Vikimənbə azwikisource https://az.wikisource.org/wiki/Ana_s%C9%99hif%C9%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Xüsusi Müzakirə İstifadəçi İstifadəçi müzakirəsi Vikimənbə Vikimənbə müzakirəsi Fayl Fayl müzakirəsi MediaViki MediaViki müzakirəsi Şablon Şablon müzakirəsi Kömək Kömək müzakirəsi Kateqoriya Kateqoriya müzakirəsi Portal Portal müzakirəsi Müəllif Müəllif müzakirəsi Səhifə Səhifə müzakirəsi İndeks İndeks müzakirəsi TimedText TimedText talk Modul Modul müzakirəsi Tədbir Tədbir müzakirəsi 0 3410 96782 38498 2026-08-15T08:58:56Z Doniyor Yóldoshev 12785 96782 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir lövhə | müəllif = Mikayıl Müşfiq | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = Mənbə: Mikayıl Müşfiq. Seçilmiş əsərləri. Bakı: Şərq-Qərb, 2004. }} <poem> İştə səksən yaşında beli bükük bir qadın Aylar, illər bilmədən qırmış qolun, qanadın. Zaman çəkmiş canına gözlərinin nurunu, Ömrü almış əlindən qəlbinin sürurunu. Vücudunun son bahar yaprağından fərqi yox, Dodağında bir gülüş, bir qaynayan şərqi yox. Çöhrəsində pərişan buludların var əksi, Əllərində sərinlik- bir məzar hədiyyəsi. Əmmiş uzun illərin baharını, qışını, Məclislərin bulunmuş nəşəsində, qəmində, Bürümüş ən nəhayət kölgələr baxışını, İndi gəzər xəyalı məzarlıq aləmində. O yenə yaşamaqdan bıqmamış, usanmamış, O yorğun, o ziyasız, o qüvvətsiz, o qamış Vücudilə yenə də ömr sürmək istiyor, “Ah, nə olur bir az da gözlərim görsə!...” diyor, Ey hənuz gəncliyimin dəmlərini yaşıyan, Qəlbində gur dalğalı çağlayanlar daşıyan, O səksən yaşlı qadın yaşamaq istiyorkən Bilməm neçin həyatdan uzaqlaşmadasın sən? </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] qaosh4mugjcqm2x0cgks3m4emh77pau 0 4220 96502 34988 2026-08-14T19:52:21Z Araz Yaquboglu 734 [[Kateqoriya:Qoşmalar]] silindi [[VM:HC|HotCat]] 96502 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Kəsilib | müəllif = Başxanım Şəfiqızı | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = XX əsr | qeydlər = }} <poem> Fələyin özü də sağalda bilməz, Bədənimdən bir cüt qolum kəsilib. Sözüm kəldirləyib, kəlməm dolaşır, Sitəm xəncəriylə dilim kəsilib. Fələyin sirrindən az-çox halıyam, Ömrə nə şərikəm, nə davalıyam. Qəzanın torunda çırpınmalıyam, Hər tərəfdən ümid yolum kəsilib. Başxanımam, ömrü bada vermişəm, Göz açandan qüssə, kədər görmüşəm. Ayrılıq dəmini elə görmüşəm, Ulu tanrıdan da əlim kəsilib. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] k3ddtt2g2gn3lklglxxfppg368kzuas 0 4221 96501 34987 2026-08-14T19:51:28Z Araz Yaquboglu 734 /* Qeydlər */ 96501 wikitext text/x-wiki {{Aydınlaşdırma|Gəlin (dəqiqləşdirmə)}} {{Başlıq | başlıq = Gəlin | müəllif = Başxanım Şəfiqızı | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = XX əsr | qeydlər = }} <poem> Beyvaxt ağlamaqdan gözsüz qalmışam, Göylərə yüksələn tüstümə gəlin. Yadıma düşdükcə Zülfüqar, Nəsib¹ Odlanıb yanıram üstümə gəlin. Dağlardan ağırdı bil, qardaş dağı, Bacılar dil desin, analar ağı. Sönübdü evimin odu, ocağı, Fələk yaman girib qəsdimə gəlin. Başxanımam, dərd sinəmi oyubdu, Gözlərim qan-yaşdan daha doyubdu. Fələk başdaşımı çoxdan qoyubdu, Yaman bəzək vurub büstümə gəlin. </poem> == Qeydlər == * 1. Oğlanları Nəsib və Zülfiqar müharibəyə gedib gəlməyib [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] poejjxvotjb9rqtfq2ns1dzh5d0c1c2 102 13245 96604 96367 2026-08-15T07:38:36Z Elnur Neciyev 4048 /* Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 */ 96604 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Səməd Vurğun |soyad = |baş hərf = V |doğum ili = 1906 |vəfat ili = 1956 |qeydlər = |şəkil = Samad Vurgun (1942).jpg |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Səməd Vurğun |vikisitat_keçidi = Səməd Vurğun |commons_keçidi = Category:Samad Vurgun }} == Məqalələri == * [[Səhvlərimiz haqqında]] == Tərcümələri == * [[Leyli və Məcnun (Nizami Gəncəvi)]] == Dramları == * [[Xanlar]] == Himn == * [[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası himni]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Cavanlara xitab]] * [[Maydan]] * [[Göygöl (Səməd Vurğun)]] * [[Şikəstəyə məktub]] * [[Sızıltılarım]] * [[Tərlanım (Səməd Vurğun)]] * [[Bir gün məni lap boğurdu hicran]] * [[Şuşa (Səməd Vurğun)]] * [[Zeynal (Səməd Vurğun)]] * [[Çiçək (Səməd Vurğun)]] * [[Dan yıldızı]] * [[Bir qətrə yaş]] * [[Səyahət]] * [[Sorma aqil kimsələrdən, sorma heç dünya nədir]] * [[Dağlar (Səməd Vurğun)]] * [[Ana (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim dağların (Səməd Vurğun)]] * [[Müəllimlik (Səməd Vurğun)]] * [[Şəki (Səməd Vurğun)]] * [[Ondan da gözəldir (Səməd Vurğun)]] * [[Orda (Səməd Vurğun)]] * [[Səlyan gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Bəlkə (Səməd Vurğun)]] * [[Ona (Səməd Vurğun)]] * [[Nə vaxt güləcəyəm? (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlara xitab (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Onu görürkən (Səməd Vurğun)]] * [[Şikayət (qoşma, Səməd Vurğun)]] * [[İllər, qərinələr keçirsə aləm]] * [[Sənət (Səməd Vurğun)]] * [[Dilcan dərəsi (Səməd Vurğun)]] * [[Hazır olunuz! (Səməd Vurğun)]] * [[Unut (Səməd Vurğun)]] * [[Çəkil (Səməd Vurğun)]] * [[Əyilmə! (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Qadın (Səməd Vurğun)]] * [[Bir qəlb ki çalxanar]] * [[Andım (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Həyata doğru]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Şerim (Səməd Vurğun)]] * [[Acı gülüşlər (Səməd Vurğun)]] * [[Bir yaz sabahının ilk azanıydı]] * [[Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun]] * [[İşçi (Səməd Vurğun)]] * [[Ey uzaq göylərin yaxın elçisi!]] * [[Ömrün pərişan günləri]] * [[İngilis (Səməd Vurğun)]] * [[Uzaqlara doğru (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Bilməm nə xəyal ilə]] * [[Həyat dedikiəri şübhəli bir şey]] * [[Bahar şərqisi (Səməd Vurğun)]] * [[Matəm nəğməsi (Səməd Vurğun)]] * [[İləri (Səməd Vurğun)]] * [[İki körpə (Səməd Vurğun)]] * [[Sahildə (Səməd Vurğun)]] * [[Hərəkət (Səməd Vurğun)]] * [[Leylasız (Səməd Vurğun)]] * [[Səhərə yaxın (Səməd Vurğun)]] * [[Kür çayı (Səməd Vurğun)]] * [[Kapital (Səməd Vurğun)]] * [[Şərqin qapısı (Səməd Vurğun)]] * [[Dostlar xəbəri (Səməd Vurğun)]] * [[Ölümün məhkəməsi (Səməd Vurğun)]] * [[Çörək dostu (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən həsrəti (Səməd Vurğun)]] * [[Səfil qadın (Səməd Vurğun)]] * [[İnqilab yurdu (Səməd Vurğun)]] * [[Konsert axşamı (Səməd Vurğun)]] * [[Əmək və təbiət (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər dünyası (Səməd Vurğun)]] * [[Səriyyənin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Məktub (Səməd Vurğun)]] * [[Dinlə məni, gözəl bahar]] * [[Şairin səsi (Səməd Vurğun)]] * [[Dönüş (Səməd Vurğun)]] * [[Bir az gülmək üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Mən hazıram (Səməd Vurğun)]] * [[Mən də bir əsgər kimi (Səməd Vurğun)]] * [[Raport (Səməd Vurğun)]] * [[Ölən şeirlərim (Səməd Vurğun)]] * [[Qızıl Şərq (Səməd Vurğun)]] * [[Pambıqçılar (Səməd Vurğun)]] * [[Tikanlı sözlər (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir və xaltura (Səməd Vurğun)]] * [[Keçdi günlər ki... (Səməd Vurğun)]] * [[Sən o deyilsən ah! (Səməd Vurğun)]] * [[Rot front (Səməd Vurğun)]] * [[Salam (Səməd Vurğun)]] * [[Aşığın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Yoldaş komandan (Səməd Vurğun)]] * [[Xavər üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilim Xavərə (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar (Səməd Vurğun)]] * [[Komsomol marşı (Səməd Vurğun)]] * [[Cinayət (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim bayram (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevirəm (Səməd Vurğun)]] * [[Bəzək və zinət (Səməd Vurğun)]] * [[Anamın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilimin qılığı (Səməd Vurğun)]] * [[Dəniz gəzintisi (Səməd Vurğun)]] * [[Çənə söhbəti (Səməd Vurğun)]] * [[Cəbhədə (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin sevgilisinə! (Səməd Vurğun)]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Üzərimdə qara-qara (Səməd Vurğun)]] * [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] * [[Həsrət (Səməd Vurğun)]] * [[Sabahın türküsü (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən ordusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük revolyusiya (Səməd Vurğun)]] * [[A köhlən atım! (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük ədib (Səməd Vurğun)]] * [[Azərbaycan (Səməd Vurğun)]] * [[Sərgüzəşt (Səməd Vurğun)]] * [[Zərdüştün xülyaları (Səməd Vurğun)]] * [[Füzulinin dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı (Səməd Vurğun)]] * [[Ruhumda ruhunun parçası vardır (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət eşqi (Səməd Vurğun)]] * [[Ordenli qəhrəman (Səməd Vurğun)]] * [[Torpağın tələbi (Səməd Vurğun)]] * [[Kislovodsk (Səməd Vurğun)]] * [[Alqış (Səməd Vurğun)]] * [[Təranə... (Səməd Vurğun)]] * [[Natəvan (Səməd Vurğun)]] * [[Leyla (Səməd Vurğun)]] * [[Təbriz gözəlinə (Səməd Vurğun)]] * [[Anam gəlini (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət ustasına (Səməd Vurğun)]] * [[Söz buketi (Səməd Vurğun)]] * [[Sünbül (Səməd Vurğun)]] * [[Yadıma düşdü (Səməd Vurğun)]] * [[Azad ilham (Səməd Vurğun)]] * [[Səmimiyyət yolçusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük şairin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Çinarın şikayəti (Səməd Vurğun)]] * [[Sabirin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Gözüm yollarda qalmışdır (Səməd Vurğun)]] * [[Lənkəran şeirləri (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Şerimizin ağsaqqalı (Səməd Vurğun)]] * [[Dargöz (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül (Səməd Vurğun)]] * [[Bənövşə (Səməd Vurğun)]] * [[Səhər-səhər (Səməd Vurğun)]] * [[Danışaq (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül və bağban (Səməd Vurğun)]] * [[Bir arzu (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Ömrümün gündəliyindən (Səməd Vurğun)]] * [[Böhtan (Səməd Vurğun)]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Aşıq qardaşıma]] * [[Karyerist]] * [[Çil toyuğun tək yumurtası]] * [[Xeyrə-şərə yaramaz]] * [[İncə xanım]] * [[Azərbaycan (Gəlin sizə bir-bir danışım)]] * [[Şadlıq]] * [[Bizim gəncliyə]] * [[Xəyal]] * [[Qızcığaz]] * [[Nizami (Səməd Vurğun)]] * [[Fitnə]] * [[Ürəyi xain adam]] * [[Ləzgi qızı]] * [[Sən utan]] * [[Samur çayı]] * [[Bir səs...]] * [[20 bahar]] * [[Ala gözlər]] * [[Təzə il]] * [[Şam]] * [[Ananın öyüdü]] * [[Şəfqət bacısı]] * [[Qızıl şahinlər]] * [[Qoca qəhrəmanın çıxışı]] * [[Bütün xalqlar, qəbilələr od içindən çıxacaqdır]] * [[Tarla nəğməsi]] * [[Mıs-mıs]] * [[Qəhrəmanın hünəri]] * [[Sənəm qarının pıçıltıları]] * [[Uşaq bağçası]] * [[İgid şahin]] * [[Məhəbbət (Səməd Vurğun)]] * [[Sovqat]] * [[Həyat eşqi]] * [[Moskva (Səməd Vurğun)]] * [[Oktyabr (Səməd Vurğun)]] * [[Ukrayna partizanları]] * [[Azərbaycan balası]] * [[Salam, Moskva]] * [[Həyat fəlsəfəsi]] * [[Partizan Babaş]] * [[Göz aydınlığı]] * [[Dağlar (Binələri çadır-çadır)]] * [[Gülə-gülə (Səməd Vurğun)]] * [[Qoca qartal]] * [[Salam, dostum]] * [[Gələcəyin toy-bayramı]] * [[İlham pərisi]] * [[Mənə belə söyləyirlər]] * [[Bayraqdar]] * [[Göyərçin (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız qəhrəman]] * [[Ey könül! Min namə yaz bir gülüzarın eşqinə]] * [[Ürək (Səməd Vurğun)]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[Ziyafət (Səməd Vurğun)]] * [[Məhəbbət ilhama çağırır məni]] * [[Bəstəkar (Səməd Vurğun)]] * [[İslam (Səməd Vurğun)]] * [[Körpünün həsrəti]] * [[Eşq olsun sənətkara!]] * [[Deyin, gülün, övladlarım!]] * [[Dinlə, Xavər!]] * [[Ana və körpə]] * [[Düşüncələr]] * [[Qoca Şərqə günəş doğur]] * [[Kiçik şəhər]] * [[Xavərə]] * [[Bolqarıstan haqqında]] * [[Allahyar Cavanşirə]] * [[Belələri də var]] * [[Müxənnət]] * [[Şair, nə tez qocaldın sən]] * [[A "Dostlar"]] * [[Bahar düşüncələri]] * [[Neftin qüdrəti]] * [[Lalə (Səməd Vurğun)]] * [[Musa Cəlilə]] * [[Mən tələsmirəm]] * [[Gödəkcə]] * [[Yada sal məni (Səməd Vurğun)]] * [[Qürbət eldə]] * [[Dostluq hədiyyəsi]] * [[Şikayət (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlar (Üstündən karvan yeriməz)]] * [[Hər bağın, hər bağçanın bir bülbüli-şeydası var]] * [[Aləmin seyrinə gəl, gör nə gözəl fitrəti var]] * [[Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz]] * [[Əgər səndən dönər isəm, nəsibim ahu-zar olsun]] * [[Mefistofel, yaxud dost cildində düşmən]] * [[Kamala yetək]] * [[Kəklik (Səməd Vurğun)]] * [[Rustaveli]] * [[Axar çaylar]] * [[Qız və roman]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Komsomol poeması]] * [[Macəra]] * [[Acı xatirələr]] * [[Qız qayası]] * [[Aslan qayası]] * [[Bulaq əfsanəsi]] * [[Talıstan]] * [[Bəsti (Səməd Vurğun)]] * [[Yazla qışın deyişməsi]] * [[Ayın əfsanəsi (Aybəniz)]] * [[Hürmüz və Əhrimən]] * [[Bakının dastanı]] * [[Zəncinin arzuları]] * [[Muğan]] * [[Aygün]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Vaqif]] * [[Fərhad və Şirin]] * [[İnsan/Səməd Vurğun]] == Səməd Vurğuna məktublar == * [[İldırım təşkilatının Səməd Vurğuna məktubu]] [[Kateqoriya:Azərbaycan şairləri]] [[Kateqoriya:Azərbaycan tərcüməçiləri]] [[Kateqoriya:1906-cı ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1956-cı ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Tənqidçilər]] b5pegfxkgb418l1p52vo11npukd9kic 96801 96604 2026-08-15T10:28:30Z Lucivarius 10971 /* Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 */ [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96801 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Səməd Vurğun |soyad = |baş hərf = V |doğum ili = 1906 |vəfat ili = 1956 |qeydlər = |şəkil = Samad Vurgun (1942).jpg |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Səməd Vurğun |vikisitat_keçidi = Səməd Vurğun |commons_keçidi = Category:Samad Vurgun }} == Məqalələri == * [[Səhvlərimiz haqqında]] == Tərcümələri == * [[Leyli və Məcnun (Nizami Gəncəvi)]] == Dramları == * [[Xanlar]] == Himn == * [[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası himni]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Cavanlara xitab]] * [[Maydan]] * [[Göygöl (Səməd Vurğun)]] * [[Şikəstəyə məktub]] * [[Sızıltılarım]] * [[Tərlanım (Səməd Vurğun)]] * [[Bir gün məni lap boğurdu hicran]] * [[Şuşa (Səməd Vurğun)]] * [[Zeynal (Səməd Vurğun)]] * [[Çiçək (Səməd Vurğun)]] * [[Dan yıldızı]] * [[Bir qətrə yaş]] * [[Səyahət]] * [[Sorma aqil kimsələrdən, sorma heç dünya nədir]] * [[Dağlar (Səməd Vurğun)]] * [[Ana (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim dağların (Səməd Vurğun)]] * [[Müəllimlik (Səməd Vurğun)]] * [[Şəki (Səməd Vurğun)]] * [[Ondan da gözəldir (Səməd Vurğun)]] * [[Orda (Səməd Vurğun)]] * [[Səlyan gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Bəlkə (Səməd Vurğun)]] * [[Ona (Səməd Vurğun)]] * [[Nə vaxt güləcəyəm? (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlara xitab (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Onu görürkən (Səməd Vurğun)]] * [[Şikayət (qoşma, Səməd Vurğun)]] * [[İllər, qərinələr keçirsə aləm]] * [[Sənət (Səməd Vurğun)]] * [[Dilcan dərəsi (Səməd Vurğun)]] * [[Hazır olunuz! (Səməd Vurğun)]] * [[Unut (Səməd Vurğun)]] * [[Çəkil (Səməd Vurğun)]] * [[Əyilmə! (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Qadın (Səməd Vurğun)]] * [[Bir qəlb ki çalxanar]] * [[Andım (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Həyata doğru]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Şerim (Səməd Vurğun)]] * [[Acı gülüşlər (Səməd Vurğun)]] * [[Bir yaz sabahının ilk azanıydı]] * [[Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun]] * [[İşçi (Səməd Vurğun)]] * [[Ey uzaq göylərin yaxın elçisi!]] * [[Ömrün pərişan günləri]] * [[İngilis (Səməd Vurğun)]] * [[Uzaqlara doğru (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Bilməm nə xəyal ilə]] * [[Həyat dedikiəri şübhəli bir şey]] * [[Bahar şərqisi (Səməd Vurğun)]] * [[Matəm nəğməsi (Səməd Vurğun)]] * [[İləri (Səməd Vurğun)]] * [[İki körpə (Səməd Vurğun)]] * [[Sahildə (Səməd Vurğun)]] * [[Hərəkət (Səməd Vurğun)]] * [[Leylasız (Səməd Vurğun)]] * [[Səhərə yaxın (Səməd Vurğun)]] * [[Kür çayı (Səməd Vurğun)]] * [[Kapital (Səməd Vurğun)]] * [[Şərqin qapısı (Səməd Vurğun)]] * [[Dostlar xəbəri (Səməd Vurğun)]] * [[Ölümün məhkəməsi (Səməd Vurğun)]] * [[Çörək dostu (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən həsrəti (Səməd Vurğun)]] * [[Səfil qadın (Səməd Vurğun)]] * [[İnqilab yurdu (Səməd Vurğun)]] * [[Konsert axşamı (Səməd Vurğun)]] * [[Əmək və təbiət (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər dünyası (Səməd Vurğun)]] * [[Səriyyənin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Məktub (Səməd Vurğun)]] * [[Dinlə məni, gözəl bahar]] * [[Şairin səsi (Səməd Vurğun)]] * [[Dönüş (Səməd Vurğun)]] * [[Bir az gülmək üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Mən hazıram (Səməd Vurğun)]] * [[Mən də bir əsgər kimi (Səməd Vurğun)]] * [[Raport (Səməd Vurğun)]] * [[Ölən şeirlərim (Səməd Vurğun)]] * [[Qızıl Şərq (Səməd Vurğun)]] * [[Pambıqçılar (Səməd Vurğun)]] * [[Tikanlı sözlər (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir və xaltura (Səməd Vurğun)]] * [[Keçdi günlər ki... (Səməd Vurğun)]] * [[Sən o deyilsən ah! (Səməd Vurğun)]] * [[Rot front (Səməd Vurğun)]] * [[Salam (Səməd Vurğun)]] * [[Aşığın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Yoldaş komandan (Səməd Vurğun)]] * [[Xavər üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilim Xavərə (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar (Səməd Vurğun)]] * [[Komsomol marşı (Səməd Vurğun)]] * [[Cinayət (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim bayram (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevirəm (Səməd Vurğun)]] * [[Bəzək və zinət (Səməd Vurğun)]] * [[Anamın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilimin qılığı (Səməd Vurğun)]] * [[Dəniz gəzintisi (Səməd Vurğun)]] * [[Çənə söhbəti (Səməd Vurğun)]] * [[Cəbhədə (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin sevgilisinə! (Səməd Vurğun)]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Üzərimdə qara-qara (Səməd Vurğun)]] * [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] * [[Həsrət (Səməd Vurğun)]] * [[Sabahın türküsü (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən ordusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük revolyusiya (Səməd Vurğun)]] * [[A köhlən atım! (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük ədib (Səməd Vurğun)]] * [[Azərbaycan (Səməd Vurğun)]] * [[Sərgüzəşt (Səməd Vurğun)]] * [[Zərdüştün xülyaları (Səməd Vurğun)]] * [[Füzulinin dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı (Səməd Vurğun)]] * [[Ruhumda ruhunun parçası vardır (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət eşqi (Səməd Vurğun)]] * [[Ordenli qəhrəman (Səməd Vurğun)]] * [[Torpağın tələbi (Səməd Vurğun)]] * [[Kislovodsk (Səməd Vurğun)]] * [[Alqış (Səməd Vurğun)]] * [[Təranə... (Səməd Vurğun)]] * [[Natəvan (Səməd Vurğun)]] * [[Leyla (Səməd Vurğun)]] * [[Təbriz gözəlinə (Səməd Vurğun)]] * [[Anam gəlini (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət ustasına (Səməd Vurğun)]] * [[Söz buketi (Səməd Vurğun)]] * [[Sünbül (Səməd Vurğun)]] * [[Yadıma düşdü (Səməd Vurğun)]] * [[Azad ilham (Səməd Vurğun)]] * [[Səmimiyyət yolçusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük şairin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Çinarın şikayəti (Səməd Vurğun)]] * [[Sabirin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Gözüm yollarda qalmışdır (Səməd Vurğun)]] * [[Lənkəran şeirləri (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Şerimizin ağsaqqalı (Səməd Vurğun)]] * [[Dargöz (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül (Səməd Vurğun)]] * [[Bənövşə (Səməd Vurğun)]] * [[Səhər-səhər (Səməd Vurğun)]] * [[Danışaq (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül və bağban (Səməd Vurğun)]] * [[Bir arzu (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Ömrümün gündəliyindən (Səməd Vurğun)]] * [[Böhtan (Səməd Vurğun)]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Aşıq qardaşıma]] * [[Karyerist]] * [[Çil toyuğun tək yumurtası]] * [[Xeyrə-şərə yaramaz]] * [[İncə xanım]] * [[Azərbaycan (Gəlin sizə bir-bir danışım)]] * [[Şadlıq]] * [[Bizim gəncliyə]] * [[Xəyal]] * [[Qızcığaz]] * [[Nizami (Səməd Vurğun)]] * [[Fitnə]] * [[Ürəyi xain adam]] * [[Ləzgi qızı]] * [[Sən utan]] * [[Samur çayı]] * [[Bir səs...]] * [[20 bahar]] * [[Ala gözlər]] * [[Təzə il]] * [[Şam]] * [[Ananın öyüdü]] * [[Şəfqət bacısı]] * [[Qızıl şahinlər]] * [[Qoca qəhrəmanın çıxışı]] * [[Bütün xalqlar, qəbilələr od içindən çıxacaqdır]] * [[Tarla nəğməsi]] * [[Mıs-mıs]] * [[Qəhrəmanın hünəri]] * [[Sənəm qarının pıçıltıları]] * [[Uşaq bağçası]] * [[İgid şahin]] * [[Məhəbbət (Səməd Vurğun)]] * [[Sovqat]] * [[Həyat eşqi]] * [[Moskva (Səməd Vurğun)]] * [[Oktyabr (Səməd Vurğun)]] * [[Ukrayna partizanları]] * [[Azərbaycan balası]] * [[Salam, Moskva]] * [[Həyat fəlsəfəsi]] * [[Partizan Babaş]] * [[Göz aydınlığı]] * [[Dağlar (Binələri çadır-çadır)]] * [[Gülə-gülə (Səməd Vurğun)]] * [[Qoca qartal]] * [[Salam, dostum]] * [[Gələcəyin toy-bayramı]] * [[İlham pərisi]] * [[Mənə belə söyləyirlər]] * [[Bayraqdar]] * [[Göyərçin (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız qəhrəman]] * [[Ey könül! Min namə yaz bir gülüzarın eşqinə]] * [[Ürək (Səməd Vurğun)]] * [[Dörd söz (Səməd Vurğun)]] * [[İlk bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Dərman verin! (Səməd Vurğun)]] * [[]] * [[]] * [[]] * [[Ziyafət (Səməd Vurğun)]] * [[Məhəbbət ilhama çağırır məni]] * [[Bəstəkar (Səməd Vurğun)]] * [[İslam (Səməd Vurğun)]] * [[Körpünün həsrəti]] * [[Eşq olsun sənətkara!]] * [[Deyin, gülün, övladlarım!]] * [[Dinlə, Xavər!]] * [[Ana və körpə]] * [[Düşüncələr]] * [[Qoca Şərqə günəş doğur]] * [[Kiçik şəhər]] * [[Xavərə]] * [[Bolqarıstan haqqında]] * [[Allahyar Cavanşirə]] * [[Belələri də var]] * [[Müxənnət]] * [[Şair, nə tez qocaldın sən]] * [[A "Dostlar"]] * [[Bahar düşüncələri]] * [[Neftin qüdrəti]] * [[Lalə (Səməd Vurğun)]] * [[Musa Cəlilə]] * [[Mən tələsmirəm]] * [[Gödəkcə]] * [[Yada sal məni (Səməd Vurğun)]] * [[Qürbət eldə]] * [[Dostluq hədiyyəsi]] * [[Şikayət (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlar (Üstündən karvan yeriməz)]] * [[Hər bağın, hər bağçanın bir bülbüli-şeydası var]] * [[Aləmin seyrinə gəl, gör nə gözəl fitrəti var]] * [[Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz]] * [[Əgər səndən dönər isəm, nəsibim ahu-zar olsun]] * [[Mefistofel, yaxud dost cildində düşmən]] * [[Kamala yetək]] * [[Kəklik (Səməd Vurğun)]] * [[Rustaveli]] * [[Axar çaylar]] * [[Qız və roman]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Komsomol poeması]] * [[Macəra]] * [[Acı xatirələr]] * [[Qız qayası]] * [[Aslan qayası]] * [[Bulaq əfsanəsi]] * [[Talıstan]] * [[Bəsti (Səməd Vurğun)]] * [[Yazla qışın deyişməsi]] * [[Ayın əfsanəsi (Aybəniz)]] * [[Hürmüz və Əhrimən]] * [[Bakının dastanı]] * [[Zəncinin arzuları]] * [[Muğan]] * [[Aygün]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Vaqif]] * [[Fərhad və Şirin]] * [[İnsan/Səməd Vurğun]] == Səməd Vurğuna məktublar == * [[İldırım təşkilatının Səməd Vurğuna məktubu]] [[Kateqoriya:Azərbaycan şairləri]] [[Kateqoriya:Azərbaycan tərcüməçiləri]] [[Kateqoriya:1906-cı ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1956-cı ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Tənqidçilər]] oaqtx8g77ta1c3s2389ldamqhwdpbsv 96803 96801 2026-08-15T10:36:50Z Lucivarius 10971 /* Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 */ [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96803 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Səməd Vurğun |soyad = |baş hərf = V |doğum ili = 1906 |vəfat ili = 1956 |qeydlər = |şəkil = Samad Vurgun (1942).jpg |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Səməd Vurğun |vikisitat_keçidi = Səməd Vurğun |commons_keçidi = Category:Samad Vurgun }} == Məqalələri == * [[Səhvlərimiz haqqında]] == Tərcümələri == * [[Leyli və Məcnun (Nizami Gəncəvi)]] == Dramları == * [[Xanlar]] == Himn == * [[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası himni]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Cavanlara xitab]] * [[Maydan]] * [[Göygöl (Səməd Vurğun)]] * [[Şikəstəyə məktub]] * [[Sızıltılarım]] * [[Tərlanım (Səməd Vurğun)]] * [[Bir gün məni lap boğurdu hicran]] * [[Şuşa (Səməd Vurğun)]] * [[Zeynal (Səməd Vurğun)]] * [[Çiçək (Səməd Vurğun)]] * [[Dan yıldızı]] * [[Bir qətrə yaş]] * [[Səyahət]] * [[Sorma aqil kimsələrdən, sorma heç dünya nədir]] * [[Dağlar (Səməd Vurğun)]] * [[Ana (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim dağların (Səməd Vurğun)]] * [[Müəllimlik (Səməd Vurğun)]] * [[Şəki (Səməd Vurğun)]] * [[Ondan da gözəldir (Səməd Vurğun)]] * [[Orda (Səməd Vurğun)]] * [[Səlyan gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Bəlkə (Səməd Vurğun)]] * [[Ona (Səməd Vurğun)]] * [[Nə vaxt güləcəyəm? (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlara xitab (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Onu görürkən (Səməd Vurğun)]] * [[Şikayət (qoşma, Səməd Vurğun)]] * [[İllər, qərinələr keçirsə aləm]] * [[Sənət (Səməd Vurğun)]] * [[Dilcan dərəsi (Səməd Vurğun)]] * [[Hazır olunuz! (Səməd Vurğun)]] * [[Unut (Səməd Vurğun)]] * [[Çəkil (Səməd Vurğun)]] * [[Əyilmə! (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Qadın (Səməd Vurğun)]] * [[Bir qəlb ki çalxanar]] * [[Andım (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Həyata doğru]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Şerim (Səməd Vurğun)]] * [[Acı gülüşlər (Səməd Vurğun)]] * [[Bir yaz sabahının ilk azanıydı]] * [[Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun]] * [[İşçi (Səməd Vurğun)]] * [[Ey uzaq göylərin yaxın elçisi!]] * [[Ömrün pərişan günləri]] * [[İngilis (Səməd Vurğun)]] * [[Uzaqlara doğru (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Bilməm nə xəyal ilə]] * [[Həyat dedikiəri şübhəli bir şey]] * [[Bahar şərqisi (Səməd Vurğun)]] * [[Matəm nəğməsi (Səməd Vurğun)]] * [[İləri (Səməd Vurğun)]] * [[İki körpə (Səməd Vurğun)]] * [[Sahildə (Səməd Vurğun)]] * [[Hərəkət (Səməd Vurğun)]] * [[Leylasız (Səməd Vurğun)]] * [[Səhərə yaxın (Səməd Vurğun)]] * [[Kür çayı (Səməd Vurğun)]] * [[Kapital (Səməd Vurğun)]] * [[Şərqin qapısı (Səməd Vurğun)]] * [[Dostlar xəbəri (Səməd Vurğun)]] * [[Ölümün məhkəməsi (Səməd Vurğun)]] * [[Çörək dostu (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən həsrəti (Səməd Vurğun)]] * [[Səfil qadın (Səməd Vurğun)]] * [[İnqilab yurdu (Səməd Vurğun)]] * [[Konsert axşamı (Səməd Vurğun)]] * [[Əmək və təbiət (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər dünyası (Səməd Vurğun)]] * [[Səriyyənin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Məktub (Səməd Vurğun)]] * [[Dinlə məni, gözəl bahar]] * [[Şairin səsi (Səməd Vurğun)]] * [[Dönüş (Səməd Vurğun)]] * [[Bir az gülmək üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Mən hazıram (Səməd Vurğun)]] * [[Mən də bir əsgər kimi (Səməd Vurğun)]] * [[Raport (Səməd Vurğun)]] * [[Ölən şeirlərim (Səməd Vurğun)]] * [[Qızıl Şərq (Səməd Vurğun)]] * [[Pambıqçılar (Səməd Vurğun)]] * [[Tikanlı sözlər (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir və xaltura (Səməd Vurğun)]] * [[Keçdi günlər ki... (Səməd Vurğun)]] * [[Sən o deyilsən ah! (Səməd Vurğun)]] * [[Rot front (Səməd Vurğun)]] * [[Salam (Səməd Vurğun)]] * [[Aşığın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Yoldaş komandan (Səməd Vurğun)]] * [[Xavər üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilim Xavərə (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar (Səməd Vurğun)]] * [[Komsomol marşı (Səməd Vurğun)]] * [[Cinayət (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim bayram (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevirəm (Səməd Vurğun)]] * [[Bəzək və zinət (Səməd Vurğun)]] * [[Anamın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilimin qılığı (Səməd Vurğun)]] * [[Dəniz gəzintisi (Səməd Vurğun)]] * [[Çənə söhbəti (Səməd Vurğun)]] * [[Cəbhədə (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin sevgilisinə! (Səməd Vurğun)]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Üzərimdə qara-qara (Səməd Vurğun)]] * [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] * [[Həsrət (Səməd Vurğun)]] * [[Sabahın türküsü (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən ordusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük revolyusiya (Səməd Vurğun)]] * [[A köhlən atım! (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük ədib (Səməd Vurğun)]] * [[Azərbaycan (Səməd Vurğun)]] * [[Sərgüzəşt (Səməd Vurğun)]] * [[Zərdüştün xülyaları (Səməd Vurğun)]] * [[Füzulinin dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı (Səməd Vurğun)]] * [[Ruhumda ruhunun parçası vardır (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət eşqi (Səməd Vurğun)]] * [[Ordenli qəhrəman (Səməd Vurğun)]] * [[Torpağın tələbi (Səməd Vurğun)]] * [[Kislovodsk (Səməd Vurğun)]] * [[Alqış (Səməd Vurğun)]] * [[Təranə... (Səməd Vurğun)]] * [[Natəvan (Səməd Vurğun)]] * [[Leyla (Səməd Vurğun)]] * [[Təbriz gözəlinə (Səməd Vurğun)]] * [[Anam gəlini (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət ustasına (Səməd Vurğun)]] * [[Söz buketi (Səməd Vurğun)]] * [[Sünbül (Səməd Vurğun)]] * [[Yadıma düşdü (Səməd Vurğun)]] * [[Azad ilham (Səməd Vurğun)]] * [[Səmimiyyət yolçusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük şairin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Çinarın şikayəti (Səməd Vurğun)]] * [[Sabirin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Gözüm yollarda qalmışdır (Səməd Vurğun)]] * [[Lənkəran şeirləri (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Şerimizin ağsaqqalı (Səməd Vurğun)]] * [[Dargöz (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül (Səməd Vurğun)]] * [[Bənövşə (Səməd Vurğun)]] * [[Səhər-səhər (Səməd Vurğun)]] * [[Danışaq (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül və bağban (Səməd Vurğun)]] * [[Bir arzu (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Ömrümün gündəliyindən (Səməd Vurğun)]] * [[Böhtan (Səməd Vurğun)]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Aşıq qardaşıma]] * [[Karyerist]] * [[Çil toyuğun tək yumurtası]] * [[Xeyrə-şərə yaramaz]] * [[İncə xanım]] * [[Azərbaycan (Gəlin sizə bir-bir danışım)]] * [[Şadlıq]] * [[Bizim gəncliyə]] * [[Xəyal]] * [[Qızcığaz]] * [[Nizami (Səməd Vurğun)]] * [[Fitnə]] * [[Ürəyi xain adam]] * [[Ləzgi qızı]] * [[Sən utan]] * [[Samur çayı]] * [[Bir səs...]] * [[20 bahar]] * [[Ala gözlər]] * [[Təzə il]] * [[Şam]] * [[Ananın öyüdü]] * [[Şəfqət bacısı]] * [[Qızıl şahinlər]] * [[Qoca qəhrəmanın çıxışı]] * [[Bütün xalqlar, qəbilələr od içindən çıxacaqdır]] * [[Tarla nəğməsi]] * [[Mıs-mıs]] * [[Qəhrəmanın hünəri]] * [[Sənəm qarının pıçıltıları]] * [[Uşaq bağçası]] * [[İgid şahin]] * [[Məhəbbət (Səməd Vurğun)]] * [[Sovqat]] * [[Həyat eşqi]] * [[Moskva (Səməd Vurğun)]] * [[Oktyabr (Səməd Vurğun)]] * [[Ukrayna partizanları]] * [[Azərbaycan balası]] * [[Salam, Moskva]] * [[Həyat fəlsəfəsi]] * [[Partizan Babaş]] * [[Göz aydınlığı]] * [[Dağlar (Binələri çadır-çadır)]] * [[Gülə-gülə (Səməd Vurğun)]] * [[Qoca qartal]] * [[Salam, dostum]] * [[Gələcəyin toy-bayramı]] * [[İlham pərisi]] * [[Mənə belə söyləyirlər]] * [[Bayraqdar]] * [[Göyərçin (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız qəhrəman]] * [[Ey könül! Min namə yaz bir gülüzarın eşqinə]] * [[Ürək (Səməd Vurğun)]] * [[Dörd söz (Səməd Vurğun)]] * [[İlk bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Dərman verin! (Səməd Vurğun)]] * [[Gəlməsəniz də... (Səməd Vurğun)]] * [[]] * [[]] * [[Ziyafət (Səməd Vurğun)]] * [[Məhəbbət ilhama çağırır məni]] * [[Bəstəkar (Səməd Vurğun)]] * [[İslam (Səməd Vurğun)]] * [[Körpünün həsrəti]] * [[Eşq olsun sənətkara!]] * [[Deyin, gülün, övladlarım!]] * [[Dinlə, Xavər!]] * [[Ana və körpə]] * [[Düşüncələr]] * [[Qoca Şərqə günəş doğur]] * [[Kiçik şəhər]] * [[Xavərə]] * [[Bolqarıstan haqqında]] * [[Allahyar Cavanşirə]] * [[Belələri də var]] * [[Müxənnət]] * [[Şair, nə tez qocaldın sən]] * [[A "Dostlar"]] * [[Bahar düşüncələri]] * [[Neftin qüdrəti]] * [[Lalə (Səməd Vurğun)]] * [[Musa Cəlilə]] * [[Mən tələsmirəm]] * [[Gödəkcə]] * [[Yada sal məni (Səməd Vurğun)]] * [[Qürbət eldə]] * [[Dostluq hədiyyəsi]] * [[Şikayət (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlar (Üstündən karvan yeriməz)]] * [[Hər bağın, hər bağçanın bir bülbüli-şeydası var]] * [[Aləmin seyrinə gəl, gör nə gözəl fitrəti var]] * [[Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz]] * [[Əgər səndən dönər isəm, nəsibim ahu-zar olsun]] * [[Mefistofel, yaxud dost cildində düşmən]] * [[Kamala yetək]] * [[Kəklik (Səməd Vurğun)]] * [[Rustaveli]] * [[Axar çaylar]] * [[Qız və roman]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Komsomol poeması]] * [[Macəra]] * [[Acı xatirələr]] * [[Qız qayası]] * [[Aslan qayası]] * [[Bulaq əfsanəsi]] * [[Talıstan]] * [[Bəsti (Səməd Vurğun)]] * [[Yazla qışın deyişməsi]] * [[Ayın əfsanəsi (Aybəniz)]] * [[Hürmüz və Əhrimən]] * [[Bakının dastanı]] * [[Zəncinin arzuları]] * [[Muğan]] * [[Aygün]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Vaqif]] * [[Fərhad və Şirin]] * [[İnsan/Səməd Vurğun]] == Səməd Vurğuna məktublar == * [[İldırım təşkilatının Səməd Vurğuna məktubu]] [[Kateqoriya:Azərbaycan şairləri]] [[Kateqoriya:Azərbaycan tərcüməçiləri]] [[Kateqoriya:1906-cı ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1956-cı ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Tənqidçilər]] n18gxf9wm3diu7svfrcjap6lhk9joo5 96805 96803 2026-08-15T10:39:00Z Lucivarius 10971 /* Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 */ 96805 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Səməd Vurğun |soyad = |baş hərf = V |doğum ili = 1906 |vəfat ili = 1956 |qeydlər = |şəkil = Samad Vurgun (1942).jpg |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Səməd Vurğun |vikisitat_keçidi = Səməd Vurğun |commons_keçidi = Category:Samad Vurgun }} == Məqalələri == * [[Səhvlərimiz haqqında]] == Tərcümələri == * [[Leyli və Məcnun (Nizami Gəncəvi)]] == Dramları == * [[Xanlar]] == Himn == * [[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası himni]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Cavanlara xitab]] * [[Maydan]] * [[Göygöl (Səməd Vurğun)]] * [[Şikəstəyə məktub]] * [[Sızıltılarım]] * [[Tərlanım (Səməd Vurğun)]] * [[Bir gün məni lap boğurdu hicran]] * [[Şuşa (Səməd Vurğun)]] * [[Zeynal (Səməd Vurğun)]] * [[Çiçək (Səməd Vurğun)]] * [[Dan yıldızı]] * [[Bir qətrə yaş]] * [[Səyahət]] * [[Sorma aqil kimsələrdən, sorma heç dünya nədir]] * [[Dağlar (Səməd Vurğun)]] * [[Ana (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim dağların (Səməd Vurğun)]] * [[Müəllimlik (Səməd Vurğun)]] * [[Şəki (Səməd Vurğun)]] * [[Ondan da gözəldir (Səməd Vurğun)]] * [[Orda (Səməd Vurğun)]] * [[Səlyan gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Bəlkə (Səməd Vurğun)]] * [[Ona (Səməd Vurğun)]] * [[Nə vaxt güləcəyəm? (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlara xitab (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Onu görürkən (Səməd Vurğun)]] * [[Şikayət (qoşma, Səməd Vurğun)]] * [[İllər, qərinələr keçirsə aləm]] * [[Sənət (Səməd Vurğun)]] * [[Dilcan dərəsi (Səməd Vurğun)]] * [[Hazır olunuz! (Səməd Vurğun)]] * [[Unut (Səməd Vurğun)]] * [[Çəkil (Səməd Vurğun)]] * [[Əyilmə! (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Qadın (Səməd Vurğun)]] * [[Bir qəlb ki çalxanar]] * [[Andım (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Həyata doğru]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Şerim (Səməd Vurğun)]] * [[Acı gülüşlər (Səməd Vurğun)]] * [[Bir yaz sabahının ilk azanıydı]] * [[Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun]] * [[İşçi (Səməd Vurğun)]] * [[Ey uzaq göylərin yaxın elçisi!]] * [[Ömrün pərişan günləri]] * [[İngilis (Səməd Vurğun)]] * [[Uzaqlara doğru (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Bilməm nə xəyal ilə]] * [[Həyat dedikiəri şübhəli bir şey]] * [[Bahar şərqisi (Səməd Vurğun)]] * [[Matəm nəğməsi (Səməd Vurğun)]] * [[İləri (Səməd Vurğun)]] * [[İki körpə (Səməd Vurğun)]] * [[Sahildə (Səməd Vurğun)]] * [[Hərəkət (Səməd Vurğun)]] * [[Leylasız (Səməd Vurğun)]] * [[Səhərə yaxın (Səməd Vurğun)]] * [[Kür çayı (Səməd Vurğun)]] * [[Kapital (Səməd Vurğun)]] * [[Şərqin qapısı (Səməd Vurğun)]] * [[Dostlar xəbəri (Səməd Vurğun)]] * [[Ölümün məhkəməsi (Səməd Vurğun)]] * [[Çörək dostu (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən həsrəti (Səməd Vurğun)]] * [[Səfil qadın (Səməd Vurğun)]] * [[İnqilab yurdu (Səməd Vurğun)]] * [[Konsert axşamı (Səməd Vurğun)]] * [[Əmək və təbiət (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər dünyası (Səməd Vurğun)]] * [[Səriyyənin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Məktub (Səməd Vurğun)]] * [[Dinlə məni, gözəl bahar]] * [[Şairin səsi (Səməd Vurğun)]] * [[Dönüş (Səməd Vurğun)]] * [[Bir az gülmək üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Mən hazıram (Səməd Vurğun)]] * [[Mən də bir əsgər kimi (Səməd Vurğun)]] * [[Raport (Səməd Vurğun)]] * [[Ölən şeirlərim (Səməd Vurğun)]] * [[Qızıl Şərq (Səməd Vurğun)]] * [[Pambıqçılar (Səməd Vurğun)]] * [[Tikanlı sözlər (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir və xaltura (Səməd Vurğun)]] * [[Keçdi günlər ki... (Səməd Vurğun)]] * [[Sən o deyilsən ah! (Səməd Vurğun)]] * [[Rot front (Səməd Vurğun)]] * [[Salam (Səməd Vurğun)]] * [[Aşığın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Yoldaş komandan (Səməd Vurğun)]] * [[Xavər üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilim Xavərə (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar (Səməd Vurğun)]] * [[Komsomol marşı (Səməd Vurğun)]] * [[Cinayət (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim bayram (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevirəm (Səməd Vurğun)]] * [[Bəzək və zinət (Səməd Vurğun)]] * [[Anamın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilimin qılığı (Səməd Vurğun)]] * [[Dəniz gəzintisi (Səməd Vurğun)]] * [[Çənə söhbəti (Səməd Vurğun)]] * [[Cəbhədə (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin sevgilisinə! (Səməd Vurğun)]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Üzərimdə qara-qara (Səməd Vurğun)]] * [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] * [[Həsrət (Səməd Vurğun)]] * [[Sabahın türküsü (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən ordusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük revolyusiya (Səməd Vurğun)]] * [[A köhlən atım! (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük ədib (Səməd Vurğun)]] * [[Azərbaycan (Səməd Vurğun)]] * [[Sərgüzəşt (Səməd Vurğun)]] * [[Zərdüştün xülyaları (Səməd Vurğun)]] * [[Füzulinin dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı (Səməd Vurğun)]] * [[Ruhumda ruhunun parçası vardır (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət eşqi (Səməd Vurğun)]] * [[Ordenli qəhrəman (Səməd Vurğun)]] * [[Torpağın tələbi (Səməd Vurğun)]] * [[Kislovodsk (Səməd Vurğun)]] * [[Alqış (Səməd Vurğun)]] * [[Təranə... (Səməd Vurğun)]] * [[Natəvan (Səməd Vurğun)]] * [[Leyla (Səməd Vurğun)]] * [[Təbriz gözəlinə (Səməd Vurğun)]] * [[Anam gəlini (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət ustasına (Səməd Vurğun)]] * [[Söz buketi (Səməd Vurğun)]] * [[Sünbül (Səməd Vurğun)]] * [[Yadıma düşdü (Səməd Vurğun)]] * [[Azad ilham (Səməd Vurğun)]] * [[Səmimiyyət yolçusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük şairin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Çinarın şikayəti (Səməd Vurğun)]] * [[Sabirin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Gözüm yollarda qalmışdır (Səməd Vurğun)]] * [[Lənkəran şeirləri (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Şerimizin ağsaqqalı (Səməd Vurğun)]] * [[Dargöz (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül (Səməd Vurğun)]] * [[Bənövşə (Səməd Vurğun)]] * [[Səhər-səhər (Səməd Vurğun)]] * [[Danışaq (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül və bağban (Səməd Vurğun)]] * [[Bir arzu (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Ömrümün gündəliyindən (Səməd Vurğun)]] * [[Böhtan (Səməd Vurğun)]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Aşıq qardaşıma]] * [[Karyerist]] * [[Çil toyuğun tək yumurtası]] * [[Xeyrə-şərə yaramaz]] * [[İncə xanım]] * [[Azərbaycan (Gəlin sizə bir-bir danışım)]] * [[Şadlıq]] * [[Bizim gəncliyə]] * [[Xəyal]] * [[Qızcığaz]] * [[Nizami (Səməd Vurğun)]] * [[Fitnə]] * [[Ürəyi xain adam]] * [[Ləzgi qızı]] * [[Sən utan]] * [[Samur çayı]] * [[Bir səs...]] * [[20 bahar]] * [[Ala gözlər]] * [[Təzə il]] * [[Şam]] * [[Ananın öyüdü]] * [[Şəfqət bacısı]] * [[Qızıl şahinlər]] * [[Qoca qəhrəmanın çıxışı]] * [[Bütün xalqlar, qəbilələr od içindən çıxacaqdır]] * [[Tarla nəğməsi]] * [[Mıs-mıs]] * [[Qəhrəmanın hünəri]] * [[Sənəm qarının pıçıltıları]] * [[Uşaq bağçası]] * [[İgid şahin]] * [[Məhəbbət (Səməd Vurğun)]] * [[Sovqat]] * [[Həyat eşqi]] * [[Moskva (Səməd Vurğun)]] * [[Oktyabr (Səməd Vurğun)]] * [[Ukrayna partizanları]] * [[Azərbaycan balası]] * [[Salam, Moskva]] * [[Həyat fəlsəfəsi]] * [[Partizan Babaş]] * [[Göz aydınlığı]] * [[Dağlar (Binələri çadır-çadır)]] * [[Gülə-gülə (Səməd Vurğun)]] * [[Qoca qartal]] * [[Salam, dostum]] * [[Gələcəyin toy-bayramı]] * [[İlham pərisi]] * [[Mənə belə söyləyirlər]] * [[Bayraqdar]] * [[Göyərçin (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız qəhrəman]] * [[Ey könül! Min namə yaz bir gülüzarın eşqinə]] * [[Ürək (Səməd Vurğun)]] * [[Dörd söz (Səməd Vurğun)]] * [[İlk bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Dərman verin! (Səməd Vurğun)]] * [[Gəlməsəniz də... (Səməd Vurğun)]] * [[Sözün şöhrəti (Səməd Vurğun)]] * [[]] * [[Ziyafət (Səməd Vurğun)]] * [[Məhəbbət ilhama çağırır məni]] * [[Bəstəkar (Səməd Vurğun)]] * [[İslam (Səməd Vurğun)]] * [[Körpünün həsrəti]] * [[Eşq olsun sənətkara!]] * [[Deyin, gülün, övladlarım!]] * [[Dinlə, Xavər!]] * [[Ana və körpə]] * [[Düşüncələr]] * [[Qoca Şərqə günəş doğur]] * [[Kiçik şəhər]] * [[Xavərə]] * [[Bolqarıstan haqqında]] * [[Allahyar Cavanşirə]] * [[Belələri də var]] * [[Müxənnət]] * [[Şair, nə tez qocaldın sən]] * [[A "Dostlar"]] * [[Bahar düşüncələri]] * [[Neftin qüdrəti]] * [[Lalə (Səməd Vurğun)]] * [[Musa Cəlilə]] * [[Mən tələsmirəm]] * [[Gödəkcə]] * [[Yada sal məni (Səməd Vurğun)]] * [[Qürbət eldə]] * [[Dostluq hədiyyəsi]] * [[Şikayət (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlar (Üstündən karvan yeriməz)]] * [[Hər bağın, hər bağçanın bir bülbüli-şeydası var]] * [[Aləmin seyrinə gəl, gör nə gözəl fitrəti var]] * [[Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz]] * [[Əgər səndən dönər isəm, nəsibim ahu-zar olsun]] * [[Mefistofel, yaxud dost cildində düşmən]] * [[Kamala yetək]] * [[Kəklik (Səməd Vurğun)]] * [[Rustaveli]] * [[Axar çaylar]] * [[Qız və roman]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Komsomol poeması]] * [[Macəra]] * [[Acı xatirələr]] * [[Qız qayası]] * [[Aslan qayası]] * [[Bulaq əfsanəsi]] * [[Talıstan]] * [[Bəsti (Səməd Vurğun)]] * [[Yazla qışın deyişməsi]] * [[Ayın əfsanəsi (Aybəniz)]] * [[Hürmüz və Əhrimən]] * [[Bakının dastanı]] * [[Zəncinin arzuları]] * [[Muğan]] * [[Aygün]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Vaqif]] * [[Fərhad və Şirin]] * [[İnsan/Səməd Vurğun]] == Səməd Vurğuna məktublar == * [[İldırım təşkilatının Səməd Vurğuna məktubu]] [[Kateqoriya:Azərbaycan şairləri]] [[Kateqoriya:Azərbaycan tərcüməçiləri]] [[Kateqoriya:1906-cı ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1956-cı ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Tənqidçilər]] qrkc1rvyt7tto4irl7c0ewe6bjed3s1 96807 96805 2026-08-15T10:44:22Z Lucivarius 10971 /* Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 */ [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96807 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Səməd Vurğun |soyad = |baş hərf = V |doğum ili = 1906 |vəfat ili = 1956 |qeydlər = |şəkil = Samad Vurgun (1942).jpg |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Səməd Vurğun |vikisitat_keçidi = Səməd Vurğun |commons_keçidi = Category:Samad Vurgun }} == Məqalələri == * [[Səhvlərimiz haqqında]] == Tərcümələri == * [[Leyli və Məcnun (Nizami Gəncəvi)]] == Dramları == * [[Xanlar]] == Himn == * [[Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası himni]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Cavanlara xitab]] * [[Maydan]] * [[Göygöl (Səməd Vurğun)]] * [[Şikəstəyə məktub]] * [[Sızıltılarım]] * [[Tərlanım (Səməd Vurğun)]] * [[Bir gün məni lap boğurdu hicran]] * [[Şuşa (Səməd Vurğun)]] * [[Zeynal (Səməd Vurğun)]] * [[Çiçək (Səməd Vurğun)]] * [[Dan yıldızı]] * [[Bir qətrə yaş]] * [[Səyahət]] * [[Sorma aqil kimsələrdən, sorma heç dünya nədir]] * [[Dağlar (Səməd Vurğun)]] * [[Ana (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim dağların (Səməd Vurğun)]] * [[Müəllimlik (Səməd Vurğun)]] * [[Şəki (Səməd Vurğun)]] * [[Ondan da gözəldir (Səməd Vurğun)]] * [[Orda (Səməd Vurğun)]] * [[Səlyan gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Bəlkə (Səməd Vurğun)]] * [[Ona (Səməd Vurğun)]] * [[Nə vaxt güləcəyəm? (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlara xitab (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər gözəli (Səməd Vurğun)]] * [[Onu görürkən (Səməd Vurğun)]] * [[Şikayət (qoşma, Səməd Vurğun)]] * [[İllər, qərinələr keçirsə aləm]] * [[Sənət (Səməd Vurğun)]] * [[Dilcan dərəsi (Səməd Vurğun)]] * [[Hazır olunuz! (Səməd Vurğun)]] * [[Unut (Səməd Vurğun)]] * [[Çəkil (Səməd Vurğun)]] * [[Əyilmə! (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Qadın (Səməd Vurğun)]] * [[Bir qəlb ki çalxanar]] * [[Andım (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Həyata doğru]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Şerim (Səməd Vurğun)]] * [[Acı gülüşlər (Səməd Vurğun)]] * [[Bir yaz sabahının ilk azanıydı]] * [[Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun]] * [[İşçi (Səməd Vurğun)]] * [[Ey uzaq göylərin yaxın elçisi!]] * [[Ömrün pərişan günləri]] * [[İngilis (Səməd Vurğun)]] * [[Uzaqlara doğru (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir (Səməd Vurğun)]] * [[Bilməm nə xəyal ilə]] * [[Həyat dedikiəri şübhəli bir şey]] * [[Bahar şərqisi (Səməd Vurğun)]] * [[Matəm nəğməsi (Səməd Vurğun)]] * [[İləri (Səməd Vurğun)]] * [[İki körpə (Səməd Vurğun)]] * [[Sahildə (Səməd Vurğun)]] * [[Hərəkət (Səməd Vurğun)]] * [[Leylasız (Səməd Vurğun)]] * [[Səhərə yaxın (Səməd Vurğun)]] * [[Kür çayı (Səməd Vurğun)]] * [[Kapital (Səməd Vurğun)]] * [[Şərqin qapısı (Səməd Vurğun)]] * [[Dostlar xəbəri (Səməd Vurğun)]] * [[Ölümün məhkəməsi (Səməd Vurğun)]] * [[Çörək dostu (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən həsrəti (Səməd Vurğun)]] * [[Səfil qadın (Səməd Vurğun)]] * [[İnqilab yurdu (Səməd Vurğun)]] * [[Konsert axşamı (Səməd Vurğun)]] * [[Əmək və təbiət (Səməd Vurğun)]] * [[Ellər dünyası (Səməd Vurğun)]] * [[Səriyyənin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Məktub (Səməd Vurğun)]] * [[Dinlə məni, gözəl bahar]] * [[Şairin səsi (Səməd Vurğun)]] * [[Dönüş (Səməd Vurğun)]] * [[Bir az gülmək üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Mən hazıram (Səməd Vurğun)]] * [[Mən də bir əsgər kimi (Səməd Vurğun)]] * [[Raport (Səməd Vurğun)]] * [[Ölən şeirlərim (Səməd Vurğun)]] * [[Qızıl Şərq (Səməd Vurğun)]] * [[Pambıqçılar (Səməd Vurğun)]] * [[Tikanlı sözlər (Səməd Vurğun)]] * [[Şeir və xaltura (Səməd Vurğun)]] * [[Keçdi günlər ki... (Səməd Vurğun)]] * [[Sən o deyilsən ah! (Səməd Vurğun)]] * [[Rot front (Səməd Vurğun)]] * [[Salam (Səməd Vurğun)]] * [[Aşığın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Yoldaş komandan (Səməd Vurğun)]] * [[Xavər üçün (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilim Xavərə (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar (Səməd Vurğun)]] * [[Komsomol marşı (Səməd Vurğun)]] * [[Cinayət (Səməd Vurğun)]] * [[Bizim bayram (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevirəm (Səməd Vurğun)]] * [[Bəzək və zinət (Səməd Vurğun)]] * [[Anamın dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Sevgilimin qılığı (Səməd Vurğun)]] * [[Dəniz gəzintisi (Səməd Vurğun)]] * [[Çənə söhbəti (Səməd Vurğun)]] * [[Cəbhədə (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin sevgilisinə! (Səməd Vurğun)]] * [[Qafqaz (Səməd Vurğun)]] * [[Üzərimdə qara-qara (Səməd Vurğun)]] * [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] * [[Həsrət (Səməd Vurğun)]] * [[Sabahın türküsü (Səməd Vurğun)]] * [[Vətən ordusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük revolyusiya (Səməd Vurğun)]] * [[A köhlən atım! (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük ədib (Səməd Vurğun)]] * [[Azərbaycan (Səməd Vurğun)]] * [[Sərgüzəşt (Səməd Vurğun)]] * [[Zərdüştün xülyaları (Səməd Vurğun)]] * [[Füzulinin dərdi (Səməd Vurğun)]] * [[Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı (Səməd Vurğun)]] * [[Ruhumda ruhunun parçası vardır (Səməd Vurğun)]] * [[Şairin ölümü (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət eşqi (Səməd Vurğun)]] * [[Ordenli qəhrəman (Səməd Vurğun)]] * [[Torpağın tələbi (Səməd Vurğun)]] * [[Kislovodsk (Səməd Vurğun)]] * [[Alqış (Səməd Vurğun)]] * [[Təranə... (Səməd Vurğun)]] * [[Natəvan (Səməd Vurğun)]] * [[Leyla (Səməd Vurğun)]] * [[Təbriz gözəlinə (Səməd Vurğun)]] * [[Anam gəlini (Səməd Vurğun)]] * [[Sənət ustasına (Səməd Vurğun)]] * [[Söz buketi (Səməd Vurğun)]] * [[Sünbül (Səməd Vurğun)]] * [[Yadıma düşdü (Səməd Vurğun)]] * [[Azad ilham (Səməd Vurğun)]] * [[Səmimiyyət yolçusu (Səməd Vurğun)]] * [[Böyük şairin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Çinarın şikayəti (Səməd Vurğun)]] * [[Sabirin şərəfinə (Səməd Vurğun)]] * [[Gözüm yollarda qalmışdır (Səməd Vurğun)]] * [[Lənkəran şeirləri (Səməd Vurğun)]] * [[Bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Şerimizin ağsaqqalı (Səməd Vurğun)]] * [[Dargöz (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül (Səməd Vurğun)]] * [[Bənövşə (Səməd Vurğun)]] * [[Səhər-səhər (Səməd Vurğun)]] * [[Danışaq (Səməd Vurğun)]] * [[Bülbül və bağban (Səməd Vurğun)]] * [[Bir arzu (Səməd Vurğun)]] * [[Bayram qabağı (Səməd Vurğun)]] * [[Ömrümün gündəliyindən (Səməd Vurğun)]] * [[Böhtan (Səməd Vurğun)]] == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Aşıq qardaşıma]] * [[Karyerist]] * [[Çil toyuğun tək yumurtası]] * [[Xeyrə-şərə yaramaz]] * [[İncə xanım]] * [[Azərbaycan (Gəlin sizə bir-bir danışım)]] * [[Şadlıq]] * [[Bizim gəncliyə]] * [[Xəyal]] * [[Qızcığaz]] * [[Nizami (Səməd Vurğun)]] * [[Fitnə]] * [[Ürəyi xain adam]] * [[Ləzgi qızı]] * [[Sən utan]] * [[Samur çayı]] * [[Bir səs...]] * [[20 bahar]] * [[Ala gözlər]] * [[Təzə il]] * [[Şam]] * [[Ananın öyüdü]] * [[Şəfqət bacısı]] * [[Qızıl şahinlər]] * [[Qoca qəhrəmanın çıxışı]] * [[Bütün xalqlar, qəbilələr od içindən çıxacaqdır]] * [[Tarla nəğməsi]] * [[Mıs-mıs]] * [[Qəhrəmanın hünəri]] * [[Sənəm qarının pıçıltıları]] * [[Uşaq bağçası]] * [[İgid şahin]] * [[Məhəbbət (Səməd Vurğun)]] * [[Sovqat]] * [[Həyat eşqi]] * [[Moskva (Səməd Vurğun)]] * [[Oktyabr (Səməd Vurğun)]] * [[Ukrayna partizanları]] * [[Azərbaycan balası]] * [[Salam, Moskva]] * [[Həyat fəlsəfəsi]] * [[Partizan Babaş]] * [[Göz aydınlığı]] * [[Dağlar (Binələri çadır-çadır)]] * [[Gülə-gülə (Səməd Vurğun)]] * [[Qoca qartal]] * [[Salam, dostum]] * [[Gələcəyin toy-bayramı]] * [[İlham pərisi]] * [[Mənə belə söyləyirlər]] * [[Bayraqdar]] * [[Göyərçin (Səməd Vurğun)]] * [[Adsız qəhrəman]] * [[Ey könül! Min namə yaz bir gülüzarın eşqinə]] * [[Ürək (Səməd Vurğun)]] * [[Dörd söz (Səməd Vurğun)]] * [[İlk bahar və mən (Səməd Vurğun)]] * [[Dərman verin! (Səməd Vurğun)]] * [[Gəlməsəniz də... (Səməd Vurğun)]] * [[Sözün şöhrəti (Səməd Vurğun)]] * [[Zəfər təranəsi (Səməd Vurğun)]] * [[]] * [[Ziyafət (Səməd Vurğun)]] * [[Məhəbbət ilhama çağırır məni]] * [[Bəstəkar (Səməd Vurğun)]] * [[İslam (Səməd Vurğun)]] * [[Körpünün həsrəti]] * [[Eşq olsun sənətkara!]] * [[Deyin, gülün, övladlarım!]] * [[Dinlə, Xavər!]] * [[Ana və körpə]] * [[Düşüncələr]] * [[Qoca Şərqə günəş doğur]] * [[Kiçik şəhər]] * [[Xavərə]] * [[Bolqarıstan haqqında]] * [[Allahyar Cavanşirə]] * [[Belələri də var]] * [[Müxənnət]] * [[Şair, nə tez qocaldın sən]] * [[A "Dostlar"]] * [[Bahar düşüncələri]] * [[Neftin qüdrəti]] * [[Lalə (Səməd Vurğun)]] * [[Musa Cəlilə]] * [[Mən tələsmirəm]] * [[Gödəkcə]] * [[Yada sal məni (Səməd Vurğun)]] * [[Qürbət eldə]] * [[Dostluq hədiyyəsi]] * [[Şikayət (Səməd Vurğun)]] * [[Dağlar (Üstündən karvan yeriməz)]] * [[Hər bağın, hər bağçanın bir bülbüli-şeydası var]] * [[Aləmin seyrinə gəl, gör nə gözəl fitrəti var]] * [[Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz]] * [[Əgər səndən dönər isəm, nəsibim ahu-zar olsun]] * [[Mefistofel, yaxud dost cildində düşmən]] * [[Kamala yetək]] * [[Kəklik (Səməd Vurğun)]] * [[Rustaveli]] * [[Axar çaylar]] * [[Qız və roman]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Komsomol poeması]] * [[Macəra]] * [[Acı xatirələr]] * [[Qız qayası]] * [[Aslan qayası]] * [[Bulaq əfsanəsi]] * [[Talıstan]] * [[Bəsti (Səməd Vurğun)]] * [[Yazla qışın deyişməsi]] * [[Ayın əfsanəsi (Aybəniz)]] * [[Hürmüz və Əhrimən]] * [[Bakının dastanı]] * [[Zəncinin arzuları]] * [[Muğan]] * [[Aygün]] <nowiki> {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] </nowiki> == Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 == * [[Vaqif]] * [[Fərhad və Şirin]] * [[İnsan/Səməd Vurğun]] == Səməd Vurğuna məktublar == * [[İldırım təşkilatının Səməd Vurğuna məktubu]] [[Kateqoriya:Azərbaycan şairləri]] [[Kateqoriya:Azərbaycan tərcüməçiləri]] [[Kateqoriya:1906-cı ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1956-cı ildə vəfat edənlər]] [[Kateqoriya:Tənqidçilər]] ksy09yy4bvbt1q88lg7z1fd3bav7sa2 0 33700 96482 96471 2026-08-14T15:54:22Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96482 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aşura | müəllif = Məmməd Əmin Rəsulzadə | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 14 noyabr 1914 | qeydlər = | mənbə = [https://kulis.az/xeber/tarix/xeber%20-6703 Rəsulzadə Aşura haqqında nə yazmışdı?] — Kulis.az portalı | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Vaqieyi-Kərbəlanı çox eşitmişik. Əhli-beytin oradakı məzlumiyyətlərini, min dürlü şəkil və növdə dinləmişik. Aşura gününün məzaliminə hər sənə göz yaşı və baş qanı tökərək gəlmişik. Gözlərimizlə bədənimizi zorlayaraq bu xüsusda əcirlər gözətləmişik. Yalnız bu, qiyamətə qədər böyük bir tufani-müsibət qoparan vaqeə haqqında ən az işlətdiyimiz və ən az zəhmət verdiyimiz bir şey vardır: əql! Halbuki bu kimi ictimai və siyasi vəqeələrdən istifadə edə bilmək və onun künhünə və hikmətinə lüzumunca aşina ola bilmək üçün hissiyyati bihudə yerə sərf edən göz yaşlarından ziyadə bundan faydalı nəticələr istehsal edə biləcək əqllə göz yaşlarını siləcək və millətlərə təskinlik bəxş edəcək bu böyük qüvvətə müraciət etməli və Aşura vaqeəsi üzərində düşünməlidir. Bu düşüncə bizə nə kimi bir hiss təlqin ediyor? İştə iki gün sonra misli gələcək olan bir gün — Aşura! Yar və ənsari qırılmış, yalnız bir imam! Düşmən çox, aman yox! Ərsə təng. Ölüm mühəqqəq. Buradan qurtarmaq üçün yalnız bir vasitə var: tövbə və iltica! Bizim indiki tələqqilərimizcə (indiki deyil, Aşura şəhidindən bir az sonra əsaslı bir surət alan "təqiyyə" fəlsəfəsinin zühur elədiyi günlərin düşüncəsincə də belə) buradan çıxılacaq yol mövcud olduğu halda imam ölümünə razı oluyor. Bidət etmək istəmiyor! Cismən ölüyor. Fəqət ruhən zində olduğunu isbat ediyor. İstiqaməti-fikr, sabati-məslək və bunların müqabilində vücudun heç bir əhəmiyyəti olmadığını nə müəssir bir surətdə izhar ediyor. Bu nöqteyi-nəzərdən məzlum Dəşt-Neynəva heç də məğlub deyildir. Bəlkə o qalibiyyətin ən böyük bir dərəcəsini təşkil edən ruh əzəməti və qəlb qələbəsinə nail olmuş bir mücahidi-həqiqidir. Hüseyni məzlum bilib də halına ağladığımız halda hər qism bəla və müsibətləri ancaq ağlamaq və yalnız ağlamaq təriqi ilə istiqbal etmək əzlumiyyətinə öyrənən bizlər, imamın bu böyük ruhu ilə aşina olub ona imtisal etmək xəyalında heç olmuyoruz. Bəlkə də bu hal Kərbəla şəhidini qəbrində də rahatsız etməkdədir. Din, fikir, elm və millət naminə şəhid və məzlum olanlar bəşəriyyət tarixi ilə-islamiyyət tarixidə çoxdur. Bunlar həmişə və hər bir millət arasında təqdim olunar və adları ehtiramla anılar. Bu, kimilər haqqında göstərilən ən böyük ehtiram, onların böyüklüklərinə imtisal etməkdən ibarətdir. Əqidə, amal və məsləki yolunda ölümünə razı olub da nəfsini fəda edən kim olursa-olsun böyükdür. Və bu böyüklük təqlidəşayan və təhsinə müstəhəqqdir! Aşura günü bizə böylə bir əxlaq tərbiyəsi vermək iqtidar və səlahiyyətində ikən, eyvah ki, biz onu başqa dürlü qandıq, hər şeydə olduğu kimi burada da narəftə bir yola düşdük. Hüseyn əleyhissəlam inandığı və etiqad elədiyi fikri üstündə ölməyincə özünün əbədi bir rəhmətə nail ola bilməyəcəyini göstərmiş ikən, biz "mən-mənə, o-ona, o-o yana" timsalından dörd əlli yapışıb səadətdarini üç-dörd qətrə göz yaşı müqabilində veriləcək qədər ucuz bir şey sandıq. Fəqət ey matəmgəran, artıq burasını düşünmək zamanı da gəlmişdir. Siz Kərbəla vaqieyi-cansuzinə ağlayırsınız. Fəqət tarixi-hicrinin il başçısı olan tazə məhərrəmdə bir az özünüzü toxdadıb keçən illərə baxınız, həqiqi bir nəzəri-ibrətlə baxmış olsanız Kərbəlanümun bir çox vaqeələr görəcəksiniz. İştə bu vaqiələri də düşününüz. Onlar da sizin nəzər diqqətinizi cəlb etsin. Fəqət yalnız bir rica edərəm ki, artıq bu vaqiələrə ağlamayınız. Çünki ağlamaq dini vaqeələrdə, ruh və imanın nəzahət və istirahəti üçün lazımi bir şey isə də, dünya işlərində fayda gətirməz. Təbiət olduqca qəddar və birhəmdir. Göz yaşlarına zərrə qədəri əhəmiyyət verməz. Gülməyə, ağlamağa qarşı laqeyddir. Hələ ağlamaqdan bir az da zəhləsi gedər. Çünki ağlamaq ecaz əlamətidir. Acizlərin isə təbiət ən birinci düşmənidir. Qüvvətli olanları saxlar, zəif olanları əzər — budur onun rəftarı. Siz gəlin də bu xasiyyətindən ötrü ona kəcmədar deyiniz. Fəqət bu onun getdiyi doğru bir yoldur. Tazə ilimizdə köhnəsindəki itirdiklərimizi təlafi etmək istəyirisək, gələn məhərrəmə qədər ağlanacaq hallardan bir az olsun, özümüzü xilas etmək amalında isək, fələyin "gəcmədar" olduğunu anlayalım və böylə bir zalimə qələbə çala bilmək üçün insani boşaldan göz yaşından deyil, fikir istiqaməti və əqidə səbatı ilə əməlpərvərlikdən kömək gözləyəlim. Böyük Aşuranın müəzzəm şəhidinə imtisal edərək ruhi-qəhrəmanlığını dərk edəlim ki, ən böyük əcri də ancaq bundan ala biləriz. </poem> [[Kateqoriya:1914-cü ilin əsərləri]] [[Kateqoriya:Qəzet məqalələri]] 8p1afpdai174mldk49i1o4p4lh3qlan 0 33702 96483 96475 2026-08-14T15:57:29Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96483 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Onun kinli gözlərində min tikanlı hiylə var, Hayla girər hər iclasa, ağızlardan söz qapar… Nahaq yerdən tələ qurar insanların başına, Bu minvalla keçmək istər bir vəzifə başına. O, tarixə verməmişdir hələ kiçik bir əsər, Vicdanı boş bir saraydır, — səhər, axşam yel əsər. Qürrəsindən qurumuşdur, kasad keçir bazan, Qurumsağın sifətindən kin tökülür sapsan. Hər gün bizə o rast gəlir, hiyləsinə yaxşı bax, Bizim təmiz vicdanlara böhtan atır o alçaq. Bəzən böyük kitablardan sitatlar da gətirir, Lakin vicdan kitabını ətək altdan ötürür… Beyni saman çuvalıdır, nə yaradır, nə qurur, Qurduğumuz bir binaya asta-asta od vurur. Partbileti pərdə tutub arxasında gizlənər… O, tarixə verməmişdir hələ kiçik bir əsər. Bəzən gözlə görünməyən qotur kimi bu azar, Mayasız bir xəmir kimi, əl-ayağa yapışar. O, paxıldır, o, qurdludur, gözlərindən oxunur: Nə zaman ki bir qəhrəman buludlara toxunur, Baxar-baxar, həsəd çəkər onun xain gözləri; Nə zaman ki səhnəmizdə gülər sənət əsəri, Onu yazan sənətkarı gəncliyimiz alqışlar, Karyeristin gözlərindən axar kinli baxışlar. "Mən də gərək alqışlanam", — deyə donar o murdar, Lakin onda sənət üçün nə duyğu var, nə qəlb var. Nə zaman ki cəbhələrdə sınanmış bir qəhrəman Dastan kimi heç düşməyir insanların ağzından, Ona baxar, nəğmə deyər qızların gül dodağı, Karyeristin açılmayır tutqun qaşı-qabağı. El içində, doğrudan da, gözəlcə bir məsəl var: "Qurbağalar fil olmaqçın şişər, şişər, partlayar…" Nə zaman ki sinəsinə aşıq basar sazını, Şeir deyib, təsvir edər ölkəmizin yazını. Ellər ona "aşiq", — deyə güldəstələr bağışlar, Karyeristin küt başına yağar odlu yağışlar. Nə zaman ki, uçan bir qız seyrə çıxar göyləri, Ağızlardan ağızlara gəzər onun hünəri. Sinəsinə orden taxar ölkəmizin adından, Şairlər də ilham alar bu qəhrəman qadından, Karyeristin dodaqları tir-tir əsib uçunar, "Neçin qadın yaranmadım" — deyib donar o murdar. Sən, oxucum, zənn eləmə karyeristi boşboğaz, Onda da bir ustalıq var, onu tanı gəl bir az, Nəymiş onun məharəti? — Bir kötükdür, bu bəlli, Lakin başqa bir ustalıq ona verir təsəlli. O bilir ki, kasasında nə sənət var, nə hünər, Utanmadan boşluğunu alim kimi göstərər. Ağır durar, ağır qalxar, bəzən süzər gözünü. Əzbərləyər alimlərin böyük-böyük sözünü, Yerli-yersiz misal çəkər, özü bir boş nağara, Bir əl vursan, dınqıltısı haray salar dağlara. Hər iclasa, hər məclisə bir baş vurub soxular, Gurultulu nitqlərlə olmaq istər komissar. Bir azyaşlı, təcrübəsiz çıxış vaxtı yanılsa, Onun səhvi uşaqlığın səhvi kimi sanılsa, Bu karyerist məqam tapıb göz ağardar uşağa, Uydurma bir nəzakətlə bumu düşər aşağa, Sonra başlar:Sayıqlıqdan qalmamışdır bir əsər! Düşmənlərin fikrindədir bu gün bizim körpələr, Mənim gözüm su içməyir bu uşağın sözündən, O da sinfi düşmən olmuş, tanıyıram gözündən…" Dayan, dayan, qansız hərif, əl çəkmərik yaxandan! Bizim böyük əsrimizə söylədiyin bu böhtan Vicdanının yoldaşıdır, kömür kimi qapqara, Bizim dünya müqəddəsdir, de sən hara, o hara? Zəhərlədin bir çoxunu keçən illər uzunu, Yumruğumuz əzəcəkdir sənin donuz bumunu! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] pxz8e7c6h1grnnpda5zq48ryuvg7i7i 0 33703 96496 96477 2026-08-14T19:38:26Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96496 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Oxucum, etiraf edirəm qəlbən Satira gəlməyir mənim əlimdən. Bəlkə də çatmayır buna qüdrətim, Başqa bir ruhdadır şerim, sənətim. Sabir sağ olsaydı bu temanı mən Ona bağışlardım candan, ürəkdən. Yazardı öz böyük məharətilə. Bir aslan qəlbinin cəsarətilə, Biz də oxuyardıq heyran qalardıq, Bundan da başqa bir ibrət alardıq. Qoy, yeri gəlmişkon, söyləyim sizə, Sözüm toxunmasın şairlərimizə: Bizim şairlərin təmiz adı var. Fikri var, qəlbi var, istedadı var. Gözəl vətənimiz çiçək-çiçəkdir. Yurdumuz dahilər yetirəcəkdir. Bugünkü şerimiz bir qızıl əsgər. Cəbhəyə qüvvədir hər kiçik zəfər. Bizim şairlərin qəlbində hər an Yaşar qurduğumuz bu yeni dövran. Bu qüvvət yaşadır, şübhəsiz bizi, Bu qüvvət yaradır hər şerimizi Ancaq düşündürür məni hər zaman Yazılmış bir şeir, bir yeni dastan… Bəzən qoyulmayır hər söz yerinə, Şerimiz oxşayır biri-birinə… Eyni xəritələr, eyni şəkillər. Xəyala açmayır yeni bir səhər Başqa bir qüsur da ağrıdır bizi: Bəzən unuduruq gülməyimizi… Varmı şerimizdə məzhəkə yazan? Oxucu gözləyir bunu hər zaman. Unutmaq olmaz ki, doğrudan da, biz Böyük Sabirlərin varisləriyiz. Yetər buludlardan vurduğumuz dəm. Bir az da gülgüdən danışsın qələm. Bunun xeyri var ki, zərəri yoxdur, Gülməli insanlar həyatda çoxdur. *** Yenə uşaqlığım yadıma düşdü — Ömrümün günləri nə tez ötüşdü. Bir qış axşamıydı, qapıda soyuq… Qalxdı tar üstünə bizim çil toyuq… Gəldi yuxu vaxtı, salındı yerlər. Qışda gec açılır, gecikir səhər. Aldı qucağına bizi yuxular, Bu qış yuxusunun başqa dadı var; Bayırda uladı qışın boranı, Çəkdik başımıza qalın yorğanı; Dərin bir yuxuya getdik hamımız; Bəzən səslənirdi torpaq damımız. Gecə yarısıydı, eşitdik birdən Çil toyuq bağırır durduğu yerdən. Qaq-qaq qaqqıldayır… Qaçdı yuxumuz. Yuxudan səksənib, qalxdıq çoxumuz. Atam acıqlanıb: "Kəs! dedi — murdar. Bu gecə vaxtında nə azarın var?" Toyuq davam etdi, yenə do qaq-qaq… Döydü qanadını şaqqıldadaraq. Bir azdan kiridi, biz yatdıq yenə. Qərq olduq gecənin dərinliyinə. Birdən nə eşitdik? Səhərə yavıq Düşmüş evimizə qara-qışqınq. Çil toyuq indi do banlayır, bax, bax, Elə bil dəyişib xoruz olacaq. Başqa toyuqlar da qoşulmuş ona, Bəli, işlərimiz düşmüşdür yona. Biri zurna çalır, biri nağara, Evimiz bənzəyir toya, mağara; Biz də qarnımızı tutub gülürük, Kasıbın bəxtini yaxşı bilirik… Atam hazırlanır, əlində kəsər: "Toyuq banlayanda başı kəsilər". "Yox, — dedim, ay ata, ona dəymə sən, Sabah öhdəsindən, gələcəyəm mən; Onu çox sevirəm, gümüş rəngi var, Ona bənzəməyir başqa toyuqlar, Bütün fərələri qovlayır bir-bir, Ondan xoruzlar da qorxub çəkinir". Həftələr dolandı, aylar dolandı, Toyuğun əlindən kənd oda yandı. Onun qaqqıltısı kəsmədi bir an, Mən onu qurtardım qandan, bıçaqdan… Nə bizə gün verdi, nə özü yatdı, Bütün yuxumuzu harama qatdı. Dedik qoy yaşasın, nə minnəti var. Bəlkə çil toyuğun bir illəti var? Açıldı yaz günü, əridi soyuq, Gördüm samanlığa girdi çil toyuq. Gözlədim çıxmadı girdim yanına; Gördüm bir üşütmə düşüb canına; Yaslanıb samanın üstündə cansız. Yatır qaqqıltısız ahsız, amansız. Məni görən kimi yerindən qalxdı, "Hərif’ təşəxxüslə baxdı, nə baxdı. Nə gördüm? — Samanda o yurdlamışdır. Bir fındıq boydaca yumurtlamışdır. Tez aldım əlimə yumurtanı mən, İstisi getməmiş hələ əlimdən - Yüyürdüm anamın yanma birbaş, Yumurta deyilmiş sanca bir daş.. Oxucum! Çil toyuq getmiş dünyadan… Arabir fikrimə gəldiyi zaman, Bəzi insanlar da yadıma düşür, Onların da ömrü belə ötüşür… Onlar da bir fındıq boyda iş görər, Özünü aləmə igid göstərər; Hələ qabaqcadan şəsti ucalar, Qıy vurub aləmə hay-haray salar. "Yaratdım" deyərkən heç də utanmaz. Onlar taleyini düşünsün bir az… </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 1tfylp1zt4g25ydi358q2iq7m0pq33l 0 33704 96497 96478 2026-08-14T19:39:04Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96497 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Bizim böyük dünyamızda müxtəlifdir adamlar. Bir çoxunun öz şəklini çəkməlidir sənətkar. Dünən yazdım "Karyeristi", qoy utansın — nə qəmim?! Bu gün başqa bir temadan söhbət açır qələmim. Düşmənlərim çoxalsa da, mən atmaram yarağı, Qüvvətimdir, qüdrətimdir həqiqətin bayrağı. Bir tanış var, kəsilməyir yanımızdan ayağı, "Nə tüfəngin çaxmağıdır, nə sünbənin toxmağı". Yırğalanar gəlin kimi bəzək vurar özünə, Güzgü qoyub min vüqarla baxar təmiz üzünə; Bir yerində ləkə varsa, düz bir saat deyinər; Puşkin kimi saqqal qoyub pedant kimi geyinər Arabir də papaq qoyub bığlarını uzadar, O bilir ki, bu dünyada Koroğlunun adı var.. Nə dərdi var? — Qamət gözəl, geyim təzə, qaş qara, Elə bu da kifayətdir bizim bəzi qızlara.. Bu niyyətlə qəhrəmanım yol üstünə çıxanda, Tanış-biliş xanımların əllərini sıxanda, İbarələr dolu kimi yağır onun ağzından, Otuz dəfə məhəbbətə düçar olmuş azından. O hər axşam kef çəkməyə gedər iclas adına Yalan satar evindəki ana olmuş qadına. Vəzifəsi kiçik bir şey, bu dincliyin yoludur O nə qədər xərcləsə də yenə cibi doludur. "Bu dünyada kef qalacaq" — xəyal edir ürəkdən, Yorulmamış ömrü boyu "bəli, bəli" deməkdən. Desələr ki, göydə günəş kömür kimi qaralır, Desələr ki, brilyant da hicran çəkir, saralır, Desələr ki, ay günəşdən əlli dəfə yekədir, Desələr ki, pendir verən, qaymaq verən təkədir, Bütün bunlar bir yel kimi gəlib keçər yanından, Bir istilik belə keçməz onun soyuq qanından. "Nə işim var, neçin salım qeylu qala başımı? Neçin incik salmalıyam öz araq yoldaşımı? *** At kəlləni yastığına yaxşı uzan, yaxşı yat, Mən dinsəm də, dinməsəm də keçinəcək bu həyat". Bəzən olur iclas gedir: — ayılmışıq biz artıq, Xain çıxan bir düşmənin maskasını yırtırıq. Gəlir bizim bu "qəhrəman", dal cərgədə əyləşir, Tərpənməyən dağ gövdəsi baxanlara gəlir şir. Lakin məclis qızışdımı, başlandımı vurhavur, Öz-özünə: "Daha vaxtdır… tez götürül… yol budur… Zaman özü mənsiz belə öz hökmünü verəcək, Bəlkə, bütün vicdanlara min bir iblis girəcək" -Deyib o dal cərgədən də kirimişcə sıpıxar, Bizdə bir çox adamların gövdəsi var, şəsti var. El içində bir məsəl də bunu deyir müxtəsər: "Nə ölüyə pay göstərər, nə diriyə hay verər". Oxu mənim bu şerimi, xeyrə-şərə yaramaz! Aynaya bax, sifətindən utan bir az, öl bir az! Bir yaxşı gör, nə gündəsən, nədir sənin sənətin? Ömründə heç döyməmisən qapısını qeyrətin. Ya bir dəfə insan olub, daşa dönmə sükutla, Ya bilmərrə heyvan olub biyabanda ot otla! Sən içində yellər əsən viranə bir otaqsan, Sən ağacda bir qurumuş, bir meyvəsiz budaqsan. Görürsən ki, bu dünyamız gündən-günə şən olur. Səpdiyimiz hər dənədən böyük bir gülşən olur… Sən də bizə bir xeyir ver, sən də tərpən bir görək, Yoxsa sənə haram olsun bu yediyin duz-çörək! Gəl, pas atmış qılınc kimi pərçimlənmə sən qına. Kirpi kimi çəkilmə gəl qabığına, qınına. Öz halını düşünmə tez, xalqın üçün külüng vur, Qeyrətsizi, xudpəsəndi tarix haqlı unudur. Aç gözünü varlığa bax, indi başqa səhərdir, Əbədiyyət — bu dünyada göstərilən hünərdir. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] rrn1531oo136kttevjihxrmexocifbb 0 33705 96479 2026-08-14T14:41:05Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> İncə xanım çox qısqanır bi..." məzmunu ilə yaradıldı 96479 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> İncə xanım çox qısqanır bizim yaman nəzərlərdən, Boynundakı ipək sapa gözmuncuğu taxır hərdən. İncə xanım çox güvənir özündəki gözəlliyə, Səhər çıxır yuvasından “gözəllikdə mənəm!” - deyə. O bir bahar havasıdır, tez dəyişən halları var; Yanağında qoşa-qoşa, kiçik-kiçik xallan var. Dodaqlan çox incədir, dişləri var mərcan kimi; O sallanar, sığallanar canlar alan bir can kimi... Qızın duma baxışlan süzüldükcə xumar-xumar, Ovçulann ürəyində yellər əsib, tufan qopar... Bəzi beyniqanlann da qanı qaynar, qəlbi coşar, Ona küçə şairləri mahnı deyib söz də qoşar: “İncə xanım, incə xanım Bax bu qaşa, bax bu gözə. Qurban olsun sənə canım. Yandı bağrım, döndü közə” Sözün düzü bu dilbərdə təbiətin vergisi var, Qızıl güldür yanaqlan sifətində gülür bahar. Onun boyu və saçları danışılır ağız-ağız, Nə yazıq ki, anlamamış gözəlliyin qədrini qız: “Mən bir quşam, uçam gərək Bir budaqdan min budağa; Sığmaz könül, sığmaz ürək Dörd divarlı bir otağa...” Budur qızın fəlsəfəsi., yoxdur onun can sirdaşı, Gecə-gündüz dumanlıdır ayılmayır isti başı... Yol üstündə duran gənclər bu dilbərə baxar keçər Qızın oynaq baxışları şimşək kimi çaxar, keçər. Oxucular, bu qızcığı bənzətməyin pozğuna siz, Bəzən ona böhtan atır bizim yaman dillərimiz... Acıyıram bu ceyrana... tez açılır könül bağı, Bəzən onun yersiz gülüb, yersiz sözlər danışmağı Şübhə salır ürəklərə, iştahlanır bir çoxları, İncə xanım beyniqandır, sınamamış dostu, yan. İncə xanım, incə xanım, çox güvənmə gözəlliyə Çox inanma qüdrətinə, “bu dünyada mənəm!” - deyə. Vəfasızdır “gözəlliyin” gəlib keçən xoş günləri. Bir çoxlan deyir sənə “nazlı mələk, nazlı pəri”. İnanma gəl bu uydurma, bu pərdəli sözlərə sən, Bu dünyada çox danışar hər atını sürüb gedən. Gələcəkdir bir zaman ki, solacaqdır yanaqların, Bil ki, o vaxt soyuyacaq sənin isti dodaqların. Ağaracaq saçların da, qaydasıdır təbiətin... Külək vurmuş ağac kimi büküləcək bu qamətin. Bil ki, sənə “buyur!” - deyə bu gün “hörmət" göstərənlər, İndi sənə çiçək verib yanağından gül dərənlər O vaxt gəlib keçəcəkdir hüzurundan saymazyana, Mənim borcum bu oldu ki, gələcəyi deyim sana. İncə xanım, nə gözəldir, nə incədir sənin səsin, Düşündürür qəlbi bəzən xoş avazın, xoş nəfəsin. Gözlərində xumarlanır Qarabağın mənzərəsi, Dodağından süzüldükcə o dağların şikəstəsi. Mənim könlüm qanad çalır eldən gələn bu sənətə, Gözəlliyin qədrini bil! Hörmət olsun təbiətə! Bil ki, mənim vəzifəmdir baxıb sənə deyim yenə, Nə bədbəxtdir göz yumanlar təbiətin vergisinə. Budur bizim səhnəmizdə aşıq gəzir saz görünür, Ancaq, gözəl səhnəmizdə gözəl qızlar az görünür. Buyur, sənin meydanındır, orda göstər hünərini Oxu “bizim ellər” - deyə dolğun könül dəftərini! Biz də səni dinləyərək alqışlayaq, alqışlayaq, “Bir də! Bir də!” - Çağıraraq, sənə güllər bağışlayaq. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] bv5wtx5njy64d313ga0c52y90vaq2w4 96498 96479 2026-08-14T19:39:36Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96498 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> İncə xanım çox qısqanır bizim yaman nəzərlərdən, Boynundakı ipək sapa gözmuncuğu taxır hərdən. İncə xanım çox güvənir özündəki gözəlliyə, Səhər çıxır yuvasından "gözəllikdə mənəm!" — deyə. O bir bahar havasıdır, tez dəyişən halları var; Yanağında qoşa-qoşa, kiçik-kiçik xallan var. Dodaqlan çox incədir, dişləri var mərcan kimi; O sallanar, sığallanar canlar alan bir can kimi… Qızın duma baxışlan süzüldükcə xumar-xumar, Ovçulann ürəyində yellər əsib, tufan qopar… Bəzi beyniqanlann da qanı qaynar, qəlbi coşar, Ona küçə şairləri mahnı deyib söz də qoşar: "İncə xanım, incə xanım Bax bu qaşa, bax bu gözə. Qurban olsun sənə canım. Yandı bağrım, döndü közə" Sözün düzü bu dilbərdə təbiətin vergisi var, Qızıl güldür yanaqlan sifətində gülür bahar. Onun boyu və saçları danışılır ağız-ağız, Nə yazıq ki, anlamamış gözəlliyin qədrini qız: "Mən bir quşam, uçam gərək Bir budaqdan min budağa; Sığmaz könül, sığmaz ürək Dörd divarlı bir otağa…" Budur qızın fəlsəfəsi., yoxdur onun can sirdaşı, Gecə-gündüz dumanlıdır ayılmayır isti başı… Yol üstündə duran gənclər bu dilbərə baxar keçər Qızın oynaq baxışları şimşək kimi çaxar, keçər. Oxucular, bu qızcığı bənzətməyin pozğuna siz, Bəzən ona böhtan atır bizim yaman dillərimiz… Acıyıram bu ceyrana… tez açılır könül bağı, Bəzən onun yersiz gülüb, yersiz sözlər danışmağı Şübhə salır ürəklərə, iştahlanır bir çoxları, İncə xanım beyniqandır, sınamamış dostu, yan. İncə xanım, incə xanım, çox güvənmə gözəlliyə Çox inanma qüdrətinə, "bu dünyada mənəm!" — deyə. Vəfasızdır "gözəlliyin" gəlib keçən xoş günləri. Bir çoxlan deyir sənə "nazlı mələk, nazlı pəri". İnanma gəl bu uydurma, bu pərdəli sözlərə sən, Bu dünyada çox danışar hər atını sürüb gedən. Gələcəkdir bir zaman ki, solacaqdır yanaqların, Bil ki, o vaxt soyuyacaq sənin isti dodaqların. Ağaracaq saçların da, qaydasıdır təbiətin… Külək vurmuş ağac kimi büküləcək bu qamətin. Bil ki, sənə "buyur!" — deyə bu gün "hörmət" göstərənlər, İndi sənə çiçək verib yanağından gül dərənlər O vaxt gəlib keçəcəkdir hüzurundan saymazyana, Mənim borcum bu oldu ki, gələcəyi deyim sana. İncə xanım, nə gözəldir, nə incədir sənin səsin, Düşündürür qəlbi bəzən xoş avazın, xoş nəfəsin. Gözlərində xumarlanır Qarabağın mənzərəsi, Dodağından süzüldükcə o dağların şikəstəsi. Mənim könlüm qanad çalır eldən gələn bu sənətə, Gözəlliyin qədrini bil! Hörmət olsun təbiətə! Bil ki, mənim vəzifəmdir baxıb sənə deyim yenə, Nə bədbəxtdir göz yumanlar təbiətin vergisinə. Budur bizim səhnəmizdə aşıq gəzir saz görünür, Ancaq, gözəl səhnəmizdə gözəl qızlar az görünür. Buyur, sənin meydanındır, orda göstər hünərini Oxu "bizim ellər" — deyə dolğun könül dəftərini! Biz də səni dinləyərək alqışlayaq, alqışlayaq, "Bir də! Bir də!" — Çağıraraq, sənə güllər bağışlayaq. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] t3geovvm0q0un4d6tvfvo203mvzw5rg 0 33706 96480 2026-08-14T14:53:56Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Orta əsrlərdən qalma bir sara..." məzmunu ilə yaradıldı 96480 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Orta əsrlərdən qalma bir saray... Yan-yana düzülmüş böyük salonlar; Nə sayım! Bir deyil, beş deyil onlar, Aynabənd qapılar açılmış tay-tay... Mərmər döşəmələr üstə xalılar, -Bəzisi Hinddəndir, bəzisi Çindən. Hər kiçik nəqşədə bir od rəngi var, Elə bil od çıxır zülmət içindən... Xəyalı pəjmürdə, ürəyi səsdə, Yaxır hind qızının qəlbini odlar; Onun toxuduğu xalılar üstə, Qol-qola tutuşub rəqs edir lordlar. Neçə min möhtəkir gəlmiş bu axşam Bu bol ziyafətdə müftə yeməyə!.. Donmuş ürəklərdə sönük bir ilham Diplomat dililə sağlıq deməyə. Xörəklər müxtəlif, şərablar rəng-rəng, Zəncinin, həbəşin qanıdır onlar. Afrika soyulur... Qan-tər tökərək, Qul kimi çalışır orda milyonlar. Yelpazəli xanım, fraklı serlər Gülür toqquşduqca qədəh qədəhə. Döşü nal medallı seçilmiş merlər Onuncu əsrdə yaşayır hələ. “Xüsusi hörmət var" bu axşam bizə -Sovet dövlətinin elçilərinə. Yüz sağlıq deyilir şərəfimizə Düşmən can desə də, düşməndir yenə... Dodaqlarda gülüş, ürəklərdə kin, Qurdu tanıyarlar qurd baxışından. Deyin, şeir yazan bir bolşevikin Qəlbi açılarmı lord alqışından? Bu axşam o qədər qəzəbliyəm ki, Qəlbimdo od tutub yanır intiqam. Hirsimdən az qala sağ əlimdəki Qədəhi bir lordun başına çırpam. Məni qınamayın! Ağırdır, dostlar. Qatillər evində məclis keçirmək. Hər düşmən gözündə neçə hiylə var, Onlan duyduqca iyrənir ürək... *** Qarşımda üzünün dərisi çil-çil Bir ledi dayanmış, əlində əlcək. Əri yanındadır - cənab Çörçill Mənə əl uzadır təzim edərək. O, tox qaban kimi fısıldayır, bax! Onun dərisindən süzülür yağı. Qalın qaşlarını bərk-bərk çataraq, Səssizcə qımışır iblis sayağı... “Bakı! Bakı!” deyib, üzümə baxır, Elə bil od tutub yanır bədənim. Canımdan tüstülər, dumanlar qalxır. Hirsimdən əllərim titrəyir mənim! “Bəli! Bakılıyam! Öz şöhrətim var, Mənim babam olmuş 26-lar... Gərək yadınızdan çıxmamış ola!" Baxır qoca iblis gülümsəyərək. O sağa çevrilir, mən isə sola, Bir mərmiyə dönür sinəmdə ürək . </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 5op4i4iwegf8fd4c4dinrrfwix2xtyd 96500 96480 2026-08-14T19:47:37Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96500 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Orta əsrlərdən qalma bir saray… Yan-yana düzülmüş böyük salonlar; Nə sayım! Bir deyil, beş deyil onlar, Aynabənd qapılar açılmış tay-tay… Mərmər döşəmələr üstə xalılar, -Bəzisi Hinddəndir, bəzisi Çindən. Hər kiçik nəqşədə bir od rəngi var, Elə bil od çıxır zülmət içindən… Xəyalı pəjmürdə, ürəyi səsdə, Yaxır hind qızının qəlbini odlar; Onun toxuduğu xalılar üstə, Qol-qola tutuşub rəqs edir lordlar. Neçə min möhtəkir gəlmiş bu axşam Bu bol ziyafətdə müftə yeməyə!.. Donmuş ürəklərdə sönük bir ilham Diplomat dililə sağlıq deməyə. Xörəklər müxtəlif, şərablar rəng-rəng, Zəncinin, həbəşin qanıdır onlar. Afrika soyulur… Qan-tər tökərək, Qul kimi çalışır orda milyonlar. Yelpazəli xanım, fraklı serlər Gülür toqquşduqca qədəh qədəhə. Döşü nal medallı seçilmiş merlər Onuncu əsrdə yaşayır hələ. "Xüsusi hörmət var" bu axşam bizə -Sovet dövlətinin elçilərinə. Yüz sağlıq deyilir şərəfimizə Düşmən can desə də, düşməndir yenə… Dodaqlarda gülüş, ürəklərdə kin, Qurdu tanıyarlar qurd baxışından. Deyin, şeir yazan bir bolşevikin Qəlbi açılarmı lord alqışından? Bu axşam o qədər qəzəbliyəm ki, Qəlbimdo od tutub yanır intiqam. Hirsimdən az qala sağ əlimdəki Qədəhi bir lordun başına çırpam. Məni qınamayın! Ağırdır, dostlar. Qatillər evində məclis keçirmək. Hər düşmən gözündə neçə hiylə var, Onlan duyduqca iyrənir ürək… *** Qarşımda üzünün dərisi çil-çil Bir ledi dayanmış, əlində əlcək. Əri yanındadır — cənab Çörçill Mənə əl uzadır təzim edərək. O, tox qaban kimi fısıldayır, bax! Onun dərisindən süzülür yağı. Qalın qaşlarını bərk-bərk çataraq, Səssizcə qımışır iblis sayağı… "Bakı! Bakı!" deyib, üzümə baxır, Elə bil od tutub yanır bədənim. Canımdan tüstülər, dumanlar qalxır. Hirsimdən əllərim titrəyir mənim! "Bəli! Bakılıyam! Öz şöhrətim var, Mənim babam olmuş 26-lar… Gərək yadınızdan çıxmamış ola!" Baxır qoca iblis gülümsəyərək. O sağa çevrilir, mən isə sola, Bir mərmiyə dönür sinəmdə ürək . </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 1revtvyfl9y12pu3t5tjqho39km6gxy 0 33707 96481 2026-08-14T15:02:36Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yenə də yam-yaşıl geyinir da..." məzmunu ilə yaradıldı 96481 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yenə də yam-yaşıl geyinir dağlar, Göz kimi durulur qaynar bulaqlar. Əriyir güneylər döşündəki qar. Yağış da isladır o göy çəməni. Təbiət ilhama çağırır məni! Ürək diL açır ki, sönməmiş odum, Hücuma başlayır mənim söz ordum... Könüllər mülkündə min yuva qurdum, Unutmaz aləmdə sevən sevəni. Məhəbbət ilhama çağırır məni! Görürəm, dan yeri yenə sökülür, Göydən yer üzünə nurlar tökülür. Zəmilər, tarlalar üzümə gülür. Gözümdə saralır sünbülün dəni... Bu nemət ilhama çağırır məni! Mən yaranmamışam göylər övladı, Əzəl şöhrətimdir torpağın adı... Bu eşqim çoxuna qismət olmadı, Şairim! Aç, payla söz xəzinəni. Şeriyyət ilhama çağırır məni! O kimdir külüngü dağ kimi vurur... Keçici bayraq da yanında durur. Görürəm, o yeni bir dünya qurur, Loğmanlar yazacaq bu qərinəni, Bu hikmət ilhama çağırır məni! Car çəkir çarxların çaxnaşıq səsi, Qızır baltaların polad pəncəsi, Yatmayır Muğanın, Milin gecəsi... Səslənir Vətənin çölü, çəməni. Bu qüdrət ilhama çağırır məni! Çöllərə min dəstə komsomol gəlir... De,Kürdən, Arazdan neçə qol gəlir? Ay ellər, Muğanın ili bol gəlir. Səhralar əmr edir: yaz bu səhnəni, Bu töhmət ilhama çağırır məni! Boz dağın qoynunda bir dəniz vardır. Çinarlar sahildə qatar-qatardır. Həmdəmim ləpələr, göy dalğalardır, Uçur qayıqların ipək yelkəni, Bu sürət ilhama çağırır məni! Aynabənd evlərin eyvanı sərin, Yuyunur qoynunda al şəfəqlənir. Hor batan axşamın, doğan səhərin Hüsnü salamlayır min pəncərəni. Səadət ilhama çağırır məni! Şirvanda sayrışır bağlar-bağatlar, Şenliklər yanında kişnəşir atlar, Axır qoşun-qoşun ellər, elatlar, Əlilə kəşf edir hor dəfinəni, Bu sənət ilhama çağınr məni! Muğana su gəlir, Milo su gəlir, Axışıb Öz eli, ulusu gəlir... Torpağa insanın arzusu gəlir. Bağrıma basıram ana Vətəni, Bu ülfət ilhama çağırır məni! Ürək dil açır ki, sönməmiş odum. Hücuma başlayır mənim söz ordum... Könüllər mülkündə min yuva qurdum. Unutmaz aləmdə sevən sevəni, Məhəbbət ilhama çağırır məni!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] a6z92oqhiwi1nirjovjw30l37b8hheb 0 33708 96484 2026-08-14T16:07:29Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96484 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Böyükdür insanın eşqi, hünəri, Həyat aşiqidir sənin də nəğmən. Ürəkdir ən böyük sənət əsəri, Ona bir yad kimi soyuq baxma sən. Həyat yavrusudur müqəddəs ürək. Sən onu küsdürmə özündən bir an O, bəzən zülmətə qılınc çəkərək Bizə yol göstərir qasırğalardan… Ürəkdir insana ən yaxın sirdaş, Dostluğu dar gündə unutmaz könül. İlham pərisindən ayrılma, qardaş, Onunla bir ağla, onunla bir gül! Qəlbin açılmamış sirrləri var, Yerlər də, göylər də ona tanışdır. Hər kiçik zərrədə bir ümman axtar. Hər pərdə üstündə dünya danışdır. Çal, çal! Rübabından axıb süzülsün Kamal dünyasının solmaz hünəri. Çal ki, zəfər kimi ruhlara gülsün Hər bahar axşamı, hər yay səhəri! Sən ellər eşqilə yaşayıb-yarat, Bizə bir yad kimi gəlməsin səsin. Simində dil açsın anamız həyat, Xəyal qanadlanıb, ürək titrəsin. Sən sənət eşqilə vəcdə gələrək Elin qapısına ayaq basdınmı? Bir mağar gecəsi, dan üzünədək İxtiyar aşığa qulaq asdmmı? Qanında, qəlbində, dc səhər-səhər, Çayların ahəngi aşıb daşdımı? Dc, külək əsdikcə, sıx meşəliklər Sənin rübabında pıçıldaşdımı? Yaz günü səhərin oğlan çağında, Muğan düzlərindən keçdinmi atla? Min turac ötdükcə ellər bağında Göylərə uçdunmu sən o qanadla? Əlində rübabın, bu gənc yaşında Ulduzlar qəlbinə süzüb axdımı? Gözlərin önündə dağlar başında İldırım şaqqıyıb, şimşək çaxdımı? Sən ellər eşqilə yaşayıb-yarat, Bizə bir yad kimi gəlməsin səsin. Simində dil açsın anamız həyat, Xəyal qanadlanıb ürək titrəsin. O san simlərin incədir qəlbi, Ona mizrabını ehtiyatla vur. Duyğusuz əlləri hiss edən kimi O mehriban gözəl tezcə unudur… Abbas Divarqanlı, Dilqəm, Ələsgər Bir saza nə qədər dastan yaratdı. Elin qüdrətilə yaşayan ərlər Eşqin hünərilə murada çatdı. Sən sənət eşqilə vəcdə gələndə. Bir səməndər kimi odlara qalan. Qoy bir el məsəli düzəldim mən də: Dağ olmaq istəsən, dağa arxalan!… əkinmə, qısqanma, bir xəyala dal… Sən də öz eşqinin dastanını yaz. Hökmünü indidən verir istiqbal: Hünərsiz sənətin şəni ucalmaz. Çal, çal rübabından süzülən məna Dağların, daşların bağrını yarsın. Sazında dil açan bu yeni dünya Zəfərdən zəfərə bizi aparsın. Çal, çal, azadlığın xoş təranəsi. Hində, Himalaya, Çinə yayılsın. Göyləri titrətsin inqilab səsi, Onun şöhrətilə torpaq ayılsın… Çal ki, baş qaldırır müstəmləkələr, Can verir ağalar, qullar dünyası… Bir bayraq altına qoşur ölkələr Budur kommunizmin ilk simfoniyası! Zülmət qanad gərmiş, Avropaya bax. Artıq nə Bethoven, nə də Bayron var. Göyün qəfəsinə sığmayır torpaq Qurtuluş axtarır dustaq arzular… Qardaş, bizə baxır dünyanın gözü… Sən Yer kürəsini vüqarla dolan. De kimdir yaradan ən böyük sözü? -Bizim dünyamızda sənətkar olan! Qoy bizə həsədlə baxsın Avropa! Yaradan, yaşadan öz əlimizdir! Biz qəlbi, idrakı tutmadıq topa, Dünyanı fəth edən əməlimizdir. Çal. çal, qalibiyyət bizimdir, bizim! Dənizlər, ümmanlar çaxnaşır daha. Hücum var, hücum var deyir sosializm Günəşlə bir yerdə gedir sabaha… </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 479nwdyvs6cwfvv2rf9p32eoaurcb7v 250 33709 96485 2026-08-14T16:07:44Z Araz Yaquboglu 734 /* Korreksiya edilməmişlər */ Səhifə "1 AŞQ ƏLƏSKƏRIN TƏRÇYMƏI-HALI Göyçə mahalı geniş topraq, zəngin və gözəl təbiəti, bol balığı vǝ çins maldarlьq ilǝ məşhur olduqu kibi ez aşьqlarь ilə də məşhurdur. Gеiçǝ aṣьq оçaqь vǝ aşьq mənbǝ'i hesab olu- nur. Buradan coq bejyk ustad аşьqlaг сьqmьşdür. Bunlarьn son zamanlar an bejyk şehrət qazananь aşьq Ələskərdir. Aşьq Ələskər indiki Ermənistan Sosialist Şura Cymhurijjətinin «..." məzmunu ilə yaradıldı 96485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Araz Yaquboglu" />__NOEDITSECTION__<div class="text"></noinclude>1 AŞQ ƏLƏSKƏRIN TƏRÇYMƏI-HALI Göyçə mahalı geniş topraq, zəngin və gözəl təbiəti, bol balığı vǝ çins maldarlьq ilǝ məşhur olduqu kibi ez aşьqlarь ilə də məşhurdur. Gеiçǝ aṣьq оçaqь vǝ aşьq mənbǝ'i hesab olu- nur. Buradan coq bejyk ustad аşьqlaг сьqmьşdür. Bunlarьn son zamanlar an bejyk şehrət qazananь aşьq Ələskərdir. Aşьq Ələskər indiki Ermənistan Sosialist Şura Cymhurijjətinin «Basar-kecor» rajonu, «Aqkilsə>> kəndindəndir. Aqkilsə kəndi bir necə tajifədən ibarətdir. Ələskər Aliməmmədli tajifəsindəndir. Ələskə- rin atasь Aliməmməd carvadarliq edərmiş. Gyr- çуstanьn «Kəlbəçər» rajonu meşələrindən odun daşьjar vǝ ja kyrək, şana qajьгьb sataгmüş. Aliməmməd savadsьzmьş, saz calmaq bilməz- miş, fəqət şairlik təb'i varmьş. Ələskər ta kicik jaşlarından saz calmaq ilə maraqlanarmüş. Ələskər 15-16 jaşlarında ikən artьq saz cal- таль və ᏚᎾᏃ oqumaq bacarmьş. Faqat saz havalaгьnь daha mykəmməl ojrənmək ycyn Gej- çənin «Qыzül vənq» kəndi sakini, o zaman məşhur ustad sajыlan aşьq Аlьjа şǝjird olur. Az vaqt icǝri-<noinclude><!-- --> <references /></div></noinclude> p2goofqiusby8pdgqt5rsdgg2no2jfz 96486 96485 2026-08-14T16:09:16Z Araz Yaquboglu 734 /* Korreksiya olunmuş */ 96486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Araz Yaquboglu" />__NOEDITSECTION__<div class="text"></noinclude>1 AŞQ ƏLƏSKƏRIN TƏRÇYMƏI-HALI Göyçə mahalı geniş topraq, zəngin və gözəl təbiəti, bol balığı vǝ çins maldarlьq ilǝ məşhur olduqu kibi ez aşьqlarь ilə də məşhurdur. Gеiçǝ aṣьq оçaqь vǝ aşьq mənbǝ'i hesab olu- nur. Buradan coq bejyk ustad аşьqlaг сьqmьşdür. Bunlarьn son zamanlar an bejyk şehrət qazananь aşьq Ələskərdir. Aşьq Ələskər indiki Ermənistan Sosialist Şura Cymhurijjətinin «Basar-kecor» rajonu, «Aqkilsə>> kəndindəndir. Aqkilsə kəndi bir necə tajifədən ibarətdir. Ələskər Aliməmmədli tajifəsindəndir. Ələskə- rin atasь Aliməmməd carvadarliq edərmiş. Gyr- çуstanьn «Kəlbəçər» rajonu meşələrindən odun daşьjar vǝ ja kyrək, şana qajьгьb sataгmüş. Aliməmməd savadsьzmьş, saz calmaq bilməz- miş, fəqət şairlik təb'i varmьş. Ələskər ta kicik jaşlarından saz calmaq ilə maraqlanarmüş. Ələskər 15-16 jaşlarında ikən artьq saz cal- таль və ᏚᎾᏃ oqumaq bacarmьş. Faqat saz havalaгьnь daha mykəmməl ojrənmək ycyn Gej- çənin «Qыzül vənq» kəndi sakini, o zaman məşhur ustad sajыlan aşьq Аlьjа şǝjird olur. Az vaqt icǝri-<noinclude><!-- --> <references /></div></noinclude> 50xiyizr9epj43u11b6mdkzombb89iy 0 33710 96487 2026-08-14T16:10:01Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96487 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Başımın üstünü kəssə də ölüm Sağ əli baltalı bir cəllad kimi, Mənim taleyimə yanma, sevgilim! Lakin bu dəhşətə baxma yad kimi… Solsa da qüssədən al yanaqların, Sən bu müsibəti qəlbində saxla… Dil açsın hər yerdə gül dodaqların Bir əxlaq, bir sevgi, bir qanacaqla. O zaman mənim də ruhum şad olar, Qəbrim çiçək açar bu ülfətinlə; Sorsalar nə qaldı məndən yadigar? Dayan heykəl kimi məhəbbətinlə! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] d7u3psv4rjyb2iuckbomhmpxyb6czxo 0 33711 96488 2026-08-14T16:12:26Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yay günü... Yol üstü... Ağa..." məzmunu ilə yaradıldı 96488 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yay günü... Yol üstü... Ağac kölgəsi... Kölgədə bir gəlin oturmuş yalqız; Od tökür başına göyün nəfəsi, Yatır qucağında südəmər bir qız. Uşaq yuxusunda qımışıb gülür, Tamam qapanmamış ala gözləri. Onun saf üzündən nurlar tökülür, Elə bil açılır bir yaz səhəri. Axışıb atlılar, arabalılar Kəndlərə qayıdıb gedir şəhərdən. Nə hava tərpənir, nə meh, nə ruzgar... Quşun da nəfəsi təngiyir hərdən. Duyub körpəsinin hər bir halım, Ana sığınmışdır bu kölgəliyə. Uşağın üzünə çəkir şalını, Günəş gözlərinə düşməsin deyə. Yol üstə dincələn o gəlin kimdi? -Şəhərdən qayıdır, kəndə gedəcək. Uşaq yuxusunu alacaq indi; Ana öz yoluna davam edəcək. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] si84gj5bri8de88kife6nw9foey0wab 0 33712 96489 2026-08-14T16:15:40Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96489 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Xaqanilər, Nizamilər yetişdirən bir vətənin, Oğlu, qızı şeir yazır yubileyinə bu gün sənin. Bu gün bizim yurdumuzda bir bayramın təntənəsi, Bu dağlardan o dağlara əks olunur şerin səsi. Səhər tezdən bülbül uçur, qonur yaşıl bir budağa, Könül deyir sən də bəzən, sən də geyin dur ayağa. Bir şərqi qoş, hörmət olsun bizim qardaş sənətkara, Səhər-səhər al günəşin saçlarını yaxşı dara. Olsun! Könül sirdaşımdır dost sözündən çıxmaq olmaz, Nəğməmizdən ilham alır ulduzlu qış, çiçəkli yaz. Rustaveli! Gəl qardaşım, əlində bir zərif lələk, Bu günlərə şeir desin sinəndəki böyük ürək. Sən görəndə dumanlıydı Gürcüstanın dik dağları, Bir ölkənin göz yaşıydı şır-şır axan bulaqları. At çapardı yurdumuzda yoldan keçən min bir yağı, Açılmazdı sənin könlün, açılmazdı ay qabağı. O günlərdən xatirədir min vicdanın hekayəti, Xaqaninin, Nizaminin, Füzulinin şikayəti. Mən görmüşəm Gürcüstanı, oylağıdır gözəllərin, Coşqun axan çayları var, bulaqlan sərin-sərin. Yaz gələndə çox sıx olur Gürcüstanın ormanları, Yel əsəndə dörd bölünür bu dağların dumanlan. Könüllərdə dustaq deyil hər vicdanın, ömrün kamı Uca dağlar başındadır igidlərin istehkamı. Əsrlərin yuxusundan göz açmışdır böyük insan Oxuyuruq tarixləri bu dağlann yazısından. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] ri92x21yvdd8hmf0cngdoc228uajasy 0 33713 96490 2026-08-14T16:20:38Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96490 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yaz gələndə daşıb gələr, Dağı-daşı aşıb gələr, Göylə qucaqlaşıb gələr, Heç dincini almaz bir az — Könlüm kimi rahat olmaz; Hey gəzişər, hey dolanar, Gah durular, gah bulanar. Mənzil kəsər, Uzun yollu, Neçə qollu, Axar göllü Axar çaylar. Şütüyər bir ilan kimi, Göy xallı bir qulan kimi. Hərdən hirsə dolan kimi Ürəyində kin saxlayar, Yeri, göyü ayaqlayar, Qayaları dəlib keçər, Dağa girər, daş gəmirər. Dəli selli, Başı yelli, Ağır elli Axar çaylar. Dağdan dağa, düzdən-düzə, Axıb gedər süzə-süzə. Ayna tutar üzümüzə, Salam verər ömrümüzə. Dörd yanında göy çəmənlər. Qərənfillər, yasəmənlər. Söyüdlər də çiçək açar. Ceyran qaçar, turac uçar. Şəfalıdır, Səfalıdır. Yanı güliü, Şux bülbüllü, Göy sünbüllü Axar çaylar. Gəzər dağ-dağ, təpə-təpə. Çəmənləri öpə-öpə. Dalğa-dalğa, ləpə-ləpə, Aşıb daşar, daşıb aşar, Pıçıl-pıçıl pıçıldaşar, Şəlalələr qardaşıdır Sərçeşmələr sirdaşıdır. Məzəlidir, Qəmzəlidir. Şirin dilli, Sərin yelli, Dalğa telli Axar çaylar. Yaxasında bənövşələr, Kölgə salar göy meşələr. Axşam-axşam, səhər-səhər, Xoş havası sərin olar, Lalladıqca dərin olar, Gərdəninə zümrüd taxar. Başı yaylaq, Yanı oylaq, Üstü xallı, Kol maralh, Qeyli-qalh Axar çaylar. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] r49zae4ujt3mquixyp0bxfppn6x349s 0 33714 96491 2026-08-14T16:21:45Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Vergi | müəllif = Bərdax | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = [https://simsar.az/news/47534/qaraqalpaq-edebiyyatinin-boyuk-numayendesi-berdax QARAQALPAQ ƏDƏBIYYATININ BÖYÜK NÜMAYƏNDƏSİ – BƏRDAX] | v..." məzmunu ilə yaradıldı 96491 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Vergi | müəllif = Bərdax | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = [https://simsar.az/news/47534/qaraqalpaq-edebiyyatinin-boyuk-numayendesi-berdax QARAQALPAQ ƏDƏBIYYATININ BÖYÜK NÜMAYƏNDƏSİ – BƏRDAX] | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> İldən ilə pisləşdi, ağır zamanlar gəldi Heç bir kasıb qalmadı, vergi on qata qalxdı. </poem> [[Kateqoriya:XIX əsrin şeirləri]] evytggt8hqxzmkhutvd8ov8rhnjcedc 96492 96491 2026-08-14T16:22:28Z Araz Yaquboglu 734 [[Kateqoriya:Tamamlanmamış əsərlər]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96492 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Vergi | müəllif = Bərdax | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = [https://simsar.az/news/47534/qaraqalpaq-edebiyyatinin-boyuk-numayendesi-berdax QARAQALPAQ ƏDƏBIYYATININ BÖYÜK NÜMAYƏNDƏSİ – BƏRDAX] | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> İldən ilə pisləşdi, ağır zamanlar gəldi Heç bir kasıb qalmadı, vergi on qata qalxdı. </poem> [[Kateqoriya:XIX əsrin şeirləri]] [[Kateqoriya:Tamamlanmamış əsərlər]] el949soih397c2srckdlbm7oe8w9nq0 0 33715 96493 2026-08-14T16:25:29Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96493 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Güllü sarmaşıqlar içində yalqız Yaşıl bir eyvanda sevdalı bir qız. Yuxuya getmişdir, o gözəl pəri Bəlkə də sirli bir xəyala dalmış Üzündə sayrışır ay şəfəqləri Mehrab o dilbərə çıraqmı salmış? Dağılmış saçları o gül üzünə, Oxşayır alnını sərin bir rüzgar. Gözəl təbiətin bu saf qızına. Günəşli gündüzlər aylı axşamlar Əlvan şəfəqlərdən rübənd toxuyur, Adına bülbüllər dastan oxuyur. Təbiət çox sevir insan oğlunu. Təbiət qoynunda bəsləyir onu. Bu cansız görünən hər daş, hər qaya Axşamlar söz açır ulduza, aya. Məncə, təbiətin böyük qəlbi var, Dünyanın qəlbidir bizim insanlar, Ğmürlər günəşdən busələr alır. Axan şəlalələr buna əl çalır. Bəzən şırıl-şırıl axdıqca bir su, Ürəkdə nazlanır insan duyğusu. Xəyal qanadlanır, uçur göylərə. Ulduzlu göylərdən gül dərə-dərə Bütün kainatı seyr edir insan. Dünyalar yaranır hər arzusundan. Yaz bunu, bumunu sallayıb yenə "Təbiət nə gərək sovet şerinə" Deyən şairlərin ömrü gödəkdir. Təbiət insanla gün görəcəkdir. Yatır sevdalı qız, o yorğun maral, Gözəlsiz ağlayır ən böyük xəyal. Qızın yanaqları çiçək-çiçəkdir Bizim el dilində gözəl-göyçəkdir. Yatır sinəsində açıq bir roman Külək oynatdıqca varaqlarını Qızcığaz oyanır ağır yuxudan Azca sığallayır yanaqlarını Sonra şirin-şirin yuxuya gedir. Bu gözəl aləmi yenə tərk edir. Oyan, təbiətin vicdanı pəri, Dil açsın qəlbinin gözəl telləri, Sənsiz bu kainat vaxtsız qocalar, Dünyanın romanı yarımçıq qalar. Günəş həsrət çəkər o gül üzünə, Sənin o mehriban ana dizinə, Dahilər baş qoyub xəyala dalmış, Qoynunda yaz olur hər boranlı qış. Yatır sevdalı qız, o nazlı canan, Yatır sinəsində açıq bir roman. Oxumuş dastanı bu gözəl pəri Fəqət bir nöqtədə ala gözləri Taqətdən düşərək birdən yumulmuş Nə deyim? Bəlkə də o qanadlı quş Sevdiyi bir gənci anaraq yenə Batmış məhəbbətin dərinliyinə, Bəlkə xəyaldadır, yatmamış o qız? Külək, gəl oyatma sən onu vaxtsız, Ayırma sevdalı bir kainatdan Bəzən şirin olur yuxu həyatdan. Yatır sevdalı qız ruhu mehriban, Yatır sinəsində açıq bir roman. Həyat da romandır, o yaradılır Dünya binasmı qoyandan bəri. Tez-tez varaqlanır, tez-tez dadıhr, Gah şirin, gah acı səhifələri. Fəqət bu romanı sonuna qədər Oxuyan olmuşmu ban bir nəfər? </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] cgmhz6lk9yae542bci1hxpv7kxsjbqa 96499 96493 2026-08-14T19:42:55Z Araz Yaquboglu 734 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96499 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Güllü sarmaşıqlar içində yalqız Yaşıl bir eyvanda sevdalı bir qız. Yuxuya getmişdir, o gözəl pəri Bəlkə də sirli bir xəyala dalmış Üzündə sayrışır ay şəfəqləri Mehrab o dilbərə çıraqmı salmış? Dağılmış saçları o gül üzünə, Oxşayır alnını sərin bir rüzgar. Gözəl təbiətin bu saf qızına. Günəşli gündüzlər aylı axşamlar Əlvan şəfəqlərdən rübənd toxuyur, Adına bülbüllər dastan oxuyur. Təbiət çox sevir insan oğlunu. Təbiət qoynunda bəsləyir onu. Bu cansız görünən hər daş, hər qaya Axşamlar söz açır ulduza, aya. Məncə, təbiətin böyük qəlbi var, Dünyanın qəlbidir bizim insanlar, Ğmürlər günəşdən busələr alır. Axan şəlalələr buna əl çalır. Bəzən şırıl-şırıl axdıqca bir su, Ürəkdə nazlanır insan duyğusu. Xəyal qanadlanır, uçur göylərə. Ulduzlu göylərdən gül dərə-dərə Bütün kainatı seyr edir insan. Dünyalar yaranır hər arzusundan. Yaz bunu, bumunu sallayıb yenə "Təbiət nə gərək sovet şerinə" Deyən şairlərin ömrü gödəkdir. Təbiət insanla gün görəcəkdir. Yatır sevdalı qız, o yorğun maral, Gözəlsiz ağlayır ən böyük xəyal. Qızın yanaqları çiçək-çiçəkdir Bizim el dilində gözəl-göyçəkdir. Yatır sinəsində açıq bir roman Külək oynatdıqca varaqlarını Qızcığaz oyanır ağır yuxudan Azca sığallayır yanaqlarını Sonra şirin-şirin yuxuya gedir. Bu gözəl aləmi yenə tərk edir. Oyan, təbiətin vicdanı pəri, Dil açsın qəlbinin gözəl telləri, Sənsiz bu kainat vaxtsız qocalar, Dünyanın romanı yarımçıq qalar. Günəş həsrət çəkər o gül üzünə, Sənin o mehriban ana dizinə, Dahilər baş qoyub xəyala dalmış, Qoynunda yaz olur hər boranlı qış. Yatır sevdalı qız, o nazlı canan, Yatır sinəsində açıq bir roman. Oxumuş dastanı bu gözəl pəri Fəqət bir nöqtədə ala gözləri Taqətdən düşərək birdən yumulmuş Nə deyim? Bəlkə də o qanadlı quş Sevdiyi bir gənci anaraq yenə Batmış məhəbbətin dərinliyinə, Bəlkə xəyaldadır, yatmamış o qız? Külək, gəl oyatma sən onu vaxtsız. Ayırma sevdalı bir kainatdan Bəzən şirin olur yuxu həyatdan. Yatır sevdalı qız ruhu mehriban, Yatır sinəsində açıq bir roman. Həyat da romandır, o yaradılır Dünya binasmı qoyandan bəri. Tez-tez varaqlanır, tez-tez dadıhr, Gah şirin, gah acı səhifələri. Fəqət bu romanı sonuna qədər Oxuyan olmuşmu ban bir nəfər? </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 5xbuy89367a7xenlb4b2uw98deb8z6m 0 33716 96494 2026-08-14T17:33:36Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96494 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Şəhər üstə qanad gərib mürgülədi yorğun axşam… Neçə çadır qurdu göydə lopa-lopa sıx buludlar. Yavaş-yavaş qaraldıqca mavi sular, yaşıl otlar, Çəkib məni öz ardınca evə saldı gəlin — ilham… Şəhər üstə qanad gərib mürgülədi yorğun axşam… Dağılmışdır meydanların, döngələrin izdihamı, Seyrəlmişdir küçələrdə avtoların xəbər səsi. Şəhər böyük, hər insanın öz zövqü var, öz həvəsi. -Saraylara, teatrlara, kinolara dolmuş hamı, Dağılmışdır meydanların, döngələrin izdihamı… Mənsə bir ay görmədiyim masam üstə baş əyərək, Deyirəm ki, salam verim şeir-sənət dünyasına… Söz evini bomboş görüb al çapmasın əsən külək… Ürək qoyub can yandırıb hər bir sözün mənasına, Deyirəm ki, salam v< rim şeir-sənət dünyasına. Ürək böyük, arzular çox, yollar uzun, səbrimsə az… Ah, deyirəm, qıra bilsəm zəncirini ətalətin… Dolmuş ürək boşalmasa can yanğısı sakit olmaz, Yaratmaqdır, yaratmaqdır al bayrağı səadətin! Ah, deyirəm, qıra bilsəm zəncirini ətalətin!.. Bu fikirlər dünyasına əyilmişdir yenə başım. Sanki mənə qulaq asır sakit olmuş böyük şəhər… Ağ kağıza kotan kimi şırım açır karandaşım, Hərdən gəlir qulağıma qəlbimdəki döyüntülər, Sanki mənə qulaq asır sakit olmuş böyük şəhər… Ev o qədər səssizdir ki!.. Nə danışan, nə gülən var. Kəsilmişdir uşaqların ağız dolu qəhqəhəsi. Danışmayır hər zamankı qarmon səsi, kaman səsi. Bəzən uşaq dünyasını nə anlayan, nə bilən var; Ev o qədər səssizdir ki, nə danışan, nə gülən var. Yusif ahb fırçasını şəkil çəkir bir kənarda. Nəsə qurub-quraşdınr kiçik-kiçik tablolarda. Aybəniz də sağ əlini söykəmişdir çənəsinə, Divan üstə qulaq asır nağıl deyən nənəsinə. Vaqifdə ki, yuvarlanır, gah da dönür üzü üstə; Xumarlanır pişik kimi anasının dizi üstə’ Onlar neçin danışmayır, neçin gülüb oynamayır? Neçin mənim təbim kimi bulaq olub qaynamayır? O körpəcik ürəklərdən nələr keçir indi, nələr! Nənəm deyir: səs salmayın! Əsər yazır atan, əsər… O hər şeir oxuduqca, dağa dönür ürəyimiz; Onun halal zəhmətilə qazanılır çörəyimiz! — Yox, yox, əziz balalarım! Heç qısmayın səsinizi, Sizin şaqraq dilinizi eşitməsəm bir anlıq mən. Qaya boyda daş asılar mənim ata ürəyimdən… Gülər görüm, oynar görüm, xoşbəxt görüm hər vaxt sizi. Gülün, əziz balalarım! Heç qısmayın səsinizi! Mən görmüşəm uşaqlıqda çörək dərdi düşünəni Anam soyuq bir daxmada ac qarına doğdu məni… Sizə nə var, övladlarım, görmədiniz o pis günü. Görmədiniz yoxsulların xəcalətdən öldüyünü. Görmədiniz qələm qaşlı, duma gözlü o gəlini, Can üstündə mənə san uzatmışdı öz əlini… Siz işıqlı, yaraşıqlı binalarda yarandınız, Səadətdir ilk eviniz, azadlıqdır ilk andınız! Boynunuza al qırmızı qalstuklar taxanda siz, Bilirəm ki, mənsiz belə xoşbəxtlikdir nəsibiniz… Bilirəm ki, sizin kimi sabahın da şaddır üzü… Gözəl günlər ana kimi oxşayacaq ömrünüzü. Elin qadir əllərilə çoxaldıqca elin varı. Atasız da ömür sürür min-min vətən balaları. Bir əbədi al bahara təslim oldu boranlı qış… Sabahın duz-çörək dərdi alnınıza yazılmamış… Bir do mondon çokinməyin, sükunoto düşmənom mən. Səssiz keçən günlərimi saymamışam öz ömrümdən… Mən əzəldən tufanların qoynunda bir öton quşam. Fırtınalar, qasırğalar qucağında doğulmuşam… Ağır toplar dilo gəlib sos saldıqca dağ dalma. Mənim şair üroyim də dönür dağlar qartalına. Şirlər kimi çox çıxmışam yanğınların arasından; İgid igid ola bilməz qan axmamış yarasından. Polad kimi, odda bişib bir mərmiyə dönsə ürək. Sözün hökmü meydan sürər uzaq vuran mərmilərtək. Deyin, gülün, övladlarım! Sükunəti düşmənəm mən. Səssiz keçən günlərimi saymamışam öz ömrümdə Deyin, gülün, əl do çalın, heç qısmayın səsinizi, Gülər görüm, oynar görüm, xoşboxt görüm hər vaxt sizi!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] eb6nzql27hh36banoc3aonh3xqy1j0r 0 33717 96495 2026-08-14T18:15:34Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96495 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Bir qocaman qartalın qanadları dayandı; O bir daha qıy vurub, dağlardan keçməyəcək. Dünya öz yerindədir, yenə səhər oyandı, O, Vətən dağlarının suyundan içməyəcək. Ah, o bir də göz açıb görməyəcək aləmi, Dostlar ilə bir daha gəlməyəcək üz-üzə. Susdu onun rübabı, sındı qurşun qələmi, Yeni-yeni nəğmələr qoşmayacaq o bizə. Ölüm sevinməsin qoy!.. Ömrünü vermir bada El qədrini canından daha əziz bilənlər. Şirin bir xatirətək qalacaqdır dünyada Sevərək yaşayanlar, sevilərək ölənlər… Budur, baxır üzümə, baxır sənətkar gözü, Yenə gülür, danışır, nəfəs ahr Üzeyir; Süzülür qəlb evimə onun hər odlu sözü, Rübabının səsində qanad açır min şeir. Sənətkara eşq olsun! Eşq olsun qəhrəmana! Açıq alınla gedir o yenə də cəbhəyə. Xəyalı bir dəniz tək yenə gəlir tüğyana. Kommunizmin bayrağı günəşə qalxsın deyə! O sabah da bizimlə addımlayır yanaşı, "Koroğlu"dan oxuyur yenə zəfər ordumuz. Ey Füzuli şerinin bir bəstəkar qardaşı. Şöhrət tapdı adınla bizim ana yurdumuz. Ölüm sevinməsin qoy!.. Ömrünü vermir bada, El qədrini canından daha əziz bilənlər. Şirin bir xatirətək qalacaqdır dünyada Sevərək yaşayanlar, sevilərək ölənlər… Mən bu kiçik şerimi yazıram göz yaşımla, Çünki vidalaşıram bir ürək sirdaşımla! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 0btbuixunpqdw7rlg1bsbjc036ux9zn 0 33718 96503 2026-08-14T20:16:53Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96503 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Oder çayı dolanmışdır Gümüşü bir kəmər kimi Vrotslavın gövdəsinə; Şırıl-şırıl göy ləpələr Axdıqca nəğmələr kimi, Heyran olur öz səsinə. Ağaclar da kölgə salır Bu saf suyun aynasına. Könlüm, gözüm heyran qalır Su üstdəki ehtişamın — Min ulduzlu bir axşamın Ürək açan mənasına. Çiçək sevən, şeir sevən bir millətin Qəlbi kimi gülür bağlar… Elə bil ki, insanlara töhfəsidir təbiətin Göy təpələr, yaşıl dağlar. Hələ bahar! Hələ bahar! Polşanın yüz şəhərində, Demə, gülsüz bir eyvan var, Şairlərin rübabı tək. Qəlbi dinir titrəyərək Axşamın da, səhərin də Vrotslavda ayna kimi parıldayır gen küçələr, Göy üzündən nur tökülür. Dörd yüz bahar, almanlara bir qul olmuş yazıq şəhər. Bu gün baxıb üzə gülür. Dilə gəlir hər mənzərə "Yer azaddır! Yer azaddır!" Hər ürəkdə bir pəncərə Açılmışdır Şərqə sarı… Gülür insan arzulan. Hamı şaddır! Hamı şaddır! *** Fəqət məni düşündürən Nə bu şadlıq, nə bahardır. Unutmuşam hor varlığı, Bu gün şair ürəyimdə Dağ boyda bir kədər vardır. Gəzirəm bir məzarlığı… Baş daşları qatar-qatar Gəlib keçir gözlərimdən; Tanış adlar, familyalar Nəqş olunmuş o daşlara… Həlak olmuş yoldaşlara Baş əyirəm hörmətlə mən. Baş əyirəm yazısını oxuduğum qəbrin üstə, Nə aydındır o yazılar! Deyirəm ki, bu yazılar yazılaydı qəbrim üstə Mən öləndə, əziz dostlar: "O, el üçün keçdi candan, O yaşadı insan kimi. Demə öldü o qəhrəman, O, müqəddəs diləklərdə, Bir də təmiz ürəklərdə Yaşayacaq dastan kimi Dolaşdığım qəbristanın nə ucu var, nə bucağı, Min-min durur qəbir daşı. Göy çəməndə yataq salmış bu qəbristan bahar çağı Çiçək açır günə qarşı. Günəş göydən nur ələyir Dilsiz duran bu varlığa. Qızlar da su səpələyir Bu müqəddəs məzarlığa. *** Bir məzar daşına baş əyirəm mən, Görürəm üstünə yazılmış "islam". Qəmlər bulud-bulud keçir qəlbimdən, Od tutub alışır sinəmdə ilham. Deyirəm: bəlkə do, özüdür ki, var… O, qırxıncı ildə, rahat bir vaxtda Qəlbində sönməyən böyük arzular. Raykom katibiydi bizim Qazaxda. O mənə ilk dəfə əl verən zaman, Duydu bir-birini dost əllərimiz… Oxudum o gəncin baxışlarından Ki, birdir eşqimiz, əməllərimiz. Qaməti sərv kimi, köksü irəli, Qapqara saçları, qaşları vardı; Bir cüt ulduz kimi gülər gözləri Səhəri çox zaman çöldə açardı… Yaşıl tarlalarda günəşdən qabaq Əlini sıxardı qəhrəmanların. Əvvəl qocalarla salamlaşaraq, Halını sorardı dostum onların. Tarlalar eşitcək onun səsini. Onu yerişindən bilirdi hamı. Duyardı hər kəsin öz nəfəsini, Kənd yeri sevərdi yoldaş İslamı. Tez-tez görünərdi xeyirdə-şərdə, Nə qədər mehriban bir qəlbi vardı, Döşünə döyməzdi o məclislərdə, Hər yerdə bir işdən söhbət açardı. Hər təzə imarət, hər bağça, hər bağ, Tikilən hər məktəb, hər kitabxana. Təzə paltar geymiş hər yetim uşaq. Oğlunun toyunu görən hər ana, Bu kənddən o kəndə çəkilən daş yol. Hər yeni qələmə, hər yeni şitil. Hər təzə pioner, təzə komsomol, Bir bahar müjdəsi gətirən hər il. Yer əkən, ot biçən hər qabarlı əl, Gənc bəstəkarın ürək nəğməsi. Hər insan qəlbində yanan bir məşəl, Hər zəfər şerinin səadət səsi Onun ürəyində yuva salardı; O bizim dünyadan ilham alardı. *** Qırx birinci ilin bir yaz səhəri İslam da geyindi əsgər paltarı. Son dəfə seyr edib göy zəmiləri, Öpdü dönə-dönə, öpdü baharı. Kürün sahilindən Oderə qədər O neçə ölkənin suyundan içdi. Daim dost oldu ona zəfərlər, Alovlar içindən şir kimi keçdi. Qanlar içində də onun ürəyi Bir an soyumadı əməllərindən. Hər kiçik arzusu, böyük diləyi Sən oldun, oxucum, bu dünyada, sən! O sənin uğrunda od-alov uddu. Bahara yol açdı şaxtalı qışdan. Neçə məktub yazıb hal-əhval tutdu Hər vətən oğlundan, dostdan, tanışdan. Ağzından od çıxan ağır toplan Oder sahilində qurdu yan-yana. Mərmilər uçduqca Berlinə sarı. Min salam göndərdi Azərbaycana. Əridi dağlarda axırıncı qış. Qırx beşinci ilin səkkiz may günü Zəfər bayramına bircə gün qalmış Bizə qurban verdi İslam ömrünü. Cəbhə paltarını o çıxarmadı, Bir də qılıncım görmədi qında; Kürün yaz fəslini seyrə varmadı. Süfrə də açmadı bulaq başında. Yox, yox, ayrılmadı o bizdən, dostlar! Yaşadı ən şirin xatirələrdə. Hər il al geyinib gəldikcə bahar Biz onu görürük min bir səhərdə… İliç lampaları yanıb yan-yana, Çıraqban olduqca kəndin axşamı. Hər ağsaqqal ata, ağbirçək ana Hörmətlə yad edir yoldaş İslamı. Ellər çay üstdəki dəmir körpüdən Keçdikcə piyada, ya da ki atla, Ən əziz, ən şirin bir xatiratla İslamı yad edir tanışlar hərdən. Hər kim öz əlilə bircə şitil də Basırsa anamız qara torpağa, O şitil bir ağac olur bir ildə. İnsana hörmətlə qalxır ayağa… *** Polşa göylərinin dan ulduzları Mavi üfüqlərdə söndükcə bir-bir. Eşqi azad olmuş polyak qızları İslamın qəbrini salama gəlir. Kimisi su səpir o qəbrə, dostlar! Kimisi gül əkir öz əllərilə. Elə bil qəbrin də üstündə bahar Dil açıb danışır əməllərilə!.. Hələ bahar dostu ağ kəpənəklər Dolaşır o qəbri pərvanələr tək. Ətrini yaydıqca güllər, çiçəklər, Yerin yanğısını səmidir külək… öpür bir-birini aylar, fəsillər, İnsanlıq qovuşur arzularına. İslama hörmətlə azad nəsillər Baş əyir dünyanın xilaskarına!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] e1uxmrqtn3mxenmjzrg5etrruyrml3f 0 33719 96504 2026-08-14T20:46:46Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Araz qırağında dayandı qatar..." məzmunu ilə yaradıldı 96504 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Araz qırağında dayandı qatar, Elə bil qəlbim də dayandı bir dəm... Sıxlaşdı göydəki seyrək buludlar, Deyəsən, başıma dolandı aləm. Başlar uzanmışdır pəncərələrdən, O taya... o taya baxışır hamı. Yanımda sevgilim ağlayıb hərdən, Deyir ki, “ah, Araz, tut ilticaını, Mənim Sara bacım indi hardadır? İyirmi ildir ki, uzaqlardadır". Araz dağlar yarıb, qayalar dəlir, Zamanm fikri tək axır sürətlə. Qayalı dağlar da salama gəlir, Elə bil baş əyir ona hörmətlə. O tayda gördüyüm çardaqlı damlar Xəyalı küsdürür bu kainatdan. Gəzir kənd yanını seyrək adamlar, Sanki baş götürüb gedir həyatdan... Həyətlər bomboşdur, qapılar bağlı, Evlər üz döndərmiş biri-birindən. Torpaq nalə çəkir sinəsi dağlı, Bir tüstü qalxmayır ocaq yerindən. Kəndin üstündəsə bir qəbristanlıq Qərq olur göylərin göz yaşlarına. Yaşaran gözlərim baxır bir anlıq Əyilmiş, yıxılmış baş daşlarına. “Qayalı dağı” da duman almışdır, O, dünya görmüşdür... Yaxşı bax ona! Nə qədər cənazə yola salmışdır Bir şəhər boydakı o qəbristana!.. Ah, ürək duyduqca bu səhnələri. Adətim olmuşdur alışıb yanmaq. Yanğına düşmüşdür könlüm şəhəri, Böyük bir dərd imiş şair yaranmaq! Şairim! Bu sözlər qalsın bir yana Yaş ötür... qayıtma ricətlərə sən’ Bir şeir bağışla Azərbaycana, Araz üstündəki bir daş körpüdən! *** Qurmuş bu körpünü bir memar əli Baş-başa çatılmış tağlar üstündə. Xilqətdən yaranmış onun təməli, Dayanmış qayalar, dağlar üstündə. Kim bilir neçədir körpünün yaşı, Şahidi min bahar, bəlkə min qışdır! Fəqət bir kərpici, sadə bir daşı Hələ öz yerindən oynamamışdır... Toplar, topxanalar keçmiş üstündən, Hələ daş sütunlar durur vüqarla. Körpü Araz üstə düşdüyü gündən Şir kimi döyüşür sərt dalğalarla. Üzünə gün düşüb, şəfəq güləndə Kərpici bir yaqut kimi qızanr. Üstünə dağlardan duman gələndə Sərt qayalar kimi o da bəzənir. Deyirlər, qış ağır gələndə tək-tək, Körpünün üstündə tar bağlayır qar. Qaranlıq yol salır yerdən göyədək, Bir canavar kimi ulayır ruzgar. Gözüm körpüdədir... Dayanmış qatar, Elə bil saxlayır o bizi qəsdən. Hanı zınqırovlu-yüklü karvanlar? Bir quş da keçməyir körpünün üstdən Axşam qəribliyi dağlardan enir. Sakit dərələrə bir həsrət çökür. Araz gah parlayır, gah kölgələnir. Bəzən də hıçqırır o hönkür-hönkür. Gözüm körpüdədir... Dayanmış qatar, Elə bil o qəsdən saxlayır bizi. Körpünü basmışdır yabanı otlar, Nə cığır görünür, nə ayaq izi... Kim bilir, kim bilir, nə vaxtdan bəri Bir insan keçməyir bu daş körpüdən Elə bil yol çəkir onun gözləri, Fəqət nə gələn var, nə də bir gedən. O kimdir? Gözümə görünür bu dəm? Kimdir o ixtiyar? Xəyaldır, nədir? Yox, yox, o nə xəyal, nə əfsanədir, Gördüyüm insandır, gözlərində qəm... Çatıb qaşlarım körpüyə baxır. Qəlbində dağ boyda sözümü vardır? Başından tüstülər, dumanlar qalxır. Cansız əlləri də qabar-qabardır... Bildim, o memardır... O yaradandır. Yaxın gəl, oxucum, bax əllərinə! O Araz üstündə xeyli zamandır Ağlayır xar olmuş əməllərinə... Kim bilir, kim bilir, nə vaxtdan bəri Bir insan keçməyir bu daş körpüdən. Elə bil yol çəkir onun gözləri, Fəqət nə gələn var, nə do bir gedən... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] j19ts4zg2ma8zrma6v1wef7ahfryhpz 96505 96504 2026-08-14T20:47:49Z Sultanasadli1 11466 96505 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Araz qırağında dayandı qatar, Elə bil qəlbim də dayandı bir dəm... Sıxlaşdı göydəki seyrək buludlar, Deyəsən, başıma dolandı aləm. Başlar uzanmışdır pəncərələrdən, O taya... o taya baxışır hamı. Yanımda sevgilim ağlayıb hərdən, Deyir ki, “ah, Araz, tut ilticaını, Mənim Sara bacım indi hardadır? İyirmi ildir ki, uzaqlardadır". Araz dağlar yarıb, qayalar dəlir, Zamanm fikri tək axır sürətlə. Qayalı dağlar da salama gəlir, Elə bil baş əyir ona hörmətlə. O tayda gördüyüm çardaqlı damlar Xəyalı küsdürür bu kainatdan. Gəzir kənd yanını seyrək adamlar, Sanki baş götürüb gedir həyatdan... Həyətlər bomboşdur, qapılar bağlı, Evlər üz döndərmiş biri-birindən. Torpaq nalə çəkir sinəsi dağlı, Bir tüstü qalxmayır ocaq yerindən. Kəndin üstündəsə bir qəbristanlıq Qərq olur göylərin göz yaşlarına. Yaşaran gözlərim baxır bir anlıq Əyilmiş, yıxılmış baş daşlarına. “Qayalı dağı” da duman almışdır, O, dünya görmüşdür... Yaxşı bax ona! Nə qədər cənazə yola salmışdır Bir şəhər boydakı o qəbristana!.. Ah, ürək duyduqca bu səhnələri. Adətim olmuşdur alışıb yanmaq. Yanğına düşmüşdür könlüm şəhəri, Böyük bir dərd imiş şair yaranmaq! Şairim! Bu sözlər qalsın bir yana Yaş ötür... qayıtma ricətlərə sən’ Bir şeir bağışla Azərbaycana, Araz üstündəki bir daş körpüdən! *** Qurmuş bu körpünü bir memar əli Baş-başa çatılmış tağlar üstündə. Xilqətdən yaranmış onun təməli, Dayanmış qayalar, dağlar üstündə. Kim bilir neçədir körpünün yaşı, Şahidi min bahar, bəlkə min qışdır! Fəqət bir kərpici, sadə bir daşı Hələ öz yerindən oynamamışdır... Toplar, topxanalar keçmiş üstündən, Hələ daş sütunlar durur vüqarla. Körpü Araz üstə düşdüyü gündən Şir kimi döyüşür sərt dalğalarla. Üzünə gün düşüb, şəfəq güləndə Kərpici bir yaqut kimi qızanr. Üstünə dağlardan duman gələndə Sərt qayalar kimi o da bəzənir. Deyirlər, qış ağır gələndə tək-tək, Körpünün üstündə tar bağlayır qar. Qaranlıq yol salır yerdən göyədək, Bir canavar kimi ulayır ruzgar. Gözüm körpüdədir... Dayanmış qatar, Elə bil saxlayır o bizi qəsdən. Hanı zınqırovlu-yüklü karvanlar? Bir quş da keçməyir körpünün üstdən Axşam qəribliyi dağlardan enir. Sakit dərələrə bir həsrət çökür. Araz gah parlayır, gah kölgələnir. Bəzən də hıçqırır o hönkür-hönkür. Gözüm körpüdədir... Dayanmış qatar, Elə bil o qəsdən saxlayır bizi. Körpünü basmışdır yabanı otlar, Nə cığır görünür, nə ayaq izi... Kim bilir, kim bilir, nə vaxtdan bəri Bir insan keçməyir bu daş körpüdən Elə bil yol çəkir onun gözləri, Fəqət nə gələn var, nə də bir gedən. O kimdir? Gözümə görünür bu dəm? Kimdir o ixtiyar? Xəyaldır, nədir? Yox, yox, o nə xəyal, nə əfsanədir, Gördüyüm insandır, gözlərində qəm... Çatıb qaşlarım körpüyə baxır. Qəlbində dağ boyda sözümü vardır? Başından tüstülər, dumanlar qalxır. Cansız əlləri də qabar-qabardır... Bildim, o memardır... O yaradandır. Yaxın gəl, oxucum, bax əllərinə! O Araz üstündə xeyli zamandır Ağlayır xar olmuş əməllərinə... Kim bilir, kim bilir, nə vaxtdan bəri Bir insan keçməyir bu daş körpüdən. Elə bil yol çəkir onun gözləri, Fəqət nə gələn var, nə do bir gedən... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] b1ljuyvmhmxr6ud1berq83hh2bd35n5 0 33720 96506 2026-08-14T21:00:15Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96506 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Gah olur ki, ovçu könlüm dağlar aşaraq, Asta gedib, ağır gəzib, ellər dolanır… Səssiz keçən günlərımlə vidalaşaraq, Haray çəkib, qıy qoparıb çöllər dolanır. Bir quşcuğun uçuşunda, bilsəniz, nələr, Nələr duyur bir şairin səyyar ürəyi; İnsaf elə, deyilmidir canlı bir əsər Yaşıl meşə, yaşıl tala, maral sürəyi?.. Laçın qopur yuvasından öz sürətilə, Qoca dağlar baş qaldırıb boylanır göyə; Kim uçmayır öz qəlbinin şeriyyətilə?.. Kim baxmayır bu aləmə — yüksəliş, — deyə?.. Bu dünyanın xəritəsi bir rəngdə deyil, Hər surətin öz nəqşi var bir əzəl gündən… Qoca palıd əyilmədən yaşayır yüz il, Qopanda da vüqar ilə qopur kökündən! O ölməyir, heç ölərmi cahanda vüqar?! Zaman keçir, budaq atır körpə şitillər… Bir əlində yaz günəşi, birində bahar, Neçə bayram qarşılayır bizim nəsillər. Gah da açıb qollarımı bir ruzgar kimi, Karvanımı eldən-elə sürüb köçürəm; Ürəyimdə bır dünyanın gücü var kimi, Dənizlərdən dənizlərə üzüb keçirəm. Qaya boyda dalğaların polad cərgəsi Sinəm üstdən aşıb keçir neçə qatarla. Neyləyəcək iradəmə dəniz lərzəsi? Kim istəməz çarpışmağı fırtınalarla?! Arabir də sakit axan bir su yanında Fikrə gedib danışıram yalnız ürəklə; Arzularım çaylar kimi axır qanımda, Kimin qəlbi döyünməyir min bir diləklə? Deyirəm ki, uzaq yolda susuzluq çəkən Bir insanın yollarında bulaq olaydım… Bütün məslək dostlarımın bu dünyada mən Hər qəminə, nəşəsinə ortaq olaydım Deyirəm ki, qanadını gərəndə hicran, Birləşdirim ayn düşmüş dost əllərini; Həsrət çəkən sevgililər qovuşan zaman Şerə düzüm bu vüsalın əməllərini. Bir quşcuğun yuvasını yıxanda ruzgar, Dimdiyimdə çör-çöp yığıb yuva quraydım… Qanad açıb dirçələndə körpəcə quşlar, Çolpaları yuvasından mən uçuraydım. Deyirəm ki, rast gəldiyim bir yetim uşaq Ata desin, ata bilsin məni görəndə. Kim istəməz yıxılanın dayağı olmaq? Kim sevinməz bir xeyirxah ömür sürəndə? Gah olur ki, yer altında əlimdə çıraq, Şaxtalarda külüng vurub mədən qazıram. Gah da dönüb bir ağ saçlı hakim olaraq, Çörçill ilə Trumenə ölüm yazıram. Buruq qurub neft çıxaran qəhrəmanların Baltası tək qayaları özüm yaraydım. Yer altına yer üstdəki mərd insanların Hər sözünü, salamını mən aparaydım. Deyirəm ki, yer üzünü gəzib bir zaman. Yetimlərin naləsinə qulaq asaydım. Cahangirlər dünyasını dar ağacından öz əlimlə, öz əliınlə tutub asaydım! Yaz günəşi saçlarını düzə yayanda, Yer şumlayıb, toxum səpib, taxıl əkəydim; Təpəl öküz bürkülənib diz qatlayanda. Bir kotana qayış olub özüm çəkəydim Tarlaların bəndlərini qıranda sellər, Bir sədd olub qabağını kəsə biləydim. İlan kimi dil çıxarıb yananda çöllər, İlk baharın nəsimi tək əsə biləydim. Deyirəm ki, istiqbala məndən yadigar Nə şöhrətim, nə heykəlim, nə adım olsun; Döyüşlərdə zəfər çalan mərd qəhrəmanlar Cərgəsində əsərimlə övladım olsun! Deyirlər ki, soyuyacaq Günəş bir zaman; Düşündükcə o zavallı, o "axır" günü… Bu dünyaya neçə min il gəlib sonradan. Gücüm çatıb uzadaydım günün ömrünü… Öz əlimlə inci kimi sapa düzəydim Aylarını, illərini əbədiyyətin… Göy üzündə günəş ilə qoşa gəzəydim, Yer üzündə mən olaydım hüsnü xilqətin… Deyirəm ki, bayram günü çöldə, çəməndə Ürəklərə nəğmə tutan bır ney olaydım. Mən özümü bu dünyada, dünyanı məndə Dərk eləyib, məna dolu hər şey olaydım… Bir arzunun övladıdır hər kiçik əsər… Düşünürəm. Dilə gəlir qəlbimdə bir səs, Deyir: — Şair! Xoş olsa da bu düşüncələr, Bir kainat bir ürəyə sığışa bilməz… </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] aycm3urh1xoogqthxp28r3oxg1vpp6j 0 33721 96507 2026-08-14T21:18:28Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96507 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Pək çocuqdum yerə gömdülər səni, Həyata qanadsız atdılar məni. Bax, necə pozulub ömrüm gülşəni, Həyat sənsiz mənə zindandır, ana! Qoynunda bəslənir gözəl diləklər, Layiqdir səcdəyə sənə mələklər, Nerdəsən, ah gözlərim həp səni bəklər, Bax övladın nasıl giryandır, ana! Sən bir günəş idin, doğdun da batdın, Yazıq övladını qəmlərə atdın. Bir cavab ver, hankı murada çatdın Torpaqlarda neçə zamandır, ana! Bir ah çəksəm sənsiz, qopmazmı tufan? Əzizim anacan, gözüm anacan! Yumuq gözlərini aç da bir oyan, Şimdi zaman başqa zamandır, ana! Yıxılıb payinə öpmək istərəm, Analıq mehrini görmək istərəm, Səni görmək üçün ölmək istərəm, Təsəllim ah ilə fəğandır, ana! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] bv6ooes593utr40swo1ux0heawt0e45 96521 96507 2026-08-14T21:54:52Z Sultanasadli1 11466 96521 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.34 }} <poem> Pək çocuqdum yerə gömdülər səni, Həyata qanadsız atdılar məni. Bax, necə pozulub ömrüm gülşəni, Həyat sənsiz mənə zindandır, ana! Qoynunda bəslənir gözəl diləklər, Layiqdir səcdəyə sənə mələklər, Nerdəsən, ah gözlərim həp səni bəklər, Bax övladın nasıl giryandır, ana! Sən bir günəş idin, doğdun da batdın, Yazıq övladını qəmlərə atdın. Bir cavab ver, hankı murada çatdın Torpaqlarda neçə zamandır, ana! Bir ah çəksəm sənsiz, qopmazmı tufan? Əzizim anacan, gözüm anacan! Yumuq gözlərini aç da bir oyan, Şimdi zaman başqa zamandır, ana! Yıxılıb payinə öpmək istərəm, Analıq mehrini görmək istərəm, Səni görmək üçün ölmək istərəm, Təsəllim ah ilə fəğandır, ana! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] bo98dmvxaqs8c1u697641puqui5qz82 0 33722 96508 2026-08-14T21:21:19Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96508 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Müəllimlik — bu bir incə sənətdir, Bu yolu hər gedən olmalı incə. Saralmaz bir çəmən o göyərincə, Həyata pək yaxın bir məhəbbətdir. Almanlar etmişdir çox kərə təkrar – Mənimdir gələcək… müəllimim var… Dinlə vətəndaşım! Belə bir şüar Hər qəlbə tac verən bir fəzilətdir. Qələlər, zindanlar, qorxunc diləklər, Atəşli vicdanlar, çılğın ürəklər, Üfqündə məbud bir boşluq bəklər, Baxdım keçmişlərə, bu həqiqətdir… Ey göylər suları, sən boşalma, dol! Tutduğun çiçəkli, reyhanlı bu yol Hər qəlbə sevinclər vəd edər bol-bol… Bu günün qayəsi çünki zəhmətdir. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] t3bz0j4ce3x0l9u30u6cly1im45sh37 96522 96508 2026-08-14T21:55:30Z Sultanasadli1 11466 96522 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.37 }} <poem> Müəllimlik — bu bir incə sənətdir, Bu yolu hər gedən olmalı incə. Saralmaz bir çəmən o göyərincə, Həyata pək yaxın bir məhəbbətdir. Almanlar etmişdir çox kərə təkrar – Mənimdir gələcək… müəllimim var… Dinlə vətəndaşım! Belə bir şüar Hər qəlbə tac verən bir fəzilətdir. Qələlər, zindanlar, qorxunc diləklər, Atəşli vicdanlar, çılğın ürəklər, Üfqündə məbud bir boşluq bəklər, Baxdım keçmişlərə, bu həqiqətdir… Ey göylər suları, sən boşalma, dol! Tutduğun çiçəkli, reyhanlı bu yol Hər qəlbə sevinclər vəd edər bol-bol… Bu günün qayəsi çünki zəhmətdir. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 5ei0khsd4nieiuo2zk3pe11w9z5qs7f 0 33723 96509 2026-08-14T21:22:58Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Dünki bir l..." məzmunu ilə yaradıldı 96509 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Dünki bir lövhə ki, hər səmti viran, Dünki bir sinə ki, başdan-başa qan. Dünki hicranla, səfalətlə gülən, O gülüşlərlə belindən bükülən Yeni bir səhnədə cövlan edirəm, Sisli, yağmurlu sokaklar gedirəm. Qəlbi yox, duyğusu yox, şir kimi nər Bu yerin dağları hər gün bəzənər. Bəzənər, sanki xəyalımla tanış, Nə qədər fitri, gözəl bir yaranış Ki, dəyişməm onu heç bir gözələ. Bir zaman bəlkə də əllərdən ələ Düşərək ömür eləmiş zillətlə. Əski, pək əski röya, bidətlə Həələ çaylardakı coşqun cərəyan, Bana bir başqa xəyalatı bəyan Ediyor. Böylə deyirlər ki, bu gün Ucalır göylərə bir şanlı dügün. Bən də təbrik edirəm iş bu halı, Artacaq yurdumun əlbət cəlalı. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] ch8q7244ljrxg8az2v1vtksj80bymne 96523 96509 2026-08-14T21:56:04Z Sultanasadli1 11466 96523 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.38 }} <poem> Dünki bir lövhə ki, hər səmti viran, Dünki bir sinə ki, başdan-başa qan. Dünki hicranla, səfalətlə gülən, O gülüşlərlə belindən bükülən Yeni bir səhnədə cövlan edirəm, Sisli, yağmurlu sokaklar gedirəm. Qəlbi yox, duyğusu yox, şir kimi nər Bu yerin dağları hər gün bəzənər. Bəzənər, sanki xəyalımla tanış, Nə qədər fitri, gözəl bir yaranış Ki, dəyişməm onu heç bir gözələ. Bir zaman bəlkə də əllərdən ələ Düşərək ömür eləmiş zillətlə. Əski, pək əski röya, bidətlə Həələ çaylardakı coşqun cərəyan, Bana bir başqa xəyalatı bəyan Ediyor. Böylə deyirlər ki, bu gün Ucalır göylərə bir şanlı dügün. Bən də təbrik edirəm iş bu halı, Artacaq yurdumun əlbət cəlalı. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 46xgchc50fntuf7q0r18vn1vzrkich8 0 33724 96510 2026-08-14T21:27:48Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96510 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Göylər ki, müləvvən o şəfəqlərlə bərabər, Dəryalara, səhralara min cilvə sərasər Ərz etmədə, bilməm nə zamandan bəri aləm Göylər deyə, göylər deyə çalxandı dəmadəm Çalxandı nəhayətsiz olan boşluğa əfkar Ən sonra təbiətdəki hikmətlərə naçar, Məruz olaraq enməyə bir cəbr ilə döndü, Min dürlü ziya parladı, min ah ilə söndü. Sönmək! O qaranlıq ki, çıxılmaz yolu var, ah!.. Ömrün sonu ad verdi bu mənalara Allah! Allah! O nədir? Məncə təxəyyül cərəyani, Görmək dilərəm, varsa görünsün o "əyani". Atəş, su, bulud bir zaman Allah idi, əlbət, Heyhat! Onu məhv etdi xəyalən bəşəriyyət. Dönmüş, o da dönmüş və dəyişmiş, bunu bildim, İndiysə onun eşqini çirkab ilə sildim, Sildim və inanmam ki, bunun hökmü əzəldir, Torpaqlara can verməyim ondan da gözəldir. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 361x8qp67g03lfvb9ky7cgofzdftz4d 96524 96510 2026-08-14T21:56:53Z Sultanasadli1 11466 96524 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.39 }} <poem> Göylər ki, müləvvən o şəfəqlərlə bərabər, Dəryalara, səhralara min cilvə sərasər Ərz etmədə, bilməm nə zamandan bəri aləm Göylər deyə, göylər deyə çalxandı dəmadəm Çalxandı nəhayətsiz olan boşluğa əfkar Ən sonra təbiətdəki hikmətlərə naçar, Məruz olaraq enməyə bir cəbr ilə döndü, Min dürlü ziya parladı, min ah ilə söndü. Sönmək! O qaranlıq ki, çıxılmaz yolu var, ah!.. Ömrün sonu ad verdi bu mənalara Allah! Allah! O nədir? Məncə təxəyyül cərəyani, Görmək dilərəm, varsa görünsün o "əyani". Atəş, su, bulud bir zaman Allah idi, əlbət, Heyhat! Onu məhv etdi xəyalən bəşəriyyət. Dönmüş, o da dönmüş və dəyişmiş, bunu bildim, İndiysə onun eşqini çirkab ilə sildim, Sildim və inanmam ki, bunun hökmü əzəldir, Torpaqlara can verməyim ondan da gözəldir. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] essvj818ofrdbsqbq2k46yh4grdrd4w 0 33725 96511 2026-08-14T21:29:35Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96511 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Uzaq, bu həyatdan uzaq bir yer var Yaşıl dağlarında sərin bir ruzgar. Orda nə qəm vardır, nə bəla vardır, Desəm inanmazlar, etila vardır Ki, bütün varlığım, həp duyğularım, Müxtəlif dərdlərim və qayğılarım Orda, o ilahi çöhrədə gülər, Qarşımda saraylar, taclar bükülər. Həm də bidətlərdən, dürlü imandan Bir əsər görunməz, çünki hər yandan Hər qəlbə müsavi məşəllər doğar, Bütün məsləkləri bir məslək boğar: Bu isə yaşamaq, həm yaşatmaqdır, Yarınkı dünyaya bu gün çatmaqdır. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] s06dtqic9bwx8opob84i6wt6n3pzwj6 96525 96511 2026-08-14T21:57:29Z Sultanasadli1 11466 96525 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.40 }} <poem> Uzaq, bu həyatdan uzaq bir yer var Yaşıl dağlarında sərin bir ruzgar. Orda nə qəm vardır, nə bəla vardır, Desəm inanmazlar, etila vardır Ki, bütün varlığım, həp duyğularım, Müxtəlif dərdlərim və qayğılarım Orda, o ilahi çöhrədə gülər, Qarşımda saraylar, taclar bükülər. Həm də bidətlərdən, dürlü imandan Bir əsər görunməz, çünki hər yandan Hər qəlbə müsavi məşəllər doğar, Bütün məsləkləri bir məslək boğar: Bu isə yaşamaq, həm yaşatmaqdır, Yarınkı dünyaya bu gün çatmaqdır. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 0ddfpq3f7vxca0950ez2t659kc2swlu 0 33726 96512 2026-08-14T21:32:59Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96512 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Mənə hər gün bu yaxın pəncərədən Dəli bir gözlə baxırsan, bu nədən? Yoxsa qəlbimdəki gizlin əməli Bəlkə bilmişsən, a Salyan gözəli! İndi bil söyləyirəm mən də açıq, Səni görmək dilərəm, yollara çıx! Çıx ki, arxanca mən eyvah eləyim, Sonra əhvalımı izhar eləyim, Sən qərib, mən də qərib… yox yananım, dərd qananım… Yenə mhum dəli, yurdsuz kələbək Kimi izlər sən torpaqda çiçək. Mənə dünyada bu cür ənı göyçək, Ən gözəl qüvvə ki, parlar bədənin, Belə derlər ki, xəyalında sənin Bir çocuq var… onu at! Ey gözəlim! Sənə layiq deyil, əlbət, o çocuq. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 95sgqrqdlii5glkwsy3vyz4jxzxpn14 96526 96512 2026-08-14T21:58:02Z Sultanasadli1 11466 96526 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.41 }} <poem> Mənə hər gün bu yaxın pəncərədən Dəli bir gözlə baxırsan, bu nədən? Yoxsa qəlbimdəki gizlin əməli Bəlkə bilmişsən, a Salyan gözəli! İndi bil söyləyirəm mən də açıq, Səni görmək dilərəm, yollara çıx! Çıx ki, arxanca mən eyvah eləyim, Sonra əhvalımı izhar eləyim, Sən qərib, mən də qərib… yox yananım, dərd qananım… Yenə mhum dəli, yurdsuz kələbək Kimi izlər sən torpaqda çiçək. Mənə dünyada bu cür ənı göyçək, Ən gözəl qüvvə ki, parlar bədənin, Belə derlər ki, xəyalında sənin Bir çocuq var… onu at! Ey gözəlim! Sənə layiq deyil, əlbət, o çocuq. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] nm76tkxlo4fpa2h8dc1oieojznh7znd 0 33727 96513 2026-08-14T21:34:33Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96513 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Deyirlər Şəkinin bu yaxın dağı Bəsləmiş bir maral-hər qəlbə yağı. Üçüncü gündür ki, aldım sorağı, Bulacaq dərdimə bir çarə bəlkə… Əyilsin səcdənə ulduzlar, aylar, Əskimiş məbədlər, yeni saraylar. Bir qərib könül var, səni haraylar, Əlindən sağala bu yarə bəlkə. Nə deyim! Böylədir əzəldən işim, Gözəllik yoludur mənim gedişim. Ağarsa saçlarım, tökülsə dişim, İstərəm yetişəm o yarə, bəlkə… </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 5kc7bkrbcgt9zj7zv3m6flahmbqg77i 96527 96513 2026-08-14T21:58:51Z Sultanasadli1 11466 96527 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.42 }} <poem> Deyirlər Şəkinin bu yaxın dağı Bəsləmiş bir maral-hər qəlbə yağı. Üçüncü gündür ki, aldım sorağı, Bulacaq dərdimə bir çarə bəlkə… Əyilsin səcdənə ulduzlar, aylar, Əskimiş məbədlər, yeni saraylar. Bir qərib könül var, səni haraylar, Əlindən sağala bu yarə bəlkə. Nə deyim! Böylədir əzəldən işim, Gözəllik yoludur mənim gedişim. Ağarsa saçlarım, tökülsə dişim, İstərəm yetişəm o yarə, bəlkə… </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] e7fdypaeuu3wfbfuda6wmhsvdis3xug 0 33728 96514 2026-08-14T21:36:18Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96514 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Dağlar! Sizdəki şu böyüklük, vüqar Nə olur bir zaman olsaydı bəndə. Bəlkə sayılardım o gün bəxtiyar, Vicdanımı yaxan bu zəhri-xənd Bəlkə çəkilərdi bir duman kimi. O zaman bu xəstə qəlbim əsəbi Və coşqun sulara məxsus ahənglə, Lazım gəlsə məşğul olardım cənglə… Əvət! Tapdalardım, döyər, əzərdim İnsanlığın məğrur, dönməz başını… Ən sonra qayğısız, bihuş gəzərdim, Nə dərdi sevərdim, nə göz yaşnı. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 80hno3rqzuy2wqt3vh2m9wifif2feu9 96528 96514 2026-08-14T21:59:40Z Sultanasadli1 11466 96528 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.45 }} <poem> Dağlar! Sizdəki şu böyüklük, vüqar Nə olur bir zaman olsaydı bəndə. Bəlkə sayılardım o gün bəxtiyar, Vicdanımı yaxan bu zəhri-xənd Bəlkə çəkilərdi bir duman kimi. O zaman bu xəstə qəlbim əsəbi Və coşqun sulara məxsus ahənglə, Lazım gəlsə məşğul olardım cənglə… Əvət! Tapdalardım, döyər, əzərdim İnsanlığın məğrur, dönməz başını… Ən sonra qayğısız, bihuş gəzərdim, Nə dərdi sevərdim, nə göz yaşnı. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 059gn4kq4j5ghxxeyh6m8wf7ufmp5gx 0 33729 96515 2026-08-14T21:39:48Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96515 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Nal tökən dağları yel kimi keçər, Hər zümrüd yamacdan bir çiçək seçər, Qaynar bulaqların gözündən içər O ellər gözəli, o el yavrusu. Teylənər dağların qılinc yalında, Bəzən açıqlıqda, bəzən qalında, Elə bil ay durur bulud dalında, O ellər gözəli, o el yavrusu. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 0rty407bsa1g5bfgihmw1ae25gka6xz 96529 96515 2026-08-14T22:00:13Z Sultanasadli1 11466 96529 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.46 }} <poem> Nal tökən dağları yel kimi keçər, Hər zümrüd yamacdan bir çiçək seçər, Qaynar bulaqların gözündən içər O ellər gözəli, o el yavrusu. Teylənər dağların qılinc yalında, Bəzən açıqlıqda, bəzən qalında, Elə bil ay durur bulud dalında, O ellər gözəli, o el yavrusu. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 66sozz25alfiiavguojeztqebman7hl 0 33730 96516 2026-08-14T21:41:55Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96516 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Alovlan, ey könül, yenə alovlan! Bu gün lap dəyişib o günkü canan. Dilbərin yorulub səyahətindən, Düşübdür o keçən təravətindən. Bir zaman o pəri yalnız yaşardı, Quş kimi sıldırım dağlar aşardı. İndi bükülmşdür böylə tez beli, Sığal verilməyən o qumral teli Tarimar görürəm… Bu bəsdir mana, Ey məni tərk edən, qal yana-yana! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 0z2udtl3wv7ypdidoea2jhhs7jdzihz 96530 96516 2026-08-14T22:00:58Z Sultanasadli1 11466 96530 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.46 }} <poem> Alovlan, ey könül, yenə alovlan! Bu gün lap dəyişib o günkü canan. Dilbərin yorulub səyahətindən, Düşübdür o keçən təravətindən. Bir zaman o pəri yalnız yaşardı, Quş kimi sıldırım dağlar aşardı. İndi bükülmşdür böylə tez beli, Sığal verilməyən o qumral teli Tarimar görürəm… Bu bəsdir mana, Ey məni tərk edən, qal yana-yana! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] f1apecaerak7uj9038ywsr51iv0ckks 0 33731 96517 2026-08-14T21:45:52Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Mənəm bu d..." məzmunu ilə yaradıldı 96517 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Mənəm bu dünyada bəlalar çəkən Nakişi, naşükür insan əlindən. O hankı vicdan kı, ağlar, ay aman! Gündə bir don geyən dövran əlindən?!. Qalmamış qüdrətim... dalğınam çoxdan, Unutdum varlığı... dönmədim yoxdan... Fələklər tac saldı mən atan oxdan, Çıxmadım bu qanlı meydan əlindən. Sürün, sürün, iştə durmadan bir an, Sən ey vəhşətindən feyz alan insan! Yarın gülmək üçün, ağlasın cahan Bu Tövrat, bu İncil, Quran əlindən. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] [[Kateqoriya:Qoşmalar]] j1mzojh8h7526a8izapfaf6ytppepr2 96518 96517 2026-08-14T21:46:36Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96518 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Mənəm bu dünyada bəlalar çəkən Nakişi, naşükür insan əlindən. O hankı vicdan kı, ağlar, ay aman! Gündə bir don geyən dövran əlindən?!. Qalmamış qüdrətim… dalğınam çoxdan, Unutdum varlığı… dönmədim yoxdan… Fələklər tac saldı mən atan oxdan, Çıxmadım bu qanlı meydan əlindən. Sürün, sürün, iştə durmadan bir an, Sən ey vəhşətindən feyz alan insan! Yarın gülmək üçün, ağlasın cahan Bu Tövrat, bu İncil, Quran əlindən. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] [[Kateqoriya:Qoşmalar]] 31j8cqaz4t5af8g4nebi1jiahw2wzj5 96519 96518 2026-08-14T21:48:48Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96519 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Mənəm bu dünyada bəlalar çəkən Nakişi, naşükür insan əlindən. O hankı vicdan kı, ağlar, ay aman! Gündə bir don geyən dövran əlindən?!. Qalmamış qüdrətim… dalğınam çoxdan, Unutdum varlığı… dönmədim yoxdan… Fələklər tac saldı mən atan oxdan, Çıxmadım bu qanlı meydan əlindən. Sürün, sürün, iştə durmadan bir an, Sən ey vəhşətindən feyz alan insan! Yarın gülmək üçün, ağlasın cahan Bu Tövrat, bu İncil, Quran əlindən. İllər, qərinələr keçirsə aləm, Yadımda saxlaram hər zaman səni. Dərdimi bilməyən varmı bir adəm? Bu bir həqiqət ki, sevdi can səni. Dün öylə gedirdin ahəstə, rəvan, Bulandı su kimi gözlərimdə qan, Bir mənim başıma gəlmədi hicran, Kim basdı bağrına canhacan səni?.. O axşam, röyada gəzişə çıxdım, Aramızı vuran bir evi yıxdım… Titrəyə-titrəyə əlini sıxdım, Baxdım, zəhərləmiş o ilan səni… Baxırdın, sevdiyim, sən məlul-məlul, Çırpınar, gülərkən sevdalı ilul Bağırdım gülərək… ey ləkəli dul!.. Məndən başqa sevməz bir insan səni! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] [[Kateqoriya:Qoşmalar]] tl8p3mmkr6tmxyehdbzschh6680koho 96531 96519 2026-08-14T22:01:29Z Sultanasadli1 11466 96531 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.47 }} <poem> Mənəm bu dünyada bəlalar çəkən Nakişi, naşükür insan əlindən. O hankı vicdan kı, ağlar, ay aman! Gündə bir don geyən dövran əlindən?!. Qalmamış qüdrətim… dalğınam çoxdan, Unutdum varlığı… dönmədim yoxdan… Fələklər tac saldı mən atan oxdan, Çıxmadım bu qanlı meydan əlindən. Sürün, sürün, iştə durmadan bir an, Sən ey vəhşətindən feyz alan insan! Yarın gülmək üçün, ağlasın cahan Bu Tövrat, bu İncil, Quran əlindən. İllər, qərinələr keçirsə aləm, Yadımda saxlaram hər zaman səni. Dərdimi bilməyən varmı bir adəm? Bu bir həqiqət ki, sevdi can səni. Dün öylə gedirdin ahəstə, rəvan, Bulandı su kimi gözlərimdə qan, Bir mənim başıma gəlmədi hicran, Kim basdı bağrına canhacan səni?.. O axşam, röyada gəzişə çıxdım, Aramızı vuran bir evi yıxdım… Titrəyə-titrəyə əlini sıxdım, Baxdım, zəhərləmiş o ilan səni… Baxırdın, sevdiyim, sən məlul-məlul, Çırpınar, gülərkən sevdalı ilul Bağırdım gülərək… ey ləkəli dul!.. Məndən başqa sevməz bir insan səni! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] [[Kateqoriya:Qoşmalar]] rz791p8z0c6n5pa8bj0zn7vfggt5dt2 0 33732 96520 2026-08-14T21:51:11Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96520 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.29 }} <poem> Düyünlü dağları kökündən vuran Əmək cəbhəsində amansız duran, Əqrəbli çöllərdə bağ-bostan quran, Zəhməti güldürən sənət olacaq. Azəri yurdunun zəhmətkeş oğlu, Ürəyi sevinclə, ümidlə dolu, Çəlikdən duruşu, dəmirdən qolu, Zəhməti güldürən sənət olacaq. Ey göylər suları, sən boşalma, dol! Tutduğun çiçəkli, reyhanlı bu yol, Hər qəlbə sevinclər vəd edər bol-bol, Zəhməti güldürən sənət olacaq! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] m1ml6dk1y3dw4z0v6xvmfeki7rkve16 96532 96520 2026-08-14T22:01:53Z Sultanasadli1 11466 96532 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.49 }} <poem> Düyünlü dağları kökündən vuran Əmək cəbhəsində amansız duran, Əqrəbli çöllərdə bağ-bostan quran, Zəhməti güldürən sənət olacaq. Azəri yurdunun zəhmətkeş oğlu, Ürəyi sevinclə, ümidlə dolu, Çəlikdən duruşu, dəmirdən qolu, Zəhməti güldürən sənət olacaq. Ey göylər suları, sən boşalma, dol! Tutduğun çiçəkli, reyhanlı bu yol, Hər qəlbə sevinclər vəd edər bol-bol, Zəhməti güldürən sənət olacaq! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] p8sh77p8dhao728yvy3ky34sq6htfwb 0 33733 96533 2026-08-14T22:05:04Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96533 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.51 }} <poem> Önümdə tufan var, hazır olunuz, İgid Qafqazımın köhlən atları! Poladdan möhkəmdir sizin qolunuz, Quraq tərkinizdə pulemyotları! Çılğın dühalar ki, hökm edər Qərbə, Səbəb olacaqdır bir geniş hərbə Əminəm, vurduğum bu sonku zərbə Əyəcək yüksələn o qanadları!.. Əyəcək bilirəm, məndədir qüvvət, Biriikdə can bulur hər qərib niyyət. Ey cəbini*Qərbin, sizdəsə, əlbət, Hikmətin ən qorxunc aparatları. Məndə də möhtəşəm, əlçatmaz vüqar, Yediyi buz həmən, içdiyi də qar, Sağlam bir ölkənin möhkəm fikri var. Yarılsın nərəmdən dağın qatları!.. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 6wtbxhrguylc2dezulgjqy8jdv6b8gr 0 33734 96534 2026-08-14T22:06:33Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.52 }} <poem> Çəkil, ç..." məzmunu ilə yaradıldı 96534 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.52 }} <poem> Çəkil, çəkil artıq yoruldum, bıqdım† Yanarsan, çox yaxın durma, ahımdan. Bir gün mən başqa bir dünyaya çıxdım O əski, pək əsk qərargahımdan. Bax, bu seyr etdiyim işçinin yurdu O bədbin qəlbimə çox ağır vurdu. Şikayətçi idim bəlkə xilqətdən, Bu gün qüvvət aldım mən təbiətdən, Bəlalar tanrısı o məhəbbətdən, Çəkindim və döndüm qibləgahımdan... </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] f9favzin4o0q53nhpsz54nzu8bnxb6u 0 33735 96535 2026-08-14T22:08:03Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.54 }} <poem> Mən o sevda..." məzmunu ilə yaradıldı 96535 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.54 }} <poem> Mən o sevdalı qızın, O qanadlı yıldızın Hər halını sevərkən, Bu bəlaya pək erkən Düşməyimi bilmədim. O zamandan gülmədim. İtginəm, aranamadım. Mən buna yaranmadım. Unut sən də gözəl qız! Mənə dünyada yalnız, Yalnız qaldı kölgələr, Qarlı, buzlu ölkələr... Hey gedirəm durmadan, Bir yuvacıq qurmadan, Səbəb nədir bu işə? Bu sərsəri gedişə... </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 9nc61axl2eclu357hnj3z02qi9vb03k 0 33736 96536 2026-08-14T22:09:51Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.55 }} <poem> Mən and iç..." məzmunu ilə yaradıldı 96536 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.55 }} <poem> Mən and içmişəm ki, bir də qələmim Gözəllərdən ilham almayacaqdır. Peymanını pozan xəyal həmdəmim Dərgahıma sayə salmayacaqdır. Keçindim nə yaman dərdi-hal ilə, Bir qara üzlü, ah, ideal ilə... Açılmaz ürəyim hər vüsal ilə; Onlardan yadigar qalmayacaqdır. Hesablaşmaq istər könül xilqətlə, Bir sevdiyim deyil, hər təbiətlə; Gülsəm, güləcəyəm, əbədiyyətlə, Sazım gəldi-gedər çalmayacaqdır. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 2evw7uta8bezmh6cxq5vok1qwklt4yr 96537 96536 2026-08-14T22:10:56Z Sultanasadli1 11466 96537 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928, dekabr | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.55 }} <poem> Mən and içmişəm ki, bir də qələmim Gözəllərdən ilham almayacaqdır. Peymanını pozan xəyal həmdəmim Dərgahıma sayə salmayacaqdır. Keçindim nə yaman dərdi-hal ilə, Bir qara üzlü, ah, ideal ilə... Açılmaz ürəyim hər vüsal ilə; Onlardan yadigar qalmayacaqdır. Hesablaşmaq istər könül xilqətlə, Bir sevdiyim deyil, hər təbiətlə; Gülsəm, güləcəyəm, əbədiyyətlə, Sazım gəldi-gedər çalmayacaqdır. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 8b7mohvain44ivxzmyfdd7akr3ez19b 96541 96537 2026-08-14T22:21:55Z Sultanasadli1 11466 96541 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928, dekabr | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.55 }} <poem> Mən and içmişəm ki, bir də qələmim Gözəllərdən ilham almayacaqdır. Peymanını pozan xəyal həmdəmim Dərgahıma sayə salmayacaqdır. Keçindim nə yaman dərdi-hal ilə, Bir qara üzlü, ah, ideal ilə... Açılmaz ürəyim hər vüsal ilə; Onlardan yadigar qalmayacaqdır. Hesablaşmaq istər könül xilqətlə, Bir sevdiyim deyil, hər təbiətlə; Gülsəm, güləcəyəm, əbədiyyətlə, Sazım gəldi-gedər çalmayacaqdır. </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] 0bk61j0jqvjtpibx28uqf2jq4ns1reh 0 33737 96538 2026-08-14T22:13:15Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96538 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.64 }} <poem> Açılıb gülsün, əzizim, hər çəmən, hər laləzar, Solmasın, yavrum, a Leyla, novbaharın gülləri Şerimin qəlbi qədər qoy saf olub gülsün həyat, Oxşasın hər ruhu, qəlbi gülşənim bülbülləri. Özgə bir aləm olub hökm eyləsin hər ürəyə, Ellərin məsum həyatı, çöllərin sünbülləri. Nə rəvadır bir qızın fikriylə məhv olsun bəşər! Qıyma boğsun Vurğunu ömrün pərişan günləri. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] mhgv160qubtcxvn7qiyol0etmk3ng4o 96542 96538 2026-08-14T22:22:22Z Sultanasadli1 11466 96542 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.64 }} <poem> Açılıb gülsün, əzizim, hər çəmən, hər laləzar, Solmasın, yavrum, a Leyla, novbaharın gülləri Şerimin qəlbi qədər qoy saf olub gülsün həyat, Oxşasın hər ruhu, qəlbi gülşənim bülbülləri. Özgə bir aləm olub hökm eyləsin hər ürəyə, Ellərin məsum həyatı, çöllərin sünbülləri. Nə rəvadır bir qızın fikriylə məhv olsun bəşər! Qıyma boğsun Vurğunu ömrün pərişan günləri. </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] 0zzin3x6286wz1w9n5rut23et84b1mz 0 33738 96539 2026-08-14T22:14:50Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96539 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.64 }} <poem> Arkadaş, deyirlər Əfqanda, Çində İnsanlar boğulur qanlar içində. Yenə də hökm edir xain istismar, Ağrıyan başların bəlaları var. Hər gün yeni bir dərd, yeni bir ələm, Qartal pəncələrdə qəhr olur aləm. Qəhr olur insanlıq, qəhr olur insan. Get-gedə tərk olur, alçalır vicdan; Həm də, gözdən iraq, gəlinlər qızlar Əlləri qoynunda zarıyar, sızlar; Sızlar qoca Şərqin məhkum yavrusı Çoxunun bir parça əkmək qayğusu O qarlı dağlara kim açacaq yol? Komsomol … komsomol … yalnız komsomol… </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] 88gmo779foaep1a0oivgcoswaone6mb 96543 96539 2026-08-14T22:22:54Z Sultanasadli1 11466 96543 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.64 }} <poem> Arkadaş, deyirlər Əfqanda, Çində İnsanlar boğulur qanlar içində. Yenə də hökm edir xain istismar, Ağrıyan başların bəlaları var. Hər gün yeni bir dərd, yeni bir ələm, Qartal pəncələrdə qəhr olur aləm. Qəhr olur insanlıq, qəhr olur insan. Get-gedə tərk olur, alçalır vicdan; Həm də, gözdən iraq, gəlinlər qızlar Əlləri qoynunda zarıyar, sızlar; Sızlar qoca Şərqin məhkum yavrusı Çoxunun bir parça əkmək qayğusu O qarlı dağlara kim açacaq yol? Komsomol … komsomol … yalnız komsomol… </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] h1usmo4ujzq2t0c104wfdk2adlvbo5o 0 33739 96540 2026-08-14T22:20:59Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.68 }} <poem> Günəş doğdu, yay..." məzmunu ilə yaradıldı 96540 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.68 }} <poem> Günəş doğdu, yayıldı, Yatan ellər ayıldi. Açdı çiçəkli güllər, Dilə gəldi bülbüllər. Qar, çovğun gözdən itdi, Dağlarda lalə bitdi. Qanadlandı buludlar; Yerdəki əlvan otlar Cücərib boy atdılar, Aləmə naz satdılar. Artdı suların səsi, Sevindirdi hər kəsi </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] smckdkne20b9xnags0p7wgdo2baj5mj 0 33740 96544 2026-08-14T22:26:10Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.69 }} <poem> Gedərkən sükuta g..." məzmunu ilə yaradıldı 96544 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.69 }} <poem> Gedərkən sükuta gecənin qəlbi, Eşitdim sularda matəm nəğməsi. Bilmədim nəymiş o qətlin səbəbi, O hadisə heyran qoyur hər kəsi. Ey insan! O yazıq, o tökdüyün qan Deyilmidir səndən, deyilmidir can?! O alçaq işləri duyduqca vicdan, İnsanın həyata qalmır həvəsi. Ölən bir deyildir, eşit, ey cəllad! Min bir yuvanı, bax, sən etdin bərbad, İnsan! Nədir o səs! Nədir o fəryad? – Dul qalan gəlinin odlu naləsi! Sən ölmədin, qardaş! Ölmədin, inan! Eşqin intiqamı yaşar hər zaman, Qəlbimdən axan bu kiçik dastan Arar qaranlıqda ədalət səsi? </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] 4wpunoh9e9llj1m0cm8zhc8basm7tzf 0 33741 96545 2026-08-14T22:29:30Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96545 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.70 }} <poem> Erkən günəş tellərini yer üzünə saçmadan, Ceylanlar* öz sürüsüylə səhralara qaçmadan. Mütəfəkkir düşünürdüm bir xəyalın izincə; Bu yaz sabahı xilqətin təsvirinə gəlincə, Hər şeydə həddindən artıq bir sükunət yaşardı, Yalnız ayrı dağlardakı suların nərəsi vardı. İştə, təbiətə bu gün hökm edən bir sükunət Dünyaları qəhr edərdi bəlkə bulsaydı fürsət. Azca keçməmişdi həmən minarənin başından Ayazların şiddətilə donan soyuq daşindan, Möminləri çağırırdı ucalan "Allah" səsi, O ənini† boğmadaydi zavodların nərəsi Artıq şəhər oyanmişdı… başlanmışdı hərəkət, Harda hərəkət yaşarsa, orda yaşar bərəkət. Qarşı dağın göbəyindən zər qanadlı bir pəri. Gülümsəyən gözlərilə söyləyirdi "iləri!" </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] 22mlqznmfv9qrgzzresg4k70g0rm1ql 0 33742 96546 2026-08-14T22:31:16Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.72 }} <poem> Ey vahi ki, ruhim ye..." məzmunu ilə yaradıldı 96546 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.72 }} <poem> Ey vahi ki, ruhim yenə bır əski xəyalla... Sevdayi o halla Titrər və əsərkən qoca sahillərə baxdım. Sellər kimi axdım. Dəryada da qorxunc, dəli bir fırtına vardı. Artıq su qarardı* Sevdalara, xülyalara bənzərdi bu axşam Üfqümdəki hər şam, Öz əksini salmışdı suyun bağrna, əlan Fikrimdəki tufan Dünyaları gəzmək deyə xülyalara vardı, Bilməm nə arardı?.. </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] mbg5b7815559d8eohgs1lpwn1wg0pc2 0 33743 96547 2026-08-14T22:34:49Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96547 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1925 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.71 }} <poem> Birincisi oynaq, qayğısız xoş üz, İncə bir musiqi andırır səsi. Yaşar gözlərində canlı bir gündüz, Ətrafı güldürür hər qəhqəhəsi. Yox onun qəlbində nə qərəz, nə kin Bütün varlığında bir hərəkət var. Şahin baxışla olduqca kəskin, Sarsıdamaz onu nə çovğun, nə qar. Digəri daha xoş bir qız yavrusu, Lalədən rəng alıb gülür varlığı. Onun nə dərdi var, nə də qayğusu, Qazanmış əsrindən bəxtiyarlığı Mən bu səhnəciye inandım gerçək, Var imiş həyatm xoş zamanları. Bizdən daha parlaq günlər görəcək, Bu yeni dünyanın qəhrəmanları. </poem> [[Kateqoriya:1925-ci ilin şeirləri]] sux2rqv5dk5hwfp460wqhuhtupanjvc 0 33744 96548 2026-08-14T22:39:04Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96548 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.58 }} <poem> Bilsin axtaranım, tanışım, dostum, Eşitsin dənizlər, qaralar*məni Adım çəkiləli qan, irin qusdum. Çox incitdi mübhəm yaralar məni. Gələli dünyaya Məhəmməd, İsa, Qırdı qardaşlığın şah damarını Onların qoyduğu məscid, kəlisa Hələ də sormada xaiqın varını. Əyildim şahlara, xanlara xeyli Vuran vurmayana "Sən də vur" dedi. Ölüm pəncəsində yaşamaq meyli Cəlladlara qızdı "Bir az dur" dedi. Əsdi zərbələrlə duyğusuz ruzgar Dedim "Qara günün, ağ günü" də var. Artıq aradığım o gün doğalı, Dillərdə nəğmə var, sularda lalə, Qoynumda dost əli mehman olalı Zümrüd yamacların bitirdi lalə. Haqqın, ədalətin dönməyən qolu Açdı hər qapıya bağlanan yolu </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] mhxc9fpbyhwyf7v8yzcvxxbbi50y90z 0 33745 96549 2026-08-14T22:43:38Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96549 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.59 }} <poem> Sən nəsən? Hər zaman, hər an çalxanan, Bu darğın qəlbimin həyəcanısan. Artıq unudulmuş keçən günlərin Gözümdə canlanan son nişanısan. İncəlik hər qəlbi qəhr edər gerçək! Gəl bu əninindən*, ahından əl çək. Sən ey yazıq şerim, ey solğun çiçək Matəm dəryasısan dərd ümmanısan. </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] h0wtcdhkom623c3tr3k5exn8vaa0oqf 0 33746 96550 2026-08-14T22:46:16Z Sultanasadli1 11466 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.75 }} <poem> Çökərkən axşam..." məzmunu ilə yaradıldı 96550 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.75 }} <poem> Çökərkən axşamın qaranlıqları Gözümdə bir qara bulud dolaşar. Sənsiz xərab olan yazıq ömrümün Hər dəqiqəsində bir ölüm yaşar. Fəqət sən vüqarlı, süzgün bir gözlə, İncidirsən məni cürbəcür sözlə; Unutma, qarışar gecə gündüzlə, O zaman ulduzlar, aylar sayrışar. Nədir bu cəlalın, bu qiyamətin? Nə qədər zalımsan, yox ədalətin. Xəyalı güldürən o xoş qamətin, İnan ki, şairə, şerə yaraşar. </poem> [[Kateqoriya:1929-ci ilin şeirləri]] iqvt4no6fs6iacvidljsbdw1hfh9nf6 0 33747 96551 2026-08-14T22:48:50Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96551 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.76 }} <poem> Yığılın başıma, qohum-qardaşlar! Qoyun bir ah çəkim ərisin daşlar! Mehriban insanlar, əziz yoldaşlar! Bu çərxi-dövrandan aldım bir yara! Gözəllər dünyası, dilim əzbəri, Bəlalıdır başım əzəldən bəri; Halıma yanmayan o gözəl pəri Deyin üz qoyubdur hansı diyara? Bilənlər bilir ki, bu yollarda mən Ağrılar çəkirəm, hər səhər erkən – Mənim yazıq ruhum ağlar, inlərkən O mənim adıma deyir "avara". Bumudur bəşərin vicdanı bilməm? Nədir bu çəkdiyim — bu bəla, bu qəm? Ah, o könül quşu, o nazlı həmdəm Bəlkə, bu dərdimə bulacaq çara. </poem> [[Kateqoriya:1929-ci ilin şeirləri]] ec4vzedo0eprud6cqza7vyj8xeqlp7p 0 33748 96552 2026-08-14T22:52:41Z Sultanasadli1 11466 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96552 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.78 }} <poem> Hər zaman qəlbimi bir qüvvə əzir, parçalayır, O mənim sinəmin üstündə ocaqlar qalayır. Dağıdır fikrimi sərməst olaraq inləyirəm, Bu uğursuz, bu köpəkdən daha qorxunc qüvvət, Məni bir an belə duymaz və buraxmaz rahət. Nədir aya, o nədir, söylə, nədir, ah nədir'? Kapitaldır ki, bəşər əski zamandan bəridir. Ona bir Tanrı qədər səcdə qılar, hörmət edər, Ən uzaq bir günəşin kölgəsini seyrə gedər. "Dəli şair" də həyatın bu sönük kölgəsinə, Çox zaman aldanaraq qoşdu onun səcdəsinə. Kapital məncə qərəzdir, kindir, Bir mələk olsa da pək çirkindir. Nə qədər varsa da dünyada bu səs, Ala bilməm ki, mən azadə nəfəs. Komsomol! Sərvətə can vermə, sakın! O ilandır, ona sən durma yaxın. Sənə alqış, sənə qüvvət, sənə can, Sənə sönməz əbədi bir həyəcan. </poem> [[Kateqoriya:1929-ci ilin şeirləri]] m5f6s3g7jlmp7bs3c07wv7v3xptyfcj 0 33749 96553 2026-08-15T06:29:05Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Böhtan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |la..." məzmunu ilə yaradıldı 96553 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Böhtan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} Səməd Vurğun. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, 264 səh. <poem> Mənmiyəm "vicdanı, məsləki satan"? Yaxamdan əl çəksin bu qara böhtan. Ellərin bağında ötən bir quşam, Bir az da vaxtından tez doğulmuşam... Könüldən demişəm, deyirəm bunu! Töhmət almamışam ömrüm uzunu. İndi bu böhtanlar mənə dar gəlir, Saçlarım ağarır ömrüm gödəlir. Qapımdan çəkilsin qara buludlar, Mənim günəş adlı bir vicdanım var. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] mpwfsgvb2sh4hhzjyfucnxm4r2367dg 96554 96553 2026-08-15T06:29:22Z Elnur Neciyev 4048 96554 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Böhtan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mənmiyəm "vicdanı, məsləki satan"? Yaxamdan əl çəksin bu qara böhtan. Ellərin bağında ötən bir quşam, Bir az da vaxtından tez doğulmuşam... Könüldən demişəm, deyirəm bunu! Töhmət almamışam ömrüm uzunu. İndi bu böhtanlar mənə dar gəlir, Saçlarım ağarır ömrüm gödəlir. Qapımdan çəkilsin qara buludlar, Mənim günəş adlı bir vicdanım var. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] eu9554k1yye0hcuckzi0pwrayf30xgw 96555 96554 2026-08-15T06:29:35Z Elnur Neciyev 4048 96555 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Böhtan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mənmiyəm "vicdanı, məsləki satan"? Yaxamdan əl çəksin bu qara böhtan. Ellərin bağında ötən bir quşam, Bir az da vaxtından tez doğulmuşam... Könüldən demişəm, deyirəm bunu! Töhmət almamışam ömrüm uzunu. İndi bu böhtanlar mənə dar gəlir, Saçlarım ağarır ömrüm gödəlir. Qapımdan çəkilsin qara buludlar, Mənim günəş adlı bir vicdanım var. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] jp6a58cyt70t0oirxpt0gfaz2xkz8yz 0 33750 96556 2026-08-15T06:40:51Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ömrümün gündəliyindən | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 255|isbn= 9952-418-44-X |acces..." məzmunu ilə yaradıldı 96556 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ömrümün gündəliyindən | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 255|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bu gün qızcığazım Aybənizlə mən Göz-gözə baxışıb güldük ürəkdən. Yaxşi demişlərki, şirindir bala, Bizə çəkdirsə də min dərd, min bəla. Yenə bu varlıqda nə hikmət varsa, Azacıq yel əsib rəngi saralsa, Min sızıltı qopur ürəyimizdən. Cəbhələr tanımış möhkəm bir bədən Belə yarpaq kimi titrəyir, əsir, Qəlbi şaxta vurur, üşütmə kəsir. Gözümü zillədim gözünə bir az, Özü də bilmədən güldü qızcığaz, Sanki tanımışdır atasını, bax! O, bir pişik kimi xumarlanaraq Nazlanmaq isləyir qucağında tək, Sanki dağa dönür sinəmdə ürək! Ah, mehriban balam, günahsız quzum. Çoxdan istədiyim mənim ilk qızım. Sənin çocuqluğun bizdən bəxtiyar, Nə çörək dərdi var, nə su dərdi var. Azad yurdumuzun bir çiçəyisən, Sən şaxta vurmamış güllər təkisən. Anamın boynunu görüm boyunda, Əl çalıb oynayın sənin toyunda. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] j93p8t4ifyjw35cyvyykoimx0llbmhl 0 33751 96557 2026-08-15T06:42:09Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bayram qabağı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 253-254|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=20..." məzmunu ilə yaradıldı 96557 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bayram qabağı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 253-254|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Yenə baxır gülərüz ay pəncərəmdən xumar-xumar, Yatma, - deyir bu gün mənə sinəmdəki bu duyğular. Bayram gəlir: "Bəzən" deyə sevindirir könül məni; Baş götürüb uçur yenə xəyalımın ağ yelkəni Azad baxan gözlərimdən səadətlər aşıb daşır, Bəxtiyardır mənim ömrüm - ağ günlərlə qucaqlaşır. Hey baxıram yurdumuzun dastan olmuş cəlalına, Dağlar, daşlar qanad verir bir şairin xəyalına... Otuz illik gəncliyimin dəftərində yoxdur qara, Könlüm quşu qanad çalıb qalxır o ağ buludlara. Mən açmışam vicdanımın kitabını varaq-varaq, Öz qəlbini duyacaqdır ellər onu oxuyaraq. Bayram gəlir, bəzən deyə sevindirir könül məni, Baş götürüb uçur yenə xəyalımın ağ yelkəni. İnsan uğlu bir ötmürlük sıxıntıdan qurtulalı, Səhərlərə müjdə verir hər vicdanın istiqlalı. Həyat dərin, nəşə dərin, könül dərin, duygu dərin, Mən saz tutub şeir yazan aşiqiyəm bu günlərin. Ey səhərin ətir saçan, layla deyən sabah yeli! Sən mehriban ana kimi oxşadıqca bizim eli Gözlərimdən qüvvət alır quş qonmayan dağlar başı, Dostlar, gəlin bu dağlardan, bu düzlərdən bir də keçək, Əsrlərcə susuz çöllər açılmışdır çiçək-çiçək; Nə zindan var, nə yumruq var, nə aclıq var, nə də zülüm, Qapılardan duman kimi çəkilmişdir vaxtsız ölüm. Al günəşin baxışından ərimişdir qara qışlar, Min bahardan müjdə verir bizim körpə qaranquşlar, Ömrü, günü yasda keçmiş ağ birçəkli yazıq qarı Gəlin kimi sığal vurub seyrə çıxır bulaqları. Ürəklərin məhəbbəti, səadəti gözdən aşır, Bizim yerdə keçən həyat qocaldıqca cavanlaşır. Yeddi oğul, ya qız doğan bizim sağlam analardır, İndi bildim analığın nə müqəddəs haqqı vardır. Al qumaşa bəzənmişdir bu dağların gözəlləri, Sağ olsaydı, ağlamazdı Füzulinin qəzəlləri. Azad nəğmə, azad könül yurdumuzun şöhrətidir, Bunlar bizim qanunların insanlara hörmətidir. Enin yerə, saf ulduzlar, halqa vurun dörd yanımda, Al günəşin istisi var mənim təmiz vicdanımda. Bizim şanlı dünyamızda nə ağa var, nə də ki, qul; Qazaxıstan çöllərində şeir yazır qoca Cambul Dağıstanlı Süleymanı - o ağ saçlı aşiqi biz Gündə yeni nəğmə qoşan bülbül kimi dinləyiriz. Azarbaycan dağlarından sular içmiş körpə Vurğun Kiçik-kiçik şeir yazan bir oğludur ana yurdun. Nədir bizim ömrümüzün şərbət kimi şirin dadı? Nədir bizim çaldığımız havaların böyük adı? – Bu ad dillər dastanıdır, ürəklərin bayrağıdır, Gündüzlərin günəşidir,gecələrin çırağıdır. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] ayq0ktwa4sckjc7htn8mxrvzmtxtsgz 0 33752 96558 2026-08-15T06:43:04Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bir arzu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 252|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96558 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir arzu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 252|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Yenə şeirlərin qarşımdadır, bax, Sənin kitabçanı varaqlayaraq. O qara keçmişi xatirə saldım. Hər sözün üstündə xəyala daldım... Həqiqət! Anası budur sənətin. Boğazdan yuxarı bir məhəbbətin Soyuq saçmaları şeir yaratmaz... Səninsə qəlbində ötən telli saz Bizə dünyamızdan bir yadigardır, Şerində çırpınan bir ürək vardır. Bu bizə bəllidir! Fəqət, qardaşım! (Sən ey bu dünyada yalnız sirdaşım) Düşünən alnının isti tərindən, Ömrünün yuxusuz gecələrindən Hər ayın başında bir dastan yarat, Yazan əllərinlə bəzənsin həyat! Özün bilirsən ki, yaradan ölməz... Nə var bu dünyada qələmə gəlməz?! Atıl dalğaların qucağına tək, Bil ki, cəsarətlə vuran bir ürək Şaşırmaz yolunu... Bəllidir bizə! Cəsarət yaraşır gənc nəslimizə. İstərəm yazdığın hər böyük əsər Bizə yer üzündən versin min xəbər... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] biejhoreyq3m57widd46ywbd7lw5vaz 0 33753 96559 2026-08-15T06:44:53Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bülbül və bağban | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 247-251|isbn= 9952-418-44-X |accessda..." məzmunu ilə yaradıldı 96559 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bülbül və bağban | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 247-251|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Gözəl bir bağçada bir bülbül vardı, Budaqdan-budağa uçub qonardı. Onun yuvasıydı gülün yarpağı, Dilindən düşməzdi vətən torpağı. Güllər boy atardı onun səsiylə Çiçəklər yatardı xoş nəfəsilə. Bülbül bu gülşəndən ilham alardı, Gündə şadlığından qanad çalardı Baxıb hər çiçəyə, hər qərənfilə Şərqilər deyərdi o gülə-gülə. Bu bağın, bağçanın sahili bağban Bülbülü eşq ilə dinlərdi hər an. Hər bir şərqısini duyub dərindən, Zövq alardı onun nəğmələrindən. O dünya görmüşdü, bilirdi əlbət, Bir ölməz qüvvədir cahanda, sənət. Bilirdi sənətin, şerin qədrini, Dinləmək istərdi gündə birini. Bilirdi noğməsiz keçən bir Ömür Bir gülşən olsa da, viran görünür... Gəlib söyləyirdi hər gün bülbülə: "Səhərdir yenə coş, yenə gəl dilə, Eşitsin səsini ellər, obalar, Oxu, yurdumuzun ağ günləri var; Bu torpaq, bu hava sənə tanışdır, Qəlbinin simini tez-tez danışdır". Bülbül bu rəftardan qüvvət alardı, Qəlbini saz kimi tutub çalardı. Baxaraq güllərin ilk qönçəsinə, Söz verərdi konül kəmənçəsinə. Bağban deyərdi ki: "El bəxtiyardır Bizim də bağçanın bülbülü vardır". Günlərin birində bağın yanından Bir atlı oğrunca keçdiyi zaman Bülbülün səsinə uyaraq durdu, O gün şeyda bülbül xallar vururdu. Atlı çox dinlədi quşun səsini, Bir aydın səhərin nəşidəsini, Ah, dedi, nə gözəl oxuyur bu quş Könlüm ləhcəsinin əsiri olmuş... Dayan bir fənd qurum indi bülbülə; Onu bir dost kimi tutaraq dilə Burdan öz bağıma uçuram gərək, Yoxsa partlayacaq sinəmdə ürək. Atlı bu niyyətlə keçib irəli, Dedi: "Bülbül qardaş, illərdən bəri Sənin sənətinə heyranam inan, Könlüm ayrılmamış bir gün yanından. Nə gözəl, nə şirin avazın vardır, Bu bağın bağbanı nə bəxtiyardır. Fəqət bilirsənmi başında nə var? Sənə həsəd çokən ala qarğalar Şikayət eyləmiş sizin bağbana Admı salmışdır qara böhtana. Tez ol, öz başının çarəsini qıl, Təbiət sənə də vermişdir ağıl. Gəl, atıl çiynimə gedək uzağa, Bu gündən bülbül ol sən bizim bağa. Gedək, çox gözəldir söylədiyim bağ, Sənin yuvan olsun hər yaşıl yarpaq. Yoxsa günün burda qara keçəcək, Bir tikan olacaq sənə hər çiçək" Qabardı tükləri şeyda bülbülün, Dedi: "Aşiqiyəm bu doğma gülün, Bu bağlar, bağçalar, ellər mənimdir Bunlar öz vətənim, öz vətənimdir. Doğma oylağımdır bu daş, bu torpaq, Anamdır, yuvamdır bu gül, bu yarpaq. Mən burdan almışam şeri, ilhamı, Andıma, əhdimə şahiddir hamı. Azaddır ilhamım, azaddir səsim, Mən burdan ayrılsam, donar nəfəsim. Get alçaq! Dediyin böbtandır mana, Doğma balasını atarmı ana". Atlının ağzında kəsildi sözü, Kinindən qızardı fitnəkar gözü. Çəkdi qamçısını başı aşağa, Bülbül qanad çalıb qalxdı budağa. Atlı dayanmadı, qoşdu bağbana Dedi: "Ağlayıram sənin halına Budur, bax, tökülür yanağıma yaş. Başına çarə qıl, a bağban qardaş. Sənin bağındakı bu bülbül ki var, Sinəmə çəkmişdir çal-çarpaz dağlar. Bir zaman o bizim bağda yaşardı, Səhərlər çox şirin ləhcəsi vardı. Mən də sənin kimi sevərdim onu, Bilməzdim bəduğur quş olduğunu. Bir gün çiçəklərim, güllərim soldu, Ömrümün sarayı pərişan oldu. Qurudu bağdakı şitil tənəklər, Kökündən ayrıldı taza çiçəklər. Bu durdi mən kimə söyləyim deyə, Diz çöküb yalvardım o dilsiz göyə. Həkimlər, loğmanlar yığıldı dərhal Bu dərdin sirrini mən etdim sual; Axtarıb, düşünüb, fikirləşdilər, Nəhayət, verdilər belə bir xəbər: Görünür, bu bağda yaşayan bu quş Anadan olan bəduğur olmuş. Tez axtar, onu tap, uçur bu bağdan, Qoy səsi, nəfəsi gəlsin uzaqdan. İndi haman bülbül sizə dadanmış, Özüylə hər yaza gətirir bir qış. Özünü sevdirir xeyli zamandır, Ayağı bəduğur, cinsi yamandır. Qovun birdəfəlik bu bağdan onu, Yoxsa qış olacaq bu yayın sonu". Bağban dünya görmüş bir arif idi, Atlnı aldadıb "yaxşı, get", - dedi. Sonrasa bülbülün gəldi yanına Bu gülünc nağılı danışdı ona. O dedi: "Bülbülüm, inanıram mən, Şirin nəğmələrin qopur ürəkdən. Sən sudan durusan, aydan da arı, Könüldən sevirsən bizim gülzarı. Yüz yalan qussa da hər gəlib-gedən, Yenə də çal-çağır öz yuvanda sən. Bülbül qanad çalıb, sevindi yenə, Söz verdi qəlbinin yumşaq telinə. Körpə bir oğluyam şerin, sənətin, Sinəm meydanıdır sözün, söhbətin. Başımda tutmuşam bir günəş kimi Böyük bayrağını əbədiyyatın. Hər tətmz ürəyin ötən səsiyəm, Bu bağın, bağçaınn ilk qönçəsiyəm. Ellər bayramının, ellər toyunun Əllə çalınmayan kəmənçəsiyəm. Karvanım yol alıb gedir bir başa Ömrümdə yelkənim döyməmiş daşa. İşığa qardaşam, zülmətə düşmən, Xəyalım günəşlə durur baş-başa. Mən ilham almışam axar sulardan, Könlüm ayrılmamış ilk arzulardan. Kəsilməz ayağı şeyda bülbülün Al geyib bəzənən güllü bahardan. Könül hər çiçəyə istər yar olsun, Bir bahar içində min bahar olsun. Mən ki nəğmələrçin yaradılmışam, Eşqim, səadətim, baqqını var olsun. Körpə bir oğluyam şerin, sənətin Sinəm meydanıdır sözün, söhbətin. Başımda tutmuşam bir günəş kimi, Böyük bayrağını əbədiyyətin. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 6atwfxwy794qxam86t3aesavb4datjc 0 33754 96560 2026-08-15T06:45:46Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Danışaq | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 246|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |..." məzmunu ilə yaradıldı 96560 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Danışaq | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 246|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Aşıq, bağrına bas sədəfli sazı, Min cavablı bir sualdan danışaq; Meydan quraq, səhbət açaq, saz tutaq, Gül yanaqlı qoşa xaldan danışaq. Qoy söz alım bir günahsız dodaqdan, Düşmən baxıb həsəd çəksin uzaqdan; Yar bəzənib çıxan zaman otaqdan, Başındakı güllü şaldan danışaq. Vurğun deyər: bir dərd bilən yar olsun, Zülfü bulud, ağ sinəsi qar olsun, Yaxşı gündə, yaman gündə var olsun, Qədir bilən əhli-haldan danışaq. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] ro98y6m4ovsufegun1vm3rwkchqmu6p 0 33755 96561 2026-08-15T06:47:02Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Səhər-səhər | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 245|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-0..." məzmunu ilə yaradıldı 96561 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Səhər-səhər | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 245|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Səhər-səhər seyrə vardım qızıl gülün yanağını, Açdı könlüm şirin-şirin nəğməli ney dodağını. Ey ariflər, nəzər salın təbiətin qurğusuna, Şeyda bülbül kəsərmi heç gül yanından ayağını. Səhər qumral saçlarını yayan günəş sirdaşımdır, Axşam üstü çox öpürəm ayın açıq qabağını. Əzəl gündən aşiqiyəm mən bu günün, bu varlığın, Bütün dünya bizdən alır səadətin sorağını. Sən ey mənə şeir yazıb "neçin susdun" deyən şair, Mən qapalı görməmişəm könlümün söz otağını. Böhtanını geriyə ud! Əriyərsən bir sözümdən, Yazıb-yazıb dolduraram sinəmin ağ varağını. Qara bulud sallamasın ətəyini sərhəd boyu, Mən dünəndən doldurmuşam patronumun darağını. Sabahkı hərb meydanında bir əsgərəm, bu bəllidir, Hər bir sözüm saldıracaq min faşistin yarağını. Böyük Vətən bir nəfəslə qalxacaq bir çekist kimi, Tülkülərə verməyəcək aslanların yatağını. O gün mən də ilhamımla oxşayaraq sevəcəyəm At belində qılınc vuran Don çayını qazağını. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 1fdb2njf1kjlliam53kir1yfggiqtzu 0 33756 96562 2026-08-15T06:47:46Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bənövşə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 244|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-1..." məzmunu ilə yaradıldı 96562 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bənövşə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 244|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Yazın novbarısan bizim diyarda, Qıvrım tellərini sana, bənövşə! Mən səni sevmişəm bir ilk baharda, Könlümü vermişəm sana bənövşə! Sənsən əzəl gündən mənim sirdaşım. Gözümdən ayrılsan, axar göz yaşım, Gövdəmin üstündə durmayır başım Buranda boynunu yana, bənövşə. Çıxımşam seyrinə meyli, məzəli, Heyrandır hüsnünə ellər gözəli; Könlüm oylağını yaxın gəzən Çoxları küsəndi mana, bənövşə! Üzündə gördüyüm nə intizardır! Qəlbində Vaqifin sirrimi vardir? Gəl ondan söz açma, indi bahardır. Bağrımı döndərmə qana, bənövşə! Boynunu kəc burma gəl indən belə, Mən sənə söz qoşum, sən məni dinlə: Vurğunun şerilə, sənin hüsnünlə Təbiət gələcək cana, bənövşə! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 7l4s2bmrz4moid43tolhrz7iucjwvte 0 33757 96563 2026-08-15T06:48:23Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 243|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language=..." məzmunu ilə yaradıldı 96563 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 243|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bülbül! Səhər-səhər qonaq budağa, Günəşin eşqinə bir dastan qoşaq! Ötək bağçamızda dodaq-dodağa, Yarpaq inciməsin, əyilməsin şax, Günəşin eşqinə bir dastan qoşaq! Seyr et bu varlığı, şeyda bülbülüm! Həyata müjdədir hər yeni bəstən; Bağrının başında qalmamış zülüm, Sən də insan kimi çıxdın qəfəsdən, Həyata müjdədir hər yeni bəstən. Bülbülüm, köksünün alti sarıdır, Mehriban yaratmış səni təbiət; Bu torpaq bülbüllər laləzarıdır; Gözəldir səndəki bu söz, bu sənət, Mehriban yaratmış səni təbiət.. Özün bilirsə ki, mən gözəlliyə Əzəldən vurğunam... Gözəl-həyatdır! Azadlıq, qurluluş bizdədir deyə, Hər yeni istəyin bir kainatdır, Sevdiyim gözəlin adi həyatdtr. Gəl, şeyda bülbülüm, verək səs-səsə, Qardaşlıq adına min söhbət açaq. Deyək şərqimizi nəfəs-nəfəsə, Hər sözün başında bir sənət açaq; Qardaşlıq adına min söhbət açaq. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] rvnovt9f42ad6nqragp3t0falv9vcmg 96564 96563 2026-08-15T06:48:52Z Elnur Neciyev 4048 96564 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bülbül | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 243|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bülbül! Səhər-səhər qonaq budağa, Günəşin eşqinə bir dastan qoşaq! Ötək bağçamızda dodaq-dodağa, Yarpaq inciməsin, əyilməsin şax, Günəşin eşqinə bir dastan qoşaq! Seyr et bu varlığı, şeyda bülbülüm! Həyata müjdədir hər yeni bəstən; Bağrının başında qalmamış zülüm, Sən də insan kimi çıxdın qəfəsdən, Həyata müjdədir hər yeni bəstən. Bülbülüm, köksünün alti sarıdır, Mehriban yaratmış səni təbiət; Bu torpaq bülbüllər laləzarıdır; Gözəldir səndəki bu söz, bu sənət, Mehriban yaratmış səni təbiət.. Özün bilirsə ki, mən gözəlliyə Əzəldən vurğunam... Gözəl-həyatdır! Azadlıq, qurluluş bizdədir deyə, Hər yeni istəyin bir kainatdır, Sevdiyim gözəlin adi həyatdtr. Gəl, şeyda bülbülüm, verək səs-səsə, Qardaşlıq adına min söhbət açaq. Deyək şərqimizi nəfəs-nəfəsə, Hər sözün başında bir sənət açaq; Qardaşlıq adına min söhbət açaq. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] dvpmrg8hlbw3k7xbcn02gjnp2khw7mb 0 33758 96565 2026-08-15T06:49:20Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Dargöz | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 242|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96565 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dargöz | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 242|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Belə deyirlər ki, səndə "hünər" var... Bacaran insanın gözü dar olmaz. Yaxşı söyləmişdir bizim atalar: "Müxənnət adamda düz ilqar olmaz!" Üzümə dost kimi bəzən gülürsən, Dalda paxıllıqdan yanıb ölürsən; Tez-tez dəyişdirmə vallarını sən, İlandan, iblisdən aşna, yar olmaz! Vaxtsız xoruz olub çıxırsan dama, Səsin gülünc gəlir qanan adama; Qəlbin çamırlıqdır, çox qırıldama, Qurbağa səsindən qulaq kar olmaz! Mən az görməmişəm badalaqları... Min fırıldaq gələn o alçaqları; Catdı gəncliyimin bahar çağları, Vaxtsız çiçək tökən bir bahar olmaz! Konlümün otağı buludlardadır. Elə zənn etmə ki, ömrüm dardadır. Bəs sənin dərrakən, ağlın hardadır? Tərlan oylağında qarğa, sar olmaz! Get, get, gözlərimə görünmə bir də, Mənim oylağımdır bu göy də, yer də; Sən ayaq döyürsən qaldığın yerdə, Yerində sayandan sənətkar olmaz! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] g4bgsftrdhjmzp901dr93bq1fqzm5f8 0 33759 96566 2026-08-15T06:50:14Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Şerimizin ağsaqqalı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 240-241|isbn= 9952-418-44-X |acces..." məzmunu ilə yaradıldı 96566 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şerimizin ağsaqqalı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 240-241|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Qoca Cambul! Ömrün boyu Yetim gəzdin o yurtları... Əsdi sənin ağ başından Qara günün sərt ruzgarı. Tamburunu çaldıqca sən Susdu bülbül, dindi çəmən. Bir zamanlar nə sən, nə mən Şad görmədik dostu, yarı. Soldu çiçək, saraldı gül, Boyun bükdü sarı sünbül; Yas paltarlı qoca bülbül, Dərdli gəzdin çəmənzarı... Bəylər içdi ağ qırmızı * , Qurdlar yedi haqqımızı. Səhraların oğlu, qızı Bir görmədi dünya varı. Gecən qara, günün qara, Batdı gözün çuxurlara; Qaranlığı yara-yara Sən can atdın günə sarı. Keçən keçdi, olan oldu, Yaman günün ömrü soldu; Səni gördüm, sinəm doldu, Dəmə çəkdim bizim tarı. Tamburunun simi qoşa, Birtaxtadır başdan-başa, Qanad verir dağa-daşa Ana yurdun havaları... Nə xoş gəldi ömrün yazı, Pozulmazdır bizim yazı... Tambur ilə telli sazı Qabaqlaşıb çalaq barı. Şeir yazmaq şərəf oldu, Şeir inci, sədəf oldu. Durna kimi səf-səf oldu Sinəmizin söz qatarı. Sevgi dildə şüar olsun, Vəfasıza çox ar olsun! Vurğun deyər: qoy var olsun İnsanlığın ilk baharı! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] bidpdj4fcx2pc9cw5ntlnzo6t6nwj5z 0 33760 96567 2026-08-15T06:50:55Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bahar və mən | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 239|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96567 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bahar və mən | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 239|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bahar nə xoş gəlir, ruha dad verir. Xəyala, duyğuya qol-qanad verir; Var olsun şerimiz, şairlərimiz! – Hər gülə, çiçəyə təzə ad verir. Çıxır dağ döşünə körpə quzular, Tərlanın səsini əks edir sular. Səhər yuxusundan ayıldır məni Sinəmə sığınayan böyük duyğular. Könül dinc durmayır, oynayır yenə, Əzəldən aşiqəm həyat şerinə; İlk dəfə oğlumun əlindən tutub Çıxmışam səhərin tərlan seyrinə. Ölümə can vermə ölsən baharda, Könül müqaddəsdir, qalmasın darda; Baharın eşqiylə çıxır yuvadan Balası dalında qarışqalar da. Yaşıl köynəyini geyinir meşə, Yaxama quş kimi qonur bənövşə; Qoy məndən dərs alsın qoca təbiət, O da könlüm kimi gülsün həmişə. Bahar nə xoş gəlir, ruha dad verir, Xəyala, duyğuya qol-qanad verir; Var olsun şerimiz, şairlərimiz! – Hər gülə, çiçəyə təzə ad verir. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] tiksay63bx1r3vyumpw8iwar0ajhwr3 0 33761 96568 2026-08-15T06:52:11Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Lənkəran şeirləri | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 235-238|isbn= 9952-418-44-X |access..." məzmunu ilə yaradıldı 96568 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Lənkəran şeirləri | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 235-238|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Taleyimdir ilham almaq, Söhbət açıb, qələm çalmaq Bizim dünya gözəlindən; Şərbət içdim öz əlindən Bizim yurdun - ana yurdun Şair! Sənmi oxuyurdun Dünən bizə hicran dərdi?.. Yeni tarix nə göstərdi? Aç gözünü, yaxşı bir bax! Bu mən, bu sətı gəl yarışaq Ellər bizə "gəlin!" deyir; Doğma sənət, doğma şeir Göstərəcək ölkəmizi Qoy tanısın dünya bizi! Mən aşiqəm gözəlliyə, Muradıma yetəm deyə Dolaşıram bu torpağı; Hər budağın bir yarpağı Hər çiçəyin bir adı var, İnsan adlı ustadı var Gözəlliyin bu dünyada. Gah havada, gah dəryada Mən sürürəm öz gəmimi, Tapıb könül həmdəmimi, Durub onunla üz-üzə, Dənizlərdə üzə-üzə, Nə yorulur, nə doyuram, Sahillərə üz qoyuram. Lənkəran da sahildədir; Gördüyümü deyim bir-bir Bu torpağın öz dilində: Bizim Xəzər sahilində Uzanmış bir gözəl şəhər, Yaşıl çalır səhər-səhər. Hər qapıda kiçik bir bağ, Evcikləri boydan alçaq, Fəqət sadə, fəqət təmiz; Yorulmayır gözlərimiz Ortüyü ağ pəncərədən; Çox sevirəm doğrusu mən, Bu naxışlı örtüləri. Səhərlərin şehli təri Aynalardan töküləndə, Ağlayıram baxıb mən də Bu yerlərə sevincimdən; Bir səs gəlir öz içimdən: Yelkənin dəyməsin daşa, Sən də yaşa, sən də yaşa! Ətirlidir burda bağlar, Güzgü kimi yolları var. Xəyallara dalan çinar, Sıx kölgələr salan çinar Düşündürür burda məni. Xəyalırnın ağ yelkəni Uzaqlara qanad çalır Gah ucalır, gah alçalır, Qara qışdan dərs alalı Mən də şair tək olalı. Qoca çinar, qoca çinar! Kötüyündə nə sirlər var... Gah Turandan, gah İrandan Gah o yandan, gah bu yandan Ordu çəkib gələnlərin Bir "dost" kimi gülənlərin Üstünə sən kölgə saldın, Sonra yazıq günə qaldın. Külək vurdu çinarlığı ... Əsib coşan rus çarlığı Üzərinə ordu çəkdi, O, başında bostan əkdi... Bu gün belə durur səndə, "Sara" adlı cəzirəndə Generalın məzar daşı, O qatilin kinli başı Oynamışdı at belində. Əyri qilınc sağ əlində Durub kəsdi budaqları... Bu çölləri, bu dağları Qapladı * bir nalə səsi, Qanlı çarın təntənəsi. Sevincindən göyə qalxdı, Bizə "tatar" deyib baxdı. Biz öldürdük generalı, Taptaladıq o medalı... İndi onun məzar daşı Aya qarşı, günə qarşı Endirmişdir dik başını... Fahişələr oynaşını. Bu yollardan ötüb keçən, O günlərdən bir az içən, Yad eləyir tüpürərək, Yoxdur ona yanan ürək! Qoca çinar, qoca çinar, Kötüyündə nə sirlər var! Deyirlər ki, çox qəhrəman Asılmışdır budağından... Biz onların varisiyiz, Yaşadırız onları biz. Qoca çinar, qoca çinar, Kötüyündə nə sirlər var! Ölmədin sən! Yaşadın sən! Bir ölkənin şahidisən. Yaşamışsan burda nələr! Qanlı-qanlı faciələr... Könlüm ötən köklü bir saz, Nə yazım ki, biliyim az... Arif istər məni qansın, Tarixçilər qoy utansın! Yazılmamış tariximiz, Tarixsizmi yarandıq biz? Bəzən olur yazıq şair Keçmiş günə, bizə dair Arxivləri axtararaq, Yığın-yığın, qalaq-qalaq Kitablara göz gəzdirir, Alır, baxır, seçir bir-bir. Bir parası əfsanədir. Baş çıxmayır bunlar nədir? Bir parası xatirələr... Deyil bunlar elmi əsər. Sən də, dostum, anla bir az! Elmi ucuz tutmaq olmaz! O insandır, təbiətdir, Şübhəsiz bir həqiqətdır. Arif gərək məni qansın, Tarixçilər qoy utansın! Yazılmamış tariximiz Tarixsizmi yarandıq biz? </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 21dk26n2ayx8og5s305zekdaq5y9srt 0 33762 96569 2026-08-15T06:53:01Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Gözüm yollarda qalmışdır | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 234|isbn= 9952-418-44-X |acc..." məzmunu ilə yaradıldı 96569 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Gözüm yollarda qalmışdır | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 234|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Gözüm yollarda qalmışdır, xəbər yox Kür qırağından, Usanmaq bilməyir könlüm yaşılbaşlar sorağından. O yerlər min xəyal eylər, təbiət şerə layiqdir, Öpər bülbül səhər tezdən gülün yaqut dodağından. Çəmənlər, yasəmənlər göz vurub bir cilvə göstərsə, Durar könlüm çıxar seyrə həyatın qəm otağından... Qarayazı meşəsində Anadil adlı bir quş var, Mənim sevdalı qəlbim tək asılmışdır ayağından. Yolum düşsün Səlahluyə, o qəbrə diz çöküm bir də, Anam Məhbubi yad ilə, öpüm solğun yanağından. Aman tale! Nə möhnətmiş onun dərdi, mənim dərdim... Bahar fəslində ayrıldı qızılgül üz budağından. Keçər aylar, keçər illər, yaz ey Vurğun, ömür azdır, Düşər bir gün laçın könlün şeir, sənət marağından. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] bgxzo4t0qm34piemhlm4uaskutzzr4e 0 33763 96570 2026-08-15T06:54:05Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sabirin şərəfinə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 232-233|isbn= 9952-418-44-X |accessda..." məzmunu ilə yaradıldı 96570 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sabirin şərəfinə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 232-233|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Xəyalım bu gecə varaq-varaqdır. Dilsiz əsrləri o yaracaqdır. Gözümə bir qara keçmiş görünür, Bir qara keçmış ki, bizdən uzaqdır. O keçmiş – gecədir, buludu lay-lay, Yaslı gəlin kimi pərişandır ay; Orda təbiət də qara geyinmiş, Sonalar dərdlidir, yorğun axır çay. Orda parçalanır, didilir vətən, Tez düşür insanın saçlarına dən... Orda haqq bağıran qəhrəmanların Bir qılıncla gedir başı bədəndən. Boy atır sünbülün, gülün möhnəti, Sönür baxışların ilk məhəbbəti. Hər kiçik laylada "dərdim var" deyir Elin şirin dili, şirin söhbəti. Solğun dodaqları ah, aman gəzir, Ölümlər qapını çox yaman gəzir... Böyük bir şairin dalğın xəyalı Vətən çölrini pərişan gəzir... Sabir, o günləri gətirmə yada. Dünya unutmamış səni dünyada... Sinənə çarpdıqca kinli dalğalar Bir qoca dağ kimi durdun dəryada. Sən ey azadlığın səhər ruzgarı, Sınmadı qəlbinin tərlan vüqarı. Əsrlər dolaşıq gəlib keçsə də, Tarix, unutmayır mərd oğulları. Uzalı getdisə dünyadan əlin, Artıq çiçəkləndi arzun, əməlin, İnsanın haqqını özünə verdik, Hər duyan ürəkdə qalxdı heykəlin. Oyanmış bu günəş, bu yer, bu insan, Artıq nə qamçı var, nə qara zindan, Nə matəm hıçqırır bülbülün səsi, O da ilham alır insan ağzından, Azaddır ellərin çiçəkli yazı, Bu yaz danışdırır Kürü, Arazı; Bu böyük günlərə min dastan deyir Şairin lirası, aşiqin sazı. Bəzəkli yurdumuz çiçək-çiçəkdir, Hər keçən ömrümüz bir gələcəkdir, Sənin də varlığın bir günəş kimi Əsrlər boyunca sönməyəcəkdir! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 42wm0m8z1qzryodbuy1vhwnz54ndml6 0 33764 96571 2026-08-15T06:55:00Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Çinarın şikayəti | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 230-231|isbn= 9952-418-44-X |accessda..." məzmunu ilə yaradıldı 96571 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Çinarın şikayəti | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 230-231|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Dindi yol üstündə qoca bir çinar: "Şairim, sənə bir şikayətim var: Bu qoca dünyanın şahidiyəm mən... Kölgəmdə dincəlir hər gəlib gedən. Bağçalar gül açır yaş torpağımda. Quşların adı var hər yarpağımda; Mən bu yer üzünə gələndən bəri Olmuş budaqların hava səngəri. Kötüyüm dünyanın sirrilə dolu, Dolanmış başıma karvanlar yolu; Bağrımı doğramış min bir cahangir. İmtahan etmişəm onları bir-bir, Başımda oynamış yüz boranlı qiş... Sanma ki, qüdrətim, gücüm qalmamış, Bax, ayrılmamışam öz kötüyümdən!.. Qəhrəman bir elin timsalıyam mən... Bir kəs inciməmiş sakit dilimdən. İnsana yaxşılıq gəlmiş əlimdən – Yayda kölgəliyim dağlardan sərin, Yaylağı olmuşam biçinçilərin. Silmişəm onların alın tərini, Sonra dinləmişəm can dəftərini. Ağır səfərlərə çıxan hər nəfər Tükənmək bilməyən uzun gecələr Sığınmış qoynuma sözü var kimi. Örtmüşəm üstünü çadırlar kimi; Başına yağmamış nə yağış, nə qar, Tarix yaxşılığı yaxşı salamlar! Aylı gecələrin buludu lay-lay Dağılıb üzünü göstərəndə ay İşığı sallanır budaqlarımdan, Öpür şirin-şirin dodaqlarımdan. Bəzən də kükrəyib əsəndə külək Coşur varlığımda polad bir ürək. Qalın şaxlarımın xışıltısından Zövq alır dünyanın şöhrəti insan. Bəzən də bir sərin axşama yaxın Ətəkli çöllərdən hey axın-axın Qalxan dolaşalar qaqqıldaşaraq, Dərələr keçərək, dağlar aşaraq, Başımın üstündə dövrələr vurur, Bir yerə sıxlaşıb, məclislər qurur. Bu doğma quşların simfoniyasından Zövq alır dünyanın şöhrəti insan. Bəzən də canlanır gündüzün səsi – Yığışır kölgəmə uşaq dəstəsi; Azad yurdumuzun şərqilərindən İxtiyar yaşımda zövq alıram mən... Sərilir kölgəmə xalı-xalçalar, "Bizdən də bəxtiyar bir nəsilmi var?" – Deyən uşaqların körpə yaşına, Günəşlər yurdunun vətəndaşına Baxdıqca böyüyür gözümdə insan, Çəkdiyim ağrılar çıxır yadımdan. Fəqət deyirlər ki, yoldaş mühəndis Məni bir arxasiz, yurdsuz, kimsəsiz Zənn edib, plana almışdır ki, mən İndi çıxmalıyam öz kötüyümdən... Demək qalmayacaq məndən yadigar. Ancaq mühəndisə bir sualım var: "Ömründə bir şitil, bir budaq belə, Mühəndis əkmişmi barı əlilə Ki, məni - bu boyda çinarı birdən Qoparmaq istəyir durduğu yerdən?" Mən bu şikayəti duyduqca dərin, Dedim ki, haqlısan, qocaman çinar! Bizdə təbiətə zülm edənlərin Nə insan duyğusu, nə də haqqı var! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] mku2qemm0yjkhqtxh80z5h0fkkkopz8 0 33765 96572 2026-08-15T06:56:09Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Böyük şairin şərəfinə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 228-229|isbn= 9952-418-44-X |..." məzmunu ilə yaradıldı 96572 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Böyük şairin şərəfinə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 228-229|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Axıtdım alnımın inci tərini, Yanmadım ömrümün iki ilinə. Rusiya şerinin şah əsərini Çevirdim ilk dəfə türkün dilinə! Bir yeni sənətlə mən də doluyam, Ellər dünyasının ellər oğluyam. Yuxusuz gecələr çıxdı qarşıma, Fəqət tövşümədi bu polad sinəm. Artıq qovuşmuşam can sirdaşıma, Özümə bəxtiyar bir insan desəm, - Bu səs bir şairin vicdan səsidir, Düşünən bir qəlbin ifadəsidir. II Mən ki, hər gecəmi qatdım gündüzə, Üfüqdə sönməsin ulduzum, ayım! Sənət vadisində gəlsin üz-üzə Sənin Tatyananla mənim Humayım. Ey böyük sənətkar, hüzurunda mən Bəzən utanmışam səhvlərimdən; Neyləyim, qüdrətim zəifdir hələ, Görüm təbiətin kor olsun gözü! Şairim! Anladım bu gündən belə: Böyükdür cahanda sənətkar sözü... Məncə yaraşmayır çoxuna bu ad, Məni bağışlasın sevgilim həyat!.. III "Gəlişin ruhuma dərd verir, aman!.. Məhəbbət dəmidir bahar, ay bahar! Qanımda, qəlbimdə nədənsə bu an. Məyus və ağlayan bir həyəcan var". Söylə bir, şairim, bahar gələndə Neçin pərişanlıq dillənir səndə? Neçin gözlərini dumanlar alır, Göz yaşın süzülür; gülümsəyərək Səninlə birlikdə xəyala dalır Göydəki qaraquş, yerdəki ürək... Mən də dərdlənmişəm küskün səsindən, Bir əsrin o qanlı faciəsindən. IV Oyan bir, şairim, oyan, bizə bax Qoy öpsün alnını bizim xoş səhər; Bu böyük günlərə arxalanaraq, Göstər bu meydanda yeni bir hünər; Bizim dünyamızda itməz zəhmətin, Həyatın qəlbidir şerin, sənətin, Bizdə şeir qədər böyükdür hünər, Hər kiçik şairin bir hörməti var. Hər alın tərilə yazılmış əsər Bizim qəlbimizdə qalır yadigar... V Mən səni sevmişəm körpəliyimdən, Sənsən mehribanım, sənsən ustadım! Nə qədər bəxtiyar bir insanam mən Ki, sənin tələbən çağrılır adım. Mən də bir ölkənin yazan əliyəm. Bu bayram günündə bəzənməliyəm. Şairlər oylağı, ey əziz Vətən! Söylə, tanışmıdır sənə Onegin? Bilirəm Puşkini çoxdan sevirsən... Qizın da, oğlun da əzbərdən desin: Bizdə şeir də var, sənət də vardır! Şairə, sənətə hörmət də vardır!.. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] o63ycopl15k5an20b4grxsc6b2mzgo8 0 33766 96573 2026-08-15T06:57:06Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Səmimiyyət yolçusu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 226-227|isbn= 9952-418-44-X |accessd..." məzmunu ilə yaradıldı 96573 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Səmimiyyət yolçusu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 226-227|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Şairim, çaldığın bu telli sazdan, Günəşli gündüzdən, çiçəkli yazdan Könül xumarlandı ay dönə-dönə, Qəlbin vurğusunu say dönə-dönə. Doğrudur, saqqalın, saçın ağarmış, Ruhuna girməmiş qurd ağızlı qış... Şaxtaya düşməmiş bir ilk baharsan, Döyüşdə, cəbhədə hərzaman varsan. Bu varlıq yaşadır əzəldən bizi, Bu varlıq yaşadır gənc nəslimizi. Çəkilsin dağların başından duman, Ölümdən, heçlikdən səadət uman İnsanlar dünyadan görüm yox olsun, Sönük vicdanları yerə soxulsun! Utansın günəşin rəngindən bir az Axşam qaranlığı bəstələyən saz. Söylə, xəyanətə dözərmi vicdan?! Ağ günlər əsrini görən bir insan Dönüb göz yaşından ilham alarmı? Şer de, şair də heç qocalarmı? Ətirlər dağılır xoş nəfəsindən, Çiçəklər oyanır ayaq səsindən. Varlığın, vicdanın ləkədən uzaq, Böyüklə böyüksən, uşaqla uşaq; Əsrə layiq olan bu ruhunla sən Ölkəmin qoca bir müəllimisən! "Mən də bir kişiyəm, varım-yoxum var, Üç qızıl əsgərim - üç çocuğum var" – Deyən bir atanı öpməliyik biz, Onu sevməlidir, sevir nəslimiz! II Mənim də Yusifim səninkilərlə Qoşub bir məqsədə, qoşub bir dilə, Başında tutacaq bayrağımızı, Düşmənlər istərsə torpağımızı, Aslan kəsiləcək sular sonası, Bunu laylasında deyir anası. Şaiqim! Şairlər içində təksən, Təmiz vicdanmla gülsən, ipəksən. Dilindən küsməmiş tanış da, yar da, Səndən inciməmiş qarıncalar da... Keçdi qaranlıqda odlu gəncliyin, Xoş olsun indiki qulaq dincliyin. Günəş bir qüvvədir, yandıqca sönməz Tarixin təkəri geriyə dönməz... Əməlin qurtuluş, varlığın sənət, Yaşasın qardaşlıq, bir də məhəbbət! İndi "bir günəşin zərrəsiyik biz". Var olsun birləşən dost əllərimiz! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] iymthi5civxv5i90xx989u6adlu7tz1 0 33767 96574 2026-08-15T06:58:33Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Azad ilham | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 221|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15..." məzmunu ilə yaradıldı 96574 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Azad ilham | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 221|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Ey azad ilhamım, gülər üzünlə Səhərin rəngini seyrə dalanda, Bülün kainatı gəzdir özünlə Kiçik bir zərrədən ilham alanda!.. Doğra buludların bağrını qat-qat! Kim deyir gecələr bizə qəfəsdir? Daima qısqanan ürkək bir həyat, Məncə, bu dünyada bir quru səsdir! Sən, azad ilhamım, baş götürüb gəz, Əngin üfuqlərə şığıyıb, yol al! Əzəldən belədir: geriyə dönməz Atılan bir güllə, uçan bir xəyal. İnsan, deyirlər ki, çiy süd əməndir... Utansın dünyada qədir bilməyən! Mənim ki, oylağım göydür, çəməndir. Gəlməsin yanıma deyib gülməyən! Sən, azad ilhamım, nə bəxtiyarsan! Taleyim, hünərim güvənir sənə. Nə qədər dünyada varamsa, varsan, Ömür çox görməsin bu haqqı mənə! Nəsimi zahidlə durdu üz-üzə, Söylədi: haqq adlı bir divan quraq; Atdı pəncəsini gecə gündüzə, Boğdu həqiqəti sadə fırıldaq... Zahidin barmağın kəssəniz əgər, Tanrı dediyinə arxa döndərər... Bu miskin aşiqə baxın da bir az, Diri soyulsa da dözər, ağrımaz. Sən ey ülkərimiz, sönməz sənətkar! Əsrlər boyunu gördü gözlərin; Tarixlər boyunca qaldı yadigar Ölməz fikirlərin, ölməz sözlərin!.. Füzuli doymadı göz yaşlarından, Açdı qapısını səhər yelləri. İncidi ən yaxın sirdaşlarından, Ağlayıb, ağlatdı bizim elləri; Ağarmış saçında, saqqalında qış... Asiman dolandı şikayətindən, Karvanı dərd adlı səhrada qalmış Leylinin, Məcnunun hekayətindən. Gətir xatirinə Vaqifi bu dəm. Qırıldı qəlbində bir yurdun sazı Ağladı ardınca gözlərində nəm Uçan durnaların küskün avazı. Gərdi sinəsini o, fars dilinə, Haykırdı türk dili, türk şeri gərək! Bir yeni can verdi doğma elinə, Üfüqdən üfüqə qanad gərərək... Yazıq! Nəğməkarın ürək nğməsi Dəydi şüşə kimi, daş ürəklərə, Böyük bir insanın boğuldu səsi, Ahmı əks etdi min dağ, min dərə. Sən ey şerimizin, ana şairi! O tərlan xəyallı, sona şairi! Mən səni duyduqca qəmlər yeyirəm, Sonra öz-özümə dönb deyirəm: Ey azad ilhamım, nə bəxtiyarsan! Taleyim, hünərim güvənir sənə! Nə qədər dünyada varamsa, varsan. Ömür çox görməsin bu haqqı mənə! Başımın üstündə nə yumruq durur, Nə hicran səsi var mənim sazımda; Nə qanun qoluma qandallar vurur, Nə göylər darıxır xoş avazımda. Budur, bax, qəlbimin axar qanını İçirdim sənətə, dedilər: "Var ol!" O böyük Leninin al nişanını Taxdı yaxasına şair-komsomol Sən, azad ilhamım, o gündən bəri, Qarlı buludların üstdən aşırsan. Uçan durnalarla gəzib göyləri, Onlarla səs-səsə qaqqıldaşırsan. Səninlə çıxmışam ağ günə, inan! Adını laylada desin analar; Bir səs qulağıma gəlir hər zaman: Sənin dostun da var, düşmənin də var. İldırım baxişlı gözlərinlə süz Həyatda milçəkdən fil yapanları!.. Odlu kəlmələrin atəşinə düz Ağızdan qurd kimi söz qapanları. Hər sözü-söhbəti başından yekə "Alim" adamların gözünə düz bax! Namuslu oğlunu sevən bir ölkə Gələcək günlərdən utanmayacaq!.. Qamçıla, üzünün rəngi bozarmış O çirkin keçmişin son "vüqarını", Sən onun üstündə boranlı bir qış Gücilə şaqqıldat qanadlarını. Qamçıla, gündə bir cildə bürünən, Onluq mantlayan qara tuzları... Bizimlə getməyən, fəqət sürünən Vəzifə düşkünü o dəyyusları! Budur, dövrəmizdə daima "heyhat!" – Deyib bu dünyadan keçənlər də var. Meyxana küncündə səadət, həyat Eşqinə on gecə içənlər də var. Elin tərəfindən, xalqın adından Simsiz taxtaları çalandan danış! Söhbəti işvədən, meydən, qadından, Özgənin fikrini çalandan danış! Sən azad ilhamım, məni danla ki: "Şairim, hünərin, sənətin hanı?" Sən də birdəfəlik bunu anla ki: "Mənim düşmanımdır elin düşmanı!" Sən azad ilhamım, baş götürüb gəz! Əngin üfüqlərə şığıyıb, yol al! Əzəldən belədir: geriyə dönməz Atılan bir güllə, uçan bir xəyal. Ey günəş, ey bulud, girin qoynuma! Bu saf təbiətə mehribanam mən; Sevgilim, qolumu dola boynuma, Kəlmələr od kimi düşsün dilimdən. Kaman qaşlarını çatma, günəşim, Min sızıltı qopar dost ürəyindən! Dərin dəryalara batma, günəşim, Əzəldən düşmanam qaranlığa mən!.. Məqsədim olmamış bir parça çörək, Mənim sənətim var, alın tərim var. Bayronu yarışa çağıram gərək, Sinəmdə ağ qalan bir dəftərim var. Bəşərdir torpağın, göyün təməli, Bəşərsiz günəş də yerə alçalır. Könüldür sənətin ölməz əməli, Hər simin üstündə bir aləm çalır. Mən ki, qaranlıqdan, qəfəsdən uzaq Könüllər yolçusu azad bir quşam. Sən ey kinlibaxış, tənəni burax, Mən öz zəhmətimlə azad olmuşam! Mən ki, əllərimi dünyadan üzüb, Demədim: "Bir sıfır yazılsın adım", Çayl Harold kimi insandan küsüb, Vətən torpağilə vidalaşmadım. Kim keçər bu yerin daşından, deyin?! Vətəndən ayrılar hansı şərəfsiz? A dostlar, günəşdən bir paltar geyin, Könül xallar vurur bəzənəndə siz! Ey bizim çəmənin sirdaşı quşlar, Çiçəkdən çiçəyə uçuşun siz də! Saatlar, əsrlər azad olmuşlar Bizim bu sosialist Vətənimizdə! Ey çaylar üstündə süzən sonalar, Daşlara dəyməsin bir tükünüz də! Siz ey yeddisini doğan analar, Cəbhəda bir durur oğlan da, qız da! Siz ey bağçalarda yatan uşaqlar, Səadət tökülür xoş üzünüzdən! Sizinlə şənlənir bağçalar, bağlar, Analar zövq alır gülüşünüzdən. Ətir saç aləmə, sən ey qönçə gül! Öpüb yarpağını, dənləyim bir-bir; Səhər nəğməsini bağçada bülbül Mənim nəfəsimdən, məndən öyrənir. Sən ey bu torpağın qızı, gəlini, Utanma gül açan yanaqlarından! Hər səhər günəşə uzat əlini, Qüvvət əm günəşin dodaqlarından! Sən ey şehli səhər, ey sakit axşam! Qəlbi düşündürən hansı səbəbdir? Fəzaya gün kimi, ay kimi axsam, Torpaq inciməsin... Bu bir tələbdir... Ey ana torpağı, gözlərin aydın! Uzaqda səslənir indi zülümlər... Ağ günlü bayrağım, sən olmasaydın, Açardı qapımı vaxtsız ölümlər. Silahlı qardaşım, sərhəd boyunca, Atıcı gözlərin qızılquş olsun! Oxşasın boyunu anam doyunca, Dünyanın son adı qurtuluş olsun! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] cicdr9o7r16dlqc97ex8hkqmqcq2fsm 0 33768 96575 2026-08-15T06:59:41Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Yadıma düşdü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 220|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-..." məzmunu ilə yaradıldı 96575 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Yadıma düşdü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 220|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> aşına döndüyüm gül üzlü sona! Ömrümün ilk çağı yadıma düşdü. Şairlər vətəni bizim tərəflər, Tərlanın oylağı yadıma düşdü. Oxuyun qəlbimi dastan içində, Ürək döyünməzmi astan içində? Payızın fəslində bostan içində Şamamanın tağı yadıma düşdü. Töküldü kağıza sinəmin sözü, O ana yurdumun ocağı, közü, Ceyranın duruşu, durnanın gözü Kəkliyin ayağı yadıma düşdü. Hanı at sürdüyüm boranda, qarda? Gəzdim aşıq kimi minbir diyarda; Gülüb oynadığım toyda, mağarda, Qızların qolbağı yadıma düşdü. Göylərə baş çəkir Göyəzən dağı, Axşam açıq olur ayın qabağı; Bizim gəlinlərin bayram qabağı, Fəsəli yaymağı yadıma düşdü. Sən bizim ellərin ruhuna bir bax! Bizdən inciməmiş bir əziz qonaq. Nişanlı qızların görüşdən qabaq, Telini saymaği yadıma düşdü. Vurğunun xəyalı gəzdi aranı, Gözümdə oynadı dağın boranı; Qışın buz qatığı, yayın ayranı, Payızın qaymağı yadıma düşdü. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] pwvu0cwrjxb7ek7a1umfn37p1ekqpd1 0 33769 96576 2026-08-15T07:01:25Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sünbül | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 216|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |..." məzmunu ilə yaradıldı 96576 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sünbül | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 216|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sünbülüm, sünbülüm, sarı sünbülüm, Adına söz qoşum barı sünbülüm. Ellər həsrətidir bu əmri verən; Şirin gecələrdə yuxuma girən Yaşıl tarlamızın mənzərəsidir, Xırman üstündəki ana səsidir. Əzəldən ruhuma doğmadır bu səs, Bir qüvvə varmıdır bu səsə əvəz? Deyirlər dünyadan qocadır yaşın, Qüvvətdən quruldu torpağın, daşın. Deyiliər səndədir xeyir, bərəkət Deyirlər səndədir həyat, hərəkət. Mən bunu qəlbimlə çoxdan anladım, Bəzən gülüşlərə tutuldu adım... Dedilər arxamca: "El şairidir, Külüng şairidir, bel şairidir, Yoxdur sənətində qanadlı sözlər... Boyalı dodaqlar, sürməli gözlər. Yoxdur söhbətində uçan mələklər, Tərif olunmayır göydə fələklər, Şairin yeridir yalnız buludlar, Vurğunda nə könül, nə də xəyal var." Gərdim bu sözlərə polad sinəmi, Ellərin nəşəsi, ellərin qəmi Sinəmin üstündən aşdı sel kimi, Tənələr yanımdan keçdi yel kimi. Sən gözəl kəndimiz! Sən ilk sevgilim! Səni son nəfəsdə deyəcək dilim! Sünbülüm, sünbülüm, sarı sünbülüm! Könlümün qonağı, yarı sünbülüm! Sən ilk bəzəyisən bizim Vətənin, Əski kitablarda adın var sənin. Qarşıdan al geyib gələndə bahar, Bilirəm qəlbində nə işvələr var! Yanından süzülüb kcçəndə külək, Titrəyir səndəki zərif bir ürək. Coşub dəniz kimi dalğalanırsan, Deyirlər o zaman məni anırsan! "Məhəbbət cüt olar" bu, bir məsəldir, Dünyanın şöhrəti yaradan əldir... İpək saçlarını dara sünbülüm! Ərməğan göndərək yara sünbülüm! Bu qoca dünyada nələr var, nələr, Günəşin altında yanan dəmyələr Bizə daş əsrindən bir yadigardır, Yerin sinəsində yanğılar vardır... Bəzən bahar kimi xoş gələndə qış, Azca səpələyib ötəndə yağış, Susuz maral kimi yanar dəmayələr, Əfilər oynaşar, ilanlar mələr. Düşər sinəsinə kəndlinin başı, Axar sərin-sərin gözünün yagı, Bükülmüş belində paslı bir oraq... "Vay" deyib dizini yumruqlayaraq, Evdə uşaqları salır yadına, Göylər yetişməyir onun dadına. Bu acı günlərin şahidiyəm mən, Gözümlə görmüşəm körpəliyimdən. Eşit sözlərimi cansız təbiət! Vicdansız, duyğusuz, qansiz təbiət! Yenə quduz kimi çıxma yolundan, Vulkanlar çəkinir insan oğlundan. Onun sənəti var, onun gücü var, Onun ağıl adlı bir ər gücü var. Dilsiz qayalar döşündən dəlir, Dağlar qarşısında salama gəlir. Dünyadan söz açır, danışır bir-bir, Uzaq əsrlərdən xəbərlər verir. Ağıl işıq salır gözlərimizə, Hər gün yaxınlaşır gələcək bizə... Dərin dəryaların tapır sirrini, Dünyanın ən böyük cahangirini, Ağıldır torpağa döndərən "fələk", Ağılsız insanlar sürünsün gərək, Təbiət! Ən böyük qüvvən bizdədir. Çayların cilovu əlimizdədir, Artıq oynamırıq boranla, qarla, Dəmyəmiz su əmir tulumbalarla. Arazın boynuna kəmənd atırıq. Hər suyun gözündə bir bənd çatırıq. Oğul təbiətə sinə gərərək, "Təvəkkül Allaha" deməsin gərək, Sünbülüm, sünbülüm, sən sünbülüm! Sənmisən çiçəyim, sənmisən gülüm? Bürkü gətirməsin sənə buludlar Üstünə qonmasın quşlarla, qurdlar. İnsanlar çoxalır bizim Vətəndə. Bütün bir ölkənin gözü var səndə. Gözdən oğurlanan bir dənin belə, Köməkdir insana, köməkdir elə. Qaldırsın başını göylərə sarı, Ellik xırmanında dərz tayaları. Baxdıqca düşmənin gözü qaralsın, Sənin özün kimi, üzü saralsın... Vətən torpağının qızı, gəlini, Yadlara açmasın təmiz əlini. Bunlar vicdanıma toxunar mənim, Gözümdə ildırım oxunar mənim! Sinənə düşməsin yara, sünbülüm! Günlərin keçməsin qara, sünbülüm! Tarixə bir daha gözünü gəzdir, Bəşərin ilk dərdi çörək dərdidir. Uçub dağılardı sənsiz dörd yanım, Hər qızıl əsgərim, hər komandanım. Doğrulda bilməzdi öz nişanını, Qardaşlar qanını, dostlar qanını. Düşmən qaldırardı öz bakalında Dənizlər dalında... Dağlar dalında... Sünbülüm, sünbülüm, sarı sünbülüm, Sənmisən çiçəyim, sənmisən gülüm? İki düşmənim var dünyada inan – Birinci faşistdir, ikinci siçan! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] puzl2b9h5sxfm98m12nfk9irt2g175d 0 33770 96577 2026-08-15T07:02:15Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Söz buketi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 214|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15..." məzmunu ilə yaradıldı 96577 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Söz buketi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 214|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Dinləyın! Dinləyin! Danışır səhər! Səhərin yeni bir sözü var bizə; Ətirlər içində oyanır şəhər, Günəş buket verir ellərimizə. Rəngin * şəfəqlərə boyanır Xəzər. Uçur qağayılar - o nazlı quşlar. Axşamdan oynaşan şıllaq ləpələr Gecənin sonunda sakit olmuşlar. Qayıqlar, gəmilər üzür yanaşı, Sallanan bayraqlar əks edir suya; Könül salamlayır yarı, yoldaşı, Dalğalar yol verir bizim orduya. Hər kiçik qayıqda bir qamıon səsi, Baxır martılara † , rəqs edir qızlar. Ötür Qarabağın zil şikəstəsi, Heyrət içindədir açıq ağızlar, Əl vurub oynayan, çalıb çağıran; May günü toy düşür bizim dənizə. Bu dolğun baharı duyan hər insan Əlində zənbili qoşulur bizə. Şəhərdən kənarda ilıqdır hava, Orda yolumuzu gözləyir çöllər... Oğlan qaça-qaça, qız qova-qova, Bir deyib, bir gülür obalar, ellər. Hər ağac altında bir ayrı dəstə, Hər qaya dibində bir süfrə vardır; Bir həyat duyuram hər incə səsdə. Bizim gəncliyimiz nə bəxtiyardır! İxtiyar nənəm də çöldədir bu gün, O da qarşılayır bizim baharı; Gözündə kainat başqadır bütün, Gəncliyə şadlanır ağbirçək qarı. Geyimlər dümağdır başdan-ayağa, Döşlərdə ağ çiçək, əllərdə lalə. Səsimdən təbiət qalxır ayağa, Göydə qaraquş da dalır xəyala. Düşüncələr yeni, duyğular yeni, Dəyişmiş dünyanın söhbəti, sazı. Döşündə Leninin qızıl ordeni Oturmuş ixtiyar buruq ustası. Nəvəsi tar çalır, qızı oxuyur, Süfrədə paxlava, göyərti, qaymaq; Təbiət otlardan xalı toxuyur. Qaranquş şığıyır qanadlanaraq. Vurur qəlbimizdə dünyanın qəlbi, Üzlərdə qalmamış sarılıqdan iz. İçirik günəşi bir badə kimi Yaradan ellərin sağlığına biz. Günəş yuvarlanır dağlar dalına, Qaralır çöllərin gəzinti yeri; Baxaraq göylərin seyrək xalına, Dolğun nəşələrlə dönərək geri. Əlvan çıraqlarla Bakı Soveti Bizi qarşılayır, sevinir axşam. Günəşdən ayrılan bir qüvvət kimi, Dünyanın qəlbində süzülüb axsam!.. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] twbtwvdttat52c4dhvwdzgy7qz37j9u 0 33771 96578 2026-08-15T07:02:59Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sənət ustasına | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 213|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96578 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sənət ustasına | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 213|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mən onu ilk dəfə gördüyüm zaman Sıxdım məhəbbətlə titrək əlini; Oxudum mənalı baxışlarından Xəyalın, sənətin tunc heykəlini. * * * Qəlbi də, fikri də gün kimi aydın, Onda təbiətin mənası vardı. Ey sənət ustası! Sən olmasaydın Günəş ilhamıma soyuq baxardı. * * * Ey hava dalğası, ağzını bir yum! Dayanın, car çəkən başsız küləklər! A dostlar, su verin mənə bir udum, Sinəmi yandırdı bu acı xəbər. * * * Bizim Maksimi də cərgədən aldı Yenirkən ölümün qara pəncəsi. Sanma ki, şam kimi sönüb qaraldı, Əsrlər boyunca o sənət səsi Çalacaq təblini göy dalğalarda, Çiçəklər solmayır bizim baharda Ayağa qalxsın dab u dağ, bu dərə, Buludlar sallasın öz yaylığını; O sənət dostuna – böyük rəhbərə Yetirin şairin baş sağlığını… </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] mll5zscchsae0tc95615316jvmvbh25 0 33772 96579 2026-08-15T07:03:53Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Anam gəlini | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 212|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-1..." məzmunu ilə yaradıldı 96579 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Anam gəlini | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 212|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Başına döndüyüm, anam gəlini Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin. Hər səhər günəşə uzat əlini, İşıqda, qüvvətdə adın var sənin, Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin. Öpsün ayağını çöldə çiçəklər, Quşların avazı bir toya dönsün. Tökülsün sinənə qara birçəklər, Gözəllik dünyada açıq görünsün, Quşların avazı bir toya dönsün. Sən ilk pərisisən şerin, sənətin, Adın tarixlərdə bir yadigardır. Günəşdən rəng alan bir məhəbbətin O açıq alnında işığı vardır, Adın tarixlərdə bir yadigardır. Hüsnünü örtməsin nə pərdə, nə rəng, Ay kimi saf dolan, gün kimi açıq, Keçmişin üstünə qələm çəkərək, Vuruş meydanında vuruşmağa çıx, Ay kimi saf dolan, gün kimi açıq. Könlümdə sirri var, tərlan sonamın Bütün gozəlliyin gözüdür insan, Zülmətdə şam kimi sönən anamın Ölüm qisasını alaq dünyadan Bütün gözəlliyin gözüdür insan. Beşikdən başlamış ölümə qədər Tarixlər yazılır sənin əlinlə Səndədir yaraşıq, səndədir hünər Şerim qanad çalır hər əməlinlə Tarixlər yazılır sənin əlinlə. Başına döndüyüm, anam gəlini, Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin, Hər səhər günəşə uzat əlini İşıqda, qüvvətdə adın var sənin, Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 769pnkif7l6o73r0jvx0bcun6ldnmbe 0 33773 96580 2026-08-15T07:04:44Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Təbriz gözəlinə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 210|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=20..." məzmunu ilə yaradıldı 96580 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Təbriz gözəlinə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 210|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Çox da fikir vermə danışıqlara, Bilirəm, ürəyin mənə bağlıdır... Nədir o başına örtdüyün qara? Bizim ki, eşqimiz bir el nağlıdır... Bilirəm, ən şirin röyalarda sən Deyirsən: "Sevgilim gəlirmi ola?" Xəyalım əyilir, öpür əlindən; Güllü yaylığınla çıxırsan yola... Nədir bu həsrətin adı, ünvanı? Baisin evində işıq yanmasın! Ah, Araz, ah, Araz, vədimiz hanı? Bir ürək ikiyə parçalanmasın!.. Ayırdı bir vurğu əzəldən bizi... Parladı şahların qan rəngli tacı, Sıxlaşan bir duman aldı Təbrizi; Fələk bəxtimizə baxdı qıyqacı... Anan vərəmlədi yoxsul yuvada, Soyuq bir məzarı əlinlə qazdın; Baban öküzüylə öldü tarlada, Bütün bir tarixi sinənə yazdın... Mən də bu yolları keçmişəm, sonam! Mənim də ən dərdli bir keçmişim var. Təbibsiz, davasız can verdi anam, Yaslı köynəyini geyindi dağlar. Demək ki, dərdimiz-sərimiz birdir, Həyatın qızıdır məhəbbətimiz... Gəl duraq diz-dizə, günləri bir-bir Sayıb, hesablayaq yaşımızı biz. Axşam sularının zümzüməsidir, Mənim telli sazım, səninsə tarın; Yazıq bir ananın hicran səsidir Mənim zil şikəstəm, sənin qatarın. Olub keçənlərə gəl qələm çəkək, Dünən bu gün üçün bir yadigardır Bilirəm, sevgilim, bilirəm gerçək, Sizdə qış günüdür, bizdə bahardır... Odur, bax o qıza, bax o gəlinə, Baxdıqca qaynayır insanın qanı; Azadlıq bayrağın alıb əlinə, Günəş salamlayır Azərbaycanı. Bir yeni rəng alır Mil də, Muğan da Bu bayram günündə, bayram ilində. Alim də, şair də, dağda çoban da Deyir mahnısını ana dilində. Gülür dodaqlarda yeni bir zəfər, Zəfərdən-zəfərə qüvvət alalı. Güdür gözü kimi har qızıl əsgər Qanla qazanılan bir istiqlalı. Sevənlər az deyil bizim Vətəni, Günəşə gözlərim açiq gedirəm. Böyük bir ölkənin adından səni Bu bayram günunə dəvət edirəm. Gözlərin dolmasın!.. Dayan bir az da! Qəlbin də, sevgin də, dərdin də haqdır... Azadlıq bayrağı güllü bir yazda Təbrizin üstündə parlayacaqdır! O bayram gününə inanıram mən, Araz yol verəcək üstündən bizə. Pioner oğlumun tutub əlindən, Qonaq gələcəyəm qoca Təbrizə! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] b9t48ydjyk0oa6iqkserw3t5ceqkrqx 0 33774 96581 2026-08-15T07:05:50Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Leyla | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 207|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |lang..." məzmunu ilə yaradıldı 96581 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Leyla | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 207|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Bu ad şairlərə çoxdan tanışdır, Bu adla çoxları tutulmuş dərdə... Bəlkə deyiləcək söz qalmamışdır? Doğdu Leylasını bizim günlər də... Füzuli çataraq sıx qaşlarını, Leylinin eşqinə saldı Məcnunu. Axıtdı həsrətlə göz yaşlarını, Bizə xəbər verir tarixlər bunu. Sevişən iki qəlb, duyan iki qəlb Döyünüb çırpındı daş qəfəslərdə... Aşiqin dərdinə "eşq oldu səbəb", Asıldı ortadan qara bir pərdə. Məcnunun bəxtiyar və gənc yaşında Axır qərargahi oldu biyaban. Quşlar yuva saldı onun başında, Leylinin gözündə bulandı ümman. Sanma əfsanədir bu qəmli dastan! Bunda günəş kimi bir həqiqət var... Bunda məhəbbətlə ölən bir insan, Bir könül, bir xəyal, bir də sənət var. II Kamal soyundurdu Leylanı çılpaq, Çıxardı sahilə, ay işığına; Baxdı dönə-dönə, həzzlər alaraq, Açıq bir bədənin yaraşığına. Yazıq ki, Leylanı tutan sətəlcəm Qızcığın qanına işlədi birdən. Həyatı tərk etdi o taleyi kəm, Şair "ilham" aldı bu faciədən... Baharın fəslində soldu bir çiçək, Gözəl bir insanın boş qaldı yeri. "Odalar ağladı inildəyərək"... Matəm qaytarmamış öləni geri! Nə mən Məcnun kimi çöllərdəyə, bil, Nə sən Leyli kimi hicran xəstəsi... Bizim qismətimiz göz yaşı deyil, Bizimdir yaşamaq, gülmək həvəsi. Sən göylər yolçusu bir azad quşsan, Aylı gecələrdə görürəm səni. Zöhrə ulduzuna məftun olmuşsan, - Sürürsən üstünə öz təyyarəni! Bəzən bu səfərdə ağır dumanlar, Gəlib quldur kimi kəsir yolunu, Sənin qüdrətinə inanmayanlar Tutur xəyalında qız olduğunu... Bəzən də boşluğa rast gəlir yolun, Narın bir sarılıq çökür rənginə, Azacıq qüvvədən düşsə də qolun Cəsarət yaşadır həyatı yenə! Gəlir xəyalına: "Anam hardadır?" Deyen bir körpənin dodaq büzməsi... Anan yerdə deyil, buludlardadır, Ona yetişməyir insanin səsi. Sən ağ dumanları yarıb biçəndə Sevinir elin də gülür oban da; Sən bizim dağların üstdən keçəndə Dalır düşüncəyə çöldə çoban da. Şöhrətin dolaşır meyli, məzəli Elin xoş dilində, xoş avazında, Bir gəl tanış olaq, ellər gözəli! Aşıqlar adını çalır sazında... Mən demədim sənə: "Ay ağzı püstə!" Havadır oylağın, yerdir vətənin. Dumanlar içindən, əli göz üstə Qoca Şərq boylanır dalınca sənin... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] k96ow8gsy1bqgsg9ocekuqvymo0w7gz 0 33775 96582 2026-08-15T07:07:05Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Natəvan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 205|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96582 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Natəvan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 205|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Üzündə son bahar, ağzında yaşmaq, Sənin gözəlliyin solğun görünür. Gəl yaxın əyləşək, yaxın danışaq, Mənalı gözlərin dolğun görünür... Söylə, şeirlərin can verir nədən? Ağlayır dediyin dərdli qəzəllər. Bir çiçək qopardı hər gəlib gedən, Sənin də payına düşdü xəzəllər... Baxıb qərənfılin solğun rənginə, O şəhla gözlərin incilər tökdü. Bir qadın ruhunun dərinliyinə Hər axşam yeni bir qaranlıq çökdü. Əzəldən belədir eşqü-məhəbbət, Səni de ağladan sevdamı, nədir? Dərdin tarixlərin dərdidir, əvət! Hicran göz yaşına bir bəhanədir... Aşanda dağları çarın ordusu, İncidin dünyadan, küsdün vətəndən. Bir söylə, şairim! Nə sirdir bu – Könüllər ayrıla bilməyir səndən. Həyata ilk dəfə açıldı gözün Tarixin doğduğu o qara gündə. Oğlunun, qızının dönük ömurü Keçdi ayrılıqda, keçdi sürgündə... Sən söhbət açanda meydən, məzədən O murdar ağzını büzdü şəriət... Dönüb qövr elədi yaran təzədən, Bir zindan kəsildi sənə təbiət. O qəlbə, ilhama sığındıqca sən Qaldırdın qədrini şerin, sənətin. Sən bizim tarixə hədıyyəsisən Əziz bir torpağın, bir məmləkətin. Yırtıldı günəşin qara pərdəsi, Qızlar qanad çalır ağ buludlara. Gəzir dodaqlarda şerinin səsi, Oyan! Saçlarını təzədən dara! İndi nə örtü var, nə örtünən var, Nə həyat insanın belində yükdür. Dəyişmiş gördüyün aciz qadınlar, Onların şerefi, qədri böyükdür. Uzündə son bahar, ağzında yaşmaq, Sənin gözəlliyin solğun görünür. Gəl yaxın əyləşək, yaxın danışaq, Mənalı gözlərin dolğun görünür... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] cqnjr2ymtqs35s7kfiqyrqraojqseoo 0 33776 96583 2026-08-15T07:08:08Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Təranə... | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 204|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15..." məzmunu ilə yaradıldı 96583 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Təranə... | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 204|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sevgilim, insanın ömrü gödəkdir, Ömür bir quş kimi uçacaq əldən. Bizə də belə bir gün gələcəkdir, Dünya bu hökmünü vermiş əzəldən. Gəl duraq yanaşı, xəyala varaq, Bizə layla desin suların səsi; Dünyadan xoş keçən bir gün aparaq, Qazancdır gəncliyin hər xoş nəğməsi. Atıl cəbhələrdən, keç cəbhələrdən Ömrünün bu əziz, bu gənc yaşında. Mənim anam kiıni gəl oturma sən Gecələr ağlayan beşik başında. Gözəldır avazın, xoşdur nəfəsin Coşub, tribunadan danışanda sən; Döyünən ürəyin, gurlayan səsin Bizə xəbər versin qərinələrdən... Sevgilim, könlümdən keçənləra bax: Gəl salama çıxaq ellərimizə! Dastanlar yaradaq, dastanlar yazaq, Gələcək duyğusuz deməsin bizə... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 6x76dpr10w0ku2b58fheduf9g4jvtb9 0 33777 96584 2026-08-15T07:08:49Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Alqış | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 203|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96584 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Alqış | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 203|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Girib Şah dağının qoynuna sarı Getdikcə gözlərdən uzaqlaşdınız; Qartallı Qafqazın mərd oğulları, O qarlı dağları asan aşdınız. O boz dumanlarda qanad salır quş, Soyuqdan od kimi qızarır üzlər. Deyirlər sizə bir əyləncə olmuş Yuxusuz gecələr, yorğun gündüzlər. O dar keçidlərin qucağında siz Çaldnız ilk dəfə "Budyonnu marşı". Dildə dastan olan tunc iradəniz Nələr vəd eylədi düşmənə qarşı?! Qatır dırnaq salan qayalıqları Bir yeni qüdrətlə yanb keçdinız. Əridi hirsindən dağların qarı, Bulaqlar başında yeyib içdiniz. Dönüb qaçmadınz borandan, qardan Var olsun qəhrəman böyüdən ana! Gelir sorağınız manevralardan, Alqış ananıza - Azərbaycana! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 1wxhfnydtdjbpubym6pjh8einbput9c 0 33778 96585 2026-08-15T07:10:04Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Kislovodsk | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 200|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15..." məzmunu ilə yaradıldı 96585 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Kislovodsk | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 200|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Göylər pərisini görmək əməli Gözümdə qalmışdı çocuqluğumdan... Tanış olmadığım dağlar gözəli Pərişan yuxuma girdiyi zaman Bir gecə, bir yuxu, bir də ikimiz And içib, söz verdik gələcəyə biz! Bu torpaq da bilir, bu göy də bilir – Əzəldən aşiqəm mən gözəlliyə. Saçlarım ağarır, gücüm əskilir Günlərin boş yerə keçməsin deyə; Açılsın qarşımda hər dağ, hər dərə, Qələm çalmalıyam gözəlliklərə! Ey günəş! Ey bulud! Ey əski dostlar! Adınız gələndə titrəyir dilim. Mənim təbiətə bir səfərim var, Səsimə səs versin doğma sevgilim! Bu tənha gecənin qoynunda barı Xəyalım seyr etsin ağ buludları. Dayanmış yanaşı yaşıl təpələr, Durur hər qapıda boylu bir çinar; Günəş yana - yana, yağış səpələr, Xilqətin nə böyük bir cəlalı var! Axır qıjıltıyla köpüklü çaylar Düşür qucağma ulduzlar, aylar. Başını yastığa qoyanda insan, Günəş kəhər ata minənə qədər Axır damarlarda şırıl-şırıl qan; Ətirlər içində oyanır səhər. Budur mən dediyim dünya gözəli! Onu bəzəmişdir xilqətin əli. Böyük bir ölkənin hər bucağından Tatar da, gürcü də, türk də, çeçen də Ayrılıb gəlmişdir öz ocağından. Burda müsafir də, yoldan keçən də, Durur bu lövhənin qarşısında şən, Qarışır bir yerə deyib gülüşən. Budur bax, qarşımda Hava xramı, Günəşin altında çılpaq omuzlar * , Dağların döşünə sərilmiş hamı, Söz atır oğlanlar, gülüşür qızlar. Günəş gizlənməkdə, üfüq qırmızı – Elə bil donmuşdur buludlarda qan. Ruha tanış gələn Qaraçay qızı Şahin vüqarilə keçir yanımdan. Hörüklü saçları iki qatardır, Durna baxışları dəniz kimi lal; Qanımda, qəlbimdə bir axın vardır, Mənə tanış gəlir üzündəki xal... Mən "dayan!" deyirəm, o deyir "sürət!" Dinib danışmayır canlı bir insan; Bu bəlkə əskidən qalma bir adət, Bəlkə də qısqanır nişanlısından? Dağların döşündə cərgələnərək, Durmuş ordu kimi şam ağacları; Dumanlar, çiskinlər dağdan enərək Yürüyür şəhərin üstünə sarı. Birdən şimşək çaxır, göy guruldayır, Qışqırır qocalar, ömrü yarılar; Qayalar dil açıb bərk uğuldayır. Günlüyün altına dolur qarılar. O yanda bir dağ ki, dörd yanı dərə, Onun zirvəsində çadır durur tək. Çıxıram döşlərə moş * dərə-dərə, Çadırı oynadır əlində külək. Baxıram heyrətlə "Qırmızı daşa", Üstündə Leninin heykəli vardır. Könül salam verir yara, yoldaşa, Duyub yaşayanlar nə bəxtiyardır! Sakit dərələrə səs sala-sala Açıq pəncərəli qatarlar gedir. Müsafir yolçular boylanır yola, Dağlar gözəlini ziyarət edir. Hər daşın dibində qaynayır narzan, Köpürüb ağarır qabarcıqları, Ən uzaq yerlərə xəbər aparsan, Karvanlar axışar bu yerə sarı. Unudub bir zaman ellərimizi, Burda nəfəs alıb dincəlirik biz; Təbiblər narzanda çimdirir bizi, Bərkiyir boşalmış sinirlərimiz. Yarın səfəri var bu insanların, Baxışlarda həyat, qollarda qüvvət... Burda təmizləşən qara qanların Gücilə yaranır həyat və sənət! Göylər pərisini görmək əməli Gözümdə qalmışdı çocuqluğumdan... Tanış olmadığım dağlar gözəli Pərişan yuxuma girdiyi zaman Bir gecə, bir yuxu, bir də ikimiz And içib, söz verdik gələcəyə biz... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 6f1qbbnv0w8p7q1oqrwvab7elzmmdbp 0 33779 96586 2026-08-15T07:11:28Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Torpağın tələbi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 199|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=20..." məzmunu ilə yaradıldı 96586 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Torpağın tələbi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 199|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Şairim! Qələmi götür də dinlə, Bir yeni dastan yaz öz əllərinlə! Dünyanın qoca bir şahidiyəm mən, Örtülü qız kimi qaçıb gizlənən, Dilsiz əsrləri yarıb keçmişəm, Günəşdən payımı mən də içmişəm. * * * Başım dəfələrlə düşdü qorxuya, Gözlərim getmədi şirin yuxuya. Döyüşlər səslənir qulaqlarımda... Mənim durna gözlü bulaqlarımda, Qanli süngüsünü yudu çoxları. Başımın üstündə düşmən oxları, Fırlana-fırlana sancıldı yerə, Xələtlər payladım hər cahangirə. * * * Yaşıma dolduqca qanlara doydum, Hər daşın altında bir oğul qoydum. Ah... o qılıncları, o qalxanları Sinəmin üstündən axan qanları Nəsildən-nəsilə verdim yadigar Üstü zər yazılı bir keçmişim var! Üstümə hər gələn bac aldı keçdi. Yaşım döyüşlərdə qocaldı keçdi Eşitsin nəslimiz məndə nələr var, Məndə həqiqətlər, əfsanələr var! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] per7rjcqj592nahstmfugc4iabqt69a 0 33780 96587 2026-08-15T07:14:24Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ordenli qəhrəman | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 192|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=202..." məzmunu ilə yaradıldı 96587 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ordenli qəhrəman | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 192|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Yenə də sayrışır göydə ulduzlar Gecədən keçmişdir, doğmayır səhər. Dərin bir yuxuya getmişdir şəhər Yerdə nə hərəkət, nə hənirti var. Yalnız milisioner küçələrdə tək Gəzir ayaq üstə mürgüləyərək. * * * Ay da güzgüsünü salmış dənizə Dəniz gümüş kimi par-par parıldar. Həyat müvəqqəti vergidir bizə Hər baxış könüldə qalır yadigar. Uğurlar sənə ey qoca kainat Yaşasın gələcək, yaşasın həyat. *** Burda əfsanələr, sirlər yuvası Viran Qız qalası dalmış səcdəyə. O bəlkə yalvarır-yaxarır göyə Yazıq ki, gecənin bu xoş havası, O sınğın ruhuna yenə dar gəlir, Xəzərdən üstünə bir ruzgar gəlir. * * * Əvət! Qamçılayır, döyür bu ruzgar Dilsiz əsrlərin xatiratını. Üstündə nəslimiz çapır atını, Hər günün, gecənin bir qanunu var. Öldü xan sarayı, xan əsgərləri, Öldü minarənin azan səsləri. Yüksəlir bir bina başqa tərəfdən Ağarmış bənizi ay işığında. Onun bu axşamkı yaraşığında Başqa bir gözəllik duyuram da mən Bu lövhə qaynadır yenə qanımı Sizə təqdim edim qəhrəmanımı: Qəhrəmanım yeni, şöhrəti yeni Döşündə Leninin qızıl ordeni. Nədir alnındakı o qırışıqlar? Onda cəbhələrdən xatirələr var. Neçə çiçəkli yaz, neçə qarlı qış Sürgündə yaşayıb qürbətdə qalmış, Qolunda səslənmiş zəncir səsləri Ona gün verməmiş polis nəfəri. Gecələr də qara...zindan da qara... Salınmış zülm ilə qaranlıqlara. Fəqət çəkinməmiş o öz yolundan Ümidlər gözləmiş gələcək ondan. Uğurlar sənə, ey qoca kainat Yaşasın gələcək, yaşasın həyat. * * * Çıxmış qəhrəmanım yenə balkona, Alqışlar göndərir ulduzlar ona. Ay da işığını salmış üstünə Alqış bu insana! Alqış bu günə! Gecədən keçmişdir, yatır canlılar Gecənin qəlbində bir döyüntü var. Yalnız o yatmamış hələ sayaqdır * Düşünən bir beyin yaşayacaqdır... Onun gözlinə yuxu gəlməyir Onun sinirləri heç dincəlməyir. Çarpışır, vuruşur, düşünür, duyur, Gəzinir, əyləşir, yazır, oxuyur. İştə † bir həyat ki, hərəkətdədir İştə bir qanun ki, təbiətdədir. * * * O bəzən sevinir gülümsəyərək Qabardır döşünü böyük bir ürək. Dünya gözlərində bir xoş mənzərə Əl çalıb oynayır hər dağ, hər dərə. Bəzən də hirslənir, oynayır gözü, Birdən bulud kimi tutulur üzü. Ruhunu, qəlbini bir duyğu sıxır, Başından tüstülər, dumanlar çıxır. Nədir düşündürən bu qədər onu? Bəşər duyğusunun varmıdır sonu? * * * Mənim qəhrəmanım nə evlər sökür, Nə qanlı hərb üçün planlar tökür. Görsə bir insanın o göz yaşını Ürəyi dərdlənib, çatar qaşını. Nə yurdlar, yaylalar, müstəmləkələr, Nə qızıl mədənli böyük ölkələr Onun təmənnası deyildir əvət. O başqa bir könül, başqa təbiət. Napolyonlar kimi ordu çəkməmiş, Yandırıb yerində bostan əkməmiş. Atını çapmamış o dörd bir yana, Əlləri batmamış günahsız qana. Çingiz xanlar kimi Əfqanda, Çində Qılınclar çalmamış qanlar içində. Güvənib gücünə, istedadına Saraylar qurmamış o öz adına. O başqa bir könül, başqa vüqardır Onun göylər qədor mənası vardır. * * * Gəlir gözlərinin önünə bəzən Qoynunda ceyranlar, cüyürlər gəzən, Şirvanın, Muğanın, Eldarın düzü Gülür qəhrəmanım, açılır üzü. Əlilə tarladan ağ pambıq dərir, Ellərə ruh verir, yollar göstərir. Onun sadəcə bir əxlaqi vardır Gəncliyə ən gözəl bir yadigardır. Ellərə yazdığı bir şeri olan Oxuyur yazdığı bloknotundan: "Ay ellər, nə gözəl, nə xoş gəlibdir Uğurlu baharı, yazı pambığın. Doğrudan ağıza, dilə düşübdür Məclisi, sohbəti, sazı pambığın. Xoş gəlib bu qonaq bizim bu kəndə, Qarış cərgəmizə dayanma sən də, Səhərin qoynunda yellər əsəndə, Can alır işvəsi, nazı pambığın. * * * Nə bir dilənçi var, nə ac bir insan Elləri qurtardı ölüm yasından. Gərək indən belə hər qozasından Bir kilo toplansın azı pambığın. * * * Ayrı yer aylır qoyuna, mala Gəlinlər bəzənir qumaşa, ala. Qarılar, qocalar baxmayır fala Dolur dəstə-dəstə düzü pambığın. * * * Dağlara gün doğur, xoş ruzgar gəlir Düşmənin başına dünya dar gəlir. Kəndə qalaq-qalaq kitablar gəlir Çəkilir hər yerdə sözü pambığın. * * * Çağırdım yarışa Özbəkistanı Dedim qüdrətimi yaxından tanı. Mənə üstün gələn bir oğul hanı? Çünki ağ yaranıb üzü pambığın. * * * Mehriban yaranıb o dosta, yara And içib, əhıd edib bizim ilqara. Gedir nümayəndə qurultaylara Söz alıb danışır özü pambığın". * * * Mənim qəhrəmanım oxuyur bunu Bir yeni dünyanın doğulduğunu. Başqa bir vüqarla çatılır qaşı, Əsrinin Neronu Hitlerə qarşı. And içir Leninin adına əlan Yadlar ayağını tərpətsə bir an Bizim bu bəxtiyar ellərə sarı, Alacaq Qafqazın mərd oğulları, Bütün cəbhələri aslanlar kimi, Dönüb partlayacaq vulkanlar kimi. O xain Neronun məğrur başında. Ömrünün bəxtiyar və gənc yaşında O vaxt qəhrəmanını, indidən tanı Olacaq ordunun baş komandanı. Qalxacaq yenə də ərəb atına, Sürüb səs salacaq yerin altına. Düşmənin başına od yağdıracaq O da öldürəcək, o da qıracaq. Qəhrəmanım yeni, şöhrəti yeni Döşündə Leninin qızıl ordeni. * * * Gecə can üstündə, açılır səhər Ayılır yuxudan, əsnəyir şəhər. Artıq görünməyir nə ulduz, nə ay Bir yeni sürətlə qaçır tramvay. Qoşur iş başına sağlam ürəklər Oxşayır səhəri sakit küləklər. Odur bax, azacıq dənizdən kənar Göytərə baş vuran işlək buruqlar. Bir yeni qüvvətlə soxulmuş yenə Bu sarı torpağın dərinliyinə. Baxır qəhrəmanım onlara sarı Sevərək seyr edir o buruqları. Parlayır alnında əzəmət, vüqar Üfüqdə at kimi çapır buludlar. Gülür təbiətin o göyçək qızı Üfüqlər qırmızı, göylər qırmızı. Qırmızı bir cahan əməlimizdir İşığı yandıran öz əlimizdir... Uğurlar sənə ey qoca kainat. Yaşasın gələcək! Yaşasın həyat! * * * Tarix! Bu ixtiyar gəncliyinlə sən Mənim sözlərimin ilk şahidisən. Dünya dəyişəcək atlas donunu Əzəldən qaydadır bilirəm bunu. İnsanlar gələcək, gedəcək bir-bir Sular məcrasını dəyişəcəkdir. Özgə rəng alacaq çiçəklər, otlar Yaracaq göyləri uçqun buludlar. Düşəcək sulara ay da, ulduz da Baxıb seyr edəcək oğlan da, qız da. Açacaq sirrini bahar da, qış da Mehriban yağacaq qar da, yağış da. Ruha küsməyəcək nə gül, nə yarpaq Sifariş verəcək günəşə torpaq... Dodaqlarda gülüş, qollarda qüvvət Qardaş olacaqdır bizə təbiət. O vaxt qoyulacaq qılınclar qına İnsanlar güləcək çocuq ağlına... Mənim də sevdiyim bu əziz vətən İlhamlar alacaq gələcəyindən. Açacaq ağzını qalın kitablar Bu ölməz insanlar, bu inqilablar, Bir-bir görünəcək gözlərimizə Salamlar verəcək gələcək bizə. Elçilər gələcək Misirdən, Şamdan, Günəşli gündüzdən, aylı axşamdan. Daşacaq Bakıda insanın sayı Şuralar Şərqinin ilk qurultayı. Burda başlanacaq! O gün ixtiyar Bir mədən işçisi alnında vüqar Başının üstündə bir qızıl bayraq Türkcə salam verib iclas açacaq. Ömrü az olsa da bu dastanımın O gün, bilirəm ki, qəhrəmanımın Burda yüksələcək bir tuunc heykəli Şərqi göstərəcək uzanan əli. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] di1w50gb8xsy02itu3rvm5xfloxpt3x 0 33781 96588 2026-08-15T07:15:07Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sənət eşqi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 191|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-..." məzmunu ilə yaradıldı 96588 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sənət eşqi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 191|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Vuruldum o gün ki, şerə, sənətə Unutdum sevdiyim əyləncələri. Aşiqəm insana və təbiətə Əlim qələm tutub yazandan bəri. Bəzən xəyalımda uçur buludlar, Bir qətrə böyüyüb bir dəniz olur. Dünyanın ölməyən bir qanunu var, Bir yandan boşalır, bir yandan dolur. Mənsə bu varlığm içində qaynar Bir vulkan kimiyəm, gözlərimə bax; Könül tərlan kimi baş alıb oynar Buluddan buluda qanad çalaraq. İnsanlar dost kimi oxuyur məni, Sözüm ağızlarda əzbər çəkilir; Əlimlə qurduğum sənət bağında Ətirli lalələr, güllər əkilir. Öylə səfərbərəm, öylə hazıram, Qarşımda diz çöküb göylər alçalır. Bir yanda kağıza mən söz yazıram Bir yanda sevgilim piano çalır. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] ocs8duiytf13078t1jcxz1mnklz3ns2 0 33782 96589 2026-08-15T07:16:26Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Şairin ölümü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 187|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-..." məzmunu ilə yaradıldı 96589 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin ölümü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 187|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> İndi xəbər verim oxucuma mən Xəyalı küsdürən bir faciədən: * * * Qarabağ... Şuşada zəngin bir saray, Açılır qapısı, örtülür lay-lay; Onun divarları əl-əlvan naxış, Əsrdən əsrə hədiyyə qalmış... Burda göstərilir quşa ox atan, Burda göstərilir min bir pəhləvan. Qılınclar, nizələr, yumruqlu qollar, Döyüşən insanlar, ayrılan yollar O qanlı günlərdən bir yadigardır, Onun da sirli bir tarixi vardir. Sarayda hökm edir ədalı bir xan, Qan-qarğış tökülür qaş-qabağından, Hər gün at belində... dəliqanlıdır, Ürayi fitnəli, əti qanlıdır; Onun sarayında hərəmxanalar – Salınmış qəfəsə nazlı sonalar... Ellər talan olur, vergilər ağır; Göylər cavabsızdır, buludlar sağır. Yalnız səadətlə gülür bu saray. Açılır qapısı, örtülür lay-lay. * * * Burda gün keçirir bir böyük şair, Yazır yazdığını həyata dair... O şair mədh edir min bir gülzarı, Bəlalı aşiqi, sevdalı yarı. Baxıb dumaların yaşıl telinə, Ərməğan göndərir Bağdad elinə. Bu sonsuz dərələr, qalın meşələr, Boynu bükük duran tər bənəvşələr Şairin sənəti, ilham ocağı... Ömrünün bəxtiyar, qayğısız çağı. Bəzən xatırlayır Kür qırağın, Alır kəkliklərin ilic sorağını. Şairin ilhamı gözəldir deyə Əzəldən aşiqdir o gözəlliyə; Baxır kəlağaylı keçən gəlınə, Qarğı qələmini alır əlinə; Könlünü bəsləmiş sazlar əlində, Deyir türküsünü ana dilində; Səsinə səs verir dağda çobanlar... Bükür qamətini ağır zamanlar... Yazır çəmənlərdə yarın seyrini, O böyük şairin hər bir şerini Deyir laylasında bizim analar. Ölərmi yurdunu sevən sənətkar?! Vaqif, ey şerimin könül dastanı, De, söhbətin hanı, de, saznı hanı? Susdumu nəğmələr oxuyan dilin? Yasını tutdumu barı sevgilin? * * * Batdımı xəncəri xanın köksünə? Nifrət o alçağa! Nifrət o günə! Noldu söylədiyin axar qoşmalar? Andımı həsrətlə səni hər nigar? Şahidin oldumu üfüqdəki ay? Söylə, yıxıldımı o məğrur saray? De, sənmi söylərdin son dəfə naçar: Bir yandan bağlayan, bir yandan açar. Vaqif, ey şerimin könül dastanı, De, söhbətin hanı, de, sazın hanı? Ey könül yolçusu, gülər sənətkar, Qədrini bilmədi sənin saraylar. İran ordusunu yeridəndə, sən Dedin ki, yadlara keçməsin vətən! Dedin: sərçeşmələr, dağlar bizimdir, Almalı, armudlu bağlar bizimdir Dedin ki, türk dili, türk şeri gərək Böyük bir ölkəyə qanad gərərək, Üfüqdən üfüqə çapsın atını. Əziz bir ölkənin xatiratını Verməyək dağıdan, vuran əllərə, Doğma sənət gərək bizim ellərə. Yazıq, sən deyəni demədi ruzgar, Çəkdi ordusunu Məhəmməd Qacar, Gözündə fırtına, baxışında qış, O insan qatili, o axtalanmış... Keçdi pəncəsinə onun Qarabağ Qayalar titrədi əlində zağ-zağ. Nişanlı qızların açıldı üzü, Qaldı ürəyində Vaqifin sözü... O qanlı günlərə şahid idin sən, Divarlar töküldü güllə səsindən . Naxışlı xalçalar", uzun xalılar, Babalar yurdundan qalan yadigar, "Hədiyyə" verildi o yaramaza; Sənsə gördüyünü düz yaza-yaza, "Dünyada doğru bir halət görmədin, Bütün əyri gördün, babət görmədin". * * * De, sənmi söylədin son dəfə naçar: Bir yandan bağlayan, bir yandan açar. O dövran qatilə oturdu baha – Yatıb, sağ çıxmadı cəllad sabaha. Qəhrəman bir oğul, polad bir ürək Onun otağına yalnız girərək. Çaldı xəncərini ilan başından. Zindanı, zənciri sevməmiş insan... Səninsə qəlbinin əsdi telləri, Yazdın Vidadiyə bu şad xəbəri. O da həyatının ixtiyar yaşı, Yönünü döndərib qibləye qarşı, Dilində surələr, durdu namaza, Lənətlər oxudu o yaramaza. Vaqif, ey şerimin könül dastanı! De, söhbətin hanı, de sazın hanı? Dəydimi xəncəri xanın köksünə? Nifrət o alçağa, nifrət o günə! Keçdi qərinələr, keçdi əsrlər, Torpaqda qalmadı qullar, əsirlər... Ey böyük sənətkar, ey böyük insan, Nə olar başıni yerdən qaldırsan! — Kainat gözimə görünər röya, İndi bambaşqadır gördüyün dünya! Durulmuş, şairim, bulanmış sular, Döyüşlər, mizraqlar, azğın ordular... Sarayiar əbədi torpağa dönmüş, Məscid şamları da əriyib sönmüş. Nə bir əzan səsi, nə minarə var, Nə də fırıldaqç, azğın imamlar. Dəyişmiş bu hava, dəyişmiş bu yer. Odur, qalstuklu duran pioner Açıb qarşısında külliyyatını, Öyrənir, şairim, o, həyatını, Onunla birlikdə uçur xəyalm: "Ənliyi, kirşanı neylər camalın, Sən elə gözəlsən binadan, pəri!" Sözlərin olmuşdur dillər əzbəri. Dolansan dünyanı sən qarış-qarış. Tarix bir meydandır, ömür bir yarış. Ölkəmiz yarışın ön səflərində, Bir yeni dünya var hər əsərində... Uçan buludlar da çağırır "gəlin!" Qalxacaq, şairim, bir gün heykəlın Bizim Qarabağın Cidır düzündə, Vaqif canlanacaq onum üzündə... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] h8hi6wpr3ptysv8511zkvw9xn6nmsff 0 33783 96590 2026-08-15T07:18:53Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Füzulinin dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 185|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96590 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Füzulinin dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 185|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sən ey sevdalı sənətkar, Səsində min şikayət var. Duyanlar hər zaman ağlar, Desəm, bir böhtan olmazmı? Sığındın təbi valaya * , Vuruldun hüsnü Leylaya. Nahaqdan düşmə sevdaya, Gözün yaşlarla dolmazmı? Xəyalə qərq olub hərdən, Zəhərləndin küləklərdən... O qansız, daş ürəklərdən Könül rəncidə † qalmazmı? Nə odlar görmüsən bilsən, Əzəldən aşiq oldun sən, Böyük ruhunla bir türksən, Muradın şəmi yanmazmı? Füzuli, incidin yardan, Gileyləndin saraylardan... Keçirkən karvanın qardan, Dedin üz döndərən yazmı? Səninlə oynadı dövran, Doyunca öpmədin yardan, Əsən sevdalı ruzgardan Tənoffüs ruha siğmazmı? Nədir Leyli, nədir Məcnun? Nədir aşiq, nədir məftun? Gəzirsən daima məhzun * . Sınıq qəlbin - sınıq sazmı? Yıxılmış gördüyun dövran, Dəyişmiş, başqadır insan, Azərbaycan, Azərbaycan, Böyük dahilərin azmı? Sən ey sevdalı sənətkar, Səsində min şikayət var. Duyanlar hər zaman ağlar Desəm, bir böhtan olmazmı? Döyür pəncərəmi qışın ruzgarı Vaxtsız ölümmüdür üstümə gələn? Çəkilsin gecənin qaranlıqları... Ömrə son sozümü deməmişəm mən, Vaxtsız ölümmüdür üstümə gələn? * * * Ruhumda ruhunun parçası vardır, Təşəkkür yetirək təbiətə biz. Xavərim, ömrümüz nə bəxtiyardır, Xalqı küsəndirir səadətimiz. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] b0887f78pqjvil3ggqjqvytaz61a3w5 0 33784 96591 2026-08-15T07:20:29Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Zərdüştün xülyaları | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 182|isbn= 9952-418-44-X |accessd..." məzmunu ilə yaradıldı 96591 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Zərdüştün xülyaları | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 182|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Üç min il keçəcək dönəcək zaman Batacaq yaslara xain Əhrimən, "Təsliməm" - deyəcək ulu Hürmüzə, Qaranlıq gecələr dönüb gündüzə, Əlvida deyəcək qaranlıqlara... Günəş höküm edəcək borana, qara. Yerdən çəkiləcək soyuq və azar, Hər günün, gecənin bir qanunu var. Ətirlər saçacaq ətrafa güllər, Gecənin qoynunda ötən bülbüllər Səs-səsə verişib toy başlanacaq. Həyat seviləcək, alqışlanacaq... Aşıb-daşacaqdır bağlar, bağatlar O vaxt uzanacaq günlər, saatlar, Gecənin ömrüsə gödələcəkdir! Tarixə böylə bir gün gələcəkdir! Düşəcək sulara ulduzlar, aylar. Artıq olmayacaq körpüsüz çaylar, Əriyib axacaq dağların qarı, İlanlar mələşən çöllərə sarı. Yaşıl don geyəcək susuz yamaclar, Boysuz olmayacaq otlar, ağaclar. Dünyanın şöhrəti olacaq insan, Nə azar qalacaq, nə olüm, nə qan. İnsan oğlu yer üzünə Gəldiyindən ta bu günə Qapılmışdır xəyallara... İstərmisən? Get də ara. Sirri dərin, fikri dərin Daş ürəkli əsrlərin Əfsanələr ocağını! Al da onun sorağını Divarları uçub qalmış Yazısını tozlar almış Məbədlərin görüşündən... Gəl oxucum! Yaxın gəl sən! İnsan oğlu azad bir quş Əzəldən o məftun olmuş Azadlığın xülyasına. Atıldıqca dəryasına, Xəyalların, fikirlərin, Bəzən dayaz, bəzən dərin Dənizlərdə kürək çəkmiş... Tarix nələr görəcəkmiş! O gəzdikcə hər ölkəni Dənizlərin ağ yelkəni Dalğaları yara-yara, Yellənmişdir uzaqlara. Dənizlərdə qopan ruzgar Qasırğalar, fırtınalar Quduz kimi hey qudurmuş İnsanla üz-üzə durmuş. Gəl, ey Zərdüşt! Gəl də dinlə! Hesablaşaq biz səninlə Tarix uzun bir körpüdür Əfsanədən həqiqətə... Bax insana, təbiətə, Bax gecəyə, bax gündüzə, Sığındıqca sən Hürmüzə, Xəyalların söndü göydə Yer başına döndü, göy də. Daha bilməm keçdi nələr Sən ey sirlər, əfsanələr, Dünyasının böyük başı! Ulduzların ilk sirdaşı! Uzaqdansa dinlə barı Səndən sonra olanları! İnad bəşər yorulmamış, Nə yay bilmiş, nə də ki, qış Nə soyuqdan, nə istidən, Nə alovdan, nə tüstüdən Qamaşmışdır gözlərimiz. Dəryaların sirrini biz Çox aradıq, çox axtardıq, Gedər-gəlməzlərə vardıq... Bizim cəsur elçilərdən Bir parası batıb hərdən Girdabları yara-yara Yem olmuşdur balıqlara! Yerin şöhrətidir əzəldən insan, İnsan yer üzünə tanrı gələli. Bir tərəfdə həyat, bir tərəfdə qan, Nələr yaratmamış insanın əli! Bəşər yorulmamış əsrlər boyu Açarsız, qapısız əfsanələrdən, Könül bir çeşmədir ki, onun suyu Yağışlar altında bulanmış hərdən... Bir yanda şahların qan rəngli tacı, Bir yanda zəncirli qullar dünyası. Bir yanda bir quru çörək möhtacı, Sakit axşamları qərib röyası. Nəbilər, dahilər, ərlər, ərənlər, Həyat meydanında çapmış atını. "İşıqlı bir günə yol göstərənlər", Tapdamış bəşərin xatiratını. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] tei99g1nvgt6rbpg69gup3866q37khu 0 33785 96592 2026-08-15T07:21:25Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sərgüzəşt | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 180|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-..." məzmunu ilə yaradıldı 96592 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sərgüzəşt | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 180|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bir tərəfdə düyün, bir tərəfdə yas, Böylə keçinmişdir dilsiz əsrlər. Şairim, könülün dediyini yaz, Odur bu dünyada ən böyük əsər. Deyirlər bu yerin xəyalı şaşqın Ağızlarda gəzən sevdası varmış. Könüllər havalı, duyğular daşqın Sel kimi kükrəyib, coşub axarmış. Deyirlər suların axar yerində Çadırlar qurulub yurd salmamış. Dumanlı dağların ətəklərində Mal-qara bəslənib, ot çalınarmış. İlxılar qarışıb kişnəyəndə at Batarmış göylərin ildırım səsi, Burda öz-özünə axarmış həyat, Axarmış suların xoş zümzüməsi. Üstündə qıy vurub tərlan səslənən Dağların başını duman alarmış. Günəşdə, havada, suda bəslənən, İnsanlar az ölüb gec qocalarmış. Axarmış su kimi südü, ayranı, Şəkinin, Şirvanın, Gəncəbasarın. Qarışıb bir yerə dağı, aranı, Dili tutularmış boranın, qarın. Qaçanda Qazağın köhlən atları Bağrı yarılarmış dəli göylərin. Çökərmiş altında yerin qatları, Dirəyi titrərmiş ağac evlərin. Qoyunlar, quzular düzdə, bələndə * , Səs-səsə verişib, mər-mər mələrmiş. Qapıya bir əziz qonaq gələndə, Xınalı erkəklər qurban gələrmiş. Deyirlər, qocalar, düşkün qarılar Qaranlıq damlara doldurularmış. Acından quruyub, ölərmiş onlar İnsanın nə yaman adəti varmış. Sonra cəsədləri atıb çöllərə, Didib dağıdarmış qurdlar və quşlar. Tarix bir karvandır, həyat bir dəvə, Bir əfsanə gəlir bizə olmuşlar. Dillənin, ey sönmüş atəşgədələr! Odlara yandımı dağlar gözəli? Tarix, de başından keçmişdir nələr? Nələr törətməmiş insanın əli? Ey böyük bəşərin çocuqluq yaşı, Nə çirkin, nə gülünc bir keçmişin var! Atəşlər aşiqi Zərdüştün başı Qalmış əsrlərdən bizə yadigar. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 12589bi20k9xmwrrbmc48kfv2t0ts8j 0 33786 96593 2026-08-15T07:22:41Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Böyük ədib | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 175|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-..." məzmunu ilə yaradıldı 96593 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Böyük ədib | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 175|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Döydü qapımızı bir acı ruzgar, Durdu insan qəlbi, öldü sənətkar... Mənim təbiətə bir sualım var. Bumudur insanla onun ilqarı? Sən, ey bu torpağın əziz insanı, De, qələmin hanı? Kağızın hanı? Matəmin ağlatdı Azərbaycanı, Yasinı saxlayır Qafqaz dağları. Gülən dodaqların, söylə soldumu, Düşünən beyinin torpaq oldumu, Sevgilin saçını bir-bir yoldumu, Həyata son dəfə baxdınmı barı? Admı qəlbində hər kim arasa, Bilirəm, ağlayıb batacaq yasa; Bir xəbər göndərsin Kürə, Araza Dumanlı dağların soyuq ruzgarı. Ömrünün çiçəyi birdən solsa da, Ölümün, matəmin vaxtsız olsa da, Dünya boşalsa da, dünya dolsa da, Tarix yaşadacaq bu sənətkarı!.. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] edc99c09qxt65sjoo3bt52reugrfvcy 0 33787 96594 2026-08-15T07:33:12Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = A köhlən atım! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 174|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96594 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = A köhlən atım! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 174|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Əlim tərpənməmiş oyna yerindən, Nəzil qamçı kimi səyirdəndə sən. Büdrəsən, qalaram yarı yolda mən, A köhnə yoldaşım, a köhlən atım! Buğlana-buğlana köpüklən, atım! Aranda, yaylaqda kömək ol elə, Yerişin oxşasın əsən ağ yelə; Arpanı kəsmərəm ac qalsam belə, Yaman günlərimin gərəyi atim, İnsanın dar gündə köməyi atım. Qoy vurum belinə gümüş yəhəri, Bir yol ayrıcında açaq səhəri... Gəzib oymaq-oymaq kəndi, şəhəri, Harda var axtaraq düşməni, atım! Onları vaxt ikən gör, tam, atim! Bu bir manevradır indi səninçin... Qoy dalğalar kimi döyünsün için; Göydən üstümüzə düşən göyərçin Düşmənin yerini bildirsin, atım! Qoyub dizlərini yerə sin * , atım! Qaranlıq düşəndə qulağını çat, Asta get, nalıyın səsıni alçalt! Desinlər ustadır mindiyin bu at, Candan əziz tutum səni mən, atım! Bəzən insan kimi düşünən atım! Canın poladdandır, qolların dəmir; Komandan orduya verəndə əmr, Duşmənin başını qoparıb gəmir, Ey aslan ürəkli, pəhləvan atım! Əslində mülayim, mehriban atım! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] a2o5z9jovyfb7k6sw0jstved10ddw9c 0 33788 96595 2026-08-15T07:33:46Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Böyük revolyusiya | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 173|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=20..." məzmunu ilə yaradıldı 96595 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Böyük revolyusiya | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 173|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Üç yüz il acımadan, titrəmədən, duymadan, Hey diddi köksümüzü çarlığın zülüm quşu. Üç yüz il acımadan, yorulmadan, doymadan, Hey sordu qanımızı, hey içdi qanımızı, Buludlardan şığıyıb gələn bir ölüm quşu. * * * Üç yüz il, hey üç yüz il... ac yalavac dolandıq, Zəncir, buxov taxıldı haqqın dodaqlarına. Üç yüz il, hey üç yüz il... çox qaynadıq, çox daşdıq. Bizi nə göy dinlədi, nə də zərli salonlar, Hətta sərildiksə də, çarın ayaqlarına. * * * Üç yüz il, hey üç yüz il sürünərək dinlədik, Ağlayan zənglərdəki tanrıların səsini. Tanrıların səsini dinlədikcə inlədik, Sonra yaxşı bildik ki, lazımdır bizə qırnaq, Çarın qanlı tacını, caduların tasını... * * * Döyüşlərdə itəcək nəymiz vardı ki, candan, Ağır çəkicdən başqa, paslı zəncirdən başqa. Zərbəmizlə yıxıldı bizi alan və satan, Sönməz odlarımızla dəbdəbəli saraylar, Tanrılar külə döndü gözləri baxa-baxa. * * * Revolyusiya yarandı qanlı vuruşmalardan, Mərmilərdən qaynayıb coşdu Neva suları. Petroqradın üfqündə qızardı bir yeni dan, Qızıl revolyusiya gətirdi ölkəmizə, İpək damarlarında günəş parıltıları. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] ir9l5qckexh89ak85nix1gdsjmrna7c 0 33789 96596 2026-08-15T07:34:33Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Vətən ordusu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 172|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96596 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Vətən ordusu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 172|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Qorxub çəkilmədik ölümdən, qandan, Çıxdıq illər boyu çox imtahandan; Bombalar yağsa da bizə hər yandan, Dağlara səs salar hücum borusu, Haydı, arş irəli, Vətən ordusu! Pozmaz cərgəmizi nə dərə, nə düz, Hazırdır döyüşə qızıl süngümüz. Hər gün meşələrdə vurduq yüzə yüz; Dağlara səs salır hücum borusu, Haydı arş irəli, Vətən ordusu! Bizik kəc yağının döşündən vuran, Azadlıq yolunda keşikçi duran; Bizik tarixləri yenidən quran. Dağlara səs salır hücum borusu, Haydı, arş irəli, Vətən ordusu! Qüvvəmiz günəşə, aya təməldir, Sinifsiz gələcək bizə əməldir, Ən böyük nəğməmiz Beynəlmiləldir; Dağlara səs salır hücum borusıı, Haydı, arş irəli, Vətən ordusu! Yaşa, qızıl əsgər, yaşa, min yaşa! Aldığın nişanlar çıxmasın boşa! Salam marşalımız Klim yoldaşa! Dağlara səs salır hücum borusu, Haydı, arş irəli, Vətən ordusu! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] tbadv54q4gf5pb7kjjpbvnqxdpz2qq9 0 33790 96597 2026-08-15T07:35:01Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sabahın türküsü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=20..." məzmunu ilə yaradıldı 96597 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sabahın türküsü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] hbukyi1eixjrrr5ddlnbph2imu6ytu7 96598 96597 2026-08-15T07:35:22Z Elnur Neciyev 4048 96598 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sabahın türküsü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 171|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Ey səhər, ey Günəş, ey ulu qüvvət! Sən ey şəfəqlərdə çimən təbiət! Sonsuz üfüqlərə yol açan sənət! Ey bütün bəşərin sabahkı yolu! Yaşasın torpağın qəhrəman oğlu! Sən ey bağçaların, bağların barı! Şairin ilhamı, sənətin yarı! Dünyanın əvvəlki, sonku ilqarı! Açıq söyləmirəm sənin adını, Bir də buludlara çırp qanadını!.. Sən ey qaranlığa çöküb qarışan, Günəşlə tutuşan, ayla yarışan, Gah məndən inciyən, gah da barışan, Yurdumun ayaği sayalı qızı! Ağzi xeyir sözlü, həyalı qızı! Siz ey çəmənlərdə gülən çiçəklər! Bu sakit ahəngi pozan küləklər! Ey təmiz duyğular, təmiz ürəklər! Salam gələcəyin böyük adına! Salam insanlığın etiqadına! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] h5d6uoaw7ngfz3icmw1zhk8yic0ej7x 0 33791 96599 2026-08-15T07:35:42Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96599 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} e1711lig58gons7br5l3l0tbm73lpb7 96625 96599 2026-08-15T07:49:55Z Nilufar.J 12784 96625 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dinlə məni gözəl bahar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dinlə məni, gozəl bahar! Qəlbinlə dinlə. Sənə deyiləcək sözüm var: Bilirəm sən, İlk duyğularımın şahidisən! Unutmadım sizi mən. Unutmadım adımı dolaşıq çağıran suların düyümlü səsini... Mənə çox görməsin zaman Çalışıb yaşamaq həvəsini... </poem> 2keue4gmpc2oe47hafofxp40ru87r96 96631 96625 2026-08-15T07:51:24Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96631 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dinlə məni gözəl bahar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dinlə məni, gozəl bahar! Qəlbinlə dinlə. Sənə deyiləcək sözüm var: Bilirəm sən, İlk duyğularımın şahidisən! Unutmadım sizi mən. Unutmadım adımı dolaşıq çağıran suların düyümlü səsini... Mənə çox görməsin zaman Çalışıb yaşamaq həvəsini... </poem> [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] ewtg2tscul3h7tax04k3exjhdt10eyj 96641 96631 2026-08-15T07:54:00Z Nilufar.J 12784 96641 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dinlə məni gözəl bahar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dinlə məni, gozəl bahar! Qəlbinlə dinlə. Sənə deyiləcək sözüm var: Bilirəm sən, İlk duyğularımın şahidisən! Unutmadım sizi mən. Unutmadım adımı dolaşıq çağıran suların düyümlü səsini... Mənə çox görməsin zaman Çalışıb yaşamaq həvəsini... </poem> [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] rdj38ks9pt6u5l6cs7hiq1c9g75uxee 96655 96641 2026-08-15T07:55:46Z Nilufar.J 12784 96655 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dinlə məni gözəl bahar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 99 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dinlə məni, gozəl bahar! Qəlbinlə dinlə. Sənə deyiləcək sözüm var: Bilirəm sən, İlk duyğularımın şahidisən! Unutmadım sizi mən. Unutmadım adımı dolaşıq çağıran suların düyümlü səsini... Mənə çox görməsin zaman Çalışıb yaşamaq həvəsini... </poem> [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] mtmdnfwozfzs75dfhgak1wqt1xp0jro 0 33792 96600 2026-08-15T07:35:44Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Həsrət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 170|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96600 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Həsrət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 170|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] nfk70o9go0h9ysjvmxgytyvs6z9467t 96601 96600 2026-08-15T07:36:21Z Elnur Neciyev 4048 96601 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Həsrət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 168|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Biz ayrılan zaman demişdin ki, sən: - Bir də bu yerlərə gələcəkmisən? O gündən bəriyə keçdi sənələr, Başından keçəni danışsam əgər, Qələm dilə gələr, kağız yorular, Ömrümün qarışıq bir kitabı var... Aldı qucağma məni şəhərlər O həsrət qaldığım şehli səhərlər, O qərib axşamlar, o axar sular, Ətirli iydələr və akasyalar, Ruzgara baş əyən o sarı sünbül Baharın müjdəsi hər çiçək, hər gül, Gecənin sarvanı o ulduz, o ay, Anamın örtdüyü sarı kalağay, Gözümdə qalmışdır ömrüm uzunu, Bəlkə də şairin taleyidir bu... Yaxşı yadımdadır, cənuba sarı Uçub qaqqıldaşan durna qatarı, Sıxlaşan, daralan qara buludlar, Ocaqlı, tüstülü, şenlikli yurdlar, O sulu daxmamız, ağac taxtımız, O yoxsul ömrümüz, dolu baxtımız, Babamın divardan asılı sazı, Anamın "alnına yazılan yazı!". Bir də görmədiyim o ana yurdu; Bəlkə də şairin taleyidir bu... Biz ayrılan zaman demişdin ki, sən: - Bir də bu yerlərə gələcəkmisən? Bağrımın başında alışıb yanan Bu söz xatirimə düşdüyü zaman, Səninlə ağlayan, səninlə gülən, Səninlə yaşayan, səninlə ölən Bir xəyal, bir könül, bir həyat, bir qan Canlanır gözümdə... Sənsə bir insan, Baxırsan tozlanan o ağ yollara. İçində hər qüvvət çəkilir dara... Mənsə bu həsrətin bir son övladı... Səni də yandırır sonsuzluq adı... Sən ey, isinməmiş ana qucağı! Şair təbiətli sənət ocağı! Gözlərim üstündə sənin yerin var. Yolları almasın nə boran, nə qar... Budur, bax, ən uzaq bir məsafdən Salam göndərirəm hüzuruna mən. Salam, təbiətin yaraşığına, Salam, gecələrin ay işığına, Salam, sevgilimin xoş qılığına, Onun dözmədiyim ayrılığına, Salam göz yaşımla içdiyim anda, O məni sevəcək, məni duyanda! Salam, inandığım o əziz günə, Eşqin, gözəlliyin böyüklüyünə. Salam, hər boyadan, ləkədən uzaq, Varlıği, vicdanı günəş kimi ağ Sabahkı insanın ilk nəğməsinə... Səsini sən də qoş onun səsinə! Salam, böyüdüyüm o ana yurda, Mən səfər üstündə qonağam burda... Süpür qapımızı, sula evmizi, İndi birləşdirir ayıran bizi... Bu bayram günündə gözlərin aydın! İnan ki, dünyada sən olmasaydın Nə söz yaranardı, nə də ki, sənət, Bu haqqı vermişdir sənə təbiət. Odur ki, dünyadan istədiyini al, Zəhmətin də halal, südün da halal. Səninlə fəxr edir şöhrətm, adım, Admı ömründə heç unutmadım... Anama sadə bir sözüm var ancaq; Bir ağac altında bir parça torpaq Ayır ki, yurd salım kölgəsində mən, Əyləşim, söz açaq doğan səhərdən... Çəkək kölgəliyə yazı masaını, Yazıb pozduğumu oxusun hamı; Dinləsin səsimi çiçəklər, otlar, Dolansın başıma göydə buludlar! Bu sadə istəyim dünyaya dəyər. Verdiyim vədədən çəkinsəm əgər, Göyün ildırımı başımda sönsün, Ahım dağlardək! dumana dönsün! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] ly0xwlm34u96z9jp4jzj2m2ot3mva88 0 33793 96602 2026-08-15T07:37:05Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Əlili-qələm | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96602 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Əlili-qələm | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] eh63dufb3vb4n0p6ytnupr1028c7pye 96603 96602 2026-08-15T07:38:03Z Elnur Neciyev 4048 96603 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Əhli-qələm | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 164|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> "Pul verin! Çox verin! Mən sənətkaram! Yoxsa siyasətlə pozular aram... Mənəm məmləkətin yol göstərəni, Siz tay əlinizlə tutmaym məni! Şairəm, imzamı hər yerə atın! Bu bəsdir, tanısın məni həyatın, Tarixin ən böyük qəhrəmanları, Onlarsa imzamı oxusun barı... Doğrudur... yazdığım iki parçadır, Ürəyim haçadır, dilim haçadır; Ağzıma çullu bir dovşan da sığmaz, Mənim də qədrimi bilsinlər bir az. Bir də ki, dünyada böyük adamlar Sağlığmda böyük ad almamışlar. Neyləyim? Görünür taleym budur, Məni öz zəmanəm vaxtsız unudur. Pul verin! Çox verin! Mən sənətkaram! Yoxsa siyasətlə pozular aram... Ellərə gedirəm, orda həyat var", - Deyib, istədiyi məbləği alar, Səfərdən geriyə qayıdan başı Gülüb dil çıxarar həyata qarşı: "Canım! Səs-küy imiş, əfsanə imiş, Orda da görmədim, nə insan, nə iş. Nə bir alicənab, nə bir qanan var, Nə də ilham verən bir qəhrəman var. Bütün uydurmadır bu söylənənlər... Rəngi də rəngləmək nəyə gərəkdir? Düşünsək həyatı dərindən əgər, Bütün uydurmadır bu söylənənlər...", - Deyib ağrımaz ki, onun vicdanı! Bir də o insanda bu vicdan hanı? Ağzı burulanda gülərək həmən Xırda bir kitabça qapıb cibindən: "Mənmiyəm yaramaz? Demək... demək siz... Təşkilat üzvünü təhqir etdiniz...", Deyər bu bəzəkli sözlər ustası, Alnına yüz dəfə basmışdır azı Yumaqla getməyən bu ləkələri, O əyri yollara düşəndən bəri. İşində mahirdir, ustadır, fəqət, Ondakı qüvvətli oynaq təbiət Yazıq ki, izləyir başqa bir yolu, Kinli baxışları həsədlə dolu. Odur bax, özüdür! Bərbərxanadan Basıb yanlarını çıxdığı zaman, Kənardan-kənara seyr edin onu. O qədər vurmuş ki, adikalonu, Yayılmış qoxusu iki verstliye. "Dünyada keyf çəkim, gün görüm!" - deyə Düşmüş gecələrin canına o quş... Onda bu xəstəlik bir adət olmuş. Gecədir, yorğundur o "əhli-qələm", Qafiyə axtarıb vurnuxur dəm-dəm. "Zəhrimar! Elə bil gizlənib qəsdən, Eh... nahaq başımı sındırıram mən; Elə bu yazdığım adi sözlər də Böyük görünəcək xırda gözlərdə, Şeri və sənəti anlayan hanı?" - Deyərək "əsrimin bu qəhrəmanı" Bütün çətinliyin daşını atır, Başını yastığa söykəyib yatır. * * * Səhərdir "şairin" zil baxışları Uçur pəncərədən günəşə sarı. Gülüb xumarlanır qoca təbiət; "Şairin" ilhamı qurumuş fəqət; "Kainat nə qadar!.." gəknəyir dalı, "Ey... a yoldaş günəş!" onun xəyalı Yüksəyə qalxmayır topuqlarından... Zorlanan bir qəlbin həyəcandan Nə çıxar? Bir sürü boş söz anbarı. İnsan öz qədrini bilsəydi barı!.. Təbiət! Nə böyük səxavətin var?! Neçin yaranmışdır artıq adamlar? Bununla bitməyir bu sorğu-sual, Göstərim yenə də başqa bir misal: Baxır jurnalların bir nömrəsinə, Anlamaq istəyir qəsdən tərsinə Ordakı bir şeri, gözəl yazılmış – Göstərilir bahar, göstərilir qış... Şerin kəlmələri axır su kimi, Hücum zamanında bir ordu kimi Yüksəldir insanın düşüncəsini, Tüfəngin, yürüşün, topun səsini Göstərir varlıqdan daha yuxarı, Enir ucaldıqca həyata sarı. Fəqət bu incəlik, fəqət bu sənət, Hər sözün üstündə çəkilən zəhmət Onun gözlərinə batır ox kimi; O alçaq insanın ləkəli qəlbi Titrəyir, döyünür, qızdırma çəkir, Ən yaxşı sözləri seçərək bir-bir: "Bunlar əskimişdir", - deyə uduxur. Onun da vicdanı, duyğusu budur. Təbiət! Nə böyük səxavətin var?! Neçin, yaranmışdır artıq adamlar? Yoldadır, sallamış ağız-burnunu, Gəlib gedənlərdən kim görsə onu Deyər ki, bir əziz öləni vardır, Heç deyən olmaz ki, o bəxtiyardır. Rənginə çıxmışdır qəlbinin kini, Saxta insanların qəlbindəkini Sadə baxışlarla yoxlamaq olmaz. Yorulma oxucum, hələ qulaq as: Həsəd qurutmuşdur onun canını; Aynaya tutsalar qara qanını İçində quyruqlu qurdlar oynaşar, Soxulmaq istəyir bizə bu azar. Toplamış başına bir qara dəstə, Hücuma keçmişdir sənətin üstə... Yol uzun, o gedir...Tutun! Qoymayın! Rəngini soldurar günəşin, ayın Xəstəlik gətirən o qara bulut... Yoldaş milisioner! O gedəni tut! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] earhc14i4mi9bpc9v9v4si3p17eiznc 96605 96603 2026-08-15T07:39:21Z Elnur Neciyev 4048 Elnur Neciyev [[Əlili-qələm (Səməd Vurğun)]] səhifəsinin adını [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] olaraq dəyişdi: düzgün olan 96603 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Əhli-qələm | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 164|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> "Pul verin! Çox verin! Mən sənətkaram! Yoxsa siyasətlə pozular aram... Mənəm məmləkətin yol göstərəni, Siz tay əlinizlə tutmaym məni! Şairəm, imzamı hər yerə atın! Bu bəsdir, tanısın məni həyatın, Tarixin ən böyük qəhrəmanları, Onlarsa imzamı oxusun barı... Doğrudur... yazdığım iki parçadır, Ürəyim haçadır, dilim haçadır; Ağzıma çullu bir dovşan da sığmaz, Mənim də qədrimi bilsinlər bir az. Bir də ki, dünyada böyük adamlar Sağlığmda böyük ad almamışlar. Neyləyim? Görünür taleym budur, Məni öz zəmanəm vaxtsız unudur. Pul verin! Çox verin! Mən sənətkaram! Yoxsa siyasətlə pozular aram... Ellərə gedirəm, orda həyat var", - Deyib, istədiyi məbləği alar, Səfərdən geriyə qayıdan başı Gülüb dil çıxarar həyata qarşı: "Canım! Səs-küy imiş, əfsanə imiş, Orda da görmədim, nə insan, nə iş. Nə bir alicənab, nə bir qanan var, Nə də ilham verən bir qəhrəman var. Bütün uydurmadır bu söylənənlər... Rəngi də rəngləmək nəyə gərəkdir? Düşünsək həyatı dərindən əgər, Bütün uydurmadır bu söylənənlər...", - Deyib ağrımaz ki, onun vicdanı! Bir də o insanda bu vicdan hanı? Ağzı burulanda gülərək həmən Xırda bir kitabça qapıb cibindən: "Mənmiyəm yaramaz? Demək... demək siz... Təşkilat üzvünü təhqir etdiniz...", Deyər bu bəzəkli sözlər ustası, Alnına yüz dəfə basmışdır azı Yumaqla getməyən bu ləkələri, O əyri yollara düşəndən bəri. İşində mahirdir, ustadır, fəqət, Ondakı qüvvətli oynaq təbiət Yazıq ki, izləyir başqa bir yolu, Kinli baxışları həsədlə dolu. Odur bax, özüdür! Bərbərxanadan Basıb yanlarını çıxdığı zaman, Kənardan-kənara seyr edin onu. O qədər vurmuş ki, adikalonu, Yayılmış qoxusu iki verstliye. "Dünyada keyf çəkim, gün görüm!" - deyə Düşmüş gecələrin canına o quş... Onda bu xəstəlik bir adət olmuş. Gecədir, yorğundur o "əhli-qələm", Qafiyə axtarıb vurnuxur dəm-dəm. "Zəhrimar! Elə bil gizlənib qəsdən, Eh... nahaq başımı sındırıram mən; Elə bu yazdığım adi sözlər də Böyük görünəcək xırda gözlərdə, Şeri və sənəti anlayan hanı?" - Deyərək "əsrimin bu qəhrəmanı" Bütün çətinliyin daşını atır, Başını yastığa söykəyib yatır. * * * Səhərdir "şairin" zil baxışları Uçur pəncərədən günəşə sarı. Gülüb xumarlanır qoca təbiət; "Şairin" ilhamı qurumuş fəqət; "Kainat nə qadar!.." gəknəyir dalı, "Ey... a yoldaş günəş!" onun xəyalı Yüksəyə qalxmayır topuqlarından... Zorlanan bir qəlbin həyəcandan Nə çıxar? Bir sürü boş söz anbarı. İnsan öz qədrini bilsəydi barı!.. Təbiət! Nə böyük səxavətin var?! Neçin yaranmışdır artıq adamlar? Bununla bitməyir bu sorğu-sual, Göstərim yenə də başqa bir misal: Baxır jurnalların bir nömrəsinə, Anlamaq istəyir qəsdən tərsinə Ordakı bir şeri, gözəl yazılmış – Göstərilir bahar, göstərilir qış... Şerin kəlmələri axır su kimi, Hücum zamanında bir ordu kimi Yüksəldir insanın düşüncəsini, Tüfəngin, yürüşün, topun səsini Göstərir varlıqdan daha yuxarı, Enir ucaldıqca həyata sarı. Fəqət bu incəlik, fəqət bu sənət, Hər sözün üstündə çəkilən zəhmət Onun gözlərinə batır ox kimi; O alçaq insanın ləkəli qəlbi Titrəyir, döyünür, qızdırma çəkir, Ən yaxşı sözləri seçərək bir-bir: "Bunlar əskimişdir", - deyə uduxur. Onun da vicdanı, duyğusu budur. Təbiət! Nə böyük səxavətin var?! Neçin, yaranmışdır artıq adamlar? Yoldadır, sallamış ağız-burnunu, Gəlib gedənlərdən kim görsə onu Deyər ki, bir əziz öləni vardır, Heç deyən olmaz ki, o bəxtiyardır. Rənginə çıxmışdır qəlbinin kini, Saxta insanların qəlbindəkini Sadə baxışlarla yoxlamaq olmaz. Yorulma oxucum, hələ qulaq as: Həsəd qurutmuşdur onun canını; Aynaya tutsalar qara qanını İçində quyruqlu qurdlar oynaşar, Soxulmaq istəyir bizə bu azar. Toplamış başına bir qara dəstə, Hücuma keçmişdir sənətin üstə... Yol uzun, o gedir...Tutun! Qoymayın! Rəngini soldurar günəşin, ayın Xəstəlik gətirən o qara bulut... Yoldaş milisioner! O gedəni tut! </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] earhc14i4mi9bpc9v9v4si3p17eiznc 0 33794 96606 2026-08-15T07:39:21Z Elnur Neciyev 4048 Elnur Neciyev [[Əlili-qələm (Səməd Vurğun)]] səhifəsinin adını [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] olaraq dəyişdi: düzgün olan 96606 wikitext text/x-wiki #İSTİQAMƏTLƏNDİRMƏ [[Əhli-qələm (Səməd Vurğun)]] eg3mqjzgrsorh1oug1ffzdq2umvtdh7 0 33795 96607 2026-08-15T07:39:31Z Kvazimodo 11837 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> Kateqoriya:XX əsrin..." məzmunu ilə yaradıldı 96607 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] rjppva8k4i5rw26128fiih4k4mh7s4m 96712 96607 2026-08-15T08:11:48Z Kvazimodo 11837 96712 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1950 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yalnız dünən dənizlərin ağır toplu gəmiləri Sahillərə lövbər saldı. Don üstünün. Kür üstünün sarı buğda zəmiləri Sərin-sərin nəfəs aldı Yaz gününün havasıyla. Bağlar sərin sular içdi, Gözəllər al geyib keçdi Ağacların arasıyla... Yalnız dünən pəncərələr açdı qara pərdəsini, Salamladı bizi səhər... Yerdə insan, göydə qartal ötdü zəfər nəğməsini: Qalib gəldi bizimkilər Qanlı faşist dünyasına! Biz ölümə qəbir qazdıq, Nəğmə qoşub şeir yazdıq Məhəbbətin mənasına! öz qarnını balıq kimi yanb tökən samuraylar Göz dikmişdi yurdumuza. Koreyada salam verdi soyuq qışlar, isti yaylar Bizim zəfər ordumuza! Su üstündə sonalar da Səhər vaxtı Bizə baxdı... Ağbirçəkli analar da Duz çörəklə çıxdı yola: Dostlarımız gəldi, budur! Bu qurtuluş ordusudur! Uğur ola! Uğur ola! Deyirlər ki, Koreyanın gül fəslidir avqust ayı. Min rəng çahr göy çəmənlər; Düzənlərdə çiçəklərin, lalələrin yoxdur sayı. Gəlin donlu yasəmənlər Əyləşdikcə öz taxtına, Səsləndikcə axar sular. Danışdıqca saf duyğular, Yer sevinir öz baxtına. Deyirlər ki, yamyaşıldır göy zəmilər orda hələ, Yazıq kəndli biçməmişdir, Tarlasının yetişməmiş çəltiyini öz əlilə. Hələ yeyib, içməmişdir Zəhmətinin ilk barından; Su yerinə qəmlər içir, Soyuq yellər əsib keçir Onun taxıl anbarından... Koreyanın göylərinə divan tutur təyyarələr Şəhərlərə bomba yağır. Yerdə işıq görünməyir, göy üzündə səyyarələr; Qara torpaq ağır-ağır Od içində nəfəs alır. Cəbhələrə gedir kəndli, Dən-dən olmuş bərəkətli Göy zəmilər yetim qalır. Yetim qalır tifillər, ah ayn düşür sevgililər, Ayn düşür dost əlləri! Bu həsrəti həsrət çəkən qəhrəmanlar duya bilər. Sönür eşqin əməlləri Külək vurmuş şamlar kimi. Ərşə min bir ah dayanır. Qəlblərdə məşəllər yanır Alovlu ilhamlar kimi... Fiknm gəzir o yerləri oymaq-oymaq, şəhər-şəhər, Yanır evlər, yanır yurdlar! Top səsindən çınqıl kimi səpələnir pəncərələr. Hələ keçən o tabutlar! Ah, o ölən qəhrəmanlar! Yer də, göy də qara geyir, Qisas deyir, qisas deyir O sel kimi axan qanlar! Koreyanın sularında kiçik-kiçik adalarda Vaşinqton toplan var. Anaların körpələri kabab olur cidalarda; Ah analar! Ah analar! Çaylar kimi axır qan da Dalğa-dalğa, axın-axın. Buna “tale” deyir, baxın, Yer allahı Vatikan da Baxıb Harri Trumenə, xeyir-dua verir ona, Xeyir-dua verir alçaq O qatilə, o cəllada, cəmdək yeyən o quzğuna. Qara torpaq! Qara torpaq! Sənin dərdin nə böyükdür! Az deyilmiş cahangirlər, Az deyilmiş möhtəkirlər, “Allahlar” da sənə yükdür! Hanı Marks, hanı Volter, hanı Didro, Heyne hanı? Hanı tom-tom o kitablar? Hanı idrak dünyasının işıq saçan min dastanı? Qəlb oxşayan o rübablar Avropada qadağandır! Bu zülmətə “cənnət” deyən. Yerdə “allah” donu geyən Vatikandır, Vatikandır! Trumen də Allah sevir, kilsələrdən gəlir səsi. Dua verir səhərlərə. Əyləşdikcə Öz taxtına, Səsləndikcə axar sular, Danışdıqca saf duyğular, Yer sevinir öz baxtına. Deyirlər ki, yamyaşıldır göy zəmilər orda hələ, Yazıq kəndli biçməmişdir, Tarlasının yetişməmiş çəltiyini öz əlilə. Hələ yeyib, içməmişdir Zəhmətinin ilk barından; Su yerinə qəmlər içir. Soyuq yellər əsib keçir Onun taxıl anbarından... Koreyanın göylərinə divan tutur təyyarələr Şəhərlərə bomba yağır. Yerdə işıq görünməyir, göy üzündə səyyarələr; Qara torpaq ağır-ağır Od içində nəfəs alır. Cəbhələrə gedir kəndli, Dən-dən olmuş bərəkətli Göy zəmilər yetim qalır. Yetim qalır tifillər, ah ayn düşür sevgililər, Ayrı düşür dost əlləri! Bu həsrəti həsrət çəkən qəhrəmanlar duya bilər. Sönür eşqin əməlləri Külək vurmuş şamlar kimi. Ərşə min bir ah dayanır. Qəlblərdə məşəllər yanır Alovlu ilhamlar kimi... Fikrim gəzir o yerləri oymaq-oymaq, şəhər-şəhər, Yanır evlər, yanır yurdlar! Top səsindən çınqıl kimi səpələnir pəncərələr. Hələ keçən o tabutlar! Ah, o ölon qohromanlar! Yer do, göy do qara geyir, Qisas deyir, qisas deyir O sel kimi axan qanlar! Koreyanın sularında kiçik-kiçik adalarda Vaşinqton toplan var. Anaların körpolori kabab olur cidalarda; Ah analar! Ah analar! Çaylar kimi axır qan da Dalğa-dalğa, axın-axın. Buna “tale” deyir, baxın, Yer allahı Vatikan da Baxıb Harri Trumeno, xeyir-dua verir ona; Xeyir-dua verir alçaq O qatilo, o collada, comdok yeyən o quzğuna. Qara torpaq! Qara torpaq! Sənin dərdin nə böyükdür! Az deyilmiş cahangirlər, Az deyilmiş möhtəkirlər, “Allahlar” da sənə yükdür! Hanı Marks, hanı Volter, hanı Didro, Heync hanı? Hanı tom-tom o kitablar? Hanı idrak dünyasının işıq saçan min dastanı? Qəlb oxşayan o rübablar Avropada qadağandır! Bu zülmətə “connot” deyən. Yerdə “allah” donu geyən Vatikandır, Vatikandır! Trumen də Allah sevir, kilsəlordən gəlir səsi, Dua verir səhərlərə. Elə bu vaxt Koreyada Vaşinqton toyyarosi Bomba tökür şohorlorə; Daş saraylar küio dönür. Leş-leş üsto, baş-baş üstə. Daş qalmayıb bir daş üsto, Xanimanlar yanıb sönür. Tarixlərin ilk övladı abidələr od tutur, ah!.. Haray çəkir qoca memar... Tüstü göyü bürüdükcə gün tutulur sabah-sabah, Qara geyir asimanlar, Qara geyir binalar da, Neçə şəhər viran qalır; Öz əlino tüfəng alır Oğlu ölmüş analar da. *** Göz qoyuram göy çəməndə həlak olmuş bir gəlinə, Qucağında körpəsi var. Üç axşamdır matəm tutur o gözəlin heykəlinə Göydə yanan ağ ulduzlar Damla-damla düzüldükcə, Göz yaşı tək süzüldükcə, Anasının döşlərini gəzir tifil öz əlilə, O bilməyir ölüm nədir... Ana nə tez vidalaşdı öz bəxtinin əzəlilə! Bütün dünya fikirdədir. Fikirdəyik sən də, mən də, O tifil də... O çəmən də... ★ ★★ Yanır çayır, yanır çəmən, quşlar yad ellərə qaçır. Alov tutur yamadan. Qatar-qatar məşəl kimi qaranlığa işıq saçır Ahşan sərv ağaclan... O məşəllər yana-yana, Hər fədakar qəhrəmana Yol göstərir gccə yarı, Gedir zəfər orduları. Qana batmış köynəyini bayraq tutan qəhrəmanlar Atəş açır od içində. Alovlardan keçə-keçə od parçası olur onlar. Alqışlayır bunu Çin do, Hindistan da, Azərbaycan da, Braziliyanın elləri də, Asiyanın çölləri də, Bütün göy də, bütün yer də! Bütün dünya dilə gəlir bir rübabın simləri tək: Dostlar! Uğur olsun sizə! Göylər qızı o günəş də ədalətə səs verəcək' Alqış sizin eşqinizə! Alqış sizin yurdunuza! Mən də sizi alqışladım, Bu şeirimi bağışladım Sizin zəfər ordunuza! Trumen də qulaq asır yer üzünün bu səsinə. Qulaq asır o cəllad da; O, sabahı düşündükcə lərzə düşür gövdəsinə. Bir qanun var bu həyatda: öz baxtına bütün insan Bircə ulduz seçəcəkdir; Kommunizmin dünyasından Bütün aləm keçəcəkdir... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 8kcqcqzpybc7xhptgodmleavhtyovkk 0 33796 96608 2026-08-15T07:39:49Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Üzərimdə qara-qara | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=..." məzmunu ilə yaradıldı 96608 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Üzərimdə qara-qara | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] ma7k3neyzwt60yj3zk9veiehhw006wm 96609 96608 2026-08-15T07:40:38Z Elnur Neciyev 4048 96609 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Üzərimdə qara-qara | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 163|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Uzərimdə qara-qara, İlan başlı buludlar var... Gəril, sinəm, hücumlara! Ayğır dalınca toz qopar... </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] rlfzw3qijldd306s3n2xkcchz8ukgyy 0 33797 96610 2026-08-15T07:41:47Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Şairin sevgilisinə! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 159|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=..." məzmunu ilə yaradıldı 96610 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin sevgilisinə! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 159|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sevgilim! Xavərim! Son bahar çağı Uçub tökülürdü ömrümün bağı... Həyata küsmüşdüm sozümün sağı, Üzümə ilk dəfə gülən sən oldun, Şairin qədrini bilən sən oldun. Qaşların surməsiz, üzün boyasız, Budur xəyalımda aradığım qız. Deyərək nə qədər sevindim, yalnız, Qızların vəfası olmayır deyə, Düşdüm əvvəlləri ümidsizliyə... Rəng alıb rəng verən ismətinlə sən, Həyata qaytardın məni yenidən. O ilk təsadüfün xəyalilə mən Həftələr yaşadım, aylar yaşadım Bir gün evinizdə çəkildi adım... Sən ey bağçaların, bağların barı! Könlümün sultanı, qəlbimin yarı! O gün, qapınıza gəldi çoxları Fəqət sən dediıı ki, ölməz sənətkar, Mənim ölməzlərə məhəbbətim var. Böyüdü heykəlin gözümdə əlan * , Tüstülü bir duman qalxdı başımdan! Bircə canım vardır, o sənə qurban Haqdan istəmişəm yarıyaq qoşa, Sən də de qocalaq, qarıyaq qoşa, İndi xumar-xumar baxan gözlərin, Süzülüb-süzülüb axan gözlərin, Ruhumda bir günəş yaxan gözlərin, Oldu sənətimin ilham ocağı! Ömrümün ən gözəl, ən xoşbəxt çağı. Boranlı qışlardan çıxmışam yaza, Könlüm oynamayır gündə bir saza. Baxıb camalına söz yaza-yaza, Bir də söyləyirəm yarıyaq qoşa Sən də de qocalaq, qarıyaq qoşa. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 155u0evais5qupqr4hgj8jvjmpk2e7m 0 33798 96611 2026-08-15T07:42:51Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 186|isbn= 9952-418..." məzmunu ilə yaradıldı 96611 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Döyür pəncərəmi qışın rüzgarı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 186|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Döyür pəncərəmi qışın ruzgarı Vaxtsız ölümmüdür üstümə gələn? Çəkilsin gecənin qaranlıqları... Ömrə son sozümü deməmişəm mən, Vaxtsız ölümmüdür üstümə gələn? </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] qccykflu6lqghiq567aeqo7wdwun8rs 0 33799 96612 2026-08-15T07:43:39Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ruhumda ruhunun parçası vardır | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 186|isbn= 9952-418-44-X..." məzmunu ilə yaradıldı 96612 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ruhumda ruhunun parçası vardır | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 186|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Ruhumda ruhunun parçası vardır, Təşəkkür yetirək təbiətə biz. Xavərim, ömrümüz nə bəxtiyardır, Xalqı küsəndirir səadətimiz. </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] nyvmtzgqr1tco20qecsuz9oj0ion21q 0 33800 96613 2026-08-15T07:44:23Z Mehdisoy88 12104 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Şairin səsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96613 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin səsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> q84cik896bd49pwzyzfzvt2hehm3wbq 96668 96613 2026-08-15T07:59:15Z Mehdisoy88 12104 96668 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin səsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Axşamdan bəridir könlümdə yenə Hirsli fırtınalar, qasırğalar var. Çox da uymayıram könlüm deyənə, Gözlərim hər şeydə bir hikmət arar. İçim dalğalanır sanki bir dəniz, Mən bu dalğalarla qucaqlaşıram, Nələr düşünürəm, duya bilsəniz! Sanki varlığımdan uzaqlaşıram... Bəzən də fikrimin qanadlarını Küləklər qoparıb, qaldırır göyə. Sürürəm əsrimin qır atlarını, "Bu axın başqa bir axındır", - deyə, Bütün arzularım gülür yarına Xəyaldan ilhamlar almamaq üçün Baxıram Leninin kitablarına Dəstədən geridə qalmamaq üçün. </poem> rq2u935xed99gwtch6qrhi6iv0ndsfy 96671 96668 2026-08-15T08:01:00Z Mehdisoy88 12104 96671 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin səsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = Mikayıl Müşfiqə | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Axşamdan bəridir könlümdə yenə Hirsli fırtınalar, qasırğalar var. Çox da uymayıram könlüm deyənə, Gözlərim hər şeydə bir hikmət arar. İçim dalğalanır sanki bir dəniz, Mən bu dalğalarla qucaqlaşıram, Nələr düşünürəm, duya bilsəniz! Sanki varlığımdan uzaqlaşıram... Bəzən də fikrimin qanadlarını Küləklər qoparıb, qaldırır göyə. Sürürəm əsrimin qır atlarını, "Bu axın başqa bir axındır", - deyə, Bütün arzularım gülür yarına Xəyaldan ilhamlar almamaq üçün Baxıram Leninin kitablarına Dəstədən geridə qalmamaq üçün. </poem> 7f1orl7bxiazkonomw8ff3c8azt8zw3 96673 96671 2026-08-15T08:01:39Z Mehdisoy88 12104 [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96673 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin səsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = Mikayıl Müşfiqə | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Axşamdan bəridir könlümdə yenə Hirsli fırtınalar, qasırğalar var. Çox da uymayıram könlüm deyənə, Gözlərim hər şeydə bir hikmət arar. İçim dalğalanır sanki bir dəniz, Mən bu dalğalarla qucaqlaşıram, Nələr düşünürəm, duya bilsəniz! Sanki varlığımdan uzaqlaşıram... Bəzən də fikrimin qanadlarını Küləklər qoparıb, qaldırır göyə. Sürürəm əsrimin qır atlarını, "Bu axın başqa bir axındır", - deyə, Bütün arzularım gülür yarına Xəyaldan ilhamlar almamaq üçün Baxıram Leninin kitablarına Dəstədən geridə qalmamaq üçün. </poem> [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] 1tly4e8fz2wg027seyr2b88nmw1yaed 96679 96673 2026-08-15T08:03:06Z Mehdisoy88 12104 96679 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şairin səsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930 | qeydlər = Mikayıl Müşfiqə | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Axşamdan bəridir könlümdə yenə Hirsli fırtınalar, qasırğalar var. Çox da uymayıram könlüm deyənə, Gözlərim hər şeydə bir hikmət arar. İçim dalğalanır sanki bir dəniz, Mən bu dalğalarla qucaqlaşıram, Nələr düşünürəm, duya bilsəniz! Sanki varlığımdan uzaqlaşıram... Bəzən də fikrimin qanadlarını Küləklər qoparıb, qaldırır göyə. Sürürəm əsrimin qır atlarını, "Bu axın başqa bir axındır", - deyə, Bütün arzularım gülür yarına Xəyaldan ilhamlar almamaq üçün Baxıram Leninin kitablarına Dəstədən geridə qalmamaq üçün. </poem> [[Kateqoriya:1930-cu ilin şeirləri]] 7pbbgdkedath3m3f1eldcqp9vrsw3qo 0 33801 96614 2026-08-15T07:44:25Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Cəbhədə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15..." məzmunu ilə yaradıldı 96614 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Cəbhədə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 115pk06vszxplc0ywmln9hsgdsgjwvu 96616 96614 2026-08-15T07:45:21Z Elnur Neciyev 4048 96616 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Cəbhədə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 157|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Toxunub dağlara qayıdır yenə Sərhəd boyundakı hücum borusu; Soxulmuş gecənin dərinliyinə Komandam altında insan ordusu, Sərhəd boyundakı hücum borusu. Atım köpüklənir, atım buğlanır – Donmuş qırov kimi sinəsində tər. Atımin nalları od tutub yanır; O, bəzən altımda uçunub, titrər, Donmuş qırov kimi sinəsində tər. Topçular alayı gəlir arxadan, Fırlanır, dolaşır təkər səsləri. Bir yeni şey deyil nə ölüm, nə qan... Ordumuz yenə də axır irəli, Fırlanır, dolaşır təkər səsləri. Günəş qırpınanda açıldı hava, Dayandı ordular, durdu üz-üzə - Hər iki cəbhədən başlandı dava, Yayıldı atəşlər o geniş düzə, Dayandı ordular; durdu üz-üzə. Qızışdı, getdikcə qarışdı ara, Gəldi toqquşmamız süngü-süngüyə; Havanın bağrını düz yara-yara Şaşqalar başını qaldırdı göyə, Gəldi toqquşmamız süngü-süngüyə. Odur bax! Ayrıldı tən yarısından Gövdəsi qarşıma çıxan insanın; Atından yıxıldı, yəhərində qan... Qızardı od kimi içində qanın Gövdəsi qarşıma çıxan insanın. Axşamdır, qaralır axşamın yeri, Düşməni salmışıq əldən-ayaqdan; Basılmış ordusu çəkilib geri, Kinli baxışlarla baxır uzaqdan, Düşməni salmışıq əldən ayaqdan. Çoyutma * bir güllə gözlənilmədən Yapışır alnıma, yıxılıram mən, Tutub gözlərimi örtür qızıl qan... İnsan ölümünü bildiyi zaman Nələr keçirirmiş!.. Kainat qara. Kainat gözümdə çəkilir dara... Dolanır başıma sonsuz yamaclar, Yürüyür üstümə otlar, ağaclar, Canımda bir qara üşütmə vardır, Döyünən köksümün nəfəsi dardır; Bu dar zamanımda hamıdan əvvəl Qaldırır başımı mehriban bir əl, Çəkib dizlərinin üstünə alır, Bağlayıb yaramı qeydimə qalır Və deyir: "Özünü toxtaq tut bir az, Düşəndə dar günə insan danlmaz!" Duyub bir insanın dost olduğunu, Güclə tanıyıram səsindən onu. O, cəbhə yoldaşım, öz sevgilimdir, O, mənim agzımda şirin dilimdir. Silir gözlərimin qanını təmiz: "Biryerdə ölsəydik, deyir, ikimiz..." </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 03y5zs263ldwf22svd570zygdxm897f 0 33802 96615 2026-08-15T07:44:49Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Tikanlı sözlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96615 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Tikanlı sözlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> tb5mfto3tn8jz6prf9fmhm67zjnmsh4 96630 96615 2026-08-15T07:51:11Z Leon9219 12535 96630 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Tikanlı sözlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1931 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Mən yazmamış bilirəm və sevinib gülürəm ki, xoşuna gəlməyəcək. bu şerim. Yanaqlarına tək xal qoyanların; Bu dünyada nə mənsəbdən nə şöhrətdən doyanların. Çünki mən nə gülləri, çiçəkləri sayrışan tər cunalı yazların, nə sarı simləri sarılıq gətirən ağ sədəfli sazların, nə də ki, zurnalı düyünlər şairiyəm. Mən günəşi yarışa çağıran böyük günlər şairiyəm... Yox deyil bizim kəndlərdə ətəyinin altında rüşvət alanlar. Yuxulu, yorğun şikayətçiləri get-gələ salanlar; Açılır örtülü pərdə... Sənriyə-sənriyə piyləndikcə göbəklərindəki qatlar. Dərisinə siğmayan bürokratlar Yox deyil kəndlərdə; Açılır örtülü pərdə... Əgər etmirəmsə səhv, Onlar olur gah "firqəvi", gah bitərəf; Hər ikisi birdir, onlar əlbirdir. Budur, bax muxbirin yazdığı kağıza, Dolaşır ağızdan-ağıza: Tanıyın Salyanda Yıxılıb küp dibində yatan və hökümət atlarını yarı qiymətinə satan köhnə çovdar Şirəlini. Qırmızıları güllələdiyi zaman aparmışdı top əlini. O, Tiflisdə Qızıl verib sağaltmışdı topalını... Tanıyın Qazaxda Gündüzləri birliyin hesabına yaşayan, Gecələri banditlərə güllə daşıyan O yöndəmsiz Qulunu; Pirinə təpik atan kəndin o yoxsulunu. Tanıyın Gəncədə Həftəsi tamam olmamış kənddən şəhərə qaçan bir gənc müəlliməni; heç açmadı bu məni... Söylə şəhər, neçə nəfər divarlarının arasında gizlənənlər var?! Səsini kəndlərdə qeyb edənlərdən, Söylə, şəhər, neçə nəfər? İnanmıram sənə mən! Edilən cinayətlərin adını tut onlardan xəbər al! Küçələrə məni də sal, Örtülü düşmən daha qorxuludur. </poem> 8t2d33l629kcxpzivjg419350ez4522 96636 96630 2026-08-15T07:52:36Z Leon9219 12535 96636 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Tikanlı sözlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1931 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Mən yazmamış bilirəm və sevinib gülürəm ki, xoşuna gəlməyəcək. bu şerim. Yanaqlarına tək xal qoyanların; Bu dünyada nə mənsəbdən nə şöhrətdən doyanların. Çünki mən nə gülləri, çiçəkləri sayrışan tər cunalı yazların, nə sarı simləri sarılıq gətirən ağ sədəfli sazların, nə də ki, zurnalı düyünlər şairiyəm. Mən günəşi yarışa çağıran böyük günlər şairiyəm... Yox deyil bizim kəndlərdə ətəyinin altında rüşvət alanlar. Yuxulu, yorğun şikayətçiləri get-gələ salanlar; Açılır örtülü pərdə... Sənriyə-sənriyə piyləndikcə göbəklərindəki qatlar. Dərisinə siğmayan bürokratlar Yox deyil kəndlərdə; Açılır örtülü pərdə... Əgər etmirəmsə səhv, Onlar olur gah "firqəvi", gah bitərəf; Hər ikisi birdir, onlar əlbirdir. Budur, bax muxbirin yazdığı kağıza, Dolaşır ağızdan-ağıza: Tanıyın Salyanda Yıxılıb küp dibində yatan və hökümət atlarını yarı qiymətinə satan köhnə çovdar Şirəlini. Qırmızıları güllələdiyi zaman aparmışdı top əlini. O, Tiflisdə Qızıl verib sağaltmışdı topalını... Tanıyın Qazaxda Gündüzləri birliyin hesabına yaşayan, Gecələri banditlərə güllə daşıyan O yöndəmsiz Qulunu; Pirinə təpik atan kəndin o yoxsulunu. Tanıyın Gəncədə Həftəsi tamam olmamış kənddən şəhərə qaçan bir gənc müəlliməni; heç açmadı bu məni... Söylə şəhər, neçə nəfər divarlarının arasında gizlənənlər var?! Səsini kəndlərdə qeyb edənlərdən, Söylə, şəhər, neçə nəfər? İnanmıram sənə mən! Edilən cinayətlərin adını tut onlardan xəbər al! Küçələrə məni də sal, Örtülü düşmən daha qorxuludur. </poem> [[Kateqoriya:1931-ci ilin şeirləri]] p55f112p714mswk2yvmm5ci7hwq2k9k 96661 96636 2026-08-15T07:57:51Z Leon9219 12535 96661 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Tikanlı sözlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1931 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 122 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Mən yazmamış bilirəm və sevinib gülürəm ki, xoşuna gəlməyəcək. bu şerim. Yanaqlarına tək xal qoyanların; Bu dünyada nə mənsəbdən nə şöhrətdən doyanların. Çünki mən nə gülləri, çiçəkləri sayrışan tər cunalı yazların, nə sarı simləri sarılıq gətirən ağ sədəfli sazların, nə də ki, zurnalı düyünlər şairiyəm. Mən günəşi yarışa çağıran böyük günlər şairiyəm... Yox deyil bizim kəndlərdə ətəyinin altında rüşvət alanlar. Yuxulu, yorğun şikayətçiləri get-gələ salanlar; Açılır örtülü pərdə... Sənriyə-sənriyə piyləndikcə göbəklərindəki qatlar. Dərisinə siğmayan bürokratlar Yox deyil kəndlərdə; Açılır örtülü pərdə... Əgər etmirəmsə səhv, Onlar olur gah "firqəvi", gah bitərəf; Hər ikisi birdir, onlar əlbirdir. Budur, bax muxbirin yazdığı kağıza, Dolaşır ağızdan-ağıza: Tanıyın Salyanda Yıxılıb küp dibində yatan və hökümət atlarını yarı qiymətinə satan köhnə çovdar Şirəlini. Qırmızıları güllələdiyi zaman aparmışdı top əlini. O, Tiflisdə Qızıl verib sağaltmışdı topalını... Tanıyın Qazaxda Gündüzləri birliyin hesabına yaşayan, Gecələri banditlərə güllə daşıyan O yöndəmsiz Qulunu; Pirinə təpik atan kəndin o yoxsulunu. Tanıyın Gəncədə Həftəsi tamam olmamış kənddən şəhərə qaçan bir gənc müəlliməni; heç açmadı bu məni... Söylə şəhər, neçə nəfər divarlarının arasında gizlənənlər var?! Səsini kəndlərdə qeyb edənlərdən, Söylə, şəhər, neçə nəfər? İnanmıram sənə mən! Edilən cinayətlərin adını tut onlardan xəbər al! Küçələrə məni də sal, Örtülü düşmən daha qorxuludur. </poem> [[Kateqoriya:1931-ci ilin şeirləri]] 41gwqfv4waeybqzrxw8g99bkmupgkuu 0 33803 96617 2026-08-15T07:45:50Z Turan Etibaroğlu 3394 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild }} <poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96617 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild }} <poem> bzpj4yowlyoe4n0g7vd30vqvbm7aizk 96618 96617 2026-08-15T07:46:34Z Turan Etibaroğlu 3394 96618 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild }} <poem> Əyilsin səcdənə yıldızlar, aylar, Sənsən dünyaların fəxri, şöhrəti. Qarşında diz çöktü "Şanlı saraylar". Çünki qollarının vardır qüvvəti! Mən səni çox zaman gördüm əzilən, Ummandın kimsədən imdad, mərhəmət, Sən ey dost bağçası, sən ey dərd bilən! Sən öz qüdrətinə sığındın əvət! O günkü keçmişin məşəli söndü, Bir yeni kainat çıxdı qarşına. O qara qüvvələr xəyalə döndü, Beş guşəli yıldız taxdın başına. Uzaqdan çınladı əmək səsləri, Sən də dayanmadan dedin: - İləri.</poem> g8sf19uu91ijy9ss6txvla7zk3sskra 96621 96618 2026-08-15T07:48:16Z Turan Etibaroğlu 3394 96621 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.62 }} <poem> Əyilsin səcdənə yıldızlar, aylar, Sənsən dünyaların fəxri, şöhrəti. Qarşında diz çöktü "Şanlı saraylar". Çünki qollarının vardır qüvvəti! Mən səni çox zaman gördüm əzilən, Ummandın kimsədən imdad, mərhəmət, Sən ey dost bağçası, sən ey dərd bilən! Sən öz qüdrətinə sığındın əvət! O günkü keçmişin məşəli söndü, Bir yeni kainat çıxdı qarşına. O qara qüvvələr xəyalə döndü, Beş guşəli yıldız taxdın başına. Uzaqdan çınladı əmək səsləri, Sən də dayanmadan dedin: - İləri.</poem> 4wujrf9rtuxqmqj9ob9rg07jhycsz94 0 33804 96619 2026-08-15T07:47:50Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Çənə söhbəti | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 153|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96619 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Çənə söhbəti | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 153|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Qapılar bağlanır, gecə yarıdır, Gəzir pəncərəmin qabağında ay. Bu ay qaranlığı sorub əridir; Buludlar dağılır uzaqda lay-lay, Gəzir pəncərəmin qabağında ay. Sevgilim yanımda yatır baş-başa, Uzanır ortada çənə söhbəti. Onun hər zamankı xoş təbiəti Deyir: mehriban ol, mehriban yaşa, Sevgilim yanımda yatır baş-başa. - Doğru demişlər ki, qızların nazı Onların eşqindən uzun olurmuş. Yolunda illərcə süründüm azı, Get-gəli sevməyir bizim quruluş... - Qınama qızları, bu ehtiyatdır, Dünyada tez qızan, tez də soyuyur. Məhəbbət özü də canlı həyatdır, Onun varlığını yaşayan duyur; Dünyada tez qızan, tez də soyuyur. - Xayır! Məhəbbətin gözü kor olur. Onda nə ehtiyat, nə imtahan var. Sevməyin hissi ki, ürəyə dolur O bəzən güldürür, büzən ağladır, Onda nə ehtiyat, nə imtahan var. - Bu sözdə doğruluq olsa da qismən, Yenə də fikrinə qol çəkmirəm mən. Ömür-gün sevdası deyildir asan, Çox gözəl olsa da zahirən insan, Yenə də ortada imtahan gərək. Yoxsa ki, gündə bir eşqə gələrək Hər ötən yolçuya könül bağlamaq. Sonra da ardınca baxıb ağlamaq Əskiklik gətirər hər insana, bil! Nə erkək, nə qadın əyləncə deyil. Bir parça söyləyim misal üçün mən Həyatda gördüyüm bir faciədən: Yaşıl təpələrdə izlər buraxan, Yel kimi kükrəyib, su kimi axan Qeydsiz bir könül, azad bir könül, Ətirli bir çiçək ətirli bir gül Gündə boy atardı günəşə qarşı; Onun kaman kimi əyilmiş qaşı, Durna baxışları, şirin söhbəti, O gözəl xilqətin xoş təbiəti Gəzib dolaşırdi ağızda, dildə; "Xuraman" dedikcə ağız da, dil də Gözəllik dadardı bu adda insan! Bir nur tökülərdi baxışlarından. Xuraman sevərdi ay işığını, Xilqətin o gözəl yaraşığını; Baxıb saatlarca mahtaba sarı, Uçardı göylərə zil baxışları. Bir su kənarında göyərən otlar, Göydə məclis qurub duran buludlar Bir qaya, bir təpə, bir dağ, bir dərə, Xəyalı güldürən bir xoş mənzərə Onun diqqətini tutardı həmən. "Of...Sənin eşqindən divanəyəm mən" Deyən, bir insana uydu zavallı O şair könüllü, rəssam xəyallı. Xuraman izlədi, öz arzusunu, Ondan çəkinmədi illər uzunu; O qoşdu şəhərə oxusun deyə, Ömrünü sənətə verdi hədiyyə. Yazıq! Zəhərlədi o gözəl qızı Həyatın pozulmuş bir əxlaqsızı. "Mən sənin eşqinlə, əziz Xuraman, Xəstə uşaq kimi inlərəm hər an", - Deyən bir alçağa! uydu zavallı, O rəssam duyğulu, şair xəyallı, O dağlar gözəli Xuramancığaz. Birinci görüşdən keçməmiş bir az Onlar evləndilər, fəqət faciə Bununla qurtarıb bitməyir yenə. Xuraman bir axşam evində yalnız, Çəkdiyi lövhələr qarşısında qız Dalıb düşünərkən yoldaşı birdən: "Xuraman, qalmamış o məhəbbətim, Getdi etibarım, getdi hörmətim, Nə incə sənətin, nə də bədənin, Nə də ki, o durna gözlərin sənin Artıq güldürməyir, açmayır məni, Bağışla, saxladım yolundan səni. Xuraman yerində daş kimi donur, Xəyalı çırpınıb, dağlara qonur, Orda maral kimi boynunu bükür, Qumral gözlərinə qaranlıq çökür... "Əvət, təbiətim hər zaman dönür, Könül bir oddur ki, yandıqca sönür... Məndə nə irada, nə ixtiyar var; Xəyalım ölçüsüz bir dəli ruzgar, Köçəri quş kimi hər yerə qoşar, Harda axşamlasa, orda da yaşar. Onun başqa donlu bir xilqəti var, Hər zaman dəyişən təbiəti var. Səadət, ailə, sevgi əbəsdir – Dünya dedikləri bir quru səsdir..." O gündən yaşadı Xuraman yalqız, Dünya gözlərində günəşsiz, aysız Bir qaranlıq kimi boğurdu onu, Yaxşı gətirmədi ömrünün sonu; Dağlardan aldığı vüqarı qızın Çəkmədi zülmünü bir əxlaqsızın. Dəyişdi günbəgün qızcığın halı, Pozuldu gördüyüm o gül camalı. Pozuldu ömrümün ağ gün dəftəri Qızlığı əllərdə gedəndən bəri. Bir axşam ah çəkib asdı özünü, Həyata, hər şeyə yumdu gözünü Deyən sevgilimin sinəsi qalxdı, Elə bil üstündə ildırım çaxdı. Süzüldü göz yaşı kirpiklərindən, Çəkib nəfəsini aldı dərindən. Sevgilim yanımda yatır baş-başa, Uzanır ortada çənə söhbəti; Onun hər zamankı xoş təbiəti Deyir: melıriban ol, mehriban yaşa! Sevgilim yanımda yatır baş-başa... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] p2pb6uvtnlvjrj3u85039ouby72exef 0 33805 96620 2026-08-15T07:48:09Z Ayan Mustafayeva 05 11205 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96620 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 50lb2hsj6269oty6a04pfzt56v7kxyj 96634 96620 2026-08-15T07:51:58Z Ayan Mustafayeva 05 11205 96634 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> KÜR ÇAYI Sanılıya Ayrı dağlar kimi qol-qanad atan, Coşqun dalğaları buluda çatan, Qəmzələr göstərən, işvələr satan Çox olur qonağın, yığnağın sənin. Qorxunc qayaları yellər tək enən, Günəşdən rəng alıb, ayla bəzənən, Nələr andırırsan bu gedişlə sən, Şanlı, şöhrətlidir ocağın sənin. Tiflisin arxası, Qazağın beli Hər ikisi sənin, sənə dost eli ... Boşalar qoynuna dağların seli, Körpə bulaqlardır ortağın sənin. Çoxları hüsnünə heyran qaldılar, Çox igidlər səndən ilham aldılar. Top-tüfəng atdılar, nərə çaldılar, Keçdi o dəmlərin, o çağın sənin. Ulduzlar qoynuna şəfəqlər saçar, Səsindən ordular, karvanlar qaçar, Sən gəzdiyin yerlər gül-çiçək açar, Çünki uğurludur ayağın sənin. Bağlanan yolların açılar hər yaz, Səni görən gözlər səndən ayrılmaz. Könlüm tək dalğalı, dəlisən bir az, Alınır aləmdə sorağın sənin. Ay doğub, sinənə kölgə salanda, Deyər: "gülməmişəm sənsiz qalanda". Çobanın, naxırçın tütək çalanda Gümrah olar yanın, yançağın sənin. 1929 </poem> 12no5kqcrq6cebz9m6af23kvoupzf9y 96637 96634 2026-08-15T07:52:54Z Ayan Mustafayeva 05 11205 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96637 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> '''KÜR ÇAYI''' Sanılıya Ayrı dağlar kimi qol-qanad atan, Coşqun dalğaları buluda çatan, Qəmzələr göstərən, işvələr satan Çox olur qonağın, yığnağın sənin. Qorxunc qayaları yellər tək enən, Günəşdən rəng alıb, ayla bəzənən, Nələr andırırsan bu gedişlə sən, Şanlı, şöhrətlidir ocağın sənin. Tiflisin arxası, Qazaxın beli Hər ikisi sənin, sənə dost eli … Boşalar qoynuna dağların seli, Körpə bulaqlardır ortağın sənin. Çoxları hüsnünə heyran qaldılar, Çox igidlər səndən ilham aldılar. Top-tüfəng atdılar, nərə çaldılar, Keçdi o dəmlərin, o çağın sənin. Ulduzlar qoynuna şəfəqlər saçar, Səsindən ordular, karvanlar qaçar, Sən gəzdiyin yerlər gül-çiçək açar, Çünki uğurludur ayağın sənin. Bağlanan yolların açılar hər yaz, Səni görən gözlər səndən ayrılmaz. Könlüm tək dalğalı, dəlisən bir az, Alınır aləmdə sorağın sənin. Ay doğub, sinənə kölgə salanda, Deyər: "gülməmişəm sənsiz qalanda". Çobanın, naxırçın tütək çalanda Gümrah olar yanın, yançağın sənin. ''1929'' </poem> 7aipthz1jivg0cteovqcwouu2e9igk5 96665 96637 2026-08-15T07:59:02Z Ayan Mustafayeva 05 11205 96665 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 77 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ayrı dağlar kimi qol-qanad atan, Coşqun dalğaları buluda çatan, Qəmzələr göstərən, işvələr satan Çox olur qonağın, yığnağın sənin. Qorxunc qayaları yellər tək enən, Günəşdən rəng alıb, ayla bəzənən, Nələr andırırsan bu gedişlə sən, Şanlı, şöhrətlidir ocağın sənin. Tiflisin arxası, Qazaxın beli Hər ikisi sənin, sənə dost eli … Boşalar qoynuna dağların seli, Körpə bulaqlardır ortağın sənin. Çoxları hüsnünə heyran qaldılar, Çox igidlər səndən ilham aldılar. Top-tüfəng atdılar, nərə çaldılar, Keçdi o dəmlərin, o çağın sənin. Ulduzlar qoynuna şəfəqlər saçar, Səsindən ordular, karvanlar qaçar, Sən gəzdiyin yerlər gül-çiçək açar, Çünki uğurludur ayağın sənin. Bağlanan yolların açılar hər yaz, Səni görən gözlər səndən ayrılmaz. Könlüm tək dalğalı, dəlisən bir az, Alınır aləmdə sorağın sənin. Ay doğub, sinənə kölgə salanda, Deyər: "gülməmişəm sənsiz qalanda". Çobanın, naxırçın tütək çalanda Gümrah olar yanın, yançağın sənin. </poem> ev4p9ee9k1xajf6w3k2sl3zlmak78sq 96677 96665 2026-08-15T08:02:50Z Ayan Mustafayeva 05 11205 96677 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 77 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ayrı dağlar kimi qol-qanad atan, Coşqun dalğaları buluda çatan, Qəmzələr göstərən, işvələr satan Çox olur qonağın, yığnağın sənin. Qorxunc qayaları yellər tək enən, Günəşdən rəng alıb, ayla bəzənən, Nələr andırırsan bu gedişlə sən, Şanlı, şöhrətlidir ocağın sənin. Tiflisin arxası, Qazaxın beli Hər ikisi sənin, sənə dost eli … Boşalar qoynuna dağların seli, Körpə bulaqlardır ortağın sənin. Çoxları hüsnünə heyran qaldılar, Çox igidlər səndən ilham aldılar. Top-tüfəng atdılar, nərə çaldılar, Keçdi o dəmlərin, o çağın sənin. Ulduzlar qoynuna şəfəqlər saçar, Səsindən ordular, karvanlar qaçar, Sən gəzdiyin yerlər gül-çiçək açar, Çünki uğurludur ayağın sənin. Bağlanan yolların açılar hər yaz, Səni görən gözlər səndən ayrılmaz. Könlüm tək dalğalı, dəlisən bir az, Alınır aləmdə sorağın sənin. Ay doğub, sinənə kölgə salanda, Deyər: "gülməmişəm sənsiz qalanda". Çobanın, naxırçın tütək çalanda Gümrah olar yanın, yançağın sənin. </poem> cfqz3llnv3win88pawwbbvceyb6875q 96681 96677 2026-08-15T08:03:17Z Ayan Mustafayeva 05 11205 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96681 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 77 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ayrı dağlar kimi qol-qanad atan, Coşqun dalğaları buluda çatan, Qəmzələr göstərən, işvələr satan Çox olur qonağın, yığnağın sənin. Qorxunc qayaları yellər tək enən, Günəşdən rəng alıb, ayla bəzənən, Nələr andırırsan bu gedişlə sən, Şanlı, şöhrətlidir ocağın sənin. Tiflisin arxası, Qazaxın beli Hər ikisi sənin, sənə dost eli … Boşalar qoynuna dağların seli, Körpə bulaqlardır ortağın sənin. Çoxları hüsnünə heyran qaldılar, Çox igidlər səndən ilham aldılar. Top-tüfəng atdılar, nərə çaldılar, Keçdi o dəmlərin, o çağın sənin. Ulduzlar qoynuna şəfəqlər saçar, Səsindən ordular, karvanlar qaçar, Sən gəzdiyin yerlər gül-çiçək açar, Çünki uğurludur ayağın sənin. Bağlanan yolların açılar hər yaz, Səni görən gözlər səndən ayrılmaz. Könlüm tək dalğalı, dəlisən bir az, Alınır aləmdə sorağın sənin. Ay doğub, sinənə kölgə salanda, Deyər: "gülməmişəm sənsiz qalanda". Çobanın, naxırçın tütək çalanda Gümrah olar yanın, yançağın sənin. </poem> qvi12cuntrovbh7pye0bph1zoam1e4j 96697 96681 2026-08-15T08:08:49Z Ayan Mustafayeva 05 11205 [[Kateqoriya:1929-cu ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96697 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1929 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 77 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ayrı dağlar kimi qol-qanad atan, Coşqun dalğaları buluda çatan, Qəmzələr göstərən, işvələr satan Çox olur qonağın, yığnağın sənin. Qorxunc qayaları yellər tək enən, Günəşdən rəng alıb, ayla bəzənən, Nələr andırırsan bu gedişlə sən, Şanlı, şöhrətlidir ocağın sənin. Tiflisin arxası, Qazaxın beli Hər ikisi sənin, sənə dost eli … Boşalar qoynuna dağların seli, Körpə bulaqlardır ortağın sənin. Çoxları hüsnünə heyran qaldılar, Çox igidlər səndən ilham aldılar. Top-tüfəng atdılar, nərə çaldılar, Keçdi o dəmlərin, o çağın sənin. Ulduzlar qoynuna şəfəqlər saçar, Səsindən ordular, karvanlar qaçar, Sən gəzdiyin yerlər gül-çiçək açar, Çünki uğurludur ayağın sənin. Bağlanan yolların açılar hər yaz, Səni görən gözlər səndən ayrılmaz. Könlüm tək dalğalı, dəlisən bir az, Alınır aləmdə sorağın sənin. Ay doğub, sinənə kölgə salanda, Deyər: "gülməmişəm sənsiz qalanda". Çobanın, naxırçın tütək çalanda Gümrah olar yanın, yançağın sənin. </poem> [[Kateqoriya:1929-cu ilin şeirləri]] jwai4ak041a0c52pjb2fpis6hciniqh 0 33806 96622 2026-08-15T07:48:23Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Dəniz gəzintisi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 152|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96622 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dəniz gəzintisi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 152|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sevgilim, gecənin rənginə bir bax! Sayrışan ulduzlar göz kimi parlaq. Sallamış dənizə ay məndilini * , Dəniz danışdırır öz sahilini. Baxıb keçənlərə, göz qırpır mayak, O bir keşikçidir hər zaman oyaq † . Gəzdirir özünü böyük bir vapor, Vaporda səslənir, döyünür motor. Onun zirvəsində durur kapitan; İndi təbiətə hökm edir insan. Yorulmaq bilməmiş insanın əli İnsan yer üzünə tanrı gələli. Görünməz olmuşdur dənizin dibi. Qayıq yırğalanır bir beşik kimi. Dalğalar atlanır, dalğalar enir, Doğru demişlər ki, şairanədir, Qayıq gəzintisi mahtaba ‡ qarşı, Sahildə səslənir gazıntı marşı, Gəzdirir bizi də mehriban dəniz Açılıb dincəıir sinirlərimiz. Suda ilan kimi şütüyür qayıq... Xavərim, yatmamış... sevgilim ayıq!.. Sevgilim, nə gözəl bahar gecəsi! Bizə layla çalır dənizin səsi. O kimdir sulara qəzəl oxuyur, Cahana hər gələn bir əsər qoyur... Sussun o bayquşun pərişan səsi; Sevgilim istəyir həyat nəğməsi! Dalğalar əsəbi, dalğalar qara, Köksünü çırpdıqca bu dalğalara Suda ilan kimi şütüyür qayıq, Sevgilim yatmamış... sevgilim ayıq!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 66tx7epi736et5y7vgga5a8d2pboc3r 0 33807 96623 2026-08-15T07:49:16Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sevgilimin qılığı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=..." məzmunu ilə yaradıldı 96623 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sevgilimin qılığı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] owensxiu12amq40eg62onp9f982o6vy 96624 96623 2026-08-15T07:49:45Z Elnur Neciyev 4048 96624 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sevgilimin qılığı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 150|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Gecə cansız, gecə sakit, gecə lal! Nə qədər uçsa da uçduqca xəyal. Udur insanı bu zülmətli gecə, Bu vəfasız, bu rütubətli gecə. Ay uzaqlarda, küsüb gendə durur, Məni yelkən kimi fikrim uçurur Döyür ətrafını şiddətli boran, Sevgilimdir başım üstündə duran, Yuxusuz gözləri hərdən süzülür, Baxıb əhvalıma candan üzülür Və deyir: "Yazma, yazıqsan, daha yat, Düzələn şey deyil onsuz da həyat. Nə mürəkkəb, nə kağız qalmadı, dur, Bu esr şairi vaxtsız unudur... Qapının ağzını almış qara qış, Filosoflar belə şaşqın qalmış, Bu həyatın dolaşıq yollarına, Ac qalarsansa bu gündən yarına. Bizə bir kimsə çörək verməyəcək, Qadının "ver!", çocuğun "ver!" deyəcək. Nə mürəkkəb, nə kağız qalmadı, dur! Bu əsr şairi vaxtsız unudur...". Xayır! Aldanma əziz arkadaşım, Daşa dəysin də, qayıtsın da başım, Ta ki, dünyadakı hər sirri bilim, Uzun olsun da həyatımda dilim. Demə sərsəm gecələr yolçusuyam, Mən doyüşlərdə həyat ordusuyam! Geri qalmaq - ölümün nərdivəni, O qaranlıqlara qaytarma məni. Sən deyirsən ki, "yazıqsan, daha yat, Düzələn şey deyil onsuz da həyat". Nə sənindir, nə mənimdir bu əməl, Özgə bir yerdə danışma bunu gəl. Düşün, ətrafını gör, bir də düşün, Yoxsa mənasız olur hər gülüşün, Daha xoşbəxt edəcəksən məni sən, Özün öz taleyini həll etsən... Sən deyirsən ki, "yazıqsan, daha dur, Bu əsr şairi vaxtsız unudur". Nə sənindir, nə mənimdir bu əməl, Özgə bir yerdə danışma bunu gəl. Qoparıb qəlbimi sən vurma daşa, Gəl! Yaxın gəl! Oxuyub qıl tamaşa Əsərimdən gorünən heykəlimi; Tutma, qoy yazsın, əzizim, əlimi. Nə rəyasət, nə cəlal istəyirəm, Sadə hiss, sadə xəyal istəyirəm, - Məni şerinlə sevindirdin, əvət! - Yaşaşın öyləsə dünyada sənət! Onun ardında nə hikmət görünür!. Bütün insan və təbiət görünür. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] qrhjm6hhnzopho5o8su7gndyy1p46b8 0 33808 96626 2026-08-15T07:50:05Z Etibarlı Sabir 7732 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96626 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 50lb2hsj6269oty6a04pfzt56v7kxyj 96628 96626 2026-08-15T07:50:37Z Etibarlı Sabir 7732 96628 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Nə qədər məyus, ah, nə qədər ölgün, Nə qədər cansızam yenə mən bu gün. Dəyişmiş gördüyün köhnə şiri-nər, Əsərxəyalıma nəsimi-kədər*. Hələ gör nə halda, gör nə dəmdəyəm? Bütün varliğimla yəs, ələmdəyəm. Vücudum torpaqda, sürünür daşda, Xəyalımsa durur hamıdan başda; Rəqs edər o mavi, ağ buludlarda, Enər, nəfəs alar yaşıl otlarda. Gəzər-gəzər öylə durmadan bir an, Arar-arar, yavrum, bir geniş meydan; Öylə bir meydan ki, gülsün azadə, Çəkdiyim zillətlər düşməsin yadə. Bəşər dedikləri duyğusuz vicdan, O boyalı sima, o dönük iman Bir az da çırpınsın, gülsün, əylənsin Ucalmaq istərsə, bir qədər ensin; Ensin, qaranlıqdan kamiyab† olsun, Qürurun gülşəni saralsın, solsun! Dəmir qollarıyla fəxr edən kütlə, Bağırsın, hayqırsın, həm də cürətlə, Qursun bir ailə... bircə ailə... Müjdələr gəlsin bu şeyda bülbülə, O zaman gülərəm, gülərəm, heyhat... Bilməm gələcəkmi bir böylə həyat?.. </poem> pvzm4d10q0b4ptzu0cvho7u6nu5jhww 96639 96628 2026-08-15T07:53:03Z Etibarlı Sabir 7732 96639 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = NƏ VAXT GÜLƏCƏYƏM? | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Nə qədər məyus, ah, nə qədər ölgün, Nə qədər cansızam yenə mən bu gün. Dəyişmiş gördüyün köhnə şiri-nər, Əsərxəyalıma nəsimi-kədər*. Hələ gör nə halda, gör nə dəmdəyəm? Bütün varliğimla yəs, ələmdəyəm. Vücudum torpaqda, sürünür daşda, Xəyalımsa durur hamıdan başda; Rəqs edər o mavi, ağ buludlarda, Enər, nəfəs alar yaşıl otlarda. Gəzər-gəzər öylə durmadan bir an, Arar-arar, yavrum, bir geniş meydan; Öylə bir meydan ki, gülsün azadə, Çəkdiyim zillətlər düşməsin yadə. Bəşər dedikləri duyğusuz vicdan, O boyalı sima, o dönük iman Bir az da çırpınsın, gülsün, əylənsin Ucalmaq istərsə, bir qədər ensin; Ensin, qaranlıqdan kamiyab† olsun, Qürurun gülşəni saralsın, solsun! Dəmir qollarıyla fəxr edən kütlə, Bağırsın, hayqırsın, həm də cürətlə, Qursun bir ailə... bircə ailə... Müjdələr gəlsin bu şeyda bülbülə, O zaman gülərəm, gülərəm, heyhat... Bilməm gələcəkmi bir böylə həyat?.. </poem> kzx8uf5im4fgho9ipem62od3vvtdn1j 96654 96639 2026-08-15T07:55:41Z Etibarlı Sabir 7732 96654 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Nə vaxt güləcəyəm? | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, 264 səh. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Nə qədər məyus, ah, nə qədər ölgün, Nə qədər cansızam yenə mən bu gün. Dəyişmiş gördüyün köhnə şiri-nər, Əsərxəyalıma nəsimi-kədər*. Hələ gör nə halda, gör nə dəmdəyəm? Bütün varliğimla yəs, ələmdəyəm. Vücudum torpaqda, sürünür daşda, Xəyalımsa durur hamıdan başda; Rəqs edər o mavi, ağ buludlarda, Enər, nəfəs alar yaşıl otlarda. Gəzər-gəzər öylə durmadan bir an, Arar-arar, yavrum, bir geniş meydan; Öylə bir meydan ki, gülsün azadə, Çəkdiyim zillətlər düşməsin yadə. Bəşər dedikləri duyğusuz vicdan, O boyalı sima, o dönük iman Bir az da çırpınsın, gülsün, əylənsin Ucalmaq istərsə, bir qədər ensin; Ensin, qaranlıqdan kamiyab† olsun, Qürurun gülşəni saralsın, solsun! Dəmir qollarıyla fəxr edən kütlə, Bağırsın, hayqırsın, həm də cürətlə, Qursun bir ailə... bircə ailə... Müjdələr gəlsin bu şeyda bülbülə, O zaman gülərəm, gülərəm, heyhat... Bilməm gələcəkmi bir böylə həyat?.. </poem> 6elv4ouasoptfizmwtnekb16d968pwl 0 33809 96627 2026-08-15T07:50:25Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Anamın dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 147|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96627 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Anamın dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 147|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bəzən o insanı düşündükcə mən, Titrədir canımı dağlar ruzigarı; Köklü ağac kimi qopub yeriradən, Uçuram bir dərin boşluğa sarı, Titrədir canımı dağlar ruzgarı. O gözol xilqətin nəydi vərdişi? – Beşik yırğalayıb, paltar yamamaq; Onun belindəydi evin hər işi. Anamı səslərdi günəşdən qabaq. Beşik yırğalayıb, paltar yamamaq. Atam yuxulardı tər tökə-tökə, Günəş qurşağına qalxana kimi; Onun qarşısında diz çökə-çökə Anam çalışardı, bir ana kimi; Günəş qurşağına qalxana kimi. Sonra da dərindən nəfəs alaraq, Şikayət eylərdi öz taleyindən; Qızlıq günlərini yada salaraq Həyata, hər şeyə küsərdi bəzən, Şikayət eylərdi öz taleyindən; Atam acıqlanıb döyəndə onu, Durub boylanardı qara qul kimi; Vaxtına çatmadı ömrünün sonu. Qaranlıq üstündə qaraul kimi, Durub boylanardı qara qul kimi. Anamın gözləri baxtından qara... Bəzən buluıdlara baxıb dalardı. Dərdini söyləyib qarlı dağlara. Qəlbini saz kimi tutub çalardı. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] oy5dju8u1f0bmfiuwzjyc3gvbm6wfuo 96629 96627 2026-08-15T07:50:58Z Elnur Neciyev 4048 96629 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Anamın dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 147|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bəzən o insanı düşündükcə mən, Titrədir canımı dağlar ruzigarı; Köklü ağac kimi qopub yeriradən, Uçuram bir dərin boşluğa sarı, Titrədir canımı dağlar ruzgarı. O gözol xilqətin nəydi vərdişi? – Beşik yırğalayıb, paltar yamamaq; Onun belindəydi evin hər işi. Anamı səslərdi günəşdən qabaq. Beşik yırğalayıb, paltar yamamaq. Atam yuxulardı tər tökə-tökə, Günəş qurşağına qalxana kimi; Onun qarşısında diz çökə-çökə Anam çalışardı, bir ana kimi; Günəş qurşağına qalxana kimi. Sonra da dərindən nəfəs alaraq, Şikayət eylərdi öz taleyindən; Qızlıq günlərini yada salaraq Həyata, hər şeyə küsərdi bəzən, Şikayət eylərdi öz taleyindən; Atam acıqlanıb döyəndə onu, Durub boylanardı qara qul kimi; Vaxtına çatmadı ömrünün sonu. Qaranlıq üstündə qaraul kimi, Durub boylanardı qara qul kimi. Anamın gözləri baxtından qara... Bəzən buluıdlara baxıb dalardı. Dərdini söyləyib qarlı dağlara. Qəlbini saz kimi tutub çalardı. Bir sabah anamın belində sənək, Yolda gah üşüyüb, gah əsnəyərək, Dönüb qayıdanda bulaq başından, Yolda söz atmışdı ona bir cavan: "Bir dayan, ay gedən, de haralısan? De hansı,dağların tək maralısan?" Anam bu səsdəki hissi-hörmətə. Təmiz şairanə bir məhəbbətə Cavab verməyərək evə tələsmiş, Vücudu yel kimi titrəyib əsmiş. Sonra da atamı tutaraq dilə, Açmış əhvalatı o gülə-gülə. "İnək göz etməsə, buğa sıçramaz", - Deyərək, anama vurulan qapaz Qadın başını endirmiş yerə... O məhkum insana tutulan dirə; Özün görursən ki, bir faciədir... Anla ki, sevgilim, qısqanclıq nədir? O gündən qadının qəlbi qanadı, Bir də açılmadı qolu-qanadı. Qəfəsdə inləyən o yaralı quş Açıq bilirdi ki təhqir olunmaış. Odur ki, hər zaman ah çəkib ağlar, Ahını dinlərdi dinləyən dağlar... O gündən bəriyə bir gün görmədi; Onun cavan ömrü uzun sürmədi. Qadın bu dərd ilə içini yedi, Bir axşam varlığa əlvida dedi. Çökdü evimizə acı bir sukut, Gülürdü sağlara o ölü-tabut... O gündən dəyişdi atamın halı; Pozuldu onun da fikri, xəyalı, Arabir anamın yatdığı yerə Baxıb ağlayardı o birdən-birə Tutduğu işlərə peşiman kimi. Vaxtsız ayrılığa dözmədi qəlbi – Ağardı saqqalı, saçı qar oldu, Dərdi yetim qalmış uşaqlar oldu, Dərdini, fikrıni dağıtmaq üçün Gedib qonşuları gəzərdi hər gün. Gəzdiyi - məhv olmuş səadət idi. Son təsəllisi də - ibadət idi. Ki, tanrı əfv edə onun suçunu. O gündən gülmədi ömrü uzunu... Sevgilim! Anla ki, qısqanclıq nədir? Anla ki, doğrudan o, faciədir... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] sl66pdb9f6z395n5o7q8mo1bzztnt6j 0 33810 96632 2026-08-15T07:51:47Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bəzək və zinət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 146|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=202..." məzmunu ilə yaradıldı 96632 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bəzək və zinət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 146|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Deyirlər arabir arxamca baxıb Sadə geyimimdən gileylənirsən. Bəzən də yuxudan yarımçıq qalxıb, Titrəyib, döyünən o qəlbinlə sən Sadə geyimimdən gileylənirsən. Omrümün ən yoxsul zamanlarından Məndə bu sadəlik bir adət olmuş. Başqadır güzəran, başqadır insan. Könlüm azad gəzən havalı bir quş – Mandə bu sadəlik bir adət olmuş, Bir də sevgilimi aldatmaq üçün Dəyişib cildimi başqalaşmadım. Böyük bir hünərim yoxsa da bu gün, Necə olsa, yenə şairdir adım; Dəyişib cildimi başqalaşmadım. Səndən əvvəlkilər uymuş zinətə, Yaşamış dünyada simuzər üçün. Nə qəlbə yanmışdır, nə məhəbbətə... Qadın böyüdülmüş yalnız ər üçün: Yaşamış dünyada simuzər üçün. Hər daşı qaldırıb altına baxsan, Ordan unudulmuş bir nalə gəlir... (Sən həyata görə hələ uşaqsan) Dünyada hər nə ki, xəyala gəlir – Ordan unudulmuş bir nalə gəlir!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] fek02cchp3y2u1crlkisis1ko72mhal 0 33811 96633 2026-08-15T07:51:50Z Turan Etibaroğlu 3394 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.62 }} <poem> «Kəndə, kəndə v..." məzmunu ilə yaradıldı 96633 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.62 }} <poem> «Kəndə, kəndə və kəndə və yenə də kəndə!» Belə yazdı bəziləri şeirin başında turp əkəndə. Sevmədim qurama sözlərin cansız hərəkətini və beynimə zorla pərçimlənən bu sözlərin ləzzətini... Sevmədim imzasını görünmək üçün atan, qəlbi şablon və şarlatan şairlərin yerində şıllaq atmasını; Sevmədim onların sənət adına xaltura yaratmasını. Qoy oxucu gözlərinə gözlük taxsın və bu «şeir» adını daşıyan sözlərə bir də baxsın: «Kəndə, kəndə və kəndə və yenə kəndə!» Məncə, bu «şeir» açıqca deyir: İçəriyə pəncərələrdən göz atanların görüb yaşamadığı həyat səhnəsini </poem> ok9ib14tfwgehhkvac2m082go7ol9i8 96644 96633 2026-08-15T07:54:31Z Turan Etibaroğlu 3394 96644 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.125 }} <poem> «Kəndə, kəndə və kəndə və yenə də kəndə!» Belə yazdı bəziləri şeirin başında turp əkəndə. Sevmədim qurama sözlərin cansız hərəkətini və beynimə zorla pərçimlənən bu sözlərin ləzzətini... Sevmədim imzasını görünmək üçün atan, qəlbi şablon və şarlatan şairlərin yerində şıllaq atmasını; Sevmədim onların sənət adına xaltura yaratmasını. Qoy oxucu gözlərinə gözlük taxsın və bu «şeir» adını daşıyan sözlərə bir də baxsın: «Kəndə, kəndə və kəndə və yenə kəndə!» Məncə, bu «şeir» açıqca deyir: İçəriyə pəncərələrdən göz atanların görüb yaşamadığı həyat səhnəsini </poem> 8cugwidwkb1x08e3lsxiyy8cmd6puge 96659 96644 2026-08-15T07:56:45Z Turan Etibaroğlu 3394 96659 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1931 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh.125 }} <poem> «Kəndə, kəndə və kəndə və yenə də kəndə!» Belə yazdı bəziləri şeirin başında turp əkəndə. Sevmədim qurama sözlərin cansız hərəkətini və beynimə zorla pərçimlənən bu sözlərin ləzzətini... Sevmədim imzasını görünmək üçün atan, qəlbi şablon və şarlatan şairlərin yerində şıllaq atmasını; Sevmədim onların sənət adına xaltura yaratmasını. Qoy oxucu gözlərinə gözlük taxsın və bu «şeir» adını daşıyan sözlərə bir də baxsın: «Kəndə, kəndə və kəndə və yenə kəndə!» Məncə, bu «şeir» açıqca deyir: İçəriyə pəncərələrdən göz atanların görüb yaşamadığı həyat səhnəsini Və qəlbini pula satanların Ən aciz səsini... Daloy qəlbini proletarın və şeirdə qəlbi kimi duymayan şerilik izi qoymayan bu qafiyəli dəllallar! Sənətin bazarına sürülməsin bu saxta mallar! </poem> 9rsk05ybf7lb70m68txn36p4ygzj378 0 33812 96635 2026-08-15T07:52:32Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sevirəm | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 145|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96635 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sevirəm | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 145|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mən də bir insanam, mən də canlıyam, Mənim də qəlbimin arzuları var. Deyirlər arabir dəliqanlıyam. Çox da deyinməsin dalımca əğyar! Mənim də qəlbiınin arzuları var... Mən səni sevmədim "o gözlər" deyə, Gözümdən od kimi yaşlar tökmədim. Mən sənə vermədim qızıl hədiyyə, Çünki yalvarmadım və diz çökmədim; Gözümdən od kimi yaşlar tökmədim. Sən Xumar deyilsən, mən də ki, Sənan, Bugünkü sevginin başqadır andı. Nə Məcnun, nə Leyli, nə də biyaban Qalmamış, onların adı yaşandı; Bu günkü sevginin başqadır andı. Qoy bizə gülməsin nə dost, nə də yad, Ehtiyatlı danış, ehtiyatlı dur!.. Nə qədər mən sağam, get dolan azad! Fəqət sevgilimdən xahişim budur: Ehtiyatlı danış! Ehtiyatlı dur!.. Haydı, insanlara qaynayıb qarış Qalma bu dünyada həyatdan iraq! İstəsən aləmi gəz qarış-qarış, Xain adamları tez görüb buraq, Qalma bu dünyada həyatdan iraq! Hüsnünü örtməsin nə pərdə, nə rəng – Ay kimi saf dolan, gün kimi açıq. Keçmişin üstünə qələm çəkərək, Vuruş meydanında vuruşmağa çıx, Ay kimi saf dolan, gün kimi açıq! Bu son sozlərimi qulağından as! Dünyada, hər günün bir hökmü vardır. Vaxtını almasın nə toy, nə də yas, Gurlayan səsinlə "irəli!" hayqır; Dünyada hər günün bir hökmü vardır. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] pxtbi4a20r7f1s1cntl8xafrw331g4c 3 33813 96638 2026-08-15T07:52:59Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96638 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 0 33814 96640 2026-08-15T07:53:47Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sevgi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 144|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |lang..." məzmunu ilə yaradıldı 96640 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sevgi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 144|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Yenə də ruhumu gəzdi bir duyğu... Götür albomunu, mən deyim, sən yaz! Bizim dünyamızda günah deyil bu – Səninlə üz-üzə danışsaq bir az. Götür albomunu, mən deyim, sən yaz! Gecələr yalnızam mən yatağımda, Bilirəm yalnızsan hələlik sən də. Xəyalım dağılır yellər əsəndə, Dalıb düşünürkən öz otağımda, Gecələr yalnızam mən yatağımda. Söylə, təbiətə uyğunmu, səncə Keçdiyim yollarda qalmasın bir iz?.. Özünü anlayıb, duyan bir gəncə Gülüncdür bu başısoyuqluq şəksiz; Keçdiyim yollarda qalmasın bir iz?.. Bax, nıəni incidir, ağrıdır bəzən Hər axşam bir evdə qonaq qalmağım: Rəngində ölümün kölgəsi gəzən Şübhəli qızlardan adres almağım; Hər axşam bir evdə qonaq qalmağım... Bağışla, sevgilim, açıq söylədim! Gizli nöqtələrə əl aparma sən. Sonra o qızları, sorma neylədim. Həyatın iç üzü örtünür bəzən. Gizli nöqtələrə əl aparma sən... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] cnrmi2kce0vumx2h0ci35f9ukihpxu4 0 33815 96642 2026-08-15T07:54:28Z Kubra Valiyeva 12787 Səhifə "[[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]]" məzmunu ilə yaradıldı 96642 wikitext text/x-wiki [[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]] eyav0nkw24m1hf03nfjb9ahfy7zphec 96788 96642 2026-08-15T09:57:27Z Kubra Valiyeva 12787 96788 wikitext text/x-wiki [[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]] الحمد لله الذي جلَّت آلاؤه عن أن تحاط بعدّ، وتعالت كبرياؤه عن أن تشتمل بحدّ، تاهت في موامى معرفته سابلة الأفهام، وغرقت في بحار عزته سابحة الأوهام؛ كل ما يخطر ببال ذوي الأفكار فبمعزل عن حقيقة ملكوته، وجميع ما تعقد عليه ضمائر أولي الأبصار فعلى خلاف ما ذاته المقدسة عليه من نعوت جبروته؛ وصلواته على خاتم أنبيائه، ومبلِّغ أنبائه، محمد بن عبد الله المبشَّر به قبل ميلاده، وعلى السادة الأطهار من عترته وأولاده؛ وبعد فقد طلب إِلَيَّ بعد من أعتنى بصلاح حاله، وأسعفه بما تسعه قدرتي من مقترحات آماله، تعليق ما يجري مجرى الشرح على مقدمة ابن الحاجب عند قراءتها عليّ، فانتدبت له مع عَوَز ما يحتاج إِليه الغائص في هذا اللجّ، والسالك لمثل هذا الفجّ، من الفطنة الوقادة، والبصيرة النفادة، بذلاً لمسئوله، وتحقيقًا لمأموله؛ ثم اقتضى الحال بعد الشروع، التجاوز عن الأصول إلى الفروع؛ فإن جاء مرضيًا، فبركات الجناب المقدَّس الغرويّ، صلوات الله على مشرِّفه، لاتفاقه فيه، و إلا فمن قصور مؤلفه فيما ينتحيه؛ والله تعالى المؤمَّل لإرشاد السبيل، و هو حسبنا و نعم الوكيل k0kw7ed44l4nrnr8p0zgca7qry60chn 96790 96788 2026-08-15T10:04:05Z Kubra Valiyeva 12787 96790 wikitext text/x-wiki [[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]] الحمد لله الذي جلَّت آلاؤه عن أن تحاط بعدّ، وتعالت كبرياؤه عن أن تشتمل بحدّ، تاهت في موامى معرفته سابلة الأفهام، وغرقت في بحار عزته سابحة الأوهام؛ كل ما يخطر ببال ذوي الأفكار فبمعزل عن حقيقة ملكوته، وجميع ما تعقد عليه ضمائر أولي الأبصار فعلى خلاف ما ذاته المقدسة عليه من نعوت جبروته؛ وصلواته على خاتم أنبيائه، ومبلِّغ أنبائه، محمد بن عبد الله المبشَّر به قبل ميلاده، وعلى السادة الأطهار من عترته وأولاده؛ وبعد فقد طلب إِلَيَّ بعد من أعتنى بصلاح حاله، وأسعفه بما تسعه قدرتي من مقترحات آماله، تعليق ما يجري مجرى الشرح على مقدمة ابن الحاجب عند قراءتها عليّ، فانتدبت له مع عَوَز ما يحتاج إِليه الغائص في هذا اللجّ، والسالك لمثل هذا الفجّ، من الفطنة الوقادة، والبصيرة النفادة، بذلاً لمسئوله، وتحقيقًا لمأموله؛ ثم اقتضى الحال بعد الشروع، التجاوز عن الأصول إلى الفروع؛ فإن جاء مرضيًا، فبركات الجناب المقدَّس الغرويّ، صلوات الله على مشرِّفه، لاتفاقه فيه، و إلا فمن قصور مؤلفه فيما ينتحيه؛ والله تعالى المؤمَّل لإرشاد السبيل، و هو حسبنا و نعم الوكيل Tərcümə: Allahın lütflarına həmd olsun, onun salamı peyğəmbərlərinin sonuncusu, mövludundan əvvəl müjdələnən Məhəmməd bin Abdullaha və onun əshabına olsun. Özünü təkmilləşdirmək üçün məndən dərs alan bəzi şəxslər İbn Hacibin “əl-Kafiyyə”si üzərinə bir şərh yazmağımı istədilər. Bu kimi çətin işlərə girişəcək insanda qıvraq zəka, güclü ön söz kimi təsvirlər məndə olmamasına rəğmən bu tələbə cavab verməyi uyğun bildim. İşə başladıqdan sonra vəziyyət usuldan furua (kökdən sahələrə) keçməyimi tələb etdi. nm2qt7wdeiz8z2gtp3go2cy8v4lxw0k 96792 96790 2026-08-15T10:10:59Z Kubra Valiyeva 12787 96792 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şərhul-kafiyə | müəllif = Radiyyuddin əl-Astrarabadi | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = Kubra Valiyeva | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} [[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]] Orjinalı: الحمد لله الذي جلَّت آلاؤه عن أن تحاط بعدّ، وتعالت كبرياؤه عن أن تشتمل بحدّ، تاهت في موامى معرفته سابلة الأفهام، وغرقت في بحار عزته سابحة الأوهام؛ كل ما يخطر ببال ذوي الأفكار فبمعزل عن حقيقة ملكوته، وجميع ما تعقد عليه ضمائر أولي الأبصار فعلى خلاف ما ذاته المقدسة عليه من نعوت جبروته؛ وصلواته على خاتم أنبيائه، ومبلِّغ أنبائه، محمد بن عبد الله المبشَّر به قبل ميلاده، وعلى السادة الأطهار من عترته وأولاده؛ وبعد فقد طلب إِلَيَّ بعد من أعتنى بصلاح حاله، وأسعفه بما تسعه قدرتي من مقترحات آماله، تعليق ما يجري مجرى الشرح على مقدمة ابن الحاجب عند قراءتها عليّ، فانتدبت له مع عَوَز ما يحتاج إِليه الغائص في هذا اللجّ، والسالك لمثل هذا الفجّ، من الفطنة الوقادة، والبصيرة النفادة، بذلاً لمسئوله، وتحقيقًا لمأموله؛ ثم اقتضى الحال بعد الشروع، التجاوز عن الأصول إلى الفروع؛ فإن جاء مرضيًا، فبركات الجناب المقدَّس الغرويّ، صلوات الله على مشرِّفه، لاتفاقه فيه، و إلا فمن قصور مؤلفه فيما ينتحيه؛ والله تعالى المؤمَّل لإرشاد السبيل، و هو حسبنا و نعم الوكيل '''Tərcümə:''' Allahın lütflarına həmd olsun, onun salamı peyğəmbərlərinin sonuncusu, mövludundan əvvəl müjdələnən Məhəmməd bin Abdullaha və onun əshabına olsun. Özünü təkmilləşdirmək üçün məndən dərs alan bəzi şəxslər İbn Hacibin “əl-Kafiyyə”si üzərinə bir şərh yazmağımı istədilər. Bu kimi çətin işlərə girişəcək insanda qıvraq zəka, güclü ön söz kimi təsvirlər məndə olmamasına rəğmən bu tələbə cavab verməyi uyğun bildim. İşə başladıqdan sonra vəziyyət usuldan furua (kökdən sahələrə) keçməyimi tələb etdi. tft1oqxntexphbytg6dfiyi054vsfz4 96793 96792 2026-08-15T10:13:23Z Kubra Valiyeva 12787 [[Kateqoriya:1851-ci ilin əsərləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96793 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şərhul-kafiyə | müəllif = Radiyyuddin əl-Astrarabadi | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = Kubra Valiyeva | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} [[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]] Orjinalı: الحمد لله الذي جلَّت آلاؤه عن أن تحاط بعدّ، وتعالت كبرياؤه عن أن تشتمل بحدّ، تاهت في موامى معرفته سابلة الأفهام، وغرقت في بحار عزته سابحة الأوهام؛ كل ما يخطر ببال ذوي الأفكار فبمعزل عن حقيقة ملكوته، وجميع ما تعقد عليه ضمائر أولي الأبصار فعلى خلاف ما ذاته المقدسة عليه من نعوت جبروته؛ وصلواته على خاتم أنبيائه، ومبلِّغ أنبائه، محمد بن عبد الله المبشَّر به قبل ميلاده، وعلى السادة الأطهار من عترته وأولاده؛ وبعد فقد طلب إِلَيَّ بعد من أعتنى بصلاح حاله، وأسعفه بما تسعه قدرتي من مقترحات آماله، تعليق ما يجري مجرى الشرح على مقدمة ابن الحاجب عند قراءتها عليّ، فانتدبت له مع عَوَز ما يحتاج إِليه الغائص في هذا اللجّ، والسالك لمثل هذا الفجّ، من الفطنة الوقادة، والبصيرة النفادة، بذلاً لمسئوله، وتحقيقًا لمأموله؛ ثم اقتضى الحال بعد الشروع، التجاوز عن الأصول إلى الفروع؛ فإن جاء مرضيًا، فبركات الجناب المقدَّس الغرويّ، صلوات الله على مشرِّفه، لاتفاقه فيه، و إلا فمن قصور مؤلفه فيما ينتحيه؛ والله تعالى المؤمَّل لإرشاد السبيل، و هو حسبنا و نعم الوكيل '''Tərcümə:''' Allahın lütflarına həmd olsun, onun salamı peyğəmbərlərinin sonuncusu, mövludundan əvvəl müjdələnən Məhəmməd bin Abdullaha və onun əshabına olsun. Özünü təkmilləşdirmək üçün məndən dərs alan bəzi şəxslər İbn Hacibin “əl-Kafiyyə”si üzərinə bir şərh yazmağımı istədilər. Bu kimi çətin işlərə girişəcək insanda qıvraq zəka, güclü ön söz kimi təsvirlər məndə olmamasına rəğmən bu tələbə cavab verməyi uyğun bildim. İşə başladıqdan sonra vəziyyət usuldan furua (kökdən sahələrə) keçməyimi tələb etdi. [[Kateqoriya:1851-ci ilin əsərləri]] em8hm9hp490660ow2p9dv9secsc629q 96800 96793 2026-08-15T10:26:58Z Kubra Valiyeva 12787 96800 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şərhul-kafiyə | müəllif = Radiyyuddin əl-Astrarabadi | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = Kubra Valiyeva | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Kubra Vəliyeva. "Şərhul-Kafiyə əsərinin paleoqrafik xüsusiyyətləri". Elmi Əsərlər. 2018, səh. 25-32 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} [[File:"Şərhul-Kafiyə" əsəri.png|thumb|Şərhul-kafiyə əsərinin titul səhifəsi]] Orjinalı: الحمد لله الذي جلَّت آلاؤه عن أن تحاط بعدّ، وتعالت كبرياؤه عن أن تشتمل بحدّ، تاهت في موامى معرفته سابلة الأفهام، وغرقت في بحار عزته سابحة الأوهام؛ كل ما يخطر ببال ذوي الأفكار فبمعزل عن حقيقة ملكوته، وجميع ما تعقد عليه ضمائر أولي الأبصار فعلى خلاف ما ذاته المقدسة عليه من نعوت جبروته؛ وصلواته على خاتم أنبيائه، ومبلِّغ أنبائه، محمد بن عبد الله المبشَّر به قبل ميلاده، وعلى السادة الأطهار من عترته وأولاده؛ وبعد فقد طلب إِلَيَّ بعد من أعتنى بصلاح حاله، وأسعفه بما تسعه قدرتي من مقترحات آماله، تعليق ما يجري مجرى الشرح على مقدمة ابن الحاجب عند قراءتها عليّ، فانتدبت له مع عَوَز ما يحتاج إِليه الغائص في هذا اللجّ، والسالك لمثل هذا الفجّ، من الفطنة الوقادة، والبصيرة النفادة، بذلاً لمسئوله، وتحقيقًا لمأموله؛ ثم اقتضى الحال بعد الشروع، التجاوز عن الأصول إلى الفروع؛ فإن جاء مرضيًا، فبركات الجناب المقدَّس الغرويّ، صلوات الله على مشرِّفه، لاتفاقه فيه، و إلا فمن قصور مؤلفه فيما ينتحيه؛ والله تعالى المؤمَّل لإرشاد السبيل، و هو حسبنا و نعم الوكيل '''Tərcümə:''' Allahın lütflarına həmd olsun, onun salamı peyğəmbərlərinin sonuncusu, mövludundan əvvəl müjdələnən Məhəmməd bin Abdullaha və onun əshabına olsun. Özünü təkmilləşdirmək üçün məndən dərs alan bəzi şəxslər İbn Hacibin “əl-Kafiyyə”si üzərinə bir şərh yazmağımı istədilər. Bu kimi çətin işlərə girişəcək insanda qıvraq zəka, güclü ön söz kimi təsvirlər məndə olmamasına rəğmən bu tələbə cavab verməyi uyğun bildim. İşə başladıqdan sonra vəziyyət usuldan furua (kökdən sahələrə) keçməyimi tələb etdi. [[Kateqoriya:1851-ci ilin əsərləri]] 8spr7a7uondvui8ol0k14117zdokiij 0 33816 96643 2026-08-15T07:54:31Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bizim bayram | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 142|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-1..." məzmunu ilə yaradıldı 96643 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bizim bayram | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 142|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Hər il bu bayramın adı gələndə Al geyib bəzənir bizim Vətən də. O gün izdihama qarışıb mən də Qəlbimin qanıyla şeir yazıram, Bu şərətli günə mən də hazıram. Bir gün silahlandı işçinin əli, Yıxıldı dünyanın əski təməli. Alıb dalğalara beynəlmiləli, Sahillər boyunca oxudu Neva, Yerin qüvvətindən titrədi hava. Sibir çöllərində zəncir səsləri Lal olub, ötmədi o gündən bəri; Lenin - inqilabın böyük rəhbəri Söylədi əmr ilə "bu gün" sözünü, Zaman ayırmadı bizdən özünü. O vaxtdan bəriyə onaltı ildir, Dünya o əvvəlki dünya deyildir. Mənim sözlərimi cahana bildir: Yurdumun bu əziz, şanlı günündə Qızarsın od kimi, rəngi günün də! Kimdir əbasının altda ağlayan, Yaslı gəlin kimi qara bağlayan? Görsün, sular kimi coşub çağlayan Bu qızıl bayraqlı gənc nəslimizi, Dənizlər arxası tanısın bizi... Bu əsgər, bu yürüş, bu hündürboy at, Bu üstü yazılı rəngli plakat, Bu daşqın həyəcan, bu qaynar həyat İnsanın fikrini alıb gəzdirir, Hər biri şeirdir sayılsa bir-bir. Bir su kənarında şəhərdən uzaq Dağların qoynunda o şənliyə bax! Kolxozçu yoldaşlar günəşdən qabaq Durub qarşılayır bu böyük günü, Aşıqlar da çalır öz gördüyünü. Könül havalanıb gəzir dağları, Sinəmdən getməyir elin ilqarı. Bir də o yerləri görsəydim barı Deyərdim onlara şerimi özüm, Onda yaşarardı şadlıqdan gözüm. Deyirlər bu ilin məhsulu çoxdur; O gördüyüm kənddə dilənçi yoxdur; Əlimiz işdədir, gözümüz toxdur. Bu xəbər ölkəmin zəfər səsidir, Bu şanlı bayramın hədiyyəsidir. Yenə də qışqırır yoldaş Lökbatan, Bütün torpağında, daşında fantan; Günəşə yüksələn, ulduza qalxan Sağlam insanların intuziazmı Dağlardan alçaqmı, sulardan azmı? Bu hal düşündürur qan düşmanı, Başına sıçrayır qəlbinin qanı; Qoy külə döndərsin gendən baxanı Ətəkli çöllərdə ağaran dəniz; O canlı sənəti görə bilsəniz!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] b5h5z0m52did210fnzc4gm4djoq65ha 3 33817 96645 2026-08-15T07:55:09Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96645 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 0 33818 96646 2026-08-15T07:55:10Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Cinayət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 141|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96646 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Cinayət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 141|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Səbəbsiz deyildir nə ölüm, nə qan, Nə sevda, fırtına, nə dağda duman; Bütün fəlakəti yaradır "insan", Mən bu həqiqəti səndən öyrəndim. Bəlkə sayıqladan məni azardır, Başıma gen dünya yenə də dardır. İçimdə gizli bir"cinayət" vardır... Nə qədər alçalıb, nə qədər endim, Mən bu həqiqəti səndən öyrəndim. Parçalan, ey qəlbim! Bir dəfə sökül! Xəstə yarpaq kimi ovxalan, tökül! Bəlkə zədələndi o dərdiyim gül... Artıq öz-özümə baxıb iyrəndim, Mən bu həqiqəti səndən öyrəndim. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] ry53z9k8w0qb5tyv13li7293ojw4afr 3 33819 96647 2026-08-15T07:55:10Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96647 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 3 33820 96648 2026-08-15T07:55:11Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96648 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 3 33821 96649 2026-08-15T07:55:13Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96649 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 3 33822 96650 2026-08-15T07:55:16Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96650 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 3 33823 96651 2026-08-15T07:55:16Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96651 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 0 33824 96652 2026-08-15T07:55:33Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Komsomol marşı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-..." məzmunu ilə yaradıldı 96652 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Komsomol marşı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 1gwf3tqc2jdk97uogjjfm9c6mx2vcz5 96656 96652 2026-08-15T07:55:50Z Elnur Neciyev 4048 96656 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Komsomol marşı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 140|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bir yeni qüvvətlə sıçradıqca sən Baxır qüdrətinə sevinir Vətən. Dağlar da səslənir, daşlar da birdən: Hücuma tanklarla keçir komsomol, Təbiət, təslim ol! Düşmən, təslim ol! Qorxub çəkinmədik ölümdən, qandan, Çıxdıq illər boyu çox imtahandan, Dağı dağ üstünə qaldırır insan. Hücuma tanklarla keçir komsomol, Bir-iki, bir-iki, bir-iki... Sol! Sol! Daiğalan, bayrağım, qayna, dalğalan! İgidlər qanıdır rəngindəki qan... Sabahın qoynunda borular çalan Hücuma tanklarla keçir komsomol, Təbiət təslim ol! Düşmən, təslim ol! Kimdir addımını sağdan atanlar? Yürüş ahəngini pozub qatanlar? Yerlərin göylərə işarəsi var: Hücuma tanklarla keçir komsomol, Bir-iki, bir-iki... bir-iki... Sol! Sol! Atın güllələri, yayılsın göyə. Azğın ürəklərə budur hədiyyə! Dünyada qan izi kəsilsin deyə Hücuma tanklarla keçir komsomol Təbiət, təslim ol! Düşmən, təslim ol! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 7zbjbti05w72yyq5d0ldw03xovstcyt 3 33825 96653 2026-08-15T07:55:33Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96653 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 3 33826 96657 2026-08-15T07:55:51Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96657 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 0 33827 96658 2026-08-15T07:56:33Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bahar | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 139|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |lang..." məzmunu ilə yaradıldı 96658 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bahar | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 139|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mən səni gördükcə gözlərim yanır, Sən ey gəncliyimin güzgüsü bahar! Uçan buludların bəzən dayanır, Yoxsa söyləyəcək bir sözünmü var? Sən ey gəncliyimin güzgüsü bahar! Özün bilirsən ki, xeyli zamandır Çiçəkli düzlərə qanad gərmədim. Kim deyər gəncliyim haman, hamandır – Mən keçən günlərə yol göstərmədim; Çiçəkli düzlərə qanad gərmədim. Bahar! Gəl demə ki, qanım soyuqdur, Mənim də qəlbimdə əməllərim var... Kim deyir, sevginin mənası yoxdur? Gözlə, qırılmasın ortada ilqar, Mənim də qəlbimdə əməllərim var... Qoy deyim onlari, eşit, sən də bil; Bil ki, hər əməlim bir kainatdır. Səsimə səs versin bağçada bülbül; Cahanda ən gözəl, məncə, həyatdır, Bil ki, hər əməlim bir kainatdır... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 1iza2lrwvvl1aubyemxn2r6l2jvrpkj 0 33828 96660 2026-08-15T07:57:21Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sevgilim Xavərə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 138|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96660 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sevgilim Xavərə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 138|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sınamışam dönə-dönə bu dünyada baxtımı, Heç ömrümdə məna karşı doğru bir göz baxdımı? Əgər sən də vəfasızlıq və xəyanət göstərsən, Olacaqsan gözlərimdə qiymətsiz pul kimi sən. Açıq danış, açıq boylan örtülü pərdələrdən, Şübhə doğar, çox görmüşəm insanlarda bunu mən. Yaraşırmı sənə, Xavər, ikiüzlü yaşamak? Sonra məni uçurarsan... bir aya bak, günə bak. Ləkəsiz ol onlar kimi, bu yaraşır adma, Vəfasızlıq və xəyanət səfalətdir kadına. Varsın, məni okşamasın gözəllərin kılığı Neyləyirəm bir aşkı ki, onun var ayrılığı? Gülür günəş, gülür həyat, bu gülüşdə həyat var, Sənin görə bilmədiyin özgə bir kainat var. Uçurumlar, kayalıklar korkutmayır kəlbimi, Dayanmışam dənizlərdə, dalğalarda dağ kimi. Tufan kopsun, yellər əssin, oynamaram yerimdən, Poladlardan kurulmuşam, əyilmərəm insana mən. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 23kpl75fznfpv1vbz5j4my74cwsfg2g 0 33829 96662 2026-08-15T07:57:56Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Xavər üçün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96662 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Xavər üçün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Karanlıklar çökürkən pəncərəmdə hər axşam, Parlar, gülər ruhimə gözlərində yanan şam. O şam ki, bir günəşdən daha parlak işıldar. Onda şair qəlbinin başqa bir arzusu var... Həyat, ölüm, səadət, Göz yaşları, fəlakət. Bütün bunlar canlanır xəyalımın önündə, Və ömrümün bəxtiyar olacağı bir gündə. Mən sənə bağlıyam bax! Səni görməzdən qabaq. Bu dünyada başımdan nələr keçdi, gözəlim, Gəl unutdur dərdimi, gəl bərabər gözəlim. İyrənmişəm həyatın başı soyuqluğundan, Yorğunam sevdiciyim nəşə, kef yoxluğundan Gəl avla könlümü sən, inanmışam sözünə, Bəzən sadə və yoxsul görünsəm də gözünə. Bəni əfv et eşq üçün, bütün bunlar düzələr, İki gəncin payına yalnız səadət gələr. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] g9ccinvhzpx10zm1nnxjey42ctoewt4 96663 96662 2026-08-15T07:58:09Z Elnur Neciyev 4048 96663 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Xavər üçün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 137|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Karanlıklar çökürkən pəncərəmdə hər axşam, Parlar, gülər ruhimə gözlərində yanan şam. O şam ki, bir günəşdən daha parlak işıldar. Onda şair qəlbinin başqa bir arzusu var... Həyat, ölüm, səadət, Göz yaşları, fəlakət. Bütün bunlar canlanır xəyalımın önündə, Və ömrümün bəxtiyar olacağı bir gündə. Mən sənə bağlıyam bax! Səni görməzdən qabaq. Bu dünyada başımdan nələr keçdi, gözəlim, Gəl unutdur dərdimi, gəl bərabər gözəlim. İyrənmişəm həyatın başı soyuqluğundan, Yorğunam sevdiciyim nəşə, kef yoxluğundan Gəl avla könlümü sən, inanmışam sözünə, Bəzən sadə və yoxsul görünsəm də gözünə. Bəni əfv et eşq üçün, bütün bunlar düzələr, İki gəncin payına yalnız səadət gələr. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 89gwrdqh1m2saii9l6ryhom3lbgicwl 0 33830 96664 2026-08-15T07:59:00Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bizim dağların | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96664 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bizim dağların | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> s74g5xgu1gz7wuj4epnpzdnqeqh4bfs 96678 96664 2026-08-15T08:02:53Z Nilufar.J 12784 96678 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bizim dağların | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dün oxdum şerini, düşdü yadıma Gülümsər dövranı bizim dağların. Oxudum ki, yoxdur sizin yaylada Gülü, gülüstanı bizim dağların. Bilməm kaç əsrdir yaranmış durar, Cansız cəsədlərə dirilik urar Səhər irişincə* bin† nəğmə qurar Şahbazı, tərlanı bizim dağların. Əlvan çiçəkləri saralmaz, solmaz, Baxdıqca onlara konüllər doymaz, Çeşmələr başından heç əskik olmaz Zurna-balabanı bizim dağların Ətrafı taladır, ceyran yuvası, Ruhları məst edər sərin havası, Sizin yerdə olmaz, onun səfası, Cənnətdir hər yanı bizim dağların. Yasəmənlər, gül reyhanlar ocağı, Bizim dağlar bir təbabət qucağı, Dişləri göynədən soyuq bulağı, Genişdir meydanı bizim dağların. Bir-birindən gözəl vardır meşəsi, Səs versən, səs salar hər yana səsi. Qazanar hər kəsdən sevinc həvəsi Çölü, biyabanı bizim dağların. Qoyun, quzu bir-birinə qarışar, Qulplu qazanlardan qatıqlar daşar. Böylə həyat içrə yüzdən cox yaşar Zəhmətkeş dəliqanı bizim dağların. Bəslədiyi kök quzulardan kəsər, Bolluq içrə ömür sürər sərbəsər. Boynun əyib çeşmələrdən su içər Maralı, ceyranı bizim dağların. Xırdaca-xırdaca yağar yağışlar, Xəstə Vurğun bu dövranı alqışlar. Möhtərəm qarelər* məni bağışlar, Cavandır yazanı bizim dağların </poem> 3jg8nat6ifl1qawiduhrixb8xodg5cp 96684 96678 2026-08-15T08:03:40Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96684 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bizim dağların | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dün oxdum şerini, düşdü yadıma Gülümsər dövranı bizim dağların. Oxudum ki, yoxdur sizin yaylada Gülü, gülüstanı bizim dağların. Bilməm kaç əsrdir yaranmış durar, Cansız cəsədlərə dirilik urar Səhər irişincə* bin† nəğmə qurar Şahbazı, tərlanı bizim dağların. Əlvan çiçəkləri saralmaz, solmaz, Baxdıqca onlara konüllər doymaz, Çeşmələr başından heç əskik olmaz Zurna-balabanı bizim dağların Ətrafı taladır, ceyran yuvası, Ruhları məst edər sərin havası, Sizin yerdə olmaz, onun səfası, Cənnətdir hər yanı bizim dağların. Yasəmənlər, gül reyhanlar ocağı, Bizim dağlar bir təbabət qucağı, Dişləri göynədən soyuq bulağı, Genişdir meydanı bizim dağların. Bir-birindən gözəl vardır meşəsi, Səs versən, səs salar hər yana səsi. Qazanar hər kəsdən sevinc həvəsi Çölü, biyabanı bizim dağların. Qoyun, quzu bir-birinə qarışar, Qulplu qazanlardan qatıqlar daşar. Böylə həyat içrə yüzdən cox yaşar Zəhmətkeş dəliqanı bizim dağların. Bəslədiyi kök quzulardan kəsər, Bolluq içrə ömür sürər sərbəsər. Boynun əyib çeşmələrdən su içər Maralı, ceyranı bizim dağların. Xırdaca-xırdaca yağar yağışlar, Xəstə Vurğun bu dövranı alqışlar. Möhtərəm qarelər* məni bağışlar, Cavandır yazanı bizim dağların </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] fbt0zfi965lgdr74ul6vqxci8lfbh28 96687 96684 2026-08-15T08:05:29Z Nilufar.J 12784 96687 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bizim dağların | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 35 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Dün oxdum şerini, düşdü yadıma Gülümsər dövranı bizim dağların. Oxudum ki, yoxdur sizin yaylada Gülü, gülüstanı bizim dağların. Bilməm kaç əsrdir yaranmış durar, Cansız cəsədlərə dirilik urar Səhər irişincə* bin† nəğmə qurar Şahbazı, tərlanı bizim dağların. Əlvan çiçəkləri saralmaz, solmaz, Baxdıqca onlara konüllər doymaz, Çeşmələr başından heç əskik olmaz Zurna-balabanı bizim dağların Ətrafı taladır, ceyran yuvası, Ruhları məst edər sərin havası, Sizin yerdə olmaz, onun səfası, Cənnətdir hər yanı bizim dağların. Yasəmənlər, gül reyhanlar ocağı, Bizim dağlar bir təbabət qucağı, Dişləri göynədən soyuq bulağı, Genişdir meydanı bizim dağların. Bir-birindən gözəl vardır meşəsi, Səs versən, səs salar hər yana səsi. Qazanar hər kəsdən sevinc həvəsi Çölü, biyabanı bizim dağların. Qoyun, quzu bir-birinə qarışar, Qulplu qazanlardan qatıqlar daşar. Böylə həyat içrə yüzdən cox yaşar Zəhmətkeş dəliqanı bizim dağların. Bəslədiyi kök quzulardan kəsər, Bolluq içrə ömür sürər sərbəsər. Boynun əyib çeşmələrdən su içər Maralı, ceyranı bizim dağların. Xırdaca-xırdaca yağar yağışlar, Xəstə Vurğun bu dövranı alqışlar. Möhtərəm qarelər* məni bağışlar, Cavandır yazanı bizim dağların </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] rqeicufibuimszo6xrdfyz2vaot9pcf 0 33831 96666 2026-08-15T07:59:04Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Yoldaş komandan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 136|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-..." məzmunu ilə yaradıldı 96666 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Yoldaş komandan | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 136|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bu gün dünya boyu bir axın var ki, İnsanlar ayrılmış iki cəbhəyə. Avropa, meydanın o qədər dar ki, Ömrün tükənəcək "vay" deyə-deyə Bilirik, tülküdən daha qurnazsan * . Dilində "qardaşlıq", əlində silah; Yüz barışdırıcı kitab da yazsan, Tutqun üfüqlərdə açılmaz sabah. Bəsdir aldatdığın tarix boyunca İşləyib, yorulub ac yatanları; Yalan vədləri gördük doyunca, Gördük o gizlindən ox atanları... Sübutmu? Kitayın bu günkü halı, Yerindən danışan bədənsiz başlar... Qayalar qoynunda qəlbi yaralı, Zəhərdən gicəlib gülən qardaşlar... Biz az döyüşmədik, qoca dünyada, Qorxub çəkinmədik isti qanlardan. Atımız ölüncə, getdik piyada, Çıxdıq o qarışıq imtahanlardan. Sibir düzlərində, Türkmən çölündə Açıldı qolların dəmir bağları. Nevada, Volqada, Baykal gölündə, Sahillər boyunca qovduq ağları. Şerim olacaqdır iti süngülər Sinəmi səngərə verdiyim zaman. O gün cəbhədəki hər qızıl əsgər Səsləyəcək məni - "Yoldaş komandan!" </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] f7qmzkc5h0l3kg0mct0t5vbkqb61y4i 0 33832 96667 2026-08-15T07:59:14Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ona | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96667 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ona | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> grh9y7soodvnt6ls3pmkkdwbymz1cep 96688 96667 2026-08-15T08:05:43Z Leon9219 12535 96688 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ona | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 43 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Bunu idrak edib də bir öyrən, Sənə məhkum mən olmadım fikrən. Nə rəvadır vüsala aldanmaq, O titrəyən səsinə həp yanmaq. İstəmişsə də qəlbi-məcruhim, Dəyişdim indi başqa bir ruhim. Azacıq varsa da vicdan əliniz. Məni bir qul kimisə dinləyiniz. Nə zamandan bəri, yavrum, solaraq, O sönən eşq ilə sərməst olaraq, Endim eyvah ki, endikcə dizə, Yenə hicran, yenə dərd qaldı bizə... İştə, bundan məni sarsıtdı həyat, İstəyər... istəyə varmaz bu qanad. Lakin ümmid, o böyük dəsti-kərəm Oxuyur qəlbimə bir başqa sənəm: Ki, şəbabin üzü bir gün güləcək, Ağlayan gözləri oxşar, siləcək, Yeni bir səhneyi-ülfət doğacaq, Qaralar zəhrimi birdən soğacaq. O zaman Fikrəti təqib edərək Bu yaxın dağları dümdüz gedərək, Oxuyub keçmişə lənət, yaşaram, Toxunub göylərə bir gün coşaram Məni məhv etsə də fikrim, ələmim Yazacaq "Hamleti" coşqun qələmim </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri ]] c6dd5ifc5jzrhjeothoy9nw1kyxupkl 0 33833 96669 2026-08-15T08:00:19Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Aşığın dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 132|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026..." məzmunu ilə yaradıldı 96669 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aşığın dərdi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 132|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mən səni görmüşəm on beş ıl əvvəl, Dilində bir qoşma, bir dərdli qəzəl, Çadırdan çadıra qonaq gəzərdin. Yazıq! Duyulmadı sənin də dərdin, Sənin də göz yaşın sellərə döndü, Qaranlıq yollarda çırağın söndü; Sənin də bağrını nizələr dəldi, Buludlar qarşında salama gəldi. Sənin de yar deyib gözlədiyin qız Satıldı... şahlara dolandın yalnız. Bağladın meylini telli bir saza – O sarı simlərə söz yaza-yaza, Keçdikcə dağlardan, göy dərələrdən, Bir də ürək açan mənzərələrdən, Dərd alıb, dərd yedin illər uzunu, Bir soran olmadı kim gördü bunu? * * * Dilsiz qayalara dil deyib durdun Sənin bu dərdini dinlədi yurdun, Tapdandı gəncliyin, şərəfin, adın; Qamçılar altında sındı qanadın, Elin şikayəti ötdü səsində. Bəzən də bəylərin toy məclisində Dedin Koroğludan, Leyli-Məcnundan, Yoxsula bir xeyir çıxmadı bundan. Odlara bir yanıb, bir də qalandın, Ağır ellər kimi sən də talandın ... * * * Ay da taleyinə uzaqdan baxdı, Çaldığın havalar yandırıb yaxdı Yaslı gəlinləri, yaslı qızları, Ahından əridi dağların qarı. Söylədi nalənin başqa hüsnü var, - Bəzi "şeir" yazan "nazik adamlar"... Onlara xoş gəldi, nədənsə, aşıq, Səssiz üfüqlərdə sönən hər işıq!.. * * * Sən ömrün uzunu çəkildin dara Baxıb şeir dedin göy yaylaqlara; Ağladı dərdinlə güllər, çiçəklər; Dumanlı dağlardan əsən küləklər Qurtuluş günündən vermədi müjdə, Haqqı söylədilər, hər zaman üzdə... Bükdü qamətini ahlar, amanlar, Göylərə sığmayan ağır zamanlar, Adına insanlar - məcnundur - dedi. Yoxsullar qazarnb, varlılar yedi. Bağladın meylini telli bir saza – O zərif simlərə söz yaza-yaza Obalar dolaşıb, oymaqlar aşdın, Sonsuz üfüqlərə hər gün yol açdın. * * * Yaxşı yadımdadır, bir yaz gecəsi Bir toy məclisində sən oxuyurdun. Dinib-danışdıqca sazının səsi, Ortada qışqırıb bir xal da vurdun, O toy məclisində sən oxuyurdun... Axşamdan bir uzun nağıl başladın, Qurtardı söhbətin gecə yarısı. Köhlən igidləri çox alqışladın, Məclisin gəlini, qızı, qarısı Üzünə boylanıb baxdılar mat-mat, Bir deyən olmadı: "Yoruldun, get yat"... O gəzdiyin dağların qoynuna gün doğalı, Bir ömürlük sitəmdən insan azad olalı, Sənin də rəngində, bax Günəş doğmadan qabaq Bir qızartı parladı; Onun - həyatdır adı... Öz alnının tərindən, Sinənin dəftərindən Söz qoşursan qəhrəman insanların adına, Yaşmağını götürüb iclas açan qadına; Qışda, yazda və yayda Hər həftədə, hər ayda Bizim kolxoz kəndlərinin konsertinə gedirsən, Şabaş deyib qışqıran toyları tərk edirsən, Sən bu yeni dünyadan baxıb ilham alırsan, Olub keçən hər şeyi öz sazında çalırsan; Bəzən də radioda dalğalandıqca səsin, Bilirəm ki, yaşamaq, çalışmaqdır həvəsin. Mən demirəm büsbütün dəyişmişdir varlığın, Canından çıxmamışdır köhnə tamahkarlığın. * * * Sən yenə vaxt tapıb hey soxulursan Kirli çayçıların küncünə sən; Hər gələn yolçuya həmdəm olursan. O tərlan könlünün, şahin vüqarı Beş quruş uğrunda, bəzən alçalır, Özün də bilmirsən əlin nə çalır. Bazar başlarında soğan satanlar, Oğrular, əyrilər, o şarlatanlar Toplanıb başına: "sağ ol!" - deyirlər. Nuhun gəmisindən qalma şeirlər, Onlara dad verir xurmalar kimi, Soyuq məzarlarda həyat var kimi... * * * Sən ey varlığında sənət yaşayan, O sarı simlərin ustası yoldaş! Əgər mənliyini sevməsə insan, Onun bu dünyada mənası bir daş... Bəlkə də bir tozdur... onu küləklər İstədiyi səmtə alıb sürüklər. Ölüb gedənlərin yasını burax, Anla ki, hər zaman axır bu həyat Daşqın sular kimi, gəncliyə bir bax! Fikrində, hissində inqilab yarat, Anla ki, hər zaman axır bu həyat! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 8vuiq2orz3t1akvjxw8r7nbyzq4fu6n 0 33834 96670 2026-08-15T08:00:24Z Etibarlı Sabir 7732 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Əyilmə! | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, 264 səh. | vikipediya_keçidi = | v..." məzmunu ilə yaradıldı 96670 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Əyilmə! | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, 264 səh. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem>Həyat! O çox zaman görünür iyrənc, Bu səhnədə min bir qanlı pərdə var Sən bu çətinliyə düşsən də, ey gənc, İçində saxlanan qüdrətə yalvar! Zaman! O amansız, qatil bir düşkün Bəzən dünyaları döyər şiddətlə. Səni də məhv etmək istərsə bir gün, Hər şeyə qarşı çıx, həm də cürətlə. Cürət! Odur bizi güldürən hər an, Cürətsiz bir həyat məhv olur, inan. İştə bu düsturu öyrənib də sən, Ər oğlu ər kimi tab et bəlayə. Mən bu sözlərimlə nə dedim bil sən, Çırpın üfüqlərə, uç etilayə! Ey gənc! Səadəti bir xəyal bilmə, Nə olursa-olsun, yalnız əyilmə!</poem> bfawz09384c2o79lofti5kctmgq7y1u 0 33835 96672 2026-08-15T08:01:07Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Salam | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 130|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |lang..." məzmunu ilə yaradıldı 96672 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Salam | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 130|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Anam qoca, ömrü yarı, Axıtdığı göz yaşları Atama bir cavabdır. Əsrlərdən qadın üçün Ağlamaq bir savabdır... Bişir, düşür, yama, dara; Günün qara, gecən qara. Get dalında yetim gəzdir, Döşlərindən süd əmizdir. Ac qalsan da il uzunu, Sənə layiq gördü bunu Məhəmmədin şəriəti. Çünki adın Oldu qadın. Sillə, yumruq, qamçı, zopa, Haqq bağıran nəfəsindən Qışqırıqlar qopa-qopa Bu dünyada nələr çəkdin!.. Nə gül dərdin, nə gül əkdin; Sən qaranlıq bucaqlarda Gün görmədin əzəlləri, O dərdindən danışmadı Vaqiflərin gözəlləri. Sirri dərin əsrlərin Pəncəsində çox zarıdın. Nə gün gördün, nə yarıdn… Salam sənə, işçi qadın! Dəyişmişdir bu gün adın. Boynundakı o halqalı Zəncirləri atırsan, Artıq bu gün yeni-yeni Məqsədlərə çatırsan. Bildim, səni Oktyabr yaratdı, İnsanlığın günü-gündən Çiçəklənib boy atdl. Salam sənə, azad qadın! Dəyişmişdir bu gün adin. Sən bizimlə yol yoldaşı... Səninlədir bu həyat, Səni oğul və ər kimi Salamladım iki qat! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] n0rpk2np6dz92kvas28343inzj6xr2i 0 33836 96674 2026-08-15T08:01:54Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Rot front | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 128|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |..." məzmunu ilə yaradıldı 96674 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Rot front | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 128|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Gözlərim sancılarkən bu bayrağın rənginə, İçimdə dalğalardan gurultu qopdu yenə... Bu bayraq ki, üfüqsüz dənizlərdən keçərək Tutuldu güllələrə qızıl qanlar içərək; Şrapnellər ötürkən sağından və solundan, Bir çox döyüşdən çıxdı, qayıtmadı yolundan. O dolaşdı Berlinin sokaklarında * bəzən, Havasında bir ölüm, bir də ayrılıq gəzən Gecələrin qoynunda dalğalandı bu bayraq. Şerim inandırmasa, gəl onun rənginə bax! O bayraq ki, rəngi qan, varlğı, qəlbi qandır, Milyonların əlində bir yenilməz qalxandır. Mənsəb dalınca deyil, haqq axtarır dünyada, Ağ saçlı keçmişləri salsan bir az da yada Haq verərsən sözümə; Ki yer üzü, Sözün düzü, İki düşmən cəbhədən görünmədə gözümə, Haq veriniz sözümə. Bu bayraqdan oxudum sahildəki qanları, Sayıb sona yetmədim günahsız qurbanları. Bu bayraqda canlanır bir son aclıq dünyası, Qızlığmda dul qalan insanların röyası. Fahişəlik, yazıqlıq, sonra bilməm ki, nələr... Yol üstündə titrəyən ağ saqqallı çənələr; "İnsaf edin! Əl açın! Mən işsizəm" sözləri, Ağlamaqdan kor olan bir ananın gözləri; Cəbhələrdən qayıtmış, tək qollu qəhrəmanlar, Kitablara düşməmiş qanlı, qorxunc zamanlar, Hisli, nəmli, qaranlıq podvallarda yaşayan, Ömrün ağırlığını öz çiynində daşıyan, İşçilərin adından bir elçidir bu bayraq, Şerim inandırmasa, gəl onun rənginə bax! Bu bayraq ki üfdqsüz dənizlərdən keçərək, Tutuldu güllələrə qızıl qanlar içərək; O gərdi öz köksünü bombaların səsınə, Gəlib çıxdı nəhayət Şuralar ölkəsinə. Bizim bu qızıl Bakı aldı onu qoynuna, Qardaşlıq əllərilə sanlırkən boynuna Bu qırılmaz peymanı uzaqlardan gördülər, Avropanın, asyanın köpəkləri hürdülər. İndi bu bayraq gəzir əldən-ələ, dolanır, Mil düzünün, Muğanın pambıqları sulanır. Yarış gedir Şəkidə Lənkəranda, Ləkidə Qazax, Gəncə, Qarabağ, Bir çox dərə, bir çox dağ İndi durub üz-üzə, Gecə dönür gündüzə. Günlər keçir axaraq. Veriləcək bu bayraq Birincilik qazanan İnsanlara şübhəsiz, Bilirsiniz bunu siz. O bayraq ki, üfüqsüz dənizlərdən keçərək, Tutuldu gülləlrə qızıl qanlar içərək. Şrapaellər ötürkən sağından və solundan, Bir çox döyüşdən çıxdı, qayıtmadı yolundan. Üstündəki o yumruq üsyanın simvoludur, Bir üsyan ki, tarixdə qurtuluşun yoludur. Ordusunu çəkirkən yazdı genosse * Telman, Halqalı zəncirlərin qırıldığı bir zaman: Berlinin kəlləsində sancılacaq bu bayraq, Şerim inandırmasa, gəl onun rənginə bax! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] mhi49uv0gs9i8vcy1wdxfkaxo0asw10 0 33837 96675 2026-08-15T08:02:24Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Sən o deyilsən ah! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 127|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=..." məzmunu ilə yaradıldı 96675 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sən o deyilsən ah! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 127|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] iw1rxvlr4dptjrad70cn77899w41tzq 96676 96675 2026-08-15T08:02:46Z Elnur Neciyev 4048 96676 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Sən o deyilsən ah! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 127|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Sən o deyilsən, ah!.. Dəyişdin, döndün, Buludlar qoynunda parladın, söndün?! Söndün mənim ruhum, amalım kimi, Artiq, xəyal olan xəyalım kimi. Nerdə, bir söylə, ah, nerdə o camal? Nə tez xarab oldun? Söylə, bu nə hal? Yararmı nazənin, incə bir çiçək Böylə iyrənc olsun...Yaramaz gerçək! Yaramaz şu boya, şu qırmızı rəng, İştə dodaqların nə diyər mələk? Nədir o sünilik, nədir ah, aman! Mən buna vicdanən ağladım, inan! Bir zaman dağlarda vəhşi lalə tək, Nə qədər gözəldin...Gülümsəyərək; O zaman mənim bu şikəstə ruhum, Bu darğın xəyalım, qəlbi-məcruhum Və bütün varlığım bir kölgə kimi Qoşardı arxanca yorulmadan,ah!.. Həyat amansızdır...səndə nə günah?! Uydun böyüklərə, şana, şöhrətə, Uydun hər keçici eyşü-işrətə. Unutdun hər zövqü, qəlbi, vicdanı, Aradın bir şöhrətpərəst insanı. Sonra min rəng aldın və sürtdün boya, Kəndini sevdirmək istədin ona... Heyhat! Səni görcək iyrəndim bəlkə, Nədir üzündəki o çirkin ləkə? Sil! Sil onu, artıq görməyim bir də, Mən dözə bilmərəm bu sonsuz dərdə, İştə bax, nədənsə...nədənsə bilməm Mən yazmaq istərkən, qırıldi qələm... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] sevhjih5wrlznofwekehoe6et31d7tm 0 33838 96680 2026-08-15T08:03:14Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Keçdi günlər ki... | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate..." məzmunu ilə yaradıldı 96680 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Keçdi günlər ki... | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] q54nc33fsh14n2sduw4j5xb11bc585a 96683 96680 2026-08-15T08:03:40Z Elnur Neciyev 4048 96683 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Keçdi günlər ki... | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 126|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Keçdi günlər ki, sənin hüsnünə pərvanə kimi Gərərək köksümü yandım uca eşqimlə həmən; İndi sənsiz gəzirəm çölləri divanə kimi, Çıxıram böyləcə bəzən o xəyal dağına mən. Baxıram, keçdiyimiz yollara bir-bir baxıram, O keçənlər hələ sövq etmədə röyaya məni... Mən, zarafat deyil, ey sevdiciyim, can yakıram... Sənsən, əlbət, düşürən bu qara sevdaya məni. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 0z7radgpgs3ag4hoiwxgpwfprynw87y 0 33839 96682 2026-08-15T08:03:31Z Etibarlı Sabir 7732 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Mən hazıram | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96682 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Mən hazıram | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} 905yeiaiokgi23qnbedqmgcgcoxsnv3 0 33840 96685 2026-08-15T08:04:22Z Etibarlı Sabir 7732 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bir az gülmək üçün | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96685 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir az gülmək üçün | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} mqu2bnn6dzvtgmvc9ctknzyog8zvw2o 96691 96685 2026-08-15T08:06:52Z Etibarlı Sabir 7732 96691 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir az gülmək üçün | müəllif = Səməd Vuğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1930, 5 dekabr | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, 264 səh. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem>Söylə sən ey, təbiət! Yoxmu sənin günəşin? Bu qaranlıq gecələr həmişəlikmi əşin? Mən də bir insanam, ah! Məna ver sözlərimə, Bəlkə də kor kimiyəm, işıq ver gözlərimə, Mən də görüm varlığı, Ayı, Günü, ulduzu; Hər çiçəyi, hər gülü, hər qadını, hər qızı Oxşamaqdan yoruldum; Başqalşmaq istərəm. Qanadlı bir quş kimi dağlar aşmaq istərəm. Arzularım çoxalır, mən acizəm uçuşda, Karvanım çıxdı yoldan bir çıxılmaz yoxuşda... O qaranlıq gecədə mən itirdim yolumu, Həyat bükdü belimi... Həyat qırdı qolumu... Sən ey quduz təbiət! Sən ey zəhərli ruzgar! Bu nəşəsiz günlərin, söylə, nə mənası var? Bəlkə də hər bir ağ gün bir qara gün deməkdir... Bəlkə də hər şirinlik bir acılıq yeməkdir... Bəlkə yalandır Günəş, həqiqətdir gecələr, Yordu mənim beynimi bu saysız bilməcələr. Sorsalar bu pərdəli fəlsəfələr neçindir? Deyin bu göz yaşları bir az gülmək üçündür. </poem> mk9hch5uhw4g0r6jtujfcg8sigj4r7p 0 33841 96686 2026-08-15T08:05:29Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Pambıqçılar | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 119|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96686 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Pambıqçılar | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 119|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Günün saçaqları yayılır düzə, Çünki təslim olur gecə gündüzə. Könül xumarlanır duyduqca dərin, Üfüqlər ləkəsiz, havalar sərin; İndi son bahardır, gəlib keçdi yay, Göydə təkər kimi yuvarlanır ay. Çöldə traktorun səsi canlanır, Obalar şənlənir, həyəcanlanır. Səslənir yamaclar, dağlar, dərələr, İnsanı güldürür bu mənzərələr. Oğru qarğalara tüfəng atılır, Qocalmış torpağa dərman qatılır. O biri yanda da bir böyük dəstə, Dillərdə bayatı, kəsmə şikəstə Arxın kənarında pambıq dərirlər. Dalda qalanlara yol göstərirlər. Biləklər çirməkli, döşlər önlüklü, Hamısı torbalı, hamısı yüklü, Tökür alınları puçur-puçur tər. Birisi yorulub deyir ki, - yetər, Gəlin nəfəs alaq, bir az dayanaq, Günün qabağında bir az da yanaq. Soyusun tərimiz, sonra başlayaq, Artıq dərənləri çox alqışlayaq. Olmaz! Olmaz! - deyir komsomol Pəri, - Bir şey yığmamışıq gələndən bəri, Nə tez yoruldunuz? Qoyun iş görək! Eyvaz bir asqırıb, bir öskürərək: Çox sağ ol, ay qızım, yamanca şeysən, Halaldır donunu qızıldan geysən; Yaraşır adına komsomolkalıq. Qarışdı, səsləndi birdən aralıq Yaşasın zərbəçi komsomol Pəri! Bu hal düşündürdü tənbəl Əskəri; Başını qaldırıb yerindən qalxdı, Təzədən döşünə- bir önlük taxdı Qarışdı dəstəyə, qarışdı işə, Dostlar sevinəcək belə gedişə. Gəldi günorta çağı, Gün qızarıb yanırdı. Azca külək də vardı, Otlar dalğalanırdı. Zərbəçilər gəldilər Arxın kənarlarına: - Azarlarıq, - dedılər, - İşləsək ac qarına. Şirin söhbət içində, Çoxları bir biçimdə, İştahlanıb yeyirlər; Qızlar mahnı deyirlər. Yetmək üçün murada Xumar baxır Murada; O da bilib əhvalı Oynadır qaş-gözünü, Bir az çəkir özünü... Hamı duyub bu halı, Gülüb qaqqıldaşdılar, Köpüklənib daşdılar. Uzun boylu, ala gözlü dağ gövdəli birisi, Odur kolxoz gənclərinin danışıqdan dirisi, Pəhləvandır bu qəhrəman, zərbəçidir öz adı, İçlərindən baş qaldırıb şahin kimi sıçradı: -Bu gün işə çıxmayanlar, dünənkindən daha çox... Elə tənbəl insanların cərgəmizdə yeri yox. Əsmər qarı süməklənir kulakların yanında, Eloğlu da nağıl deyir xanlığın eyvanında. Qasım kişi dünən gecə qoşub ulaqlarını, Ortaq olub Məcid bəyə - gedib odun satmağa. Gərək tutub yaxşı çəkək onun qulaqlarını, Bir də cürət eləməsin kolxozu aldatmağa. Gülpəri də dalaşmışdır! ərilə, birdən-birə Acığından gövdəsini qaldirb çırpmış yerə; Deyirlər ki, bərk naxoşdur yazıq, uşaq salmışdır, A yoldaşlar, yenilikdə köhnəlik çox qalmışdır. Xanpaşa da dünən gecə işdən çıxıb gedəndə Tərli-tərli su içmişdir, qanı donmuş bədəndə. Gərək bütün burdakılar bir əl kimi çalışaq, Çətinliyin hər qeydinə, hər dərdinə alışaq. Qüvvə bizim, motor bizim, torpaq bizim, su bizim. Öz əlimiz qursun gərək bu yurdda sosializm. Yedilər, içdilər qəhrəmanlarım, Üstünə od kimi düşdülər işin. Mənim də qəlbimdə coşdu qanlarım, Çünki yolçusuyam mən bu gedişin. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] iw0ja6cvk5oakft0k58iibcdskd0to5 0 33842 96689 2026-08-15T08:05:49Z Ch 12786 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = ÖLƏN ŞEİRLƏRİM | müəllif = Mikayıl Müşfiq | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqs..." məzmunu ilə yaradıldı 96689 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = ÖLƏN ŞEİRLƏRİM | müəllif = Mikayıl Müşfiq | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqsınız. Sizi mən ölən "Tərbiyəçi olmaq üçün tərbiyə olunmaq lazımdır" K.Marks günlərin heçliyinə öz əlimlə göndərdim. Vərəmli və sıtmalı gecələrimi günəşli gündüzlərə döndərdim - “Dürrənin səsi”, “Dilcan dərəsi”, “Gözəllərim”, ...lərim..., lərim... “Qəzəllərim”, və nələrim... Artıq gözlərimdən uzaqlaşdınız; Ölən bir cahanla siz gülüşsüz qucaqlaşdınız... O gün mən, ağır və ən çətin daqiqələrə qatlandım. Sərt və oynaq küləklər kimi, mən də qanadlandım. Bu bir uçuşdur! . </poem> dq8virb28p65bb7fv3dlu4sew6mvxsw 96692 96689 2026-08-15T08:07:13Z Ch 12786 96692 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = ÖLƏN ŞEİRLƏRİM | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqsınız. Sizi mən ölən "Tərbiyəçi olmaq üçün tərbiyə olunmaq lazımdır" K.Marks günlərin heçliyinə öz əlimlə göndərdim. Vərəmli və sıtmalı gecələrimi günəşli gündüzlərə döndərdim - “Dürrənin səsi”, “Dilcan dərəsi”, “Gözəllərim”, ...lərim..., lərim... “Qəzəllərim”, və nələrim... Artıq gözlərimdən uzaqlaşdınız; Ölən bir cahanla siz gülüşsüz qucaqlaşdınız... O gün mən, ağır və ən çətin daqiqələrə qatlandım. Sərt və oynaq küləklər kimi, mən də qanadlandım. Bu bir uçuşdur! . </poem> bpt5h9twasaw79t1vawbv8alywjv2aj 96698 96692 2026-08-15T08:08:55Z Ch 12786 96698 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = ÖLƏN ŞEİRLƏRİM | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 114|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqsınız. Sizi mən ölən "Tərbiyəçi olmaq üçün tərbiyə olunmaq lazımdır" K.Marks günlərin heçliyinə öz əlimlə göndərdim. Vərəmli və sıtmalı gecələrimi günəşli gündüzlərə döndərdim - “Dürrənin səsi”, “Dilcan dərəsi”, “Gözəllərim”, ...lərim..., lərim... “Qəzəllərim”, və nələrim... Artıq gözlərimdən uzaqlaşdınız; Ölən bir cahanla siz gülüşsüz qucaqlaşdınız... O gün mən, ağır və ən çətin daqiqələrə qatlandım. Sərt və oynaq küləklər kimi, mən də qanadlandım. Bu bir uçuşdur! . </poem> ms50wgz74gnjqs8qvcf7sweka96nn4a 96703 96698 2026-08-15T08:10:08Z Ch 12786 96703 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = ÖLƏN ŞEİRLƏRİM | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 114|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqsınız. Sizi mən ölən "Tərbiyəçi olmaq üçün tərbiyə olunmaq lazımdır" K.Marks günlərin heçliyinə öz əlimlə göndərdim. Vərəmli və sıtmalı gecələrimi günəşli gündüzlərə döndərdim - “Dürrənin səsi”, “Dilcan dərəsi”, “Gözəllərim”, ...lərim..., lərim... “Qəzəllərim”, və nələrim... Artıq gözlərimdən uzaqlaşdınız; Ölən bir cahanla siz gülüşsüz qucaqlaşdınız... O gün mən, ağır və ən çətin daqiqələrə qatlandım. Sərt və oynaq küləklər kimi, mən də qanadlandım. Bu bir uçuşdur! . </poem> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 88lnvirg2bzg96sxlrtzyf6105durjd 0 33843 96690 2026-08-15T08:06:33Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Qızıl Şərq | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 116|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08..." məzmunu ilə yaradıldı 96690 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qızıl Şərq | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 116|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> İnlədi Şərq, inlədi... Tunc əsrlərin dəmir çəngəlində. Çiyni zər paqonlu şahların, "gözə görünməyən allahların" əlində inlədi Şərq. Suların səsində matəm və göz yaşı dinlədi Şərq... Utanmadı, Böyük Britaniya lordları Utanmadı. Boynu zəncirli və kirli Şərqin "halına yanmadı". Odlara diri-diri qalandı Şərq. Dönə-dönə parçalandı Şərq – Altay, Tibet, Himalay, alay-alay o dağlar üzünü günəşə göstərmədi. Üyləri * qabar tutan əllər əyilib öz gülünü dərmədi... Bunu görməyən. İdealist əmələlər rənglədi maskasını, Günü-gündən, həmən açdı Şərq qollarını dərin və dibsiz göylərin "mələkli" boşluğuna, "tanrmın" sərxoşluğuna. Budur Şərqin ciyərlərini gəzən və onu bəzən öldürən ilk azar, Bunun uzun tarixi var, Heyhat!.. Ağarıb saçları, qocaldıqca gəncləşir həyat. Gördü Günəş, gördü Ay ki, doldu tay-tay Kitayın ipək malı Parisin şantanlarına; Ümidim özgədir yarına. Qoy Yaxın gələcəyi görsün ve get-gedə hirsindən ölsün! Gecələr qayıq gəzintisinə çıxan Yanaqları boyalı London xanımları Bilsinlər ki, Şərqin varı Boşalmayacaq Avropanın limanlarına. Ümidim özgədir yarına. Çoxaldı bax, çoxaldı! Hər üsyana səbəb olan böhran yenə çoxaldı. İşçilər işsiz qaldı, Çoxaldı qarnı açıq və yurdsuz yavruların sayı. Doldu dar keçidli sokaklara * üsyançıların alayı. Trak... Trak... Tra...raq... Divarları yırtaraq "Gəlin! Gəlin!"