Wikipedia avwiki https://av.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D1%82%D3%80%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B3%D1%8C%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%80 MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Медиа Хъулухъалъулаб БахӀс ГӀахьалчи ГӀахьалчиясул бахӀс Википедия Википедиялъул бахӀс Файл Файлалъул бахӀс MediaWiki MediaWiki-ялъул бахӀс Халип Халипалъул бахӀс Кумек Кумекалъул бахӀс Категория Категориялъул бахӀс TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 1434 97336 94142 2026-04-05T10:41:20Z InternetArchiveBot 12052 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 97336 wikitext text/x-wiki {{Хъвадарухъан | цӀар = ХӀамзатил Расул | сурат = | сурат_кӀодолъи = | тӀубараб_цӀар = | гьави = 8 сентябр 1923 | гьавураб_бакӀ = [[ЦӀада]], [[Хунзахъ мухъ]], [[Дагъистаналъул Автономияб Советияб Социализмаялъул Республика|ДАССР]], [[РСФСР]], [[СССР]] | хвей = 3 ноябр 2003 (80 сон) | хвараб_бакӀ = [[Москва|Москов]], [[Россия]] | вукъана = Таргъуялъул басриял хабзал | ватӀанчилъи = {{Флагификация|СССР}}<br>{{Флагификация|Россия}} | миллат = [[Аварал|Авар]] | эмен = [[ЦӀадаса ХӀамзат]] | эбел = | лъади = | лъимал = | гӀагарлъи = | лъайщвей = Адабияталъул институт, А. М. Горькиясул цӀаралда бугеб | алма_матер = | пиша = {{flatlist| * ШагӀир * прозачи * публицист * жамгӀияв ва сиясияв хъулулухъчи * таржамачи}} | гьунаралъул_сонал = 1932–2003 | мазгьаб = Социалитикияб реализм |жанр = {{flatlist| * шигӀру * поэма}} |асаразул_мацӀ = [[Авар мацӀ|Авар]] |машгьурал_асарал = {{plainlist| * [[МагӀарул гимн|МагӀарулал]] * [[ХъахӀал къункъраби]] * [[Дир Дагъистан]]}} |дебют = 1943 сон — авар мацӀалда тӀехь |премиял = {{шапакъатазул мухъ | {{Ленинилаб премия|1963}} | {{Сталинилаб премия|1952}} | {{Горькиясул цӀаралда бугеб премия|1980}} }} {{шапакъатазул мухъ |[[Файл:Медаль_«За_заслуги_перед_Республикой_Дагестан».png|25px|ДАССР-алъул пачалихъияб премиялъул лауреат]] |[[Файл:Медаль_«За_заслуги_перед_Республикой_Дагестан».png|25px|ГӀумарил Батирайил цӀаралда бугеб ДАССР-алъул пачалихъияб премиялъул лауреат]] |[[Файл:Медаль_«За_заслуги_перед_Республикой_Дагестан».png|25px|СтӀал Сулеманил цӀаралда бугеб ДАССР-алъул пачалихъияб премиялъул лауреат]] |[[Файл:Медаль_«За_заслуги_перед_Республикой_Дагестан».png|25px|ЦӀадаса ХӀамзатил цӀаралда бугеб ДАССР-алъул пачалихъияб премиялъул лауреат]] }} | шапакъатал = {{шапакъатазул мухъ |{{Нилъ ва КвартӀа медал|1974}} }} {{шапакъатазул мухъ |{{Мукъадасав апостол Андрей ТӀоцевеахӀарасул орден (Россиялъул Федерация)|2003}} }} {{шапакъатазул мухъ |{{ВатӀаналъе хӀалтӀухъ орден 3 даражаялъул|1999}} }} {{шапакъатазул мухъ |{{Ленинил орден|1960}} |{{Ленинил орден|1973}} |{{Ленинил орден|1974}} |{{Ленинил орден|1983}} }} {{шапакъатазул мухъ |{{Октябралъул Революциялъул орден}} |{{ЗахӀматалъулаб БагӀараб Байрахъалъул орден|1967}} |{{ЗахӀматалъулаб БагӀараб Байрахъалъул орден}} |{{ЗахӀматалъулаб БагӀараб Байрахъалъул орден}} }} {{шапакъатазул мухъ |{{Халкъазул Гьудуллъиялъул медал|1993}} |{{1941-1945 КӀудияб ВатӀанияб рагъулӀ бахӀарчияб захӀматалъухъ медал}} }} {{шапакъатазул мухъ |{{Меседид нухиялъул орден (Гуржия)}} |{{Кириллил ва Мефодийил орден}} }} | lib = | викитека = | викигъамас = | викицитата = }} '''ХӀамзатил Расул''' ([[8 Сентябр|8 сентябр]] [[1923 сон|1923]], [[ЦӀада]], [[Хунзахъ мухъ]], [[Дагъистаналъул Автономияб Советияб Социализмаялъул Республика|ДАССР]], [[РСФСР]], [[СССР]] — [[3 Ноябр|3 ноябр]] [[2003 сон|2003]], [[Москва]], [[Россиялъул икълимазул халкъазул къадарал|Россия]]) — авар [[шагIир]], прозаикчи, [[публицист]], совет ва россиялъулав жамгӀияв ва [[сиясияв хъулухъчи]], таржамачи. [[Социалистикияб захӀматалъул гьерой]] (1974), [[Дагъистаналъул халкъияв шагӀир]] (1959), III даражаялъулаб [[Сталинилаб премия|Сталинилаб]] (1952), [[Ленинилаб премия|Ленинилаб]] (1963) премиязул лауреат, гьединго [[Государственная премия РСФСР имени М. Горького|М Горькиясул цӀаралда бугеб]] премиялъул лауреат(1980). Мукъадасав апостол Андрей ТӀоцевеахӀарасул орденалъул (2003) ва ункъго [[Ленинил орден|Ленинил орденалъул]] кавалер (1960, 1973, 1974, 1983). == ХӀамзатил Расул ва Туркия == [[Файл:Гамзат Цадаса и Расул Газатов.jpg|thumb|left|250px|<span style="color:grey;">'''ЦӀадаса ХӀамзат''' ва [[ХӀамзатил Расул]]</span>|ссылка=Special:FilePath/Гамзат_Цадаса_и_Расул_Газатов.jpg]] [[Дагъистан]]иязулги турказулги маданиялгун адабиял бухьеназул буго кӀудияб ва бечедаб тарих. Гьезул байбихьи уна хӀатта анцӀила лъабабилеб гӀасруялде щвезегӀан. БатӀи-батӀияб къисмат букӀана гьезул: цин загӀиплъун, цинги камиллъун, амма, сундухъго балагьичӀого, гьел кидаго церетӀолел рукӀана. Жакъа гьел бухьенал рахана цӀияб даражаялде, цӀилъана гьезул хӀасилги хасиятги ва гьениб кӀудияб, аслияб бутӀа лъугьана ХӀамзатил Расулил адабияб хӀаракатчилъиялъ. Араб гӀасруялъул 50-абилел соназда байбихьана магӀарул шагӀирасул бухьенал [[Турция]]гун. Гьел соназда Расул вукӀана Дагъистаналъул хъвадарухъабазда гьоркьоса Турциялде щварав тӀоцевесев шагӀир. Хадуб гьев гӀемер ана гьеб улкаялде батӀи-батӀиял къокъабазда цадахъги живго хасаб сапаралъги. Дагъистаналъул шагӀирас Турциялде гьарурал зияратаз квербакъулаан гьесул гьудуллъи-гьалмагълъи цӀикӀкӀиналъе, турказул жамгӀиябгун културияб дунялалда гьесул лъиданиги релълъенчӀеб гьунар гӀатӀидго тӀибитӀиялъе. Хасаб рокьигун, чӀухӀигун ралагьулаан Расулил адабияб гьунаралъухъ Турциялда бугеб дагъистаниязул жамагӀаталъул вакилзаби – гьеб улкаялъул ватӀанчагӀи. Турциялда Расулил рукӀарал гӀемерал гьудулзабазда, лъале-хъвалезда гьоркьоб хасаб бакӀ кколаан гьеб улкаялъул машгьурал хъвадарухъабаз: [[Назим ХӀикмет]]ица, [[ГӀазиз Несин]]ица, [[Яшар Кемал]]ица, [[Демирташ Жейхун]]ица ва цогидазги. Гьел ва гьел гурел цогидалги турк миллияб адабияталъулги култураялъулги вакилзабазда лъикӀ лъалаан Расул, ракӀ-ракӀалъ загьир гьабулаан гьесдехун букӀараб жидерго гьоркьоблъи, кӀудияб къимат кьолаан гьев машгьурав магӀаруласул напсалъеги гьесул хасаб гьунаралъеги. Гьелъие мисаллъун гьанир рачине бегьула хъвадарухъан ва жамгӀияв хӀаракатчи, турк адабияталъул классик Яшар Кемалица Расулида абурал гьал хадусел рагӀаби: «Хирияв Расул, дие рокьула лъикӀал ва рохиялъ цӀурал гӀадамал, щай гурелъул гӀумру бокьулел гӀадамаз берцин гьабула ракь… Мун гӀадиналгун лъай-хъвай букӀин – гьеб ккола инсанасе хӀакъикъияб талихӀлъун. Мун вуго ракӀ лъикӀав, гӀагарав чи, сверухъ гьурмал гвангъула, мун ваккараб мехалъ. Дица цо чанго шигӀру цӀалана дур, гьебги турк мацӀалда, ва пикру гьабуна: хасго гьединал гӀадамазул лъугьуна кӀудиял шагӀирзаби, тӀубараб гӀумруялъ жидерго лъимерлъи цӀунизе кӀварал…» Амма Расулги хутӀулароан налъулавллъун турк гьудулзабаздехун ругел жиндирго хинал ва гьудуллъиялъулал гьорькорлъаби загьир гьариялда цеве. Гьев чӀухӀарав вукӀана турказул шагӀир Назим ХӀикметилгун букӀараб гьудуллъиялдаса, бетӀер къулулаан