ویکی‌پدیا azbwiki https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter مدیا اؤزل دانیشیق ایشلدن ایشلدن دانیشیغی ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا دانیشیغی فایل فایل دانیشیغی مدیاویکی مدیاویکی دانیشیغی شابلون شابلون دانیشیغی کؤمک کؤمک دانیشیغی بؤلمه بؤلمه دانیشیغی پوْرتال پوْرتال دانیشیغی TimedText TimedText talk ماژول ماژول دانیشیغی Event Event talk 0 1313 1588837 1579657 2026-06-16T20:22:31Z H.Ganjeli 58356 /* بورا دا باخ */ 1588837 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = اۇرمۇ گؤلۆ | image = Lake urmia.jpg | caption = اورمو گؤلو ۱۹۸۴-جو ایلده | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = |pushpin_map=Iran | coords = {{coord|37|42|N|45|22|E|type:waterbody_region:IR_scale:1000000|display=inline,title}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = | length = ۱۴۰ [[کیلومتر]] | width = ۵۵ [[کیلومتر]] | area = ۵۲۰۰ [[کیلومتر موربع]] | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | salinity = | frozen = | islands = | cities = | reference = |embedded = {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = اۇرمیه گؤلۆ | designation1_date = ۲۳ ژوئن ۱۹۷۵ | designation1_number = ۳۸<ref>{{Cite web|title=Lake Urmia [or Orumiyeh]|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/38|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''اۇرمۇ گؤلۆ''' یا دا '''اۇرمیه گؤلۆ''' [[ایران]]'ین [[آذربایجان]] بؤلگه‌سینده، [[شرقی آذربایجان اوستانی|شرقی]] و [[غربی آذربایجان اوستانی|غربی آذربایجان]] اوستانلارینین آراسیندا بیر [[گؤل]]دور. بو گؤل [[ایران|ایرانین]] ایچریسینده یئرلَشن ان بؤیوک گؤلدور. سطحینین ساحه‌سی ۵۲۰۰ مۆربّع کیلومتردیر. ماکزیموم حدّی قوزئیدن گۆنئیه ۱۴۰، شرقدن غربه ایسه ۵۵ کیلومتردیر. ان درین نوقطه‌سی ۱۶ متردیر. گؤلده ۱۰۰-دن چوْخ آدا وار. بوُنلاردان ان بؤیوکلریندن بیرینده [[چنگیزخان|چینگیزخان]]ین نوه‌سی [[هولاکوخان]] قبری یئرلشیر. اوُرمو گؤلو ایرانین و آذربایجانین ان مشهور گؤلودور. اوْنون ساحه‌سی تخمیناً ۶۰۰۰ مۆربّع کیلومتردیر. کؤچری قوُشلار بوُ گؤلدن کؤچ زامانی فاصیله منطقه‌سی کیمی ایستیفاده ائدیرلر. فاصیله‌سیز قوُراق‌لیق سببیندن اوُرمو گؤلو تدریجاً دایازلاشیر، ساحه‌سی ایسه آزالیر. بوُ ایسه تکجه بیتکیلره دئییل، هم‌ده حئیوانلارا منفی تأثیر گؤستریر. اطراف مۆحیط مسئله‌لری اۆزره مۆتخصّیصلر قئید ائدیرلر کی، گؤلون خیلاصی اۆچون ایران حؤکومتی طرفیندن باشلانیلاجاق تدبیرلر هله کی، کیفایت دئییل. نه قدر کی، گئج دئییل، بوُ گؤلون قوُرویوب یوْخا چیخماسینین قارشی‌سی آلینمالی‌دیر. == اورمو گؤلونون اقتصادی دیرلری == ۲۵۱٫۸۷۶ مۆربّع کیلومتردن آرتیق اوْلان اوُرمو گؤلونون سوُ تؤکولن حوضه‌سی تبریز، اوُرمو، خوْی، توُفارقان، ماراغا، قوْشاچای، سوْیوق‌بوُلاق، خانا، سالماس، اوشنو، و سوُلدوز بوُزقیرلارینا شامیل‌دیر. بوُ حوضه، آذربایجانین توْرپاقلارینین بئشده بیرینی یعنی ۲۰٪-ینی، و مونبیت توْرپاق‌لاری اوْلان، ان یاخشی و دیرلی اکین بؤلگه‌لرین‌دن ساییلیر. اوُرمو گؤلونون ۵ میلیارد توْن پوْتاس، ۶۰ میلیون توْن پوْتاسیوم سولفات، ۲۴۰ میلیون توْن ماقنِزیوم، ۲۸ تون برومید، ۲۵۰ تون لیتیومون اوْلدوغو تخمین اوْلونور. ایندی‌لیکده ماراغانین ورجؤوو کندینده تیکیلمیش کاوه سودا زاوودو شۆشه‌نین ان اهمیت‌لی ماتئریالینین ایخراجی ایله مشغول‌دور. قئید ائتمک لازیم‌دیر کی، بوُ زاوود گؤلون ساکینلری اۆچون اهمیت‌لی تهلوکه منبعی‌دیر. بوُ زاوود اطراف مۆحیطی زهرلیگیر و گؤلو چیرکلندیریر. ۱۹۷۵-جی ایلده میلّی پارک اوْلموش اوُرمو گؤلو، آسیانین باتی‌سیندا داییم سوُ اوْلان ان بؤیوک گؤل‌دور. بوُ گؤلون آدالاریندا ۲۷ جۆر ممه‌لی حئیوان، ۴۱ جۆره سۆرونگن، ۲۱۲ جۆره قوش، ۷ جۆره سوُدا-قوُرودا یاشایان، ۲۶ جۆره بالیق یاشاییر. بوُ جان‌لی‌لارین وارلیغی و چئشیدلی‌لیگی اوُرمو گؤلونون یوُنسکو طرفیندن یاشام گزه‌گنی‌نین دئپوسو آد آلماسیندا سبب اوْلوب. اوُرمو گؤلو اؤز گؤزل طبیعتی، و زیغینین معالیجوی اؤزل‌لیگی ایله بیر چوْخلو توریستین آذربایجانا گلمه‌سینه ندن اوْلابیلیر. هم‌ده بوُ گؤلده یاشایان [[آرتیمیا اورمیانا]] (اوُرمو گؤلو آرتئمیاسی) آدلی چوْخ دیرلی برک-دریلی بوُ گؤلون اقتصادی دیرلرینی چوْخال‌دیر. == اوُرمو گؤلونون بوُگۆنکو دوُرومو == [[فایل:اورمو_گؤلو_۱۹۸۴-۲۰۱۴.gif]] اوُرمو گؤلونون اۆزرینه سالینمیش کؤرپو اؤزلوگونده دیرلی بیر پلان اوْلسادا، اوْنون نئجه آپاریلماسیندا سوْرغو یئری وار. گؤلون یاخینلیغیندا یئرلَشن زنبیل داغینی سؤکوب گؤله تؤکمک ایله، ۱۹۷۹-جو ایلده تیکیلمه‌سینه باشلانان کؤرپو سوْندا ۲۰۰۸-جی ایلده بیرینجی فازی ایستیفاده‌یه وئریلدی؛ و کؤرپو اوزونتویله، گؤلو قوُزئی و گۆنئیه بؤلمکله (کؤرپونون ۲۰ گؤزو، گؤلده سوُیون جریانینی اوْلدوغو کیمی ایجاد ائده‌بیلمیر)، گؤلون قوُروماماسی اۆچون ایلده ان آزی ۶٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ مۆکعب متر سوُیا احتیاجی وار؛ و میزان سو ایللردیر بوُ گؤله تؤکولمویور. بوُ گؤلون سوُیو اؤتن ۱۰ ایلده، ۶ متر درینلیگینده آزالیب. سو ۶ متر آزالماقلا، توتوم یاخلاشیق ۲۰٪ دالا چکیلیب؛ ائله کی تاریخ بوْیوندا سابیقه‌سی اوْلمایان بیر دوُرومدا، گؤلون ۹ آداسین‌دان بئشی قوُرولوغا یاپیشیب و حودوداً ۱۲۰٫۰۰۰ هکتار شوراکئت (دوُز چؤلو) یارانیب. بوُ گؤل‌ده یاشاماق‌دا اوْلان آرتیمیا سایی‌سی طبیعی حالدا لیترده ۴۰۰۰ قدر اوْلا بیلدیگی حالدا، بوُگۆن آرتیمیانین سایی‌سی لیترده ۱ دانایا ائنمیش‌دیر. یئنه اوزوجوکله بوُ گۆن اوُرمو گؤلونون سوُیونون دوُزو لیتردی ۲۸۰–۳۰۰ قیراما چاتیر. اوُرمو گؤلونون ساحیل‌لرین‌ده گؤرونمک‌ده اوْلان آغ رنگلی دوُزداشلاری لاپ آیدین تهلوکه علامتی ساییلا بلیر. دوُز قوُشلارین دیمدیگینده بئله قاندیل باغلاییر. == گؤلون ندن قوُروماسی == [[تورکیه|تۆرکیه]] ده یئرلَشن [[وان گؤلو]]، اوُرمو گؤلونون قوْنشولوغون‌داندیر، آنجاق اوْرا قوُروماقدا دئییل. گؤلون قوُروماسینا ایکی اساس ندن ساییلیر: * دوْغال (طبیعی) عامیل‌لر: یاغینتینین آزلیغی. گؤلون سوُیونون سطحی ۲۰۰۸-جی ایلده ۲۰۰۷-جی ایله گؤره ۱۸ سانتیمتر داها یئنیب. آنجاق ۲۰۰۹، ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱-جی ایل‌لرده یاغینتین چوْخالماسینا رغماً سوُ سطحی یئنه آزالیب و باشقا طرف‌دن ماهواره گؤرونتولر گؤستریر کی سینیرین اوْ تاییندا، تۆرکیه توْرپاغین‌دا چوْخ یاخینلیق‌دا یئرلَشن قوْنشو گؤل، وان گؤلو، سوُیو آزالماییب. * اینسان الی و سیاسی عامیل‌لر: اکینچیلیگین سوُدان یاخشی و مودرن یارارلانماماسی، اکین چئشیدلری‌نین یاخشی سئچیلمه‌مه‌سی، سایی‌سیز و حساب-کیتاب‌سیز سوُ بندلری‌نین سالینماسی و جاوازسیز قوُیولارین چوْخ‌لوغو، ایلدن ایله بوُ گؤلون سوُیون داها دا آزالماسینا سبب اوْلور. == بوُ فاجیعه دن چێخیش یوْلو == [[File:Urmia lake drought.gif|thumbnail|250px|اورمو گؤلونون ۱۹۸۴ و ۲۰۱۴ ایل‌لرینده ماهواره عکسلری کی گؤلون چوخلو سطحینین آزالماغینی گؤستریر.]] یوُخاریدا ایشاره اوْلدوغو کیمی، بوُ نئچه ایل‌ده اوُرمو گؤلونو قوُروماق‌دان قوُرتارماق اۆچون، مۆتخصیصلر، بیلیم آداملاری، آیدینلار، اؤیرنجیلر، ژوُرنالیستلر و خالق آراسیندا چوْخلو دانیشمالار و یازیشمالار اوْلوب و بیر سایی چؤزوم اؤنریلمیش‌دیر: * گۆج‌لو یایین‌لار ایله عوُموم میلّتی میدانا چاغیریب اوْنلارا بوُ تهلیکه‌یه گؤره اویاری وئرمک. ایراندا بوُ ایش تکجه دؤولت الین‌دن گلر، آنجاق بلیرسیز ندن‌لره گؤره حؤکومت بوُنو اؤنم‌لی بیر سورون بیلمیر. * سدلری آچماقلا اوُرمو گؤلونون سوُ حاقّینی اؤدمک. * زاب یا آراز چای‌لاری و حتّی خزر دنیزین‌دن اوُرمو گؤلونه عاجلی سوُ چکمه‌یه تلسمک. * آجی چایینین سوُیونو کمر ایله شوراکئت یئرلرین‌دن گئچیردیب و گؤلون شوْرلوغونو دوْغال میزانینا چاتدیرماق. * گؤل اطرافینداکی دۆزلمیش سوُ بندلر و باشقا تیکینتی‌لری بیر واحید مۆدورلوک و سیستم ایله گؤز آلتینا آلماق. * اۇلوسلارآراسی قوروملاردان تئکنولوژیک، بیلگیسل و یا مادی یاردیم آلماق. * اکینچیلره اکین اوْلگوسو وئرمکله اوْنلاری ال‌لرینه گلنی اکمک‌دن چکین‌دیرمک. * مئکانیزه سوُوارما سیستملر ایله، اکینچیلیک سیستمینده سوُیون راندیمانیندا قالدیرماق. * اوُرمو گؤلونون اۆزرینه سالینمیش کؤرپودن گؤلون قوُزئی ایله گۆنئیی آراسیندا اوْلان سوُ آخیمینی چوْخالتماق. * جاوازسیز قوُیولارین قازیلماسینین قاباغینی آلماق. * کاوه سودا کیمی اوُرمو گؤلو سوُیونو زهرلندیرن فابریکالارینین ایشلرینی یاشام اوْرتامی ایستانداردلار ایله اویغونلاشدیرماق. * اوُرمو گؤلو آرتیمیاسی ذخیره‌سینی یئنی‌دن چوْخالتماغا چالیشماق. == اورمو گؤلونون قوروماسینا گؤره توپلومسال اعتراضلار و گؤستری‌لر == [[فایل:Tiraxtur14.JPG|thumb|150px|۱۳۸۹-جو ایلین یاز ایلکینده (فروردین آییندا) [[تراختور]] یانداش‌لارینین دعوتینه گؤره، اوشاق‌دان توتدو قوجایا، مین‌لرله گونئی آذربایجانلی اورمو گؤلو قیراغینا گئدیب اورا بیر آز سو تؤکدولر]] اورمو گؤلونون گئت-گئده قوروماغی، حکومت یئتکی‌لی‌لرین بۇ قونودا اویغون بیر ایش گؤرمه‌مک‌لری، و باشقا طرف‌دن گونده سو بندلرین آرتیریلماسی، گونئی آذربایجانین میلّی و چئوره فعال‌لار آراسیندا بۇ جدی شوبهه‌نی یاراتمیش‌دیر کی اورمو گؤلونون قوروماسی بیر عمدی پروسسدیر؛ و بونا گؤره اؤزللیکله ۱۳۸۸جی ایلین‌دن، آردیجیل کوتلوی اعتراضلار اوْلونوب‌دور. دئمک اولار بۇ گؤستری‌لرین قایناغی تیراختور فوتبول کلوبونون یانداش‌لاری اوْلوب‌لار. اورمو گؤلونون قوروتدورماسینا اوْلان اعتراضلارین ان اؤنم‌لی‌لری بون‌لاردان عبارت‌دیر: '''* ۱۳. یاز ایلکی (فروردین)، ۱۳۸۹، (چؤل بایرامی گونو، سیزدک گونو)، اورمو و تبریز شهرلرین‌دن گؤلون آراسینداکی کؤرپویه ساری آخیشماق:''' تیراختور یان‌لی‌لاری و باشقا فعال‌لار، ایستادیون‌لار و اینتئرنئت سایت‌لاریندا یاییلمیش بیلدیری‌لر ایله، اورمو گؤلونه اؤز دستک‌لرینی گؤسترمک اۆچون، قرار قویدولار یئنی‌گون (نوروز) بایرامینین ۱۳جو گونو (چؤل بایرامی)، بوتون آذربایجانلی‌لار تبریز و اورمو آراسیندا تیکیلمیش کؤرپونون اوستونه ییغیشماق ایله، گؤله بیر دولچا سو تؤکسون‌لر. آنجاق امنیتی قووه‌لر بئله بیر ایشه انگل یاراتماقلا، گؤل قیراغی و کؤرپو اوستونده اورمو گؤلونه دستک وئرن، مین‌لر اعتراضچی ایله چاتیشدی‌لار و بۇ آرادا بیر چوخو یارالاییب و ۲۰۰دن آرتیغی دا گؤز آلتینا آلیب، حبس ائتدی‌لر.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=v4lSyEG5oH8 Video: Urmiye Gölü - İran polisi etirazçılara daş atır! (2.Aprel, 2010)]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=r9lmbXebXbg Video: 2.Aprel, 2010 da geçirilən Urmu gölü mitingi]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=UCYl16Rtcss Video: South Azerbaijan, Çöl günü (13 fərvərdin 1390)(2.Aprel 2010), Urmu Golu]</ref> '''* ۱۳. یاز ایلکی (فروردین)، ۱۳۹۰، (چؤل بایرامی گونو، سیزدک گونو)، اورمو و تبریز کوچه‌لرینده اعتراض ائتمک:''' بیر ایلدن سوْنرا گینه ده ۱۳۹۰جی ایلین یاز ایلکی اعتراضلاری تیکرار اوْلوندو؛ آنجاق بۇ دؤنه، اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتراض ائدن‌لر، تبریز و اورمونون ان اؤنملی نوقطه‌لرینه ییغیشدی‌لار. تبریزده آذربایجان مئیدانینا ییغیشیب بیانات‌لارین اوخویوب، و "''اورمو گؤلو سوسوزدو، آذربایجاناویانماسا اودوزدو''" و "''سددلری سین‌دیرین، اورمو گؤلون دول‌دورون''" کیمی ایسلوقان‌لاری دئیه‌ندن سوْنرا، آجی‌چایا سو بوشال‌دان‌لار، پولیس و انتظامی قووه‌لری‌نین باسقی‌سینا معروض قالیب، ۱۰لار اعتراضچی توتوقلاندی‌لار.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=4uO9bSDDeI4 Təbriz şəhərində 13 Fərvərdin 1390(2.Aprel, 2011)'da geçirilən Urmu gölü mitingindən görüntülər]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=12fZGMmhXoM 2 April 2011 Güney Azerbaycanın başkendi Tebriz de Urmu Gölünün İran rejimi terefinden qurudulmasına etiraz olaraqAzerbaycan meydanı (Acı Çay) kenarında keçirilen eylem.]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=v4lSyEG5oH8 Təbriz şəhərində 2.Aprel, 2011 də geçirilən Urmu gölü mitingində tutuqlanmalardan görüntülər]</ref> * '''۳. یای سونو (شهریور)، ۱۳۹۰، آذربایجان دئربی‌سینده ایران مجلیسینه اعتراض، و اورمو گؤلونه دستک:''' ۱۳۸۹جی ایلین یای سونو (شهریور) آییندا، بلدیه ایسپور و تهرانین پئرسپولیس کوماندالاری آراسیندا کی یاریشدا، تیراختور و بلدیه یان‌لی‌لاری ایلک دؤنه اولاراق، "''گلین گئدک آغلییاق، اورمو گؤلون دولدوراق''" شوعارینی وئردی‌لر و حتی بۇ شوعار تیراختورون تهران، کرج و قزوینده کی اویون‌لاریندا سسلندی.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=wbgqwAjPR00 Gəlin Gedək Ağlayaq Urmu Gölün Dolduraq, Tirəxtur 3 - 1 Nəfti Tehran, Oct 13.2010, Təbriz)]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=sVLkZUHGHCo Gəlin Gedək Ağlayaq Urmu Gölün Dolduraq, Saypa Kərəc 1 - 1 Tirəxtur, Nov 29.2010, Kərəc)]</ref> آما ایستادیون‌لاردا اورمو گؤلونه وئریلن شوعارلار ۱۳۹۰جی ایلین یای سوْنوناجاق، سیاسی اولمامیش‌دیر. ۱۳۹۰جی ایلین یای اورتاسیندا (مرداد آییندا) اورمو گؤلونه سو چکمک لاییحه‌سی‌نین ایرانین ایسلامی مجلیسینده ۲-تعجیلی(۲-فوریت‌لی) سس آلابیلمه‌مه‌ای، میلّت وکیل‌لری‌نین آذربایجان خالقینا قارشی دانیشیب و اونلاری آذربایجاندان کؤچورتمه‌یه گؤره دانیشماق‌لار، لاییحه‌یه سس وئرمه‌یه‌ن بوتون آذربایجانلی میلّت وکیل‌لری‌نین آدلارینین یاییلماسی، گونئی آذربایجانلی‌لار، اؤزل‌لیکله تیراختور یانداش‌لاری آراسیندا یئنی‌دن بؤیوک بیر اعتراض دالغاسی یاراتماقلا، باعیث اوْلدو یای‌سوْنونون (شهریور) گئجه‌سی اوینانیلان آذربایجان دئربی‌سی، تیراختور و بلدیه ایسپور (شهرداری) یاریشیندا، ۵۰٬۰۰۰ دن آرتیق تاماشاچی سهند ایستادیونونا توپلانسین و مجلیس علئیهنه "''اورمو گؤلو جان وئریر، مجلیس اونون قتلینه فرمان وئریر''" کیمی شوعارلار وئریلسین.<ref>[http://www.araznews.net/2011/08/blog-post_1147.html Tırəxtur yandaşlarının "Urmu Gölü can verir, Məclis onun qətlinə fərman verir" sloqanından video görüntüsü(ویدئوی شعار" اورموگؤلؤ جان وئریر- مجلیس اونون قتلینه فرمان وئریر" در استادیوم سهند تبریز)]{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Tırəxtur yandaşları yarış sürəcində, şuar verməklə, İslami şura məclisindən istədilər Urmu Gölü durumuna görə uyğun işlər görsün(هواداران تراکتورسازی تبریز در طول بازی با شعارهایی از مجلس شورای اسلامی خواستند درباره وضعیت دریاچه ارومیه اقدامی مناسب انجام دهد.) |url=http://www.tebrizsesi.com/site/umumi/35-1389-07-29-10-32-23/4022-1390-06-04-09-25-41 |accessdate=2015-02-02 |archivedate=2022-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328102902/http://www.tebrizsesi.com/site/umumi/35-1389-07-29-10-32-23/4022-1390-06-04-09-25-41 }}</ref> * '''۳. یای سونو (شهریور)، ۱۳۹۰، اورمو گؤستری‌لری:'''[[Şəkil:Urmulu-Qorxmaz-Genc.jpg|thumb|250px|اورمو گؤلو گؤستری‌لرینده بیر قورخماز گنج تهلوکه‌سیزلیک قووه‌لری قارشی‌سیندا اورمو گؤلونه خاطر، آرخاسی اوستونده یئره اوزانیب و جانیندان گئچمک نیتینده‌دیر]] تبریز دئربی‌سین‌ده‌کی شدید اعتراضلاردان سوْنرا، گونئی آذربایجانین بیر سیرا شهرلرینده، او جمله‌دن اورمو و تبریزده اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتراض آکسیاسی کئچیریدی.<ref>{{Cite web |title=Lent.az: "Tehranın pis niyyəti: Urmiya gölü qurusun, türklər köçürülsün" |url=http://www.lent.az/news.php?id=73625 |accessdate=2015-02-02 |archivedate=2012-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111110145/http://www.lent.az/news.php?id=73625 }}</ref> بۇ آرادا اورمو گؤستری‌سی گؤزله‌نیلمز دورومدا اولاراق، خبری دونیالیق مئدیالاردا یاییلدی.<ref>[http://thelede.blogs.nytimes.com/2011/08/30/protests-in-iran-over-disappearing-lake/ NYTimes: Protests in Iran Over Disappearing Lake]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=jOVxtsQzE2E EuroNews: More than two dozen ethnic Azeris have been arrested after environmental protests in north-western Iran.]</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=rally-protesting-iran-over-lake-urmia-turns-violent-2011-09-01 Hurriyet Daily News: Rally protesting Iran over Lake Urmia turns violent]</ref> اورمو دا آکسیا ۳ مینه یاخین اعتیراضچی‌نین یوروشو ایله باشلایان‌دان سوْنرا، پولیس و تهلوکه‌سیزلیک قووه‌لری وضعیته نظارت ائتمک ایسته‌سه‌لر ده، ایشتیراک‌چی‌لارین سایی آرتیب، اراضی گئنیشلنمیش‌دیر. اورموداکی گؤستری یوروش‌لری گئنیش‌له‌نه‌رک، شهرین امام و عطایی خیابان‌لارین‌دان باشقا کوچه‌لری، ائله‌جه ده بئعثت، باکئری و عسگرآبادی خیابان‌لارینی دا بورویوب. بیلگی‌لره اساساً، حاکمیت قووه‌لری ایله اعتراضچی‌لار آراسیندا قارشی‌دورما اوْلوب. اورمونون یئکانلی‌لار بازاریندا، دوشابچی‌خاندا داها جییدی قارشی‌دورما اوْلوب. گونون سوْنونا قدر آکسیاچی‌لارین سایی‌سی ۲۰ مینی آشدیغی حاقدا خبرلر یاییلیب. ۱۰۰ نفردن چوخ ایشتیراک‌چی، او جمله‌دن قادین‌لار توتولوب. ۵۰ نفردن چوخ یوروش‌چو یارالانیب. پولیس یارالی‌لاری توتماق اۆچون شهرین موطهری آدینا مریض‌خاناسینا هوجوم ائدیب.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=0nG2PptRqpk Urmu, Azərbaycan - İran polisi və etirazcilar arasında toqquşmalar (Video)]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=xRyVoNPUsis Urmu, Güney Azərbaycanda nümayişlər (Video)]</ref> == بورا دا باخ == * [[آرال گؤلو]] *[[ارتمیا اورمیانا]] *[[اورمو گؤلو کؤرپوسو]] == قایناقلار == {{قایناق|۲}} [[بؤلمه:ایران]] [[بؤلمه:گؤللر]] tt1akbr0jbrz4bl2en2ua0m6kg5i3h0 0 11021 1588843 1554944 2026-06-17T05:00:43Z H.Ganjeli 58356 /* دینلرده */ 1588843 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Water_drop_001.jpg | caption1 = بیر دامجی کی یؤیون سطحینه دَیَندن سونرا اؤسته قاییدیب | image2 = Ice Block, Canal Park, Duluth (32752478892).jpg | caption2 = بیر جامید اولان سؤ (بؤز) | image3 = Monterrey Mexico Clouds.jpg | caption3 = بؤلؤت(بؤخار اولونموش سؤ) }} '''سۇ''' (Su) - [[یئر]] اوزونده چوْخ تاپیلان، قوخوسوز، دادسیز شیمیایی بیر ترکیب‌دیر. هر اینسانین یوزده یئتمیش‌بئشی سودان‌دیر. [[گؤل]]، چای، [[دنیز|دئنیز]] و [[اوقیانوس|اوقیانوسو]] اولوشتوران آخیجی ماده، سودور.<ref>{{کیتاب قایناقلاماسی|سوْی آد=جعفرزاده |آد=اسماعیل |چئویرن= |دییشدیرمه= |امک= |باشلیق= ارک آذربایجان تورکجه سؤزلوگو |دیل=تورکجه |ایل=۱۳۸۵ گونش ایلی |یئر=تبریز | یاییملاییجی= | جیلد= | چاپ=بیرینجی | صفحه=۸۲۶ | فصل= |باغلانتی= | یازار باغلانتی‌سی= |آی‌اس‌بی‌ان= |ref=harv}}</ref> کیمیاسال فرمولو: (H₂O) ایکی [[هیدروژن]] و بیر [[اوکسیژن]] دونیادا قوراخلیخ چاغلاردا [[سو سورونو]] آز اولماخنان اوزون گوستریر و سو بوللوخ چاغلاردا سو چوخ اولور و سیل سورونو اولور. == یئر اؤزؤنده == سؤ یئر اؤزؤنده موداویم حالتده اُلدن گدیر. بؤ صورتده کی یئرین جوّینده H2O مولکوللاری فوتولیزه اؤلاندان سونرا هیدروژنه تبدیل اولوب و جوّ دن خاریج اؤلؤوب و یئرین جاذیبسیندن قاچا بیلیرلر. کئچمیش زمانلاردا او واخت کی یئر چوخلی جوانتر ایدی و وزنی ایندیکینه نیسبت آزیدی سؤ مولکول لاری داها راحت تر جّو دن چیخا بیلیردیلر.<ref>پپین، رابرت او. (ژوئیه 1991). "یئرین منشا و اولیه تکاملی و شهاب داشینین قاچماقلاری". ایکاروس 92 (1): 2-79</ref> == دینلرده == === ایسلام === [[قرآن]] کیتابی‌نین انبیا سوره‌سینین ۳۰-جو آیه‌سینده بئله یازیلیبدیر: {{نقل قول|أَوَلَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ کَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْناهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ '''الْمَاء''' کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ أَفَلَا یُؤْمِنُونَ}} آنلامی: {{نقل قول|مگر کافرلر بیلمیرلر کی: «گؤیلر و یئر [بیر زمانلار] بیتیشیک ایدی، بیز اونلاری بیر-بیریندن آییردیق [و یا گؤیلر و یئر بیر زمانلار باغلی ایدی، بیز اونلاری آچدیق،] و هر بیر جانلی '''سو'''دان یاراتدیق؟ آیا بونلار بئله ایمان گتیرمیرلرمی؟»<ref>قرآن کریم و آذربایجان تورکجه‌سیله ترجومه‌سی، چئویرن: رسول اسماعیل‌زاده دوزال، نشریات: قرآت کریمین بوتون دیللره ترجمه مرکزی، صفحه: ۳۲۴</ref>}} [[موسلمان]]لار سو ایله دستاماز آلارلار، غسل تؤکرلر و بۇ ایش [[ناماز]]دان اؤنجه گرکلی و قرآن اوخوماقدان اؤنجه یاخشی‌دیر. [[مسجید]]لرده، اؤزللیکله اسکی مسجیدلرده، بۇ ایشه‌لره گؤره حوض جورلردیلر. ایسلام‌دا سو هر نه‌دن پاک ائدن بیر شئی دیر. === مسیحیت === {{باشلیق گئنیش‌لندیرماق}} === یهودیت === {{باشلیق گئنیش لندیرماق}} ==آیریجا باخ== *[[دوزسوزلاشدیرما]] == قایناقلار == [[بؤلمه:سو]] [[بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر]] [[بؤلمه:هیدروژن بیلشیکلر]] [[بؤلمه:اوکسیژن بیلشیکلر]] [[بؤلمه:مایع]] pgirrn36a1b2tkxixipo28n2aty3s7f 0 20827 1588849 1588374 2026-06-17T07:31:58Z H.Ganjeli 58356 /* بونلارا دا باخ */ 1588849 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kingdom of mainly multicellular, predominantly photosynthetic eukaryotes}} {{Use dmy dates|date=July 2020}} {{Automatic taxobox | name = Plants | fossil_range = {{Long fossil range|Mesoproterozoic|present}} | image = Diversity of plants image version 5.png | image_caption = | image_alt = | taxon = Plantae | authority = ''sensu'' Copeland, 1956 | display_parents = 3 | subdivision_ranks = Superdivisions | subdivision = * [[Chlorokybophyta]] * [[Mesostigmatophyta]] * [[Spirotaenia]] * '''Chlorobionta''' <small>Kenrick & Crane 1997</small> ** [[Chlorophyta]] * '''[[Streptobionta]]''' <small>Kenrick & Crane 1997</small> ** [[Klebsormidiophyceae]] ** [[Charophyta]] (stoneworts) ** [[Chaetosphaeridiales]] ** [[Coleochaetophyta]] ** [[Zygnematophyta]] ** [[Embryophyta]] <small>Engler, 1892</small> (land plants) *** [[Marchantiophyta]] (liverworts) *** [[Moss|Bryophyta]] (mosses) *** [[Anthocerotophyta]] (hornworts) *** †[[Horneophyta]] *** †[[Aglaophyta]] *** [[Tracheophyta]] (vascular plants) | synonyms = * [[Viridiplantae]] <small>Cavalier-Smith 1981</small><ref name=CavalierSmith1981>{{cite journal |first=T. |last=Cavalier-Smith|year=1981|title=Eukaryote kingdoms: Seven or nine?|journal=BioSystems|volume=14|issue=3–4|pages=461–481|doi=10.1016/0303-2647(81)90050-2|pmid=7337818}}</ref> * Chlorobionta <small>Jeffrey 1982, emend. Bremer 1985, emend. Lewis and McCourt 2004</small><ref name=LewisMcCourt>{{cite journal|last1=Lewis|first1=L.A.|first2=R.M.|last2=McCourt|year=2004|title=Green algae and the origin of land plants|journal=American Journal of Botany|volume=91|issue=10|pages=1535–1556|doi=10.3732/ajb.91.10.1535|pmid=21652308}}</ref> * Chlorobiota <small>Kenrick and Crane 1997</small><ref name=KenrickCrane1997>{{cite book |last1=Kenrick|first1=Paul|last2=Crane|first2=Peter R.|date=1997|title=The origin and early diversification of land plants: A cladistic study|url=https://archive.org/details/originearlydiver0000kenr|location=Washington, D.C.|publisher=Smithsonian Institution Press|isbn=978-1-56098-730-7}}</ref> * Chloroplastida <small>Adl et al., 2005 </small><ref name=Adl>{{cite journal|authors=Adl, S.M.|year=2005|title=The new higher level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists|journal=The Journal of Eukaryotic Microbiology|volume= 52| issue=5|pages=399–451|doi=10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x |display-authors=etal|pmid=16248873|s2cid=8060916|doi-access=free}}</ref> * Phyta <small>Barkley 1939</small> emend. <small>Holt & Uidica 2007</small> * Cormophyta <small>Endlicher, 1836</small> * Cormobionta <small>Rothmaler, 1948</small> * Euplanta <small>Barkley, 1949</small> * Telomobionta <small>Takhtajan, 1964</small> * Embryobionta <small>Cronquist et al., 1966</small> * متافیتا <small>ویتاکر، ۱۹۶۹</small> }} '''بیتکی‌''' یا دا '''بیتگی''' — [[آغاج]]، [[اوت|اوْت]] و [[چیچک]] کیمی [[توپراق|توْپراغا]]<nowiki/> کؤک سالاراق یئتیشن یارادیقلارا دئییلر. بیتکیلرله برابر بعضی [[تک سلوللو]]<nowiki/>لار [[فوتوسنتز]] قابیلیّتینه صاحیبدیرلر. ==بونلارا دا باخ== *[[فلورا]] *[[دوزا دواملی‌بیت‌کیلر]] == قایناقلار == {{قایناق}} == چوخ اوخو == '''عومومی:''' * Evans, L.T. (1998). ''Feeding the Ten Billion – Plants and [[Population]] Growth''. [[Cambridge University Press]]. Paperback, 247 pages. {{ISBN|0-521-64685-5}}. * Kenrick, Paul & Crane, Peter R. (1997). ''The Origin and Early Diversification of Land Plants: A Cladistic Study''. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press. {{ISBN|1-56098-730-8}}. * Raven, Peter H.; Evert, Ray F.; & Eichhorn, Susan E. (2005). ''Biology of Plants'' (7th ed.). New York: W.H. Freeman and Company. {{ISBN|0-7167-1007-2}}. * Taylor, Thomas N. & Taylor, Edith L. (1993). ''The Biology and Evolution of Fossil Plants''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. {{ISBN|0-13-651589-4}}. * {{cite journal |author= Trewavas A |year= 2003 |title= Aspects of Plant Intelligence |journal= Annals of Botany |volume= 92 |issue= 1 |pages= 1–20 |doi= 10.1093/aob/mcg101 |pmid=12740212 |pmc=4243628}} '''نووعلارین تخمینلری و سایلاری:''' * International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) Species Survival Commission (2004). [[IUCN Red List]] [https://www.iucnredlist.org/ The IUCN Red List of Threatened Species]. * {{cite journal |author= Prance G.T. |year= 2001 |title= Discovering the Plant World |journal= Taxon |volume= 50 |issue= 2, Golden Jubilee Part 4 |pages= 345–359 |doi=10.2307/1223885 |jstor=1223885}} == ائشیک باغلانتیلار == {{Wikibooks|Dichotomous Key|Plantae}} * {{cite journal |author1=Jones, T.M. |author2=Reid, C.S. |author3=Urbatsch, L.E. |title=Visual study of divisional Plantae |url=https://www.herbarium.lsu.edu/keys/aca/ |access-date=2023-02-28 |archive-date=2023-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224165428/http://www.herbarium.lsu.edu/keys/aca/ |url-status=dead }} (requires [[Microsoft Silverlight]]) * {{cite journal|author=Chaw, S.-M.|url=https://mbe.library.arizona.edu/data/1997/1401/7chaw.pdf|title=Molecular Phylogeny of Extant Gymnosperms and Seed Plant Evolution: Analysis of Nuclear 18s rRNA Sequences|journal=Mol. Biol. Evol.|volume=14|issue=1|pages=56–68|year=1997|pmid=9000754|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a025702|display-authors=etal|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050124004310/https://mbe.library.arizona.edu/data/1997/1401/7chaw.pdf|archive-date=24 January 2005|doi-access=free}} * [https://ucjeps.berkeley.edu/INA.html Index Nominum Algarum] * [https://web.archive.org/web/20060210225113/https://florabase.calm.wa.gov.au/phylogeny/cronq88.html Interactive Cronquist classification] * [https://web.archive.org/web/20100611054707/https://www.prota.org/uk/about+prota/ Plant Resources of Tropical Africa] * [https://tolweb.org/Green_plants Tree of Life] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220309093200/http://tolweb.org/Green_plants |date=9 March 2022 }} ;گیاه‌شناسی و بیتکی اؤرتویو دیتابیسی * [https://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/recherche.php?langue=an African Plants Initiative database] * [https://www.anbg.gov.au/cpbr/databases/ Australia] * [https://www.chilebosque.cl/ Chilean plants at ''Chilebosque''] * [https://www.efloras.org/index.aspx e-Floras (Flora of China, Flora of North America and others)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220219200600/http://www.efloras.org/index.aspx |date=19 February 2022 }} * [https://rbg-web2.rbge.org.uk/FE/fe.html Flora Europaea] * [https://www.floraweb.de/ Flora of Central Europe] {{In lang|de}} * [https://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=1 Flora of North America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220219202016/http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=1 |date=19 February 2022 }} * [https://www.alpine-plants-jp.com/botanical_name/list_of_japanese_wild_plants_abelia_buxus.htm List of Japanese Wild Plants Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316094850/http://www.alpine-plants-jp.com/botanical_name/list_of_japanese_wild_plants_abelia_buxus.htm |date=16 March 2022 }} * [https://web.archive.org/web/20070616151737/https://ntbg.org/plants/choose_a_plant.php Meet the Plants-National Tropical Botanical Garden] * [https://www.wildflower.org/ Lady Bird Johnson Wildflower Center – Native Plant Information Network at University of Texas, Austin] * [https://www.theplantlist.org/ The Plant List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220225025925/http://www.theplantlist.org/ |date=25 February 2022 }} * [https://plants.usda.gov/ United States Department of Agriculture] not limited to continental US species {{مین مقاله}} {{Taxonbar|from=Q756}} {{Authority control}} [[بؤلمه:بیتکی| ]] [[Category:Kingdoms (biology)|Plants]] 0p7mp5o44y5fz8skjmznmsce3y73ydb 0 22680 1588840 1587236 2026-06-16T20:56:51Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588840 wikitext text/x-wiki {{Infobox UK place |official_name = قلاسقوْ |gaelic_name = Glaschu |settlement_type = [[شهر]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |country = ایسکاتلند |static_image_name = Glasgow Montage.png |image_skyline = Glasgow Montage.png |static_image_caption = Clockwise from top-left: View of [[Glasgow Science Centre]], Duke of Wellington statue outside [[Gallery of Modern Art]], [[Royal Exchange Square]], cityscape view from [[The Lighthouse, Glasgow|The Lighthouse]], Gilbert Scott Building of [[University of Glasgow]], [[Finnieston Crane]], [[Glasgow City Chambers]] |static_image_2_name = Glasgow Coat of Arms.png |static_image_2_caption = قلاسقوْنین قدیمی میلّی نیشانی (۱۸۶۶). |static_image_2_width = 130px |map_type = Scotland |population = ۶۰۶٬۳۴۰ |population_ref = (۲۰۱۵)<ref>{{وْب قایناقلاماسی|باغلانتی=http://www.nrscotland.gov.uk/files/statistics/council-area-data-sheets/glasgow-city-factsheet.pdf|یازار=[[National Records of Scotland]] |باشلیق=قایناق|تاریخ=5 May 2016 |یوْخلاما تاریخی=2 May 2016}}</ref> |statistic1 = 1,787,515 (metro = 2.3 million) |statistic_title1 = Urban<ref name="autogenerated3">{{cite web |url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf |title=2007 Population Estimates |accessdate=16 January 2008 |format=PDF |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227084144/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf |archivedate=2008-02-27 }}</ref> |statistic2 = |statistic_title2 = |population_density = {{nowrap|{{convert|8541.8|/sqmi|/km2|abbr=on}}}} <!--578790 people/67.76sq mi=۸۵۴۱٫۷۶ --> |os_grid_reference = NS590655 |edinburgh_distance_mi = ۴۹ |london_distance_mi = ۳۵۲ |language = [[Scottish English|English]], [[Scots language|Scots]], [[Scottish Gaelic]] |population_demonym = [[Glaswegian]] |area_footnotes =<ref name=infoboxarea>{{cite web |url=http://www.scrol.gov.uk/scrol/analyser/analyser?topicId=1&tableId=UV02&tableName=Population+density&selectedTopicId=&aggregated=false&subject=&tableNumber=&selectedLevelId=&postcode=&areaText=&RADIOLAYER=&actionName=view-results&clearAreas=&stateData1=&stateData2=&stateData3=&stateData4=&debug=&tempData1=&tempData2=&tempData3=&tempData4=&areaId=17&levelId=1 |title=Analyser UV02 |accessdate=4 August 2007 |archivedate=2007-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930155430/http://www.scrol.gov.uk/scrol/analyser/analyser?topicId=1&tableId=UV02&tableName=Population+density&selectedTopicId=&aggregated=false&subject=&tableNumber=&selectedLevelId=&postcode=&areaText=&RADIOLAYER=&actionName=view-results&clearAreas=&stateData1=&stateData2=&stateData3=&stateData4=&debug=&tempData1=&tempData2=&tempData3=&tempData4=&areaId=17&levelId=1 }}</ref> |area_total_km2 = ۱۷۵٫۵ |latitude = 55.858 |longitude = -4.259 |post_town = GLASGOW |postcode_area = G |postcode_district = G1–G80 |dial_code = ۰۱۴۱ |constituency_westminster = [[Glasgow Central (UK Parliament constituency)|Glasgow Central]] |constituency_westminster1 = [[Glasgow East (UK Parliament constituency)|Glasgow East]] |constituency_westminster2 = [[Glasgow North (UK Parliament constituency)|Glasgow North]] |constituency_westminster3 = [[Glasgow North East (UK Parliament constituency)|Glasgow North East]] |constituency_westminster4 = [[Glasgow North West (UK Parliament constituency)|Glasgow North West]] |constituency_westminster5 = [[Glasgow South (UK Parliament constituency)|Glasgow South]] |constituency_westminster6 = [[Glasgow South West (UK Parliament constituency)|Glasgow South West]] |unitary_scotland = [[Glasgow City Council]] |lieutenancy_scotland = Glasgow |constituency_scottish_parliament = [[Glasgow Anniesland (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Anniesland]] |constituency_scottish_parliament1 = [[Glasgow Cathcart (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Cathcart]] |constituency_scottish_parliament2 = [[Glasgow Kelvin (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Kelvin]] |constituency_scottish_parliament3 = [[Glasgow Maryhill and Springburn (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Maryhill and Springburn]] |constituency_scottish_parliament4 = [[Glasgow Pollok (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Pollok]] |constituency_scottish_parliament5 = [[Glasgow Provan (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Provan]] |constituency_scottish_parliament6 = [[Glasgow Shettleston (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Shettleston]] |constituency_scottish_parliament8 = [[Glasgow Southside (Scottish Parliament constituency)|Glasgow Southside]] |blank4_name = [[Demonym]] |blank4_info = [[Glaswegian]] |website = [http://www.glasgow.gov.uk/ www.glasgow.gov.uk] }} '''قلاسقوْ'''— [[ایسکاتلند|ایسکاتلندنین]] ان بؤیوْک شهری وْ اهالی‌سینین سایینا گؤره [[بؤیوْک بریتانیا]]دا ([[لندن]]، [[بیرمینگام]] وْ [[لیدز|لیدزدن]] سوْوْنرا) دؤردوْنجوْ ان بؤیوْک شهر. شهر قلازقوْ رئگیوْنوْنوْن اینضیباطی مرکزی‌دیر. قلازقوْ [[بؤیوْک بریتانییا]]نین [[قوزئی]]-[[غرب]] حیسه‌سین‌ده یئرلشیر وْ [[کلاید چایی|کلاید چایینین]] [[غرب]] ساحللری بوْیوْ اوْزانیر. [[VI عصر]]ین اوْرتالارین‌دا قۇروْلان قلازقوْ، [[اوْرتا عصرلر]]ده [[ایسکاتلند]]نین ان اهمیت‌لی [[دین]]ی وْ [[تحصیل]] مرکزلرین‌دن بیری حساب ائدیلیردی. [[XVIII عصر]]ین [[صنایع اینقیلابی]] قلازقوْنوْ [[بؤیوْک بریتانییا]]دا ان بؤیوْک صنایع مرکزلرین‌دن (خصوْصیله [[گمیقاییرما]] ساحه‌سین‌ده) بیرینه چئوْیردی، وْ نؤوْبتی عصرده شهرین چیچک‌لنه‌ن [[اقتصادیات]]ی قلازقوْنوْ ''ایمپئرییانین ایکینجی شهرینه'' چئوْیرمیش‌دی. چوْخ‌لوْ سای‌دا پارکلاری، خیابانلاری، سارای وْ قدیم [[کیل‌سه]]لری بۇ شهره خصوْصی گؤزل‌لیک وْئریر. قلازقوْ، تاریخی عابده‌لری وْ حیرتامیز [[مئمارلیق]] اینجیلری ایله [[آوْروْپا]]نین [[مدنیت]] [[باشکند]]ی تیتوْلوْنوْ داشیییر. == تاریخی == === توْپوْنوْمییا === [[فایل:Glasgow Cathedral (HDR) (8038797339).jpg|thumbnail|Qlazqo Kafedralının interyeri]] روْمالیلار بریتانییانی فتح ائدن دؤوْرده، قلازقوْ اوْلان قصبه کئتهیوْرس {{اینگیلیسجه|Cathures}} آدلانیردی. قلازقوْنوْن مۆعاصیر آدی [[بریتت دیلی]]ندن کؤکلری وْار وْ [[کیوْمبریک دیلی]]نده «یاشیل یارغان» (گلاس وْ جاوْ سؤزلرینین بیرلشمه‌سین‌دن) معناسینی داشیدیغینی گوْمان ائدیلیر. شهرین آدینین ایلک وْاریاسییاسی اوْلدوْقجا موْختلیف‌دیر. ان قدیم منبع‌لر ''گلاسجهوْ'' سؤزوْنوْ قئید ائدیر، [[۱۱۸۰]]-جی ایلین مؤهوْرلرین‌ده شهر ''گلئسگوْ''، سوْنرا ''گلاسگئوْ'' ([[۱۲۹۷]]-جی ایلین سندلرین‌ده) وْ ''Glaschow'' ([[۱۴۱۹]]-جی ایلین نیزامنامه‌سین‌ده) کیمی قئید اوْلوْنموْش‌دوْر.<ref>[https://listserv.heanet.ie/cgi-bin/wa?A2=ind0008&L=OLD-IRISH-L&P=12613 Glasgow Etymology letter]</ref><ref>{{Cite web |title=Glasgow Caledonian University − Glasgow, the name |url=http://www.gcal.ac.uk/radicalglasgow/chapters/the_name.html#GlasgowGreen |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928000322/http://www.gcal.ac.uk/radicalglasgow/chapters/the_name.html#GlasgowGreen }}</ref> === گئربی === قلازقوْنوْن گئربی ۲۵ اوْکتیابر ۱۸۶۶-جی ایلده لوْرد-لایوْن (ایسکاتلند هئرالدیکا خیدمتینین رهبری) طرفیندن شهره وْئریلیب. گئربین اوْزرین‌ده‌کی تصوْیر رمزلری اوْللر قلازقوْنوْن رس‌می مؤهوْرلرین‌ده ایستیفاده ائدیلمیش‌دیر وْ شهرین پاتروْن مؤمنی اوْوْلان سئنت مانقوْنوْن حیاتی ایله بیرباشا باغلی‌دیر.<ref name="motto">[http://www.theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSA05045 The Glasgow Story − Glasgow Coat of Arms]</ref> گئرب‌ده اوْنا عایید دؤرد معجزه تصوْیر اوْوْلوْنوْر: :: ''Here is the bird that never flew'' / بوْ قوْش، هانسی کی، هئچ وْاخت اوْچماییب :: ''Here is the tree that never grew'' / بوْ آغاج، هانسی کی، هئچ وْاخت بیتمه‌ایب :: ''Here is the bell that never rang'' / بوْ زنگ، هانسی کی، هئچ وْاخت چالماییب :: ''Here is the fish that never swam'' / بوْ بالیق، هانسی کی، هئچ وْاخت اوْزمه‌ایب ایلک معجزه — [[قیزیلگردان]]ین دیریلمه‌سی‌دیر، هانسی کی، مانقوْنوْن صینیف یوْلداشلاری اوْنوْن مئنتوْروْ سئنت سؤرفوْن ان سئوْدیی قوْشوْ اؤلدوْروْب، وْ گله‌جک پاتروْنوْ قوْوْشوْن اؤلوْموْ ایله اتهام ائتمیش‌دیلر. ایکینجی معجزه، گئرب‌ده [[پالید]]لا تصوْیر اوْوْلوْنماسینا باخمایاراق، کالروْسس کیل‌سه‌سی یامان زامان باش وْئرمیش‌دیر، سئنت مانقوْ مؤجوْزوْی شکیل‌ده فیندیق چوْبوْغوْنوْ یاندیرمیش‌دیر. اوْچوْنجوْ معجزه — [[پاپا|روْما پاپاسی]]نین هدییه‌سی اوْوْلان زنگ‌دیر. وْ نهایت، دؤردوْنجوْ معجزه کرالیچا لانگئوْرئتانین حکایه‌سی ایله باغلی‌دیر. کرالیچانین حیات یوْلداشی، کرال ریددئراخ، حیات یوْلداشینین وْفاسیزلیغین‌دا شوْبهه‌لنه‌رک، کرالیچانین سئوْیم‌لی جنگاوْره وْئردیی قیزیل اوْزوْیوْ اوْغوْرلاییب، کلاید چایینین دالغالارینا آتمیش‌دیر. سوْوْنرا کرال لانگئوْرئتادان همین اوْزوْیوْ گتیرمه‌سینی طلب ائدیب. لاکین، سئنت مانقوْ، کرالیچانین سئوْگی‌لی‌سینین ایتیراف‌چی‌سی، اوْنوْن اعتراف زامانی اوْنلارین علاقه‌لری حاقین‌دا اؤیرنمیش، وْ جنگاوْره کرالین امرینی نئجه ایجرا ائتمه‌سینی اؤیرتمیش‌دی. سئنت مانقوْنوْن تهریکی ایله، اوْ، چای‌دا [[آتلانتیک قیزیلبالیغی]]نی توْتموْش‌دوْر. بالیغین آغزین‌دا اوْزوْک وْار ایدی وْ بئله‌لیکله، اوْ، کرالیچانین شرفینی خلاص ائتمیش‌دیر.<ref>{{Cite web |title=Scotland with style − Coat of Arms |url=http://www.seeglasgow.com/seeglasgow/about-glasgow/coat-of-arms |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070707212535/http://www.seeglasgow.com/seeglasgow/about-glasgow/coat-of-arms }}</ref><ref>[http://www.scotland-guide.co.uk/ALL_AREAS_IN_SCOTLAND/Glasgow/City/St_Mungo_and_the_Glasgow_coat_of_arms/St_Mungo_Articles.htm Scotland Guide − St Mungo and the Glasgow coat of arms]</ref> شهرین دئوْیزی — ''قوْی قلازقوْ چیچکله‌ن‌سین'' {{اینگیلیسجه|Let Glasgow Flourish}}، سئنت مانقوْنوْن تبلیغین‌دن قیسا ایفاده‌دیر. ایفادنین تام وْئرسییاسی: ''تانری، قوْی قلازقوْ تانری وْ اوْنوْن عزتی سؤزوْ نامینه چیچکله‌ن‌سین {{اینگیلیسجه|Lord, Let Glasgow flourish by the preaching of the word and the praising of thy name}}.<ref name="motto" /> === شهرین تمه‌لی === [[File:Kelvingrove Art Gallery and Museum statue.jpg|thumb|[[Kelvinqrov İncəsənət Qallereyası və Muzeyi]]nin fasadında Sent Manqonun heykəli]] آرخئوْلوْژی تاپینتیلار گؤستریر کی، قلازقوْدا ایلک مسکوْنلاشما [[نئوْلیت]] دؤوْروْن‌ده کلاید چایینین وْادی‌سین‌ده یارانیب. داها سوْوْنرا مۆعاصیر قلازقوْنوْن اراضی‌سین‌ده [[کئلتلر|کئلت]] طایفهلاری یاشامیش‌دیر. [[۱۴۲]]-[[۱۴۴]]-جوْ ایللرده بریتانییانی فتح ائدن [[روْما ایمپئرییاسی|روْمالیلار]]، ایسکاتلندنین بیر ساحلین‌دن دیگر ساحلینه مۆدافیعه دیوْاری اوْجالتمیش‌دیلار. دیوْارین قالیقلاری ایندییه کیمی قلازقوْ اطرافین‌دا ساخلانیلیر.<ref>{{Cite web |title=سئجتیوْنس اوْف تهئ آنتوْنینئ Wall آت هیللفوْوْت جئمئتئری |url=http://www.athenapub.com/britsite/hillfoot.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2009-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221084804/http://www.athenapub.com/britsite/hillfoot.htm }}</ref> شهرین یارانماسی خریستیان میسسیوْنئر [[سئنت مانقوْ]] ایله الاقلندیریلیر. افسانه‌یه گؤره، اوْ، [[۵۴۳]]-جوْ ایلده [[موْلئندینار چایی]]نین ساحلین‌ده بیر موْناستیر یاراتمیش‌دیر، هاردا کی، ایندی [[سئنت مانقوْ کافئدرالی]] مؤوْجوْددوْر. افسانه [[۱۱۸۵]]-جی ایلده راهیب-آریوْرقراف فئرنئس‌لی ژوْسلئن طرفیندن یازیل‌سا دا، دیگر منبع‌لر طرفیندن تصدیق اوْوْلوْنماییب، لاکین اننوْی اوْلاراق، سئنت مانقوْ وْ آناسی [[تئنئیوْ]] قلازقوْنوْن پاتروْن مؤمنلری حساب ائدیلیر.<ref>[http://heritage.scotsman.com/topics.cfm?tid=1485&id=1318112006&bad=58629 Heritage.scotsman.com − ست موْنگوْ آند هیس میستئریوْوْس دئئدس]</ref> === اوْرتا عصرلر === ۱۲-جی عصرین سوْنوْن‌دا قلازقوْ رئگیوْنوْن موْهوْم دینی مرکزی اوْلموْش‌دوْ وْ اهالی‌سینین سایی یاریم مین ایدی.<ref name="establishment">{{Cite web |title=آبوْوْت Glasgow — تهئ ائستابلیسهمئنت اوْف تهئ جیتی |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/The+Middle+Ages.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-10-03 |archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121003041321/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/The+Middle+Ages.htm }}</ref> [[۱۱۳۶]]-جی ایلده، کرال [[I دئوْید]]ین ایشتیراکی ایله سئنت مانقوْ کافئدرالینین یئرین‌ده کافئدرال اینشا اوْلوْنموْش‌دوْ. یانغین سوْنراسی کافئدرال یئنی‌دن تیکیلمیش‌دیر وْ [[۱۱۹۷]]-جی ایلده تقدیس ائدیلمیش، وْ نؤوْبتی ایکی عصرلرده تمیر اوْلوْنموْش‌دوْ.<ref>{{Cite web |title=Glasgowcathedral.org.uk |url=http://www.glasgowcathedral.org.uk/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2020-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304191051/http://www.glasgowcathedral.org.uk/ }}</ref> [[۱۱۷۵]] وْ [[۱۱۷۸]]-جی ایللر آراسین‌دا، کرال [[I اوْیلیام شیر]] قلازقوْ یئپیسکوْپوْس‌لوْغوْنا شهر ایستاتوْسوْ وْئرمیش‌دیر.<ref name="earlytimes">[http://www.theglasgowstory.com/storya.php?PHPSESSID=0a2156dc8dee5cf9a1432923329b6505 تهئ Glasgow ایستوْری — ائارلی تیمئس تو °۱۵۶۰]</ref> تیجارت حقوْقوْ شهرین اینکیشافینا گوْج‌لوْ تکان وْئرمیش‌دی. خصوْصیله [[۱۱۹۰]]-جی ایلده‌ن هر ایل کئچیریله‌ن یای یارمارکاسی قلازقوْدان تاجیرلری وْ صنعتکارلاری جلب ائدیردی.<ref>{{Cite web |title=آرجهدیوْجئسئ اوْف Glasgow — هیستوْری |url=http://www.rcag.org.uk/Archives/H6.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070623215354/http://www.rcag.org.uk/Archives/H6.htm }}</ref> [[ایوْل]]وْن سوْنوْن‌دا یارمارکا کئچیریلمه‌سی عنعنه‌سی بوْ گوْن ده داوْام ائدیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow گوْیدئ — Glasgow فایر |url=http://www.glasgowguide.co.uk/info-faq.html#When_are_the_public_holidays_in_Glasgow_ |access-date=2016-08-14 |archive-date=2007-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815032738/http://www.glasgowguide.co.uk/info-faq.html#When_are_the_public_holidays_in_Glasgow_ |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815032738/http://www.glasgowguide.co.uk/info-faq.html#When_are_the_public_holidays_in_Glasgow_ }}</ref> [[۱۴۵۱]]-جی ایلده [[V نیکوْلای|V نیکوْلایین]] سنه‌دی [[بوْلا|بوْلاسی]] ایله یارانان [[قلازقوْ اوْنیوْئرسیتئتی]]، شهری هم دینی، هم ده تحصیل مرکزینه چئوْیرمیش‌دیر.<ref>[http://www.archives.gla.ac.uk/about/publish/histcon.pdf تهئ هیستوْری & جوْنستیتوْتیوْن اوْف تهئ اوْنیوْئرسیتی اوْف Glasgow]</ref> [[۱۴۹۲]]-جی ایلده قلازقوْ یئپیسکوْپوْس‌لوْغوْ باشیئپیسکوْپوْس‌لوْغوْنا حاق قازان‌دی.<ref name="establishment" /> بوْنا باخمایاراق، اوْرتا عصرلرده قلازقوْنوْن اقتصادیاتی ایسکاتلندنین شرق ساحلی شهرلری ایله موْقایی‌سه‌ده چوْخ ضعیف توسعه ائتمیش‌دیر. تیجارت اساساً یاخین شهرلر وْ آدالار ایله اوْلوْنوْردوْ.<ref name="earlytimes" /> === ۱۶-جی-۱۸-جی عصرلر === [[۱۵۶۰]]-جی ایلده اؤلکه پارلامئنتینین قراری ایله اؤلکه [[کاتوْلی‌سیزم]]دن ایمتینا ائدیب، پروْتئستانت‌لیق قبوْل ائتمیش‌دی. عموْمیتله، [[رئفوْرمیزم]] قلازقوْیا بؤیوْک تأثیر ائتمیش‌دی، هارادا کی، گوْج‌لوْ کیل‌سه حاکمیتی وْار ایدی وْ بوْ حاکمیتین ضعیفله‌مه‌سینه سبب اوْلموْش‌دوْ. [[۱۶۱۱]]-جی ایلده [[I یاکوْوْ]] قلازقوْیا کرال شهر ایستاتوْسوْ وْئرمیش‌دیر وْ بوْ بیرباشا شهرین تاج آلتینا کئچمه‌سی ایدی. نوْیابر [[۱۶۳۸]]-جی ایلده میلّی پاکتین قبوْلوْن‌دان سوْنرا — قلازقوْ کافئدرالین‌دا باش آسسامبلئیا توْپلانتی‌سی کرال [[I کارل (اینگیلیس کرالی)|I کارلین]] پرئسبیتئریان عبادت قای‌دالارینی دییش‌دیرمه سیاستینه قارشی چیخمیش‌دی. نتیجه‌ده، ایسکاتلنددا سلاح‌لی موْناقیشه‌لر اوْلدوْ — اوْلجه [[یئپیسکوْپ مۆحاریبه‌لری]]، [[۱۶۴۴]]-[[۱۶۴۷]]-جی ایللرده ایسه، روْیالیستلر وْ کوْوْئنتئرلر آراسین‌دا [[وْطنداش مۆحاریبه‌سی]] باش وْئرمیش‌دیر. خوْشبخت‌لیک‌دن، بوْ موْناقیشه‌لر دئمک اوْلار کی، کیچیک سیاسی ایستاتوْس اوْلدوْغوْن‌دان شهره تأثیر ائتممیش‌دی.<ref name="raise">[http://www.theglasgowstory.com/storyb.php?PHPSESSID=0a2156dc8dee5cf9a1432923329b6505 The Glasgow Story — Rising Burgh]</ref> [[۱۶۵۰]]-جی ایلده، [[دانبار دؤیوْشوْ]]ندن سوْنرا [[اوْلیوْئر کروْموْئل]] قلازقوْدا بیر مدت قالمیش‌دیر.<ref name="trader">{{Cite web |title=About Glasgow − Rise of the merchant trader |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/16th+and+17th+Centuries.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2011-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728172827/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/16th%2Band%2B17th%2BCenturies.htm }}</ref> ۱۶-جی عصرده قلازقوْ هله ده کیچیک اوْستان شهری ایدی. شهرده چایین دایاز اوْلماسین‌دان تیجارت توسعه ائتممیش‌دی. [[۱۶۰۳]]-جوْ ایلده [[I یاکوْوْ]]وْن حاکمیتی آلتین‌دا اقتصادیاتین آرتی‌می اینگیلیس وْ ایسکاتلند بیرلیگی یارانماسی سوْنرا اوْلموْش‌دوْ. سۆرعت‌لی اینکیشافا نه ۱۶۴۷-جی ایلده [[وْبا]] ائپیدئ‌مییاسی، نه ده [[۱۶۵۲]]-جی وْ [[۱۶۷۷]]-جی ایللرده اوْلان یانغینلار (یانغین زامانی شهرین تخمیناً ۳۰٪-i یانمیش‌دی) مانعه اوْلا بیلممیش‌دی.<ref>{{Cite web |title=Glasgow Guide — Historical Timeline |url=http://www.glasgowguide.co.uk/info-timeline.html |access-date=2016-08-14 |archive-date=2007-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814170721/http://www.glasgowguide.co.uk/info-timeline.html |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070814170721/http://www.glasgowguide.co.uk/info-timeline.html }}</ref> [[فایل:Map of Glasgow in 1776.jpg|thumbnail|قلازقوْنوْن ۱۷۷۶-جی ایل خریته‌سی]] ۱۷-جی عصرین اوْرتالارین‌دا اؤلکه‌ده تیجارت هجمینه گؤره قلازقوْ اوْلجه [[پئرت (ایسکاتلند)|پئرت]]ی، [[۱۶۷۰]]-جی ایلده ایسه [[دان‌دی]] وْ [[آبئردین]] شهرلرینی کئچمیش‌دی. ایقتیسادیتین آرتیمینا بیر سیرا عامللر کؤمک ائدیردی. [[۱۶۶۸]]-جی ایلده نیوْارک کندین‌ده (ایندی [[پوْرت قلازقوْ]])، چایینین آغیزی داها گئنیش اوْلدوْغوْن‌دان، شهر شوْراسی تاجیرلرین احتیاجلارینا خیدمت ائتمک اوْچوْن پوْرت اینشا ائتمیش‌دی. [[۱۶۷۴]]-جوْ ایلده‌ن، ایلک توْتوْن یوْکوْنوْن لیمانین‌دا گلیشی ایله ترانساتلانتیک تیجارت باشلادی.<ref name="trader" /> عئینی دؤوْرده صنایع توسعه ائتمه‌یه باشلادی: * [[۱۶۶۷]]-جی ایلده — سابوْن فابریک وْ شکر ائمالی زاوْوْدلاری آچیلمیش‌دیر. * [[۱۶۸۰]]—[[۱۷۳۰]]-ده — کاغیذ، شوْشه وْ کرپیج ایستئه‌سالی یارادیلمیش‌دیر. * [[۱۷۱۱]]-جی ایلده — [[قرینوْک]]دا قلازقوْیا وْ اوْنوْن اطرافینا خیدمت ائدن ایلک ترسانه فعالیته باشلادی. * [[۱۷۳۶]]-جی ایلده — پرئسلنمیش توْتوْن ایستئه‌سالی، تئکستیل وْ مئتاللوْرگییا زاوْوْدلارینین ایستئه‌سالی اوْچوْن زاوْوْدلاری آچیلمیش‌دیر. * [[۱۷۴۰]]-جی ایلده — بوْیاما سئخلری فعالیته باشلادی. شهرین گؤروْنوْشوْ دییش‌دی. داغیدیجی یانغینلار سوْنراسی حاکمیت تیکینتی اوْچوْن آغاج ایستیفاده‌سینه قاداغان قوْیموْش‌دوْ وْ بوْنا گؤره ده، ائوْلر داش‌دان وْ عئینی موْدئللرله اینشا ائدیلمیش‌دیر.<ref name="bbc" /> [[۱۶۳۶]]-جی ایلده شهر زالی اینشا ائدیلمیش، [[۱۶۴۹]] وْ [[۱۶۶۱]]-جی ایلده موْوْافیق اوْلاراق، هاتچئسوْن خستخاناسی وْ قلازقوْ اوْنیوْئرسیتئتینین کیتابخاناسی آچیلمیش‌دیر. ایلک شهر قزئتی — ''Glasgow جوْوْرانت'' — [[۱۷۱۵]]-جی ایلده‌ن چاپا باشلامیش‌دیر. [[۱۷۲۳]]-جوْ ایلده قلازقوْیا سفر ائدن [[دانیئل دئفوْ]] «بوْتوْن بؤیوْک بریتانییا آداسی اطرافین‌دا سیاهت» کیتابین‌دا شهرین تصوْیرینی قئید ائتمیش‌دی:<ref>[http://www.undiscoveredscotland.co.uk/usebooks/defoe-scotland/letter12-2.html A tour thro' the whole island of Great Britain by Daniel Defoe], letter XII</ref> {{گفتاوْرد|شوْبهه‌سیز کی، قلازقوْ گؤزل شهردیر. شهرین اساس کوْچه‌لری گؤزل وْ گئنیش، دیگر یئرلئردن داها یاخشی قوْروْلموْش‌دوْر. بوْتوْن بینالار داش‌دان، هوْندوْرلوْیوْ وْ فاسادلارین گؤروْنوْشوْ بیر-بیری ایله اوْیغوْن ایدی. بینالارین آشاغی مرتبه‌لری عادتاً کوْادرات دوْر سوْتوْن اوْستوْن‌ده اساس‌لانیر، دییرمی سوْتوْن‌دان فرق‌لی اوْلاراق، بوْ بینایا داها دا گوْجوْ وْ گؤزل‌لیک علاوْه ائدیر. اوْنلارین آراسین‌دا کی، تاغلار ماغازالارا آپاریر. بیر سؤزله، لوْندوْن‌دان سوْنرا، بوْ بریتانیادا ان تمیز، گؤزل وْ یاخشی تیکیلمیش شهردیر.}} ۱۸-جی عصرین سوْنوْن‌دا مئتتالوْرگییا، توْتوْن وْ تئکستیل صنایع‌سینین ایمپوْرتوْ ان چیچک‌لنه‌ن ساحه‌لر ایدی.<ref name="raise" /> یاریم عصرده، [[۱۷۵۵]]-جی ایلده‌ن [[۱۸۰۱]]-جی ایله قلازقوْنوْن اهالی‌سی ۷۷ مین نفره چاتمیش‌دیر وْ یا اوْچ دفعه آرتمیش‌دیر. قلازقوْ اوْستان شهرین‌دن صنایع مرکزینه چئوْیریلمیش‌دی و °۱۹-جوْ عصرین اوْللرین‌ده بؤیوْک بریتانییادا ان سۆرعتله توسعه ائدن شهر اوْلموْش‌دوْر.<ref name="bbc" /> === ۱۹-جوْ عصر === [[فایل:John Atkinson Grimshaw - Shipping on the Clyde (1881).jpg|thumb|left|۱۸۸۱-جی ایلده قلازقوْ.]] ۱۹-جوْ عصرین اوْللرین‌ده، قلازقوْنوْن اهالی‌سی اساساً [[ایرلان‌دییا|ایرلاند]] ایممیقرانت وْ اؤلکه‌نین قوْزئین‌دان گلن کؤچکوْنلر نتیجه‌سین‌ده سۆرعتله آرتماق‌دا داوْام ائدیردی. اوْنلارین دئمک اوْلار کی، اوْچده بیری قلازقوْ یاخینلیغین‌دا کندلرده مسکوْنلاشمیش وْ تئکستیل سئکتوْروْن‌دا چالیشیردی. دیگرلری، شهر خارابالیقلارینین فابریک وْ تصروْفاتلارین‌دا موْزدلوْ ایشچی ایشلییردی. کؤچکوْنلرین آخینی نتیجه‌سین‌ده یوْکسک اهالی آرتی‌می باشلادی وْ یوْخسوْل محله‌لرده آنتی‌سانیتار شرایط، تئز-تئز [[چیچک (خسته‌لیک)|چیچک]]، [[تیف]] وْ [[وْبا]] ائپیدئ‌مییاسی اوْلوْردوْ.<ref name="industry" /> ائپیدئ‌مییا ایله موْباریزه‌نین ایلک جهدلری ۱۸۴۰-جی ایللرده ائدیل‌دی. بلدییه‌نین تشببوْسوْ ایله کوْچه‌لرده کانالیزاسییا وْ دیگر اینفئک‌سییا اوْجاقلارین‌دا تمیزله‌نمه‌یه باشلادی. سوْنرا [[۱۸۵۹]]-جوْ ایلده [[لوْخ کاترین]] گؤلوْن‌ده یئنی سوْ تجهیزاتی سیستئ‌می باشلادی؛ [[۱۸۶۶]]-جی ایلده سمره‌سیز اوْلسا دا، آوْروْپادا ان پیس شرایط‌لی حساب ائدیله‌ن خارابالیقلارین تمیزله‌نمه‌سی لاییحه‌سی باشلادی.<ref name="second">[http://www.theglasgowstory.com/storyd.php تهئ Glasgow ایستوْری − سئجوْند جیتی اوْف تهئ ائمپیرئ]</ref> [[File:Glasgow-George-Square.jpg|thumb|[[جوْرج میدانی]] (۱۹۰۰)]] [[۱۸۳۲]]-جی ایلده پارلامئنت سئچکی سیستمینین اصلاحاتی حاقین‌دا آکت قبوْل ائتدی وْ ایجما ائوْین‌ده سنایئلشمه زامانی بؤیوْیه‌ن شهرلره یئر وْئردی.<ref name="chronology">{{Cite web |title=جهروْنوْلوْگی اوْف سجوْتتیسه پوْلیتیجس |url=http://www.alba.org.uk/timeline/1832to1918.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2008-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118152418/http://www.alba.org.uk/timeline/1832to1918.html }}</ref> بئله کی، قلازقوْدان ایلک دفعه ایکی پارلامئنتی عضوْوْ سئچیل‌دی. لاکین شهرین موْس‌سی‌سه‌لرین‌ده ایش شرایطی، دییشمز قالیردی وْ ایشچی حرکاتی اؤزلرینه هله اعلان ائتممیش‌دی. [[۱۸۳۷]]-جی ایلده، فابریک امک حاقینین کسمک جه‌دی پامبیق هؤره‌نلرین اعتراضینا، [[۱۸۴۸]]-جی ایلده ایشسیز اوْلانلارین چارتیست شوْعارلار آلتین‌دا کوْتلوْی نوْماییشلره سبب اوْلموْش‌دوْ.<ref name="industry" /><ref name="chronology" /><ref name="radical">{{Cite web |title=رادیجال Glasgow |url=http://www.gcal.ac.uk/radicalglasgow/chapters/index.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928000306/http://www.gcal.ac.uk/radicalglasgow/chapters/index.html }}</ref> بوْتوْن بوْ حادثه‌لر شهرین وْ اقتصادیاتین داوْام‌لی آرتماسینا گلیب چیخارت‌دی — ۱۹-جوْ عصرین اوْرتالارین‌دا قلازقوْ ''ایمپئرییانین ایکینجی شهری'' (لوْندوْن‌دان سوْنرا) آدلاندیریلمیش‌دیر. آپاریجی مؤقعلر هله آغیر وْ تئکستیل صنایع‌سی اوْلسا دا، گمیقاییرما ([[۱۸۶۴]]-جوْ ایلده کلایددا ۲۰-دن ترسانه فعالیت گؤستریردی) سۆرعتله توسعه ائتمه‌یه باشلامیش‌دی. دمیر یوْلوْ نقلیاتتینین اینکیشافی ایله، خصوْصاً ده ۱۸۴۲-جی ایلده قلازقوْ وْ ائدینبوْرق آراسین‌دا ختتینین آچیلماسینین آردین‌دان، شهر اؤلکه‌ده لوْکوْموْتیوْ تیکینتی‌سینین اساس تداروْک‌چوْسوْ اوْلدوْ. [[۱۸۶۰]]-جی ایلده [[آبش وْطنداش مۆحاریبه‌سی]] نتیجه‌سین‌ده پامبیق ییغما آشاغی دوْشموْش‌دوْ، وْ مینلرله ایشچی کوْچه‌لرده قالمیش‌دی. نؤوْبتی اوْنیل‌لیک‌ده ایقتیسادیی بوْموْ زیروْه‌سینه چات‌دی ()، لاکین [[۱۸۷۸]]-جی ایلده قلازقوْ بانکینین داغیلماسین‌دان ان چوْخ تأثیرلنه‌ن گمیقاییرما ساحه‌سی، کسکین قدر آزالمیش‌دی.<ref name="second" /> === ۲۰-جی - ۲۱-جی عصرلر === ۲۰-جی عصرین اوْللرین‌ده قلازقوْ اهالی‌سین آرتی‌می قوْنشوْ شهرلری قوْشوْلما سببیله باش وْئرمیش‌دی. [[۱۹۲۰]]-جی ایلده بیر میلیوْن ساکین‌دن اهالی‌سی اوْلان قلازقوْ، [[بیرلشمیش کراللیق|بیرلشمیش کراللیغین]] اهالینین سیخ‌لیغینا گؤره ایکینجی شهری ایدی. [[۱۹۱۴]]-جی ایلین ایوْل آیین‌دا کرال [[VI گئوْرق]] [[قوْوْان]] گمیقاییرما سفر ائدیب، [[درئدنوْوْت]] [[همس وْالیانت (۱۹۱۴)|«وْالیانت»]]-این تیکینتی‌سینه نظارت ائتمیش‌دی. بیر آی سوْنرا، [[بریتانییا]] [[بیرینجی دوْنیا مۆحاریبه‌سی]]نه گیردی. شهرده گوْج‌لوْ آنتی-مۆحاریبه اهوْال-روْهییه‌نین اوْلماسینا باخمایاراق ([[۹ آوْقوْست]] ۱۹۱۴ده [[قلازقوْ قرین]]ده بئش مین‌لیک آنتی-مۆحاریبه نوْماییش کئچمیش‌دی)، قلازقوْدان ۲۰۰ مین‌دن چوْخ کیشی جبهه‌یه گئتمیش، وْ شهر [[بریتانییا اوْردوْسوْ]]نوْن احتیاجلاری اوْچوْن دؤیوْش سوْرساتی وْ دیگر حربی تئکنیکانین اساس تجهیزات‌چیلارین‌دان بیرینه چئوْیریلمیش‌دی.<ref name="radical" /> [[File:Glasgow Shipyard- Shipbuilding in Wartime, Glasgow, Lanarkshire, Scotland, UK, 1944 D20847.jpg|left|thumb|۱۹۴۴-جی ایلده قلازقوْدا گمیقاییرما ایشچیلری]] مۆحاریبه‌دن سوْنرا، قلازقوْدا «قیرمیزی کلایدساید» آدلانان ایشچی حرکاتی گوْجلنمیش‌دی. [[۱۹۱۹]]-جوْ ایل [[۳۱ آوْقوْست]]دا ۶۰ مین‌دن چوْخ ایشچی، اساساً گمیقاییرما ایله مشغوْل اوْلان ایشچیلر، ایشده‌ن چیخیب، میتینقه گلیب امک گوْنوْنوْن آزالدیلماسینی طلب ائتمیش‌دیلر. پوْلیس نوْماییش‌چیلری داغیتماق اوْچوْن چالیش‌سا دا، مقاوْمت گؤرموْش‌دوْ. اوْ گوْن‌ده یاشانانلار [[جوْرج میدانی دؤیوْشوْ]] وْ یا ''قان‌لی جوْمعه'' کیمی تانین‌دی.<ref>[http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/redclyde/redclyeve14.htm Red Clydeside − The battle of George Square]</ref> ایغتیشاشلار یالنیز [[۱۰ فئوْرال]]دا، اعتراضچیلارا ایش گوْنوْنوْن بیر قدر آزالماسینا وْد زامانی باشا چات‌دی. سوْوْنرا قلازقوْدا ایلک دفعه بوْنت آکتی اوْخوْن‌دوْ، وْ بوْنا اساساً پوْلیس میتینقلروْ یاتیرماق اوْچوْن سلاح ایستیفاده ائتمه‌یه ایجازه وْئریلمیش‌دی.<ref name="nomean">[http://www.theglasgowstory.com/storye.php The Glasgow Story — No Mean City]</ref> [[۱۹۲۰-جی ایللر]]ین سوْنوْ ایقتیصادیاتین کسکین آزالماسی ایله نتیجه‌له‌ن‌سه‌ده، گمیقاییرما صنایع‌سین‌ده بحران قلازقوْنوْن هله لوْکوْموْتیوْلرین ایستئهسالین‌دا دوْنیا لیدئری اوْلماسی ایله کوْمپئن‌ساسییالانیردی. سوْسیال ساحه‌ده جدی پروْبلئملر وْار ایدی. [[۱۹۳۳]]-جوْ [[بؤیوْک بحران]]ین زیروْه‌سی زامانی، شهر ساکینلرینین ۳۰٪-i ایشینی ایتیرمیش‌دیر. یاشاییش یئری قیتلیغین‌دان یوْخسوْل محله‌لر، خصوْصاً ده کؤچکوْنلرین یاشادیغی محله‌لر تامامیله دوْلموْش‌دوْ. بۇ وْضعیت قلازقوْ بلدییه‌سینی شهر اینکیشافی پروْقرامینا باشلاماغا وْادار ائدیب، [[۱۹۲۶]]-جی ایلده‌ن [[۱۹۳۸]]-جی ایله شهر ساحه‌سینین ایکی دفعه آرتماغینا سبب اوْوْلدوْ.<ref name="nomean" /><ref>{{Cite web |title=About Glasgow — Industrial decline |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Industrial+Decline.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-08-01 |archiveurl=https://archive.today/20120801084214/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Industrial+Decline.htm }}</ref> [[۱۹۳۰]]-جوْ ایللرین سوْنوْن‌دا وْضعیت بیر آز یاخشییا دییش‌دی، قلازقوْدا بریتانییا ایمپئرییا سرگی (۱۹۳۸) کئچیریل‌دی. سرگینین آچیلیشین‌دا کرال [[VI گئوْرق]] وْ کرالیچا [[یئلیزاوْئتا بوْوْز-لایوْن|یئلیزاوْئتا]] ایشتیراک ائتمیش، یالنیز آلتی آی عرضینده سرگییه ۱۲ میلیوْن اینسان زیارت ائتمیش‌دیر.<ref>[http://www.english-heritage.org.uk/server/show/ConWebDoc.8751 English Heritage — Blue Plaque for Scottish Architect Thomas Smith Tait]</ref> [[کینوْ]]نوْن ساکینلر آراسین‌دا کوْتلوْی پوْپوْلیارلیغی، [[۱۹۳۹]]-جوْ ایلده قلازقوْدا ۱۱۴ [[کینوْتئاتر]]ین فعالیت گؤسترمه‌سینه اوْغرامیش‌دی. [[ایکینجی دوْنیا مۆحاریبه‌سی]] زامانی، قلازقوْنوْن شیرکتلری یئنی‌دن مۆحاریبه احتیاجلاری اوْچوْن چالیشمیش‌دیر. خوْشبخت‌لیک‌دن، شهر وْ اوْنوْن ساکینلری فاکتیکی اوْلاراق دوْشمه‌نین هاوْا رئیدلرین‌دن زیان چکممیش‌دی. ۱۹۵۰-جی ایللرین اوْرتالارین‌دا قلازقوْنوْن بلدییه‌سیمجلیس آکتینین تزیی نتیجه‌سین‌ده شهر خارابالیقلارینین محوْ ائتمیش‌دی — یاشاماق اوْچوْن یارانماز ۳۲ مین ائوْ سؤکوْلموْش‌دوْر. قلازقوْ وْ شهر اطرافی ساکینلرینین کوْتلوْی میقراسییا ایله الاقدار شهرین نقلیات سیستمینین یاخشیلاشدیریلمیش‌دیر.<ref name="nomean" /><ref name="modern">[http://www.theglasgowstory.com/storyf.php The Glasgow Story — Modern Times]</ref> [[فایل:Kibble Palace in the Botanic Gardens.jpg|thumbnail|قلازقوْ بوْتانیکا باغلاری]] ۲۰-جی عصرین اوْرتالارین‌دان اعتباراً شهر اهالی‌سینین کسکین آزالماسی باشلادی، هانسی کی، یاریم عصرده دئمک اوْلار کی، یاریم دفعه آزالمیش‌دی. تنززوْل دؤوْروْ اوْچ اوْنیل‌لیک داوْام ائتدی. یالنیز [[۱۹۸۰-جی ایللر|۱۹۸۰-جی ایللرده]] قلازقوْ دیرچلمه‌یه باشلادی، [[۱۹۹۰-جی ایللر|۱۹۹۰-جی ایللرده]] ایسه شهرین اینکیشافی سۆرعتله‌ن‌دی. بلدییه سلاهیت‌لیلری سیی نتیجه‌سین‌ده، قلازقوْدا یاشاییش، ایقتیصادی توسعه سوْییه‌سینین یاخشیلاشدیریلماسی وْ شهرین مده‌نی سوْییه‌سینین یوْکسلدیلمه‌سی، نتیجه‌ده اؤز اوْغوْروْنوْ گؤستردی. [[۱۹۹۰]]-جی ایلده قلازقوْ [[آوْروْپانین مدنیت باشکندی]]، [[۱۹۹۹]]-جوْ ایلده [[بریتانییانین مئمارلیق وْ دیزاین شهری]]، ۲۰۰۳-جوْ ایلده ایسه [[آوْروْپانین ایدمان باشکندی]] ایستاتوْسوْنا لاییق گؤروْلموْش‌دوْر.<ref>{{Cite web |title=About Glasgow − Cultural renaissance |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Cultural+Renaissance.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-08-01 |archiveurl=https://archive.today/20120801232615/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Cultural+Renaissance.htm }}</ref><ref>{{Cite web |title=About Glasgow − Regeneration − Into the new Millennium |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Regeneration.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2009-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090526235624/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/History/Regeneration.htm }}</ref> [[۲۰۱۴]]-جوْ ایلین [[۱۸ سپتامبر]] تاریخین‌ده [[ایسکاتلند]]دا کئچیرلمیش [[ایسکاتلندنین موْستقیل‌لیگی اوْزره رئفئرئندوْم (۲۰۱۴)|ایسکاتلندنین موْستقیل‌لیگی اوْزره رئفئرئندوْم‌دا]]، اؤلکه‌نین ۵۵٫۳٪-i سئچی‌چی‌سی «یوْخ» وْاریانتینا سس وْئرسه ده، قلازقوْنوْن سئچیجیلرین اکثریتی «هه» کامپانییاسینی دستکلمیش‌دیر.<ref>[http://www.bbc.com/azeri/international/2014/09/140918_scotland_referendum_live Şotlandiya referendumda müstəqilliyə "YOX" dedi]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-29273491 Scottish independence: Glasgow votes 'Yes']</ref> == جوْغرافییا == === رئلیئف وْ گئوْلوْگییا === قلازقوْ [[بؤیوْک بریتانییا]]نین قوزئی-غرب حیسه‌سین‌ده یئرلشیر وْ [[کلاید چایی|کلاید چایینین]] منبع‌سین‌دن ۳۲ کم اوْزاق‌دادیر. دنیز اوْزرین‌ده‌کی هوْندوْرلوْیو °۷۰–۲۰۰ م آراسین‌دا دییشیر. === ایقلیم === قلازقوْنوْن ایقلیمینه قوْلفستریم {{اینگیلیسجه|Gulf Stream}} جرهیانی چوْوْخ تأثیر گؤستریر. باهار وْ یای فسیللری عموْمیتله گوْنش‌لی‌دیر. پاییز وْ قیش مؤوْسوْملری عموْمیتله یاغیش‌لی وْ کوْلک‌لی اوْلسا دا، گوْنش‌لی گوْنلره ده راست گلینیر. {{شهرین ایقلی‌می | شهر_ییه‌لیک = قلازقوْنوْن | منبع = [http://pogoda.ru.net/climate2/03134.htm «Погода и климат»] | یان_اوْرتا= ۴٫۱ | یان_اوْرتا_یاغ= ۱۵۰ | فئوْ_اوْرتا= ۴٫۳ | فئوْ_اوْرتا_یاغ= ۹۹ | مار_اوْرتا= ۵٫۷ | مار_اوْرتا_یاغ= ۱۱۲ | آپر_اوْرتا= ۷٫۷ | آپر_اوْرتا_یاغ= ۶۸ | مای_اوْرتا= ۱۰٫۶ | مای_اوْرتا_یاغ= ۶۷ | این_اوْرتا= ۱۳٫۲ | این_اوْرتا_یاغ= ۷۳ | ایل_اوْرتا= ۱۵٫۰ | ایل_اوْرتا_یاغ= ۸۰ | آوْق_اوْرتا= ۱۴٫۶ | آوْق_اوْرتا_یاغ= ۱۰۷ | سئن_اوْرتا= ۱۲٫۴ | سئن_اوْرتا_یاغ= ۱۱۹ | اوْکت_اوْرتا= ۹٫۳ | اوْکت_اوْرتا_یاغ= ۱۴۵ | نوْی_اوْرتا= ۶٫۴ | نوْی_اوْرتا_یاغ= ۱۲۷ | دئک_اوْرتا= ۳٫۹ | دئک_اوْرتا_یاغ= ۱۲۷ | ایل_اوْرتا = ۸٫۹ | ایل_اوْرتا_یاغ = ۱۲۷۳ | یان_مین_اوْرتا= ۱٫۸ | یان_ماکس_اوْرتا= ۶٫۵ | فئوْ_مین_اوْرتا= ۱٫۸ | فئوْ_ماکس_اوْرتا= ۷٫۰ | مار_مین_اوْرتا= ۲٫۸ | مار_ماکس_اوْرتا= ۸٫۸ | آپر_مین_اوْرتا= ۴٫۲ | آپر_ماکس_اوْرتا= ۱۱٫۸ | مای_مین_اوْرتا= ۶٫۶ | مای_ماکس_اوْرتا= ۱۵٫۱ | این_مین_اوْرتا= ۹٫۴ | این_ماکس_اوْرتا= ۱۷٫۴ | ایل_مین_اوْرتا= ۱۱٫۴ | ایل_ماکس_اوْرتا= ۱۹٫۲ | آوْق_مین_اوْرتا= ۱۰٫۹ | آوْق_ماکس_اوْرتا= ۱۸٫۹ | سئن_مین_اوْرتا= ۹٫۰ | سئن_ماکس_اوْرتا= ۱۶٫۲ | اوْکت_مین_اوْرتا= ۶٫۴ | اوْکت_ماکس_اوْرتا= ۱۲٫۶ | نوْی_مین_اوْرتا= ۳٫۷ | نوْی_ماکس_اوْرتا= ۹٫۲ | دئک_مین_اوْرتا= ۱٫۴ | دئک_ماکس_اوْرتا= ۶٫۵ | ایل_مین_اوْرتا = ۵٫۸ | ایل_ماکس_اوْرتا = ۱۲٫۴ | یان_موْت_مین= -۱۶ | یان_موْت_ماخ= ۱۳٫۵ | فئوْ_موْت_مین= -۱۳ | فئوْ_موْت_ماخ= ۱۴٫۳ | مار_موْت_مین= -۸ | مار_موْت_ماخ= ۲۰٫۱ | آپر_موْت_مین= -۵ | آپر_موْت_ماخ= ۲۳٫۸ | مای_موْت_مین= -۴ | مای_موْت_ماخ= ۲۷٫۰ | این_موْت_مین= ۰٫۰ | این_موْت_ماخ= ۲۹٫۶ | ایل_موْت_مین= ۴٫۰ | ایل_موْت_ماخ= ۳۰٫۱ | آوْق_موْت_مین= ۱٫۵ | آوْق_موْت_ماخ= ۳۰٫۰ | سئن_موْت_مین= -۳ | سئن_موْت_ماخ= ۲۶٫۱ | اوْکت_موْت_مین= -۶٫۸ | اوْکت_موْت_ماخ= ۲۱٫۰ | نوْی_موْت_مین= -۱۰ | نوْی_موْت_ماخ= ۱۶٫۲ | دئک_موْت_مین= -۱۹٫۹ | دئک_موْت_ماخ= ۱۴٫۶ | ایل_موْت_مین = -۱۹٫۹ | ایل_موْت_ماخ = ۳۰٫۱ |}} == اهالی‌سی == [[۲۰۱۲]]-جی ایلین ایستاتیستیکاسینا گؤره، شهر اهالی‌سینین ۵۷٬۰۰۰ ساکینی ۵۰ یاش‌دان یوْخاری‌دیر.<ref name=proqnoz /> پروْقنوْزلارا گؤره ۲۰۳۷-جی ایلده ۵۰ یاش‌دان یوْخاری ساکینلر تخمیناً ۲۴۰٬۰۰۰ نفر اوْلاجاق.<ref name=proqnoz>[http://www.understandingglasgow.com/indicators/population/overview How Glasgow's population has changed ]</ref> [[شوْتلاند کئلت دیلی]]نده دانیشانلار اهالینین ۰٬۹۴٪-نی تشکیل ائدیر.<ref name="www.glasgow.gov.uk">{{cite web|url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf|title=2007 Population Estimates|accessdate=16 January 2008|format=PDF|archiveurl=https://www.webcitation.org/611nGa2lw?url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/E3BE21DA-4D84-4CC4-9C02-2E526FDD9169/0/populationaug07.pdf|archivedate=2011-08-18}}</ref> === دئموْقرافییاسی === {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="1" align="center" style="margin-left:1em; background:#bbbbbb; font-size:90%" |colspan="16" bgcolor="#ffffff" align="center"|'''قلازقوْنوْن ۱۷۵۵-دن [[۲۰۱۵]]-جی ایله کیمی اهالی دییشیک‌لیگی'''<ref>[http://www.demographia.com/db-glasgow.htm Demographia.com]</ref> |- |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1755]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1780]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1801]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1821]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1891]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1911]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1921]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1931]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1939]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1951]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1961]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1971]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1981]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[1991]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[2001]] |bgcolor="#eff3f4" align="center"|[[2015]] |- |bgcolor="#ffffff" align="center"|23 500<ref name="bbc">[http://www.bbc.co.uk/history/british/civil_war_revolution/scotland_glasgow_01.shtml BBC − History − 18th-century Glasgow]</ref> |bgcolor="#ffffff" align="center"|42 000<ref name="bbc" /> |bgcolor="#ffffff" align="center"|77 000<ref name="bbc" /> |bgcolor="#ffffff" align="center"|147 000<ref name="industry">[http://www.theglasgowstory.com/storyc.php The Glasgow Story − Industrial Revolution]</ref> |bgcolor="#ffffff" align="center"|783 000 |bgcolor="#ffffff" align=";center"|784 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|1 034 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|1 088 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|1 088 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|1 079 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|1 055 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|897 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|881 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|681 000 |bgcolor="#ffffff" align="center"|629 501 |bgcolor="#ffffff" align="center"|599,650<ref>{{cite web |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/files/statistics/council-area-data-sheets/glasgow-city-factsheet.pdf |title=Glasgow City Council Area - Demographic Factsheet |publisher=[[National Records of Scotland]] |date=20 April 2015 |accessdate=12 July 2015 |archivedate=2016-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160102104129/http://www.gro-scotland.gov.uk/files/statistics/council-area-data-sheets/glasgow-city-factsheet.pdf }}</ref> |} === اتنیک ترکیبی === [[فایل:Glasgow Central Mosque - geograph.org.uk - 1108664.jpg|thumbnail|[[قلاسقوْ مرکز مسجی‌دی]]]] قلازقوْنوْ ایسکاتلنددا ان کوْسموْپوْلیت شهر آدلان‌دیرماق اوْلار. شهرده رنگ‌لی اینسانلارین سایی اؤلکه‌ده ان یوْکسک گؤستریجی‌دیر. [[۲۰۱۱]]-جی ایلده کئچیریله‌ن سیاهییاالما آراش‌دیرماسینا گؤره، شهرین ۸۴٬۵٪-نی [[شوْتلاندلار]]، ۳٬۷۸٪-نی [[پاکیستان‌لیلار]]، ۱٬۸۰٪-نی [[چین‌لیلر]]، ۱٬۴۶٪-نی [[هیندیستان‌لیلار]]، ۰٬۶۴٪-نی ایسه دیگر اتنیک قروْپلار تشکیل ائدیر.<ref>{{Cite web |title=پوْپوْلاتیوْن بی ائتهنیجیتی این Glasgow |url=http://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=17783&p=0 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2022-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220617093900/https://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=17783&p=0 }}</ref> === دین === ۲۰۱۱-جی ایلده کئچیریله‌ن سیاهییاالما آراش‌دیرماسینا گؤره، قلازقوْ ساکینلرینین دینی اینانجلاری آشاغی‌داکی کیمی بؤلوْنموْش‌دوْر. اهالینین ۵۴٫۵٪ اؤزوْنوْ [[خریستیان‌لیق|خریستیان]] کیمی معین ائدیر، اوْنلارین ۲۳٫۱٪-i [[ایسکاتلند کیل‌سه‌سی|ایسکاتلند کیل‌سه‌سینه]] تابع‌دیر، ۲۷٫۳٪-i ایسه [[کاتوْلی‌سیزم|کاتوْلیک‌دیر]].<ref name=census2011 /> دیگر دینلرین ترفدارلاری — ۵٫۴٪-i [[ایسلام|موْسلمانلار]]، ۰٫۷٪-i [[هیندوْیزم|هین‌دوْلار]]، ۰٫۵٪-i [[سیکخیزم|سیکخلر]]، ۰٫۴٪-i [[بوْددیزم|بوْددیستلر]] تشکیل ائدیر.<ref name=census2011 /> شهرده ۴ [[کافئدرال]]، ۲۰ [[مسجید]] و °۷ [[سیناقوْق]] وْار.<ref name=census2011 /> بوْن‌دان علاوْه شهرده ۲ هین‌دوْ مبه‌دی و °۲ سیکخ قوْردوْاراسی یئرلشیر.<ref name=census2011>{{Cite web |title=بریئفینگ پاپئر ۲۰۱۱ جئنسوْس – رئلئاسئ ۲ا – رئسوْلتس فوْر Glasgow جیتی |url=http://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=16943&p=0 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924022419/http://www.glasgow.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=16943&p=0 }}</ref> === دیالئکتی === قلازقوْ وْ اوْنا یاخین شهرلرده [[شوْتلاند گئرمان دیلی]] اساسین‌دا گئنیش یاییلمیش «قلازقوْ پتتئر» {{اینگیلیسجه|Glasgow Patter}} دیالئکتی مؤوْجوْددوْر.<ref name=scotinka>{{Cite web |title=Glasgow Scots |url=http://www.scots-online.org/grammar/glasgow_scots.asp |access-date=2016-08-14 |archive-date=2019-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609143804/http://www.scots-online.org/grammar/glasgow_scots.asp |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2019-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190609143804/http://www.scots-online.org/grammar/glasgow_scots.asp }}</ref> دیالئکتین فرقلندیریجی خصوْصیتلرینه دییش‌دیرمه وْ یا بعضی هئجالاری وْ سسلری «اوْدما» داخیل‌دیر. مثلاً، ''th'' حرفلرینین بیرلشمه‌سی سؤزوْن اوْلین‌ده {{IPA|/h/}} کیمی اوْخوْنوْر، ''t'' حرفی تئز-تئز {{IPA|/r/}} ایله اوْز اوْوْلوْنوْر وْ س.<ref name=scotinka /> == اینضیباطی بؤلگوْسوْ == [[فایل:Glasgow New Wards.PNG|thumb|قلازقوْنوْن ۲۱ سئچکی دایره‌سی]] قلازقوْنوْن ۲۱ سئچکی دایره‌سین‌دن عبارت‌دیر وْ هر دایره‌دن شهر بلدییه‌سینه ۳ وْ یا ۴ نفر سئچیلیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow City Council − Wards |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Factsheets/Wards/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-08-05 |archiveurl=https://archive.today/20120805113619/http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Factsheets/Wards/ }}</ref> {| border="0" |valign="top"| {| border="0" |align="right"| ۱.||لینن |- |align="right"| ۲.|| نیوْلئندس / اوْلدبوْرن |- |align="right"| ۳.|| قرئیتئر پوْللوْک |- |align="right"| ۴.|| کرئیقتوْن |- |align="right"| ۵.|| [[قوْوْان]] |- |align="right"| ۶.|| پوْللوْکشیلدس |- |align="right"| ۷.|| لانقساید |} |valign="top"| {| border="0" |align="right"| ۸.|| ساوْتساید سئنترال |- |align="right"| ۹.|| کالتوْن |- |align="right"| ۱۰.|| [[آندئرستوْن|آندئرستوْن / سیتی]] |- |align="right"| ۱۱.|| هیللهئد |- |align="right"| ۱۲.|| پارتیک وْئست |- |align="right"| ۱۳.|| قارسکاددئن / سکوْتستاوْنهیلل |- |align="right"| ۱۴.|| [[ائنیسلئند|درامچاپئل / ائنیسلئند]] |} |valign="top"| {| border="0" |align="right"| ۱۵.|| [[مئریهیلل|مئریهیلل / کئلوْین]] |- |align="right"| ۱۶.|| کانال |- |align="right"| ۱۷.|| [[ایسپرینقبوْرن]] |- |align="right"| ۱۸.|| ایست سئنتر |- |align="right"| ۱۹.|| شئتلستوْن |- |align="right"| ۲۰.|| [[بئیلیستوْن]] |- |align="right"| ۲۱.|| نوْرت ایست |} |} === سیاست === == یئرلی حکوْمت == شهرین ایداره اوْوْلوْنماسی [[قلازقوْ شهر مجلیسی]] طرفیندن ایجرا اوْوْلوْنوْر. مج‌لی‌سین گؤروْشلری [[جوْرج میدانی]]ندا یئرلشه‌ن قلازقوْ شهر مجلیس بیناسین‌دا کئچیریلیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow جیتی جوْوْنجیل − ائلئجتیوْنس Framework |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/YourCouncil/Elections_Voting/Elections/Electoralframework.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-08-02 |archiveurl=https://archive.today/20120802015559/www.glasgow.gov.uk/en/YourCouncil/Elections_Voting/Elections/Electoralframework.htm }}</ref> قلازقوْ [[ایسکاتلند پارلامئنتی]]نده ۱۷ دئپوْتات، [[بؤیوْک بریتانییا پارلامئنتی]]نده ۹ دئپوْتاتلا تمثیل اوْوْلوْنوْر. == اقتصادیات == [[فایل:HMS Daring at Scotstoun.JPG|thumbnail|left|[[۲۰۰۶]]-جی ایلده قلازقوْدا تیکیله‌ن [[همس دارینگ (د۳۲)|همس دارینگ]] گمی‌سی. ۲۰-جی عصردن قلازقوْ گمیقاییرما صنایع‌سی کیچیل‌سه ده، شهر بریتانییا گمیقاییرما صنایع‌سینین مرکزی‌دیر.]] ۲۰-جی عصرده آغیر ایقتیصادی تنززوْل دؤوْروْن‌دن سوْوْنرا، شهر تدریجه‌ن کئچمیش مؤوْقئیی قایتاریر. حاضردا قلازقوْ، ائدینبوْرقلا یاناشی، یئنی‌دن رئگیوْنال ایقتیصادیاتین موْهرریکی حساب اوْوْلوْنوْر.<ref>[http://thescotsman.scotsman.com/business.cfm?id=380512007 Scotsman.com − Edinburgh and Glasgow must join forces to enter Europe’s super league]</ref><ref>{{Cite web |title=Scottish Executive — Two cities are "twin engines" of economy |url=http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/2004/10/26101843 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714145618/http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/2004/10/26101843 }}</ref> اؤت‌ن ۲۰ ایل عرضینده قلازقوْ ایقتیصادیاتین اهمیت‌لی دیوْئرسیفیکاسییاسی باش وْئرمیش‌دیر: اوْللر شهرین ایقتیصادی ریفاهینین آسی‌لی اوْوْلان اننوْی صنایع ساحه‌لری (گمیقاییرما وْ آغیر ماشینقاییرما) آپاریجی خیدمت سئکتوْروْ ایله اوْز اوْوْلوْنموْش‌دوْر.<ref>[http://www.scotland.org/about/glasgow-and-surrounding-areas/index.html Scotland.org — Glasgow and Surrounding Areas]</ref> شهرده بیر نئچه ایری شیرکتلرین قرارگاهی، ر نئچه ایری شیرکتلرین قرارگاهی، اوْ جمله‌دن، [[سجوْتتیسه انرژی]] انرژی شیرکتی یئرلشیر. شهرین ایقتیصادیاتین‌دا موْهوْم یئری [[توْریزم]] توْتوْر — قلازقوْ بؤیوْک بریتانییادا (لوْندوْن وْ ائدینبوْرق‌دان سوْوْنرا) اوْچوْنجوْ ان پوْپوْلیار شهر ساییلیر وْ هر ایل تخمیناً ۴ میلیوْن توْریست طرفیندن زیارت اوْوْلوْنوْر.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2375339.stm BBC News — Boosts continue from culture win]</ref> [[۱۹۸۳]]-جوْ ایلده‌ن [[۲۰۱۳]]-جوْ ایله کیمی قلازقوْنوْن توْریستیک شوْعاری — "Glasgow's Miles Better" (قلازقوْنوْن میللری داها یاخشی‌دیر) اوْوْلموْش‌دوْر.<ref>{{cite web|title=Why Glasgow was 'miles better'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7468870.stm|website=bbc.co.uk|publisher=[[BBC]]|accessdate=5 iyun 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241204033138/http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7468870.stm|archivedate=2024-12-04}}</ref> ۲۰۱۳-جوْ ایلده "People Make Glasgow" (اینسانلار قلازقوْنوْ یارادیر) توْریستیک شوْعاری شهر برئن‌دی کیمی ایستیفاده اوْوْلوْنوْر.<ref>{{cite web|title='People Make Glasgow' unveiled as new city brand|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-23084390|website=www.bbc.co.uk|publisher=[[BBC]]|accessdate=5 iyun 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308194219/http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-23084390|archivedate=2017-03-08}}</ref> == رایوْنلاری == === شهرین مرکزی === قلازقوْ شهرینین مرکزی شرق‌دن‌های ایستریت ({{لانگ-ائن|هیگه ایسترئئت}}) کوْچه‌سی ایله، جنوْب‌دا کلاید چایی ایله، غرب‌ده م۸ آوْتوْماگیسترالییلا وْ قوزئی‌دا تاوْنهئد، چارینق کروْسس، کاوْکاددئنس وْ [[آندئرستوْن]] رایوْنلاری ایله همسرهددیر. شهرین مرکزین‌ده کوْچه‌لر کلاید چایینین قرید سیستئ‌می اوْزرین‌ده یئرلشیر. قلازقوْنوْن اوْریی — [[جوْرج میدانی]] ({{لانگ-ائن|گئوْرگئ سقوْارئ}})، اساس پیادا کوْچه‌لری ایسه بوْخانان ایستریت ({{لانگ-ائن|بوْجهانان ایسترئئت}})، آرقایل ایستریت ({{لانگ-ائن|آرگیلئ ایسترئئت}}) وْ سوْکیخوْل ایستریت ({{لانگ-ائن|ساوْجهیئهالل ایسترئئت}}) ساییلیر.<ref>تهئ آجادئمی اوْف اوْربانیسم: Awards https://web.archive.org/web/20080119212642/http://www.academyofurbanism.org.uk/awards.htm رئتریئوْئد ۲۸ مای ۲۰۰۸</ref> شهرین اساس تیجارت مرکزلری بوْخانان قاللئرئیاسی، سئنت اینوْخ مرکزی ({{لانگ-ائن|ست. ائنوْجه جئنترئ}})، پرینسئس سکوْئر ({{لانگ-ائن|پرینجئس سقوْارئ}}) وْ ایتالیان مرکزی‌دیر.<ref>{{جیتئ web|اوْرل=http://www.business-strategies.co.uk/upload/newsletter_oct07/retail_market_spotlight_autumn2007.pdf |تیتلئ=رئتایل رانکینگ فروْم ائخپئریان |پوْبلیسهئر=Business-strategies.co.uk |آججئسسداتئ=۱۲ سئپتئمبئر ۲۰۰۹}}{{دئاد لینک|داتئ=مارجه ۲۰۱۲}}</ref><ref>{{جیتئ web|اوْرل=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=133843 |تیتلئ=توْپ اوْف تهئ سهوْپس&نبسپ؛ — گئرالد ائوْئ پوْبلیسهئس پریمئ رئتایل |پوْبلیسهئر=Prnewswire.co.uk |داتئ=۵ نوْوْئمبئر ۲۰۰۴ |آججئسسداتئ=۱۲ سئپتئمبئر ۲۰۰۹}}</ref> شهرین مرکزین‌ده اساس تئاترلار، موْزئیلر، قالئرئیالار کیمی توْریستیک یئرلردن باشقا، بیر چوْوْخ رئستوْران، کافئ وْ آلیش-وْئریش مرکزلری فعالیت گؤستریر.<ref>[http://guide.visitscotland.com/vs/guide/5,en,SCH1/objectId,RGN373vs,curr,GBP,season,at1,selectedEntry,home/home.html Visitscotland.com − Glasgow جیتی جئنترئ]</ref> قلازقوْنوْن مرکزین‌ده قلازقوْ آلی تحصیل موْس‌سی‌سه‌لرینین دؤردوْ یئرلشیر: [[قلازقوْ کالئدوْنییا اوْنیوْئرسیتئتی]]، [[ایستراتکلاید اوْنیوْئرسیتئتی]]، [[ایسکاتلندنین کرال کوْنسئروْاتوْرییاسی]] وْ [[قلازقوْ اینجسنت مکتبی]]. ==== مئرچانت سیتی ==== [[فایل:Glasgow Gallery of Modern Art (GoMA) at Merchant City (12281349905).jpg|thumbnail|مئرچانت سیتی‌ده یئرلشه‌ن [[مۆعاصیر اینجسنت قالئرئیاسی]] گئجه زامانی]] شهر مرکزینین شرقین‌ده یئرلشه‌ن مئرچانت سیتی (وْ یا تیجارت شهری) ۱۸-جی-۱۹-جوْ عصرلرده توْتوْن، شکر وْ دیگر ماللاردان تیجارت ائدن وْارلی تاجیرلرین یاشاییش یئری اوْوْلموْش‌دوْر.<ref>{{Cite web |title=مئرجهانت جیتی'س هیستوْری |url=http://www.merchantsquareglasgow.com/merchant-city-history |access-date=2016-08-14 |archive-date=2022-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328070943/http://www.merchantsquareglasgow.com/merchant-city-history |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2022-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328070943/http://www.merchantsquareglasgow.com/merchant-city-history }}</ref> ایقتیصادی بحران دؤوْروْن‌ده، بینالارین چوْوْخوْ یارارسیز حالا دوْش‌سه ده، [[۱۹۸۰]]-جی ایلده بۇ رایوْنوْ برپا ائتمک اوْچوْن پروْیئکت باشلادی وْ ایندی رایوْن‌دا برپا اوْوْلوْنموْش نئوْکلاسیک ائوْلرین وْ کئچمیش آنبارلارین یئرین‌ده باهالی ماغازالار، رئستوْران وْ کافئلر فعالیت گؤستریر. مئرچانت سیتینین مرکزی بئش اساس کوْچه کسیشمه‌سین‌ده یئرلشه‌ن قلازقوْ کروْسس حساب اوْوْلوْنوْر. میدانین مرکزین‌ده قلازقوْنوْن کؤهنه بلدییه‌سین‌دن یئگانه ساغ قالان حیسه اوْوْلان توْللبوْت ساعت قوْلله‌سی یئرلشیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow’س مئرجهانت جیتی |url=http://www.glasgowmerchantcity.net/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2017-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516131257/http://glasgowmerchantcity.net/ }}</ref><ref>[http://www.scotland.org.uk/guide/Glasgow_Merchant_City Glasgow مئرجهانت جیتی سیگهتسئئینگ گوْیدئ]</ref> ==== مالییه رایوْنوْ ==== [[فایل:ClydeArc.jpg|thumbnail|مالییه رایوْنوْن‌دا کلاید آرک کؤرپوْسوْ.]] قلازقوْ مرکزینین قربین‌ده شهرین مالییه اینستیتوْتلارینی جملش‌دیره‌ن [[مرکزی بیزنئس رایوْنوْ]] یئرلشیر. بؤیوْک بریتانییادا ان بؤیوْک بیزنئس مرکزلرین‌دن بیری اوْوْلان رایوْنوْن (لوْندوْن وْ ائدینبوْرق‌دان سوْوْنرا) رس‌می آدی [[بئینلخالق مالییه عملیاتلاری رایوْنوْ]] (ایفسد) اوْلسا دا، یئرلی ساکینلر طرفیندن عادتاً «کوْادرات کیلوْمتر» وْ یا «کلاید اوْوْل ایستریت» آدلانیر.<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/business/glasgow-flourish.html|title=Let Glasgow flourish|accessdate=29 July 2008|work=Scotland: the official online gateway|archivedate=2008-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513060215/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/business/glasgow-flourish.html}}</ref> رایوْن‌دا موْختلیف مالییه قروْپلارینین (بؤیوْک بریتانییا سیغوْرتا شیرکتلرینین ۱۰-دان ۸-نین قرارگاهی داخیل اوْوْلماقلا) تشکیل نماینده‌لیگی یئرلشیر: [[آببئی]]، [[آوْیوْا]]، [[بارجلایس]]، [[ژپ موْرگان]]، [[للوْیدس تسب]]، [[موْرگان ایستانلئی]]، [[ناتیوْنال آوْسترالیا گروْوْپ]]، [[روْیال بانک اوْف سجوْتلاند]] وْ س. [[۲۰۰۵]]-جی ایلده ایفسد بؤیوْک بریتانییادا برپا اوْوْلوْنان ان اوْغوْرلوْ کوْممئرسییا لاییحه‌سی کیمی دیرلنمیش‌دیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow City Council − International financial services district |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Environment/Rivers/RiverClyde/Projects/Broomielaw/IFSD/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2009-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090709005126/http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Environment/Rivers/RiverClyde/Projects/Broomielaw/IFSD/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=IFSD Glasgow |url=http://www.ifsdglasgow.co.uk/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070904071228/http://www.ifsdglasgow.co.uk/ }}</ref> === وْئست ائند === قلازقوْنوْن سس‌لی-کوْی‌لوْ وْئست ائند سمتی چای داشلاری ایله دؤشنمیش دؤنقه‌لر بوْیوْنجا سیرالانمیش کافئ، رئستوْران وْ بارلاری، موْختلیف بوْتیکلر، اینجسنت قالئرئیالاری وْ گؤزل پارکلاری ایله بیرلیک‌ده - بوْهئما وْ کوْسموْپوْلیت حیاتی اؤزوْن‌ده بیرلش‌دیره‌ن عبارت‌دیر.<ref name=qonaq /><ref>{{Cite web |title=West ائند بی آننیئ گوْوْد |url=http://www.seeglasgow.com/index.asp?pgid=3716 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014054718/http://www.seeglasgow.com/index.asp?pgid=3716 }}</ref> وْئست ائندین اساس کوْچه‌سی — بایرس روْوْددوْر ({{لانگ-ائن|بیرئس روْاد}}). وْئست ائندین اراضی‌سین‌ده [[قلازقوْ اوْنیوْئرسیتئتی]]، [[کئلوْینقروْوْ پارکی]] وْ [[قلازقوْ بوْتانیک باغلاری]] یئرلشیر. وْئست ائندده هر ایلین ایوْن آیین‌دا قلازقوْنوْن ان بؤیوْک فئستیوْالی [[وْئست ائند فئستیوْالی]] کئچیریلیر.<ref>{{Cite web |title=تهوْوْساندس توْرن اوْوْت توْ سئئ ۲۰ته West ائند فئستیوْال'س اوْپئنینگ پارادئ |url=http://news.stv.tv/west-central/1322481-thousands-turn-out-to-see-20th-west-end-festivals-opening-parade/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305010945/http://news.stv.tv/west-central/1322481-thousands-turn-out-to-see-20th-west-end-festivals-opening-parade/ }}</ref> وْئست ائندده بریتانییانین ان بؤیوْک سرگی وْ کوْنفئرئن‌سییا مکانی اوْوْلان [[سجوْتتیسه ائخهیبیتیوْن آند جوْنفئرئنجئ جئنترئ|سئجج]] یئرلشیر.<ref>{{جیتئ web|اوْرل=http://www.conferences-uk.org.uk/Glasgow.asp?venue=Scottish%20Exhibition%20and%20Conference%20Centre |تیتلئ=Glasgow جوْنفئرئنجئس وْئنوْئس اوْک |پوْبلیسهئر=Conferences-uk.org.uk |داتئ=۱۷ ژوْلی ۱۹۹۵ |آججئسسداتئ=۱۲ سئپتئمبئر ۲۰۰۹}}</ref><ref>{{جیتئ web|اوْرل=http://www.secc.co.uk/ |تیتلئ=تهئ هوْمئ اوْف تهئ سجوْتتیسه ائخهیبیتیوْن + جوْنفئرئنجئ جئنترئ |پوْبلیسهئر=سئجج |آججئسسداتئ=۱۲ سئپتئمبئر ۲۰۰۹}}</ref><ref>{{جیتئ web |اوْرل= http://www.venuefinder.com/venues/scottish_exhibition_+_conference_centre/V8654/meeting-rooms/ |تیتلئ= سجوْتتیسه ائخهیبیتیوْن آند جوْنفئرئنجئ جئنترئ}}</ref> [[۱۰ سپتامبر]] ۲۰۱۳-جوْ ایلده سئجج-این یاخینلیغین‌دا ۱۳٬۰۰۰ نفرلیک [[سسئ هیدروْ]] آرئناسی آچیلمیش‌دیر. === ایست ائند === شهرین ان قدیم حیسه‌سین‌ده توْللبوْت ساعت قوْلله‌سی وْ [[سئنت مانقوْ کافئدرالی]] یئرلشیر. کافئدرال یاخینلیغین‌دا تپه اوْزرین‌ده [[۱۸۳۱]]-جی ایلده‌ن قلازقوْنوْن گؤرکه‌م‌لی وْطنداشلارین دفن یئری اوْوْلان [[قلازقوْ نئکروْپوْلیس]] قبیریستان‌لیغی وْار.<ref>[http://www.glasgownecropolis.org/history/ فیر پارک – NOW GLASGOW نئجروْپوْلیس]</ref> ایست ائندین دیگر توْریستیک یئرلرین‌دن [[سئلتیک پارک]]، بارراس بازاری، "تهئ Barrowlands" موْسیقی آرئناسی وْ [[قلازقوْ قرین]] پارکینی قئید ائتمک اوْلار.<ref>{{Cite web |title=ایان ر. میتجهئلل — Walking این Glasgow’س ائاست ائند |url=http://www.glasgowwestend.co.uk/out/outdoors/brigtoncross.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928100109/http://www.glasgowwestend.co.uk/out/outdoors/brigtoncross.html }}</ref><ref>[http://guide.visitscotland.com/vs/guide/5,en,SCH1/objectId,RGN374vs,curr,GBP,season,at1,selectedEntry,home/home.html Visitscotland.com − Glasgow ائاست ائند]</ref> === جنوْب قلازقوْ === [[فایل:View of Glasgow from Queens Park.jpg|thumbnail|کوْینس پارک‌دان قلازقوْنوْن منزره‌سی]] قلازقوْنوْن جنوْب حیسه‌سی اساساً یاشاییش یئری اوْلسا دا، اراضی‌ده بیر نئچه گؤرکه‌م‌لی ایجتیماعی بینالار، اوْ جمله‌دن، [[آیبروْکس ایستادیوْنوْ]]، [[هامپدئن پارک]]، [[کوْینس پارک]]، [[بئللاهیوْستوْن پارکی]] وْ [[پوْللوْک پارکی]]، هارادا کی، [[پوْللوْک ائوْی]] وْ [[باررئلل کوْللئک‌سییاسی]] یئرلشیر.<ref>[http://guide.visitscotland.com/vs/guide/5,en,SCH1/objectId,RGN375vs,curr,GBP,season,at1,selectedEntry,home/home.html Visitscotland.com − Glasgow South Side]</ref> === قوزئی قلازقوْ === شهرین قوزئی حیسه‌سی سوْسیال جهت‌دن ایسکاتلنددا ان پروْبلئم‌لی یئرلرین‌ده بیری حساب اوْوْلوْنوْر. قوزئی‌دا کئچمیش‌ده ایسکاتلندنین ان ایری میقرانت رایوْنوْ اوْوْلان [[سایتهیلل]] یئرلشیر.<ref>[http://www.dailyrecord.co.uk/news/real-life/end-of-an-era-in-sighthill-as-international-community-1030882 ائند اوْف آن ائرا این سیگهتهیلل آس اینتئرناتیوْنال جوْمموْنیتی سئئ فلاتس توْرن down]</ref> ایسکاتلند حکوْمتینین ۲۰۰۵-جی ایلده تشببوْسوْنه گؤره، حاضردا اراضی‌ده یئنی مۆعاصیر یاشاییش رایوْنوْ یارائدیلیر.<ref>[http://www.eveningtimes.co.uk/news/exclusive-first-look-at-the-future-of-sighthill-129754n.21536274 ائخجلوْسیوْئ فیرست لوْوْک آت تهئ فوْتوْرئ اوْف سیگهتهیلل]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-19517338 سیگهتهیلل رئوْامپ پلاننئد فوْر Glasgow ۲۰۱۸ یوْوْته گامئس بید]</ref> [[مئریهیلل]] رایوْنوْ اننوْی قوْمداشی منزیللردن عبارت‌دیر. تاریخاً فهله صینیفین‌دن عبارت رایوْنوْن باخمایاراق، رایوْن دبدبه‌لی رایوْنلارلا همسرهددیر. رایوْن‌دا [[ایسکاتلند پرئمیئر لیقاسی]]ندا چیخیش ائدن [[پارتیک تیسل فک]] یئرلشیر.<ref>{{Cite web |title=پارتیجک تهیستلئ تئامس اوْپ with ماریهیلل فوْوْدبانک |url=http://ptfc.co.uk/news/2014-2015/february_2015/partick_thistle_teams_up_with_maryhill_foodbank |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2015-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207010704/http://ptfc.co.uk/news/2014-2015/february_2015/partick_thistle_teams_up_with_maryhill_foodbank }}</ref> ۲۰۱۲-جی ایلده مشهوْر «رئد روْاد» یاشاییش کوْمپلئک‌سینین لغوْ ائدیلمه‌سی ایشلرینه سارت وْئریلمیش‌دیر.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-33760347 Glasgow'س رئد روْاد فلاتس توْ بئ دئموْلیسهئد لاتئر تهیس یئار]</ref> کوْمپلئک‌سی تشکیل ائدن چوْوْخمرتبه‌لی یاشاییش بینالاری شهرده [[ایکینجی دوْنیا مۆحاریبه‌سی|II دوْنیا مۆحاریبه‌سین‌دن‌دن]] سوْوْنرا منزیل بحرانینی حل ائتمک مقصدیله تیکیلمیش‌دیر.<ref name=redroad /> تدریجه‌ن بۇ ائوْلرده اساساً یوْخسوْل عائله‌لر مسکوْنلاشماغا باشلامیشلار.<ref name=redroad /> یوْخسوْللوْق زوْناسینا چئوْریله‌ن همین یاشاییش کوْمپلئک‌سی عئینی زامان‌دا کریمیناللار اوْچوْن موْنبیت موْحیطه چئوْریله‌رک موْوْافیق آددا چیخارمیش‌دیر.<ref name=redroad>[http://www.bbc.com/azeri/multimedia/2012/06/120614_homes_demolition_glasgo ائوْلر یئنه ده یئرله یئک‌سان اوْلوْن‌دوْ - بوْ دفعه قلازقوْدا]</ref> == مئمارلیق == [[فایل:Clyde Auditorium, Glasgow.jpg|thumbnail|کلاید آوْدیتوْرییاسی]] [[سئنت مانقوْ کافئدرالی]] استثنا اوْوْلماقلا، قلازقوْنوْن اوْوْرتا عصر مئمارلیغین‌دان دئمک اوْلار کی، هئچ نه قالماییب. تأسف کی، ائدینبوْقردان فرق‌لی اوْلاراق، مۆعاصیر قلازقوْدا ۱۹-جوْ عصر اوْل اوْجالدیلمیش بینالاردان کیفایت قدر کیچیک حیسه قالیب. اوْنلارین ان گؤرکه‌م‌لی‌سی — توْللبوْت ساعت قوْلله‌سی، تروْن تئاترین ساعت قوْلله‌سی وْ مئمار [[آدام روْبئرت]] طرفیندن ۱۷۹۱–۱۷۹۴-جی ایلده اینشا ائدیلمیش تیجارت ائوْی‌دیر.<ref>[http://www.scotland-guide.co.uk/ALL_AREAS_IN_SCOTLAND/Glasgow/City/Architecture/Architecture_Articles.htm Scotland Guide — Architecture of Glasgow]</ref> شهرین مئمارلیق ارثینین بؤیوْک بیر حیسه‌سی ۱۹-جوْ عصره و °۲۰-جی عصرین اوْلینه عاییددیر، اوْ زامان کی، قلازقوْ ''[[بریتانییا ایمپئرییاسی]]نین ایکینجی شهری'' ساییلیردی. بۇ دؤوْروْن ائوْلری موْختلیف اوْسلوْبلارلا تیکیلمیش‌دیر. وْئنئ‌سییا ایستیلینین تعجب‌لوْ نوْموْنه‌لرینه قلازقوْ سیتی چئمبئرس (۱۸۸۸) {{اینگیلیسجه|Glasgow City Chambers}}، قاردنئرلرین کؤهنه آنبارلاری (۱۸۵۶)، تئمپئلتوْن خالچا فابریکی (۱۸۹۲) وْ [[وْئنئ‌سییا]]داکی [[جا’د’اوْروْ سارایی]]ندان ایلهام آلمیش، مئمار هانیمئنوْم طرفیندن ترتیب اوْوْلوْنموْش جا’د’اوْروْ بیناسی (۱۸۷۲) عاییددیر.<ref>{{Cite web |title=CA' D'ORO BUILDING |url=http://www.discoverglasgow.org/victorian-ca-doro-building/4578196153 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816050925/http://www.discoverglasgow.org/victorian-ca-doro-building/4578196153 }}</ref> نئوْکلاسیک اوْسلوْبوْن‌دا کالئدوْنییا کیل‌سه‌سی (۱۸۵۷) وْ [[مۆعاصیر اینجسنت قالئرئیاسی]] (۱۷۷۸) اینشا اوْوْلوْنموْش‌دوْر.<ref name=arxi>{{Cite web |title=Glasgow Architectural Styles |url=http://www.scotcities.com/central.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2019-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190404184824/http://www.scotcities.com/central.htm }}</ref> [[قوْتیکا (مئمارلیق)|قوْتیکا ایستیلینین]] خصوْصیتلرینه باکیره مریه‌م (۱۸۷۳)، سئنت-آندریوْ (۱۸۱۷) وْ سئنت-لیوْک (۱۸۷۷) کیل‌سه‌لری عاییددیر.<ref name=arxi /> مۆعاصیر مئمارلیغین ان اهمیت‌لی نوْموْنه‌لرین‌دن [[قلازقوْ علم مرکزی]] (۲۰۰۱)، کلاید آوْدیتوْرییاسی (۱۹۹۷)، [[ریوْئرساید موْزئیی]] (۲۰۱۱) وْ سسئ هیدروْ-نوْ (۲۰۱۳) گؤسترمک اوْلار.<ref>[http://www.visitscotland.com/about/arts-culture/architecture/contemporary Scotland's contemporary architecture]</ref> === کؤرپوْلری === کؤرپوْلریله مشهوْر اوْوْلان قلازقوْدا، موْختلیف نؤوْلوْ، اوْ جمله‌دن پیادا، آوْتوْموْبیل وْ دمیریوْلوْ کؤرپوْلری یئرلشیر. اوْنلاردان ان قدیملری — ساوْت-پوْرتلئند کوْچه‌سین‌ده اوْوْلان کؤرپوْ، هوْاری آندرئی کؤرپوْسوْ وْ وْیکتوْرییا-بریج — ۱۹-جوْ عصرین اوْرتالارین‌دا اینشا ائدیلیب.<ref>{{Cite web |title=Glasgow City Council — Clyde Bridges |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Parks_Outdoors/HeritageTrails/ClydeBridges/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070919204347/http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Parks_Outdoors/HeritageTrails/ClydeBridges/ }}</ref> قلازقوْنوْن گؤرکه‌م‌لی کؤرپوْلرلرین‌دن اوْوْلان — «کلاید آرک» (۲۰۰۶-جی ایلده اینشا اوْوْلموْش‌دوْر) آسما کؤرپوْسوْ، چایی کئچه‌ن بوْجاقا گؤره، یئرلی اهالی طرفیندن «چپ کؤرپوْسوْ» {{اینگیلیسجه|Squinty Bridge}} لقبینی آلمیش‌دیر.<ref>{{Cite web |title=Overview of Clyde Arc |url=http://www.geo.ed.ac.uk/scotgaz/features/featurefirst16836.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815123034/http://www.geo.ed.ac.uk/scotgaz/features/featurefirst16836.html }}</ref> === پارکلاری وْ باغلاری === [[File:Queens Park, Glasgow - the Glasshouse.JPG|thumb|[[قلازقوْ کوْینس پارک]]]] قلازقوْدا ۹۰-دان آرتیق پارک وْ مئیدان وْار. بوْنلاردان ان اساسلاری:<ref>{{Cite web |title=Glasgow City Council — Parks & Gardens |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Parks_Outdoors/Parks_gardens/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121120005657/http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/Parks_Outdoors/Parks_gardens/ }}</ref> * [[کئلوْینقروْوْ پارکی]] — اینگیلیس باغبان سئر جوْسئف پاکستوْن طرفیندن ۱۸۵۲-جی ایلده یارادیلمیش‌دیر. پارک‌دا اوْرکئستر اوْچوْن بئندستئند، [[بوْوْلس]] وْ [[کروْکئت]] مئیدانچالاری، موْختلیف هیکللر وْ عابده‌لر، سکئیتپارک وْ [[کئلوْینقروْوْ اینجسنت قاللئرئیاسی وْ موْزئیی]] یئرلشیر. * [[قلازقوْ کوْینس پارک]] — ۱۸۵۷-جی ایلده یارائدیلمیش پارک، ایسکاتلند کرالیچاسی [[مارییا ایستوْارت|مارییا ایستوْارتین]] شرفینه آدلاندیریمیش‌دیر. * [[قلازقوْ قرین]] — قلازقوْنوْن ان قدیم پارکی ۱۵-جی عصرده یارادیلمیش‌دیر. پارک‌دا [[خالق سارایی]] وْ تئمپئلتوْن خالچا فابریکی یئرلشیر. * [[بئللاهیوْستوْن پارکی]] — ۱۸۹۵-جی ایلده یارائدیلمیش پارکین اراضی‌سی ۷۱ [[هئکتار]]دیر.<ref>{{Cite web |title=Bellahouston Park |url=http://glasgowmajorevents.com/venue-search/bellahouston-park/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310074409/http://glasgowmajorevents.com/venue-search/bellahouston-park/ }}</ref> پارک [[وْاتیکان|وْاتیکانین]] قلازقوْیا سیاهتی زامانی پاپالیق مکانی کیمی ایشلنیر. * [[قلازقوْ بوْتانیکا باغلاری]] — ۱۸۱۷-جی ایلده یارائدیلمیش باغ‌دا تروْپیک [[سهلبکی‌میلر|سهلبلر]]، [[بئقوْنییا]] وْ [[آغاجتیپ پاپاروْتنیکلر]] بیتیر. == مدنیتی == ۱۹۹۰-جی ایلده [[آوْروْپانین مدنیت باشکندی]] اعلان ائدیله‌ن قلازقوْنوْن مدنیت حیاتی اوْوْلدوْقجا موْختلیف‌دیر.<ref>{{Cite web |title=۲۰ یئارس جوْلتوْرال جاپیتالس |url=http://www.eccm-cultural-capitals.org/documents/20_Years_Cultural_Capitals_EN.pdf |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070822102418/http://www.eccm-cultural-capitals.org/documents/20_Years_Cultural_Capitals_EN.pdf }}</ref> شهرده اینجسنته دایر میلّی تشکیلاتلارین اساس‌لی حیسه‌سی، اوْ جمله‌دن ایسکاتلند اوْپئراسی، ایسکاتلند بالئتی، ایسکاتلند میلّی تئاتری، ایسکاتلند کرال میلّی اوْرکئستری، ایسکاتلند ببج سیمفوْنیک اوْرکئستری وْ ایسکاتلند میلّی گنجلر تئاتری یئرلشیر. === تئاترلاری === [[قلازقوْ کرال تئاتری|قلازقوْ کرال تئاترینین]] رئپئرتوْارین‌دا کلاسسیک اثرلر، اوْپئرا وْ بالئت تاماشالارینین قۇروْلوْشوْ، [[۱۹۰۴]]-جوْ ایلده یارادیلان «پاوْیلیوْن» تئاتری ایسه موْختلیف شوْوْلار، موْسیقی‌لی اثرلر وْ تاماشالار کئچیریر. دیگر وْاجیب تئاتر مکانلارین‌دان تروْن وْ سیتیزئنس تئاترلارینی قئید ائتمک اوْلار.<ref>{{Cite web |title=نیگهتس اوْوْت این Glasgow |url=http://www.glasgow-guesthouse.net/theater.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070806123700/http://www.glasgow-guesthouse.net/theater.htm }}</ref><ref>{{Cite web |title=Glasgow گوْیدئ — Glasgow تهئاترئس |url=http://www.glasgowguide.co.uk/places-theatres.html |access-date=2016-08-14 |archive-date=2007-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070823063623/http://www.glasgowguide.co.uk/places-theatres.html |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070823063623/http://www.glasgowguide.co.uk/places-theatres.html }}</ref> === موْزئی وْ قالئرئیالاری === [[فایل:Side View of the Kelvingrove Art Museum.JPG|thumbnail|[[کئلوْینقروْوْ اینجسنت قاللئرئیاسی وْ موْزئیی]]]] قلازقوْدا ۲۰-دن آرتیق موْزئیی وْ اینجسنت قالئرئیاسی فعالیت گؤستریر. شهرده ایسکاتلندنین ان چوْوْخ زیارت ائدیله‌ن موْزئیی — [[کئلوْینقروْوْ اینجسنت قاللئرئیاسی وْ موْزئیی]] یئرلشیر. موْزئیین اینجسنت کوْللئک‌سییاسینا چوْوْخ گؤرکه‌م‌لی آوْروْپا رسملری، اوْ جمله‌دن قدیم اوْستالار، فران‌سیز ایمپرئسسیوْنیستلر، هوْللاند اینتیباه دؤوْروْ، شوْتلاند کوْلوْریستلری وْ قلازقوْ مکتبینین ائکسپوْنئنتلری داخیل‌دیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow Museums — Kelvingrove Art Gallery and Museum |url=http://www.glasgowmuseums.com/venue/page.cfm?venueid=4&itemid=19 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070817112118/http://www.glasgowmuseums.com/venue/page.cfm?venueid=4&itemid=19 }}</ref> ۲۰۱۳-جوْ ایلده «آوْروْپادا ایلین موْزئیی» موْسابیقه‌سینین موْکافاتی ایله تلتیف اوْوْلوْنموْش [[ریوْئرساید موْزئیی]] ده شهرده یئرلشیر. هوْندوْرلوْیو °۳۶ متر اوْوْلان شوْشه‌لی فاساد بیناسین‌دا ۳ مین ائکسپوْناتا مالیک نقلیات موْزئیی فعالیت گؤستریر.<ref name=hadid>[http://www.zaha-hadid.com/architecture/glasgow-riverside-museum-of-transport/ Zaha Hadid's Riverside Museum]</ref> قلازقوْنوْن دیگر موْزئی وْ قالئرئیالاری: * [[مۆعاصیر اینجسنت قالئرئیاسی]] * [[باررئلل کوْللئک‌سییاسی]] * [[ماکلئننان قالئرئیاسی]] * [[خالق سارایی]] * [[سئنت مانقوْنوْن دینی حیات وْ اینجسنت موْزئیی]] * [[ایسکاتلند فوْتبوْل موْزئیی]] * [[ایسکاتلند مکتب موْزئیی]] * [[مۆعاصیر اینجسنت قالئرئیاسی]] * [[هوْنتئریان موْزئیی]] === کلوْبلاری، کوْنسئرت زاللاری وْ کینوْتئاترلاری === [[فایل:Wfm barrowland ballroom.jpg|thumbnail|The Barrowlands]] شهرین موْسیقی سهنه‌سی - بؤیوْک بریتانییادا ان پارلاقلاردان بیری‌دیر. قلازقوْدا هر هفته تقریباً ۱۳۰ موْسیقی تدبیری باش توْتوْر.<ref name=qonaq>{{Cite web |title=قلازقوْ: ان قوْناقپروْر طلبه شهری |url=http://www.gla.ac.uk/media/media_362877_en.pdf |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304202104/http://www.gla.ac.uk/media/media_362877_en.pdf }}</ref> قلازقوْنوْن ان تانینمیش موْسیقی صحنه‌لرین‌دن [[تهئ Barrowlands]]، [[کینگ توْت'س Wah Wah هوْت]] وْ [[سسئ هیدروْ]]-نوْ قئید ائتمک اوْلار.<ref>{{Cite web |title=تهئ ایندئپئندئنت — تهئ تئن بئست: روْجک موْسیج وْئنوْئس |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20050504/ai_n14610095 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2008-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080127104246/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20050504/ai_n14610095 }}</ref> [[۲۰۰۸]]-جی ایلده قلازقوْ بؤیوْک بریتانییانین «[[اوْنئسجوْ]]-نوْن موْسیقی شهری» نوْمیناسییاسینا لاییق گؤروْلموْش ایلک شهر اوْوْلموْش‌دوْر.<ref name=qonaq /><ref>{{Cite web |title=Glasgow'س موْسیج سجئنئ رئجوْگنیسئد with رارئ هوْنوْوْر فروْم اوْنئسجوْ |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/glasgows-music-scene-recognised-with-rare-honour-from-unesco-902898.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306033632/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/glasgows-music-scene-recognised-with-rare-honour-from-unesco-902898.html }}</ref> قلازقوْ ۲۰۱۴-جوْ ایل متوْ آوْروْپا موْسیقی موْکافاتینین تقدیمئتمه مراسیمینه ائوْ صاحب‌لیگی ائتمیش‌دیر.<ref name=qonaq /> قلازقوْ — [[تراوْیس]]، [[سیمپلئ میندس]]، [[جامئرا اوْبسجوْرا]]، [[بئللئ & سئباستیان]]، [[گلاسوْئگاس]]، [[فرانز فئردیناند]]، [[تهئ فراتئللیس]]، [[Mogwai]]، [[پریمال سجرئام]]، [[تئخاس (قروْپ)|تئخاس]]، [[جهوْرجهئس]] کیمی موْسیقی قروْپلارینین دوْغوْلدوْغوْ یئردیر. قلازقوْدا ۷۰۰-دن چوْوْخ بار، پاب وْ گئجه کلوْبوْ فعالیت گؤستریر.<ref name=qonaq /> قلازقوْنوْن ان مشهوْر گئجه کلوْبلاری "جامپوْس"، "جاتهوْوْسئ"، گاراگئ"، "تیگئر تیگئر"، "سوْب جلوْب"، "تهئ توْننئل" وْ س. ساییلیر.<ref>{{Cite web |title=سجوْتلاند with ایستیلئ − Glasgow موْسیج & جلوْب سجئنئ |url=http://www.seeglasgow.com/index.asp?pgid=1907 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071007124632/http://www.seeglasgow.com/index.asp?pgid=1907 }}</ref><ref>{{Cite web |title=نیگهتس اوْوْت این Glasgow |url=http://www.glasgow-guesthouse.net/nights_clubs.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927162859/http://www.glasgow-guesthouse.net/nights_clubs.htm }}</ref> قلازقوْدا ۱۰-دان چوْوْخ کینوْتئاتر، اوْ جمله‌دن [[۲۰۰۱]]-جی ایلده [[گیننئ‌سین رئکوْردلار کیتابی]]نا دوْشموْش دوْنیانین ان هوْن‌دوْر کینوْتئاتر بیناسی اوْوْلان «سینئوْؤرلد» ({{لانگ-ائن|Cineworld}}) یئرلشیر.<ref name=qonaq /><ref>{{Cite web |title=تهئ تاللئست جینئما این تهئ World - CineWorld, Glasgow |url=http://www.glasgow.towntalk.co.uk/local/d/3594/the-tallest-cinema-in-the-world-cineworld/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2022-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328070945/http://www.glasgow.towntalk.co.uk/local/d/3594/the-tallest-cinema-in-the-world-cineworld/ }}</ref> === فئستیوْاللاری === [[File:West End Festival 12.jpg|thumb|وْئست ائند فئستیوْالی]] شهرین فئستیوْال حیاتی - ایسکاتلنددا ان دوْلغوْنلاردان بیری‌دیر. لاکین [[ائدینبوْرق]]دان فرق‌لی اوْلاراق، هاردا کی، فئستیوْال آیی [[آوْقوْست]] ساییلیر، قلازقوْدا فئستیوْاللار بوْتوْن ایل بوْیوْ کئچیریلیر.<ref name="westend">{{Cite web |title=West ائند فئستیوْال |url=http://www.westendfestival.co.uk/ |access-date=2016-08-14 |archive-date=2006-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060109084021/http://www.westendfestival.co.uk/ |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2006-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060109084021/http://www.westendfestival.co.uk/ }}</ref> شهرین ان تانینمیش فئستیوْاللاری [[وْئست ائند فئستیوْالی]]، [[قلازقوْ فیلم فئستیوْالی]]، [[مئرچانت سیتی فئستیوْالی]]، [[قلازقوْ جاز فئستیوْالی]]، [[قلازقوْ بئینلخالق کوْمئ‌دییا فئستیوْالی]]، [[جئلتیج جوْننئجتیوْنس]] وْ [[دوْنیا توْلوْق زوْرناسی چئمپیوْناتی]] ساییلیر.<ref>{{Cite web |title=جوْلتوْرال فئستیوْالس |url=http://www.glasgowlife.org.uk/arts/cultural-festivals/pages/home.aspx |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816214312/http://www.glasgowlife.org.uk/arts/cultural-festivals/pages/home.aspx }}</ref> === کیوْ === قلازقوْدا موْختلیف مدیا اوْفیسلری، اوْ جمله‌دن شهر وْ رئگیوْن کیوْ-لری یئرلشیر:<ref>{{Cite web |title=Glasgow جیتی جوْوْنجیل — جیتی اوْف مدیا آند اینفوْرماتیوْن |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Touristattractions/ctyofmediaandinformation.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-07-31 |archiveurl=https://archive.today/20120731034210/www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Touristattractions/ctyofmediaandinformation.htm }}</ref> * [[سجوْتتیسه تئلئوْیسیوْن]] وْ [[ببج سجوْتلاند]] تئلئوْیزییا کوْمپانییالارینین قرارگاهلاری؛ * ایسکاتلندنین [[دایلی رئجوْرد]]، [[ائوْئنینگ تیمئس]]، [[سوْندای مایل]]، [[تهئ ناتیوْنال]] وْ [[تهئ هئرالد]] کیمی اساس قزئتلرینین باش اوْفیسلری؛ * بریتانییا قزئتلری اوْوْلان [[تهئ سوْن]]، [[دایلی مایل]]، [[تهئ تیمئس]] وْ [[تهئ سوْندای تیمئس]] رئگیوْنال رئداک‌سییالاری؛ * یئرلی شهر قزئتلری اوْوْلان [[تهئ دیگگئر]]، [[تهئ Glasgow ائاست News]]، [[تهئ Glaswegian]] وْ س. رئداک‌سییالاری. === کیتابخانالاری === شهرده ۳۷ ایجتیماعی کیتابخانا فعالیت گؤستریر، اوْ جمله‌دن آوْروْپانین ان بؤیوْک آراییش کیتابخاناسی — ۱۸۷۷-جی ایلده توْتوْن ماقناتی ایستیوْئن میتچئللین وْسیتی ایله یارانان [[میتچئلل کیتابخاناسی]]. کیتابخانانین ایچین‌ده ۱٬۳ میلیوْن کیتاب، ۳۵٫۰۰۰ خریته وْ فوْتوْشکیللر، میکروْفیلم وْ آرخیوْ قزئت یئرلشیر.<ref>{{جیتئ web |اوْرل=http://hsewsf.sedsh.gov.uk/hslive/hsstart?P_HBNUM=33095 |تیتلئ=میتجهئلل لیبراری: لیستئد بوْیلدینگ رئپوْرت |آججئسسداتئ=۲۲ نوْوْئمبئر ۲۰۱۱ |پوْبلیسهئر=هیستوْریج سجوْتلاند}}</ref> == تحصیل == [[File:University of Glasgow view.jpg|thumb|[[قلازقوْ اوْنیوْئرسیتئتی]]]] قلازقوْدا ۱۸۴ ایبتی‌دای مکتب و °۲۹ اوْوْرتا مکتب یئرلشیر،<ref>{{Cite web |title=Glasgow جیتی جوْوْنجیل − ائدوْجاتیوْن |url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/BA2D5C69-5E59-49E4-BA72-DCB7BA23C020/0/12education.pdf |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-04-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415055907/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/BA2D5C69-5E59-49E4-BA72-DCB7BA23C020/0/12education.pdf }}</ref> خصوْصی تحصیل احتیاجلاری اوْوْلان اوْشاقلارین تحصیلی اوْچوْن ۳۴ مکتب فعالیت گؤستریر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow جیتی جوْوْنجیل − ائدوْجاتیوْن سئروْیجئس |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/YourCouncil/ServiceDepartments/EducationServices/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-11-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121101063435/http://www.glasgow.gov.uk/en/YourCouncil/ServiceDepartments/EducationServices/ }}</ref> بعضی مکتبلرده تدریس [[شوْتلاند کئلت دیلی]]نده حیاتا کئچیریلیر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow جیتی جوْوْنجیل − گائلیج ائدوْجاتیوْن |url=http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/GoingtoSchool/GaelicEducation/ |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-11-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121101055225/http://www.glasgow.gov.uk/en/Residents/GoingtoSchool/GaelicEducation/ }}</ref> شهرین آلی تحصیل موْس‌سی‌سه‌لری: * [[قلازقوْ اوْنیوْئرسیتئتی]] — ۱۴۵۱-جی ایلده یارانمیش‌دیر، ایسکاتلندنین ایکینجی ان قدیم تحصیل اوْجاقی‌دیر ([[سئنت-ائندریوْس اوْنیوْئرسیتئتی]]ندن سوْوْنرا). اوْنیوْئرسیتئتین دوْققوْز فاکوْلته‌سین‌ده ۱۳۰ اؤلکه‌دن ۲۳ مین‌دن چوْوْخ طلبه تحصیل آلیر.<ref name=qonaq /><ref name="hesa">[http://www.hesa.ac.uk/holisdocs/pubinfo/student/institution0506.htm هیگهئر ائدوْجاتیوْن ایستاتیستیجس آگئنجی]</ref> * [[ایستراتکلاید اوْنیوْئرسیتئتی]] — [[۱۷۹۶]]-جی ایلده یارانمیش‌دیر، اوْنیوْئرسیتئتین بئش فاکوْلته‌سین‌ده ۲۵ مین‌دن چوْوْخ طلبه تحصیل آلیر.<ref name="hesa" /> * [[قلازقوْ کالئدوْنییا اوْنیوْئرسیتئتی]] — [[۱۸۷۵]]-جی ایلده کوْللئج کیمی یارانمیش‌دیر، اوْنیوْئرسیتئت ایستاتوْسوْنوْ [[۱۹۹۳]]-جوْ ایلده آلممیش‌دیر، اوْنیوْئرسیتئتین اوْچ فاکوْلته‌سین‌ده ۱۷ مین‌دن چوْوْخ طلبه تحصیل آلیر.<ref name="hesa" /> شهرده اوْنیوْئرستیتئتلئردن باشقا بیر سیرا کوْللئج وْ آکادئ‌مییالار وْار — [[قلازقوْ اینجسنت مکتبی]]، [[قلازقوْ کئلوْین کوْللئجی]]، [[قلازقوْ کلاید کوْللئجی]]، [[ایسکاتلند کرال کوْنسئروْاتوْرییاسی]] وْ س. طلبه‌لرین سایینا گؤره قلازقوْ ایسکاتلنددا بیرینجی وْ بریتانییادا ([[لوْندوْن]]دان سوْوْنرا) ایکینجی سیرادادیر.<ref>{{Cite web |title=سجوْتتیسه ائنتئرپریسئ − گئوْگراپهیج پروْفیلئ |url=http://www.scottish-enterprise.com/sedotcom_home/about_se/local_enterprise_companies/glasgow/glasgow-geographicprofile.htm?siblingtoggle=1 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070527083600/http://www.scottish-enterprise.com/sedotcom_home/about_se/local_enterprise_companies/glasgow/glasgow-geographicprofile.htm?siblingtoggle=1 }}</ref> == ایدمان == === فوْتبوْل === [[فایل:Celtic Park, 2007.jpg|thumbnail|[[سئلتیک پارک]]]] شهرده دوْنیا دئربیلری سیراسیندا یئر آلان وْ اؤزوْنمخسوْس‌لوْغوْ ایله سئچیله‌ن «[[سئلتیک فک|سئلتیک]]» وْ «[[رئینجئرس فک|قلازقوْ رئینجئرس]]» مسکوْنلاشیر. دایم پرینسیپیال‌لیغی ایله سئچیله‌ن ماتچ‌دا کوْمان‌دالار آراسین‌دا اؤلوْم-دیریم موْباریزه‌سی درجه‌سین‌ده رقابتین اوْلماسی هم ده سیاسی کاراکتئر داشیییر. سببی [[رئینجئرس فک|رئینجئرس]]ین «پروْتئستانت وْ کرالیچه کلوْبوْ»، سئلتیکین ایسه کرالیچه‌یه بوْیوْن ایمه‌یه‌ن کاتوْلیکلرین کوْمان‌داسی اوْلماسی‌دیر.<ref>[http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/rangers-and-celtic-disunited-they-stand-2236083.html رانگئرس آند جئلتیج: دیسوْنیتئد تهئی ایستاند]</ref><ref>{{Cite web |title=دوْنیا فوْتبوْلوْنوْن ان بؤیوْک ۷ دئربی‌سی |url=http://www.interaztv.com/sport/7276 |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2016-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311010107/http://www.interaztv.com/sport/7276 }}</ref> قلازقوْنوْن دیگر فوْتبوْل کلوْبلاری — [[پارتیک تیسل فک|پارتیک تیسل]]، [[کلاید فک|کلاید]] وْ [[کوْینس پارک فک|کوْینس پارک]]دیر. شهرده [[سئلتیک پارک]]، [[آیبروْکس ایستادیوْنوْ]] وْ [[هامپدئن پارک]] ایستادیوْنلاری یئرلشیر. [[۲۰۲۰]]-جی ایلده [[اوْئفا آوْروْپا کوْبوْکو °۲۰۲۰]]-نین ۴ اوْیوْنوْ قلازقوْدا کئچیریله‌جک.<ref>[http://www.azadliq.org/content/article/26595388.html آوْروْپا فوْتبوْل چئمپیوْناتینین ۴ اوْیوْنوْ باکی‌دا کئچیریله‌جک]</ref> === دیگر ایدمان نؤوْلری === پئشکار رئقبی کوْمان‌داسی [[قلازقوْ اوْوْرریوْرس]] ایسکاتلند، [[ایرلان‌دییا]] وْ [[اوْئلس]]ین دیگر کوْمان‌دالاری ایله یاناشی [[کئلت لیقاسی]]ندا ایشتیراک ائدیر. شهرین یئگانه باسکئتبوْل کوْمان‌داسی [[قلازقوْ روْکس]] آدلانیر وْ [[بریتانییا باسکئتبوْل لیقاسی]]ندا ایشتیراک ائدیر. قلازقوْنوْن اساس ایدمان آرئنالاری — [[کئلوْین-هوْلل]] وْ [[سیر کریس هوْی وْئلوْدروْموْ]]دوْر. === بیرلیک اوْیوْنلاری === [[۲۰۰۷]]-جی ایلده قلازقوْ [[نیگئرییا]] باشکندی [[آبوْجا|آبوْجانی]] اوْسته‌له‌ایب، [[بیرلیک اوْیوْنلاری]] کئچیریلجیی یئر سئچیلمیش‌دیر.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7085422.stm Glasgow wins راجئ فوْر ۲۰۱۴ گامئس]</ref> ۲۰۱۴-جوْ ایلین ایوْلوْن ۲۳-دن آوْقوْستوْن ۳-دک قلازقوْدا [[بیرلیک اوْیوْنلاری]] کئچیریلمیش‌دیر.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-2714949/Glasgow-2014-40-000-spectators-pack-stadium-Commonwealth-Games-closing-ceremony.html اوْوْت with آ بانگ: ائیگهت میلّیوْن توْنئ اینتوْ Commonwealth گامئس’ ایسپئجتاجوْلار فینالئ - with لوْلوْ این تارتان تروْوْسئرس آند کیلیئ این تهیگه-هیگه بوْوْتس (آند آیت فیناللی ایستوْپپئد راینینگ!)]</ref> بۇ ۷۱ موْختلیف اؤلکه وْ اراضیلرین‌دن گلن، ۴۹۴۷ ایدمانچینین ایشتیراکی ایله، ۱۷ موْختلیف ایدمان نؤوْلوْک ایسکاتلندنین تاریخین‌ده کئچیریله‌ن ان بؤیوْک موْلتی-ایدمان حادثه‌سی ایدی.<ref name=stats>{{Cite web |title=Commonwealth گامئس ۲۰۱۴ ایستاتس |url=http://www.glasgow2014.com/media-centre/press-releases/athletes-crowds-and-city-break-records-glasgow-2014-reaches-halfway |access-date=2016-08-14 |archive-date=2022-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328070946/http://www.glasgow2014.com/media-centre/press-releases/athletes-crowds-and-city-break-records-glasgow-2014-reaches-halfway |url-status=dead }}</ref> بیرلیک اوْیوْنلاری زامانی قلازقوْیا ۳۰۰٬۰۰۰-دن چوْوْخ زیارت‌چی گلمیش، اؤلکه‌ده ۱۰۰۰ ایش یئری یارائدیلمیش و °۱٫۲ میلیوْن بیلئت ساتیلمیش‌دیر.<ref name=stats /> بیرلیک اوْیوْنلاری ایسکاتلندنین ایقتیصادیاتینا £۵۲ میلیوْن سمره گلمیش‌دیر.<ref name=stats /> == نقلیات == === آوْتوْموْبیل نقلیاتی === [[فایل:Wfm m8 motorway.jpg|thumbnail|М۸ ماگیسترالی]] قلازقوْ بؤیوْک بریتانییادا اساس نقلیات مرکزلرین‌دن بیری‌دیر. اؤلکه‌نین قالان حیسه‌لری ایله شهری باغلایان یوْللار:<ref>[http://maps.google.com/maps?f=q&hl=ru&geocode=&q=Glasgow+&ie=UTF8&ll=55.86568,-4.257202&spn=0.267012,0.6427&z=11&iwloc=addr&om=1 Карта на گوْوْگلئ ماپس]</ref> * '''آ۸/М۸''' — اساس ماگیسترال، ایسکاتلندنین غرب ساحلین‌دن شرق ساحلینه کئچیر وْ قلازقوْنوْ [[ائدینبوْرق]]لا باغلاییر؛ * '''آ۸۲''' — [[دوْمبارتوْن]]دان [[لوْخ لوْموْند]]ا وْ ایسکاتلندنین یوْخاری قوزئی-قربین‌دن کئچیر؛ * '''آ۸۰/م۸۰''' — [[ایستیرلینق]]ین قوزئی-شرقینه آپاریر؛ * '''آ۷۴/م۷۴''' — قلازقوْنوْ ایسکاتلندنین جنوْب وْ [[اینگیلیس|اینگیلیس‌نین]] قوزئی وْیلایتلری ایله باغلاییر؛ * '''آ۷۷/م۷۷''' — جنوْب-شرق‌دن [[کیلمارنوْک]]دان [[ائیر]]ه کیمی آپاریر؛ قلازقوْنوْن کنارین‌دا یوْل شبکه‌سینین اینکیشافینا باخمایاراق، آوْتوْموْبیله مالیک اوْلمایانلارین وْ ایجتیماعی نقلیات‌دان ایستیفاده ائتمه‌یه اوْستوْنلوْک وْئره‌ن وْطنداشلارین نیسبتی ایسکاتلند اوْچوْن اوْوْرتا موْقایی‌سه‌ده داها یوْکسک‌دیر (موْوْافیق اوْلاراق ۵۶٪ وْ عائله‌لرین ۳۴٪-نی تشکیل ائدیر).<ref name="trans" /> === ایجتیماعی نقلیاتی === [[File:First Glasgow bus SF07 FDP.jpg|thumb|قلازقوْدا آوْتوْبوْس]] قلازقوْنوْن ایجتیماعی نقلیاتینین کوْوْردیناسییاسینی وْ اینکیشافی [[ایستراتهجلیدئ پارتنئرسهیپ فوْر ترانسپوْرت]] (ایسپت) دؤوْلت نقلیات آگئنت‌لیگی طرفیندن ایداره اوْوْلوْنوْر.<ref>[http://www.spt.co.uk/ Strathclyde Partnership for Transport]</ref> شهرده ۴۰ آوْتوْبوْس شیرکتلری فعالیت گؤسترسه ده، [[فیرست گروْوْپ|فیرست]] شیرکتینه آوْتوْبوْس نقلیاتینین ۷۰٪-لیک پایی دوْشوْر.<ref name="trans" /> ایلک اوْمنیبوْس شهرین کوْچه‌لرین‌ده ۱۸۴۵-جی ایلده حرکته باشلامیش‌دیر.<ref name=timeline>{{Cite web |title=Glasgow's timeline |url=http://www.glasgowguide.co.uk/info-timeline.html |access-date=2016-08-14 |archive-date=2007-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814170721/http://www.glasgowguide.co.uk/info-timeline.html |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070814170721/http://www.glasgowguide.co.uk/info-timeline.html }}</ref> ۲۰-جی عصرین اوْرتالارینا قدر قلازقوْدا ایکی قات‌لی تراموْای وْ تروْللئیبوْس ایشله‌سه ده، شهر ساکینلرینین دیگر نقلیات نؤوْلرینین سئچمه‌سی، بۇ سئروْیسلرین آرادان قالدیریلماسینا سبب اوْوْلموْش‌دوْر.<ref>[http://dewi.ca/trains/glasgow/trams.html Glasgow Trams]</ref><ref>[http://dewi.ca/trains/glasgow/etbs.html Glasgow Trolleybuses]</ref> قلازقوْدا سوْن دفعه تراموْای [[۱۹۶۲]]-جی ایل ۴ سپتامبردا، تروْللئیبوْس ایسه [[۱۹۶۷]]-جی ایلین مایین‌دا فعالیت گؤسترمیش‌دیر.<ref>[http://www.theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSA05048 The Glasgow Story − Trolleybuses]</ref> [[File:Glasgow Underground.jpg|thumb|متروْ ایستان‌سییاسی]] [[۱۸۹۶]]-جی ایلده‌ن فعالیت گؤستره‌ن وْ تک ختت‌دن عبارت اوْوْلان [[قلازقوْ متروْپوْلیتئنی]] (لوْندوْن وْ بوْداپئشت‌دن سوْوْنرا) دوْنیانین اوْچوْنجوْ ان قدیم متروْسوْ ساییلیر.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-16163454 Glasgow Subway system marks 115th anniversary]</ref> ایلک دفعه متروْ ختتی [[۱۹۷۰]]-جی ایلده، سوْنوْنجوْ دفعه ایسه ۲۰۱۱-جی ایلده تامامیله موْدئرنلشدیریلمیش‌دیر.<ref>[http://www.eveningtimes.co.uk/news/13280069.Report_says_Glasgow_subway_work_progressing_well_on___288m_revamp/ Report says Glasgow subway work progressing well on £288m revamp]</ref> هر ایل قلازقوْ متروْسوْنو °۱۳ میلیوْن اینسان ایشله‌دیر.<ref>[http://www.heraldscotland.com/news/13211905.Record_passenger_numbers_for_Glasgow_Subway_thanks_to_Games_boost/ Record passenger numbers for Glasgow Subway thanks to Games boost]</ref> متروْ یئرلی ساکینلر طرفیندن «[[قوْروْلان پوْرتاغال (فیلم، ۱۹۷۱)|قوْروْلان پوْرتاغال]]» {{اینگسلیسجه|The Clockwork Orange}} کیمی تانینیر.<ref>{{Cite web |title=SPT Subway − Facts and figures |url=http://www.spt.co.uk/subway/facts.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-12-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071229231523/http://www.spt.co.uk/subway/facts.html }}</ref><ref>[http://www.railengineer.uk/2012/11/28/clockwork-orange-reborn/ Clockwork Orange reborn]{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === دمیریوْلوْ نقلیاتی === قلازقوْنوْن دمیریوْلوْ نقلیاتی [[ترانسپوْرت سجوْتلاند]] میلّی نقلیات آگئنت‌لیگی طرفیندن ایداره اوْوْلوْنوْر. شهرین قلازقوْ سئنترال وْ کوْین ایستریت دمیریوْلوْ وْاغزاللارین‌دان، قاتارلار جنوْب، قوزئی وْ قوزئی-شرق ایستیقامت‌ده گئدیر.<ref name="trans" /> قلازقوْ سئنترال (۱۹۹۹ و °۲۰۰۵-جی ایلده میلّی دمیریوْلوْ موْکافاتلارینین قالیبی)<ref>[http://www.scotland.com/train-stations/glasgow-central/ Scotland.com — Glasgow جئنترال]</ref> ایسکاتلندنین ان ایشلک دمیر یوْلوْ ایستان‌سییاسی‌دیر وْ هر ایل ۲۹ میلیوْن‌دان چوْوْخ خالقا خیدمت ائدیر.<ref name="orr">{{Cite web |title=اوْففیجئ اوْف رایل رئگوْلاتیوْن — ایستاتیوْن اوْساگئ |url=http://www.rail-reg.gov.uk/upload/xls/station_usage_2005-06.xls |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2013-01-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122100934/http://www.rail-reg.gov.uk/upload/xls/station_usage_2005-06.xls }}</ref> === سوْ نقلیاتی === اوْللر قلازقوْدا نئچه بره کئچی‌دی فعالیت گؤسترسه‌ده، ایندی اوْنلار تامامیله کؤرپوْلر وْ کلاید توْنئ‌لی ایله اوْز اوْوْلوْنوْب. کلاید چایی بوْیوْ چای تراموْایلاری وْ دوْنیادا سوْنوْنجوْ دنیز چارخ‌لی ائکسکوْرسییا گمی‌سی اوْوْلان "Waverley" فعالیت گؤستریر.<ref name="trans">{{Cite web |title=Glasgow جیتی جوْوْنجیل — ترانسپوْرت |url=http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/6617BB58-CDC9-457D-B9B4-2C7C63BF0769/0/transport.pdf |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2012-04-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415055625/http://www.glasgow.gov.uk/NR/rdonlyres/6617BB58-CDC9-457D-B9B4-2C7C63BF0769/0/transport.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Waverley ائخجوْرسیوْنس |url=http://www.waverleyexcursions.co.uk/waverley.htm |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2009-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090817181830/http://www.waverleyexcursions.co.uk/waverley.htm }}</ref> ۲۰۰۷-جی ایلین ایوْن آیین‌دان قلازقوْدان [[آرقایلل وْ بیوْت]] بیرلش‌دیره‌ن دنیز تییاره‌سی خیدمتی باشلامدیش‌دیر.<ref>[http://www.visitbritain.com/corporate/presscentre/presscentrebritain/britaincalling/June2007/Attractions/seaplane.aspx وْیسیت بریتاین — New سئاپلانئ سئروْیجئ فروْم Glasgow]{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === هاوْا نقلیاتی === [[File:Glasgow اینتئرناتیونال آیرپورت Terminal.jpg|تهوْمب|[[قلازقوْ بئینلخالق هاوْا لیمانی]]]] قلازقوْدا ایکی بئینلخالق هاوْا خیدمتی مؤوْجوْددوْر: * [[قلازقوْ بئینلخالق هاوْا لیمانی]] (گلا) — شهرین ۱۳ کیلوْمتر قربین‌ده یئرلشیر. ایسکاتلندنین ان بؤیوْک بئینلخالق هاوْا لیمانی ۸۰ ایستیقامت مارشروْتوْیلا ایشلییر.<ref>{{Cite web |title=ایسپت — Glasgow آیرپوْرت رایل لینک |url=http://www.spt.co.uk/garl/garl-background.html |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2006-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060623000756/http://www.spt.co.uk/garl/garl-background.html }}</ref> * [[پرئستوْیک هاوْا لیمانی]] (پیک) — [[پرئستوْیک]] شهرینین اطرافین‌دا، ۴۶ کم جنوْب-غرب‌ده یئرلشیر. آئروْپوْرت ۲۷ ایستیقامت مارشروْتوْیلا ایشلییر وْ ایسکاتلنددا هاوْا ترافیک باخیمین‌دان اوْچوْنجوْ یئری توْتوْر.<ref>{{Cite web |title=Glasgow گوْیدئ — Glasgow Prestwick اینتئرناتیوْنال آیرپوْرت |url=http://www.glasgowguide.co.uk/info-airports_prestwick.html |access-date=2016-08-14 |archive-date=2007-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070816044002/http://www.glasgowguide.co.uk/info-airports_prestwick.html |url-status=dead |accessdate=2016-08-14 |archivedate=2007-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070816044002/http://www.glasgowguide.co.uk/info-airports_prestwick.html }}</ref> == تانینمیش ساکینلری == {{اساس|قلازقوْدان اینسانلار|:بؤلمه:قلازقوْدا دوْغوْلانلار}} قلازقوْنوْن ساکینلری قلازوْئجیان {{اینگیلیسجه|Glaswegian}} آدلانیر.<ref>{{cite web|title=Did Glasgow v Edinburgh rivalry begin over a loaf of bread?|url=http://www.heraldscotland.com/news/13090259.Did_Glasgow_v_Edinburgh_rivalry_begin_over_a_loaf_of_bread_/|website=www.heraldscotland.com|publisher=www.heraldscotland.com|accessdate=3 February 2016}}</ref> شهرین تانینمیش ساکینلردن فوْتبوْل‌چوْ وْ مشق‌چی [[الکس فرگوْسن]]، ایختیراچی [[جئیمس وْاتت]]، مئمار [[جئیمس ایستئرلینق]]، موْغه‌ننی [[پاوْلوْ نوْتینی]]، آکتیوْر [[جئرارد باتلئر]]، مئمار [[چارلز رئننی ماکینتوْش]]، سیاست‌چی [[توْم‌می شعری‌دان]]، آکتیوْر [[پیتئر کاپال‌دی]]، ایسکاتلندنین آوْروْپا وْ بئینلخالق توسعه ناظری [[هوْمزا یوْوْساف]]، بؤیوْک بریتانییانین ۷۴-جوْ باش ناظری [[قوْردوْن براوْن]]وْ قئید ائتمک اوْلار. <gallery class="center" perrow=10> File:James Watt by Henry Howard.jpg|[[جئیمس وْاتت|جئیمس وْاتتین]] ان بؤیوْک نایلیتی [[بوْخار ماشینی]]نی تکمیللش‌دیرمک‌دن عبارت اوْوْلموْش‌دوْر. File:Baron Kelvin 1906.jpg|[[Uilyam Kelvin]], Şotlandiya-İrlandiya fiziki File:William Ramsay.jpg|[[Uilyam Ramzay]], Şotlandiya kimyaçısı File:Charles-Rennie-Mackintosh.jpg|[[چارلز رئننی ماکینتوْش]]، مئمار، رس‌سام وْ دیزاینئر. File:John Logie Baird in 1917.jpg|[[Con Loqi Berd]], Şotlandiya ixtiraçısı File:Alexander Todd Nobel.jpg|[[Aleksandr R. Todd]], Şotlandiya alimi File:Trainer Jock Stein van Celtic in het Hiltonhotel, Bestanddeelnr 924-3395.jpg|[[Cok Steyn]], Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi File:Ivor Cutler 1973.jpg|[[Ayvor Katler]], Şotlandiya şairi File:James Stirling 01.jpg|[[Ceyms Sterlinq]], Şotlandiya memarı File:Alasdair Gray (1994) by Guenter Prust.jpg|[[Alisder Qrey]], Şotlandiya yazıçısı File:Alex Ferguson.jpg|[[الکس فرگوْسن]]، فوْتبوْلوْن ان اوْغوْرلوْ مشق‌چیلرین‌دن بیری ساییلیر. File:Billy Connolly Festival Cine Sidney.jpg|[[Billi Konnolli]], Şotlandiya komiki File:BertJansch.jpg|[[Bert Cenş]], Şotlandiya gitaristi File:Donovan 1969.JPG|[[Donovan]], Şotlandiya müğənnisi File:Fanclub1965Lulu.jpg|[[Lulu (müğənni)|Lulu]], Şotlandiya müğənnisi File:Markknopfler20061.jpg|[[Mark Knopfler]], Şotlandiya müğənnisi File:Robbiecoltranecrop.jpg|[[Robbi Koltreyn]], Şotlandiya aktyoru File:George Galloway 2007-02-24, 02.jpg|[[Corc Qallovey]], Şotlandiya siyasətçisi File:AngusYoung.JPG|[[Anqus Yanq]], Avstraliya gitaraçısı File:John Paul Young 2014.jpg|[[Con Pol Yanq]], Avstraliya müğənnisi File:Kenny Dalglish 2009 Singapore.jpg|[[Kenni Dalqliş]], Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi File:Peter Capaldi 2009 (cropped).jpg|[[Piter Kapaldi]], Şotlandiya aktyoru File:Eddi Reader2.jpg|[[Eddi Rider]], Şotlandiya müğənnisi File:LorraineKellywiki.jpg|[[Loren Kelli]], Şotlandiya aktrisası File:Andrew Marr - Vladimir Putin's interview about Olympics in Sochi (2014-01-17) 09.jpg|[[Endryu Marr]], Şotlandiya jurnalisti File:Simple Minds - 2016330230109 2016-11-25 Night of the Proms - Sven - 1D X II - 1090 - AK8I5426 mod.jpg|[[Cim Kerr]], Şotlandiya müğənnisi File:Robert Carlyle (14776144197).jpg|[[Robert Karlayl]], Şotlandiya aktyoru File:Jimmy Somerville 2015.jpg|[[Cimmi Sammervill]], Şotlandiya müğənnisi File:ColinMontgomerie.jpg|[[Kolin Montqomeri]], Şotlandiya qolfçusu File:TommySheridan2007.jpg|[[توْم‌می شعری‌دان]]، سیاست‌چی. File:DeniseMina.jpg|[[Denis Mina]], Şotlandiya yazıçısı |[[Qordon Remzi]], Şotlandiya aşbazı File:SharleenSpiteriAvent.jpg|[[Şarlin Spiteri]], Şotlandiya müğənnisi File:John Barrowman Supanova 2014.jpg|[[Con Barroumen]], Şotlandiya aktyoru File:10.2.10MarkMillarByLuigiNovi.jpg|[[Mark Millar]], Şotlandiya komiks yazıçısı File:Gerard Butler (29681162176).jpg|[[جئرارد باتلئر]]، آکتیوْر. File:KellyMacdonaldOct07 2.jpg|[[Kelli Makdonald]], Şotlandiya aktrisası File:Pearse Doherty 2014.png|[[Pirs Doherti]], İrlandiya siyasətçisi File:BarryFerguson Augsburg.jpg|[[Barri Ferquson]], Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi File:James McAvoy Cannes 2014.jpg|[[Ceyms Makavoy]], Şotlandiya aktyoru File:Alan Hutton - Scotland.jpg|[[Alan Hatton]], Şotlandiya futbolçusu File:HumzaYousafMSP20110507.JPG|[[هوْمزا یوْوْساف]]، سیاست‌چی. File:McGeady Dinamo Moscow Celts.jpg|[[Ayden Makqidi]], İrlandiya futbolçusu File:Erste Bank Open ATP World Tour 500 Vienna 2016-5.jpg|[[Endi Marri]], Şotlandiya tennis oyunçusu File:Amy Macdonald Amadeus Awards 2017.jpg|[[Emi Makdonald]], Şotlandiya müğənnisi </gallery> == قارداش شهرلر == {|class="wikitable" |- valign="top" | * [[فایل:Flag of Germany.svg|20px]] [[نوْرنبئرق]]، [[آلمان]]، <small>(۱۹۸۵)</small> * [[فایل:Flag of Russia.svg|20px]] [[روْستوْوْ-نا-دوْنوْ]]، [[روْسیه]]، <small>(۱۹۸۶)</small> * [[فایل:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[دالیان]]، [[چین خالق رئسپوْبلیکاسی]]، <small>(۱۹۹۷)</small> * [[فایل:Flag of Cuba.svg|20px]] [[هاوْانا]]، [[کوْبا]]، <small>(۲۰۰۲)</small> || * [[فایل:Flag of Italy.svg|20px]] [[توْرین]]، [[ایتالیا]]، <small>(۲۰۰۳)</small><ref name="Turin twinnings">{{cite web|url=http://www.comune.torino.it/relint/inglese/gemellaggieaccordi/index.shtml|title=International Affairs – Twinnings and Agreements|accessdate=6 August 2013|last=Pessotto|first=Lorenzo|work=International Affairs Service in cooperation with Servizio Telematico Pubblico|publisher=City of Torino|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130618182559/http://www.comune.torino.it/relint/inglese/gemellaggieaccordi/index.shtml|archivedate=2013-06-18}}</ref> * [[فایل:Flag of France.svg|20px]] [[مارسئل]]، [[فرانسه]]، <small>(۲۰۰۶)</small> * [[فایل:Flag of Pakistan.svg|20px]] [[لاهوْر]]، [[پاکیستان]]، <small>(۲۰۰۶)</small><ref>{{cite web |url=http://www.eveningtimes.co.uk/hi/news/5057161.html |title=Glasgow 'twinned' with Lahore |publisher=Web.archive.org |date=29 November 2006 |accessdate=12 September 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061129165526/http://www.eveningtimes.co.uk/hi/news/5057161.html |archivedate=2006-11-29 }}</ref> * [[فایل:Flag of Palestine.svg|20px]] [[بئتلئهه‌م]]، [[فیلیسطین]]، <small>(۲۰۰۷)</small><ref>{{cite news|url=http://www.heraldscotland.com/holy-row-after-glasgow-twins-with-bethlehem-1.853287 |title=Holy row after Glasgow twins with Bethlehem |first=David |last=Leask |work=Herald (Glasgow) |date=24 February 2007 |accessdate=1 November 2014}}</ref><ref name="BethlehemTwinning">{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=Bethlehem Municipality |publisher=bethlehem-city.org |accessdate=10 October 2009 |archivedate=2014-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php }}</ref> |} == نگارخانه == <gallery mode=packed> File:Kelvingrove Lawn Bowls Centre Glasgow Scotland 12281737414.jpg|[[Kelvinqrov parkı]] Image:Riverside Museum rear view.JPG|[[Riversayd Muzeyi]] File:Mitchell library.jpg|[[Mitçell kitabxanası]] File:Glasgow Tolbooth Steeple, Glasgow.jpg|Qlazqo Krossda Tollbut saat qülləsi BBC Scotland, Science Museum and Glasgow Tower across Millennium Bridge - geograph.org.uk - 925108.jpg|Millenium körpüsü GCU Campus View.png|[[Qlazqo Kaledoniya Universiteti]]ndən görünən mənzərə Glasgow St Andrew's Cathedral from Clyde Street.JPG|Sent Andryu Kafedralı Aedes Divus Arturus.jpg|Vellinqton kilsəsi </gallery> == قایناقلار == {{قایناق|30em}} {{آمبار|Glasgow}} * [https://www.glasgow.gov.uk/ قلاسقوْ شهر مج‌لی‌سینین رس‌می سایتی] {{بؤیوْک بریتانیا شهرلری}} {{Authority control}} {{مین مقاله}} [[بؤلمه:اینگیلیس]] [[بؤلمه:بؤیوْک بریتانیا شهرلری]] [[بؤلمه:اوْروْپا]] [[بؤلمه:ایسکاتلند شهرلری]] [[بؤلمه:قلاسقوْ]] [[بؤلمه:قلاسقو]] [[بؤلمه:6th-century establishments in Scotland]] [[بؤلمه:Council areas of Scotland]] [[بؤلمه:Districts of Scotland]] [[بؤلمه:Lieutenancy areas of Scotland]] [[بؤلمه:Populated places established in the 6th century]] [[بؤلمه:Port cities and towns in Scotland]] l8bwyqozs39449krwgviypncz0e82kn 0 32658 1588836 1442287 2026-06-16T18:57:03Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588836 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = قرس-بیبراو |settlement_type = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]] |nickname = |motto = <!-- Images --> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal =Wappen Groß-Bieberau.png <!-- Maps --> |<!--|pushpin_map = |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location --> |subdivision_type = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]] |subdivision_name = {{flagu|آلمان|size=23px}} |subdivision_type1 = [[آلمان ایالتلری|ایالت]] |subdivision_name1 =Hessen |subdivision_type2 = ناحیه |subdivision_name2 = Darmstadt <!-- Government --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[بلدیه باشچی‌سی]] |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 = 18.27 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = 2015 |population_footnotes = |population_total =4621 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = <!-- General information --> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m =182 |elevation_ft = |coordinates ={{coord|49|48|N|08|50|E|format=dms|display=inline,title}} |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = پوستال کود |blank1_info = 64398–64401 |website = [http://www.gross-bieberau.de/ www.gross-bieberau.de] |footnotes = }} {{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =قرس-بیبراو شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = قرس-بیبراو|position=right|background=white|lat=49.48|long=8.50}} '''قرس-بیبراو''' ({{Lang-de|Groß-Bieberau}}) [[آلمان|آلمانین]] [[هسن]] [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و ۱۸۲ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۶۲۱ نفر دیر. بۇ شهرین ۱۸٫۲۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.<br /> == جوغرافی == <br />[[file:Wappen Groß-Bieberau.png|400px|thumb|left| قرس-بیبراو شهرین [[آرم|آرمی]]]]<br /> == گؤرونتولر == <gallery> TSG Gross-Bieberau 02.jpg Flug Frankfurt Sofia 039.JPG Das Germania Denkmal..jpg Bahnhof Groß-Bieberau.JPG Die Alte Häuser in Gross-Bieberau..jpg Fischbach (Gersprenz).JPG Hinkelstein Wersau.JPG Haslochbergschule Groß-Bieberau.jpg </gallery> == بیرده باخ == * [[آلمان]] * [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]] == ائشیک باغلانتی‌لار == <br /> [http://www.gross-bieberau.de/ www.gross-bieberau.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922075545/http://www.gross-bieberau.de/ |date=2012-09-22 }} قرس-بیبراو شهرین رسمی وب سایتی<br /> == قایناق‌لار == http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار ایداره سی {{آلمان شهرلری}} [[بؤلمه:آلمان شهرلری]] mij92efepotfrvic2gtvzida0ex6nk8 0 328523 1588841 863215 2026-06-17T01:00:54Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588841 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gil Vermouth | image = Gil Vermouth1112.jpg | image_size = 220 | caption = Vermouth with [[1. FC Kaiserslautern|Kaiserslautern]] in 2011 | fullname = Gil Vermouth | birth_date = {{Birth date and age|1985|08|05|df=y}} | birth_place = [[Kiryat Yam]], [[ايسراییل]] | height = {{height|m=1.75}} | position = [[هافبک]]/[[Winger (sports)|Winger]] | currentclub = [[Hapoel Haifa F.C.|Hapoel Haifa]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Hapoel Haifa F.C.|Hapoel Haifa]] | years1 = 2004–2005 | years2 = 2005–2007 | years3 = 2007–2008 | years4 = 2008–2011 | years5 = 2011 | years6 = 2011–2012 | years7 = 2012 | years8 = 2012–2015 | years9 = 2015–2016 | years10 = 2016–2018 | years11 = 2018– | clubs1 = [[Hapoel Haifa F.C.|Hapoel Haifa]] | clubs2 = [[هاپوئل تلاویو فوتبال کولوبو|هاپوئل تلاویو]] | clubs3 = [[خنت فوتبال کولوبو|خنت]] | clubs4 = [[هاپوئل تلاویو فوتبال کولوبو|هاپوئل تلاویو]] | clubs5 = [[1. FC Kaiserslautern II]] | clubs6 = [[1. FC Kaiserslautern]] | clubs7 = → [[دی قرافشاپ فوتبال کولوبو|دی قرافشاپ]] (loan) | clubs8 = [[هاپوئل تلاویو فوتبال کولوبو|هاپوئل تلاویو]] | clubs9 = [[مکابی تلاویو فوتبال کولوبو|مکابی تلاویو]] | clubs10 = [[مکابی حیفا فوتبال کولوبو|مکابی حیفا]] | clubs11 = [[Hapoel Haifa F.C.|Hapoel Haifa]] | caps1 = 31 | caps2 = 58 | caps3 = 20 | caps4 = 97 | caps5 = 1 | caps6 = 4 | caps7 = 15 | caps8 = 45 | caps9 = 29 | caps10 = 31 | caps11 = 1 | goals1 = 5 | goals2 = 5 | goals3 = 1 | goals4 = 16 | goals5 = 0 | goals6 = 0 | goals7 = 2 | goals8 = 10 | goals9 = 0 | goals10 = 4 | goals11 = 0 | nationalyears1 = 2001 | nationalyears2 = 2003–2004 | nationalyears3 = 2003–2007 | nationalyears4 = 2009– | nationalteam1 = [[Israel national under-17 football team|Israel U17]] | nationalteam2 = [[Israel national under-19 football team|Israel U19]] | nationalteam3 = [[Israel national under-21 football team|Israel U21]] | nationalteam4 = [[Israel national football team|Israel]] | nationalcaps1 = 10 | nationalcaps2 = 14 | nationalcaps3 = 12 | nationalcaps4 = 28 | nationalgoals1 = 3 | nationalgoals2 = 7 | nationalgoals3 = 1 | nationalgoals4 = 2 | pcupdate = 6 July 2016 | ntupdate = 6 July 2016 }} '''قیل ورموت''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Gil Vermouth) (دوْغوم:{{Birth date and age|1985|08|05|df=y}} [[Kiryat Yam]]) بیر فوتبالیست. [[ايسراییل]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[هافبک]] موقعیتینده اوْیناییب. ==اوْیونلاری== {| class="wikitable" ! # !! تاریخ !! یئر !! قارشی طرف !! امتیاز !! سوْنوچ !! یاریشما !! Ref |- | 1. || 1 June 2014 || [[BBVA Compass Stadium]], [[هیوستون]] || {{fb|HON}} || '''4'''–1 || 4–2 || [[Road to Brazil]] || <ref>{{cite news |title=Israel defeats Honduras 4–2 in friendly match |url=http://www.haaretz.com/life/sports/1.596661 |work=Haaretz |agency=Reuters |date=2 June 2014 |accessdate=17 November 2014 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924165418/http://www.haaretz.com/life/sports/1.596661 }}</ref> |- | 2. || 16 November 2014 || [[Sammy Ofer Stadium]], [[Haifa]] || {{fb|BIH}} || '''1'''–0 || 3–0 || [[UEFA Euro 2016 qualifying Group B#Israel v Bosnia and Herzegovina|Euro 2016 qualifier]] || <ref>{{cite news |title=Israel defeats Bosnia 3–0 in UEFA qualifying match |url=http://www.timesofisrael.com/israel-defeats-bosnia-3-0-in-uefa-qualifying-match/ |work=The Times of Israel |date=17 November 2014 |accessdate=17 November 2014}}</ref> |} == قایناقلار == {{قایناق}} {{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو | یازار =no | ویکی‌سؤزلوک =no | ویکی‌کیتاب =no | ویکی‌سؤز =no | ویکی‌قایناق =no | ویکی‌آمبار =Gil Vermouth | ویکی‌خبر =no | ویکی‌گیل =no | ویکی‌دولانما =no | ویکی‌بیلیم‌یورد =no }} {{فوتبالیست-قارالاما}} {{Authority control}} [[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]] 09939yrkyhm4j0gy76aws5iue1my1zw 0 602334 1588842 1565201 2026-06-17T04:22:04Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588842 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit | name = London Underground | image = Underground.svg | alt = London Underground logo, known as the roundel, is made of a red circle with a horizontal blue bar. | imagesize = 150px | image2 = File:96073 at Stratford.jpg | alt2 = A deep level train stops to the left of a platform as some people (right) wait to board it. (1996 Stock) | imagesize2 = 225px | caption2 = A deep-level [[Jubilee line]] train ([[London Underground 1996 Stock|1996 Stock]]) at {{station|Stratford}} bound for {{tubestation|Stanmore}} | image3 = File:Au Morandarte Flickr S7 21357 on Circle Line, Wood Lane* (9681727576).jpg | alt3 = The Circle Line train bound for Hammersmith stops at Wood Lane as people (right) wait to board it. Another platform, used for trains in the opposite direction, can be seen in the picture background. | imagesize3 = 225px | caption3 = A larger sub-surface [[Circle line (London Underground)|Circle line]] train ([[London Underground S7 and S8 Stock|S7 Stock]]) at {{tubestation|Wood Lane}} bound for {{tubestation|Hammersmith}} | locale = [[Greater London]], [[Buckinghamshire]], [[Essex]], [[Hertfordshire]] | transit_type = [[مترو]] | lines = 11<ref name="Key Facts"/> | stations = 272 served<ref name="Key Facts"/> (262 owned) | daily_ridership = 1.8 million (July 2021)<ref name="tfl-excel">{{cite web |author=Transport for London |url=https://data.london.gov.uk/dataset/public-transport-journeys-type-transport |title=Public Transport Journeys by Type of Transport |date=2021-08-23 |publisher=London Datastore |access-date=2021-09-14}}</ref> | annual_ridership = 296 million (2020/21)<ref name="tfl-excel"/><ref name=2021TfLreport/> | website = {{Official URL}} | operator = London Underground Limited | began_operation = {{Start date and age|1863|01|10|df=yes}} | system_length = {{Convert|402|km|mi|abbr=on}}<ref name="Key Facts"/> | track_gauge = {{Plainlist| * {{track gauge|sg|allk=on}} (1863–pres.) * {{track gauge|Brunel|allk=on}} (1863–1869) }} | marks = LT ([[National Rail]])<ref name = "National Rail and London Underground">{{Cite web|url=https://www.nationalrail.co.uk/tocs_maps/tocs/LT.aspx|title=National Rail Enquiries - London Underground|website=www.nationalrail.co.uk|accessdate=2021-10-15|archivedate=2021-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510200750/https://www.nationalrail.co.uk/tocs_maps/tocs/LT.aspx}}</ref> | el = 630–750 [[volt|V]] [[direct current|DC]] [[Railway electrification system#Fourth rail|fourth rail]] | average_speed = {{Convert|33|kph|mph|abbr=on}}<ref name="TfL Facts">{{cite web |url=http://www.tfl.gov.uk/corporate/about-tfl/what-we-do/london-underground/facts-and-figures |title=Facts & figures |author=Transport for London|date=29 July 2019 }}</ref> | caption = | owner = | area served = | line_number = | start = | end = | chief_executive = | character = | vehicles = | map = | map_state = }} {{Undergroundconnect}} '''لندن متروسو''' — [[اینگیلیس]] اؤلکه‌سی‌نین [[لندن]] شهرینده یئرلشن بیر [[مترو]]'دور. == بیرده باخ == *[[مترولارین لیستی]] == قایناقلار == {{قایناق}} [[بؤلمه:لندن متروسو]] [[بؤلمه:مترو]] [[بؤلمه:لندن]] c6bc3bl5kh5f50w3cswtgn6dgmshh7a 0 608412 1588856 1529683 2026-06-17T08:00:30Z InternetArchiveBot 27960 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1588856 wikitext text/x-wiki {{Infobox Instrument |name=Lyre |names= |image=Mousai Helikon Staatliche Antikensammlungen Schoen80 n1.jpg |image_capt=Greek vase with muse playing the [[phorminx]], a type of lyre |background=string |hornbostel_sachs=321.2 |hornbostel_sachs_desc=Composite [[chordophone]] sounded with a [[plectrum]] |developed=[[Sumer]], [[Iraq]], [[Bronze Age]] |range= |related= * [[Çeng]] * [[Chang (instrument)]] * [[Cithara]] * [[Kythara]] * [[Barbitos]] * [[Crwth]] * [[Harp]] * [[Konghou]] }} '''لیر''' ({{اینگیلیسجه|Lyre}}) بیر نووع [[موسیقی]] آلتی دیر. ==قایناقلار== {{اتک‌یازی}} ==ائشیک باغلانتیلار== {{Commons category|Lyres}} * [http://launch.groups.yahoo.com/group/Anglo_Saxon_Lyres/ Anglo Saxon Lyres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130209195438/http://launch.groups.yahoo.com/group/Anglo_Saxon_Lyres/ |date=2013-02-09 }} at Yahoo!Groups * [http://www.kerylos.fr/index_en.php Ensemble Kérylos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225410/http://www.kerylos.fr/index_en.php |date=2016-03-04 }} a music group directed by scholar [[Annie Bélis]], dedicated to the recreation of ancient Greek and Roman music, and playing instruments reconstructed on archaeological reference. * [https://www.academia.edu/12639521/The_Universal_Lyre_-_from_three_perspectives "The Universal Lyre – From Three Perspectives" ] Article by Diana Rowan: a survey of three current lyre practitioners and builders – Temesgen Hussein of Ethiopia, Michalis Georgiou of Cyprus and Michael Levy of the United Kingdom. {{Greek musical instruments}} {{Authority control}} 8b647t9sj0avcwpvlxbx7i9gh6nh3z5 0 617844 1588831 1588828 2026-06-16T14:15:21Z H.Ganjeli 58356 1588831 wikitext text/x-wiki اورمو گؤلو چای‌حؤوزه‌سی غربی آذربایجان و شرقی آذربایجان اوستانی و کوردستان اوستانلارؽندا یرله‌شیر و ساحسی ۵۱۸۰۰ کیلومترشامیلدیر. غرب سرحدی ایران و تورکیه‌نین سرحد یوکسکلیک‌لریدیر. بو حوضه‌نین اِن یوکسک نقطه‌لری ۴۸۱۱ متر یوکسکلیک‌ده سابالان و ۳۷۰۷ متر یوکسکلیک‌ده سهند، حوضه‌نین ان آلچاق نقطه‌سی ایسه اوْرتا حسابلا ۱۲۸۰ متر یوقسکلیک‌ده اورمو گؤلودور. حوضه‌نین اوْرتا یاغؽنتی میقداری ۵۵۰ میلی‌متر‌دیر و اساس منبعی آرا_لیق دنیزی آخینلاری‌دیر. حوضه‌نین اساس چای‌لاری اونوْن گوونئی یاریسیندا یرله‌شیر و اونلاردان ان اهمیّتلی‌لری [[آجی چای]] ، [[جیغاتی چایی]] ، [[تاتائو چایی]] ، مهابادچای ، باراندوز چای، زولاچای و نازلی چای‌دیر. آیری طرفدن، شمال حصه‌سینین چای‌لاری اساسن کیچیک و آزسولو حوضه‌لره مالک‌دیر. 4pxsveuwn00tvt47lqnfq0wkonxqyb3 1588832 1588831 2026-06-16T14:17:54Z H.Ganjeli 58356 1588832 wikitext text/x-wiki اورمو گؤلو چای‌حؤوزه‌سی غربی آذربایجان و شرقی آذربایجان اوستانی و کوردستان اوستانلارؽندا یرله‌شیر و ساحسی ۵۱۸۰۰ کیلومترشامیلدیر. [[File:IranCatchUrm0.svg|thumb|اورمو گؤلۆنون چای حوزسینین موقیتی خریطه ده]] غرب سرحدی ایران و تورکیه‌نین سرحد یوکسکلیک‌لریدیر. بو حوضه‌نین اِن یوکسک نقطه‌لری ۴۸۱۱ متر یوکسکلیک‌ده سابالان و ۳۷۰۷ متر یوکسکلیک‌ده سهند، حوضه‌نین ان آلچاق نقطه‌سی ایسه اوْرتا حسابلا ۱۲۸۰ متر یوقسکلیک‌ده اورمو گؤلودور. حوضه‌نین اوْرتا یاغؽنتی میقداری ۵۵۰ میلی‌متر‌دیر و اساس منبعی آرا_لیق دنیزی آخینلاری‌دیر. حوضه‌نین اساس چای‌لاری اونوْن گوونئی یاریسیندا یرله‌شیر و اونلاردان ان اهمیّتلی‌لری [[آجی چای]] ، [[جیغاتی چایی]] ، [[تاتائو چایی]] ، مهابادچای ، باراندوز چای، زولاچای و نازلی چای‌دیر. آیری طرفدن، شمال حصه‌سینین چای‌لاری اساسن کیچیک و آزسولو حوضه‌لره مالک‌دیر. abk20oyuxkwsxjod1iqmmhco33cwl9n 1588833 1588832 2026-06-16T14:19:04Z H.Ganjeli 58356 1588833 wikitext text/x-wiki اورمو گؤلو چای‌حؤوزه‌سی غربی آذربایجان و شرقی آذربایجان اوستانی و کوردستان اوستانلارؽندا یرله‌شیر و ساحسی ۵۱۸۰۰ کیلومترشامیلدیر. [[File:IranCatchUrm0.svg|thumb|اورمو گؤلۆنون چای حوزسینین موقیتی خریطه ده]] غرب سرحدی ایران و تورکیه‌نین سرحد یوکسکلیک‌لریدیر. بو حوضه‌نین اِن یوکسک نقطه‌لری ۴۸۱۱ متر یوکسکلیک‌ده سابالان و ۳۷۰۷ متر یوکسکلیک‌ده سهند، حوضه‌نین ان آلچاق نقطه‌سی ایسه اوْرتا حسابلا ۱۲۸۰ متر یوقسکلیک‌ده اورمو گؤلودور. حوضه‌نین اوْرتا یاغؽنتی میقداری ۵۵۰ میلی‌متر‌دیر و اساس منبعی آرا_لیق دنیزی آخینلاری‌دیر. حوضه‌نین اساس چای‌لاری اونوْن گوونئی یاریسیندا یرله‌شیر و اونلاردان ان اهمیّتلی‌لری [[آجی چای]] ، [[جیغاتی چایی]] ، [[تاتائو چایی]] ، مهابادچای ، باراندوز چای، [[زولاچای]] و نازلی چای‌دیر. آیری طرفدن، شمال حصه‌سینین چای‌لاری اساسن کیچیک و آزسولو حوضه‌لره مالک‌دیر. hlrgu8mhtt13auby3kuw1vcd4qlum0e 1588834 1588833 2026-06-16T14:19:33Z H.Ganjeli 58356 1588834 wikitext text/x-wiki اورمو گؤلو چای‌حؤوزه‌سی غربی آذربایجان و شرقی آذربایجان اوستانی و کوردستان اوستانلارؽندا یرله‌شیر و ساحسی ۵۱۸۰۰ کیلومترشامیلدیر. [[File:IranCatchUrm0.svg|thumb|اورمو گؤلۆنون چای حوزسینین موقیتی خریطه ده]] غرب سرحدی ایران و تورکیه‌نین سرحد یوکسکلیک‌لریدیر. بو حوضه‌نین اِن یوکسک نقطه‌لری ۴۸۱۱ متر یوکسکلیک‌ده سابالان و ۳۷۰۷ متر یوکسکلیک‌ده سهند، حوضه‌نین ان آلچاق نقطه‌سی ایسه اوْرتا حسابلا ۱۲۸۰ متر یوقسکلیک‌ده اورمو گؤلودور. حوضه‌نین اوْرتا یاغؽنتی میقداری ۵۵۰ میلی‌متر‌دیر و اساس منبعی آرا_لیق دنیزی آخینلاری‌دیر. حوضه‌نین اساس چای‌لاری اونوْن گوونئی یاریسیندا یرله‌شیر و اونلاردان ان اهمیّتلی‌لری [[آجی چای]] ، [[جیغاتی چایی]] ، [[تاتائو چایی]] ، مهابادچای ، باراندوز چای، [[زولاچای]] و نازلی چای‌دیر. آیری طرفدن، شمال حصه‌سینین چای‌لاری اساسن کیچیک و آزسولو حوضه‌لره مالک‌دیر. ==قایناقلار== {{قایناق}} h44msrk1xaywj2ku7g8q0rpvw0ay90i 1588835 1588834 2026-06-16T14:20:39Z H.Ganjeli 58356 1588835 wikitext text/x-wiki اورمو گؤلو چای‌حؤوزه‌سی [[غربی آذربایجان اوستانی|غربی آذربایجان]] و شرقی آذربایجان اوستانی و کوردستان اوستانلارؽندا یرله‌شیر و ساحسی ۵۱۸۰۰ کیلومترشامیلدیر. [[File:IranCatchUrm0.svg|thumb|اورمو گؤلۆنون چای حوزسینین موقیتی خریطه ده]] غرب سرحدی ایران و تورکیه‌نین سرحد یوکسکلیک‌لریدیر. بو حوضه‌نین اِن یوکسک نقطه‌لری ۴۸۱۱ متر یوکسکلیک‌ده سابالان و ۳۷۰۷ متر یوکسکلیک‌ده سهند، حوضه‌نین ان آلچاق نقطه‌سی ایسه اوْرتا حسابلا ۱۲۸۰ متر یوقسکلیک‌ده اورمو گؤلودور. حوضه‌نین اوْرتا یاغؽنتی میقداری ۵۵۰ میلی‌متر‌دیر و اساس منبعی آرا_لیق دنیزی آخینلاری‌دیر. حوضه‌نین اساس چای‌لاری اونوْن گوونئی یاریسیندا یرله‌شیر و اونلاردان ان اهمیّتلی‌لری [[آجی چای]] ، [[جیغاتی چایی]] ، [[تاتائو چایی]] ، مهابادچای ، باراندوز چای، [[زولاچای]] و نازلی چای‌دیر. آیری طرفدن، شمال حصه‌سینین چای‌لاری اساسن کیچیک و آزسولو حوضه‌لره مالک‌دیر. ==قایناقلار== {{قایناق}} c60pzhxyvtpopcedikyu9dd3lzn9dfj 0 617845 1588838 2026-06-16T20:39:03Z H.Ganjeli 58356 صفحه‌‌نی ' '''اورمو گؤلو کؤرپوسو''' ([[ فارس دیلی|فارسجا]] : پل دریاچه ارومیه) و یا '''شهید کلانتری میان‌گئچیدی''' [[آذربایجان|گونئی آذربایجان]] یئرلشن یول کؤرپوسودور. بو کؤرپو ایرانین ان بؤیوک و ان اوزون کؤرپوسودور و اورمیه گؤلو اوزریندن کئچه‌رک شرقی آذربایجان و ...' ایله ياراتدی 1588838 wikitext text/x-wiki '''اورمو گؤلو کؤرپوسو''' ([[ فارس دیلی|فارسجا]] : پل دریاچه ارومیه) و یا '''شهید کلانتری میان‌گئچیدی''' [[آذربایجان|گونئی آذربایجان]] یئرلشن یول کؤرپوسودور. بو کؤرپو ایرانین ان بؤیوک و ان اوزون کؤرپوسودور و اورمیه گؤلو اوزریندن کئچه‌رک شرقی آذربایجان و [[غربی آذربایجان اوستانی|غربی آذربایجان]] اوستانلارینی بیرلشدیریر. لاییحه ۲۰۰۸-جی ایلین نووامبریندا [[محمود احمدی‌نژاد|محمود احمدی‌نژادین]] حاکمیت دؤرونده تاماملانمیشدیر. == گئچمیشی == ۱۹۷۰-جی ایللرده گؤل اوزریندن ماگئیسترا یول تیکینتی‌سی اوچون لاییحه باشلانمیشدی، آما ۱۹۷۹-جو ایل ایران اینقیلابیندان سونرا دایاندیریلدی؛ باخمایاراق کی کؤرپوسوز بیر بوشلوق ساخلانماقلا ۱۵ کیلومتر‌لیک کئچید آرتیق تاماملانمیشدی. لاییحه ۲۰۰۰-جی ایللرین اولینده یئنیدن جانلاندیریلدی و قالان بوشلوغو کئچن کؤرپونون آچیلیشی ایله ۲۰۰۸-جی ایلین نووامبریندا باشا چاتدیریلدی.<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/08/nov/1165.html |title=Iran's East and West Azarbaijan provinces connected by Lake Orumiyeh bridge |access-date=2011-08-12 |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906210923/http://www.payvand.com/news/08/nov/1165.html |url-status=dead }}</ref> کؤرپو ۱۲۷۶ متر اوزونلوقدا و ۱۹ آشیریملا پلانلاشدیریلمیشدی؛ بونون مرکزینده ۱۰۰ متر‌لیک اساس آشیریم و هر ایکی طرفده دوققوز آشیریم وار ایدی. اساس آشیریم یوخاریدان باغلانان تاغ فورماسیندادیر و ۲۰.۱ متر هوندورلوگه مالیکدیر. بو قورولوش گمیلرین آلتیندان کئچمه‌سینه ایمکان وئریر. یوکسک دۇزلولوقا مالیک موحیط، کورروزییایا قارشی تدبیرلره باخمایاراق، کؤرپونون پولاد حیصه‌لرینده گوجلو پاسلانمایا سبب اولور.<ref>{{Cite journal|last1=Karimzadeh|first1=Sadra |last2=Matsuoka |first2=Masashi |last3=Ogushi |first3=Fumitaka |year=2018 |title=Spatiotemporal deformation patterns of the Lake Urmia Causeway as characterized by multisensor InSAR analysis |journal=Scientific Reports |volume=8 |issue=1 |pages=article 5357, pages 1–10, pages 2–3 and figure 3a |doi=10.1038/s41598-018-23650-6 |pmid=29615751 |pmc=5882932 }}</ref> === سنتئتیک آچؽکلؽکلی رادار گؤرونتولری === چوخ‌سنسورلو (InSAR) تحلیل‌لری ۱۳ ایللیک دؤورده (۲۰۰۴–۲۰۱۷) کئچیدده اوزون‌مۆدتلی اوتورما و سیخیلما اولدوغونو گؤستردی. ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳-جو ایللرده سیخیلما سورتی (پئیک باخیش ایستیقامتینده) ایلده ۹۰ میلی‌متره چاتدی. تورپاق سیخیلماسی غیری-عادی دئییل، آما بو اوتورما داوام ائتسه، شرقی و غربی بندلرده‌کی غیری-برابر اوتورمالار سببیله کئچیده زییان وئره بیلر.<ref>{{cite web | url=https://www.nature.com/articles/s41598-018-23650-6.html | title=Spatiotemporal deformation patterns of the causeway as characterized by multisensor InSAR analysis | publisher=Nature}}</ref> == اطراف موحیطه تأثیری == اطراف موحیط مودافعیه‌چی‌لری خبردارلیق ائدیبلر کی، کؤرپو اوچون سالینان کئچیدین تیکینتی‌سی، آیری اکولوژی عامل‌لرله بیرلیکده، [[اورمو گؤلو|اورمیه گؤلونون]] قوروماسینا، اونون داخیل‌لی دوزلو باتاقلیغا چئوریلمه‌سینه و بؤلگه‌نین ایقلیمینه منفی تأثیر گؤسترمسه‌ینه سبب اولاجاق. اونلارین فیکرینجه، ۱۲۷۶ مترلیک بوشلوق گؤلون ایکی حیصه‌سی آراسیندا یئترلی سو آخینینی تامین ائتمک اوچون کیفایت قدر گئنیش دئییل. گؤلون شومال حیصه‌سینده هالوباکتری‌لرین سایینین آرتماسی و گؤلون قیرمیزی رنگه بویانماسی، سویون دوزلوگونون آرتماسینا ایشاره ساییلیر.<ref>{{cite journal |title=On the red coloration of Urmia Lake (Northwest Iran) |journal=International Journal of Aquatic Science |first=Fereidun |last=Mohebbi |date=2011 |volume=2 |number=1 |url=http://www.journal-aquaticscience.com/2011%281%29/Mohebbi%20et%20al%20%282011%29.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234650/http://www.journal-aquaticscience.com/2011(1)/Mohebbi%20et%20al%20(2011).pdf |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead}}</ref> == ائشیک باغلانتیلار == * ویکی‌انباردا اورمیه گؤلو کؤرپوسو ایله باغلی مدیا فایللاری ==قایناقلار== {{قایناق}} 94xquyeg972khxcfcnqg0cynk9cl5d3 1588839 1588838 2026-06-16T20:50:44Z H.Ganjeli 58356 1588839 wikitext text/x-wiki '''اورمو گؤلو کؤرپوسو''' ([[ فارس دیلی|فارسجا]] : پل دریاچه ارومیه) و یا '''شهید کلانتری میان‌گئچیدی''' [[آذربایجان|گونئی آذربایجان]] یئرلشن یول کؤرپوسودور. بو کؤرپو ایرانین ان بؤیوک و ان اوزون کؤرپوسودور و اورمیه گؤلو اوزریندن کئچه‌رک شرقی آذربایجان و [[غربی آذربایجان اوستانی|غربی آذربایجان]] اوستانلارینی بیرلشدیریر. لاییحه ۲۰۰۸-جی ایلین نووامبریندا [[محمود احمدی‌نژاد|محمود احمدی‌نژادین]] حاکمیت دؤرونده تاماملانمیشدیر. {{Infobox bridge |bridge_name = اورمو گؤلو کؤرپوسو |image = File:Lake Urmia 13970826 20.jpg |caption = |official_name = شهید کلانتری یولو |carries = |crosses = [[اورمو گؤلو]] |locale = [[شرقی آذربایجان اوستانی]] و [[غربی آذربایجان اوستانی]] |owner = |maint = |builder = |id = |design = |mainspan = {{convert|۱۰۰|m|ft|sp=us}} |length = {{convert|۱۲۷۶|m|ft|sp=us}} |width = |clearance = |below = |traffic = |open = {{Start date and age|۲۰۰۸|11|df=y}} |closed = |coordinates = {{Coord|37|47|36|N|45|22|29|E|region:IR_type:landmark|display=inline,title}} |toll = | map_type = | map_dot_label = | map_image = | map_size = | map_alt = | map_caption = }} == گئچمیشی == ۱۹۷۰-جی ایللرده گؤل اوزریندن ماگئیسترا یول تیکینتی‌سی اوچون لاییحه باشلانمیشدی، آما ۱۹۷۹-جو ایل ایران اینقیلابیندان سونرا دایاندیریلدی؛ باخمایاراق کی کؤرپوسوز بیر بوشلوق ساخلانماقلا ۱۵ کیلومتر‌لیک کئچید آرتیق تاماملانمیشدی. لاییحه ۲۰۰۰-جی ایللرین اولینده یئنیدن جانلاندیریلدی و قالان بوشلوغو کئچن کؤرپونون آچیلیشی ایله ۲۰۰۸-جی ایلین نووامبریندا باشا چاتدیریلدی.<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/08/nov/1165.html |title=Iran's East and West Azarbaijan provinces connected by Lake Orumiyeh bridge |access-date=2011-08-12 |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906210923/http://www.payvand.com/news/08/nov/1165.html |url-status=dead }}</ref> کؤرپو ۱۲۷۶ متر اوزونلوقدا و ۱۹ آشیریملا پلانلاشدیریلمیشدی؛ بونون مرکزینده ۱۰۰ متر‌لیک اساس آشیریم و هر ایکی طرفده دوققوز آشیریم وار ایدی. اساس آشیریم یوخاریدان باغلانان تاغ فورماسیندادیر و ۲۰.۱ متر هوندورلوگه مالیکدیر. بو قورولوش گمیلرین آلتیندان کئچمه‌سینه ایمکان وئریر. یوکسک دۇزلولوقا مالیک موحیط، کورروزییایا قارشی تدبیرلره باخمایاراق، کؤرپونون پولاد حیصه‌لرینده گوجلو پاسلانمایا سبب اولور.<ref>{{Cite journal|last1=Karimzadeh|first1=Sadra |last2=Matsuoka |first2=Masashi |last3=Ogushi |first3=Fumitaka |year=2018 |title=Spatiotemporal deformation patterns of the Lake Urmia Causeway as characterized by multisensor InSAR analysis |journal=Scientific Reports |volume=8 |issue=1 |pages=article 5357, pages 1–10, pages 2–3 and figure 3a |doi=10.1038/s41598-018-23650-6 |pmid=29615751 |pmc=5882932 }}</ref> === سنتئتیک آچؽکلؽکلی رادار گؤرونتولری === چوخ‌سنسورلو (InSAR) تحلیل‌لری ۱۳ ایللیک دؤورده (۲۰۰۴–۲۰۱۷) کئچیدده اوزون‌مۆدتلی اوتورما و سیخیلما اولدوغونو گؤستردی. ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳-جو ایللرده سیخیلما سورتی (پئیک باخیش ایستیقامتینده) ایلده ۹۰ میلی‌متره چاتدی. تورپاق سیخیلماسی غیری-عادی دئییل، آما بو اوتورما داوام ائتسه، شرقی و غربی بندلرده‌کی غیری-برابر اوتورمالار سببیله کئچیده زییان وئره بیلر.<ref>{{cite web | url=https://www.nature.com/articles/s41598-018-23650-6.html | title=Spatiotemporal deformation patterns of the causeway as characterized by multisensor InSAR analysis | publisher=Nature}}</ref> == اطراف موحیطه تأثیری == اطراف موحیط مودافعیه‌چی‌لری خبردارلیق ائدیبلر کی، کؤرپو اوچون سالینان کئچیدین تیکینتی‌سی، آیری اکولوژی عامل‌لرله بیرلیکده، [[اورمو گؤلو|اورمیه گؤلونون]] قوروماسینا، اونون داخیل‌لی دوزلو باتاقلیغا چئوریلمه‌سینه و بؤلگه‌نین ایقلیمینه منفی تأثیر گؤسترمسه‌ینه سبب اولاجاق. اونلارین فیکرینجه، ۱۲۷۶ مترلیک بوشلوق گؤلون ایکی حیصه‌سی آراسیندا یئترلی سو آخینینی تامین ائتمک اوچون کیفایت قدر گئنیش دئییل. گؤلون شومال حیصه‌سینده هالوباکتری‌لرین سایینین آرتماسی و گؤلون قیرمیزی رنگه بویانماسی، سویون دوزلوگونون آرتماسینا ایشاره ساییلیر.<ref>{{cite journal |title=On the red coloration of Urmia Lake (Northwest Iran) |journal=International Journal of Aquatic Science |first=Fereidun |last=Mohebbi |date=2011 |volume=2 |number=1 |url=http://www.journal-aquaticscience.com/2011%281%29/Mohebbi%20et%20al%20%282011%29.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234650/http://www.journal-aquaticscience.com/2011(1)/Mohebbi%20et%20al%20(2011).pdf |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead}}</ref> == ائشیک باغلانتیلار == * ویکی‌انباردا اورمیه گؤلو کؤرپوسو ایله باغلی مدیا فایللاری ==قایناقلار== {{قایناق}} j31qfvs9xlz9l0640daejx78wcb6tf9 0 617846 1588844 2026-06-17T05:04:48Z H.Ganjeli 58356 صفحه‌‌نی ' '''دوزسوزلاشدیرما''' ، دوزلو سویون (عمومیتله [[دنیز]] سویونون) شیرین سویا چئوریلدیگی سونی پروسس‌دیر. داها عمومی شکیلده دِسالینیتینگ (desalting)، دوزلارین و [[معدنی ماده|معدنی موادؽن]] بیر مادده‌دن چیخاریلماسی‌دیر.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/desalination "Desalination"]...' ایله ياراتدی 1588844 wikitext text/x-wiki '''دوزسوزلاشدیرما''' ، دوزلو سویون (عمومیتله [[دنیز]] سویونون) شیرین سویا چئوریلدیگی سونی پروسس‌دیر. داها عمومی شکیلده دِسالینیتینگ (desalting)، دوزلارین و [[معدنی ماده|معدنی موادؽن]] بیر مادده‌دن چیخاریلماسی‌دیر.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/desalination "Desalination"] (definition), ''The American Heritage Science Dictionary'', via dictionary.com. Retrieved August 19, 2007.</ref> اینسان مصرفی و یا سووارما اوچون سو ایستیهصال ائتمک مقصد ایله [[دوزلو سو|دوزلو سویو]] ، خوصوصن ده دنیز سویونو دوزسوزلاشدیرماق و علاوه محصول کیمی دوزلو سو ایستیهصال ائتمک مومکوندور.<ref name="PanagopoulosHaralambousLoizidou2019">{{Cite journal|last1=Panagopoulos|first1=Argyris|last2=Haralambous|first2=Katherine-Joanne|last3=Loizidou|first3=Maria|date=November 25, 2019|title=Desalination brine disposal methods and treatment technologies – A review|journal=The Science of the Total Environment|volume=693|article-number=133545|doi=10.1016/j.scitotenv.2019.07.351|issn=1879-1026|pmid=31374511|bibcode=2019ScTEn.69333545P|s2cid=199387639}}</ref> ==قایناقلار== {{قایناق}} jzc9dvellsxvhh94ep5t36kc4fiqd2t 1588845 1588844 2026-06-17T05:08:54Z H.Ganjeli 58356 /* */ 1588845 wikitext text/x-wiki '''دوزسوزلاشدیرما''' ، دوزلو سویون (عمومیتله [[دنیز]] سویونون) شیرین سویا چئوریلدیگی سونی پروسس‌دیر. داها عمومی شکیلده دِسالینیتینگ (desalting)، دوزلارین و [[معدنی ماده|معدنی موادؽن]] بیر مادده‌دن چیخاریلماسی‌دیر.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/desalination "Desalination"] (definition), ''The American Heritage Science Dictionary'', via dictionary.com. Retrieved August 19, 2007.</ref> اینسان مصرفی و یا سووارما اوچون سو ایستیهصال ائتمک مقصد ایله [[دوزلو سو|دوزلو سویو]] ، خوصوصن ده دنیز سویونو دوزسوزلاشدیرماق و علاوه محصول کیمی دوزلو سو ایستیهصال ائتمک مومکوندور.<ref name="PanagopoulosHaralambousLoizidou2019">{{Cite journal|last1=Panagopoulos|first1=Argyris|last2=Haralambous|first2=Katherine-Joanne|last3=Loizidou|first3=Maria|date=November 25, 2019|title=Desalination brine disposal methods and treatment technologies – A review|journal=The Science of the Total Environment|volume=693|article-number=133545|doi=10.1016/j.scitotenv.2019.07.351|issn=1879-1026|pmid=31374511|bibcode=2019ScTEn.69333545P|s2cid=199387639}}</ref> [[File:Reverse osmosis desalination plant.JPG|thumb|312x312px|بیر دوزسوزلاشدیرما واحیدی ایسپانیانؽن بارسلوناسؽندا]] ==قایناقلار== {{قایناق}} huv9r6dwot0y1cx9vg5sxduslwbea2a 0 617847 1588846 2026-06-17T07:25:42Z IIII56 58427 صفحه‌‌نی ' '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، ایسپان...' ایله ياراتدی 1588846 wikitext text/x-wiki '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، [[ایسپانیا]] ،[[اینگیلیس]] ، [[بالکان]] ، [[ایتالیا]] ، [[قافقاز]] ، [[هیندوستان]] ، [[خوراسان]] و... هر اؤلکه‌ده بیر آدی ایله چاغیریلیب هابئله میثرا ، میترا ، مهر ، [[میتراس]] ، میدراس ، آتار ، اودار ، اود و... میترا آدی اسکی [[سومر]] دیلنده اودار( [[گون]] ، [[ایشیق]] ، [[اود]] و [[آلوو]]) سؤزوندن دیر. هابئله هلنیسم رویه‌سینده میتراس چاغیریلیب.میتراس اسکی یونان دیلیندن دیر.اسکی [[ایران]] و اسکی [[روم]] آرلکه سینده عمومیتلی بیر اینانیش ایدی. دؤردونجو یوز ایللرده [[خریستیانلیق]] روم اؤلکه سینده سیاسی بیر دین اؤلدو و حاکیلر میترائیسم ایله قارشی اولوب و اولاری خریستانلیق قبول ائدماغا مجبورلاشدیردیلار.[[بؤیوک شاپور]] چاغیندا [[مانی]]دینی ایله قاریشیب و بیر یئنی اینانیش [[مانویت]] آدی ایله اورتا دونیادا یاییلدی و روم ایمپراطورلوغو بو دونوش ایله قارش اولدو و سون ایللر روم کلیسالری [[پارتیلر]] ایله قارشی هر جور میترائیسم و [[قنوسیسم]] ایله قارشیلیق ائدیب و کافر آدی وئردیلر بو دؤنوش [[هلنیسم]] فلیسفه‌سی هابئله [[افلاطون]] و [[ارسطو]] یازلاری ایله اینانیشلارین یاییردی و بو اساسدا [[کاتولیک کیلیساسی|روم ک]]لیسالری بوتون هلنیست یازیلارین یاندیریب و فلسفه اوخوماغی کافرلیق تانیدی بو حالدا [[کیلیسا|کلیسا]]لر میترائیسمی [[کافر]]لیق بیلیب و اولارا قارشی ال آچدیلار و بو دین روم و شومالی [[آفریقا]] یا [[کارتاژ]]دا آیاقلانیب و آرادان گئتدی. ==قایناق== https://en.wikipedia.org/wiki/Mithraism [[بؤلمه : دین]][[بؤلمه: روم تاریخی]][[بؤلمه : ایران تاریخی]] [[بؤلمه: هلنیسم]] tq09wnjezk1234fmtvn0bgfnqn9pwkd 1588847 1588846 2026-06-17T07:26:20Z IIII56 58427 1588847 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates |date=January 2023}} [[File:Mithra sacrifiant le Taureau-005.JPG|thumb|Mithras killing the bull ({{circa|150&nbsp;CE}}; [[Louvre-Lens]])]] [[File:MithraReliefvert.jpg|thumb|Double-faced Mithraic relief. [[Fiano Romano]] (Rome), 2nd to 3rd&nbsp;century&nbsp;CE ([[Louvre Museum]]).]] [[File:MithrasIMG 5339.JPG|thumb|Rock-born Mithras and Mithraic artifacts ([[Baths of Diocletian]], Rome)]] '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، [[ایسپانیا]] ،[[اینگیلیس]] ، [[بالکان]] ، [[ایتالیا]] ، [[قافقاز]] ، [[هیندوستان]] ، [[خوراسان]] و... هر اؤلکه‌ده بیر آدی ایله چاغیریلیب هابئله میثرا ، میترا ، مهر ، [[میتراس]] ، میدراس ، آتار ، اودار ، اود و... میترا آدی اسکی [[سومر]] دیلنده اودار( [[گون]] ، [[ایشیق]] ، [[اود]] و [[آلوو]]) سؤزوندن دیر. هابئله هلنیسم رویه‌سینده میتراس چاغیریلیب.میتراس اسکی یونان دیلیندن دیر.اسکی [[ایران]] و اسکی [[روم]] آرلکه سینده عمومیتلی بیر اینانیش ایدی. دؤردونجو یوز ایللرده [[خریستیانلیق]] روم اؤلکه سینده سیاسی بیر دین اؤلدو و حاکیلر میترائیسم ایله قارشی اولوب و اولاری خریستانلیق قبول ائدماغا مجبورلاشدیردیلار.[[بؤیوک شاپور]] چاغیندا [[مانی]]دینی ایله قاریشیب و بیر یئنی اینانیش [[مانویت]] آدی ایله اورتا دونیادا یاییلدی و روم ایمپراطورلوغو بو دونوش ایله قارش اولدو و سون ایللر روم کلیسالری [[پارتیلر]] ایله قارشی هر جور میترائیسم و [[قنوسیسم]] ایله قارشیلیق ائدیب و کافر آدی وئردیلر بو دؤنوش [[هلنیسم]] فلیسفه‌سی هابئله [[افلاطون]] و [[ارسطو]] یازلاری ایله اینانیشلارین یاییردی و بو اساسدا [[کاتولیک کیلیساسی|روم ک]]لیسالری بوتون هلنیست یازیلارین یاندیریب و فلسفه اوخوماغی کافرلیق تانیدی بو حالدا [[کیلیسا|کلیسا]]لر میترائیسمی [[کافر]]لیق بیلیب و اولارا قارشی ال آچدیلار و بو دین روم و شومالی [[آفریقا]] یا [[کارتاژ]]دا آیاقلانیب و آرادان گئتدی. ==قایناق== https://en.wikipedia.org/wiki/Mithraism [[بؤلمه : دین]][[بؤلمه: روم تاریخی]][[بؤلمه : ایران تاریخی]] [[بؤلمه: هلنیسم]] 4a1vfnjjv6e0dm40b6793mablwzjxxg 1588848 1588847 2026-06-17T07:31:58Z IIII56 58427 1588848 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates |date=January 2023}} [[File:Mithra sacrifiant le Taureau-005.JPG|thumb|Mithras killing the bull ({{circa|150&nbsp;CE}}; [[Louvre-Lens]])]] [[File:MithraReliefvert.jpg|thumb|Double-faced Mithraic relief. [[Fiano Romano]] (Rome), 2nd to 3rd&nbsp;century&nbsp;CE ([[Louvre Museum]]).]] [[File:MithrasIMG 5339.JPG|thumb|Rock-born Mithras and Mithraic artifacts ([[Baths of Diocletian]], Rome)]] '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، [[ایسپانیا]] ،[[اینگیلیس]] ، [[بالکان]] ، [[ایتالیا]] ، [[قافقاز]] ، [[هیندوستان]] ، [[خوراسان]] و... هر اؤلکه‌ده بیر آدی ایله چاغیریلیب هابئله میثرا ، میترا ، مهر ، [[میتراس]] ، میدراس ، آتار ، اودار ، اود و... میترا آدی اسکی [[سومر]] دیلی‌نده اودار( [[گون]] ، [[ایشیق]] ، [[اود]] و [[آلوو]]) سؤزوندن دیر. هابئله هلنیسم رویه‌سینده میتراس چاغیریلیب.میتراس اسکی یونان دیلیندن دیر.اسکی [[ایران]] و اسکی [[روم]] اؤلکه سینده عمومیتلی بیر اینانیش ایدی. دؤردونجو یوز ایللرده [[خریستیانلیق]] روم اؤلکه سینده سیاسی بیر دین اؤلدو و حاکیملر میترائیسم ایله قارشی اولوب و اولاری خریستانلیق قبول ائدماغا مجبورلاشدیردیلار.[[بؤیوک شاپور]] چاغیندا میترائیسم [[مانی]] دینی ایله قاریشیب و بیر یئنی اینانیش [[مانویت]] آدی ایله اورتا دونیادا یاییلدی و [[روم ایمپیراتورلوغو|روم ایمپراطورلوغو]] بو دونوش ایله قارشی اولدو و سون ایللر روم کلیسالری [[پارتیلر]] ایله قارشی ، هر جور میترائیسم و [[قنوسیسم]] ایله قارشیلیق ائدیب و کافر آدی وئردیلر. بو دؤنوش [[هلنیسم]] [[فلسفه]]سی هابئله [[افلاطون]] و [[ارسطو]] یازیلاری ایله اینانیشلارین یاییردی و بو اساسدا [[کاتولیک کیلیساسی|روم ک]]لیسالری بوتون هلنیست یازیلارین یاندیریب و فلسفه اوخوماغی کافرلیق تانیدی. بو چاغدا [[کیلیسا|کلیسا]]لر میترائیسمی [[کافر]]لیق بیلیب و اولارا قارشی ال آچدیلار و بو دین روم و شومالی [[آفریقا]] یا [[کارتاژ]]دا آیاقلانیب و آرادان گئتدی. ==قایناق== https://en.wikipedia.org/wiki/Mithraism [[بؤلمه : دین]][[بؤلمه: روم تاریخی]][[بؤلمه : ایران تاریخی]] [[بؤلمه: هلنیسم]] tek90matzfove4gms5serrd1l4pcfwh 1588851 1588848 2026-06-17T07:34:54Z IIII56 58427 1588851 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates |date=January 2023}} [[File:Mithra sacrifiant le Taureau-005.JPG|thumb|Mithras killing the bull ({{circa|150&nbsp;CE}}; [[Louvre-Lens]])]] [[File:MithraReliefvert.jpg|thumb|Double-faced Mithraic relief. [[Fiano Romano]] (Rome), 2nd to 3rd&nbsp;century&nbsp;CE ([[Louvre Museum]]).]] [[File:MithrasIMG 5339.JPG|thumb|Rock-born Mithras and Mithraic artifacts ([[Baths of Diocletian]], Rome)]] '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، [[ایسپانیا]] ،[[اینگیلیس]] ، [[بالکان]] ، [[ایتالیا]] ، [[قافقاز]] ، [[هیندوستان]] ، [[خوراسان]] و... هر اؤلکه‌ده بیر آدی ایله چاغیریلیب هابئله میثرا ، میترا ، مهر ، [[میتراس]] ، میدراس ، آتار ، اودار ، اود و... میترا آدی اسکی [[سومر]] دیلی‌نده اودار( [[گون]] ، [[ایشیق]] ، [[اود]] و [[آلوو]]) سؤزوندن دیر. هابئله هلنیسم رویه‌سینده میتراس چاغیریلیب.میتراس اسکی یونان دیلیندن دیر.اسکی [[ایران]] و اسکی [[روم]] اؤلکه سینده عمومیتلی بیر اینانیش ایدی. دؤردونجو یوز ایللرده [[خریستیانلیق]] روم اؤلکه سینده سیاسی بیر دین اؤلدو و حاکیملر میترائیسم ایله قارشی اولوب و اولاری خریستانلیق قبول ائدماغا مجبورلاشدیردیلار.[[بؤیوک شاپور]] چاغیندا میترائیسم [[مانی]] دینی ایله قاریشیب و بیر یئنی اینانیش [[مانویت]] آدی ایله اورتا دونیادا یاییلدی و [[روم ایمپیراتورلوغو|روم ایمپراطورلوغو]] بو دونوش ایله قارشی اولدو و سون ایللر روم کلیسالری [[پارتیلر]] ایله قارشی ، هر جور میترائیسم و [[قنوسیسم]] ایله قارشیلیق ائدیب و کافر آدی وئردیلر. بو دؤنوش [[هلنیسم]] [[فلسفه]]سی هابئله [[افلاطون]] و [[ارسطو]] یازیلاری ایله اینانیشلارین یاییردی و بو اساسدا [[کاتولیک کیلیساسی|روم ک]]لیسالری بوتون هلنیست یازیلارین یاندیریب و فلسفه اوخوماغی کافرلیق تانیدی. بو چاغدا [[کیلیسا|کلیسا]]لر میترائیسمی [[کافر]]لیق بیلیب و اولارا قارشی ال آچدیلار و بو دین روم و شومالی [[آفریقا]] یا [[کارتاژ]]دا آیاقلانیب و آرادان گئتدی. ==بیرده باخ== [[میترائیسم و خریستانلیق]] ==قایناق== https://en.wikipedia.org/wiki/Mithraism [[بؤلمه : دین]][[بؤلمه: روم تاریخی]][[بؤلمه : ایران تاریخی]] [[بؤلمه: هلنیسم]] m25t3mu8pkvscox2t3h0xn9cfpoxdz3 1588853 1588851 2026-06-17T07:36:25Z IIII56 58427 1588853 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates |date=January 2023}} [[File:Mithra sacrifiant le Taureau-005.JPG|thumb|Mithras killing the bull ({{circa|150&nbsp;CE}}; [[Louvre-Lens]])]] [[File:MithraReliefvert.jpg|thumb|Double-faced Mithraic relief. [[Fiano Romano]] (Rome), 2nd to 3rd&nbsp;century&nbsp;CE ([[Louvre Museum]]).]] [[File:MithrasIMG 5339.JPG|thumb|Rock-born Mithras and Mithraic artifacts ([[Baths of Diocletian]], Rome)]] '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، [[ایسپانیا]] ،[[اینگیلیس]] ، [[بالکان]] ، [[ایتالیا]] ، [[قافقاز]] ، [[هیندوستان]] ، [[خوراسان]] و... هر اؤلکه‌ده بیر آدی ایله چاغیریلیب هابئله میثرا ، میترا ، مهر ، [[میتراس]] ، میدراس ، آتار ، اودار ، اود و... میترا آدی اسکی [[سومر]] دیلی‌نده اودار( [[گون]] ، [[ایشیق]] ، [[اود]] و [[آلوو]]) سؤزوندن دیر. هابئله هلنیسم رویه‌سینده میتراس چاغیریلیب.میتراس اسکی یونان دیلیندن دیر.اسکی [[ایران]] و اسکی [[روم]] اؤلکه سینده عمومیتلی بیر اینانیش ایدی. دؤردونجو یوز ایللرده [[خریستیانلیق]] روم اؤلکه سینده سیاسی بیر دین اؤلدو و حاکیملر میترائیسم ایله قارشی اولوب و اولاری خریستانلیق قبول ائدماغا مجبورلاشدیردیلار.[[بیرینجی شاپور|بؤیوک شاپور]] چاغیندا میترائیسم [[مانی]] دینی ایله قاریشیب و بیر یئنی اینانیش [[مانویت]] آدی ایله اورتا دونیادا یاییلدی و [[روم ایمپیراتورلوغو|روم ایمپراطورلوغو]] بو دونوش ایله قارشی اولدو و سون ایللر روم کلیسالری [[پارتیلر]] ایله قارشی ، هر جور میترائیسم و [[قنوسیسم]] ایله قارشیلیق ائدیب و کافر آدی وئردیلر. بو دؤنوش [[هلنیسم]] [[فلسفه]]سی هابئله [[افلاطون]] و [[ارسطو]] یازیلاری ایله اینانیشلارین یاییردی و بو اساسدا [[کاتولیک کیلیساسی|روم ک]]لیسالری بوتون هلنیست یازیلارین یاندیریب و فلسفه اوخوماغی کافرلیق تانیدی. بو چاغدا [[کیلیسا|کلیسا]]لر میترائیسمی [[کافر]]لیق بیلیب و اولارا قارشی ال آچدیلار و بو دین روم و شومالی [[آفریقا]] یا [[کارتاژ]]دا آیاقلانیب و آرادان گئتدی. ==بیرده باخ== [[میترائیسم و خریستانلیق]] ==قایناق== https://en.wikipedia.org/wiki/Mithraism [[بؤلمه : دین]][[بؤلمه: روم تاریخی]][[بؤلمه : ایران تاریخی]] [[بؤلمه: هلنیسم]] ks1q7mgtamzsfnnove7op3cq34cbm62 1588855 1588853 2026-06-17T07:39:36Z IIII56 58427 1588855 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates |date=January 2023}} [[File:Mithra sacrifiant le Taureau-005.JPG|thumb|Mithras killing the bull ({{circa|150&nbsp;CE}}; [[Louvre-Lens]])]] [[File:MithraReliefvert.jpg|thumb|Double-faced Mithraic relief. [[Fiano Romano]] (Rome), 2nd to 3rd&nbsp;century&nbsp;CE ([[Louvre Museum]]).]] [[File:MithrasIMG 5339.JPG|thumb|Rock-born Mithras and Mithraic artifacts ([[Baths of Diocletian]], Rome)]] '''مترائیسم''' یا '''میثرائیسم''' [[اود|اودار]]یسم. [[میترا]] یا اودار تانریچانی قوللوق ائتماقدیر.آرامی دیلده مهرپرستی.اسکی باتی آسیاده عمومی بیر اینانیش ایدی.هابئله اسکی دونیاده میثرا یا اودار بوتون اؤلکه‌لرده یاییلمیشدیر.هابئله [[آذربایجان]] ، [[ایسپانیا]] ،[[اینگیلیس]] ، [[بالکان]] ، [[ایتالیا]] ، [[قافقاز]] ، [[هیندوستان]] ، [[خوراسان]] و... هر اؤلکه‌ده بیر آدی ایله چاغیریلیب هابئله میثرا ، میترا ، مهر ، [[میتراس]] ، میدراس ، آتار ، اودار ، اود و... میترا آدی اسکی [[سومر]] دیلی‌نده اودار( [[گونش]] ، [[ایشیق]] ، [[اود]] و [[آلوو]]) سؤزوندن دیر. هابئله هلنیسم رویه‌سینده میتراس چاغیریلیب.میتراس اسکی یونان دیلیندن دیر.اسکی [[ایران]] و اسکی [[روم]] اؤلکه سینده عمومیتلی بیر اینانیش ایدی. دؤردونجو یوز ایللرده [[خریستیانلیق]] روم اؤلکه سینده سیاسی بیر دین اؤلدو و حاکیملر میترائیسم ایله قارشی اولوب و اولاری خریستانلیق قبول ائدماغا مجبورلاشدیردیلار.[[بیرینجی شاپور|بؤیوک شاپور]] چاغیندا میترائیسم [[مانی]] دینی ایله قاریشیب و بیر یئنی اینانیش [[مانویت]] آدی ایله اورتا دونیادا یاییلدی و [[روم ایمپیراتورلوغو|روم ایمپراطورلوغو]] بو دونوش ایله قارشی اولدو و سون ایللر روم کلیسالری [[پارتیلر]] ایله قارشی ، هر جور میترائیسم و [[قنوسیسم]] ایله قارشیلیق ائدیب و کافر آدی وئردیلر. بو دؤنوش [[هلنیسم]] [[فلسفه]]سی هابئله [[افلاطون]] و [[ارسطو]] یازیلاری ایله اینانیشلارین یاییردی و بو اساسدا [[کاتولیک کیلیساسی|روم ک]]لیسالری بوتون هلنیست یازیلارین یاندیریب و فلسفه اوخوماغی کافرلیق تانیدی. بو چاغدا [[کیلیسا|کلیسا]]لر میترائیسمی [[کافر]]لیق بیلیب و اولارا قارشی ال آچدیلار و بو دین روم و شومالی [[آفریقا]] یا [[کارتاژ]]دا آیاقلانیب و آرادان گئتدی. ==بیرده باخ== [[میترائیسم و خریستانلیق]] ==قایناق== https://en.wikipedia.org/wiki/Mithraism [[بؤلمه : دین]][[بؤلمه: روم تاریخی]][[بؤلمه : ایران تاریخی]] [[بؤلمه: هلنیسم]] 9863c50wuvb3eon1mkcrst3owa0xsol 0 617848 1588850 2026-06-17T07:34:25Z H.Ganjeli 58356 صفحه‌‌نی ' '''دوزا داواملی بیتکیلر''' یا '''دوزسئون گؤورنتیلر''' ([[یونان دیلی|یونانجا]] : '''halophyte''')، دنیز سو یو و باشقا دوزلو سۇولار و توپراقلارلا یاناشی یاشایان و توپراقداکی آرتؽق دوزو آزالد بیلن بیتکیلردی. دنیز سو یو سووارماق اوچون ده ایشلَدَ بیلر. دنیز سویونون...' ایله ياراتدی 1588850 wikitext text/x-wiki '''دوزا داواملی بیتکیلر''' یا '''دوزسئون گؤورنتیلر''' ([[یونان دیلی|یونانجا]] : '''halophyte''')، دنیز سو یو و باشقا دوزلو سۇولار و توپراقلارلا یاناشی یاشایان و توپراقداکی آرتؽق دوزو آزالد بیلن بیتکیلردی. دنیز سو یو سووارماق اوچون ده ایشلَدَ بیلر. دنیز سویونون چوخلو احتیاطلاری اولدوغونا گؤره، بو گؤی‌لر چیرک‌لَنمه‌نین و چؤل‌لشمه‌نین قارشی‌سینی آلمادا چوخ بؤیوک یاردیمدیر. بیر نئچه اؤلکه بو بیتکیلری اؤز طبیعتینده ایشلَدیر. <ref>{{Cite news |title=Halophyte {{!}} plant {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/plant/halophyte |access-date=2026-06-10 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> [[File:Cakile-maritima-(eurMeersenf) 2.jpg|thumb|بیر شورسئون بیتکی.]] بيتكی نووعلارینین بويوک اكثریتی دوزا دَواملی اولمايان و يوكسك دوزلولوقدان آسانليقلا زدَلنن كليكوفيتلردير( glycophytes).<ref name="Glenn99">{{cite journal | last1 = Glenn | first1 = E. P. | display-authors = etal | year = 1999 | title = Salt tolerance and crop potential of halophytes | journal = Critical Reviews in Plant Sciences | volume = 18 | issue = 2| pages = 227–55 | doi = 10.1080/07352689991309207 | bibcode = 1999CRvPS..18..227G }}</ref> 23rvbvxta1avoxaztfrmsx3hdbcbcky 1588852 1588850 2026-06-17T07:35:09Z H.Ganjeli 58356 /* */ 1588852 wikitext text/x-wiki '''دوزا داواملی بیتکیلر''' یا '''دوزسئون گؤورنتیلر''' ([[یونان دیلی|یونانجا]] : '''halophyte''')، دنیز سو یو و باشقا دوزلو سۇولار و توپراقلارلا یاناشی یاشایان و توپراقداکی آرتؽق دوزو آزالد بیلن بیتکیلردی. دنیز سو یو سووارماق اوچون ده ایشلَدَ بیلر. دنیز سویونون چوخلو احتیاطلاری اولدوغونا گؤره، بو گؤی‌لر چیرک‌لَنمه‌نین و چؤل‌لشمه‌نین قارشی‌سینی آلمادا چوخ بؤیوک یاردیمدیر. بیر نئچه اؤلکه بو بیتکیلری اؤز طبیعتینده ایشلَدیر. <ref>{{Cite news |title=Halophyte {{!}} plant {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/plant/halophyte |access-date=2026-06-10 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> [[File:Cakile-maritima-(eurMeersenf) 2.jpg|thumb|بیر شورسئون بیتکی.]] بيتكی نووعلارینین بويوک اكثریتی دوزا دَواملی اولمايان و يوكسك دوزلولوقدان آسانليقلا زدَلنن كليكوفيتلردير( glycophytes).<ref name="Glenn99">{{cite journal | last1 = Glenn | first1 = E. P. | display-authors = etal | year = 1999 | title = Salt tolerance and crop potential of halophytes | journal = Critical Reviews in Plant Sciences | volume = 18 | issue = 2| pages = 227–55 | doi = 10.1080/07352689991309207 | bibcode = 1999CRvPS..18..227G }}</ref> ==قایناقلار== {{قایناق}} 4bdzm9vyq7awv4p4cpmv6b1d18gh8ov 1588854 1588852 2026-06-17T07:38:51Z H.Ganjeli 58356 /* */ 1588854 wikitext text/x-wiki '''دوزا دواملی‌بیت‌کیلر''' یا '''دوزسئون گؤورنتیلر''' ([[یونان دیلی|یونانجا]] : '''halophyte''')، دنیز سو یو و باشقا دوزلو سۇولار و توپراقلارلا یاناشی یاشایان و توپراقداکی آرتؽق دوزو آزالد بیلن بیتکیلردی. دنیز سو یو سووارماق اوچون ده ایشلَدَ بیلر. دنیز سویونون چوخلو احتیاطلاری اولدوغونا گؤره، بو گؤی‌لر چیرک‌لَنمه‌نین و چؤل‌لشمه‌نین قارشی‌سینی آلمادا چوخ بؤیوک یاردیمدیر. بیر نئچه اؤلکه بو بیتکیلری اؤز طبیعتینده ایشلَدیر. <ref>{{Cite news |title=Halophyte {{!}} plant {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/plant/halophyte |access-date=2026-06-10 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> [[File:Cakile-maritima-(eurMeersenf) 2.jpg|thumb|بیر شورسئون بیتکی.]] بيتكی نووعلارینین بويوک اكثریتی دوزا دَواملی اولمايان و يوكسك دوزلولوقدان آسانليقلا زدَلنن كليكوفيتلردير( glycophytes).<ref name="Glenn99">{{cite journal | last1 = Glenn | first1 = E. P. | display-authors = etal | year = 1999 | title = Salt tolerance and crop potential of halophytes | journal = Critical Reviews in Plant Sciences | volume = 18 | issue = 2| pages = 227–55 | doi = 10.1080/07352689991309207 | bibcode = 1999CRvPS..18..227G }}</ref> ==قایناقلار== {{قایناق}} qoiaihr3tfar1b0s5ig6cv425u3how9