-dedilər. və hər gücünə güvənən düşmənə hücum başladı. İrilər sanldı silaha, körpələr daşladı... Yazıq! Kəsdi yolumuzu yenə faşizmin atlı dəstəsi, İşlədi gecənin dərinliyinə topların səsi, Demək, Düşmən hələ qüvvəidir. Ona bəzən kömək edən "işçilərin" öz əlidir. Aha!.. Az qaldı sabaha, ağarır dan yeri; Cəbhədə sağ qalanlar Dənməsin geri, ağarır dan yeri... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] qtuju53s5eb58zo1wbghvezz4oii3m8 0 33844 96693 2026-08-15T08:07:15Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ölən şeirlərim | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=202..." məzmunu ilə yaradıldı 96693 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ölən şeirlərim | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqsınız. Sizi mən ölən günlərin heçliyinə öz əlimlə göndərdim. Vərəmli və sıtmalı gecələrimi günəşli gündüzlərə döndərdim - “Dürrənin səsi”, “Dilcan dərəsi”, “Gözəllərim”, “Qəzəllərim”, ...lərim..., lərim... və nələrim... Artıq gözlərimdən uzaqlaşdınız; Ölən bir cahanla siz gülüşsüz qucaqlaşdınız... O gün mən, ağır və ən çətin daqiqələrə qatlandım. Sərt və oynaq küləklər kimi, mən də qanadlandım. Bu bir uçuşdur! Fikrim ruzgar, qanadlı bir quşdur. Axsadığım günlər oldusa bəzən mən yıxılmadım, Tarixə bolşevik yazılsın adım! Bayrağım damarlarımdakı qanlar kimi qırmızı, Polad nəslimizin varlığı beton! İnanmadı gələcəyin bu gününə nə Berkley. nə Platon. Kapital qotur itlər kimi tükunü tökür; Onların uzağı görməyən gözlərinə qaranlıq çökür... Tarix açır xəyanətini sosial-faşistlərin. Bu xəbər üşüdür varlığını menşevik "kommunistlərin". Belə bir gündə mavi buludların rənginə uymaq və gecələrin sarımtıraq, Çarpaşıq görünüşündə həyat duymaq Yaramaz!.. Odur ki, mən Siniflər doyüşündən törənən bir əsgər kimi, Şeirlərimi şüarlara döndərdim. Onları son döyüşün ilk cəbhəsinə göndərirəm. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] clbi24m0gn6yfwew53je0xhn04dal5w 96695 96693 2026-08-15T08:07:35Z Elnur Neciyev 4048 96695 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ölən şeirlərim | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 114|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> İncə bir bahar buludunn andıran və gəncliyi bir göl kimi dalğalandıran mavi gözlərə Yazdığım dastanlar Bu gün məndən uzaqsınız. Sizi mən ölən günlərin heçliyinə öz əlimlə göndərdim. Vərəmli və sıtmalı gecələrimi günəşli gündüzlərə döndərdim - “Dürrənin səsi”, “Dilcan dərəsi”, “Gözəllərim”, “Qəzəllərim”, ...lərim..., lərim... və nələrim... Artıq gözlərimdən uzaqlaşdınız; Ölən bir cahanla siz gülüşsüz qucaqlaşdınız... O gün mən, ağır və ən çətin daqiqələrə qatlandım. Sərt və oynaq küləklər kimi, mən də qanadlandım. Bu bir uçuşdur! Fikrim ruzgar, qanadlı bir quşdur. Axsadığım günlər oldusa bəzən mən yıxılmadım, Tarixə bolşevik yazılsın adım! Bayrağım damarlarımdakı qanlar kimi qırmızı, Polad nəslimizin varlığı beton! İnanmadı gələcəyin bu gününə nə Berkley. nə Platon. Kapital qotur itlər kimi tükunü tökür; Onların uzağı görməyən gözlərinə qaranlıq çökür... Tarix açır xəyanətini sosial-faşistlərin. Bu xəbər üşüdür varlığını menşevik "kommunistlərin". Belə bir gündə mavi buludların rənginə uymaq və gecələrin sarımtıraq, Çarpaşıq görünüşündə həyat duymaq Yaramaz!.. Odur ki, mən Siniflər doyüşündən törənən bir əsgər kimi, Şeirlərimi şüarlara döndərdim. Onları son döyüşün ilk cəbhəsinə göndərirəm. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] qkijt1jpr4xqy8ap8mktdeno8srfa3m 0 33845 96694 2026-08-15T08:07:25Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Dilcan dərəsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96694 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dilcan dərəsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} 8mwpyusvtlkunfjzqg2vhp9p2vtu7j5 96700 96694 2026-08-15T08:09:38Z Nilufar.J 12784 96700 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dilcan dərəsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 50 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yenə gördüm səni, Dilcan dərəsi, Yadıma çox köhnə zamanlar gəlir. Ömür dedikləri bir karvan yolu, Nə canlar gedərək, nə canlar gəlir. Fələklər yaratmış bu yeri cənnət – Desəm, çox münasib həqqindir əlbət. Səndə var doğruluq, var səmimiyyət, O ibrət bağrına loğmanlar gəlir. Yazda gülümsərkən bütün kainat, Sən də bəzənərsən açarsan qanad; ……………………………… Hər axşam səcdənə dumanlar gəlir. Qaşlar yarılanda günün telindən, Əmərsən dağların qarlı selindən. Sənə qonşu olan Qazax elindən Vəfalı, vəfasız mehmanlar gəlir. Yüksələr tar səsi hər eyvanından, Quşlar qanad salar keçsə yanından. Daşlar boyanmışdı bir gün qanından, Xəyalına qara dövranlar gəlir... </poem> cv8w6jtfssrsjasghtkeuy7svui084l 96704 96700 2026-08-15T08:10:08Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1927-ci il şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96704 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dilcan dərəsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 50 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yenə gördüm səni, Dilcan dərəsi, Yadıma çox köhnə zamanlar gəlir. Ömür dedikləri bir karvan yolu, Nə canlar gedərək, nə canlar gəlir. Fələklər yaratmış bu yeri cənnət – Desəm, çox münasib həqqindir əlbət. Səndə var doğruluq, var səmimiyyət, O ibrət bağrına loğmanlar gəlir. Yazda gülümsərkən bütün kainat, Sən də bəzənərsən açarsan qanad; ……………………………… Hər axşam səcdənə dumanlar gəlir. Qaşlar yarılanda günün telindən, Əmərsən dağların qarlı selindən. Sənə qonşu olan Qazax elindən Vəfalı, vəfasız mehmanlar gəlir. Yüksələr tar səsi hər eyvanından, Quşlar qanad salar keçsə yanından. Daşlar boyanmışdı bir gün qanından, Xəyalına qara dövranlar gəlir... </poem> [[Kateqoriya:1927-ci il şeirləri]] hsfm8x9cve5m36fphvforoxgp0tp51r 96706 96704 2026-08-15T08:10:35Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1927-ci il şeirləri]] silindi [[VM:HC|HotCat]] 96706 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dilcan dərəsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 50 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yenə gördüm səni, Dilcan dərəsi, Yadıma çox köhnə zamanlar gəlir. Ömür dedikləri bir karvan yolu, Nə canlar gedərək, nə canlar gəlir. Fələklər yaratmış bu yeri cənnət – Desəm, çox münasib həqqindir əlbət. Səndə var doğruluq, var səmimiyyət, O ibrət bağrına loğmanlar gəlir. Yazda gülümsərkən bütün kainat, Sən də bəzənərsən açarsan qanad; ……………………………… Hər axşam səcdənə dumanlar gəlir. Qaşlar yarılanda günün telindən, Əmərsən dağların qarlı selindən. Sənə qonşu olan Qazax elindən Vəfalı, vəfasız mehmanlar gəlir. Yüksələr tar səsi hər eyvanından, Quşlar qanad salar keçsə yanından. Daşlar boyanmışdı bir gün qanından, Xəyalına qara dövranlar gəlir... </poem> cv8w6jtfssrsjasghtkeuy7svui084l 96708 96706 2026-08-15T08:10:56Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96708 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dilcan dərəsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 50 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yenə gördüm səni, Dilcan dərəsi, Yadıma çox köhnə zamanlar gəlir. Ömür dedikləri bir karvan yolu, Nə canlar gedərək, nə canlar gəlir. Fələklər yaratmış bu yeri cənnət – Desəm, çox münasib həqqindir əlbət. Səndə var doğruluq, var səmimiyyət, O ibrət bağrına loğmanlar gəlir. Yazda gülümsərkən bütün kainat, Sən də bəzənərsən açarsan qanad; ……………………………… Hər axşam səcdənə dumanlar gəlir. Qaşlar yarılanda günün telindən, Əmərsən dağların qarlı selindən. Sənə qonşu olan Qazax elindən Vəfalı, vəfasız mehmanlar gəlir. Yüksələr tar səsi hər eyvanından, Quşlar qanad salar keçsə yanından. Daşlar boyanmışdı bir gün qanından, Xəyalına qara dövranlar gəlir... </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] nyc2szoirnl6aqvj9lf32gn0sm3i978 0 33846 96696 2026-08-15T08:07:39Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = İllər, qərinələr keçirsə aləm | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. | vikipediya_keçidi = | vikis..." məzmunu ilə yaradıldı 96696 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = İllər, qərinələr keçirsə aləm | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 14qpoz376njpzbhy0otqtvf61rm7eui 96701 96696 2026-08-15T08:10:03Z Leon9219 12535 96701 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = İllər, qərinələr keçirsə aləm | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 48 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> İllər, qərinələr keçirsə aləm, Yadımda saxlaram hər zaman səni. Dərdimi bilməyən varmı bir adəm? Bu bir həqiqət ki, sevdi can səni. Dün öylə gedirdin ahəstə, rəvan, Bulandı su kimi gözlərimdə qan, Bir mənim başıma gəlmədi hicran, Kim basdı bağrına canhacan səni?.. O axşam, röyada gəzişə çıxdım, Aramızı vuran bir evi yıxdım... Titrəyə-titrəyə əlini sıxdım, Baxdım, zəhərləmiş o ilan səni... Baxırdın, sevdiyim, sən məlul-məlul, Çırpınar, gülərkən sevdalı ilul. Bağırdım gülərək... ey ləkəli dul!.. Məndən başqa sevməz bir insan səni! </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] tbmwma1eteqezuhtw6itvf53b9tkwub 0 33847 96699 2026-08-15T08:09:04Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Raport | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 107|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |lan..." məzmunu ilə yaradıldı 96699 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Raport | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 107|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bakı mədən işçilərinə GİRİŞ Mən nəfəsləri benzin və kükürd qoxulu milyonların şairiyəm, Düşməniyəm onların — Divarları məxmər və ipək döşəməli salonların... RÜCU * Vur, dedin, vur! Zərbələrini bərk vur! Mənim arzum budur: Qollarına yeni qüvvələr gəlsin, və sənin əlinlə yüksəlsin Kirli, yamaliqlı kəndimiz, üklü, alıqlı kəndimiz!.. SALAM Salam sizə! Sizin qəlbinizlə yaşayan, və matorlu kəlmələri çiynində daşıyan yeni şerin yeni şairindən salam! Şöhrətim kəndli Qapımız ömründə xırman görmədi məhsullu və bərəkətli... Yaşatmadım qanadımın altında bir an, Ustamızın yolundan sapanlan, və qurtuluş gününü keçmişdə tapanları. Mənə bu dərsi verdi zaman. Qırdım zaman-zaman gözlərimə dolaşan biri çaş, biri sarı gözlüyü mən, Sirrini görmədiyim dünya Gözlərimə göründü yenidən; Unutdum tüstülü daxmasında yemlik yediyim Babamın aciz xülyalarını. Unutdum o səfil gecələrin sərxoş röyalarını və təkrar anmadım adım dolaşıq çağıran suların duyumlu səsnini.. Mənə çox görmədi zaman çalışıb yaşamaq həvəsini... Gördüm damarlarımı dolaşan o köhnə qanın və onu yaradan köhnə romantikanın ən xəstə qurdunu... Öldürdüm onu! Öl- dür- düm! Və dedim: "Tarixi yaradan insanlar özudur. Bu, ən böyük ustamızın ən böyük sözüdür. Yenə dedim: Əlimi mən də vermeliyəm işçilərin əlilə; Mən də daş atmalıyam Sosialist Vətənimizin təməlinə! Alqış! Dəmir əllərilə daxmaları sökən, yerində saraylar tikənlərə! Ölüm! Sarı gözlüyünə qaranlıq çökən, gözünü köhnə dünyanın heçliyinə dikənlərə. Alqış! Sosialist yurdumuza, Kanallar çəkən, İlanlı çöllərdə ağ pambıq əkən zərbəçilərə! Ölüm! Başını paçasının arasında saxlayan Və ömrü yumurta kimi laxlayan tək atlı çərçilərə! Vur, dedim,vur! Zərbələrini bərk vur! Mənim arzum budur. Qollarına yeni qüvvələr gəlsin, və sənin! əlinlə yüksəlsin Kirli, yamaliqlı kəndimiz, üklü, alıqlı kəndimiz. Hey!.. Hey!.. Addımlarını möhkəm at! Sənin çiyinlərində yüksəlir Bu yeni həyat! Bu həyatda gördüm: Kirli gömləyini əynindən atanların döşündəki beş bucaqlı qırmızını. Ayaqları dolaşa-dolaşa məktəbə gedən anamın qalstuklu qızını. Gördüm adsızlığını və savadsızlığını ləğv edən, Kəndimizə özək katibi gedən bolşevik işçiləri. Günlər axır irəli!.. Görəcəyəm: canındakı sönməyən həvəslə, və kolxoza bir səslə yazılan əməkçilərin ağ saçlı qarısını. Mən onları duymaqla keçirdim ömrümün yarısını... Görəcəyəm Quduran və bığlarnıı kişmişlə buran əyriburun hampaların ölümünü, onların son gününü. Zaman axıcı bir su, görürəm bunu. Dəyişir və dönür Bəşər fikri, bəşər duyğusu. Zaman axıcı bir su... Bu suyun ən qüvvəli motoru və requlyatoru * - Proletar ordusu! Zaman axıcı bir su! Hey!.. Hey!.. Addımlarını möhkəm at! Qat-qat çoxalt Kəndimizə yaraşıq və işıq verən elektrik tokunu. Mən onlara bağışlayım şerlərimin çoxunu və yazım: bu tok, bu toku yaradan "blok" İşçi-kəndli birliyidir! Bu birlik şəhərlə kəndin ən gözəl diriliyidir! Qoy kəndimizin üstünü Bulud kimi bürüyən və ətəyini sürüyən dumanlar Dağların ardına çəkilsin! Kəndimizə su gəlsin, dəmir yolu çəkilsin! Qoy minsin elektrik qatarına Sabaha salam versin Yarışa çıxanların zərbəçi dəstəsi. Sabahı da bu gün kimi, qura-qura Söyləyək: Ura! Ura!!! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 6kbjk6ntxhrbetpozx7i9npjt62p5dk 0 33848 96702 2026-08-15T08:10:05Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Mən də bir əsgər kimi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 104|isbn= 9952-418-44-X |accessd..." məzmunu ilə yaradıldı 96702 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Mən də bir əsgər kimi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 104|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Nəbilərin, kralların, şahların ölümünə qərar yazırıq! Biz hərb istəmirik, hərbə hazırıq. Yoldaş firqə! Qanımız, canımız, bütün həyəcanımız Günəşin istisilə doludur. Bizi Qaranlıqdan işığa çıxaran və hər zənciri qıran Son məqsədin son yoludur. Bu yolun yolçusu daşqın bir su Və dənizlər kimi dalğalanan, Dəmir qapılardan intiqam alan Proletar!.. Bölük-bölük, qatar-qatar çoxaldıqca nəslimiz, Dünyanın hər yerində biz. Gözlərimiz ayıq oxumalıyıq beynəlmiləl havasını, Bu son əməl havasını. Qoy qarımış kapitalın Çürük və laxlamış dişləri ağarsın... Qoy onların, O ipək döşəməli salonların hər bəxtiyarlığı, bütün varlığı heçliyə varsın! Qoy dəmir barmaqlarımız Soyuq və qaranlıq gecələrin bağrını dəlsin! Düşmən qüvvələr qarşı-qarşıya gəlsin və başlansın Yerləri, göyləri titrədən bir hərb; Cənub, Şimal, Şərq, Qərb Bölünsün iki düşmən və barışmaz cəbhəyə! O zaman mən "daloy istismar!" – deyə, qızıl süngümü soxmaliyam piyli və yekə qarınlara! Vurduğum yara gərək bir də sağalmasın! Düşmən ordugahdan nişan qalmasın! Nəbilərin, kralların, şahların ölümünə qərar yazırıq! Biz hərb istəmirik, hərbə hazırıq!.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] c3uadxf8u5i4var2jmodbu9wxq04is1 0 33849 96705 2026-08-15T08:10:24Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Dönüş | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96705 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dönüş | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] c78vznq8ldjdvfyy1q4ot261y618nwa 96707 96705 2026-08-15T08:10:49Z Elnur Neciyev 4048 96707 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dönüş | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 101|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Ah, nə zaman ki, duyğularım ac, Gözlərim səmimi bir şerə möhtac, Dolanır günlərim; Duyuram bəzən Gizli varlığını kölgələr gəzən Yapma bir gözəllik.. Xəstə bir əməl... O çağırır məni, söyləyir: gəl, gəl! Yazıq bilməyir ki, unutdum onu, O sonsuz gecənin yox imiş sonu. Haydı get!.. İndi mən uzaqlarda tək Yaşaram; kimsəsiz yaxamdan əl çək! Sənin xəyalınla od tutub yanmaq, O yalan varlığa bir də inanmaq Nə qədər gülüncdür. Şöhrətinlə sən Yenidən qəlbimə hökm edə bilsən Mən bu həqiqətə təslim olmaram. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 13bfpi5xgfitbcu9wm7woyt1oytaf4v 0 33850 96709 2026-08-15T08:11:28Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Unut | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | co..." məzmunu ilə yaradıldı 96709 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Unut | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> j5zmawr5gg7ecxj2hj7jfbndqzfrqul 96720 96709 2026-08-15T08:14:27Z Leon9219 12535 96720 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Unut | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 52 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Unut, dedim, unut! Gətirmə yada, Bir daha dünyada sən, ey səs, məni! Sevdanın uğursuz o yollarında Daş-qalaq eylədi hər bir kəs məni. Çəmənlər, bağçalar, bağlar sarmsa, Fəzalar dönərək sular qararsa Hər şeyi bir ölüm qorxusu sarsa, Əyilməm bir daha... bir həvəs məni Hər dürlü matəmdən, qəmdən uçurdu Xəstə xatirimdə bir həyat qurdu. Tərk etdim o Qazax adlanan yurdu, Orda zəhərlədi bir nəfəs məni. Qoy gülsün taleyim, gülsün həyatım, Silinsin əskimiş hər xatiratım. Baxdım ki, bu yeni-yeni ayatım Deyir sıxmayacaq bir qəfəs məni. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] qgsqup12fdvjuaqczz5a25hsbsex2o1 0 33851 96710 2026-08-15T08:11:30Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Məktub | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |la..." məzmunu ilə yaradıldı 96710 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Məktub | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Nə qədər "xoş gəldi" qulaqlarıma Bir əfsanə qədər dadlı sözlərin... Duyduqca dərin, Dərin bİr yalan var bu sözdə, yalan! Çılpaq çiyinləri günəşdə yanan Zəncirdəki zənci demozdi bunu! Deməzdi, inan! Küləkləri zəqqum qoxuyan qum çöllərinin, Görmədiyim, Fəqət tanıdığım şərq ellərinin qocası və gənci deməzdi bunu! Fəqət sən, Sən dedin, ey "şair", bunu kef üstdən... Çünki sən. qızğın qurşunlara sinə gərmədin, Atlı nəfərlərə yol göstərmədin... Çünki o yolu, O yol ki, varlığı üsyanla dolu, sən görmədin o yolu Yumşaq və ağ dərin İpəklər içində xumarlandıqca, Yosma gözəllərə dastanlar dedin, Nəşələr yedin! Görmədin meşin jaketli rus işçisinin qızıl gülləsini, O top-tüfəng səsini. Görmədin sən, Aclığından dişləri kilidlənən Qatar-qatar bölük-bölük, yığın-yığın canları, fədakar insanları; Sən görmədin o ili, Görmədin, Rəfili! * * * Rəngi qan, qəlbi qan, Göylərin ən qatı qatına qalxan, Bir günün zərrəsindən, tufanların səsindən yaranan bu həyat qanadlandıqca, Yolçular atlandıqca, Bu axın səni də aldı qoynuna; Sənsə "ona könül verdin Və sarıldın boynuna"... Dəyişdi adət, Gəzdi ürəkləri sevinc, səadət. Al saçaqlı şəfəqlərə bələndin, Sevindin, nəşələndin... Gözlərinə Sarı bir eynək taxdın Həyata hər şeyə biganə baxdin... Ancaq eşit Söyləyirik biz; Bu gündən sonradır mübarizəmiz. Yalandır həyatı nəşədə duymaq, Yalandır həyata nəşədən uymaq! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 6pz8ga3m6ykvk73b8nrdqaqy77x2k3d 3 33852 96711 2026-08-15T08:11:44Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96711 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 96717 96711 2026-08-15T08:13:38Z Ch 12786 Doniyor Yóldoshev adlı istifadəçiyə cavab: salam (-) ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]]) 96717 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) : salam [[İstifadəçi:Ch|Ch]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Ch|müzakirə]]) 08:13, 15 avqust 2026 (UTC) hytivuh4b7y7b8bogsh1ionjbz02y17 3 33853 96713 2026-08-15T08:12:08Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96713 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 0 33854 96714 2026-08-15T08:12:21Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Qadın | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96714 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qadın | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} j1n2wkzya83cftg4ng4u322au76y8xx 96729 96714 2026-08-15T08:19:08Z Nilufar.J 12784 96729 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qadın | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, noyabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 54 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Qadın! O sevimli, süslü bir sona, Mən əsirəm, əlbət, əsirəm ona. O bəzən bir mələk, bəzən iblisdir, Çünki başdan-başa zövqdür, hissdir; Onda sevinclər var, iztirablar var. Bütün mənasilə etila, vüqar Həp ondan, qadindan, o gözəldəndir, Bu bır yeni deyil, bu əzəldəndir. </poem> kjmfe48utxqcqczzbvqufs4wn8ptr34 96732 96729 2026-08-15T08:19:45Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96732 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qadın | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927, noyabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 54 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Qadın! O sevimli, süslü bir sona, Mən əsirəm, əlbət, əsirəm ona. O bəzən bir mələk, bəzən iblisdir, Çünki başdan-başa zövqdür, hissdir; Onda sevinclər var, iztirablar var. Bütün mənasilə etila, vüqar Həp ondan, qadindan, o gözəldəndir, Bu bır yeni deyil, bu əzəldəndir. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri]] o53odz86lsvqt5exweiuhczibbb3urk 0 33855 96715 2026-08-15T08:13:03Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Səriyyənin ölümü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 95|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2..." məzmunu ilə yaradıldı 96715 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Səriyyənin ölümü | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 95|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Mən görmədim, söyləyirlər bir gecənin sonunda Sənə qıyan mərhəmətsiz, soyuq bir əl qudurdu. Bu gün qurmaq istədiyin yeni həyat yolunda, Ağ sınənə sağalmayan isti yaralar vurdu. Dalğalandı bu xəbərdən xəyalımın dənizi, Uzaq-uzaq keçmişləri xatırladım nifrətlə... Bu hal mənə düşündürdü hər qulu, hər kənizi, Ancaq mən öpdüm onları şerimdəki hörmətlə... Mən görmədim söyləyirlər hənuz körpə yaşında, Ayrılaraq can evindən altunlara satıldın: O qaranlıq gecələr ki, gəlib durdu qarşında, Sevmədiyin bir qocanın qollarına atıldın. Sən sizi çəkdiyin soyuq ahlar buludlara toxundu, Baxdım ömür dəftərinə, nə dastanlar oxundu... O gündən ki, al şəfəqli bir günəşin dalğası, Buludların arasından sıyrılıb cilvələndi, O gündən ki, məzlumların safa çıxdı yarası, Başqa bir göz salmıladı hər şəhəri, hər kəndi. Artıq sənə ilham verdi, yeni həyat, yeni saz, Sən də sevinmək istədin, gülmək istədin bir az; Məbədləri, məscidləri, Məhəmmədin dinini Ayaqladın şərqə məxsus əfsanələr yurdunu... Saf havalar udmaq üçün, unutmaqçün dərdini Sən atıldın klublara, el, oba gördü bunu. Uzun qara saçlarını parça-parça kəsərək, "Yetər əyləncə olduğum!" - deyə bir gün bağırdın. Bu tufanlar əsrində sən yellər kimi əsərək, Qımıldandm dodaqaltı, xoş mahnılar çağırdın Və beləcə gündən-günə aşıb-daşdı əməlin, O səfalət yuxusundan diksinərək oyandın. Nə yazıq ki, çox sürmədən ən duyğusuz bir əlin, Dayanılmaz zərbəsilə qızıl qana boyandın. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 4hfhm216219bhiw2q6leci3ulj48qw6 3 33856 96716 2026-08-15T08:13:16Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96716 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 3 33857 96718 2026-08-15T08:13:46Z Doniyor Yóldoshev 12785 Səhifə "<div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağını..." məzmunu ilə yaradıldı 96718 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><center>'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.png|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</center> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''-- [[İstifadəçi:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Doniyor Yóldoshev|müzakirə]]) 07:52, 15 avqust 2026 (UTC) 8e2fd6naac8h33d4jm0mh90z6z4tazh 0 33858 96719 2026-08-15T08:14:07Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ellər dünyası | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 94|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-0..." məzmunu ilə yaradıldı 96719 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ellər dünyası | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 94|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Al-yaşıl geyinmiş uca dağların Qartallı qoynundan uzaqlaşmışam; Könül bulandıran, xəyal küsdürən Tozlu bir diyarla qucaqlaşmışam... Burada hər tərəf – yerdən göyədək, Doğrudan yandırır, yaxır insanı; Acı bir hiss ilə gülümsəyərək, Deyirəm: gəzdiyim o yerlər hanı? Hanı ağ suların xoş təranəsi? Burda nə ildırım, nə şimşək çaxar: Yadıma düşdükcə Dilcan dərəsi Başından tüstülər, dumanlar qalxar. Gecələr ay gülməz buludlar qara, Boğulur varlığım hər bir addımda. Mən çox dırmanmışam qarlı dağlara, O ellər dünyası yaşar yadımda... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] q45lnpfseyh7ny0qj25ihphmc44ulmy 0 33859 96721 2026-08-15T08:15:06Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Əmək və təbiət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 93|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=202..." məzmunu ilə yaradıldı 96721 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Əmək və təbiət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 93|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Günəş doğub yayılmadan qayaları dələrək Balta vurar, külüng çalar yorulmayan qolları. Elektrik qüvvəsindən min bir cana gələrək, O hazırlar yer altında şöməndüfər * yolları. Sonra qatar sürətilə trak... trak... tra... rak... Elçiləyər uzaqları dağı, daşı yırtaraq. Quş qonmayan o dağlar ki, nərəsindən yıxılar, Buludların rəngi qaçar bu sürətin səsilə; Nə yoruldum söyləyər o, nə də qəlbi sıxılar, Yıxar, qurar təbiəti bu günün nəğməsilə. O bilir ki, döyünməyən, hərəkətsiz bir ürək, İztirablar keçirirkən mumlar kimi sönəcək; O bilir ki, bu dünyada bəslənilən hər dilək, Çətinlikdən çəkinərsə bir xəyala dönəcək. Odur ki, bax, güvənərək qolundakı qüvvətə, Dəyişdirir kainatı, yeni bir donda qurur. Dalğalanan bu axın ki, məni salır heyrətə, Zaman axır sular kimi, saatlar çox tez vurur. Əsrlərin qurduğuna qarşı duran bu sürət Güldürəcək, şübhəsiz ki, görüb duyan kəsləri; İnsanlığın qüdrətinə təslim olur təbiət, Şair nəşə içindədir, duyur zəfər səsləri. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] ewcuby9m3u7zqrhq6ioqhgfg5f3jrxj 0 33860 96722 2026-08-15T08:15:10Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ona | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 43 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | c..." məzmunu ilə yaradıldı 96722 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ona | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 43 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} fucyasb8eehle9vtp7wr40woaysa7dk 96737 96722 2026-08-15T08:22:11Z Leon9219 12535 96737 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir qəlb ki, çalxalanar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 2 dekabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 55 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Bir qəlb ki, çalxalanar, hər zaman coşar, Tufanlar keçirən dəryaya bənzər. Qafqazda çırpınar, Altaya qoşar, Dağlardan atılan bir yaya bənzər. Of... bu yerlər yazıq ruhuma dardır, Kəsilmiş yollarım dumandır qardır. Vaxta ki, bu hüdud, bu sərhəd vardır, Ömür dedikləri röyaya bənzər. Sən ey mərhəmətsiz, duyğusuz, casus! Ey sərvət dünyası, sən sürün, sən sus! Bəşər qardaşlığı tərk etmiş, əfsus! Hər əməl dumanlı xülyaya bənzər. </poem> [[Kateqoriya:1927-ci ilin şeirləri ]] cptllg2stxuc5isl8t4zveabxhvwlsu 0 33861 96723 2026-08-15T08:16:03Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Konsert axşamı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 90|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-0..." məzmunu ilə yaradıldı 96723 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Konsert axşamı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 90|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Gecəydi... Moskva hər günkü kimi insan dalğasilə dalğalanırdı. Kim bilir, fikrim nələr düşunürdü, nələr anırdı? Yorğun-arğın insanlar işdən sonra Yığışmışdı, divarları daş aynalı bir salona Konsert olacaq!.. Ömrün varlığını izləyən şair bu günə dair nə isə düşünürdü haman salonda. Bu axşam onda büsbütün başqa bir həyəcan vardı, Həyata çox sağlam inamı vardı. Bu aralıq Bütün varlığilə gümrah, qayğısız, səmimi bir qız ona yaxınlaşaraq. -Bayaq sizi göstərəmk arkadaşım səylədi ki, O sadə gənc uzaqlardan, Şərq əlindən qonaq gəlmiş; Məqsədiniz bu torpaqdan qüvvət alıb dönmək imiş. Söyləsəniz çox xoş olar, düzmü onun dedikləri? Hansı qüvvət, hansı məqsəd bu yerlərə çəkdi sizi? Düşündürün bu xüsusda, azca əyləndirin bizi. Şair: - O yerdə ki, günəş gülər, dəniz gülər, göy gülər, O yerdə ki, sarı bülbül yaz gününü qarşılar, O yerdə ki, quşlar oxur, söylənilən türkülər, Andırır ki, o torpağın zəngin təbiəti var; Axşamları, səhərləri çox xoş olur, o diyar – Hər könülə ilham verər, hər yolçunu saxlayar. O, Qafqazdır ki, şairlər vurulmuşdur nazına, Könül oynar ixtiyarsız təbiətin sazına. - Heç anırmı xatiriniz o nəşəli günləri? Sıxılırm! varlığınız? - Heç sormayın onu siz! Yenə dalğın xəyalımdan nələr keçdi bilsəniz! O zaman ki, çiçəklərin arasında bəxtiyar Dolaşırdım öz-özümə, coşub əsdikcə ruzgar; O zaman ki, məni Günəş salamlardı yar kimi, Çırpınardım ürəyimdə bir xəstəlik var kimi... O zaman ki, qarlı dağlar örtünərdi dumana, Dənizlərin dalğasından səs düşərdi ormana, Uca, qorxunc qayalardan ilham alib yazardım; Qaranlıqlar çökən zaman düz yolumu azardım; Gecələrdim təbiətin qucağında çox zaman, Mən nə idim, bir çöl quşu... - Çöldə yaşarmı insan? - Köçəridir xalqımızın çox hissəsi əzəldən, Nə söylədimsə doğrudur, yaratmadım bunu mən. Günəş azca qızan kimi çəkilərdik bağlara, Dağlar bizə mehribandır, sığınaraq dağlara. Üç ay yayı keçirərək göy yaylaqlar başında, Yurd salırıq o yerlərin torpağında, daşında. Şahinlərin qıy vurması, buludların axması, Uzaq-yaxın üfüqlərdə şimşəklərin çaxması, Ürəklərə naşə səpər, könül səadət izlər; O yerlərdə cana gələr sarı, solğun bənizlər... Nə zaman ki, arabalar köç yoluna düzülər, Kəndli yoldaş əkinindən, biçinindən üzülər, Yazlıq əkin işlərini unudurlar tamamən. Yaşamışıtm dönə-dönə çox görmüşəm bunu mən. Tarladakı sünbülləri dənlər köçəri quşlar, Gecələr çox səssiz olur, yalnız ular bayquşlar. Yayın orta aylarında gün otları yandırır, Hərəkətsiz o təbiət məzarlığı andırır. Salon səssiz bir hal aldı, hərəkətdən əsər yox. Səhnədəki oynaq bir gənc söyləyirdi monoloq: - Buludlar oynaqdır, sanma şaşqındır. Dənizlər dalğalı, sular daşqındır; Həyat dedikləri hərəkətdədir, Bu ölməyən qanun təbiətdədir. Fikirlər, duyğular, əməllər hər an Dönər, təzələnər, çünki hər insan, Dünyada hər könül yüksəliş arar, Varlığın nə ilki, nə axırı var. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 4cijznxk81np430yqsob0ig4m1levbd 0 33862 96724 2026-08-15T08:16:44Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = İnqilab yurdu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 88|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-..." məzmunu ilə yaradıldı 96724 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = İnqilab yurdu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 88|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Dedilər hər sabah, hər axşam yenə Baxırsan yollara həsrətli gözlə... Mən də az anmıram o günləri ki, Alardın könlümü bir şirin sözlə. Söylə, yadındamı o zaman ki, mən Əlvida söylədim tanışlarıma; Duydum ki, inlədin, sızladın qəlbən, Dönüb göz gəzdirdin baxışlarıma... O gündən bəridir heç görüşmədik, Mümkünmü duymamaq keçən günləri? Nə bir danışmadıq, nə gülüşmədik Ayrılıq hökmünü verəndən bəri. Get, - deyirdi mənə o baxışların, Hicran günlərinin ömrü az olar. Qaydadır, boranlı, qarlı qışların Sonunda çiçəkli, güllü yaz olar. O sözün ağlımı yığdı başıma, Unutdum hər eşqi, unutdum yarı; Bir yeni kainat çıxdı qarşıma Öpürkən alnımı şimal ruzgarı! Başqadır burada həyat, hərəkət, Yazamam günlərin bu sürətini, Dünya dəyişmişdir, dönmüşdür əvət! Torpaqdan almışdır öz qüdrətini... Bu yerdə nə hicran, nə qayğı, nə qəm, Nə Sənan eşqi var, nə də intizar; Böyük fikirlərlə məşğuldur aləm, Bəşərin ölməyən dühaları var!.. Söylə, nə göstərim bu günə dair? Könüllər sərbəstdir, duyğular azad... Bu yeni dünyanın yolçusu - şair Dərdli günlərini heç edərmi yad? Budur bax, gözlərim qəlbim kimi şən, Bütün kainatım, bütün varlığım, Sanasan çiçəkli, güllü bir gülşən... Bitib-tükənməyir bəxtiyarlığım. İndi mən ömrümün bahar çağları Bilmədiklərimi bilirəm burda; Könlüm çox axtarır uca dağları, Bir gün dönəcəyəm çıxdığım yurda... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] n8664k3m0bv7pdzhslwuj8alsyug2wh 3 33863 96725 2026-08-15T08:17:00Z Araz Yaquboglu 734 Səhifə "{{subst:xg}}" məzmunu ilə yaradıldı 96725 wikitext text/x-wiki <div style="vertical-align:top; background-color:#e1eae9; padding:1em; margin:2px; border:3px solid #608ab5"><div class="center">'''[[Şəkil:Crystal_ksmiletris.svg|29px]]<big>Xoş gəlmisiniz, {{PAGENAME}}!</big>'''</div> Salam, {{PAGENAME}}, '''Wikisource''' virtual-kütləvi kitabxanalarının Azərbaycan dilindəki versiyası — '''[[Vikimənbə]]'''yə '''xoş gəlmisiniz'''! Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl aşağıdakı qaydalarla tanış olmağınız tövsiyə olunur: * Yeni əsər əlavə etmək üçün tərəddüd etmə, '''[[Vikimənbə:Cəsur ol!|cəsur ol,]]''' Vikimənbə hər kəs üçün azad məkandır. * Vikimənbənin yazı üslubu sadədir. Bura ədəbiyyat nümunələri (şeir, roman, hekayə və s.), tarixi, hüquqi və s. sənədlərin mətnləri yerləşdirilə bilər. * Suallarınıza kömək səhifələrində cavab axtara bilərsiniz. Orada cavab tapmasanız müvafiq müzakirə səhifələrində soruşun. * Başqa istifadəçilərdən kömək istəməkdən çəkinməyin, onların müzakirə səhifələrini '''redaktə''' edərək suallarınızı əlavə edin. * Əsas səhifələr və bunlara köməkçi səhifələrdə (əsərlər, kateqoriyalar, şablonlar v.s.) '''imzanızı və adınızı yazmayın.''' Əksinə, müzakirə, səsvermə, sual cavab və s. formasında olan yazılarınızın sonuna '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' (4 tilda) işarəsini əlavə edərək və ya [[Şəkil:Signature button.png]] imzanızı atmağı unutmayın. *Yaratmaq istədiyiniz əsərin adını aşağıdakı xanaya daxil edin və "Məqalə yarat" düyməsini basın. <inputbox> type=create width=45 break=no </inputbox> ---------------------------------------------------------------------------------------------- [[Şəkil:Nuvola apps important yellow.svg|60px|left]]'''Lütfən özünüz haqqında səhifə yaratmayın. Bu cür informasiyanı [[İstifadəçi:{{PAGENAME}}|öz istifadəçi səhifənizdə]] verə bilərsiniz.'''--[[İstifadəçi:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]] ([[İstifadəçi müzakirəsi:Araz Yaquboglu|müzakirə]]) 08:16, 15 avqust 2026 (UTC) </div> j35nc5tuevs2di0jnwro9m6npnhvmei 0 33864 96726 2026-08-15T08:17:21Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Səfil qadın | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-..." məzmunu ilə yaradıldı 96726 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Səfil qadın | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Oxuyun! Oxuyun şerimin sizə bağışladığı həyat səhnəsini, Oxuyun onun xəyala hökm edən odlu səsini. Mən söylədiyim, söyləmək istədiyim bu səhnə köhnə, pək köhnə Fahişələr yurdundan bir nümunədir, O nədir? Ağarmış saçında qarlı qışların, boranlı giinlərin kölgəsi yaşar Ölgün gözləri göylərlə qucaqlaşar. Çünki yerdən, yerdəki cinayətdən, hər qanundan, hər adətdən, Yemiş dönə-dönə və diksinmişdir. Kinli gözlərdən uzaq, pək uzaq bir küncə sinmişdir. Ey qadın! Ey ana! Bu gün sana soyuq baxan gözlər daşamı döndü'? Yoxsa gözlərinə çirkinmi göründü? Dedilər sən böylə deyildin əzəl, Çiçəklərdən təmiz, güllərdən gözəl. Bəlkə də arxanca titrəyib qoşan illərin yorğunu bir könül varmış. Fəqət indi? Belin bükülmüş, saçın ağarmış, Nə dərdini bilən var, nə üzünə gülən var! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] hue5tdyavc8y8d4vrpqbhxkg5mnobzh 0 33865 96727 2026-08-15T08:17:55Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Vətən həsrəti | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 86|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-..." məzmunu ilə yaradıldı 96727 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Vətən həsrəti | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 86|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Elindən, günündən ayrılan könül, Arabir vaxt tapıb ağlasın gərək. Əziz kimsələri qırılmış kimi, Yas tutub qaralar bağlasın gərək. Demirəm incidib üzsün özünü, Əl üzüb dünyadan yumsun gözünü. Nə qədər olsa da Vətən sözünü, Duysun ürəyində, anlasın gərək. Bir şikəstə neyəm, bir qırıq kaman, Görmədim bir bəla-həsrətdən yaman, Vurğun ellər deyib ağlar hər zaman, Onun qaydasıdır, ağlasın gərək. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] fpzwmh2fbx7xgnrtxd5rsglewza74s7 0 33866 96728 2026-08-15T08:18:36Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Çörək dostu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 85|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-..." məzmunu ilə yaradıldı 96728 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Çörək dostu | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 85|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bir az yeyər, içər keyfi durular, açılar rəngi, Sonra sərməst olub, qızar gözləri. Onun sözləri O qədər mənalı olur ki, inan, Hər duyan insan Fəxr edər bəşərin bu övladilə, O da insanlığın böyük adilə, Bizi alqışlar, nitqlər başlar: "İçək bu bakalı o sağlığa ki, Xəyalı yüksəkdir, qəlbi ləkəsiz, Əyilməz bir kəsə qalsa əkməksiz * ". Yazıq üzülüncə meyxanalardan Büsbütün dəyişər, dönər ahəngi, açılmaz rəngi... Təəccüb gəlməsin sizlərə bu iş, Onu danışdıran meyxana imiş. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] czcfohksu0v1kygp0x5fl8lq4486l90 0 33867 96730 2026-08-15T08:19:15Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ölümün məhkəməsi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 83|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=..." məzmunu ilə yaradıldı 96730 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ölümün məhkəməsi | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 83|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Soyuq bir qış axşamında süzərək kainatı, O, mənalı baxışlarla tərk elədi həyatı... Acımadan gəncliyinə parlaq əməllərinə, Həyatmı qurban verdi öz qatil əllərinə. Sayğısız bu yaramazlıq, ömrün bu iyrəncliyi Gələcək günlər eşqinə düşündürdü gəncliyi; B i r i n c i s ə s O bizim kəndliydi, ta çocuqluqdan Birlikdə çalışar, əkin əkərdik; Yaşıl yamaclarda, dağlar başında Bir deyib, bir gülüb ləzzət çəkərdik. Uğursuz bir gündə acı bir külək Dağları, daşları bir yerə qatdı; O soyuq ruzgardan xəstələnərək, Yazıq il yanından ziyadə yatdı. O gündən bəridir təbiətində, Doğrusu, düşkünlük ağırlıq vardı; Seyrək eşitdiyim hər söhbətində Ölüm düşünərdi, ölmək arardı. İ k i n c i s ə s O çox mütəfəkkir, çox xəyalpərvər, Həyata, hər şeyə biganə idi. Görüb düyduğumu söyləsəm əgər, Bəlkə bir sayğısız divanə idi. Ömründə bir dəfə gülməzdi üzü, Çünki dumanlıydı düşüncələri. O bir qarşılardı gecə-günduzü Dadlı xəyallara uyandan bəri ... Ü ç ü n c ü s ə s Əsrin geniş addımları sürət tapandan bəri Çoxlarına çətin gəlir mübarizə günləri; Axan sellər qarşısında aciz, miskin qalırlar. Sonra sonsuz bir heçlikdən dönüb "ilham" alırlar. Həyatı bir kölgə kimi, röya kimi duyanlar, Çətinlikdən çəkinib də hər xəyala uyanlar Yeniliklər dünyasına yummaq istər gözünü, Anlamaz ki, bu gedişlə o aldadır özünü ... </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] cu6u5wqy8r4m9nj1jfstaxo9j74t1vs 0 33868 96731 2026-08-15T08:19:50Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Dostlar xəbəri | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 82|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-0..." məzmunu ilə yaradıldı 96731 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Dostlar xəbəri | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 82|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bir xəbər almışam dostlar əlindən: Əğyarın başına dünya dar olub. Gedibdir əlindan hər ixtiyarı, Pozulub şövkəti tarımar olub. Mən demişdim ona: eşit, ey insan! Qalmayacaq sənə sürdüyün dövran. Bilir Azərbaycan, bilir Dağıstan, Dərdim el içində bir şüar olub. Arif ol, ey Vurğun, uyma şöhrətə, Alışdır özünü barı möhnətə; Bir bax tarixlərə, bax təbiətə Ağ günlərin sonu ahu-zar olub. Artıq bu sözlərin nə mənası var? Başımda bir köhnə qəm havası var. Onun Vurğun kimi mübtəlası var, Bir baxın ki, gedib kimə yar olub?.. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 730obt39krwlevqlu6wgaw6eaoyu6tl 0 33869 96733 2026-08-15T08:20:41Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Şərqin qapısı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 79|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-..." məzmunu ilə yaradıldı 96733 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şərqin qapısı | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 79|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> ŞƏHƏR OYANIRKƏN Günəş qısqanaraq ürkdü gecədən, Boğdu qaranlığı, can aldı yenə. Şair ən inadkar bir çocuq kimi Endi xəyalın dərinliyinə... Qayıqlar sahildə səssiz-səmirsiz... Uzaq yollar gələn yolçular kimi; Sakit bir yuxuya getmişdi dəniz, Dərin bir məqsədi, fikri var kimi. Bənzərdi ən böyük, ən xoş əmələ Günün üfuqlərdə alışan rəngi. Söylədi: keçmişdən əsər var hələ, - Uzaqdan çalınan kəlisa zəngi. Ağardı kainat günəş gülərkən Qalmamışdı göydə nə ulduz, nə ay; Gündüzün eşqilə hamıdan erkən Səkirdi quş kimi yerdə tramvay. Çoxaldı get-gedə, artdı hərəkət, Artıq keçinmişdi gecənin qəlbi; "Qudok"un səsindən canlanan sürət Andırırdı sağlam, polad bir qəlbi... Azacıq keçmədən cəsur insanlar Qoşdu iş başına, tərpəndi şəhər... Ucaldı göylərə qara dumanlar, Həyatı yaşadar çalışqan əllər. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] qz4djckz2qqzujyj05me457js67n6ak 0 33870 96734 2026-08-15T08:21:22Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Həyata doğru | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96734 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Həyata doğru | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} kqy0f1lpsrwq1rnixhdpnew4m4b1j97 96736 96734 2026-08-15T08:21:38Z Nilufar.J 12784 96736 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Həyata doğru | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> bfhpxjectnso8nyt94xixh0gqm1gtbn 96739 96736 2026-08-15T08:23:18Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96739 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Həyata doğru | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 57 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yetər! Yetər artıq boş əyləncələr, Can almaq vaxtıdır bu gün xilqətdən... Günəşli gündüzlər, aylı gecələr, Bir ağızla deyir: yaz təbiətdən! Yetər telli sazlar, şikəstə "ney"lər, Bu nalələr bizi dağıdar, eylər. Yetər, zənn edirəm xəyali şeylər, Bir az da bəhs edək biz maddiyyatdan. Uyduq əzəl gündən hər xəyala biz, Buludlarda söndü hissiyyatımız... Boğuldu dərdlərlə kainatımız, Qayə bunlarmıdır incəsənətdən? Yetər vaxt itirmək təranələrlə, Yetər oda yanmaq pərvanələrlə, Həyat geri qaldı əfsanələrlə, Uzaqlaşmalıyıq hər təriqətdən. Gəlin! Gəlin bu gün fürsət əldəykən, Qanlı dəryalara göndərək yelkən... Sən, ey dünyasından əlini çəkən! Nə tapdın o sonsuz göyə xidmətdən? Zavallı! Bir dön də ətrafına bax! Bir bax ki, gecələr nə qədər parlaq! Qaranlıq qəlbində sən dəxi od yax, Günəşli gündüzlər doğar zülmətdən. </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] dkkblc8zu6cy8cy7wa6yxznuvcmiuzy 0 33871 96735 2026-08-15T08:21:31Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Hərəkət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 73|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |..." məzmunu ilə yaradıldı 96735 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Hərəkət | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 73|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Hərəkət! Hərəkət! Bu gün damarlarımı dolaşan bu qan Heç də dünənkinə bənzəmir, inan! Fəqət mən yenə enərək gecənin dərinliyinə, Hər gün dolaşdığım ucsuz-bucaqsız, odsuz, ocaqsız, Tikanlı çöllərin bir yolçusuyam. Eşit, ey! aradığım şey Artıq nə eşqdir və nə də hicran. Bu hiss, həyəcan qəlbimdən gəlmədi, fikrimdən doğdu: Hərəkət! Hərykət! Bü gün varlığımda dəmirdən möhkəm, Tükənməz qoca bir qüvvə var desəm, Çox da düşünməsin o afəti-can; çünki hər insan, Yaşamaq istəyən hər dərdli könül, hər çiçək, hərgül Azacıq sevinmək, çırpınmaq istər Nə qədər dilbər, qayğısiz bir halım var bu axşam. Qarşımdakı şam azacıq sönməmək üzrə yanarsa, bir an dayanmadan coşacaq qələm Nə dərd, nə ələm, nə də göz yaşları ənisim * deyil. Anla! Bil! Bil ki, göylər nə qədər azad, bəxtiyar ruhumla çırpınan bir əməlim var: Hərəkət! Hərəkət! İncilin, quranın yarpaqlarını Sovurur göylərə şimai yelləri. Şərqin elləri yazın yazın Bu gündən şöhrətli və şanlı bəklər. Açan çiçəklər artıq yaz gününə bir nişanədir. "Cahan qəmxanədir" fəlsəfəsi son nəfəsi, Son hıçqırığını çəkmək üzrədir. Hərəkət! Hərəkət! Buludlar qoynunda himalaylar, Səssiz gecələrdə ulduzlar, aylar, Tənha bir şairin uzaq xəyalı, şairlik halı, Qüruba yaxın həzin bir mənzərə susuz bir dərə, Dağlarla qucaqlaşan əlvan buludlar, yam-yaşıl otlar Uçurar fikrimi dumanlar kimi. Bunlar, bu saydıqlarım, Sən və mən, Hər ikimizdən törəyən, Həp bu hərəkətdəndır, Bu sonsuz surətdəndır. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] oi4ndjedbt1ubhb1yt16nq7skeiu5w0 0 33872 96738 2026-08-15T08:23:05Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bir qəlb ki, çalxalanar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 2 dekabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 55 | vikipediya_keçidi..." məzmunu ilə yaradıldı 96738 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir qəlb ki, çalxalanar | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 2 dekabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 55 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} ocnq01e3iotzcyc1p7zyv9ye7o6gwz5 96740 96738 2026-08-15T08:23:31Z Leon9219 12535 96740 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Acı gülüşlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1927 2 dekabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 1u8tg6bwh6lu4s14yx22pi36a21unuu 96742 96740 2026-08-15T08:25:17Z Leon9219 12535 96742 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Acı gülüşlər | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 31 may | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 59 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Sən ey altun qəfəslərdə xumarlanan, süzulən, Bilirmisən hüsnünlə hankı qəlbdir üzülən? O qəlbdir ki, həyatında min bir acı yemişdir, Əzəl gündən gəncliyini sənə qurban demişdir. O qəlbdir ki, yetimlikdə, yoxsulluqda boğuldu, Təbiətin ən qarışıq bir günündə doğuldu... İştə, məni qəhr edirkən bu sayğisız səfalət, Vurulduğum o gözlərdə mən axtardım səadət Fəqət, sən ey zənginlərin, böyüklərin yavrusu, Dünyalara hakim olan bir şairin qayğusu Əsdi qara yellər kimi, gəlib keçdi yanından, Mən doymaram ovuc-ovuc içsəm belə qanından... Özün gəl, ey sevdiciyim, özün çıx meydanıma. Ya qanına mən boyanım, ya sən boyan qanıma... </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] p24nls316i3ipyv4dqu4h7pdjjsgzoy 0 33873 96741 2026-08-15T08:24:45Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Həyat dedikiəri şübhəli bir şey | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 68|isbn= 9952-418-44..." məzmunu ilə yaradıldı 96741 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Həyat dedikiəri şübhəli bir şey | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 68|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Həyat dedikiəri şübhəli bir şey, Ölümsə şübhədən çıxmaq deməkdir. Bu qəmgin təranə... bu kədərli ney Varlığı heçlikdə boğub yeməkdir... Mən də yolçusuydum bir zaman, əlbət, Bu köhnə dünyanın, fəqət nə gördüm? Hər gülən dodaqda bir qəmü həsrət, O qızın saçından mən ilham hördüm. Əsdi qara yellər, qanadı dizim, Gəncliyim tükənməz məlala düşdü. Mən bir karvanam ki, qalmadı izim, Ömrümün ilk günü zavala düşdü. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] dlo2bh5h98lsk3g0c1cfaptrint2ni7 0 33874 96743 2026-08-15T08:25:19Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bir yaz sabahının ilk azanıydı | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96743 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir yaz sabahının ilk azanıydı | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} rdpau9q3an3qe93k3d8aeatweuk97us 96749 96743 2026-08-15T08:29:04Z Nilufar.J 12784 96749 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bir yaz sabahının ilk azanıydı | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928,1 sentyabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 60 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Bir yaz sabahının ilk əzanıydı, Süzüldü gözlərim xumarlanaraq. Xilqətin mənalı bir zamanıydı, Sular səslənirdi dalğalanaraq. Açdım önümdəki bir pəncərəni, Adamı şiddətlə döydü küləklər. Mən seyrə dalırkən dağı, dərəni, Uzaqdan gülürdü güllər, çiçəklər. Ağarırkən göyün siyah kəfəni, Bu gün bir coşqunluq vardı qanımda. Mən əski qəlb ilə anaraq səni, Demişdim: "Ah, Əkrəm olsan yanımda!" </poem> ba0y7w4god0xkil75gfk7ysf8fxlg8e 0 33875 96744 2026-08-15T08:25:26Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Bilməm nə xəyal ilə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 67|isbn= 9952-418-44-X |accessdate..." məzmunu ilə yaradıldı 96744 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bilməm nə xəyal ilə | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 67|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bilməm nə xəyal ilə oyandım yenə erkən; Bir quş ki, uça düzlərə, səhralara azad Axşamları öz yurduna həsrətlə dönərkən, Çırpınmağa başlar yenə ruhumdakı fəryad. Qafqaz! O xəyal şahpəri röyama gələrkən Bir səs mənə qalx, qalx, - deyə qəmlərdə gülümsər... Yalqız quzu madər * deyə ağlar və mələrkən Bir pəncə əzər qəhr ilə vicdanımı yeksər. Əlbət məni, təqib edəcəklər ki, bu fəryad Bədbinlərə məxsus, bizi şad etməyəcəkdir. Eyvah ki, min pəncədən olsam da həp azad Məndən o vətən zövqü uzaq getməyəcəkdir. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] oi69xqm3iz5af1n5fxbu4th2d8rgn7u 0 33876 96745 2026-08-15T08:25:59Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96745 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} kqigc6vqauhxzbyyuet4canjxk1e5d4 96750 96745 2026-08-15T08:30:15Z Leon9219 12535 96750 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1928 20 oktyabr | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 61 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun, İnsafı, mürvəti sən atmadınmı? Mən sənə yar desəm dilim qurusun, Yarı, məhəbbəti sən satmadınmı? Qırdın qanadımı, qırdın qolumu, İtirdin qəlbini, azdın yolunu. Tərlan xəyalımı, laçın könlümü Aldadıb-aldadıb oynatmadınmı? Vurğunun ahları yüksəlir göyə, Sormadın bu sirri, sormadın niyə? Dünyada bir şöhrət, bir altun deyə Şahmarın qoynunda sən yatmadınmı? </poem> [[Kateqoriya:1928-ci ilin şeirləri]] rdhahbt0ep7muf3fl70aqx5w1qkvyuv 0 33877 96746 2026-08-15T08:26:19Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Şeir | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 66|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |langu..." məzmunu ilə yaradıldı 96746 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şeir | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 66|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> O axşam gəldim sizə, Nə hörmət etdin bizə? Bir durarıq diz-dizə, Qanında yox hərarət. Eşqimi qanmadınız, Heç də inanmadınız; Neçin utanmadınız? Heç satılırmı afət? Bir şairəm yaralı, Sevdiyimdən aralı; Siz satdınız maralı, Mən çəkirəm xəcalət. Dağlardakı saf suyam, Eşqimin yolçusuyam. Demirəm ki, qoçuyam, Yerində dur farağat! </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 1tep71j9dykh21lhifchwi2gk8jr4cf 0 33878 96747 2026-08-15T08:27:01Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = İngilis | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 64|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |la..." məzmunu ilə yaradıldı 96747 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = İngilis | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 64|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Bilirəm hər qəlbin mən iç üzünü, Bir çoxu fitnəli, həm böhtanlıdır Yenə qan içməyə dikib gözünü O yer ki, krallı və soltanlıdır. Qərbin üfüqündə bir bulud gəzər, Əqrəbə, əfiyə, ilana bənzər. Uzaq Şərq elinə qılsanız nəzər, Könüllər zədəli və hicranlıdır. Anlamaz cahanda nə vicdan, nə hiss O, insan donunda qocaman iblis. Çox da öyünməsin xain ingilis, Mənim aslan könlüm dəliqanlıdır. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 4tbwf52vi44mcar2xet3vwmene59ori 0 33879 96748 2026-08-15T08:28:40Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ey uzaq göylərin yaxın elçisi! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 63|isbn= 9952-418-44-X..." məzmunu ilə yaradıldı 96748 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ey uzaq göylərin yaxın elçisi! | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 63|isbn= 9952-418-44-X |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> Ey uzaq göylərin yaxın elçisi! Şərqi təmsil edər mənəviyyatın. Rəngi-ruyimə bax, soldurdu məni Şübhələrlə dolu bir çox ayatın * . Sən dedin ki, ruhum, fikrim azadə, Üfüqlər yolçusu dəli bir quşdur. O sağır göyləra açdığın cadə † Zəif qanadlarçün, bil ki, yoxuşdur. Məncə, istəklərin olsaydı burda, Qapanardı sənə göylərin yolu; Açiq bir nəzərlə baxsan hər yurda Qanlı bir xəncərdir bəşərin qolu... Böylə bir tarixdə öylə bir dünya Bilməm ki, şairim, mümkünmü qurmaq? Məndə də bir zaman vardı o röya, Uzaq kəhkəşanda qavallar vurmaq. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin şeirləri]] 2l6i83plsgx3b43kynfg2u72m68rfka 0 33880 96751 2026-08-15T08:33:06Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Macəra | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96751 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Macəra | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} d1bml6vgwe6bj1ubwe8f9x5xgv5uz4j 96760 96751 2026-08-15T08:42:52Z Nilufar.J 12784 96760 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Macəra | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1932 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 94 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yaxşı yadımdadır on beş il əzəl, Özgə qundağına layla çaldığın. Uzun saçlarını yolduqca hər əl, Qul kimi qolları bağlı qaldığın. Yaxşı yadımdadır hər səhər erkən, Nehrə çalxadığın, qaymaq tutduğun... Nələr çəkməmisən bu dünyada sən! Bəlkə də onlardan var unutduğun. Bəzən də xanımın süzüb gözünü, Danlayardı səni, söyərdi səni. Dönüb qaytarsaydın onun sözünü, Ağan çəkməsilə döyərdi səni. Özün deyirsən ki, baxıb halına, Körpə yaşlarımda çox ağlamışam. Bir şey yazmamışam ıstiqbalına, Çünki az duymuşam, az anlamışam. Gəlir xatirimə ellər köçəndə, Aranda qaldığın, yoxsulluq dərdi.., Qotazlı karvanlar gəlib keçəndə, Hər gələn ömründən bir çiçək dərdi. Bir axşam varlığa yumub gözünü, Bir qırıq çatıdan asdın özünü. Lakin sən ölmədin, ölüm uzaqdı, Gələcək bir günə inananlardan, Parlaq baxışların qəndillər yaxdı, Yarandın haqqa üçün axan qanlardan. Söylə, yadındamı on üç yaşında, Sən gülüb oynarkən sular başında, Yanından yel olub, bir atlı keçdi, Atlının gözləri tək səni seçdi. O səni top kimi alıb tərkinə, Üstəlik apardı evindəkinə?.. İkinci axşam da əlində Quran, Kəsdi nikahım bir uzun qazı. Çəkdiyin ahları duyduğu zaman, İnlədi dağlarda aşığın sazı. Papaqla vurdular, sən yıxılmadın, Deməli, mümkündür... Yazıldı adın. Sonra incilərin və almazların, Rənginə uyduqca yumşaldın həmən. Əlvan ipəklərin, ağ atlazların, Qoynunda bir zaman xumarlanıb sən, Saxta bəzəklərə şirnikib qaldın, Sən də gəlin olub, sən də ad aldın. Yazıq! Çox sürmədi bu "səadətin", Ağardı saçlar tezcə ərinin; Ürpəşdi tüklərin, çimçəşdi ətin, Söküldü varağı can dəftərinin. Keçən bulud kimi, gündüzün qara, Bildin aldanmısan sən bu kaftara. O köhnə hərifdə anladı ki, sən, Doğrudan da ona tay deyilmişsən. İnsafı tərk edib, haqqı unutdu, O səni yumruğa, qapaza tutdu. Ömrün lampa kimi sönüb qaraldı, Ölüb qalmağına şübhə də vardı... Bir axşam bəxtinə özün yol açdın, Bir cavan çobana qoşulub qaçdın. Dərələr keçərək, dağlar aşaraq, O kinli gözlərdən uzaqlaşaraq, Getdikcə getdiniz... yenə getdiniz... Uzaqda bir kəndi məskən etdiniz. Həftələr dolandı, aylar dolandı, Sənin taleyində bir günəş yandı; Körpənin adını Qərib qoydunuz, Yediyi arpalı, yavanlığı duz... Bir sabah günəşin canlı rənginə, Şəhla gözlərini dikmişdin yenə Uşaq da qoynunda bir balıq kimi, Atılıb oynardı günəşə sarı. Sənin də qəlbinin şahin vüqarı O sadə varlıqdan ilham alardı. Ömrünün belə bir səhnəsi vardı... Günlərin birində bir acı ruzgar ötdü... Hər vüsalda ayrılıq da var. Çobanı vurdular dağlar başında, O səndən ayrıldı ən gənc yaşında. O gündən gəlmədi çobanın səsi, Bir yadigar qaldı onun körpəsi. Ömür dedikləri sorsalar nədir? – Xətləri qarışıq bir xəritədir, İnsanın gözünü şaşırdır bəzən... Sürünüb körpənlə qapılarda sən Alnının təriylə böyütdün onu, Çəkdin ağrısını illər uzunu. Uşaq zəkalıydı, alnı ay kimi, Sevgidən gəlmişdi onun tərkibi. Hər şeyi dinləyər, danışmaq istər, Yanında bir söhbət açılsa əgər, O da böyükləri andıran halla Qarışar söhbətə min bir sualla. Sən də o səhnədən ilham alardın, Qəlbini saz kimi tutub çalardın. Sən oldun şahidi axan qanların, Azadlıq uğrunda qəhrəmanların Ordusu dağlara yol açan zaman Sənin böyütdüyün o Qərib oğlan Qarışıb onlara bolşevik oldu, Sən dözə bilmədin, gözlərin doldu: - Oğlum, getmə! - dedin, sözə baxmadı, Düşdü tarixlərə Qəribin adı. Buludlar açılıb, sular duruldu, Tarixdə başqa bir dövran quruldu: Bəylərin, xanların - qan soranların Taxtı tarac oldu tamam onların. Bir sabah, çaxnaşan bir böyük kütlə, Eyni həyəcanla və hərəkətlə Xalqın ciyərindən dalğalanaraq, Əllərdə titrədi bir qızıl bayraq! O böyük dəstədə Qərib də vardı, O bizim ölkədə ilk komissardı. Onun hünərindən, onun adından Açıldın gül kimi və şadlığından Göylərə uçmağa qanad aradın... Dəyişdi şöhrətin, dəyişdi adın, Dəyişdi ömrünün əski səhnəsi, Dəyişdi dünyanın əvvəlki səsi... İndi at üstündə gəzib bəndləri Kolxozun yerinə su paylayırsan, Çağırıb yarışa qonşu kəndləri Dalda qalanları haraylayırsan. Artıq ağlamırsan, ana, yaslarda. Hərdən özəklərdə və iclaslarda Sədrdən söz alıb danışdıqca sən Xəyalım nə qədər yüksəlir bilsən!.. Şahid oldun, keçən yaz Keçdi soyuq və ayaz. Bahar gəldi gülərək, Güldü hər gül, hər çiçək, Sular daşıb səsləndi, Dağların da kəməndi Qollarını gərərək, Xoş sifət göstərərək, İnsana "gəl" deyirdi, O canlı bir şeirdi. Səkkizi mart günündə Gözlərinin önündə Dəyişmişdi təbiət, İnsan, həyat və sənət – Hər şey səni qarşılar! Alnındakı o vüqar İlham verdi xəyala, Heyran oldum o hala. Sən dəstəni çəkirdin, Onlara baş çəkirdin. Sevinirdi bu həyat! O təntənə, o büsat Tarixlərdə qalacaq, Aşıqlar da çalacaq. Öz sazında adını: Şərqin azad qadını! Qabaqda ney, balaban Coşub dindiyi zaman Oğlan qıza qarışdı, Duyğular da yarışdı, Sən də baxıb onlara – Qızlara, oğlanlara Bu günü alqışladın, Birdən nitqə başladın: "Bu gün mart ayının səkkizindəyiz, Qışın boranları gedib, gəlməsin! Bir yeni dünyanın yolçusuyuq biz, Qarşıya çıxmasın nə tanrı, nə din! Qışın boranları gedib, gəlməsin!" Uşaqlıq dövrünü artıq tərk edun, Gələcək bir günə yol alıb gedən Qəlbimi quş kimi yemlədikcə mən Bilsəniz nə qədər ilham alıram! Aşıqlardan qabaq özüm çalıram Şeirim telində o nəğmələri, Məqsədim yüksəliş, yolum irəli!.. </poem> tqq47ktmbve951t6ssp3w7k5zo1u1wc 96764 96760 2026-08-15T08:46:06Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1932-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96764 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Macəra | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1932 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 94 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yaxşı yadımdadır on beş il əzəl, Özgə qundağına layla çaldığın. Uzun saçlarını yolduqca hər əl, Qul kimi qolları bağlı qaldığın. Yaxşı yadımdadır hər səhər erkən, Nehrə çalxadığın, qaymaq tutduğun... Nələr çəkməmisən bu dünyada sən! Bəlkə də onlardan var unutduğun. Bəzən də xanımın süzüb gözünü, Danlayardı səni, söyərdi səni. Dönüb qaytarsaydın onun sözünü, Ağan çəkməsilə döyərdi səni. Özün deyirsən ki, baxıb halına, Körpə yaşlarımda çox ağlamışam. Bir şey yazmamışam ıstiqbalına, Çünki az duymuşam, az anlamışam. Gəlir xatirimə ellər köçəndə, Aranda qaldığın, yoxsulluq dərdi.., Qotazlı karvanlar gəlib keçəndə, Hər gələn ömründən bir çiçək dərdi. Bir axşam varlığa yumub gözünü, Bir qırıq çatıdan asdın özünü. Lakin sən ölmədin, ölüm uzaqdı, Gələcək bir günə inananlardan, Parlaq baxışların qəndillər yaxdı, Yarandın haqqa üçün axan qanlardan. Söylə, yadındamı on üç yaşında, Sən gülüb oynarkən sular başında, Yanından yel olub, bir atlı keçdi, Atlının gözləri tək səni seçdi. O səni top kimi alıb tərkinə, Üstəlik apardı evindəkinə?.. İkinci axşam da əlində Quran, Kəsdi nikahım bir uzun qazı. Çəkdiyin ahları duyduğu zaman, İnlədi dağlarda aşığın sazı. Papaqla vurdular, sən yıxılmadın, Deməli, mümkündür... Yazıldı adın. Sonra incilərin və almazların, Rənginə uyduqca yumşaldın həmən. Əlvan ipəklərin, ağ atlazların, Qoynunda bir zaman xumarlanıb sən, Saxta bəzəklərə şirnikib qaldın, Sən də gəlin olub, sən də ad aldın. Yazıq! Çox sürmədi bu "səadətin", Ağardı saçlar tezcə ərinin; Ürpəşdi tüklərin, çimçəşdi ətin, Söküldü varağı can dəftərinin. Keçən bulud kimi, gündüzün qara, Bildin aldanmısan sən bu kaftara. O köhnə hərifdə anladı ki, sən, Doğrudan da ona tay deyilmişsən. İnsafı tərk edib, haqqı unutdu, O səni yumruğa, qapaza tutdu. Ömrün lampa kimi sönüb qaraldı, Ölüb qalmağına şübhə də vardı... Bir axşam bəxtinə özün yol açdın, Bir cavan çobana qoşulub qaçdın. Dərələr keçərək, dağlar aşaraq, O kinli gözlərdən uzaqlaşaraq, Getdikcə getdiniz... yenə getdiniz... Uzaqda bir kəndi məskən etdiniz. Həftələr dolandı, aylar dolandı, Sənin taleyində bir günəş yandı; Körpənin adını Qərib qoydunuz, Yediyi arpalı, yavanlığı duz... Bir sabah günəşin canlı rənginə, Şəhla gözlərini dikmişdin yenə Uşaq da qoynunda bir balıq kimi, Atılıb oynardı günəşə sarı. Sənin də qəlbinin şahin vüqarı O sadə varlıqdan ilham alardı. Ömrünün belə bir səhnəsi vardı... Günlərin birində bir acı ruzgar ötdü... Hər vüsalda ayrılıq da var. Çobanı vurdular dağlar başında, O səndən ayrıldı ən gənc yaşında. O gündən gəlmədi çobanın səsi, Bir yadigar qaldı onun körpəsi. Ömür dedikləri sorsalar nədir? – Xətləri qarışıq bir xəritədir, İnsanın gözünü şaşırdır bəzən... Sürünüb körpənlə qapılarda sən Alnının təriylə böyütdün onu, Çəkdin ağrısını illər uzunu. Uşaq zəkalıydı, alnı ay kimi, Sevgidən gəlmişdi onun tərkibi. Hər şeyi dinləyər, danışmaq istər, Yanında bir söhbət açılsa əgər, O da böyükləri andıran halla Qarışar söhbətə min bir sualla. Sən də o səhnədən ilham alardın, Qəlbini saz kimi tutub çalardın. Sən oldun şahidi axan qanların, Azadlıq uğrunda qəhrəmanların Ordusu dağlara yol açan zaman Sənin böyütdüyün o Qərib oğlan Qarışıb onlara bolşevik oldu, Sən dözə bilmədin, gözlərin doldu: - Oğlum, getmə! - dedin, sözə baxmadı, Düşdü tarixlərə Qəribin adı. Buludlar açılıb, sular duruldu, Tarixdə başqa bir dövran quruldu: Bəylərin, xanların - qan soranların Taxtı tarac oldu tamam onların. Bir sabah, çaxnaşan bir böyük kütlə, Eyni həyəcanla və hərəkətlə Xalqın ciyərindən dalğalanaraq, Əllərdə titrədi bir qızıl bayraq! O böyük dəstədə Qərib də vardı, O bizim ölkədə ilk komissardı. Onun hünərindən, onun adından Açıldın gül kimi və şadlığından Göylərə uçmağa qanad aradın... Dəyişdi şöhrətin, dəyişdi adın, Dəyişdi ömrünün əski səhnəsi, Dəyişdi dünyanın əvvəlki səsi... İndi at üstündə gəzib bəndləri Kolxozun yerinə su paylayırsan, Çağırıb yarışa qonşu kəndləri Dalda qalanları haraylayırsan. Artıq ağlamırsan, ana, yaslarda. Hərdən özəklərdə və iclaslarda Sədrdən söz alıb danışdıqca sən Xəyalım nə qədər yüksəlir bilsən!.. Şahid oldun, keçən yaz Keçdi soyuq və ayaz. Bahar gəldi gülərək, Güldü hər gül, hər çiçək, Sular daşıb səsləndi, Dağların da kəməndi Qollarını gərərək, Xoş sifət göstərərək, İnsana "gəl" deyirdi, O canlı bir şeirdi. Səkkizi mart günündə Gözlərinin önündə Dəyişmişdi təbiət, İnsan, həyat və sənət – Hər şey səni qarşılar! Alnındakı o vüqar İlham verdi xəyala, Heyran oldum o hala. Sən dəstəni çəkirdin, Onlara baş çəkirdin. Sevinirdi bu həyat! O təntənə, o büsat Tarixlərdə qalacaq, Aşıqlar da çalacaq. Öz sazında adını: Şərqin azad qadını! Qabaqda ney, balaban Coşub dindiyi zaman Oğlan qıza qarışdı, Duyğular da yarışdı, Sən də baxıb onlara – Qızlara, oğlanlara Bu günü alqışladın, Birdən nitqə başladın: "Bu gün mart ayının səkkizindəyiz, Qışın boranları gedib, gəlməsin! Bir yeni dünyanın yolçusuyuq biz, Qarşıya çıxmasın nə tanrı, nə din! Qışın boranları gedib, gəlməsin!" Uşaqlıq dövrünü artıq tərk edun, Gələcək bir günə yol alıb gedən Qəlbimi quş kimi yemlədikcə mən Bilsəniz nə qədər ilham alıram! Aşıqlardan qabaq özüm çalıram Şeirim telində o nəğmələri, Məqsədim yüksəliş, yolum irəli!.. </poem> [[Kateqoriya:1932-ci ilin şeirləri]] a0z5xyr78no1zhwovfc170ss0sld5ev 0 33881 96752 2026-08-15T08:33:44Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96752 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 50lb2hsj6269oty6a04pfzt56v7kxyj 96765 96752 2026-08-15T08:47:02Z Leon9219 12535 96765 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Acı xatirələr | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1935 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh. 100 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ey əziz oxucum, ey əziz insan! Uşaqlıq nə qədər gülünc olsa da, Könül ayrılmayır duyğularından, Onları arabir gətirir yada Uşaqlıq nə qədər gülünc olsa da. Yaxşı yadımdadır, doqquz yaşımda Ağacdan qotazlı bir at mindiyim, Aranda, yaylaqda, sular başında Ağır danışdığım, ağır dindiyim, Ağacdan qotazlı bir at mindiyim. Bu dünya sonsuzdur, insanlar da çox, Hər elin, hər günün öz adəti var. Bunları yazmağa canda qüdrət yox, Səsimə səs versin məni duyanlar! Hər elin, hər günün öz adəti var. Bir dəstə uşaqdıq qonşuluqda biz, Bir gəzib, bir durub, bir oturardıq. Bizə toxunmazdı böyüklərimiz; Gündə bir qapıda məclis qurardıq, Bir gəzib, bir durub, bir oturardıq. Dəmir qarmaqlara soxulcan taxıb, Kürün sahilində balıq tutardıq. Bəzən də yuxudan yarımçıq qalxıb, Aylı gecələrdə sümük atardıq! Gələndə hər bahar Novruz bayramı, Hərənin başında bir keçə papaq, Düşüb qapılara gəzərdi hamı, Hər çıxan tüstüdən bir pay umaraq. Yığıb çantamıza yerdən-yemişdən, Yolda gah yüyürüb, gah ötüşərdik. Sonra yuvamıza dönüncə birdən Çul kimi döşənib, yorğun düşərdik... Bəzən təbiəti biz sevə-sevə Yemlik döşürərdik qara torpaqdan; Camışlar belində dönərdik evə Axşam qaranlığı düşdüyü zaman. Sizə xoş gəlirmi bu əyləncələr? - Könül duyduğunu xəyal seyr edər. Gəlir xatirimə qərib bir axşam Durnalar başımın üstdən keçəndə. Yanıb əriyirdi evimizdə şam; Onlara quş kimi qoşulub mən də Ən uzaq ellərə uçmaq istərdim, Evdən baş götürüb qaçmaq istərdim. İnsan qanadsızdır... Çatıb qaşımı, İlk dəfə arzusu gözündə qaldım... Anamın dizinə qoyub başımı Xəyallar içində yuxuya daldım... Qurban bayramıydı, gülürdü dağlar, Qonşumuz xınalı bir erkək kəsdi. O bayram günündə anamı ağlar Görəndə, üstümdən bir çovğun əsdi. Atam oturmuşdu qapımızda tək, Ömrünün ixtiyar və düşkün çağı, Zoğal müştüyünü tüstülədərək; Yenə tökülmüşdü qaşı-qabağı. Nəydi düşündürən o yazıqları? Evdə nə ocaq var, nə isti qazan... Hamıya "gülməzdi" ömrün razgarı. Deyin yanılmasın tarixi yazan! Bir tərəfdə bayram, bir tərəfdə yas!.. Böylə keçinmişdir dilsiz əsrlər, Şairim, könülün duyduğunu yaz! Odur bu dünyada ən böyük əsər. O gün qonşumuzun oğlu başına Qoymuşdu bir qara, buxara papaq; Qüruru sığmazdı uşaq yaşına. Yanımdan keçirdi tərs-tərs baxaraq. Mənsə sallamışdım yerə burnumu Baxıb köynəyimin yamaqlığını, Deyirdim: "Dünyanın vəfası bumu? Hamını almayır öz qılığına". "Uşaq əziz gündə sınmasın", - deyə Anam cehizliyi yorğan üzündən Mənə üst köynəyi tikdi hədiyyə. Mən də iki dəfə öpdüm üzündən. Ah, mehriban ana! Ah, əziz ana! O gündən bəridir həsrətəm sana!.. * * * Günlər boy atdıqca, mən də boy atdım, Gəlib yetişmişdim on üç yaşıma; On üç qış keçirib, bahara çatdım. Bir qara faciə gəldi başıma; Bir dolaşam vardı, tükləri yumşaq, Tumarlardım onun qanadlarını; O körpə quşcuğaz qanad çalaraq, Gəzərdi göylərin üst qatlarını. Bəzən öz əlimlə uçurub onu, Baxardım ardınca dərin göylərə, Seyr edib havanın göy boşluğunu Birdən şığıyardı uçduğu yerə. Meylimi salmışdım o quşcuğaza, O da ayrılmazdı mənim yanımdan, Tutardım arabir söhbətə, saza, Əziz saxlayardım onu canımdan. Ağzımda çörəyi çeynəyib bəzən Xırdaca-xırdaca yemlərdim onu. O aciz heyvanı bəslədikcə mən, Bilməzdim axrının heç olduğunu. Bir sabah nə gördüm? Yazıq quşcuğaz Yoxa çəkilmişdir damın üstündən. Mahir və sinanmış bir ovçu kimi Düşdüm sorağına onun o gündən. Üç gecə yatmadım, üç gün ağladım, Gəzib dəymədiyim qapı qalmadı. Dolaşdım bir kəndi mən addım-addım; Neyləyim? Mən deyən yenə olmadı. Ümidim kəsildi, əlim üzüldü, Məni tək buraxdı o əziz sirdaş, Nə könlüm açıldı, nə üzüm güldü... Bir axşam yenə də gözlərimdə yaş Gəzirdim qapıda dodaq büzərək; Bir paya başından uçdu quşcuğaz, Hava dalğasında qanad süzərək, Gəlib sol çiynimə düşdü quşcuğaz... Gözlərim yaşardı sevindiyimdən, Elə bil üstümdən dağ götürüldü. Anam bir muştuluq istədi məndən, Deyəsən atam da qımışıb güldü. Bunun arxasınca keçmədi bir az Gəldi qonşumuzun uşağı Niyaz; Yanında üç nökər, bir qara tazı, Qorxudan sığındı mənə quşcuğaz. "Dolaşa bizimdir, qaytarın geri!" Gözümdən od çıxdı, başımdan tüstü. Yapışdım çomağa: "Çəkilin geri, Yoxsa qan elərəm bu axşam üstü!" Qızışdi, get-gedə qarışdı ara. Artıq itirmişdi döyən-döyəni, Burnumun üstündən aldığım yara Çul kimi torpağa sərmişdi məni. Birdən bir vığıltı eşitdim, ah, mən, Gördüm çapalayır yazıq quşcuğaz... Ara qarışanda yönəlib birdən Quşcuğun başını qoparmış Niyaz. Ah, insafsız adam, vicdanın hanı? Günahı varmıdır dilsiz heyvanın? Xəyalım dolandı bütün dünyanı... Nəyə qıymamışdır əli insanın? Quşun ayaqları eşir torpağı, Başı bir tərəfdə... dimdiyində qan... Quşun qanadları xəzan yarpağı, Sərilmiş torpağa qırıldığından... Uşaq xəyalımda bulanır sular, Gözlərim qaralır həyəcanımdan: Ah, sınan könüllər, sönən arzular! Dumanlar, tüstülər çıxır canımdan... Dolandı həftələr, dolandı aylar, Kükrədi, sönmədi qəlbimin kini. Uşaqda bir tərslik, bir inad da var, Açıb söyləmədim qəlbimdəkini. Keçdi fürsətimə günün birində Mənim gözlədiyim o lovğa "düşmən"; Ceyranlar düzündə, oylaq yerində Sürüşmək istərkən mənim yanımdan, Belinə, başına çaldım çomaqla, Dedim: qüdrətimi yadında saxla! Sonra qalib gəlmiş ordular kimi, Çomağım çiynimdə yola düzəldim; Əsdim çovğun kimi, yağdım qar kimi, Anamın yanına ağ üzlə gəldim. Fəqət əskilməyir yenə inadım, Qorxulu xəyallar keçir başımdan... Elə bil sınmışdır qolum, qanadım, Mən ayrı düşmüşəm öz sirdaşımdan. Quşcuğaz məni tərk edəndən bəri Könül həsrətilə çox ağlamışdır. Quşcuğaz dünyadan gedəndən bəri Qəlbim zənginlərə kin bağlamışdır. Arabir yadıma salsam da onu, Bambaşqa tarixlər keçir başımdan... Dəyişdi dünyanın əvvəlki donu, Ayrıldım get-gedə uşaq yaşımdan. Ölkələr dolandım, şəhərlər gördüm, Dənizdən dənizə çapdım gəmimi. Mən ağlı-qaralı dövranlar sürdüm, Sizə xəbər verim son həmdəmimi. Vuruldum o gün ki, şerə, sənətə, Unutdum sevdiyim əyləncələri. Aşiqəm insana və təbiətə Əlim qələm tutub yazandan bəri. Bəzən xəyalımda gəzir buludlar, Bir damcı böyüyüb bir dəniz olur... Dünyanın ölməyən bir qanunu var: Bir yandan boşalır, bir yandan dolur. Mənsə bu varlığın içində qaynar Bir vulkan kimiyəm, gözlərimə bax, Könül tərlan kimi baş alıb oynar, Buluddan buluda qanad çalaraq. İnsanlar dost kimi oxuyur məni, Sözüm ağızlarda əzbər çəkilir; Əlimlə qurduğum sənət bağında Ətirli lalələr, güllər əkilir. Öylə səfərbərəm, öylə hazıram – Qarşımda diz çöküb, göylər alçalır. Bir yanda kağıza mən söz yazıram, Bir yanda sevgilim piano çalır. Ömrümün bu əziz günlərində mən Düz otuz yaşıma girirəm bu yaz... Fəqət, xəyalımın önünə bəzən Gəlir yazıq anam, bir də quşcuğaz. </poem> [[Kateqoriya:1935-ci ilin şeirləri ]] 0ibpm2l9bt1rbi67mrgjnlzs0h234nw 0 33882 96753 2026-08-15T08:35:55Z Ch 12786 Səhifə "{{Header | author = Şah İsmayıl Xətayi | title = Qoşmalar | section = | year = | publisher = | translator = | override = | notes = | previous = | next = }} <poem> *** Könül, nə gəzirsən seyran yerində, Aləmdə hər şeyin var olmayınca?! Olura-olmaza dost deyib gəzmə, Bir əhdinə bütün yar olmayınca. Yürü, sufi, yürü, yolundan azma, Elin qeybətinə quyular qazma, Yorulma bihud..." məzmunu ilə yaradıldı 96753 wikitext text/x-wiki {{Header | author = Şah İsmayıl Xətayi | title = Qoşmalar | section = | year = | publisher = | translator = | override = | notes = | previous = | next = }} <poem> *** Könül, nə gəzirsən seyran yerində, Aləmdə hər şeyin var olmayınca?! Olura-olmaza dost deyib gəzmə, Bir əhdinə bütün yar olmayınca. Yürü, sufi, yürü, yolundan azma, Elin qeybətinə quyular qazma, Yorulma bihudə, boşuna gəzmə, Yanında mürşidin var olmayınca. Qalxdı, havalandı könlün quşu, Qovğa, qeybət etmək kötünün işi, Ustadın tanımaz bunda hər kişi, Onun kim mürşüdü ər olmayınca. Varub bir kötüyə sən olma nökər, Çərxinə dəgər də, dolunu dögər, Nə xudadan qorxar, nə hicab çəkər, Bir kötüdə namus, ar olmayınca. Şah Xətayim edim bu sirri bəyan, Kamilmidir cahil sözünə uyan? Bir başdan ağlamaq ömrədir ziyan, İki başdan mühibb, yar olmayınca. *** Qarşıdakı qarlıca dağı gördünmi? Yoldurmuş əyyamın, əriyib gedər. Axan sulardan sən ibrət aldınmı? Yüzünü yerlərə sürüyüb gedər. Qadirsən, ey ulu şahım, qadirsən, Hər nerəyə baxsan, onda hazirsən. Üstümüzdə dörd guşəli çadirsən, Cümləmizi birdən bürüyüb gedər. Sıra-sıra gələn ol ulu quşlar, Sirli olur, yaxmaz onu günəşlər, Əvvəl-əzəl meyvə verən ağaclar, Onlar da qalmayıb çürüyüb gedər. Dərindir bizim dəryamız, boylanmaz, Min bir kəlam desəm, biri anlanmaz. Kişi iqrarsız yollara yollanmaz, Yolları koynunda yürüyüb gedər. Şəh Xətayim söylər sözü özündən, Dərvişlərin sağınıbdır gözündən, Olur-olmaz münkirlərin sözündən, Əsriyib könlümüz, farıyıb gedər. *** Batinimdə dedi mənə bir əziz: – Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Vermən nəsibini, kəsin qidasın, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Məhəbbət adəmi haqqa yardır, Məhəbbət etməyən can murdardır, Dünyavü axirət yüzü qaradır, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Gerçək olan bir nəfəsə inana, Canımız veririz qurban canana, Lə’nət olsun iqrarından dönənə, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Dörd qapu, qırx məkan, yetmiş iki qat, Məhəbbət dedigin təcəlliyi-zat, Mö’minə, müslümə, xeyir, nəsihət, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Məhəbbət dedigin xaslar xasıdır, Məhəbbət olmayan haqqın nəsidir? Dost Xətayinin bu, haqq nəfəsidir: Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. *** Gəl öyüd verəyim, öyüd alırsan, Xidmət eylə genə gülü bulunca. Karvan gedər, sağın, geri qalırsan, Haman əldən qoyma yolu bulunca. Öldürsə də, çıxmaz yoldan yol əri, Gerçəklərin əlindədir yuləri, Göründü, seyr eylə axan suları, Qarışır ümmana seli bulunca. Arı oldun, hər çiçəkdən alırsan, Balın damızlığın qanda bulursan, Yetmiş min ayətə dəlil olursan, Anlayıb da bu dəlili bulunca. Dinləyib də bu mə’nayi yazmalı, Hər kişi halınca quyu qazmalı, Yeddi padşahlıq yeri gəzməli, Halına münasib yeri bulunca. Sil-süpür qəlbini, süddən bəyaz et, Öldür nəfisini, şeytandan arıt, Doxsan doqquz yerə çıxdı Bayəzid, Halına münasib yeri bulunca. Şah Xətayim aydur: – Baxma bu halə, Könlümüzdə vardır bir ulu qala, Əlif gələ, ayin gələ, mim gələ, Dərdli qullar dərmanını bulunca. *** Gəl, a könül, xoş görəlim bu dəmi, Bu da böylə qalmaya bir gün ola. Kişi çəkmək gərək qüssəyi, qəmi, Haqdan gəlir, hər nə gəlsə bir qula. Ər odur e’tiqad edə pirinə, Nəzər edə əvvəlü axirinə. Əlbət, yol qədimdir iltər yerinə, Sana kim neylərsə, sala gör yola. Biz də bilirik ki, dostu, qardaşı, Bulamadım bir qara gün yoldaşı. Dost keçinib yüzə gülən qəllaşı, Bahasıdır, satmaq gərək bir pula. Hər kişi bir xəyal ilə əglənir, Daim onun könlündə ol əglənir. Böylə olur sevdigim gah ağlanır, Kimi gördük qiyamətə dək gülə. Qarunu gör bunadı, ya bulduqca, İnandı fələk yüzünə güldükcə. Sən eylik et, durma əldən gəldikcə, Dedilər: – Xalq bilməzsə, xaliq bilə. Gerçək olan kişi dostdan ayrılmaz, Dəgmə kişidə həqiqət bulunmaz, Sən səni satsan, yedirsən, bilinməz, Bu zamanda kimsə yaramaz elə. Xətayi, dünyanın ötəsi fani, Bizdən əvvəl bunda gələnlər qani? Sanma daim şad yürüyə düşməni, Bir gün olur növbət ona da gələ. *** Gəlib ixlas ilə yola gedənin Zərrəcə könlündə güman gərəkməz. Sil-süpür qəlbini, evin pak eylə, Mö’minin aynası duman gərəkməz. Birnin iki yerdə gər əli olsa, Faydası olmaz ol gər Əli olsa. Müsahibdən gizli dal yeri olsa, Ondan sana hələn iman gərəkməz. Müsahib, mürəbbi yolda bir kişi, Dili söylər, amma degildir işi, Çünki baş etməzsən tutduğun işi, Ər yükü gövhərdir, saman gərəkməz. Can Xətayim aydır: – Düşürdün dərdə, Zavallı sufidən qalxmayır pərdə, Gördün ki, bir loğma gəldi bir yerdə, Ol loğma cig isə, yemən gərəkməz. *** Mürşidlikdən sizə budur, ərənlər, Hər nə istər, mənzil nərə buluna. Günəş kimi tülu edə bürcündən, Ay ilə gün doğub onda doluna. Mürşid oldur talibini bişirə, Əlin alıb azmaqlıqdan devşirə, Gündə min gəz təbər vursa başinə, “La” deməyə ver nəsibin alana. “La” der isə nəsibini verməgil, Nəfsi yamandır, yanında durmagil, Ölür isə namazını qılmagil, Səd hezaran lə’nət onun canına. Talib demə pir yanında utana, Talib dönməz pir yanında ötənə. Güman ilə yatur olsa sitəmə, Yuma onda murdar göndər sininə. Pir oldur ki, pir yurdunda otura, Talibin nöqsan yerini yetirə, Təsəlli verübən yola gətirə, İrişdirə dörd qapunun cəminə. Xətayiyəm, çar guşəyi gəzərəm, Eşq kitabın oxuyuban yazaram, Mürşidinə kəc baxandan bezaram, Nə çağıram, nə xud varam yanına. *** Bu yolun yolçusu olayım dersən, Əldə iki qarpız tutmalı degil. Dərviş olub şalvar geyəyim dersən, Gahi geyib, gahi atmalı degil. Namərd bağçasında qönçə gül olmaz, Kamil ilə yoldaş olan yorulmaz, İki məxluq vardır, haqqa qul olmaz, Məğrurluq, kibirlik etməli degil. Məğrurlar orada olurlar yalan, Kibr imiş yorulub yollarda qalan, Əgər yolçu isən, körpünü dolan, Göz görə çamura batmalı degil. Qoyun quzusuna nasıl mələdi? Öküzün qulağın kimlər ənədi? Qərib bülbül gül dalında tünədi, Hər çalı başında ötməli degil. Şah Xətayim imam Cəfər müxbiri, Haqqın yaranıdır Veysül-Qərəni, Haqqın xəznəsindən gələn gövhəri Müştəri olmadan satmalı degil. *** İqrar verdim, dönmən ələst bəzmindən, Verdiyim iqrarı imandan aldım. Başqa seyran gördüm, kəndi özümdən, Bu məhəbbəti mən Mərdandan aldım. Narü badü xakdan bilin xəlq oldum, Kəndi-kəndim ana rəhmində buldum, Müddət tamam oldu, dünyayə gəldim, Bu ibrətnümayi cahandan aldım. Bildiyim unutdum, eylərəm fəryad, Dərdim budur: dil yox istəyəm imdad, Təkrar yenə tə’lim etdi bir ustad, Dərsimi məktəbi-ürfandan aldım. Can gözü qəflətdən açıla düşdü, İkilik pərdəsi seçilə düşdü, Qüdrət xəzinəsi açıla düşdü, Cəvahiri kani-mərcandan aldım. Bu bir gizli sirdir, hər can duyamaz, Əhli-eşqin qatarına uyamaz, Dəgmə cöhərfüruş baha qoyamaz, Bu dürri-yektadır, ümmandan aldım. Gəl düşünmə, ağla sığmaz bu elim, Qüdrət xəzinəsinin miftahi dilim, Bir ulu dərgaha ulaşdı yolum, Bilməyən sanır ki, dükkandan aldım. Ah edib utandım kəndi sözümdən, Məst olub türabə düşdüm özümdən, Qanlı yaş axıtdım iki gözümdən, Macərayi çeşmi-giryandan aldım. *** Musayə təsəlli göründi Turdən, Məst olub ağlını şaşırdı sirdən, Ənəlhəq sirrini aldım Mənsurdən, Məhəbbət kəmərin ərkandan aldım. Həq bilir, sözümə hiylə qatmazam, Hər kəsə bu siri əyan etməzəm, Qiyməti bilinməz yerdə satmazam, Mən bu nəsihəti bir candan aldım. Çalış bu girdabın çıx yörəsinə, Dərman gizlənibdir dərd arasına, Məlhəm sarılarmı eşq yarasına? Bu elmi, hikməti Loğmandan aldım. Aləm başdan-başa bir seyrangahdır, Gir könül şəhrinə, gör nə dərgahdır. Bir gizlicə sirdir, qüdrətüllahdır, Yazılmış dəftərü divandan aldım. Tərkü təcrid oldum, tökdüm qəbayi, Əynimə geyindim şalü əbayi, Mana sorun kimdən aldım yasayi? İsmayıla enən qurbandan aldım. Dünyadan əl çəkdim, ərkandır işim, Çeşmilə, bürhandır, tökülür yaşım, Sizlərə hədiyyə, eldədir başım, Ol yaşıl yaprağı Salmandan aldım. *** Bir qəndildən bir qəndilə taxıldım, Türab olub yer üzünə yaxıldım, Bir zaman da çaxmaq ilə çaxıldım, Könümə od düşdü, yandım da gəldim. Əzəldən əvvəli biz haqqı bildik, Haqdan nida gəldi, haqqa haqq dedik, Qırxlar meydanında yunduq, pak olduq, İstəmən təharət, yundum da gəldim. Şunda bir qardaşla qeydə düşmüşəm, Pirlər məqamında yanıb bişmişəm, Qırxlar meydanında həm görüşmüşəm, İstəmən yanmağı, yandım da gəldim. Şah Xətayi aydır: – Sənindir fərman, Olursan hər qulun dərdinə dərman. Gözəl şahım, sənə min canım qurban, İstəməz qurbanı, kəsdim da gəldim. *** Qəhrinə, küfrinə cümlə dayandım, Əvvəl iqrar verib dönən gəlməsin. Rəngi, boyasına cümlə boyandım, Bu rənglərə boyanmayan gəlməsin. Rənginə boyandım, mən camdan içdim, Neçə canlar ilə qondum, qonuşdum, Məhəbbət eylədim, candan sevişdim, Məhəbbəti küfür sayan gəlməsin. Məhəbbət eylədim, sevdim yarımı, Xərc eylədim əldə olan varımı. Bir əsilzadəylə et bazarını, Etdigi bazardan dönən gəlməsin. Gerçək imiş sərsəriyə gəlməyən, Ər odur ki, iqrarından dönməyən, Qəlbində, könlündə riya bilməyən, İkilik kömlegin geyən gəlməsin. Günahkara təriq sitəm qodular, Meydana gələndə qırxlar dedilər, Dostu dostdan seçi verin dedilər, Əfsanə sözlərə uyan gəlməsin. Şah Xətayi aydır: – Bu həq yolidir, Doğru yoldir, bu həm eşq mənzilidir, Əksigə qalmayan pirim Əlidir, Qəlbində şübhəsi olan gəlməsin. *** Gəl könül, pirlərin nəsihətini Biz tutalım, tutmayanda nəmiz var? Dost məhəbbətini məhəbbətmizə Biz qatalım, qatmayanda nəmiz var? Bizə bunu deyən böylə demişlər, Bir loğmayi min can ilə yemişdir, Ərəmlər bir doğru yoldur, qomuşdur, Biz gedəlim, getməyəndə nəmiz var? Yenə haq səndədir sən sənə baxa, Sən sənə baxıb da sən səndən qorxa, İxlas ilə niyazımızı haqqa Biz edəlim, etməyəndə nəmiz var? Gəl, Xətayi, iqrarımız güdəlim, Biz bizi görəlim, qeyri nedəlim? Yıxıq könülləri mə’mur edəlim, Biz edəlim, etməyəndə nəmiz var? *** Ərənlərin ərkanına, yoluna, Ta əzəldən talib oldum, ərənlər. Can ilə könüldən durdum, düşündüm, Bu gün mürşüdümü buldum, ərənlər. Can ilə könüldən gəzdim, aradım, Həqqin didarını görmək muradım, Didar ilə məhəbbətdir tələbim, Ya bu gün, ya yarın öldüm, ərənlər. Keçmişəm sərimdən, qorxmam ölümdən, Münkir bilməz övliyanın halindən, Yəzid oğlu bir xarici əlindən Çox dəmdir didardan qaldım, ərənlər. Sən haqqı yabanda arama, sağın, Uyduysan qəlbinə, həq sana yaxın, Adəmə xor baxma, kəndini saqın, Cümləsin adəmdə buldum, ərənlər. Şah Xətayiyəm, ərz edəyim halimi, Xərc edəyim əldə olan varimi, Sürə-sürə şaha gedəm yüzimi, Mürvət qəbul eylə, gəldim, ərənlər. *** Mən dərvişəm deyə köksün gərərsən, Həqqi zikr etməyə dilin varmıdır? Kəndini görsənə, eldə ararsan, Halın hal etməyə halın varmıdır? Bir gün balıq kimi ağa sararlar, Mürşiddən, rəhbərdən xəbər sorarlar, Tüstü yaxıb guşə-guşə ararlar, Mən arıyam dersən, balın varmıdır? Dərdli olmayanlar dərdə yanarmı? Sadiq dərviş iqrarından dönərmi? Hər bir uçan gül dalına qonarmı? Mən bülbüləm dersən, gülün varmıdır? Şah Xətayi, sənin dərdin deşilməz, Dərdi olmayanlar dərdə tuş olmaz, Mürşidsiz, rəhbərsiz yollar aşılmaz, Mürşid ətəgində əlin varmıdır? *** Ərənlər bu yolda hazırdır, hazır, Müsahib lövhini dəftərdən qazır, Gərəksə, eyləsin min kərrə üzür, Onlar ilə yeyib-içənə lə’nət. Ağlını bəyənib, iqrarın qoyub, Qalxıb havalanıb, nəfsinə uyub, Təbərra kömlegin əyninə geyib, Əzazil yurduna keçənə lə’nət. Bəyənməyib ərənlərin sözünü, Mənlik yurduna qondurmuş özünü, Haqq qapıdan döndərmişdir yüzünü, Əzazil donunu biçənə lə’nət. Ariflər beylə dedilər uluya, Əzazil neyləsin qəlbi doluya, Təbərra oxundu yanlış biliyə, Kəndi biləsinə uçana lə’nət. Xətayim der: – Birvəliyəm yol ilə, Sultanın töhfəsi hər dəm qul ilə, Könüldə kibr olub soyuq dil ilə Özün məhəbbətdən seçənə lə’nət. *** Bu gün ələ almaz oldum mən sazım, Ərşə dirək-dirək çıxar avazım, Dörd şey vardır bir qarındaşa lazım, Bir elim, bir kəlam, bir nəfəs, bir saz. Gözəl əlim çıxsa, çıxsa salınsa, Bədir aylar kimi doğsa, dolunsa, Dörd şey vardır bir qarındaşa lazım: Bir xeyir, bir şər bir ibadət, bir niyaz. Yaz olunca çəmən-çayır üstünə Ərməğan sunarlar dostu dostuna, Dörd şey vardır ovu almış dəstinə. Bir şahin, bir toğan, bir əspir, bir baz. Cahil olan söylər, sözünü bilməz, Meydana gəlincə özünü bilməz, Dörd şey vardır cənnət yüzünü bilməz: Bir münkir, münafiq, bir Yezid, qanmaz. Şah Xətayim aydır: – Sən qulun nedər? Gözəl dünyasını tərk edər, gedər, Dörd şey vardır ildən-ilə dövr edər: Bir aydır, bir gündür, bir qışdır, bir yaz. *** Baharın gəldiyin nədən biləyim, Gül dikəndə bitər, bülbül taldadır. Əyyubun tənində iki qurd qaldı, Biri ipək sarar, biri baldadır. Könünə gətirmə şəkk ilə güman, Seyid Nəsimiyə de ol oldu şan, Tanrı ilə min bir kəlam söyləşən Əli Mədinədə, Musa Turdadır. Şəriət yolunu Məhəmməd açdı, Təriqət gülünü Şah Əli seçdi, Şu dünyadan neçə yüz min ər keçdi, Onlar ittifaqda, Mehdi yoldadır. Adəmin, Hatəmin zati Fəzlullah, Əşyayi qərq etmiş bu, bir sirrullah. Şahənşahi-qütbi-aləm zillullah Qüdrəti-nəzəri mö’min quldadır. Şah Xətayi aydır: – Sirrini yayma, Qıla gör namazın, qəzayə qoyma, Şu yalan dünyada heç sağam deyma, Tənin tənaşirdə, sirrin saldadır. </poem> <references /> [[Kateqoriya:Şeirlər]] j6niw6bg7e82rlymbzl7a46o9uynzd4 96755 96753 2026-08-15T08:38:37Z Ch 12786 96755 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Şah İsmayıl Xətayi | müəllif = Qoşmalar | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> *** Könül, nə gəzirsən seyran yerində, Aləmdə hər şeyin var olmayınca?! Olura-olmaza dost deyib gəzmə, Bir əhdinə bütün yar olmayınca. Yürü, sufi, yürü, yolundan azma, Elin qeybətinə quyular qazma, Yorulma bihudə, boşuna gəzmə, Yanında mürşidin var olmayınca. Qalxdı, havalandı könlün quşu, Qovğa, qeybət etmək kötünün işi, Ustadın tanımaz bunda hər kişi, Onun kim mürşüdü ər olmayınca. Varub bir kötüyə sən olma nökər, Çərxinə dəgər də, dolunu dögər, Nə xudadan qorxar, nə hicab çəkər, Bir kötüdə namus, ar olmayınca. Şah Xətayim edim bu sirri bəyan, Kamilmidir cahil sözünə uyan? Bir başdan ağlamaq ömrədir ziyan, İki başdan mühibb, yar olmayınca. *** Qarşıdakı qarlıca dağı gördünmi? Yoldurmuş əyyamın, əriyib gedər. Axan sulardan sən ibrət aldınmı? Yüzünü yerlərə sürüyüb gedər. Qadirsən, ey ulu şahım, qadirsən, Hər nerəyə baxsan, onda hazirsən. Üstümüzdə dörd guşəli çadirsən, Cümləmizi birdən bürüyüb gedər. Sıra-sıra gələn ol ulu quşlar, Sirli olur, yaxmaz onu günəşlər, Əvvəl-əzəl meyvə verən ağaclar, Onlar da qalmayıb çürüyüb gedər. Dərindir bizim dəryamız, boylanmaz, Min bir kəlam desəm, biri anlanmaz. Kişi iqrarsız yollara yollanmaz, Yolları koynunda yürüyüb gedər. Şəh Xətayim söylər sözü özündən, Dərvişlərin sağınıbdır gözündən, Olur-olmaz münkirlərin sözündən, Əsriyib könlümüz, farıyıb gedər. *** Batinimdə dedi mənə bir əziz: – Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Vermən nəsibini, kəsin qidasın, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Məhəbbət adəmi haqqa yardır, Məhəbbət etməyən can murdardır, Dünyavü axirət yüzü qaradır, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Gerçək olan bir nəfəsə inana, Canımız veririz qurban canana, Lə’nət olsun iqrarından dönənə, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Dörd qapu, qırx məkan, yetmiş iki qat, Məhəbbət dedigin təcəlliyi-zat, Mö’minə, müslümə, xeyir, nəsihət, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Məhəbbət dedigin xaslar xasıdır, Məhəbbət olmayan haqqın nəsidir? Dost Xətayinin bu, haqq nəfəsidir: Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. *** Gəl öyüd verəyim, öyüd alırsan, Xidmət eylə genə gülü bulunca. Karvan gedər, sağın, geri qalırsan, Haman əldən qoyma yolu bulunca. Öldürsə də, çıxmaz yoldan yol əri, Gerçəklərin əlindədir yuləri, Göründü, seyr eylə axan suları, Qarışır ümmana seli bulunca. Arı oldun, hər çiçəkdən alırsan, Balın damızlığın qanda bulursan, Yetmiş min ayətə dəlil olursan, Anlayıb da bu dəlili bulunca. Dinləyib də bu mə’nayi yazmalı, Hər kişi halınca quyu qazmalı, Yeddi padşahlıq yeri gəzməli, Halına münasib yeri bulunca. Sil-süpür qəlbini, süddən bəyaz et, Öldür nəfisini, şeytandan arıt, Doxsan doqquz yerə çıxdı Bayəzid, Halına münasib yeri bulunca. Şah Xətayim aydur: – Baxma bu halə, Könlümüzdə vardır bir ulu qala, Əlif gələ, ayin gələ, mim gələ, Dərdli qullar dərmanını bulunca. *** Gəl, a könül, xoş görəlim bu dəmi, Bu da böylə qalmaya bir gün ola. Kişi çəkmək gərək qüssəyi, qəmi, Haqdan gəlir, hər nə gəlsə bir qula. Ər odur e’tiqad edə pirinə, Nəzər edə əvvəlü axirinə. Əlbət, yol qədimdir iltər yerinə, Sana kim neylərsə, sala gör yola. Biz də bilirik ki, dostu, qardaşı, Bulamadım bir qara gün yoldaşı. Dost keçinib yüzə gülən qəllaşı, Bahasıdır, satmaq gərək bir pula. Hər kişi bir xəyal ilə əglənir, Daim onun könlündə ol əglənir. Böylə olur sevdigim gah ağlanır, Kimi gördük qiyamətə dək gülə. Qarunu gör bunadı, ya bulduqca, İnandı fələk yüzünə güldükcə. Sən eylik et, durma əldən gəldikcə, Dedilər: – Xalq bilməzsə, xaliq bilə. Gerçək olan kişi dostdan ayrılmaz, Dəgmə kişidə həqiqət bulunmaz, Sən səni satsan, yedirsən, bilinməz, Bu zamanda kimsə yaramaz elə. Xətayi, dünyanın ötəsi fani, Bizdən əvvəl bunda gələnlər qani? Sanma daim şad yürüyə düşməni, Bir gün olur növbət ona da gələ. *** Gəlib ixlas ilə yola gedənin Zərrəcə könlündə güman gərəkməz. Sil-süpür qəlbini, evin pak eylə, Mö’minin aynası duman gərəkməz. Birnin iki yerdə gər əli olsa, Faydası olmaz ol gər Əli olsa. Müsahibdən gizli dal yeri olsa, Ondan sana hələn iman gərəkməz. Müsahib, mürəbbi yolda bir kişi, Dili söylər, amma degildir işi, Çünki baş etməzsən tutduğun işi, Ər yükü gövhərdir, saman gərəkməz. Can Xətayim aydır: – Düşürdün dərdə, Zavallı sufidən qalxmayır pərdə, Gördün ki, bir loğma gəldi bir yerdə, Ol loğma cig isə, yemən gərəkməz. *** Mürşidlikdən sizə budur, ərənlər, Hər nə istər, mənzil nərə buluna. Günəş kimi tülu edə bürcündən, Ay ilə gün doğub onda doluna. Mürşid oldur talibini bişirə, Əlin alıb azmaqlıqdan devşirə, Gündə min gəz təbər vursa başinə, “La” deməyə ver nəsibin alana. “La” der isə nəsibini verməgil, Nəfsi yamandır, yanında durmagil, Ölür isə namazını qılmagil, Səd hezaran lə’nət onun canına. Talib demə pir yanında utana, Talib dönməz pir yanında ötənə. Güman ilə yatur olsa sitəmə, Yuma onda murdar göndər sininə. Pir oldur ki, pir yurdunda otura, Talibin nöqsan yerini yetirə, Təsəlli verübən yola gətirə, İrişdirə dörd qapunun cəminə. Xətayiyəm, çar guşəyi gəzərəm, Eşq kitabın oxuyuban yazaram, Mürşidinə kəc baxandan bezaram, Nə çağıram, nə xud varam yanına. *** Bu yolun yolçusu olayım dersən, Əldə iki qarpız tutmalı degil. Dərviş olub şalvar geyəyim dersən, Gahi geyib, gahi atmalı degil. Namərd bağçasında qönçə gül olmaz, Kamil ilə yoldaş olan yorulmaz, İki məxluq vardır, haqqa qul olmaz, Məğrurluq, kibirlik etməli degil. Məğrurlar orada olurlar yalan, Kibr imiş yorulub yollarda qalan, Əgər yolçu isən, körpünü dolan, Göz görə çamura batmalı degil. Qoyun quzusuna nasıl mələdi? Öküzün qulağın kimlər ənədi? Qərib bülbül gül dalında tünədi, Hər çalı başında ötməli degil. Şah Xətayim imam Cəfər müxbiri, Haqqın yaranıdır Veysül-Qərəni, Haqqın xəznəsindən gələn gövhəri Müştəri olmadan satmalı degil. *** İqrar verdim, dönmən ələst bəzmindən, Verdiyim iqrarı imandan aldım. Başqa seyran gördüm, kəndi özümdən, Bu məhəbbəti mən Mərdandan aldım. Narü badü xakdan bilin xəlq oldum, Kəndi-kəndim ana rəhmində buldum, Müddət tamam oldu, dünyayə gəldim, Bu ibrətnümayi cahandan aldım. Bildiyim unutdum, eylərəm fəryad, Dərdim budur: dil yox istəyəm imdad, Təkrar yenə tə’lim etdi bir ustad, Dərsimi məktəbi-ürfandan aldım. Can gözü qəflətdən açıla düşdü, İkilik pərdəsi seçilə düşdü, Qüdrət xəzinəsi açıla düşdü, Cəvahiri kani-mərcandan aldım. Bu bir gizli sirdir, hər can duyamaz, Əhli-eşqin qatarına uyamaz, Dəgmə cöhərfüruş baha qoyamaz, Bu dürri-yektadır, ümmandan aldım. Gəl düşünmə, ağla sığmaz bu elim, Qüdrət xəzinəsinin miftahi dilim, Bir ulu dərgaha ulaşdı yolum, Bilməyən sanır ki, dükkandan aldım. Ah edib utandım kəndi sözümdən, Məst olub türabə düşdüm özümdən, Qanlı yaş axıtdım iki gözümdən, Macərayi çeşmi-giryandan aldım. *** Musayə təsəlli göründi Turdən, Məst olub ağlını şaşırdı sirdən, Ənəlhəq sirrini aldım Mənsurdən, Məhəbbət kəmərin ərkandan aldım. Həq bilir, sözümə hiylə qatmazam, Hər kəsə bu siri əyan etməzəm, Qiyməti bilinməz yerdə satmazam, Mən bu nəsihəti bir candan aldım. Çalış bu girdabın çıx yörəsinə, Dərman gizlənibdir dərd arasına, Məlhəm sarılarmı eşq yarasına? Bu elmi, hikməti Loğmandan aldım. Aləm başdan-başa bir seyrangahdır, Gir könül şəhrinə, gör nə dərgahdır. Bir gizlicə sirdir, qüdrətüllahdır, Yazılmış dəftərü divandan aldım. Tərkü təcrid oldum, tökdüm qəbayi, Əynimə geyindim şalü əbayi, Mana sorun kimdən aldım yasayi? İsmayıla enən qurbandan aldım. Dünyadan əl çəkdim, ərkandır işim, Çeşmilə, bürhandır, tökülür yaşım, Sizlərə hədiyyə, eldədir başım, Ol yaşıl yaprağı Salmandan aldım. *** Bir qəndildən bir qəndilə taxıldım, Türab olub yer üzünə yaxıldım, Bir zaman da çaxmaq ilə çaxıldım, Könümə od düşdü, yandım da gəldim. Əzəldən əvvəli biz haqqı bildik, Haqdan nida gəldi, haqqa haqq dedik, Qırxlar meydanında yunduq, pak olduq, İstəmən təharət, yundum da gəldim. Şunda bir qardaşla qeydə düşmüşəm, Pirlər məqamında yanıb bişmişəm, Qırxlar meydanında həm görüşmüşəm, İstəmən yanmağı, yandım da gəldim. Şah Xətayi aydır: – Sənindir fərman, Olursan hər qulun dərdinə dərman. Gözəl şahım, sənə min canım qurban, İstəməz qurbanı, kəsdim da gəldim. *** Qəhrinə, küfrinə cümlə dayandım, Əvvəl iqrar verib dönən gəlməsin. Rəngi, boyasına cümlə boyandım, Bu rənglərə boyanmayan gəlməsin. Rənginə boyandım, mən camdan içdim, Neçə canlar ilə qondum, qonuşdum, Məhəbbət eylədim, candan sevişdim, Məhəbbəti küfür sayan gəlməsin. Məhəbbət eylədim, sevdim yarımı, Xərc eylədim əldə olan varımı. Bir əsilzadəylə et bazarını, Etdigi bazardan dönən gəlməsin. Gerçək imiş sərsəriyə gəlməyən, Ər odur ki, iqrarından dönməyən, Qəlbində, könlündə riya bilməyən, İkilik kömlegin geyən gəlməsin. Günahkara təriq sitəm qodular, Meydana gələndə qırxlar dedilər, Dostu dostdan seçi verin dedilər, Əfsanə sözlərə uyan gəlməsin. Şah Xətayi aydır: – Bu həq yolidir, Doğru yoldir, bu həm eşq mənzilidir, Əksigə qalmayan pirim Əlidir, Qəlbində şübhəsi olan gəlməsin. *** Gəl könül, pirlərin nəsihətini Biz tutalım, tutmayanda nəmiz var? Dost məhəbbətini məhəbbətmizə Biz qatalım, qatmayanda nəmiz var? Bizə bunu deyən böylə demişlər, Bir loğmayi min can ilə yemişdir, Ərəmlər bir doğru yoldur, qomuşdur, Biz gedəlim, getməyəndə nəmiz var? Yenə haq səndədir sən sənə baxa, Sən sənə baxıb da sən səndən qorxa, İxlas ilə niyazımızı haqqa Biz edəlim, etməyəndə nəmiz var? Gəl, Xətayi, iqrarımız güdəlim, Biz bizi görəlim, qeyri nedəlim? Yıxıq könülləri mə’mur edəlim, Biz edəlim, etməyəndə nəmiz var? *** Ərənlərin ərkanına, yoluna, Ta əzəldən talib oldum, ərənlər. Can ilə könüldən durdum, düşündüm, Bu gün mürşüdümü buldum, ərənlər. Can ilə könüldən gəzdim, aradım, Həqqin didarını görmək muradım, Didar ilə məhəbbətdir tələbim, Ya bu gün, ya yarın öldüm, ərənlər. Keçmişəm sərimdən, qorxmam ölümdən, Münkir bilməz övliyanın halindən, Yəzid oğlu bir xarici əlindən Çox dəmdir didardan qaldım, ərənlər. Sən haqqı yabanda arama, sağın, Uyduysan qəlbinə, həq sana yaxın, Adəmə xor baxma, kəndini saqın, Cümləsin adəmdə buldum, ərənlər. Şah Xətayiyəm, ərz edəyim halimi, Xərc edəyim əldə olan varimi, Sürə-sürə şaha gedəm yüzimi, Mürvət qəbul eylə, gəldim, ərənlər. *** Mən dərvişəm deyə köksün gərərsən, Həqqi zikr etməyə dilin varmıdır? Kəndini görsənə, eldə ararsan, Halın hal etməyə halın varmıdır? Bir gün balıq kimi ağa sararlar, Mürşiddən, rəhbərdən xəbər sorarlar, Tüstü yaxıb guşə-guşə ararlar, Mən arıyam dersən, balın varmıdır? Dərdli olmayanlar dərdə yanarmı? Sadiq dərviş iqrarından dönərmi? Hər bir uçan gül dalına qonarmı? Mən bülbüləm dersən, gülün varmıdır? Şah Xətayi, sənin dərdin deşilməz, Dərdi olmayanlar dərdə tuş olmaz, Mürşidsiz, rəhbərsiz yollar aşılmaz, Mürşid ətəgində əlin varmıdır? *** Ərənlər bu yolda hazırdır, hazır, Müsahib lövhini dəftərdən qazır, Gərəksə, eyləsin min kərrə üzür, Onlar ilə yeyib-içənə lə’nət. Ağlını bəyənib, iqrarın qoyub, Qalxıb havalanıb, nəfsinə uyub, Təbərra kömlegin əyninə geyib, Əzazil yurduna keçənə lə’nət. Bəyənməyib ərənlərin sözünü, Mənlik yurduna qondurmuş özünü, Haqq qapıdan döndərmişdir yüzünü, Əzazil donunu biçənə lə’nət. Ariflər beylə dedilər uluya, Əzazil neyləsin qəlbi doluya, Təbərra oxundu yanlış biliyə, Kəndi biləsinə uçana lə’nət. Xətayim der: – Birvəliyəm yol ilə, Sultanın töhfəsi hər dəm qul ilə, Könüldə kibr olub soyuq dil ilə Özün məhəbbətdən seçənə lə’nət. *** Bu gün ələ almaz oldum mən sazım, Ərşə dirək-dirək çıxar avazım, Dörd şey vardır bir qarındaşa lazım, Bir elim, bir kəlam, bir nəfəs, bir saz. Gözəl əlim çıxsa, çıxsa salınsa, Bədir aylar kimi doğsa, dolunsa, Dörd şey vardır bir qarındaşa lazım: Bir xeyir, bir şər bir ibadət, bir niyaz. Yaz olunca çəmən-çayır üstünə Ərməğan sunarlar dostu dostuna, Dörd şey vardır ovu almış dəstinə. Bir şahin, bir toğan, bir əspir, bir baz. Cahil olan söylər, sözünü bilməz, Meydana gəlincə özünü bilməz, Dörd şey vardır cənnət yüzünü bilməz: Bir münkir, münafiq, bir Yezid, qanmaz. Şah Xətayim aydır: – Sən qulun nedər? Gözəl dünyasını tərk edər, gedər, Dörd şey vardır ildən-ilə dövr edər: Bir aydır, bir gündür, bir qışdır, bir yaz. *** Baharın gəldiyin nədən biləyim, Gül dikəndə bitər, bülbül taldadır. Əyyubun tənində iki qurd qaldı, Biri ipək sarar, biri baldadır. Könünə gətirmə şəkk ilə güman, Seyid Nəsimiyə de ol oldu şan, Tanrı ilə min bir kəlam söyləşən Əli Mədinədə, Musa Turdadır. Şəriət yolunu Məhəmməd açdı, Təriqət gülünü Şah Əli seçdi, Şu dünyadan neçə yüz min ər keçdi, Onlar ittifaqda, Mehdi yoldadır. Adəmin, Hatəmin zati Fəzlullah, Əşyayi qərq etmiş bu, bir sirrullah. Şahənşahi-qütbi-aləm zillullah Qüdrəti-nəzəri mö’min quldadır. Şah Xətayi aydır: – Sirrini yayma, Qıla gör namazın, qəzayə qoyma, Şu yalan dünyada heç sağam deyma, Tənin tənaşirdə, sirrin saldadır. </poem> <references /> [[Kateqoriya:Şeirlər]] qp1vheoa4hg61wb2thk7rphzu3drzht 96808 96755 2026-08-15T11:25:03Z Ch 12786 96808 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qoşmalar | müəllif = Şah İsmayıl Xətayi | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Könül, nə gəzirsən seyran yerində, Aləmdə hər şeyin var olmayınca?! Olura-olmaza dost deyib gəzmə, Bir əhdinə bütün yar olmayınca. Yürü, sufi, yürü, yolundan azma, Elin qeybətinə quyular qazma, Yorulma bihudə, boşuna gəzmə, Yanında mürşidin var olmayınca. Qalxdı, havalandı könlün quşu, Qovğa, qeybət etmək kötünün işi, Ustadın tanımaz bunda hər kişi, Onun kim mürşüdü ər olmayınca. Varub bir kötüyə sən olma nökər, Çərxinə dəgər də, dolunu dögər, Nə xudadan qorxar, nə hicab çəkər, Bir kötüdə namus, ar olmayınca. Şah Xətayim edim bu sirri bəyan, Kamilmidir cahil sözünə uyan? Bir başdan ağlamaq ömrədir ziyan, İki başdan mühibb, yar olmayınca. *** Qarşıdakı qarlıca dağı gördünmi? Yoldurmuş əyyamın, əriyib gedər. Axan sulardan sən ibrət aldınmı? Yüzünü yerlərə sürüyüb gedər. Qadirsən, ey ulu şahım, qadirsən, Hər nerəyə baxsan, onda hazirsən. Üstümüzdə dörd guşəli çadirsən, Cümləmizi birdən bürüyüb gedər. Sıra-sıra gələn ol ulu quşlar, Sirli olur, yaxmaz onu günəşlər, Əvvəl-əzəl meyvə verən ağaclar, Onlar da qalmayıb çürüyüb gedər. Dərindir bizim dəryamız, boylanmaz, Min bir kəlam desəm, biri anlanmaz. Kişi iqrarsız yollara yollanmaz, Yolları koynunda yürüyüb gedər. Şəh Xətayim söylər sözü özündən, Dərvişlərin sağınıbdır gözündən, Olur-olmaz münkirlərin sözündən, Əsriyib könlümüz, farıyıb gedər. *** Batinimdə dedi mənə bir əziz: – Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Vermən nəsibini, kəsin qidasın, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Məhəbbət adəmi haqqa yardır, Məhəbbət etməyən can murdardır, Dünyavü axirət yüzü qaradır, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Gerçək olan bir nəfəsə inana, Canımız veririz qurban canana, Lə’nət olsun iqrarından dönənə, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Dörd qapu, qırx məkan, yetmiş iki qat, Məhəbbət dedigin təcəlliyi-zat, Mö’minə, müslümə, xeyir, nəsihət, Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. Məhəbbət dedigin xaslar xasıdır, Məhəbbət olmayan haqqın nəsidir? Dost Xətayinin bu, haqq nəfəsidir: Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər. *** Gəl öyüd verəyim, öyüd alırsan, Xidmət eylə genə gülü bulunca. Karvan gedər, sağın, geri qalırsan, Haman əldən qoyma yolu bulunca. Öldürsə də, çıxmaz yoldan yol əri, Gerçəklərin əlindədir yuləri, Göründü, seyr eylə axan suları, Qarışır ümmana seli bulunca. Arı oldun, hər çiçəkdən alırsan, Balın damızlığın qanda bulursan, Yetmiş min ayətə dəlil olursan, Anlayıb da bu dəlili bulunca. Dinləyib də bu mə’nayi yazmalı, Hər kişi halınca quyu qazmalı, Yeddi padşahlıq yeri gəzməli, Halına münasib yeri bulunca. Sil-süpür qəlbini, süddən bəyaz et, Öldür nəfisini, şeytandan arıt, Doxsan doqquz yerə çıxdı Bayəzid, Halına münasib yeri bulunca. Şah Xətayim aydur: – Baxma bu halə, Könlümüzdə vardır bir ulu qala, Əlif gələ, ayin gələ, mim gələ, Dərdli qullar dərmanını bulunca. *** Gəl, a könül, xoş görəlim bu dəmi, Bu da böylə qalmaya bir gün ola. Kişi çəkmək gərək qüssəyi, qəmi, Haqdan gəlir, hər nə gəlsə bir qula. Ər odur e’tiqad edə pirinə, Nəzər edə əvvəlü axirinə. Əlbət, yol qədimdir iltər yerinə, Sana kim neylərsə, sala gör yola. Biz də bilirik ki, dostu, qardaşı, Bulamadım bir qara gün yoldaşı. Dost keçinib yüzə gülən qəllaşı, Bahasıdır, satmaq gərək bir pula. Hər kişi bir xəyal ilə əglənir, Daim onun könlündə ol əglənir. Böylə olur sevdigim gah ağlanır, Kimi gördük qiyamətə dək gülə. Qarunu gör bunadı, ya bulduqca, İnandı fələk yüzünə güldükcə. Sən eylik et, durma əldən gəldikcə, Dedilər: – Xalq bilməzsə, xaliq bilə. Gerçək olan kişi dostdan ayrılmaz, Dəgmə kişidə həqiqət bulunmaz, Sən səni satsan, yedirsən, bilinməz, Bu zamanda kimsə yaramaz elə. Xətayi, dünyanın ötəsi fani, Bizdən əvvəl bunda gələnlər qani? Sanma daim şad yürüyə düşməni, Bir gün olur növbət ona da gələ. *** Gəlib ixlas ilə yola gedənin Zərrəcə könlündə güman gərəkməz. Sil-süpür qəlbini, evin pak eylə, Mö’minin aynası duman gərəkməz. Birnin iki yerdə gər əli olsa, Faydası olmaz ol gər Əli olsa. Müsahibdən gizli dal yeri olsa, Ondan sana hələn iman gərəkməz. Müsahib, mürəbbi yolda bir kişi, Dili söylər, amma degildir işi, Çünki baş etməzsən tutduğun işi, Ər yükü gövhərdir, saman gərəkməz. Can Xətayim aydır: – Düşürdün dərdə, Zavallı sufidən qalxmayır pərdə, Gördün ki, bir loğma gəldi bir yerdə, Ol loğma cig isə, yemən gərəkməz. *** Mürşidlikdən sizə budur, ərənlər, Hər nə istər, mənzil nərə buluna. Günəş kimi tülu edə bürcündən, Ay ilə gün doğub onda doluna. Mürşid oldur talibini bişirə, Əlin alıb azmaqlıqdan devşirə, Gündə min gəz təbər vursa başinə, “La” deməyə ver nəsibin alana. “La” der isə nəsibini verməgil, Nəfsi yamandır, yanında durmagil, Ölür isə namazını qılmagil, Səd hezaran lə’nət onun canına. Talib demə pir yanında utana, Talib dönməz pir yanında ötənə. Güman ilə yatur olsa sitəmə, Yuma onda murdar göndər sininə. Pir oldur ki, pir yurdunda otura, Talibin nöqsan yerini yetirə, Təsəlli verübən yola gətirə, İrişdirə dörd qapunun cəminə. Xətayiyəm, çar guşəyi gəzərəm, Eşq kitabın oxuyuban yazaram, Mürşidinə kəc baxandan bezaram, Nə çağıram, nə xud varam yanına. *** Bu yolun yolçusu olayım dersən, Əldə iki qarpız tutmalı degil. Dərviş olub şalvar geyəyim dersən, Gahi geyib, gahi atmalı degil. Namərd bağçasında qönçə gül olmaz, Kamil ilə yoldaş olan yorulmaz, İki məxluq vardır, haqqa qul olmaz, Məğrurluq, kibirlik etməli degil. Məğrurlar orada olurlar yalan, Kibr imiş yorulub yollarda qalan, Əgər yolçu isən, körpünü dolan, Göz görə çamura batmalı degil. Qoyun quzusuna nasıl mələdi? Öküzün qulağın kimlər ənədi? Qərib bülbül gül dalında tünədi, Hər çalı başında ötməli degil. Şah Xətayim imam Cəfər müxbiri, Haqqın yaranıdır Veysül-Qərəni, Haqqın xəznəsindən gələn gövhəri Müştəri olmadan satmalı degil. *** İqrar verdim, dönmən ələst bəzmindən, Verdiyim iqrarı imandan aldım. Başqa seyran gördüm, kəndi özümdən, Bu məhəbbəti mən Mərdandan aldım. Narü badü xakdan bilin xəlq oldum, Kəndi-kəndim ana rəhmində buldum, Müddət tamam oldu, dünyayə gəldim, Bu ibrətnümayi cahandan aldım. Bildiyim unutdum, eylərəm fəryad, Dərdim budur: dil yox istəyəm imdad, Təkrar yenə tə’lim etdi bir ustad, Dərsimi məktəbi-ürfandan aldım. Can gözü qəflətdən açıla düşdü, İkilik pərdəsi seçilə düşdü, Qüdrət xəzinəsi açıla düşdü, Cəvahiri kani-mərcandan aldım. Bu bir gizli sirdir, hər can duyamaz, Əhli-eşqin qatarına uyamaz, Dəgmə cöhərfüruş baha qoyamaz, Bu dürri-yektadır, ümmandan aldım. Gəl düşünmə, ağla sığmaz bu elim, Qüdrət xəzinəsinin miftahi dilim, Bir ulu dərgaha ulaşdı yolum, Bilməyən sanır ki, dükkandan aldım. Ah edib utandım kəndi sözümdən, Məst olub türabə düşdüm özümdən, Qanlı yaş axıtdım iki gözümdən, Macərayi çeşmi-giryandan aldım. *** Musayə təsəlli göründi Turdən, Məst olub ağlını şaşırdı sirdən, Ənəlhəq sirrini aldım Mənsurdən, Məhəbbət kəmərin ərkandan aldım. Həq bilir, sözümə hiylə qatmazam, Hər kəsə bu siri əyan etməzəm, Qiyməti bilinməz yerdə satmazam, Mən bu nəsihəti bir candan aldım. Çalış bu girdabın çıx yörəsinə, Dərman gizlənibdir dərd arasına, Məlhəm sarılarmı eşq yarasına? Bu elmi, hikməti Loğmandan aldım. Aləm başdan-başa bir seyrangahdır, Gir könül şəhrinə, gör nə dərgahdır. Bir gizlicə sirdir, qüdrətüllahdır, Yazılmış dəftərü divandan aldım. Tərkü təcrid oldum, tökdüm qəbayi, Əynimə geyindim şalü əbayi, Mana sorun kimdən aldım yasayi? İsmayıla enən qurbandan aldım. Dünyadan əl çəkdim, ərkandır işim, Çeşmilə, bürhandır, tökülür yaşım, Sizlərə hədiyyə, eldədir başım, Ol yaşıl yaprağı Salmandan aldım. *** Bir qəndildən bir qəndilə taxıldım, Türab olub yer üzünə yaxıldım, Bir zaman da çaxmaq ilə çaxıldım, Könümə od düşdü, yandım da gəldim. Əzəldən əvvəli biz haqqı bildik, Haqdan nida gəldi, haqqa haqq dedik, Qırxlar meydanında yunduq, pak olduq, İstəmən təharət, yundum da gəldim. Şunda bir qardaşla qeydə düşmüşəm, Pirlər məqamında yanıb bişmişəm, Qırxlar meydanında həm görüşmüşəm, İstəmən yanmağı, yandım da gəldim. Şah Xətayi aydır: – Sənindir fərman, Olursan hər qulun dərdinə dərman. Gözəl şahım, sənə min canım qurban, İstəməz qurbanı, kəsdim da gəldim. *** Qəhrinə, küfrinə cümlə dayandım, Əvvəl iqrar verib dönən gəlməsin. Rəngi, boyasına cümlə boyandım, Bu rənglərə boyanmayan gəlməsin. Rənginə boyandım, mən camdan içdim, Neçə canlar ilə qondum, qonuşdum, Məhəbbət eylədim, candan sevişdim, Məhəbbəti küfür sayan gəlməsin. Məhəbbət eylədim, sevdim yarımı, Xərc eylədim əldə olan varımı. Bir əsilzadəylə et bazarını, Etdigi bazardan dönən gəlməsin. Gerçək imiş sərsəriyə gəlməyən, Ər odur ki, iqrarından dönməyən, Qəlbində, könlündə riya bilməyən, İkilik kömlegin geyən gəlməsin. Günahkara təriq sitəm qodular, Meydana gələndə qırxlar dedilər, Dostu dostdan seçi verin dedilər, Əfsanə sözlərə uyan gəlməsin. Şah Xətayi aydır: – Bu həq yolidir, Doğru yoldir, bu həm eşq mənzilidir, Əksigə qalmayan pirim Əlidir, Qəlbində şübhəsi olan gəlməsin. *** Gəl könül, pirlərin nəsihətini Biz tutalım, tutmayanda nəmiz var? Dost məhəbbətini məhəbbətmizə Biz qatalım, qatmayanda nəmiz var? Bizə bunu deyən böylə demişlər, Bir loğmayi min can ilə yemişdir, Ərəmlər bir doğru yoldur, qomuşdur, Biz gedəlim, getməyəndə nəmiz var? Yenə haq səndədir sən sənə baxa, Sən sənə baxıb da sən səndən qorxa, İxlas ilə niyazımızı haqqa Biz edəlim, etməyəndə nəmiz var? Gəl, Xətayi, iqrarımız güdəlim, Biz bizi görəlim, qeyri nedəlim? Yıxıq könülləri mə’mur edəlim, Biz edəlim, etməyəndə nəmiz var? *** Ərənlərin ərkanına, yoluna, Ta əzəldən talib oldum, ərənlər. Can ilə könüldən durdum, düşündüm, Bu gün mürşüdümü buldum, ərənlər. Can ilə könüldən gəzdim, aradım, Həqqin didarını görmək muradım, Didar ilə məhəbbətdir tələbim, Ya bu gün, ya yarın öldüm, ərənlər. Keçmişəm sərimdən, qorxmam ölümdən, Münkir bilməz övliyanın halindən, Yəzid oğlu bir xarici əlindən Çox dəmdir didardan qaldım, ərənlər. Sən haqqı yabanda arama, sağın, Uyduysan qəlbinə, həq sana yaxın, Adəmə xor baxma, kəndini saqın, Cümləsin adəmdə buldum, ərənlər. Şah Xətayiyəm, ərz edəyim halimi, Xərc edəyim əldə olan varimi, Sürə-sürə şaha gedəm yüzimi, Mürvət qəbul eylə, gəldim, ərənlər. *** Mən dərvişəm deyə köksün gərərsən, Həqqi zikr etməyə dilin varmıdır? Kəndini görsənə, eldə ararsan, Halın hal etməyə halın varmıdır? Bir gün balıq kimi ağa sararlar, Mürşiddən, rəhbərdən xəbər sorarlar, Tüstü yaxıb guşə-guşə ararlar, Mən arıyam dersən, balın varmıdır? Dərdli olmayanlar dərdə yanarmı? Sadiq dərviş iqrarından dönərmi? Hər bir uçan gül dalına qonarmı? Mən bülbüləm dersən, gülün varmıdır? Şah Xətayi, sənin dərdin deşilməz, Dərdi olmayanlar dərdə tuş olmaz, Mürşidsiz, rəhbərsiz yollar aşılmaz, Mürşid ətəgində əlin varmıdır? *** Ərənlər bu yolda hazırdır, hazır, Müsahib lövhini dəftərdən qazır, Gərəksə, eyləsin min kərrə üzür, Onlar ilə yeyib-içənə lə’nət. Ağlını bəyənib, iqrarın qoyub, Qalxıb havalanıb, nəfsinə uyub, Təbərra kömlegin əyninə geyib, Əzazil yurduna keçənə lə’nət. Bəyənməyib ərənlərin sözünü, Mənlik yurduna qondurmuş özünü, Haqq qapıdan döndərmişdir yüzünü, Əzazil donunu biçənə lə’nət. Ariflər beylə dedilər uluya, Əzazil neyləsin qəlbi doluya, Təbərra oxundu yanlış biliyə, Kəndi biləsinə uçana lə’nət. Xətayim der: – Birvəliyəm yol ilə, Sultanın töhfəsi hər dəm qul ilə, Könüldə kibr olub soyuq dil ilə Özün məhəbbətdən seçənə lə’nət. *** Bu gün ələ almaz oldum mən sazım, Ərşə dirək-dirək çıxar avazım, Dörd şey vardır bir qarındaşa lazım, Bir elim, bir kəlam, bir nəfəs, bir saz. Gözəl əlim çıxsa, çıxsa salınsa, Bədir aylar kimi doğsa, dolunsa, Dörd şey vardır bir qarındaşa lazım: Bir xeyir, bir şər bir ibadət, bir niyaz. Yaz olunca çəmən-çayır üstünə Ərməğan sunarlar dostu dostuna, Dörd şey vardır ovu almış dəstinə. Bir şahin, bir toğan, bir əspir, bir baz. Cahil olan söylər, sözünü bilməz, Meydana gəlincə özünü bilməz, Dörd şey vardır cənnət yüzünü bilməz: Bir münkir, münafiq, bir Yezid, qanmaz. Şah Xətayim aydır: – Sən qulun nedər? Gözəl dünyasını tərk edər, gedər, Dörd şey vardır ildən-ilə dövr edər: Bir aydır, bir gündür, bir qışdır, bir yaz. *** Baharın gəldiyin nədən biləyim, Gül dikəndə bitər, bülbül taldadır. Əyyubun tənində iki qurd qaldı, Biri ipək sarar, biri baldadır. Könünə gətirmə şəkk ilə güman, Seyid Nəsimiyə de ol oldu şan, Tanrı ilə min bir kəlam söyləşən Əli Mədinədə, Musa Turdadır. Şəriət yolunu Məhəmməd açdı, Təriqət gülünü Şah Əli seçdi, Şu dünyadan neçə yüz min ər keçdi, Onlar ittifaqda, Mehdi yoldadır. Adəmin, Hatəmin zati Fəzlullah, Əşyayi qərq etmiş bu, bir sirrullah. Şahənşahi-qütbi-aləm zillullah Qüdrəti-nəzəri mö’min quldadır. Şah Xətayi aydır: – Sirrini yayma, Qıla gör namazın, qəzayə qoyma, Şu yalan dünyada heç sağam deyma, Tənin tənaşirdə, sirrin saldadır. </poem> <references /> [[Kateqoriya:Şeirlər]] 68e03caf54awyqem8c2qn6qvv1k874v 0 33883 96754 2026-08-15T08:36:46Z Mehdisoy88 12104 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96754 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} e1711lig58gons7br5l3l0tbm73lpb7 96757 96754 2026-08-15T08:39:42Z Mehdisoy88 12104 96757 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Neçə ildir könül deyir söylə, şair, Şeir, sənət gülzarında Bakı hanı? Sən nə zaman yazacaqsan ilk dastanı Bu müqəddəs, bu möhtəşəm hüsnə dair?! Lakin bizim böyük şəhər bir ümmandır, Bu ümmanda üzmək üçün qəvvas gərək. Bu arzuyla yaşamışam nə zamandır, Var ol, məni bu ümmana atan ürək! Var ol sən də, gözəl Bakı, qadir ana! Camalının şöləsidir bu ilhamım. Öz borcumu ödəyərsəm bu gün sana, Gözlərimdə qalmayacaq heç bir kamım! </poem> d61g1s9uxrhk7gv0cc07t1btj4ez0lo 0 33884 96756 2026-08-15T08:38:58Z Elnur Neciyev 4048 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Aygün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-46-6 |accessdate=2026-08-15 |l..." məzmunu ilə yaradıldı 96756 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aygün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 256|isbn= 9952-418-46-6 |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] 6weq6yw5dzdmdg7y8rrgeffb4herl5x 96759 96756 2026-08-15T08:42:49Z Elnur Neciyev 4048 96759 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aygün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 333|isbn= 9952-418-46-6 |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Aygün hələ soyunmamış toy paltarını, Hələ şaddır, bəxtiyardır dünyalar qədər; Salamlayıb gözəl ömrün xoş baharını Günəş ilə bir oyanır evdə hər səhər. Əmirxanı oyatmayır, dincəlsin deyə, Bəzən onun nəfəsinə qulaq da asır. Şadlığından sığışmayıb yer ilə göyə, Öz eşqini övlad kimi bağrına basır. Qartal gözlü Əmirxanın baxışlarında Bir kişilik, bir də vüqar oxuyur gəlin. Onun geniş sinəsində, sıx qaşlarında Deyirlər ki, gözü varmış neçə gözəlin. Bir də ağır oturmağı, ağır durmağı, Polad kimi cingildəyər nüfuzlu səsi, Səxavəti, dostlar ilə məclis qurmağı, Gözlərindən aşıb-daşan həyat həvəsi. Hətta onun hər tərsliyi, hər inadı da, Öz sözündən, dediyindən dönməməyi də, Min insandan seçilməyən sadə adı da Xoş görünür, şirin gəlir Aygünə hələ. Bəzən ayna qabağında dayanıb gəlin Öz hüsnünə dönə-dönə baxır vüqarla. O duyduqca mənasını ilk məhəbbətin, Xəyalında məclis qurur saf arzularla. Arabir də pianonun ağ dillərini Danışdırır, min zövq alır onun səsindən. Göyərçin tək uçan görüb öz əllərini Vəcdə gəlir ürəyinin titrəməsindən. Əmirxan da, Əmirxan da çox sevir onu, Bir-birinə hey can deyib, can eşidirlər. Bayramlara, şənliklərə qoşa gedirlər. (İlki kimi şirin keçə hər eşqin sonu). Atasını görməmişdi körpə Əmirxan, Anasısa bir ağ saçlı müəlliməydi. Nə oğlunun "hə" sözünə "yox" dedi bir an, Nə də onun bircə dəfə qəlbinə dəydi. "Varım-yoxum bir oğuldur", - deyərək ana, Əmirxanı danlamadı bircə kərə də. Həddən artıq səxavətlər göstərib ona Yerli-yersiz izin verdi məclislərə də. Hələ onun on beş yaşı tamam olmamış Öz yaşından böyüklərlə durub-oturdu. Çiyinləri böyüməmiş, ətə dolmamış Anasilə sözə gəlib, üzə də durdu. Gah kaverkot, gah da şevyot paltar geyindi, Sol qoluna hələ qızıl saat da taxdı. Arabir də pul üstündə evdə deyindi, Öz gündəlik dərslərinə ötərgi baxdı. Ancaq onun yaranmadan bir zehni vardı – Alıcı bir tərlan kimi tutardı sözü. Məncə, bütün fənlərdən o, beş alardı, Yazıqlar ki, öz qədrini bilmədi özü. Bir də yalan danışmazdı: taqsırlarından Heç vaxt boyun qaçırmazdı mərdi-mərdana; Bununçun da Əmirxanı sevib hər zaman, "Atasına oxşamışdır", - deyərdi ana. Vaxt yetişdi, anası da rəhmətə getdi, Bu həsrətin ağrısını duydu Əmirxan. O bir müddət ayrılmayıb el qaydasından, Tez-tez ana məzarını ziyarət etdi. Ağ mərmərdən yondurduğu məzar daşında Öz əlilə anasının əksini çəkdi. Ot bitməyən, su çıxmayan bir dağ başında Hələ qəbrin ətrafına ağac da əkdi. Bir il sonra institutu dördlə bitirdi, Dostlar ilə öpüşdü də öz şadlığından. (Soyumamış subaylığın azadlığından) Elə o yaz Aygünü də gəlin gətirdi. Gözü qaldi ziyafətlər təntənəsində... Yorulmadı məclislərin qeylü-qalından. O, Aygünü, öz evin sevdisə, yenə Subaylıği çıxarmadı öz xəyalından. Darıxdısa... tək qoymadı evdə yarını, Ona yalan deməyə də dili gəlmədi. Gizli tutdu hərcayilik xəyallarını, Ancaq ürək sinəsində heç dincəlmədi... II Elə o yay institutu bitirənləri Nazir özü danışığa dəvət elədi. Ata kimi danışdırıb hər bir nəfəri, "Səadət də, gələcək də sizindir" dedi. Sonra açıb Azərbaycan xəritəsini, Göy dağları, boz çölləri göstərdi bir-bir; Araz ilə Kür çayının birləşməsini Nişan verib: - Baxın, - dedi, necə qəşəngdir! Barmağını xəritədə o gəzdirərək, Gəlib Muğan səhrasının üstdə dayandı. Sinəsində təəssüflə döyündü ürək, Gözlərində ulduz-ulduz arzular yandı "Baxın, - dedi, - yaxşı baxın qədim Muğana! Min ildir ki, bu yerlərin qəlbi kövrəkdır... "Həyat" deyir, su istəyir o yana-yana* Hələ kəndlər, şəhərlər də burda seyrəkdır. Hələ tamam qurumamış yağış gölləri* Üzərində bulud-bulud uçur milçəklər Gün altında quruduqca vətən çölləri Öz vaxtından tez saralır güllər, çiçəklər. Göy zəmilər, göy bağlar da hələ təkdir, Çox tərəfdə nə kölgəlik, nə sərinlik var. Cənubdan da əsən külək isti küləkdır Yarpaq töküb çılpaq qalır boysuz ağaclar Gedin, dostlar! Təbiətdən intiqam alın, Bağ yaradın, bağça salın şoran yerində. Zolaq-zolaq, yaşıl-yaşıl meşələr salın, İnsan ömrü uzun olsun aran yerində. Gedin, dostlar! Uğur olsun yollarınıza- Yalnız insan əlləridir şöhrəti yerin. İş üstündə qüvvə gəlsin qollarınıza. Qəhrəmanlar dünyasilə səs-səsə verin... Dinlədikcə bu sözləri gənc aqronomlar. Alqışladı bu niyyəti hamı bir səslə. Bir əməllə, bir arzuyla alışıb onlar, Bir məqsədin yollarına düşdü həvəslə Təəssüf ki, bu səfərə çox sevinmədi Şad olmadı ürəyində yoldaş Əmirxan Söhbət vaxtı danışmadı, heç də dinmədı. Etiraz da eləmədi utandığından... III - Aygün, daha yığış, yetişdi zaman... Yoldaşlarım kimi mən də Muğana Aqronom gedirəm, - deyib Əmirxan, Nazirin əmrini göstərdi ona. Aygün imzalanmış əmrə baxaraq, Özü də bilmədən xəyala getdi. Bir anlıq sifəti ağardı dümağ, Elə bil ruh uçub canı tərk etdi... "Ayrdıq günləri gəldi" - deyərək, Baxdı Əmirxana, baxdı həsrətlə. Onun sinəsində çırpınan ürək Yanırdı müqəddəs bir məhəbbətlə. - Keçib... fikirləşmə, yığışın, gedək! Hər halda Muğan da faydasız olmaz. Xoşumuza gəlsə yaşarıq bir az, Biz də çalışarıq başqaları tək. Nə fikirləşirsən, nə düşünürsən? – Aygün, ehtiyatla gülümsəyərək - Yaxşı, institutu qurtarmayım mən? - Onsuz da tapılar bir parça çörək... Darıxma, dünyada nə qədər sağam Arxanda dağ kimi dayanacağam. Kasadlıq sözünü bilməyəcəksən... - Bəs mənim taleyim, sənətim?.. Bəs sən Olmazmı Muğana yalnız gedəsən? - Olmaz! Bir ay deyil evlənəli biz, Aygün fikrə getdi. Ayrılıq... həsrət... Əmirxan... çöl yeri, vəhşi təbiət... Bəlkə xəstələndi o çöldə birdən, Bir içim su verən olmasınmı bəs? Bəlkə mən özüm də darıxdım hərdən. Əmirxan düz deyir, tək gedə bilməz... Bəs məktəb? Oxumaq? Gözəl arzular?.. Tayımdan, tuşumdan gerimi qalım? Meylimi mətbəxə, evəmi salım? Sinəmə sığmayan gözəl duyğular?... Ağardı Aygünün sifəti dümağ, Dondu ağ sinəsi dağda qar kimi. Qələm qaşlarını sıx-sıx çataraq, Düşündü bir ağır dərdi var kimi. Ancaq danışmadı, dinmədi yenə, Qəmli baxışları su kimi axdı. "Bəlkə öz fikrindən Əmirxan dönə?" Aygün bu niyyətlə ərinə baxdı... Ancaq o gözlərdən, o baxışlardan Axan şeriyyəti duymadı əri. Aygün bulud kimi tutuldu bir an, Azacıq islandı sıx kirpikləri... Əmirxan özü də hiss etdi bunu, O da fikrə getdi, düşündü bir az; Görüncə Aygünün tutulduğunu: Sevgilim, sevənlər pərişan olmaz!.. Deyərək bir eyham vurdu gəlinə... Aygün tez ayrıldı düşüncələrdən. Onun saçlarını oxşayıb hərdən, Əmirxan eşqdən söz açdı yenə: - Bu nə eşqdir ki, sən qalasan tək, Mənim də qəlbimi intizar üzə. Neçin oturmayaq hər gün üz-üzə, Beş günlük dünyada dövran sürməyək? De, niyə tək gedim sənsiz Muğana? Nə var ki... Məktəb var... Nə bilim nə var... Sən bu gün qadınsan, sabahsa ana. Sən kimi düşünsə bütün qadınlar, Gündə min ev uçar, min ev yıxılar. Evsiz, ailəsiz məhəbbətmi var? Nə fikirləşirsən? - Sənin fəlsəfən Səmimi olsa da, bir az köhnədir. - De görək, sözünün mənası nədir? - Tutaq ki, sən deyən tək yaşadım mən, Tutaq ki, izlədim səni kölgə tək. Daima dörd divar içində qaldım, Nə sənət öyrəndim, nə də elm aldım. Bəs tay-tuş üstümə gülüşməyəcək? - Gülən güləcəkdir... Cəhənnəmə ki... - Məncə... başqa şeydir ürəyindəki... Açıq deməyirsən! - Bu vaxt Əmirxan otura bilməyib ayağa durdu, Tutuldu Aygünün bu sualından, Bir az gəzinərək yenə oturdu. O bir də oynadı durduğu yerdən Aygünün üstünə açıldı birdən: - Ömrümdə üzümə bir söz gəlməmiş, Mənim "hə" sözümə "yox" deməmişlər. Ərköyün yaşardım anam ölməmiş, Ölərdi mən ona öl desəm əgər... Çünki o doğrudan sevirdi məni, Budur, fədakarlıq, əsıl bır insan! İndıdən boş qoyub sən oz çənəni, Mənə yerli-yersiz söz qaytarırsan. Aygün danışmadı... Alındı, ancaq, Bir qızartı gəldi yanaqlarına... O təzə toyludur, həm də utancaq, Ağır söz gəlməyir dodaqlarına. Bir də o çox sevir, sevir ərini, Odur ki, hər zaman söz qaytarmayır. Əmirxan uzadır dediklərini, Mətləbi bir yolluq o qurtarmayır: - Məni doğrudan da sevirsənsə sən, Öz eşqin uğrunda, qəlbin uğrunda Nə oddan, nə sudan çəkinməlisən, Qanuna zidd olan nə var ki, bunda? Ər harda, arvad da orda olmalı, Sən özün bunları bir yaxşı düşün – Nə mənsəb qalacaq, nə dünya malı, Kişinin şöhrəti namusdur, Aygün! Aygün ehtiramla gülümsəyərək: - Əmirxan, sən mənə inanmayırsan? Bu dediyin nədir, utanmayırsan? