विकिपीडिया awawiki https://awa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter मीडिया खास बातचीत यूजर यूजर बातचीत विकिपीडिया विकिपीडिया बातचीत फाइल फाइल बातचीत मीडियाविकी मीडियाविकी बातचीत खाँचा खाँचा बातचीत मदद मदद बातचीत श्रेणी श्रेणी बातचीत TimedText TimedText talk मॉड्यूल मॉड्यूल वार्ता Event Event talk इरफान खान 0 445 34901 33476 2026-04-29T17:14:29Z InternetArchiveBot 1072 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 34901 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = इरफ़ान ख़ान | image = Irrfan Khan May 2015.jpg | image_size = | caption = 2015 में इरफ़ान खान | birth_name = साहब ज़ादे इरफ़ान अली खान<ref name=irrfan>{{cite web|url=http://www.irrfan.com/profile.htm |title=Irrfan Khan |work=Irrfan.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131208092152/http://www.irrfan.com/profile.htm |archivedate=2013-12-08}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|१९६७|०१|०७}} | birth_place = भरतपुर, राजस्थान | death_date = {{death date and age|df=yes|२०२०|०४|२९|१९६७|०१|०७}} | death_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]<ref> {{cite web|url=https://www.setopati.com/art/bollywood/205085|title=रहेनन् बलिउड अभिनेता इरफान खान|website=सेतोपाटी}}</ref> | nationality = [[भारत कय मनई|भारतीय]] | other_names = इरफ़ान | alma mater = [[नेशनल स्कूल ऑफ ड्रामा]] | occupation = फिलिम एक्टर, प्रोड्यूसर | years_active = 1988–2020 | spouse = {{Marriage|सुतापा सिकदर|1995}} | children = 2 | awards = [[पद्मश्री]] (2011) }} '''इरफ़ान ख़ान''' (7 जनवरी 1967 – 29 अप्रैल 2020), जेका खाली '''इरफ़ान''' कय नाँव से भी जानि जात हय <ref name="Irrfan drops Khan">{{cite web |url=http://news.avstv.com/2012/03/07/irrfan-drops-khan/ |title=Irfan drops 'Khan |publisher=News.avstv.com |date= |accessdate=2012-07-21 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927162036/http://news.avstv.com/2012/03/07/irrfan-drops-khan/ |archivedate=27 सितंबर 2013}}</ref><ref>{{cite web |last=Jha |first=Subhash K |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/mar/070312-Irrfan-drops-his-surname-Khan.htm |title=Irrfan drops his surname Khan |publisher=Mid-day.com |date=7 मार्च 2012 |accessdate=2012-07-21 |archive-date=2012-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413150934/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/mar/070312-Irrfan-drops-his-surname-Khan.htm |url-status=dead }}</ref> [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में काम करै वाले एक्ठु भारतीय एक्टर औ प्रोड्यूसर रहें। [[बॉलीवुड]] कय अलावा यन कयु ब्रिटिश फिलिम में औ [[हॉलीवुड]] फिलिम में भी काम कइ चुका हँय। साल 2011 में भारत सरकार यन्हय पद्म श्री से सम्मानित किहिस। इरफान ''मक़बूल'', ''सात खून माफ'', ''स्लमडाग मिलेनियर'', ''लाइफ इन मेट्रो'', ''द लंच बाक्स'', ''पीकू'', ''तलवार'', ''[[हिंदी मीडियम (फिलिम)|हिंदी मी़डियम]]'' आऊर ''इंगलिश मीडियम'' जइसन शानदार फिलिमन में काम कइ चुका हँय। ''न्यूरो इंडोक्राइन ट्यूमर'' नाँव कय बीमारी से 29 अप्रैल 2020 [[मुंबई|बंबई]] कय कोकिलाबेन अस्पताल में यनकय निधन होइ गवा। === प्राथमिक जीवन औ पढाई === इरफ़ान खान कय जनम [[राजस्थान]] में, एक्ठु मुस्लिम परिवार में, सईदा बेगम खान औ यासीन अली खान कय घरे भा रहा। वनकय माइ बाप [[टोंक जिला|टोंक जिले]] कय लगे खजुरिया गाँव से रहें औ टायर कय कारोबार चलावत रहें।<ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/mp/2009/02/14/stories/2009021452931300.htm | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Cutting across roles | date=14 February 2009 | access-date=4 August 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090221043902/http://www.hindu.com/mp/2009/02/14/stories/2009021452931300.htm | archive-date=21 February 2009 | url-status=live }}</ref><ref name=eem>{{Cite news|last=O'Connor|first=Ashling|title=From Bollywood to Boston|pages=|publisher=Times Online|date=27 March 2007|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/bollywood/article1576324.ece|accessdate=2010-12-04|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615194342/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/bollywood/article1576324.ece|archive-date=15 June 2011|url-status=live}}</ref> इरफान औ वनकय दोस सतीश शर्मा [[क्रिकेट]] में रहे औ बाद में, को सीके नायडू टूर्नामेंट ताई 23 साल से कम उमर कय खेलाडिन कय पहिला श्रेणी क्रिकेट में खेलै ताई चुनि गय। दुर्भाग्य से, पइसा कय कमी कय नाते ऊ टूर्नामेंट में भाग लेवे नाइ गय।<ref>{{Citation|last=Abish Mathew|title=Son Of Abish feat. Vir Das & Irrfan Khan|date=2017-11-10|url=https://www.youtube.com/watch?v=3d7NjfTziNM|access-date=2018-06-29}}</ref> 1984 में [[नई दिल्ली]] में [[राष्ट्रीय नाट्य विद्यालय]] (एनएसडी) में पढ़ाई करै खर्तिन छात्रवृत्ति जुटावै औ वँह से एक्टिंग में प्रशिक्षण करिन। === निजी जिनदगी === 23 फरवरी 1995 कय, यन फिलिम लेखक औ दोस एनएसडी कय सुतापा सिकदर से बियाह कीहिन। वनकय दुई बेटवा हैं: बाबिल औ अयान। इंडिया टुडे कय 2011 में दिहा एक्ठु साक्षात्कार में सिकदर वनकय बारेम कहिन कि, "वन हरदम ''फोकस्ड'' रहा लैं। हम्मै याद हय कि वन घरे आइ कै, सीधै बेडरूम जाएक किताब पढ़ै लागा लैं।"<ref>{{cite web |url=http://indiatoday.intoday.in/story/the-journey-of-actor-irrfan-khan/1/136057.html |title=Irrfan Khan turns India's best known international actor : Profile – India Today |publisher=Indiatoday.intoday.in |date=22 April 2011 |accessdate=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119170106/http://indiatoday.intoday.in/story/the-journey-of-actor-irrfan-khan/1/136057.html |archive-date=19 November 2011 |url-status=live }}</ref> 2012 में आपन नाँव कय अंग्रेजी अक्षर ''"Irfan"'' में बीचेम एक्ठु अउर ''"R"'' (''[[रोमन लिपि|आर]]'') बढ़ाइ दिहिन ''"Irrfan"'' काहे से वनकय मुताबिक आपन नाँव में एक्ठु अउर ''र'' स्वर कय अवाज़ वन्है नीक लागा ला।<ref>{{cite news|title=Paan Singh Tomar has become a symbol: Irrfan|url=http://ibnlive.in.com/news/paan-singh-tomar-has-become-a-symbol-irrfan/235989-8-66.html|accessdate=20 March 2012|newspaper=IBN Live|date=4 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307131416/http://ibnlive.in.com/news/paan-singh-tomar-has-become-a-symbol-irrfan/235989-8-66.html|archive-date=7 March 2012|url-status=live}}</ref> === निधन === इरफ़ान खान कय निधन 29 अप्रैल 2020 कय [[मुम्बई]]क कोकीलाबेन अस्पताल में भै, जहाँ वन लार्ज़ इन्टेस्टाइन (कोलोन) कय [[संक्रमण]] से भर्ती रहें। साल 2018 में वन्है न्यूरोएंडोक्राइन ट्यूमर कय पता चला, जवनेक बाद वन एक साल कय खर्तिन ब्रिटेन में इलाज कराइन। एक साल कय फुर्सत कय बाद वन फिर से कोलोन संक्रमण कय शिकायत से मुम्बई में भर्ती भँए। इ बीच में वन आपन फ़िलिम [[अंग्रेज़ी मीडियम]] कय शूटिंग किहिन, जवन वनकय अंतिम फिल्म रहा।<ref>{{Cite news |title=Irrfan Khan, Magnificent Actor, Dies At 53. Last Rites Take Place In Mumbai |url=https://www.ndtv.com/entertainment/actor-irrfan-khan-dies-in-mumbai-at-53-2220189 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423182651/https://www.ndtv.com/entertainment/actor-irrfan-khan-dies-in-mumbai-at-53-2220189 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2026-01-01 |work=NDTV |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-04-29 |title=Irrfan Khan, actor extraordinaire and India’s face in the West, dies at 53 |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/irrfan-khan-dies-at-54/story-Hd8s2xZ6uNeqDjgV0sl7zI.html |access-date=2026-01-01 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> वन्है न्युरो इन्डोक्राइन कैंसर रहा, जवन [[हॉर्मोन]]-बनावै वाले कोशिका कय एक्ठु दुर्लभ मेर कय [[कैंसर]] होय।<ref>{{Cite web |date=2020-04-29 |title=Irrfan Khan: Slumdog Millionaire and Life of Pi actor dies |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-52468343 |access-date=2026-01-01 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> == प्रमुख फिलिम == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="60%" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! साल !! फिलिम !! चरित्र !! टिप्पणी |- |2020 |[[अंग्रेज़ी मीडियम]] |लड़की कय बाप कय मुख्य भूमिका में | |- | rowspan="2" |2018 |[[:en:Karwan_(film)|कारवां]] | | |- |[[ब्लैकमेल (2018 फ़िल्म)|ब्लैकमेल]] | | |- | rowspan="2" |[[:श्रेणी:2017 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2017]]||[[करीब करीब सिंगल]]|| योगी|| |- |[[हिंदी मीडियम (फ़िल्म)|हिंदी मीडियम]] | | |- | rowspan="2" |[[:श्रेणी:2013 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2013]]||[[डी-डे]]|| वली खान|| |- |[[द लंच बॉक्स]] | | |- |rowspan=3|[[:श्रेणी:2011 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2011]] || [[ये साली ज़िन्दगी]]|| अरुण || |- |[[७ खून माफ़|सात खून माफ़]] || वासिउल्लाह खान || |- |[[थैंक यू]] || विक्रम || |- |rowspan=3|[[:श्रेणी:2010 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2010]] || [[राईट या रोंग|राईट या राँग]]|| विनय पटनायक || |- | [[हिस्स]]|| विक्रम गुप्ता || |- | [[नोक आउट]]|| बच्चू/ टोनी खोसला || |- |rowspan=3|[[:श्रेणी:2009 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2009]] || [[एसिड फैक्ट्री]]|| काइज़र || |- | [[बिल्लू (फ़िल्म)|बिल्लू बारबर]] || बिल्लू/विलास परदेसी || |- | [[न्यू यॉर्क (फिल्म)|न्यूयॉर्क]] || रोशन (ऍफ़बीआई ऑफिसियल) || |- |rowspan=6|[[:श्रेणी:2008 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2008]] || [[भोपाल मूवी (2008 फ़िल्म)|भोपाल मूवी]] || || |- | [[स्लमडॉग मिलियनेयर]] || पुलिस इंस्पेक्टर || |- | [[क्रेजी 4]]|| डॉ॰ मुखर्जी || |- | [[देहली 6 (2008 फ़िल्म)|देहली 6]] || || |- | [[रोड टू लद्दाख (2008 फ़िल्म)|रोड टू लद्दाख]] || शफ़ीक || |- | [[संडे (2008 फ़िल्म)|संडे]] || कुमार || |- |rowspan=5|[[:श्रेणी:2007 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2007]] || [[लाइफ़ इन अ... मेट्रो (2007 फ़िल्म)|लाइफ़ इन अ... मेट्रो]] || मोंटी || |- |[[अ माइटी हार्ट (2007 फ़िल्म)|अ माइटी हार्ट]] || || |- |[[पार्टीशन (2007 फ़िल्म)|पार्टीशन]] || || अंग्रेजी फ़िल्म |- |[[मेरीडीयन (2007 फ़िल्म)|मेरीडीयन]] || देवराज || |- |[[माइग्रेशन (2007 फ़िल्म)|माइग्रेशन]] || अभय || |- |rowspan=6|[[:श्रेणी:2006 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2006]] || [[द नेमसेक (2006 फ़िल्म)|द नेमसेक]] || || |- |[[द किलर (2006 फ़िल्म)|द किलर]] || || |- | [[यूँ होता तो क्या होता (2006 फ़िल्म)|यूँ होता तो क्या होता]] || || |- | [[सैनिकुडु (2006 फ़िल्म)|सैनिकुडु]] || || तेलुगु फ़िल्म |- | [[सिर्फ़ २४ घंटे (2006 फ़िल्म)|सिर्फ़ २४ घंटे]] || || |- | [[मिस्टर १००% (2006 फ़िल्म)|मिस्टर १००%]] || || |- |rowspan=7|[[:श्रेणी:2005 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2005]] || [[दुबई रिटर्न (2005 फ़िल्म)|दुबई रिटर्न]] || || |- |[[रोग (2005 फ़िल्म)|रोग]] || || |- | [[बुलेट (2005 फ़िल्म)|बुलेट]] || || |- |[[7½ फेरे (2005 फ़िल्म)|7½ फेरे]] || मनोज || |- |[[चेहरा (2005 फ़िल्म)|चेहरा]] || चन्द्रनाथ दीवान || |- | [[चॉकलेट (2005 फ़िल्म)|चॉकलेट]] || || |- | [[गरम (2005 फ़िल्म)|गरम]] || || |- |rowspan=3|[[:श्रेणी:2004 में बनी अंग्रेजी फ़िल्म|2004]] || [[शैडो ऑफ टाइम (2004 फ़िल्म)|शैडो ऑफ टाइम]] || || अंग्रेजी फ़िल्म |- |[[आन (2004 फ़िल्म)|आन]] || || |- | [[चरस (2004 फ़िल्म)|चरस]] || || |- |rowspan=6|[[:श्रेणी:2003 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2003]] || [[मकबूल (2003 फ़िल्म)|मकबूल]] || मकबूल || |- |[[हासिल (2003 फ़िल्म)|हासिल]] || || |- | [[द बाइपास (2003 फ़िल्म)|द बाइपास]] || पुलिस वाला || |- |[[धुंध (2003 फ़िल्म)|धुंध]] || अजीत खुराना || |- | [[फुटपाथ (2003 फ़िल्म)|फुटपाथ]] || शेख || |- | [[सुपारी (2003 फ़िल्म)|सुपारी]] || || |- |rowspan=4|[[:श्रेणी:2002 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2002]] || [[काली सलवार (2002 फ़िल्म)|काली सलवार]] || || |- | [[गुनाह (2002 फ़िल्म)|गुनाह]] || ए सी पी दिग्विजय पाँडे || |- |[[बोकशू द मिथ (2002 फ़िल्म)|बोकशू द मिथ]] || || अंग्रेजी फ़िल्म |- |[[प्रथा (2002 फ़िल्म)|प्रथा]] || || अंग्रेजी फ़िल्म |- |rowspan=2|[[:श्रेणी:2001 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2001]] || [[द वॉरियर (2001 फ़िल्म)|द वॉरियर]] || || |- | [[कसूर (फ़िल्म)|कसूर]] || || |- |[[:श्रेणी:2000 में बनी हिन्दी फ़िल्म|2000]] || [[घात (2000 फ़िल्म)|घात]] || || |- |rowspan=2|[[:श्रेणी:1998 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1998]] || [[सच अ लौंग जर्नी (1998 फ़िल्म)|सच अ लौंग जर्नी]] || || |- | [[बड़ा दिन (1998 फ़िल्म)|बड़ा दिन]] || पुलिस इंस्पेक्टर || |- |[[:श्रेणी:1997 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1997]] || [[प्राइवेट डिटेक्टिव (1997 फ़िल्म)|प्राइवेट डिटेक्टिव]] || इंस्पेक्टर ख़ान || |- |[[:श्रेणी:1994 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1994]] || [[वादे इरादे]] || || |- |[[:श्रेणी:1991 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1991]] || [[एक डॉक्टर की मौत (1991 फ़िल्म)|एक डॉक्टर की मौत]] || || |- |rowspan=2|[[:श्रेणी:1990 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1990]] || [[चाणक्य (1990 फ़िल्म)|चाणक्य]] || || |- |[[दृष्टि (1990 फ़िल्म)|दृष्टि]] || राहुल || |- |[[:श्रेणी:1989 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1989]] || [[कमला की मौत (1989 फ़िल्म)|कमला की मौत]] || अजीत || |- |[[:श्रेणी:1988 में बनी हिन्दी फ़िल्म|1988]] || [[सलाम बॉम्बे (1988 फ़िल्म)|सलाम बॉम्बे]] || || |- |} ===टीवी धारावाहिक अव डॉक्यूमेंट्री