৃতৰ পৰা মালয়ালম ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছে। *[https://web.archive.org/web/20070930040600/http://www.elephantcare.org.in/ হাতী সুৰক্ষাৰ বাবে হাতীপ্ৰেমীসকলৰ সংস্থা] *[https://web.archive.org/web/20081120042850/http://www.elephantcare.org/mancont.htm মাউতৰ হাতপুথি] *[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/520-captive-elephants-in-kerala-reveals-census/article25626580.ece কেৰালাত প্ৰায় ৫২০ টা আৱদ্ধ বা পোহনীয়া হাতী] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] 15awypjm2fm2202kenamoko8q8hzf9a 622679 622675 2026-08-02T08:24:13Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 622679 wikitext text/x-wiki [[File:Wild elephants, Munnar.jpg|350px|thumb|মুন্নাৰত বনৰীয়া হাতী]] [[কেৰালা]]ৰ থলুৱা হাতীবোৰ হৈছে [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'')। ই [[এছিয়ান হাতী]]ৰ তিনিটা স্বীকৃত [[উপপ্ৰজাতি]]ৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৮৬ চনৰপৰা এছিয়ান হাতীক [[আইইউচিএন]] (IUCN)ৰদ্বাৰা [[বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। বিগত তিনিটা প্ৰজন্মত বিশ্বজুৰি এই হাতীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫০% হ্ৰাস পাইছে। বৰ্তমান বনাঞ্চলত এই হাতীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২৫,৬০০ ৰপৰা ৩২,৭৫০টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশ্বজুৰি মানুহৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বাসস্থানৰ খণ্ডীকৰণ, অৱক্ষয় আৰু ধ্বংস, মানুহ-হাতীৰ সংঘাত আৰু চোৰাং চিকাৰ আদি ইয়াৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি হৈ পৰিছে।<ref name=iucn>{{cite iucn |author=Williams, C. |author2=Tiwari, S.K. |author3=Goswami, V.R. |author4=de Silva, S. |author5=Kumar, A. |author6=Baskaran, N. |author7=Yoganand, K. |author8=Menon, V. |year=2020 |title=''Elephas maximus'' |volume=2020 |article-number=e.T7140A45818198 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T7140A45818198.en |access-date=20 September 2024}}</ref> কেৰালাত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। ২০২৪ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াত ১,৮০০ তাতকৈ কিছু কম হাতী থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Viswanathan |first=Manoj |date=2025-08-13 |title=Diseases, fights take a toll on wild jumbos in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/13/diseases-fights-take-a-toll-on-wild-jumbos-in-kerala |access-date=2025-09-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ লোকপিয়ল অনুসৰি (য’ত সম্পূৰ্ণ পৃথক গণনা পদ্ধতি ব্যৱহৃত হৈছিল), ১৯৯৩ চনত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা আছিল ৪,২৮৬টা আৰু ২০১৭ চনত এই সংখ্যা আছিল ৫,৭০৬ টা।<ref>{{Cite web |last=One |first=Media |date=2020-06-07 |title=ആനകളുടെ എണ്ണം കേരളത്തില്‍ വര്‍ധിക്കുന്നുവെന്ന് ആന സെന്‍സസ് |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2020/06/07/the-number-of-elephants-in-kerala-is-increasing-says-the-elephant-census |access-date=2025-09-27 |website=www.mediaoneonline.com |language=ml}}</ref> কোনটো পদ্ধতিয়ে আটাইতকৈ সঠিক তথ্য দিয়ে, সেই লৈ কিছু মতভেদ আছে। চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহলৈ হাতীৰ প্ৰব্ৰজনৰ আৰ্হিয়েও বনৰীয়া হাতীৰ গণনাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বনৰীয়া হাতীৰ এক বুজন জনসংখ্যাৰ সমান্তৰালভাৱে, ২০২৫ চনত কেৰালাত প্ৰায় ৪০০টা পোহনীয়া বা আবদ্ধ হাতী আছে, যি সংখ্যা ২০১৮ চনত ৫০০ তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-10 |title=Kerala's captive elephant population dips to 389 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/keralas-captive-elephant-population-dips-to-389/article69313712.ece |access-date=2025-09-27 |work=The Hindu |language= |issn=0971-751X}}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ পোহনীয়া হাতীৰ মালিক হ’ল বিভিন্ন মন্দিৰ বা ব্যক্তিগত ব্যক্তি। কিছুসংখ্যক হাতী চৰকাৰী বন বিভাগৰ অধীনতো আছে। ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হাতীবোৰ সাধাৰণতে উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান হাতীক কাঠ কটা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা পোহনীয়া জন্তু আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰখা হয়।<ref>{{cite web |last=Kumar |first=Dileep V |date=16 December 2024 |title=Majesty or misery? Tracing the history of parading elephants in Kerala's festivals {{pipe}} The relationship between elephants and humans spans centuries, with these majestic creatures playing diverse roles — from aiding in wars and hauling timber and stones to serving as symbols of status and spirituality. |url=https://thesouthfirst.com/kerala/majesty-or-misery-tracing-the-history-of-parading-elephants-in-keralas-festivals/ |website=The South First |access-date=21 May 2025}}</ref> অঞ্চলটোৰ প্ৰাণী সুৰক্ষা কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰিছে যে কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান পোহনীয়া হাতীক প্ৰায়েই ক্ৰৰুতাৰ বলি কৰা হয় বা অতি নিম্নমানৰ পৰিৱেশত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=2018-04-21 |title=The hidden horrors inflicted on India's captive elephants – chained, beaten and tortured |url=https://www.the-independent.com/news/long_reads/indian-temple-captive-elephants-kerala-chained-beaten-whipped-died-modi-a8313696.html |access-date=2025-09-27 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Government Orders Kerala To Report On Action Taken Against Cruelty To Elephants During Thrissur Pooram |url=https://www.petaindia.com/features/cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram/ |access-date=2025-09-27 |website=PETA India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hari |first=Krishnanunni |date=2022-05-23 |title=Talking Kerala's elephants into slavery |url=https://www.abc.net.au/religion/enslavement-of-kerala-temple-elephants/13894550 |access-date=2025-09-27 |website=ABC Religion & Ethics |language=en-AU}}</ref> কেৰালাত হাতীক প্ৰায়েই "সহ্যাদ্ৰিৰ পুত্ৰ" (ব্যলোপালী শ্ৰীধৰ মেননৰ "সহ্যন্তে মকন" কবিতাৰ দৰে) বুলি অভিহিত কৰা হয়। ৰাজ্যিক প্ৰাণী হিচাপে, হাতীৰ প্ৰতিচ্ছবি [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ চৰকাৰী প্ৰতীকচিহ্ন বা ছীলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই প্ৰতীকটো পুৰণি [[ট্ৰাভাংকোৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ ৰাজকীয় প্ৰতীকৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>অধিক জানিবলৈ চাওক: George Menachery, "The Elephant and the Christians", SARAS, Ollur, 2014 য’ত পুৰণি চেৰা, কোচিন, ট্ৰাভাংকোৰ, তিৰুকোচিন আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ হাতীৰ প্ৰতীকচিহ্নসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।</ref><ref>{{cite web|title=''Aanayum Nazraniyum'' The Elephant in Kerala Churches|url=http://www.indianchristianity.com/html/Pazhama-1-mailFINAL%20Oct14.pdf}}</ref> কিছুমান মানুহে বিশ্বাস কৰে যে বনাঞ্চলৰপৰা ধৰি আনি পোহ মনাই লোৱা এটা হাতীক আন বনৰীয়া হাতীবোৰে কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে, অৱশ্যে এই দাবীক একাংশ বন্যপ্ৰাণী কৰ্মীয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। == উৎসৱ-পাৰ্বণত হাতী == [[File:ThrissurPooram-Kuda.jpg|thumb|right|[[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিছূৰ পূৰম]] উৎসৱৰ সময়ত হাতীৰ প্ৰদৰ্শন। ]] কেৰালাৰ বহুতো প্ৰধান মন্দিৰৰ নিজা হাতী আছে, যাৰ ভিতৰত বেছিভাগেই ভক্তসকলে দান কৰা। বিখ্যাত [[গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ]]ৰ ধৰ্মীয় উপাসনাৰ হাতী এক অপৰিহাৰ্য অংগ। এই মন্দিৰৰ ৬০ তাতকৈও অধিক হাতী আছে। গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰৰপৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[পুন্নথুৰ কোট্টা]]ত মন্দিৰৰ হাতীসমূহক ৰখা হয়। [[গুৰুভায়ুৰ কেশৱন|গুৰুভায়ুৰ কেশৱন]] নামৰ এটা বিখ্যাত হাতী এই মন্দিৰৰে আছিল। হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ বাৰ্ষিক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা আৰু ধৰ্মীয় [[প্ৰদক্ষিণ]]ৰ সময়ত হাতীৰ পিঠিত দেৱ-দেৱীৰ বিগ্ৰহ বহন কৰা হয়। এই [[মন্দিৰৰ হাতী]]সমূহক সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ ("[[নেত্তিপাত্তম]]"), [[ঘণ্টা]] আৰু মণি-হাৰেৰে সজোৱা হয়। হাতীৰ পিঠিত উঠা লোকসকলে জিলিকি থকা ৰেচমী ছত্ৰ ("মুত্তুকুডা") ওখকৈ ধৰি থাকে আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ তাল অনুসৰি বগা চামৰ ("ভেঞ্চামৰম") আৰু ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী ("আলাৱট্টম") জোকাৰি থাকে।<ref>[https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&dq=Elephants+Kerala&pg=PA305 ''South India'']. Rough Guides, 2003; {{ISBN|1-84353-103-8}}. p. 305</ref> [[কূডলমাণিক্যম মন্দিৰ]]ত দৈনিক ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা আৰু [[পঞ্চাৰী মেলম]] বাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ১৭টা হাতী নিয়োজিত কৰা হয়। পট্টাম্বী নেৰ্চা হৈছে [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ পট্টাম্বী মছজিদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ইয়াত সুসজ্জিত হাতীসমূহে বিভিন্ন দৃশ্য-প্ৰদৰ্শনী (টেবলো) আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ যেনে— [[পঞ্চবাদ্যম]] আৰু থায়াম্বাকাৰ সৈতে শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Pattambi Nercha {{!}} Pattambi Mosque {{!}} Festivals of Palakkad |url=https://www.dtpcpalakkad.com/festival-event/pattambinercha |website=DTPC palakkad |access-date=18 February 2026 |date=5 March 2023}}</ref> [[File:Elephant and Mahout.JPG|right|thumb|মাউত আৰু তেওঁৰ হাতী, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিছূৰ]], [[কেৰালা]]]] [[File:Closeupof a Domesticated Asian Elephants in Kerala India DSC 5355.jpg|thumb|কেৰালাৰ এটা পোহনীয়া এছিয়ান হাতীৰ ক্ল’জ-আপ দৃশ্য, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিছূৰ]], [[কেৰালা]]]] == কেৰালাৰ ইতিহাস আৰু কিংবদন্তিত হাতী == [[File:Thrippunithura-Elephant1 crop.jpg|thumb|right|''[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]''ৰ উৎসৱৰ সময়ত সুসজ্জিত হাতী। ]] কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিসমূহত বহুতো হাতীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[কোট্টৰাথিল শংকুন্নী]]ৰদ্বাৰা ৰচিত 'আইতিহ্যমালা' (''"ঐতিহাসিক উপাখ্যানৰ মালা"'') আঠটা খণ্ডত লিখা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিটো খণ্ডৰে শেষত একোটা বিখ্যাত হাতীৰ কাহিনী বা কিংবদন্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Vaikom Thiruneelakantan |url=http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html | archive-date=27 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110527081053/http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html}}</ref> == হাতীৰ যত্ন আৰু প্ৰতিপালন == প্ৰতিটো হাতীৰে তিনিজনকৈ মাউত থাকে, যাক [[মালয়ালম ভাষা]]ত ''পাপ্পান'' (paappan) বুলি কোৱা হয়। মাহুতসকলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰ্তব্য হ’ল সৰু পাথৰ আৰু [[নাৰিকল]]ৰ বাকলিৰে হাতীটোক ভালদৰে গা ধুৱাই দিয়া আৰু মালিচ কৰা। [[বৰ্ষা ঋতু]]ত হাতীসমূহক [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] [[পুনৰ্যৌৱন প্ৰাপ্তি|পুনৰুজ্জীৱন]] চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়, য’ত বিভিন্ন বনৌষধিৰ ক্বাথ বা মিশ্ৰণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত '[[মাতৃভূমি (বাতৰিকাকত)|মাতৃভূমি]]' কাকতত ইন্দ্ৰজিৎ নামৰ এটা পোহনীয়া হাতীক বনাঞ্চললৈ মুকলি কৰি দিয়াৰ এক ঘটনা প্ৰকাশ পাইছিল। পোহনীয়া হাতী এটাই বনাঞ্চলত সন্মুখীন হ’ব পৰা সমস্যাসমূহ দূৰ কৰিবলৈ কেৰালা চৰকাৰৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে বিশেষ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল, যাতে হাতীটোৱে বন্য পৰিৱেশৰ লগত সহজে খাপ খাই পৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 |title=Mathrubhumi Weekend, Sun, 23 Nov 14 |access-date=24 November 2014 |archive-date=19 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819011224/https://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 }}</ref> ১৫বছৰীয়া এই হাতীটোৱে আৰু ৫০ বছৰ পৰ্যন্ত জীয়াই থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ দৰে এখন ৰাজ্যত হাতীৰ বাণিজ্যিক বা বজাৰ মূল্য বহুত বেছি।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/elephant-renting-is-now-jumbo-business/article4949312.ece|title=Latest news}}</ref> == হাতীৰ প্ৰতি ক্ৰুৰতাৰ অভিযোগ == কেৰালাত বিভিন্ন ব্যক্তি আৰু মন্দিৰৰ মালিকানাত প্ৰায় ৭০০টা হাতী আছে। এই হাতীবোৰক ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ আৰু শোভাযাত্ৰাৰ বাবে ভাড়ালৈ দিয়া হয়। এই উৎসৱসমূহৰপৰা এটা হাতীয়ে নিজৰ মৰ্যাদা অনুসৰি দিনে ৫,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰিব পাৰে।<ref name=bbc1>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm|title=India's overworked elephants|date=4 March 2010|publisher=BBC|access-date=22 December 2019}}</ref> ধৰ্ম আৰু পৰ্যটন প্ৰসাৰৰ নামত এই জীৱ-জন্তুবোৰে দীঘলীয়া আৰু কোলাহলপূৰ্ণ শোভাযাত্ৰা, তীব্ৰ ফটকাৰ শব্দ আৰু জুইৰ কাষত থিয় হৈ থকাৰ দৰে কষ্ট সহ্য কৰিবলগীয়া হয়। সিহঁতক খোলা আৰু পুৰণি গাড়ীত বহু দূৰলৈ লৈ যোৱা হয়। প্ৰখৰ ৰ’দত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি পকী ৰাস্তাত খোজ কঢ়োৱা হয়। এই সময়ত সিহঁতক প্ৰয়োজনীয় খাদ্য, পানী আৰু টোপনিৰপৰাও বঞ্চিত কৰা হয়।<ref name=bbc1/><ref name=hindu1>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece|title=Cruelty against elephants|work=The Hindu|access-date=2012-08-11|archive-date=19 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419094941/http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece}}</ref> জীৱবিজ্ঞানী ভি. শ্ৰীধৰে মন্দিৰ পৰিচালনা সমিতিসমূহৰ বিৰুদ্ধে লোভৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। তেওঁৰ মতে মন্দিৰ সমিতিবোৰে এনে কামৰ বাবে অনুপযুক্ত আৰু আক্ৰমণাত্মক হাতীবোৰকো জোৰকৈ ব্যৱহাৰ কৰে। আনকি সিহঁতৰ আগ ঠেঙত জোংগা কাঁট থকা শিকলিও বান্ধি দিয়া হয়। তেওঁ আৰু দাবী কৰে যে কামৰ বোজা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ২০ ৰপৰা ৪০ বছৰ বয়সৰ ডেকা হাতীবোৰৰ অকাল মৃত্যু ঘটিছে।<ref>{{cite web|url=https://matangalila.wordpress.com/2015/02/06/the-sinking-ark/|title=The sinking ark, where the survivors are trying to loot as much revenue from the ark, before it is completely sunk|date=6 February 2015}}</ref> তেওঁ সন্দেহ কৰে যে অন্ত্ৰৰ অন্তৰায় (intestinal obstruction) আৰু অন্যান্য পাচন ক্ৰিয়াৰ সমস্যাৰ বাবে হাতীৰ মৃত্যুৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। ই হাতীৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক মানসিক চাপ বৃদ্ধি পোৱাৰ দিশটোক সূচায়।<ref>{{cite web|url=http://www.downtoearth.org.in/blog/before-the-last-trumpet-40743|title=Before the last trumpet|date=30 March 2013 }}</ref> গুৰুভায়ুৰত হাতীৰ ওপৰত হোৱা ক্ৰুৰতাৰ তদন্ত কৰা তিনিখন চৰকাৰী সমিতিয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিছে। এই প্ৰতিৱেদনসমূহত মন্দিৰৰ হাতীৰ ওপৰত কৰা ক্ৰুৰতাৰ সবিশেষ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰাণী কল্যাণ আইনৰ উলংঘন।<ref name=hindu2015oct>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/rukmini-sekhar-on-the-plight-of-temple-elephants/article7796436.ece|title=Gods in Shackles|newspaper=The Hindu|date=24 October 2015|quote=(The investigations) ... reveal a violation of several laws and guidelines such as The Prevention of Cruelty to Animals Act...|last1=Sekhar|first1=Rukmini}}</ref> হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেট্টী আজিক্কল' (''[[Ketti Azhikkal|ketti azhikkal]]'') নামৰ এক অনুশাসনমূলক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "শিকলিৰে বন্ধা আৰু মুকলি কৰা।" এই পদ্ধতিত হাতীৰ চাৰিওটা ঠেং গছ বা খুঁটাত বান্ধি থোৱা হয় আৰু তাক লাঠী, বেত তথা হাঁকোটাৰে কোবোৱা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে মতলীয়া হৈ উঠা (musth) মতা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বা নতুন মাহুতৰ বশ কৰিবলৈ এইদৰে প্ৰহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত পোৱা আঘাতৰ বাবে কেইবাটাও হাতীৰ মৃত্যু হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name="Hari2022b">{{cite news|last=Hari|first=Krishnanunni|title=Activists documenting elephant torture in Kerala face intimidation and assault|url=https://www.thenewsminute.com/article/activists-documenting-elephant-torture-kerala-face-intimidation-and-assault-170419|work=The News Minute|date=29 November 2022|access-date=28 July 2026}}</ref><ref name="Jyothisha2017b">{{cite news|last=Jyothisha|first=V. J.|title=Captive elephants and the Rs 200 crore economy around them|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2017/09/16/captive-elephant-200-crore-economy.html|work=Onmanorama|date=17 September 2017|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আবদ্ধ হাতীৰ অৱস্থা সম্পৰ্কে লোৱা এক জনস্বাৰ্থ জড়িত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি [[কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়]]ই হাতীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ব্যাপক নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে। ন্যায়ালয়ে কেৰালাৰ আবদ্ধ হাতীৰ জীৱনটোক এক "চিৰস্থায়ী ট্ৰেব্লিংকা" (Eternal Treblinka - এক যন্ত্ৰণাদায়ক বন্দিত্ব) বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref name="SCC2024b">{{cite news|title=Kerala High Court issues extensive directions for the protection of captive elephants|url=https://www.scconline.com/blog/post/2024/11/25/kerala-hc-issues-extensive-directions-for-protection-of-captive-elephants/|work=SCC Times|date=25 November 2024|access-date=28 July 2026}}</ref> উৎসৱৰ সময়ত হাতী বলিয়া হৈ দৌৰি ফুৰাটো এক নিয়মীয়া বিপদ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত কেইবাগৰাকীও দৰ্শক আৰু মাহুতৰ মৃত্যু হৈছে। যেনে— ২০১৮ চনৰ এটা ঘটনাত ১৫ জন লোক আহত হৈছিল। একেদৰে [[কোঝিকোড জিলা]]ৰ [[কোয়ীলেণ্ডী]]ৰ এটা মন্দিৰৰ উৎসৱত হাতীৰ আক্ৰমণত তিনিজন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ৩০ জন লোক আহত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=24 Injured and One Dead After Elephant 'Attack' at Festival in India|url=https://www.peta.org/news/fatal-elephant-attack-kerala-india/|work=PETA|access-date=28 July 2026}}</ref> উগ্ৰ হৈ পৰা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ মাহুতসকলে ৰিম’ট কণ্ট্ৰ’ল যুক্ত 'কেপচাৰ বেল্ট' ব্যৱহাৰ কৰে। ২০০৯ চনত নিৰ্মিত এই যন্ত্ৰটোক ট্ৰেংকুলাইজাৰ বা টোপনি যোৱা বেজীৰ এক মানৱীয় বিকল্প বুলি কোৱা হৈছিল। কাৰণ টোপনি যোৱা বেজী বেছিকৈ পৰিলে হাতীৰ মৃত্যুৰ আশংকা থাকে। এই কেপচাৰ বেল্টৰ জৰিয়তে হাতীৰ ভৰিত থকা ফাইবাৰগ্লাছ ইউনিটৰপৰা এটা নাইলনৰ ফিতা মুকলি কৰি তাৰ পিছফালৰ ঠেং দুটা একেলগে বান্ধি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Indian engineer invents device to stop rampaging elephants|url=https://phys.org/news/2009-11-indian-device-rampaging-elephants.html|website=Phys.org|agency=AFP|date=November 2009|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ নিৰ্দেশনাত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে হাতী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেপচাৰ বেল্ট বা অন্যান্য ক্ৰৰ তথা অমানৱীয় পদ্ধতি'ৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰে। ন্যায়ালয়ে উল্লেখ কৰে যে ৰাজ্য চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ ২০১৬ চনৰ পূৰ্বৰ নিৰ্দেশনাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাত একেৰাহে ব্যৰ্থ হৈছে।<ref name="SCC2024b"/> ২০২১ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত 'অম্বলপ্পুঝা বিজয়কৃষ্ণন' নামৰ হাতীটোৰ মৃত্যুৱে কেৰালাত এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। হাতীপ্ৰেমীসকলে দেৱস্বম ব’ৰ্ড আৰু ইয়াৰ মাহুতক হাতীটোক হত্যা কৰাৰ বাবে অভিযুক্ত কৰে। তেওঁলোকৰ মতে মৃত্যুৰ কেইবামাহো পূৰ্বৰেপৰা মাহুতসকলে হাতীটোক অত্যাচাৰ কৰিছিল। গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ পিছতো ব’ৰ্ডে তাক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰাত ব্যৱহাৰ কৰি আছিল।<ref>{{Cite web|title=Tusker Ambalappuzha Vijayakrishnan dies, activists allege ill-treatment - The New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Apr/09/tusker-ambalappuzha-vijayakrishnan-diesactivists-allege-ill-treatment-2287638.html|access-date=2021-04-26|website=www.newindianexpress.com|date=10 April 2021 }}</ref> == হাতীৰ অলংকৰণ == [[কেৰালা]]ৰ ত্ৰিছূৰ জিলাৰ এটা বিখ্যাত পৰিয়াল 'ভেংকিতদ্ৰি' পৰিয়ালে বিগত তিনিটা প্ৰজন্ম ধৰি হাতীৰ অলংকাৰ তৈয়াৰ কৰি আহিছে। তেওঁলোকে বিশেষভাৱে হিন্দু ধৰ্মীয় মন্দিৰকেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় [[ত্ৰিছূৰ পূৰম]]ৰ বাবে এই অলংকাৰসমূহ সাজে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Elephants- Kerala Tourism - Kerala Travelers Guide |url=https://www.keralatourism.info/infobin/elephant.html#:~:text=It%20is%20called%20Sukha%20Chikilsa%20in%20the%20Malayalam%20language.&text=One%20of%20the%20famous%20families,alavattom,%20venchamaram,%20necklaces%20etc. |access-date=2025-04-07 |website=www.keralatourism.info}}</ref> তেওঁলোকে সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ (নেত্তিপাত্তম), ৰেচমী ছত্ৰ, ''আলাৱট্টম'' (ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী), ''ভেঞ্চামৰম'' (বগা চামৰ) আৰু ডিঙিৰ হাৰ আদি প্ৰস্তুত কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে বিভিন্ন মন্দিৰৰ উৎসৱৰ বাবে প্ৰায় ১৫০টা হাতীক অলংকাৰেৰে সজাই তোলে।<ref name=":0" /> [[ত্ৰিছূৰ পূৰম]] আৰু নেনমাৰা ৱাল্লাংগী ভেলা হৈছে কেৰালাৰ এনে কিছুমান বিখ্যাত উৎসৱ য’ত শোভাযাত্ৰাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি সুসজ্জিত হাতী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> == কেৰালাত হাতী সংৰক্ষণ == [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] জিলাৰ কোট্টুৰ হাতী অভয়াৰণ্য আৰু পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ ভাৰতৰ প্ৰথম আৰু বিশ্বৰ বৃহত্তম হাতী পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ। হাতীসমূহৰ সুৰক্ষা আৰু পুনৰ্সংস্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ইয়াক মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-07-08|title=India's first elephant rehabilitation centre in the works at Kerala's Kottoor|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-elephant-rehabilitation-centre-in-the-works-at-kerala-s-kottoor/story-UWNLcgES2hUucexj31999I.html|access-date=2021-02-20|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য হাতী প্ৰতিপালন কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোদনদ অভয়াৰণ্য প্ৰাণী আশ্ৰয় আৰু হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আৰু কোন্নী হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ অন্যতম। == কেৰালাত হাতীৰ জৰীপ == ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এক নিৰ্দেশৰ মৰ্মে কেৰালা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে ২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সমগ্ৰ কেৰালা ৰাজ্যজুৰি হাতীৰ এক লোকপিয়ল চলাইছিল। এই জৰীপত প্ৰায় ৫,৭০৬টা হাতী পোৱা গৈছিল।<ref name="hindu1" /> ইয়াৰে [[ত্ৰিছূৰ]] জিলাত আটাইতকৈ বেছি হাতী (১৪৫ টা) থকাৰ বিপৰীতে কান্নুৰ জিলাত আটাইতকৈ কম হাতী (৩ টা) পোৱা গৈছিল। কাছাৰগোড জিলাত এটাও হাতী পোৱা নগ’ল। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Temple elephants in Kerala|কেৰালাৰ মন্দিৰৰ হাতী}} *[http://www.namboothiri.com/articles/hasthyaayurvedam.htm হস্তীআয়ুৰ্বেদম (হাতী আৰু ইয়াৰ চিকিৎসাৰ বিশ্বকোষ)] মূল কিতাপখন [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ভাষাত ৰচিত। কিন্তু বৈদ্যমাধম চেৰীয়া নাৰায়ণন নাম্বুডিৰিয়ে এই 'পালকাপ্যম' (''হস্তীআয়ুৰ্বেদ'') গ্ৰন্থখন সংস্কৃতৰপৰা মালয়ালম ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছে। *[https://web.archive.org/web/20070930040600/http://www.elephantcare.org.in/ হাতী সুৰক্ষাৰ বাবে হাতীপ্ৰেমীসকলৰ সংস্থা] *[https://web.archive.org/web/20081120042850/http://www.elephantcare.org/mancont.htm মাউতৰ হাতপুথি] *[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/520-captive-elephants-in-kerala-reveals-census/article25626580.ece কেৰালাত প্ৰায় ৫২০টা আবদ্ধ বা পোহনীয়া হাতী] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] 4pu0day42133zsp7vhid2f9asghisgt 622681 622679 2026-08-02T08:25:11Z AjayDas 12623 /* হাতীৰ অলংকৰণ */ 622681 wikitext text/x-wiki [[File:Wild elephants, Munnar.jpg|350px|thumb|মুন্নাৰত বনৰীয়া হাতী]] [[কেৰালা]]ৰ থলুৱা হাতীবোৰ হৈছে [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'')। ই [[এছিয়ান হাতী]]ৰ তিনিটা স্বীকৃত [[উপপ্ৰজাতি]]ৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৮৬ চনৰপৰা এছিয়ান হাতীক [[আইইউচিএন]] (IUCN)ৰদ্বাৰা [[বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। বিগত তিনিটা প্ৰজন্মত বিশ্বজুৰি এই হাতীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫০% হ্ৰাস পাইছে। বৰ্তমান বনাঞ্চলত এই হাতীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২৫,৬০০ ৰপৰা ৩২,৭৫০টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশ্বজুৰি মানুহৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বাসস্থানৰ খণ্ডীকৰণ, অৱক্ষয় আৰু ধ্বংস, মানুহ-হাতীৰ সংঘাত আৰু চোৰাং চিকাৰ আদি ইয়াৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি হৈ পৰিছে।<ref name=iucn>{{cite iucn |author=Williams, C. |author2=Tiwari, S.K. |author3=Goswami, V.R. |author4=de Silva, S. |author5=Kumar, A. |author6=Baskaran, N. |author7=Yoganand, K. |author8=Menon, V. |year=2020 |title=''Elephas maximus'' |volume=2020 |article-number=e.T7140A45818198 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T7140A45818198.en |access-date=20 September 2024}}</ref> কেৰালাত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। ২০২৪ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াত ১,৮০০ তাতকৈ কিছু কম হাতী থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Viswanathan |first=Manoj |date=2025-08-13 |title=Diseases, fights take a toll on wild jumbos in Kerala |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/13/diseases-fights-take-a-toll-on-wild-jumbos-in-kerala |access-date=2025-09-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ লোকপিয়ল অনুসৰি (য’ত সম্পূৰ্ণ পৃথক গণনা পদ্ধতি ব্যৱহৃত হৈছিল), ১৯৯৩ চনত বনৰীয়া হাতীৰ সংখ্যা আছিল ৪,২৮৬টা আৰু ২০১৭ চনত এই সংখ্যা আছিল ৫,৭০৬ টা।<ref>{{Cite web |last=One |first=Media |date=2020-06-07 |title=ആനകളുടെ എണ്ണം കേരളത്തില്‍ വര്‍ധിക്കുന്നുവെന്ന് ആന സെന്‍സസ് |url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/2020/06/07/the-number-of-elephants-in-kerala-is-increasing-says-the-elephant-census |access-date=2025-09-27 |website=www.mediaoneonline.com |language=ml}}</ref> কোনটো পদ্ধতিয়ে আটাইতকৈ সঠিক তথ্য দিয়ে, সেই লৈ কিছু মতভেদ আছে। চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহলৈ হাতীৰ প্ৰব্ৰজনৰ আৰ্হিয়েও বনৰীয়া হাতীৰ গণনাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বনৰীয়া হাতীৰ এক বুজন জনসংখ্যাৰ সমান্তৰালভাৱে, ২০২৫ চনত কেৰালাত প্ৰায় ৪০০টা পোহনীয়া বা আবদ্ধ হাতী আছে, যি সংখ্যা ২০১৮ চনত ৫০০ তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-10 |title=Kerala's captive elephant population dips to 389 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/keralas-captive-elephant-population-dips-to-389/article69313712.ece |access-date=2025-09-27 |work=The Hindu |language= |issn=0971-751X}}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ পোহনীয়া হাতীৰ মালিক হ’ল বিভিন্ন মন্দিৰ বা ব্যক্তিগত ব্যক্তি। কিছুসংখ্যক হাতী চৰকাৰী বন বিভাগৰ অধীনতো আছে। ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হাতীবোৰ সাধাৰণতে উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান হাতীক কাঠ কটা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা পোহনীয়া জন্তু আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰখা হয়।<ref>{{cite web |last=Kumar |first=Dileep V |date=16 December 2024 |title=Majesty or misery? Tracing the history of parading elephants in Kerala's festivals {{pipe}} The relationship between elephants and humans spans centuries, with these majestic creatures playing diverse roles — from aiding in wars and hauling timber and stones to serving as symbols of status and spirituality. |url=https://thesouthfirst.com/kerala/majesty-or-misery-tracing-the-history-of-parading-elephants-in-keralas-festivals/ |website=The South First |access-date=21 May 2025}}</ref> অঞ্চলটোৰ প্ৰাণী সুৰক্ষা কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰিছে যে কেৰালা আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান পোহনীয়া হাতীক প্ৰায়েই ক্ৰৰুতাৰ বলি কৰা হয় বা অতি নিম্নমানৰ পৰিৱেশত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=2018-04-21 |title=The hidden horrors inflicted on India's captive elephants – chained, beaten and tortured |url=https://www.the-independent.com/news/long_reads/indian-temple-captive-elephants-kerala-chained-beaten-whipped-died-modi-a8313696.html |access-date=2025-09-27 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Government Orders Kerala To Report On Action Taken Against Cruelty To Elephants During Thrissur Pooram |url=https://www.petaindia.com/features/cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram/ |access-date=2025-09-27 |website=PETA India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hari |first=Krishnanunni |date=2022-05-23 |title=Talking Kerala's elephants into slavery |url=https://www.abc.net.au/religion/enslavement-of-kerala-temple-elephants/13894550 |access-date=2025-09-27 |website=ABC Religion & Ethics |language=en-AU}}</ref> কেৰালাত হাতীক প্ৰায়েই "সহ্যাদ্ৰিৰ পুত্ৰ" (ব্যলোপালী শ্ৰীধৰ মেননৰ "সহ্যন্তে মকন" কবিতাৰ দৰে) বুলি অভিহিত কৰা হয়। ৰাজ্যিক প্ৰাণী হিচাপে, হাতীৰ প্ৰতিচ্ছবি [[কেৰালা চৰকাৰ]]ৰ চৰকাৰী প্ৰতীকচিহ্ন বা ছীলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই প্ৰতীকটো পুৰণি [[ট্ৰাভাংকোৰ]] আৰু [[কোচিন ৰাজ্য]]ৰ ৰাজকীয় প্ৰতীকৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>অধিক জানিবলৈ চাওক: George Menachery, "The Elephant and the Christians", SARAS, Ollur, 2014 য’ত পুৰণি চেৰা, কোচিন, ট্ৰাভাংকোৰ, তিৰুকোচিন আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ হাতীৰ প্ৰতীকচিহ্নসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।</ref><ref>{{cite web|title=''Aanayum Nazraniyum'' The Elephant in Kerala Churches|url=http://www.indianchristianity.com/html/Pazhama-1-mailFINAL%20Oct14.pdf}}</ref> কিছুমান মানুহে বিশ্বাস কৰে যে বনাঞ্চলৰপৰা ধৰি আনি পোহ মনাই লোৱা এটা হাতীক আন বনৰীয়া হাতীবোৰে কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে, অৱশ্যে এই দাবীক একাংশ বন্যপ্ৰাণী কৰ্মীয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। == উৎসৱ-পাৰ্বণত হাতী == [[File:ThrissurPooram-Kuda.jpg|thumb|right|[[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিছূৰ পূৰম]] উৎসৱৰ সময়ত হাতীৰ প্ৰদৰ্শন। ]] কেৰালাৰ বহুতো প্ৰধান মন্দিৰৰ নিজা হাতী আছে, যাৰ ভিতৰত বেছিভাগেই ভক্তসকলে দান কৰা। বিখ্যাত [[গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ]]ৰ ধৰ্মীয় উপাসনাৰ হাতী এক অপৰিহাৰ্য অংগ। এই মন্দিৰৰ ৬০ তাতকৈও অধিক হাতী আছে। গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰৰপৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত [[পুন্নথুৰ কোট্টা]]ত মন্দিৰৰ হাতীসমূহক ৰখা হয়। [[গুৰুভায়ুৰ কেশৱন|গুৰুভায়ুৰ কেশৱন]] নামৰ এটা বিখ্যাত হাতী এই মন্দিৰৰে আছিল। হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ বাৰ্ষিক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা আৰু ধৰ্মীয় [[প্ৰদক্ষিণ]]ৰ সময়ত হাতীৰ পিঠিত দেৱ-দেৱীৰ বিগ্ৰহ বহন কৰা হয়। এই [[মন্দিৰৰ হাতী]]সমূহক সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ ("[[নেত্তিপাত্তম]]"), [[ঘণ্টা]] আৰু মণি-হাৰেৰে সজোৱা হয়। হাতীৰ পিঠিত উঠা লোকসকলে জিলিকি থকা ৰেচমী ছত্ৰ ("মুত্তুকুডা") ওখকৈ ধৰি থাকে আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ তাল অনুসৰি বগা চামৰ ("ভেঞ্চামৰম") আৰু ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী ("আলাৱট্টম") জোকাৰি থাকে।