гьесул бахӀарчилъиялдаги къвакӀиялдаги цебе. Расулица кӀудияб къимат кьолаан ракълие, халкъалда гьоркьоб гьудулъиялъе, жиндирго къо бихьараб ватӀаналдехун ва гьелъул язихъаб халкъалдехун бугеб рокьуе рецц гьабун ахӀараб гьесул пагьмуяб гьунаралъе. Гьелдаго цадахъ гӀолохъанав Расулие рекӀее гӀолаан ХӀикметил поэзия, гьелъул гуманистияб хасият, философияб хӀасил, оригиналияб поэтика, гвангъараб ва такрарлъи гьечӀеб сипатлъи. КӀудияв гьалмагъасул шигӀрияб дунял, пикраби ва гьесул рекӀел хӀал лъикӀ ричӀчӀулаан магӀарул шагӀирасда, гьел тӀуранго данде кколаан гьесул жиндирго рекӀел асараздаги. [[Файл:Rasul Gamzatov with Vladimir Putin.jpg|300px|thumb|left|[[Россия|РФ]] президент [[Путин, Владимирил Владимир|В.Путингун]]]] Расулил асаралгун, гьесул бечедаб, такрар гьечӀеб гьунаргун турказул лъай-хъвай гьабиялъулъ жиндирго кӀудияб бутӀана лъуна Мазлум Бейханица. Гьес турк мацӀалде руссинаруна ва басмаялда рахъана «Дир Дагъистан» абураб тӀехьги (1984) кӀиго шигӀрияб мажмугӀги – «Лирика» (1986), «МагӀарул гӀор, гӀакълу гьечӀеб лъим» (1991). ХӀамзатил Расулил асарал [[турк мацӀ]]алда басмаялда рахъи хутӀулароан тӀахьал цӀалулез, адабият бокьулез, критиказ гьезда тӀасан жидерго пикру загьир гьабичӀого. Гьезул рецензиябиги макъалабиги зама-заманалда раккулаан газетаздаги журналаздаги. Хасго кӀудияб кӀвар кьуна турказул цӀалулез «Дир Дагъистан» тӀехьалъе. Щай гурелъул гьениб авторасул адабияб гьунар рагьиялда цадахъ турказда бихьизабуна Дагъистаналъул гӀажаибаб дунялги, гьелъул гӀадамалги, нексияб тарихги, бечедаб култураги ва гь. ц. Адабияталъул гӀалимчӀужу Зарема Казбековалъ абухъего, гьеб тӀехь лъугьана турказе «Дагъистаналъул географиялдасанги тарихалдасанги бищунго лъикӀаб цӀалул тӀехьлъун».<ref>{{Cite web |title=ХӀамзатил Расул ва Турция: Адабиял Бухьенал, АхӀмад МуртазагӀалиев |url=http://maarulal.ru/poetry/162-xiamzatil-rasul-va-turciya-adabiyal-buxenal.html |access-date=2010-12-14 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722033816/http://maarulal.ru/poetry/162-xiamzatil-rasul-va-turciya-adabiyal-buxenal.html |url-status=dead }}</ref> == МугъчӀваял == <references/> == РегӀелал == * [http://www.gamzatov.ru Gamzatov.ru] * [http://stihipoeta.ru/rasul-gamzatov/ ХӀамзатил Расулил шигӀраби]{{Хвараб регӀел|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ХӀамзатил Расул}} {{Авар адабият}} [[Категория:Аварал]] [[Категория:1923 соналъ гьарурал]] [[Категория:Хунзахъ мухъалда гьарурал]] [[Категория:2003 соналъ хварал]] [[Категория:Авар шагIирзаби]] [[Категория:Авар хъвадарухъаби]] 50hjcdvhafh627ies8eolrjcltkflld 2 11529 97335 73831 2026-04-04T19:38:52Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Reading_in_the_Crootch_or_Krotol_language.wav|Reading_in_the_Crootch_or_Krotol_language.wav]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:C 97335 wikitext text/x-wiki [[File:Эниси Лисика (2019). Eniisi Lisika (2019).png|thumb|Ищите меня тут / Look for me here (''Na kultar nokhlu gau''): https://ru.wikipedia.org/wiki/Участник:Eniisi_Lisika).]] <div style="float: left; border: solid #6ef7a7 1px; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#c5fcdc;" | style="width: 45px; height: 45px; background: #6ef7a7; text-align: center; font-size: 12pt;" | '''<b>kro-N</b>''' | style="font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em;" | Ina-tonk'yoshug '''satuma''' baazdul-don '''Krotol'-do''' shegami. |}</div> 1r6alpzc0t40np11e14f0hqas6s8a01