फिलिम=== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="60%" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! साल !! धारावाहिक !! चरित्र !! टिप्पणी |- | 1994 || द ग्रेट मराठा || नजीबुद्दौला (रोहिल्ला सरदार) || |- | 1994 || [[चंद्रकांता (टीवी शृंखला)]] || बद्रीनाथ || |- | 1992 || चाणक्य || सेनापति भद्रसाल || |- |} === [[फ़िल्मफ़ेयर पुरस्कार]] === * 2008 — [[फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेता पुरस्कार]] — [[लाइफ़ इन अ... मेट्रो (2007 फ़िल्म)|लाइफ़ इन अ… मेट्रो]] * 2004 — [[फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ खलनायक पुरस्कार]] — [[हासिल (2003 फ़िल्म)|हासिल]] === नागरिक सम्मान === * 2011 — [[पद्म पुरस्कार]] ==सन्दर्भ== {{reflist}} 376ej9d7jogq3lsunf35irp19s9c2rs यूजर:James500 2 7836 34904 26682 2026-04-29T21:43:55Z James500 2102 Remove template 34904 wikitext text/x-wiki {{#babel:en}} [[en:User:James500]] eu13so1xoub6xvcjld6yea9o5qsrodx दिनेश शेट्टी 0 8157 34902 30160 2026-04-29T18:47:57Z InternetArchiveBot 1072 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 34902 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = दिनेश शेट्टी | image = | alt = Dinesh Shetty with Trophy <ref>{{Cite web|title= Dinesh Shetty lifts the trophy - Bollyy|url= https://bollyy.com/dinesh-shetty-lifts-the-trophy-of-vidyut-jammwal-starrer-action-reality-series-indias-ultimate-warrior-wins-cash-prize-of-20-lakhs/|access-date=2022-03-26|website=Bollyy|language=en}}</ref> | caption = इंडियाज़ अल्टिमेट वॉरियर | height = 5' 11" [https://starsunfolded.com/dinesh-shetty/] | occupation = [[उद्यमी]] | birth_place = [[मुम्बई]], [[भारत]] | birth_date = (जन्म: ८ अगस्त 8 अगस्त, १९८५) | years_active = 2009 – अब तक |website=http://danshet.com/ }} '''दिनेश शेट्टी''' (जन्म: ८ अगस्त 8 अगस्त, १९८५) [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Discovery%2B डिस्कवरी+] रियलिटी शो [https://en.m.wikipedia.org/wiki/India%27s_Ultimate_Warrior इंडियाज अल्टीमेट वॉरियर] के विजेता के रूप में उभरे हैं। उन्होंने ट्रॉफी के साथ 20 लाख रुपये का नकद पुरस्कार जीता। <ref>{{cite web|url= https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/dinesh-shetty-wins-vidyut-jammwal-s-india-s-ultimate-warrior-takes-home-prize-money-of-rs-20-lakh-1929502-2022-03-25 |title=Television Reality Tv Story Dinesh Shetty Wins Vidyut jammwal's India's ultimate warrior takes home price money of rs 20 lakh}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Meet Dinesh Shetty from a next door boy to contestant at India’s ultimate worrior reality show - Mid-day|url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/meet-dinesh-shetty-from-a-next-door-boy-to-contestant-at-indias-ultimate-warrior-reality-show-23218530|access-date=2022-03-15|website=Mid-Day|language=en|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116080250/https://www.mid-day.com/brand-media/article/meet-dinesh-shetty-from-a-next-door-boy-to-contestant-at-indias-ultimate-warrior-reality-show-23218530|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title= Dinesh Shetty named Vidyut Jammwal reality show India’s ultimate warrior - IndiaTV|url= https://www.indiatv.in/entertainment/ott/dinesh-shetty-named-vidyut-jammwal-reality-show-indias-ultimate-warrior-2022-03-25-841194 |access-date=2022-03-25|website=IndiaTV|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title= Dinesh Shetty is India’s ultimate warrior - Tribune-india|url= https://m.tribuneindia.com/news/lifestyle/dinesh-shetty-is-indias-ultimate-warrior-380884 |access-date=2022-03-26|website=Tribune-india|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title= Dinesh Shetty lifts the trophy of Vidyut Jannwal Starrer Action reality series India’s ultimate worrier wins cash prize of 20 Lakhs- Apnnews|url= https://www.apnnews.com/dinesh-shetty-lifts-the-trophy-of-vidyut-jammwal-starrer-action-reality-series-indias-ultimate-warrior-wins-cash-prize-of-20-lakhs/|access-date=2022-05-01|website=Apnnews|language=en}}</ref> ==बाहरी कड़ियाँ== * {{IMDb name|3808442}} {{Commons category|Dinesh Shetty|दिनेश शेट्टी}} == सन्दर्भ == {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:भारतीय उद्यमी]] [[श्रेणी:1985 में जन्में लोग]] [[श्रेणी:भारतीय बिज़नसमेन]] [[श्रेणी:इंडियाज़ अल्टिमेट वॉरियर]] 2mraw5oic8cr7jpae8bxqayzwqpzh89 सुइयाब 0 8679 34903 31514 2026-04-29T21:41:46Z InternetArchiveBot 1072 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 34903 wikitext text/x-wiki [[फाइल:Türgesh_Khaganate_c._699-710.svg|350px|अंगूठाकार|तुर्गेश खागानात कॆ समय सुइयाब]] '''सुइयाब''' (अंग्रेजी: Suyab; फारसी: سوی آب; [[चीन|चीनी]]: 碎葉 / 碎叶; पिनयिन: ''Suìyè'') मध्य एशिया कॆ इतिहासिक नगर हय, जौका ‘‘ओर्दुकेंत’’ नाम से भी जानल जात हय अउर आज कॆ [[किर्गिस्तान]] कॆ ‘‘अक-बेशिम’’ स्थल से पहिचानल जात हय। ई नगर चुई नदी कॆ घाटी मा बसा रहय अउर रेशम मार्ग कॆ प्रमुख पड़ावन मा एगो रहय। बिस्केक से लगभग ५० किलोमीटर पूरब अउर तोकमोक से ८ किलोमीटर दक्षिण-पच्छिम ई नगर कॆ अवशेष मिलत हीं। २०१४ मा सुइयाब कॆ स्थल ‘‘सिल्क रोड्स: चांग’आन–तियानशान कॉरिडोर’’ नामक [[यूनेस्को विश्व धरोहर सूची]] मा शामिल भइल।<ref name=":0">[http://www.silkroads.org.cn/portal.php?mod=view&aid=1018 "The City of Suyab (Site of Ak-Beshim) introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250221044908/http://www.silkroads.org.cn/portal.php?mod=view&aid=1018 |date=2025-02-21 }} ''www.silkroads.org.cn अभिगमन तिथि २३ नवम्बर २०२५ |''</ref> == इतिहास == सुइयाब कॆ शुरुआती बसावट ५वीं–६वीं सदी कॆ दौरान सोघद व्यापारीन द्वारा भइल। नगर कॆ नाम सुइयाब नदी से आवत हय, जौन फारसी भाषिक मूल वाला शब्द हय। चीनी यात्री ‘‘[[ह्वेनसांग]]<nowiki/>’’ ६२९ ई. मा जब ई क्षेत्र से गुज़रिन, त ऊ सुइयाब कॆ आकार, जनसंख्या, खेती, कपड़ा अउर व्यापारिक गतिविधियन कॆ विस्तृत बिबरण लिखिन।<ref name=":0" /> ७वीं सदी मा तुर्क शासक ‘‘तोंग याबघु क़ाग़ान’’ कॆ शासन मा सुइयाब पश्चिमी तुर्क क़ाग़ानात कॆ मुख्य राजधानी बनल। ई समय नगर मा सोघद व्यापारी अउर [[तुर्की|तुर्क]] सैना कॆ बीच व्यावसायिक–सैन्य सहजीवन देखे के मिलत हय। बाद मा पश्चिमी तुर्क क़ाग़ानात कॆ पतन के बाद सुइयाब तांग साम्राज्य द्वारा ६४८–७१९ के बीच सैनिक चौकी कॆ रूप मा इस्तेमाल भइल। तांग क़िलाबंदी ६७९ ई. मा बनल, जइससे ई क्षेत्र मा [[बौद्ध धर्म]] कॆ विकास भी देखल गा | कुछ चीनी स्रोतन अनुसार प्रसिद्ध कवि ली बाई कॆ जनम भी सुइयाब मा भइल मानल जात हय।<ref>[https://silkroadresearch.blog/kyrgyzstan/chuy-region/ "Silk Road Research"] ''silkroadresearch.blog अभिगमन तिथि २३ नवम्बर २०२५ |''</ref> ७१९ ई. मा तांग शासकन द्वारा सुइयाब कॆ नियंत्रण तुर्क शासक ‘‘सुलु’’ कॆ हवाले कइल गइल। लेकिन ७३८ ई. कॆ बाद चीनी सेना फिरु से सुइयाब पर अधिकार कइली। ८वीं सदी मा तिब्बती सेनन अउर तांग साम्राज्य कॆ संघर्ष मा ई नगर महत्वपूर्ण रक्षा केंद्र बनल। ७६६ ई. मा करलुक शासकन द्वारा ई नगर क़ब्जा कइल गइल।<ref>[https://cyberleninka.ru/article/n/the-power-configurations-of-the-central-civilization-world-system-in-the-eighth-century "THE POWER CONFIGURATIONS OF THE CENTRAL CIVILIZATION/WORLD SYSTEM IN THE EIGHTH CENTURY"] ''cyberleninka.ru अभिगमन तिथि २३ नवम्बर २०२५ |''</ref> ९वीं–१०वीं सदी कॆ बिबरण सीमित मिलत हय, लेकिन ‘हुदुद अल-आलम Hudud al-Alam’ (९८३ ई.) मा सुइयाब कॆ लगभग २०,००० जनसंख्या वाला नगर बतावल गइल हय। ११वीं सदी कॆ शुरुआत मा सुइयाब कॆ स्थान पर ‘‘बलासागुन’’ प्रमुख नगर बनल अउर सुइयाब धीरे-धीरे खाली हो गइल।<ref>[https://kyrgyzguides.com/ak-beshim-settlement/ "Ak-Beshim settlement"] ''kyrgyzguides.com अभिगमन तिथि २३ नवम्बर २०२५ |''</ref> == पुरातात्त्विक स्थल == अक-बेशिम कॆ अवशेषन कॆ १९वीं सदी कॆ अंत मा गलती से बलासागुन समझल गइल, लेकिन १९५० कॆ उत्खनन मा साबित भइल कि ई स्थल ११वीं सदी से पहिले छोड़ल गइल रहय। सुइयाब कॆ स्थल लगभग ३० हेक्टेयर क्षेत्र मा फैलल हय अउर ई नगर कॆ बहु-सांस्कृतिक चरित्र कॆ प्रमाण देत हय।<ref>[https://24.kg/english/337877__Kyrgyzstan_and_China_to_jointly_protect_ruins_of_ancient_Ak-Beshim_settlement/ "Kyrgyzstan and China to jointly protect ruins of ancient Ak-Beshim settlement"] ''24.kg अभिगमन तिथि २३ नवम्बर २०२५ |''</ref> इहाँ चीनी क़िलाबंदी, बौद्ध मंदिर, नेस्टोरियन ईसाई गिरजा, सोघद–उइग़ुर लिपि वाली दीवार लेख, ज़ोरोस्ट्रियन अस्थिकलश अउर तुर्क क़ब्र-चिन्ह (बलबाल) कॆ अवशेष मिलत हीं। बौद्ध मूर्तियन, स्तूप अउर मंदिर कॆ मलबा ई नगर कॆ सांस्कृतिक अदला-बदली कॆ विस्तृत कहानी बतावत हय। ७वीं सदी कॆ ईसाई गिरजा अउर १०वीं सदी कॆ मठ कॆ अवशेष भी सुइयाब कॆ धार्मिक विविधता कॆ संकेत देत हीं।<ref>[https://www.exploration-eurasia.com/inhalt/projekt_aC.htm "Archaeological excavation of a medieval city and presumed Nestorian Christian graveyard"] ''www.exploration-eurasia.com अभिगमन तिथि २३ नवम्बर २०२५ |''</ref> == संदर्भ == [[श्रेणी:किर्गिस्तान]] 4ihntsxhj3i3mfvqxdabdobwk4sf5cb यूक्रेनी वास्तुकला 0 9724 34905 2026-04-30T06:35:42Z WarmaFiesta 4697 नवा पन्ना 34905 wikitext text/x-wiki [[Image:Лавра.jpg|thumb|right|390px|The [[कीव पेचेर्स्क लावरा]] (१०५१ से आगे)। परिसर के भीतर विभिन्न सँरचनाएँ अलग-अलग समय अवधि से हैं। ओनके शैली [[यूक्रेन के इतिहास]] अऊर सदियों से विकसित समृद्ध शिल्प कौशल मा एक अंतर्दृष्टि प्रदान करत हैं।]] '''यूक्रेनी वास्तुकला''' कय प्रारंभिक जड़ [[पूर्वी स्लाव|पूर्वी स्लाव]] राज्य [[कीव रूस']] मा अहै। [[कीव रूस के मंगोल आक्रमण]] के बाद, अलग [[वास्तुशिल्प इतिहास]] [[गैलिसिया-वोल्हिनिया|गैलिसिया-वोल्हिनिया]] अऊर बाद मा [[लिथुआनिया के ग्रैंड डची]] के रियासतन मा जारी रहा। [[ज़ापोरोज़ियन कॉसैक]] के युग के दौरान, [[पोलिश-लिथुआनियाई राष्ट्रमंडल]] के प्रभाव मा यूक्रेन के लिए एक अद्वितीय शैली विकसित भै। [[रूस के जारशाही]] के साथे मिलन के बाद, यूक्रेन मा वास्तुकला अलग-अलग दिशाओं मा विकसित होए लाग, जेहिमा बड़े पूर्वी, रूसी शासित क्षेत्र मा कई सँरचनाएँ उ अवधि के [[रूसी वास्तुकला]] के शैली मा बनावा गा रहें, जबकि पश्चिमी [[गैलिसिया (मध्य यूरोप)|गैलिसिया [[] ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रिया-हंगेरियन वास्तुशिल्प प्रभाव]], दुइनौ मामलन मा बढ़िया उदाहरण पैदा करत हैं। यहिके बावजूद, यूक्रेनी राष्ट्रीय रूपांकन का उपयोग जारी रही अऊर २० वीं सदी के सुरुआत से, [[सोवियत संघ|सोवियत युग]] के कुछ अवधि के दौरान अऊर आधुनिक स्वतंत्र यूक्रेन मा पुनरुत्थान देखा गा है। == इतिहास == === प्राचीन युग === आधुनिक यूक्रेन के क्षेत्र मा पत्थर के वास्तुकला के पहिला स्मारक [[प्राचीनता]] से निकले हैं। ८वीं शताब्दी ईसा पूर्व से बतावत हुए, उत्तरी [[काला सागर]] तट पर कईयो [[ग्रीक उपनिवेश|ग्रीक उपनिवेश]] दिखाई दिहिन, जेहमा से सबसे प्रमुख टायरास (आधुनिक बिल्होरोड-निस्ट्रोव्स्की), ओल्बिया, चेरसोनेसस, थियोडोसिया, पैन्टिकापैउम (केरनोच) अऊर अन्य रहे। प्रारम्भ मा ओन बस्तियन के वास्तुकला [[आयोनिया]] के निर्माण परंपरा से बहुत प्रभावित रही, जेहिसे बहुत उपनिवेशवादी पैदा भए रहे, लेकिन ५ वीं शताब्दी ईसा पूर्व से [[एथेंस|एथेनियन]] प्रभाव क्षेत्र मा स्पष्ट होइ गवा। नये युग के पहिली शताब्दी के दौरान [[हेलेनिस्टिक वास्तुकला]] [[पोंटिक उपनिवेशन|पोंटिक]] क्षेत्र मा व्यापक होइ गवा। आधुनिक यूक्रेन मा ग्रीक उपनिवेशीकरण के युग से संरक्षित मूल्यवान सँरचनाओं मा रक्षात्मक दीवारन, आवासीय घरन अऊर मंदिरन के खंडहर, स्तंभन के तत्त्व सम्मिलित हैं।<ref name="r607">{{cite web | last=Kutcher | first=Kyrylo Cyril | title=What Has the World Forgotten about Ukraine's History? | website=Geopolitical Monitor | date=16 May 2024 | url=https://www.geopoliticalmonitor.com/what-has-the-world-forgotten-about-ukraines-history/ | access-date=30 April 2026}}</ref> === प्रारंभिक मध्य युग अऊर मध्यकालीन रूस' (९८८-१२४०) === [[प्रवासन अवधि]] के दौरान महत्त्वपूर्ण विनाश के बाद, काला सागर पर ग्रीक उपनिवेशन के वास्तुकला का [[बीजान्टिन साम्राज्य|बीजान्टिन]] युग के दौरान पुनर्जीवित कीन गा रहा। उ समय के दौरान बनावा गा महत्त्वपूर्ण वस्तु प्रारंभिक ईसाई चर्च रहे, जेहिमा से कईयो पहिले से बर्बाद प्राचीन इमारतन के तत्त्वन का उपयोग करत रहे। [[देर से प्राचीनता]] अऊर प्रारंभिक [[मध्य युग]] मा मंदिर वास्तुकला का केंद्र चेर्सोनेसोस रहा। सबसे पहिले काल के कईयो ईसाई चर्चन मा एक विशिष्ट [[क्रूसिफॉर्म]] ज़मीनी योजना रही, जवन [[मध्य पूर्वी वास्तुकला]] से प्रभावित रही, लेकिन [[रोटुंडा (वास्तुकला)|रोटुंडा]] भी व्यापक रहे। ७वीं-९वीं शताब्दी मा रोमन प्रकार के [[बेसिलिका]] दिखाई दिहिन। उ समय के चर्च वास्तुकला मा मध्यवर्ती रूपन का भी प्रतिनिधिित्व कीन जात रहा। क्रीमिया मा बीजान्टिन वास्तुकला का सबसे अच्छा संरक्षित स्मारक केर्च मा सेंट जॉन द बैपटिस्ट चर्च है। [[कीव रूस]] कय मध्यकालीन राज्य [[यूक्रेन]], [[रूस]] औ [[बेलारूस]] कय आधुनिक राज्यन औ वास्तुकला सहित ओनकै संबंधित संस्कृतियन कय पूर्ववर्ती रहा। रूस के चर्च वास्तुकला ९८८ मा [[कीव रूस के ईसाईकरण|ईसाई धर्म के अपनावे]] से पहिले रहा, अऊर कीव मा ईसाई मंदिरन का उल्लेख ९४५ के सुरुआत मा कीन गा है। प्रारम्भी [[पूर्वी रूढ़िवादी]] चर्च मुख्य रूप से लकड़ी से बने रहे, जेकर सबसे सरल रूप चर्च [[चर्च]] के रूप मा जाना जात रहा। कीव राज्य के वास्तुशिल्प शैली [[बीजान्टिन वास्तुकला]] से बहुत प्रभावित रही, अऊर ग्रीक स्वामी का राजकुमार वोलोदिमिर द्वारा क्षेत्र मा पहिला पत्थर के चर्च बनावै के लिए आमंत्रित कीन गा रहा, लेकिन पश्चिमी यूरोपीय [[रोमनस्क्यू वास्तुकला]] के प्रभाव भी उपलब्ध रहे। प्रमुख कैथेड्रल मा अक्सर छोट गुंबदन के स्कोर दिखाई देत रहें। यद्यपि प्रारम्भी कीव रूस के वास्तुकला मा एक आम शैली रही, लेकिन ई अंततः कईयो स्थानीय किस्मन मा विचलित होइ गवा। कीव रूस का थोड़ा धर्मनिरपेक्ष या [[स्थानीय वास्तुकला]] बचा है।<ref name="t807">{{cite web | title=Google Books | website=Google | url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Image_of_Aleksandr_Nevskiy_in_Mediev/tRJYEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Early+Middle+Ages+and+Medieval+Rus&pg=PA400&printsec=frontcover | access-date=30 April 2026}}</ref> === देर से मध्यकालीन युग === १३वीं अऊर १४वीं सदी के दौरान वर्तमान यूक्रेन के भूमि मा निर्माण कार्य लगभग विशेष रूप से सबसे पश्चिमी क्षेत्रन तक सीमित रहे। नतीजतन, यूक्रेनी भूमि मा [[गॉथिक वास्तुकला]] के केवल कुछ स्मारक उपलब्ध हैं। कुछ गॉथिक तत्त्व ल्विव के आर्मेनियाई कैथेड्रल, हैलिच के नेटिविटी चर्च, ल्विव के सेंट निकोलस चर्च अऊर वोल्हिनिया के मेझिरिच मठ मा पाए जा सकत हैं। यूक्रेन मा सबसे बड़ा गोथिक इमारत ल्विव मा लैटिन कैथेड्रल है। लगातार युद्ध अऊर स्ज़्लाचटा के नई औपनिवेशिक नीति के कारण महल अऊर किलेबंदी के सक्रिय विकास भा।<ref name="w334">{{cite web | last=Osborne | first=James | title=Why does Putin think Ukraine should be Russian? It's all to do with the Vikings | website=HistoryExtra | date=19 September 2025 | url=https://www.historyextra.com/period/viking/putin-ukraine-justification-rus-vikings/ | access-date=30 April 2026}}</ref> === प्रारंभिक आधुनिक युग === वीं शताब्दी मा यूक्रेनी भूमि मा [[पुनर्जागरण वास्तुकला]] का प्रसार देखा गा, जेका [[मैग्डेबर्ग कानून|स्वशासित]] समय के शहरन द्वारा सक्रिय रूप से अपनावा गा रहा। कईयो प्रमुख वास्तुकार जे उ शैली मा कार्य करत रहें, [[इटली]] से आए रहें। यूक्रेन मा पुनर्जागरण काल ​​के इमारतन के सबसे महत्त्वपूर्ण सांद्रता सीएल्विव के मार्केट स्क्वायर अऊर आसपास के क्षेत्रन मा पावा जात है।<ref name="p350">{{cite web | title=Google Books | website=Google | date=9 May 2023 | url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Russo_Ukrainian_War/e3eoEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Early+Modern+Era+ukraine+architecture&pg=PT152&printsec=frontcover | access-date=30 April 2026}}</ref> == इहौ देखौ == * [[यूक्रेन मा यूनेस्को विश्व धरोहर स्थलन के सूची]] * [[यूक्रेन मा ऐतिहासिक भंडारन के सूची]] * [[यूक्रेन मा महलन के सूची]] * [[यूक्रेन के सात चमत्कार]] ==सन्दर्भ== 3s694xoxjrqzpk9av79prdk0rum6cu1 34906 34905 2026-04-30T06:36:22Z WarmaFiesta 4697 34906 wikitext text/x-wiki [[Image:Лавра.jpg|thumb|right|390px|[[कीव पेचेर्स्क लावरा]] (१०५१ से आगे)। परिसर के भीतर विभिन्न सँरचनाएँ अलग-अलग समय अवधि से हैं। ओनके शैली [[यूक्रेन के इतिहास]] अऊर सदियों से विकसित समृद्ध शिल्प कौशल मा एक अंतर्दृष्टि प्रदान करत हैं।]] '''यूक्रेनी वास्तुकला''' कय प्रारंभिक जड़ [[पूर्वी स्लाव|पूर्वी स्लाव]] राज्य [[कीव रूस']] मा अहै। [[कीव रूस के मंगोल आक्रमण]] के बाद, अलग [[वास्तुशिल्प इतिहास]] [[गैलिसिया-वोल्हिनिया|गैलिसिया-वोल्हिनिया]] अऊर बाद मा [[लिथुआनिया के ग्रैंड डची]] के रियासतन मा जारी रहा। [[ज़ापोरोज़ियन कॉसैक]] के युग के दौरान, [[पोलिश-लिथुआनियाई राष्ट्रमंडल]] के प्रभाव मा यूक्रेन के लिए एक अद्वितीय शैली विकसित भै। [[रूस के जारशाही]] के साथे मिलन के बाद, यूक्रेन मा वास्तुकला अलग-अलग दिशाओं मा विकसित होए लाग, जेहिमा बड़े पूर्वी, रूसी शासित क्षेत्र मा कई सँरचनाएँ उ अवधि के [[रूसी वास्तुकला]] के शैली मा बनावा गा रहें, जबकि पश्चिमी [[गैलिसिया (मध्य यूरोप)|गैलिसिया [[] ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रिया-हंगेरियन वास्तुशिल्प प्रभाव]], दुइनौ मामलन मा बढ़िया उदाहरण पैदा करत हैं। यहिके बावजूद, यूक्रेनी राष्ट्रीय रूपांकन का उपयोग जारी रही अऊर २० वीं सदी के सुरुआत से, [[सोवियत संघ|सोवियत युग]] के कुछ अवधि के दौरान अऊर आधुनिक स्वतंत्र यूक्रेन मा पुनरुत्थान देखा गा है। == इतिहास == === प्राचीन युग === आधुनिक यूक्रेन के क्षेत्र मा पत्थर के वास्तुकला के पहिला स्मारक [[प्राचीनता]] से निकले हैं। ८वीं शताब्दी ईसा पूर्व से बतावत हुए, उत्तरी [[काला सागर]] तट पर कईयो [[ग्रीक उपनिवेश|ग्रीक उपनिवेश]] दिखाई दिहिन, जेहमा से सबसे प्रमुख टायरास (आधुनिक बिल्होरोड-निस्ट्रोव्स्की), ओल्बिया, चेरसोनेसस, थियोडोसिया, पैन्टिकापैउम (केरनोच) अऊर अन्य रहे। प्रारम्भ मा ओन बस्तियन के वास्तुकला [[आयोनिया]] के निर्माण परंपरा से बहुत प्रभावित रही, जेहिसे बहुत उपनिवेशवादी पैदा भए रहे, लेकिन ५ वीं शताब्दी ईसा पूर्व से [[एथेंस|एथेनियन]] प्रभाव क्षेत्र मा स्पष्ट होइ गवा। नये युग के पहिली शताब्दी के दौरान [[हेलेनिस्टिक वास्तुकला]] [[पोंटिक उपनिवेशन|पोंटिक]] क्षेत्र मा व्यापक होइ गवा। आधुनिक यूक्रेन मा ग्रीक उपनिवेशीकरण के युग से संरक्षित मूल्यवान सँरचनाओं मा रक्षात्मक दीवारन, आवासीय घरन अऊर मंदिरन के खंडहर, स्तंभन के तत्त्व सम्मिलित हैं।