<ref>[https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&dq=Elephants+Kerala&pg=PA305 ''South India'']. Rough Guides, 2003; {{ISBN|1-84353-103-8}}. p. 305</ref> [[কূডলমাণিক্যম মন্দিৰ]]ত দৈনিক ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা আৰু [[পঞ্চাৰী মেলম]] বাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ১৭টা হাতী নিয়োজিত কৰা হয়। পট্টাম্বী নেৰ্চা হৈছে [[পালাক্কাড জিলা]]ৰ পট্টাম্বী মছজিদত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ইয়াত সুসজ্জিত হাতীসমূহে বিভিন্ন দৃশ্য-প্ৰদৰ্শনী (টেবলো) আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ যেনে— [[পঞ্চবাদ্যম]] আৰু থায়াম্বাকাৰ সৈতে শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Pattambi Nercha {{!}} Pattambi Mosque {{!}} Festivals of Palakkad |url=https://www.dtpcpalakkad.com/festival-event/pattambinercha |website=DTPC palakkad |access-date=18 February 2026 |date=5 March 2023}}</ref> [[File:Elephant and Mahout.JPG|right|thumb|মাউত আৰু তেওঁৰ হাতী, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিছূৰ]], [[কেৰালা]]]] [[File:Closeupof a Domesticated Asian Elephants in Kerala India DSC 5355.jpg|thumb|কেৰালাৰ এটা পোহনীয়া এছিয়ান হাতীৰ ক্ল’জ-আপ দৃশ্য, গুৰুভায়ুৰ, [[ত্ৰিছূৰ]], [[কেৰালা]]]] == কেৰালাৰ ইতিহাস আৰু কিংবদন্তিত হাতী == [[File:Thrippunithura-Elephant1 crop.jpg|thumb|right|''[[শ্ৰী পূৰ্ণত্ৰয়ীশ মন্দিৰ]]''ৰ উৎসৱৰ সময়ত সুসজ্জিত হাতী। ]] কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিসমূহত বহুতো হাতীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[কোট্টৰাথিল শংকুন্নী]]ৰদ্বাৰা ৰচিত 'আইতিহ্যমালা' (''"ঐতিহাসিক উপাখ্যানৰ মালা"'') আঠটা খণ্ডত লিখা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিটো খণ্ডৰে শেষত একোটা বিখ্যাত হাতীৰ কাহিনী বা কিংবদন্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Vaikom Thiruneelakantan |url=http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html | archive-date=27 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110527081053/http://cs.nyu.edu/kandathi/thiruneelakantan.html}}</ref> == হাতীৰ যত্ন আৰু প্ৰতিপালন == প্ৰতিটো হাতীৰে তিনিজনকৈ মাউত থাকে, যাক [[মালয়ালম ভাষা]]ত ''পাপ্পান'' (paappan) বুলি কোৱা হয়। মাহুতসকলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰ্তব্য হ’ল সৰু পাথৰ আৰু [[নাৰিকল]]ৰ বাকলিৰে হাতীটোক ভালদৰে গা ধুৱাই দিয়া আৰু মালিচ কৰা। [[বৰ্ষা ঋতু]]ত হাতীসমূহক [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] [[পুনৰ্যৌৱন প্ৰাপ্তি|পুনৰুজ্জীৱন]] চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়, য’ত বিভিন্ন বনৌষধিৰ ক্বাথ বা মিশ্ৰণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত '[[মাতৃভূমি (বাতৰিকাকত)|মাতৃভূমি]]' কাকতত ইন্দ্ৰজিৎ নামৰ এটা পোহনীয়া হাতীক বনাঞ্চললৈ মুকলি কৰি দিয়াৰ এক ঘটনা প্ৰকাশ পাইছিল। পোহনীয়া হাতী এটাই বনাঞ্চলত সন্মুখীন হ’ব পৰা সমস্যাসমূহ দূৰ কৰিবলৈ কেৰালা চৰকাৰৰ বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে বিশেষ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল, যাতে হাতীটোৱে বন্য পৰিৱেশৰ লগত সহজে খাপ খাই পৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 |title=Mathrubhumi Weekend, Sun, 23 Nov 14 |access-date=24 November 2014 |archive-date=19 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819011224/https://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/1 }}</ref> ১৫বছৰীয়া এই হাতীটোৱে আৰু ৫০ বছৰ পৰ্যন্ত জীয়াই থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ দৰে এখন ৰাজ্যত হাতীৰ বাণিজ্যিক বা বজাৰ মূল্য বহুত বেছি।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/elephant-renting-is-now-jumbo-business/article4949312.ece|title=Latest news}}</ref> == হাতীৰ প্ৰতি ক্ৰুৰতাৰ অভিযোগ == কেৰালাত বিভিন্ন ব্যক্তি আৰু মন্দিৰৰ মালিকানাত প্ৰায় ৭০০টা হাতী আছে। এই হাতীবোৰক ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ আৰু শোভাযাত্ৰাৰ বাবে ভাড়ালৈ দিয়া হয়। এই উৎসৱসমূহৰপৰা এটা হাতীয়ে নিজৰ মৰ্যাদা অনুসৰি দিনে ৫,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰিব পাৰে।<ref name=bbc1>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm|title=India's overworked elephants|date=4 March 2010|publisher=BBC|access-date=22 December 2019}}</ref> ধৰ্ম আৰু পৰ্যটন প্ৰসাৰৰ নামত এই জীৱ-জন্তুবোৰে দীঘলীয়া আৰু কোলাহলপূৰ্ণ শোভাযাত্ৰা, তীব্ৰ ফটকাৰ শব্দ আৰু জুইৰ কাষত থিয় হৈ থকাৰ দৰে কষ্ট সহ্য কৰিবলগীয়া হয়। সিহঁতক খোলা আৰু পুৰণি গাড়ীত বহু দূৰলৈ লৈ যোৱা হয়। প্ৰখৰ ৰ’দত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি পকী ৰাস্তাত খোজ কঢ়োৱা হয়। এই সময়ত সিহঁতক প্ৰয়োজনীয় খাদ্য, পানী আৰু টোপনিৰপৰাও বঞ্চিত কৰা হয়।<ref name=bbc1/><ref name=hindu1>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece|title=Cruelty against elephants|work=The Hindu|access-date=2012-08-11|archive-date=19 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419094941/http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2896700.ece}}</ref> জীৱবিজ্ঞানী ভি. শ্ৰীধৰে মন্দিৰ পৰিচালনা সমিতিসমূহৰ বিৰুদ্ধে লোভৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। তেওঁৰ মতে মন্দিৰ সমিতিবোৰে এনে কামৰ বাবে অনুপযুক্ত আৰু আক্ৰমণাত্মক হাতীবোৰকো জোৰকৈ ব্যৱহাৰ কৰে। আনকি সিহঁতৰ আগ ঠেঙত জোংগা কাঁট থকা শিকলিও বান্ধি দিয়া হয়। তেওঁ আৰু দাবী কৰে যে কামৰ বোজা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ২০ ৰপৰা ৪০ বছৰ বয়সৰ ডেকা হাতীবোৰৰ অকাল মৃত্যু ঘটিছে।<ref>{{cite web|url=https://matangalila.wordpress.com/2015/02/06/the-sinking-ark/|title=The sinking ark, where the survivors are trying to loot as much revenue from the ark, before it is completely sunk|date=6 February 2015}}</ref> তেওঁ সন্দেহ কৰে যে অন্ত্ৰৰ অন্তৰায় (intestinal obstruction) আৰু অন্যান্য পাচন ক্ৰিয়াৰ সমস্যাৰ বাবে হাতীৰ মৃত্যুৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। ই হাতীৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক মানসিক চাপ বৃদ্ধি পোৱাৰ দিশটোক সূচায়।<ref>{{cite web|url=http://www.downtoearth.org.in/blog/before-the-last-trumpet-40743|title=Before the last trumpet|date=30 March 2013 }}</ref> গুৰুভায়ুৰত হাতীৰ ওপৰত হোৱা ক্ৰুৰতাৰ তদন্ত কৰা তিনিখন চৰকাৰী সমিতিয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিছে। এই প্ৰতিৱেদনসমূহত মন্দিৰৰ হাতীৰ ওপৰত কৰা ক্ৰুৰতাৰ সবিশেষ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰাণী কল্যাণ আইনৰ উলংঘন।<ref name=hindu2015oct>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/rukmini-sekhar-on-the-plight-of-temple-elephants/article7796436.ece|title=Gods in Shackles|newspaper=The Hindu|date=24 October 2015|quote=(The investigations) ... reveal a violation of several laws and guidelines such as The Prevention of Cruelty to Animals Act...|last1=Sekhar|first1=Rukmini}}</ref> হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেট্টী আজিক্কল' (''[[Ketti Azhikkal|ketti azhikkal]]'') নামৰ এক অনুশাসনমূলক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "শিকলিৰে বন্ধা আৰু মুকলি কৰা।" এই পদ্ধতিত হাতীৰ চাৰিওটা ঠেং গছ বা খুঁটাত বান্ধি থোৱা হয় আৰু তাক লাঠী, বেত তথা হাঁকোটাৰে কোবোৱা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে মতলীয়া হৈ উঠা (musth) মতা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বা নতুন মাহুতৰ বশ কৰিবলৈ এইদৰে প্ৰহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত পোৱা আঘাতৰ বাবে কেইবাটাও হাতীৰ মৃত্যু হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name="Hari2022b">{{cite news|last=Hari|first=Krishnanunni|title=Activists documenting elephant torture in Kerala face intimidation and assault|url=https://www.thenewsminute.com/article/activists-documenting-elephant-torture-kerala-face-intimidation-and-assault-170419|work=The News Minute|date=29 November 2022|access-date=28 July 2026}}</ref><ref name="Jyothisha2017b">{{cite news|last=Jyothisha|first=V. J.|title=Captive elephants and the Rs 200 crore economy around them|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2017/09/16/captive-elephant-200-crore-economy.html|work=Onmanorama|date=17 September 2017|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আবদ্ধ হাতীৰ অৱস্থা সম্পৰ্কে লোৱা এক জনস্বাৰ্থ জড়িত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি [[কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়]]ই হাতীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ব্যাপক নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে। ন্যায়ালয়ে কেৰালাৰ আবদ্ধ হাতীৰ জীৱনটোক এক "চিৰস্থায়ী ট্ৰেব্লিংকা" (Eternal Treblinka - এক যন্ত্ৰণাদায়ক বন্দিত্ব) বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref name="SCC2024b">{{cite news|title=Kerala High Court issues extensive directions for the protection of captive elephants|url=https://www.scconline.com/blog/post/2024/11/25/kerala-hc-issues-extensive-directions-for-protection-of-captive-elephants/|work=SCC Times|date=25 November 2024|access-date=28 July 2026}}</ref> উৎসৱৰ সময়ত হাতী বলিয়া হৈ দৌৰি ফুৰাটো এক নিয়মীয়া বিপদ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত কেইবাগৰাকীও দৰ্শক আৰু মাহুতৰ মৃত্যু হৈছে। যেনে— ২০১৮ চনৰ এটা ঘটনাত ১৫ জন লোক আহত হৈছিল। একেদৰে [[কোঝিকোড জিলা]]ৰ [[কোয়ীলেণ্ডী]]ৰ এটা মন্দিৰৰ উৎসৱত হাতীৰ আক্ৰমণত তিনিজন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ৩০ জন লোক আহত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=24 Injured and One Dead After Elephant 'Attack' at Festival in India|url=https://www.peta.org/news/fatal-elephant-attack-kerala-india/|work=PETA|access-date=28 July 2026}}</ref> উগ্ৰ হৈ পৰা হাতীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ মাহুতসকলে ৰিম’ট কণ্ট্ৰ’ল যুক্ত 'কেপচাৰ বেল্ট' ব্যৱহাৰ কৰে। ২০০৯ চনত নিৰ্মিত এই যন্ত্ৰটোক ট্ৰেংকুলাইজাৰ বা টোপনি যোৱা বেজীৰ এক মানৱীয় বিকল্প বুলি কোৱা হৈছিল। কাৰণ টোপনি যোৱা বেজী বেছিকৈ পৰিলে হাতীৰ মৃত্যুৰ আশংকা থাকে। এই কেপচাৰ বেল্টৰ জৰিয়তে হাতীৰ ভৰিত থকা ফাইবাৰগ্লাছ ইউনিটৰপৰা এটা নাইলনৰ ফিতা মুকলি কৰি তাৰ পিছফালৰ ঠেং দুটা একেলগে বান্ধি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Indian engineer invents device to stop rampaging elephants|url=https://phys.org/news/2009-11-indian-device-rampaging-elephants.html|website=Phys.org|agency=AFP|date=November 2009|access-date=28 July 2026}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ নিৰ্দেশনাত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে হাতী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কেপচাৰ বেল্ট বা অন্যান্য ক্ৰৰ তথা অমানৱীয় পদ্ধতি'ৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰে। ন্যায়ালয়ে উল্লেখ কৰে যে ৰাজ্য চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ ২০১৬ চনৰ পূৰ্বৰ নিৰ্দেশনাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাত একেৰাহে ব্যৰ্থ হৈছে।<ref name="SCC2024b"/> ২০২১ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত 'অম্বলপ্পুঝা বিজয়কৃষ্ণন' নামৰ হাতীটোৰ মৃত্যুৱে কেৰালাত এক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। হাতীপ্ৰেমীসকলে দেৱস্বম ব’ৰ্ড আৰু ইয়াৰ মাহুতক হাতীটোক হত্যা কৰাৰ বাবে অভিযুক্ত কৰে। তেওঁলোকৰ মতে মৃত্যুৰ কেইবামাহো পূৰ্বৰেপৰা মাহুতসকলে হাতীটোক অত্যাচাৰ কৰিছিল। গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ পিছতো ব’ৰ্ডে তাক উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰাত ব্যৱহাৰ কৰি আছিল।<ref>{{Cite web|title=Tusker Ambalappuzha Vijayakrishnan dies, activists allege ill-treatment - The New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/Apr/09/tusker-ambalappuzha-vijayakrishnan-diesactivists-allege-ill-treatment-2287638.html|access-date=2021-04-26|website=www.newindianexpress.com|date=10 April 2021 }}</ref> == হাতীৰ অলংকৰণ == [[কেৰালা]]ৰ ত্ৰিছূৰ জিলাৰ এটা বিখ্যাত পৰিয়াল 'ভেংকিতদ্ৰি' পৰিয়ালে বিগত তিনিটা প্ৰজন্ম ধৰি হাতীৰ অলংকাৰ তৈয়াৰ কৰি আহিছে। তেওঁলোকে বিশেষভাৱে হিন্দু ধৰ্মীয় মন্দিৰকেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]]ৰ বাবে এই অলংকাৰসমূহ সাজে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Elephants- Kerala Tourism - Kerala Travelers Guide |url=https://www.keralatourism.info/infobin/elephant.html#:~:text=It%20is%20called%20Sukha%20Chikilsa%20in%20the%20Malayalam%20language.&text=One%20of%20the%20famous%20families,alavattom,%20venchamaram,%20necklaces%20etc. |access-date=2025-04-07 |website=www.keralatourism.info}}</ref> তেওঁলোকে সোণৰ পাত চৰোৱা কপালৰ আভূষণ (নেত্তিপাত্তম), ৰেচমী ছত্ৰ, ''আলাৱট্টম'' (ময়ূৰ পাখিৰ বিচনী), ''ভেঞ্চামৰম'' (বগা চামৰ) আৰু ডিঙিৰ হাৰ আদি প্ৰস্তুত কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁলোকে বিভিন্ন মন্দিৰৰ উৎসৱৰ বাবে প্ৰায় ১৫০টা হাতীক অলংকাৰেৰে সজাই তোলে।<ref name=":0" /> [[ত্ৰিশূৰ পূৰম]] আৰু নেনমাৰা ৱাল্লাংগী ভেলা হৈছে কেৰালাৰ এনে কিছুমান বিখ্যাত উৎসৱ য’ত শোভাযাত্ৰাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি সুসজ্জিত হাতী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> == কেৰালাত হাতী সংৰক্ষণ == [[তিৰুৱনন্তপুৰম]] জিলাৰ কোট্টুৰ হাতী অভয়াৰণ্য আৰু পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ ভাৰতৰ প্ৰথম আৰু বিশ্বৰ বৃহত্তম হাতী পুনৰ্সংস্থাপন কেন্দ্ৰ। হাতীসমূহৰ সুৰক্ষা আৰু পুনৰ্সংস্থাপনৰ উদ্দেশ্যে ইয়াক মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2019-07-08|title=India's first elephant rehabilitation centre in the works at Kerala's Kottoor|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-elephant-rehabilitation-centre-in-the-works-at-kerala-s-kottoor/story-UWNLcgES2hUucexj31999I.html|access-date=2021-02-20|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য হাতী প্ৰতিপালন কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত কোদনদ অভয়াৰণ্য প্ৰাণী আশ্ৰয় আৰু হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আৰু কোন্নী হাতী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ অন্যতম। == কেৰালাত হাতীৰ জৰীপ == ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এক নিৰ্দেশৰ মৰ্মে কেৰালা বন আৰু বন্যপ্ৰাণী বিভাগে ২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সমগ্ৰ কেৰালা ৰাজ্যজুৰি হাতীৰ এক লোকপিয়ল চলাইছিল। এই জৰীপত প্ৰায় ৫,৭০৬টা হাতী পোৱা গৈছিল।<ref name="hindu1" /> ইয়াৰে [[ত্ৰিছূৰ]] জিলাত আটাইতকৈ বেছি হাতী (১৪৫ টা) থকাৰ বিপৰীতে কান্নুৰ জিলাত আটাইতকৈ কম হাতী (৩ টা) পোৱা গৈছিল। কাছাৰগোড জিলাত এটাও হাতী পোৱা নগ’ল। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category|Temple elephants in Kerala|কেৰালাৰ মন্দিৰৰ হাতী}} *[http://www.namboothiri.com/articles/hasthyaayurvedam.htm হস্তীআয়ুৰ্বেদম (হাতী আৰু ইয়াৰ চিকিৎসাৰ বিশ্বকোষ)] মূল কিতাপখন [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ভাষাত ৰচিত। কিন্তু বৈদ্যমাধম চেৰীয়া নাৰায়ণন নাম্বুডিৰিয়ে এই 'পালকাপ্যম' (''হস্তীআয়ুৰ্বেদ'') গ্ৰন্থখন সংস্কৃতৰপৰা মালয়ালম ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছে। *[https://web.archive.org/web/20070930040600/http://www.elephantcare.org.in/ হাতী সুৰক্ষাৰ বাবে হাতীপ্ৰেমীসকলৰ সংস্থা] *[https://web.archive.org/web/20081120042850/http://www.elephantcare.org/mancont.htm মাউতৰ হাতপুথি] *[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/520-captive-elephants-in-kerala-reveals-census/article25626580.ece কেৰালাত প্ৰায় ৫২০টা আবদ্ধ বা পোহনীয়া হাতী] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংস্কৃতি]] ruapwogdjbugd8f0sxfg1o3sguvndyw 0 138292 622666 2026-08-02T08:06:45Z AjayDas 12623 [[থ্ৰিচূৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 622666 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[থ্ৰিচূৰ]] p5jp71tvfuwaaq9mnk1swg6hbhoza94 0 138293 622685 2026-08-02T08:28:54Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox holiday | image = Kudamatom at thrissur pooram 2013 7618.JPG | image_size = | holiday_name = ত্ৰিশূৰ পূৰম | caption = ত্ৰিশূৰ পূৰম উদযাপন | official_name = ত্ৰিশূৰ পূৰম | observedby = [[মালয়ালী জনগোষ্ঠী|মালয়ালীসকল]] | date = মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ ''... 622685 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | image = Kudamatom at thrissur pooram 2013 7618.JPG | image_size = | holiday_name = ত্ৰিশূৰ পূৰম | caption = ত্ৰিশূৰ পূৰম উদযাপন | official_name = ত্ৰিশূৰ পূৰম | observedby = [[মালয়ালী জনগোষ্ঠী|মালয়ালীসকল]] | date = মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ ''মেডাম'' মাহৰ ''পূৰম'' [[নক্ষত্ৰ]] | observances = {{hlist|''বিলাম্বৰম''|''কুডামাট্টম'' (കുടമാറ്റം)|''ইলাঞ্জীथाৰা মেলম'' (ഇലഞ്ഞിത്തറമേളം)|মডাথিল ৱাৰাভু (മഠത്തില്‍ വരവ്)|আতচবাজী (വെടിക്കെട്ട്)|''এঝুনিলাপ্পু''}} | type = হিন্দু | longtype = [[হিন্দু]] [[কেৰালাৰ মন্দিৰ উৎসৱসমূহ|মন্দিৰ উৎসৱ]] / [[ত্ৰিশূৰ]] চহৰৰ চৰকাৰী বন্ধৰ দিন | significance = কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ পূৰম | date2015 = ২৮ এপ্ৰিল | date2016 = ১৭ এপ্ৰিল | date2017 = ৫ মে’<ref>{{cite web |url=http://calendar-panchang.com |title=2017 Marathi Calendar Panchang |access-date=6 October 2016 |archive-date=26 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026181539/http://calendar-panchang.com |url-status=dead }}</ref> | date2018 = ২৫ এপ্ৰিল | scheduling = | relatedto = | startedby = | firsttime = | frequency = | duration = | alt = | month = | weekday = | ends = | begins = | celebrations = | litcolor = | nickname = | date2021 = ২৩ এপ্ৰিল }} '''ত্ৰিশূৰ পূৰম''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[ত্ৰিশূৰ]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক হিন্দু [[কেৰালাৰ মন্দিৰ উৎসৱসমূহ|মন্দিৰ উৎসৱ]]। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ 'মেডাম' মাহৰ 'পূৰম' নক্ষত্ৰৰ দিনা অৰ্থাৎ যিদিনা পূৰম তৰাৰ সৈতে চন্দ্ৰৰ উদয় হয়, সেইদিনা প্ৰতিবছৰে ত্ৰিশূৰৰ [[বডক্কুন্নাথন মন্দিৰ]]ত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সকলো পূৰম বা উৎসৱৰ জননী বুলি অভিহিত এই উৎসৱটো সমগ্ৰ ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু আটাইতকৈ বিখ্যাত পূৰম।<ref name = MeltonEncyclopedia>Melton, J. Gordon. [https://google.com ''Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations Vol. I'']. ABC-CLIO, 2011, p. 700.</ref> দহ লাখতকৈও অধিক দৰ্শনাৰ্থীৰ সমাগমেৰে ত্ৰিশূৰ পূৰম এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web |date=2016-04-15 |title=Thrissur Pooram celebration in Kerala: History and rituals of Kerala's most prominent pooram |url=https://india.com |access-date=2023-05-03 |website=India.com |language=en}}</ref> ত্ৰিশূৰ পূৰমৰ সময়ছোৱাত প্ৰায় ৪০ ৰ পৰা ৫০ দিন ধৰি ত্ৰিশূৰ পূৰম প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰা হয়। aq5s80y23eszohyag9p8lmoj8dvk0ae 828 138294 622688 2026-08-02T09:21:27Z Dipankar Das 36094 + 622688 Scribunto text/plain return { name = 'Kerala', top = 13.0, bottom = 8.0, left = 74.5, right = 78.0, image = 'India Kerala location map.svg', image1 = 'India Kerala relief map.svg' } fqpy889p6b0j8th8wyo2i0j9m332cn5 828 138295 622689 2026-08-02T09:21:57Z Dipankar Das 36094 + 622689 wikitext text/x-wiki {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly> <!-- Categories go here --> [[Category:India location map modules|Kerala]] </includeonly> oklda2c6un547firnh6zktf7wg2ne2a