<ref name="r607">{{cite web | last=Kutcher | first=Kyrylo Cyril | title=What Has the World Forgotten about Ukraine's History? | website=Geopolitical Monitor | date=16 May 2024 | url=https://www.geopoliticalmonitor.com/what-has-the-world-forgotten-about-ukraines-history/ | access-date=30 April 2026}}</ref> === प्रारंभिक मध्य युग अऊर मध्यकालीन रूस' (९८८-१२४०) === [[प्रवासन अवधि]] के दौरान महत्त्वपूर्ण विनाश के बाद, काला सागर पर ग्रीक उपनिवेशन के वास्तुकला का [[बीजान्टिन साम्राज्य|बीजान्टिन]] युग के दौरान पुनर्जीवित कीन गा रहा। उ समय के दौरान बनावा गा महत्त्वपूर्ण वस्तु प्रारंभिक ईसाई चर्च रहे, जेहिमा से कईयो पहिले से बर्बाद प्राचीन इमारतन के तत्त्वन का उपयोग करत रहे। [[देर से प्राचीनता]] अऊर प्रारंभिक [[मध्य युग]] मा मंदिर वास्तुकला का केंद्र चेर्सोनेसोस रहा। सबसे पहिले काल के कईयो ईसाई चर्चन मा एक विशिष्ट [[क्रूसिफॉर्म]] ज़मीनी योजना रही, जवन [[मध्य पूर्वी वास्तुकला]] से प्रभावित रही, लेकिन [[रोटुंडा (वास्तुकला)|रोटुंडा]] भी व्यापक रहे। ७वीं-९वीं शताब्दी मा रोमन प्रकार के [[बेसिलिका]] दिखाई दिहिन। उ समय के चर्च वास्तुकला मा मध्यवर्ती रूपन का भी प्रतिनिधिित्व कीन जात रहा। क्रीमिया मा बीजान्टिन वास्तुकला का सबसे अच्छा संरक्षित स्मारक केर्च मा सेंट जॉन द बैपटिस्ट चर्च है। [[कीव रूस]] कय मध्यकालीन राज्य [[यूक्रेन]], [[रूस]] औ [[बेलारूस]] कय आधुनिक राज्यन औ वास्तुकला सहित ओनकै संबंधित संस्कृतियन कय पूर्ववर्ती रहा। रूस के चर्च वास्तुकला ९८८ मा [[कीव रूस के ईसाईकरण|ईसाई धर्म के अपनावे]] से पहिले रहा, अऊर कीव मा ईसाई मंदिरन का उल्लेख ९४५ के सुरुआत मा कीन गा है। प्रारम्भी [[पूर्वी रूढ़िवादी]] चर्च मुख्य रूप से लकड़ी से बने रहे, जेकर सबसे सरल रूप चर्च [[चर्च]] के रूप मा जाना जात रहा। कीव राज्य के वास्तुशिल्प शैली [[बीजान्टिन वास्तुकला]] से बहुत प्रभावित रही, अऊर ग्रीक स्वामी का राजकुमार वोलोदिमिर द्वारा क्षेत्र मा पहिला पत्थर के चर्च बनावै के लिए आमंत्रित कीन गा रहा, लेकिन पश्चिमी यूरोपीय [[रोमनस्क्यू वास्तुकला]] के प्रभाव भी उपलब्ध रहे। प्रमुख कैथेड्रल मा अक्सर छोट गुंबदन के स्कोर दिखाई देत रहें। यद्यपि प्रारम्भी कीव रूस के वास्तुकला मा एक आम शैली रही, लेकिन ई अंततः कईयो स्थानीय किस्मन मा विचलित होइ गवा। कीव रूस का थोड़ा धर्मनिरपेक्ष या [[स्थानीय वास्तुकला]] बचा है।<ref name="t807">{{cite web | title=Google Books | website=Google | url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Image_of_Aleksandr_Nevskiy_in_Mediev/tRJYEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Early+Middle+Ages+and+Medieval+Rus&pg=PA400&printsec=frontcover | access-date=30 April 2026}}</ref> === देर से मध्यकालीन युग === १३वीं अऊर १४वीं सदी के दौरान वर्तमान यूक्रेन के भूमि मा निर्माण कार्य लगभग विशेष रूप से सबसे पश्चिमी क्षेत्रन तक सीमित रहे। नतीजतन, यूक्रेनी भूमि मा [[गॉथिक वास्तुकला]] के केवल कुछ स्मारक उपलब्ध हैं। कुछ गॉथिक तत्त्व ल्विव के आर्मेनियाई कैथेड्रल, हैलिच के नेटिविटी चर्च, ल्विव के सेंट निकोलस चर्च अऊर वोल्हिनिया के मेझिरिच मठ मा पाए जा सकत हैं। यूक्रेन मा सबसे बड़ा गोथिक इमारत ल्विव मा लैटिन कैथेड्रल है। लगातार युद्ध अऊर स्ज़्लाचटा के नई औपनिवेशिक नीति के कारण महल अऊर किलेबंदी के सक्रिय विकास भा।<ref name="w334">{{cite web | last=Osborne | first=James | title=Why does Putin think Ukraine should be Russian? It's all to do with the Vikings | website=HistoryExtra | date=19 September 2025 | url=https://www.historyextra.com/period/viking/putin-ukraine-justification-rus-vikings/ | access-date=30 April 2026}}</ref> === प्रारंभिक आधुनिक युग === वीं शताब्दी मा यूक्रेनी भूमि मा [[पुनर्जागरण वास्तुकला]] का प्रसार देखा गा, जेका [[मैग्डेबर्ग कानून|स्वशासित]] समय के शहरन द्वारा सक्रिय रूप से अपनावा गा रहा। कईयो प्रमुख वास्तुकार जे उ शैली मा कार्य करत रहें, [[इटली]] से आए रहें। यूक्रेन मा पुनर्जागरण काल ​​के इमारतन के सबसे महत्त्वपूर्ण सांद्रता सीएल्विव के मार्केट स्क्वायर अऊर आसपास के क्षेत्रन मा पावा जात है।<ref name="p350">{{cite web | title=Google Books | website=Google | date=9 May 2023 | url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Russo_Ukrainian_War/e3eoEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Early+Modern+Era+ukraine+architecture&pg=PT152&printsec=frontcover | access-date=30 April 2026}}</ref> == इहौ देखौ == * [[यूक्रेन मा यूनेस्को विश्व धरोहर स्थलन के सूची]] * [[यूक्रेन मा ऐतिहासिक भंडारन के सूची]] * [[यूक्रेन मा महलन के सूची]] * [[यूक्रेन के सात चमत्कार]] ==सन्दर्भ== n63jyidfn6lcd0cyow4dzgacqv7zjo9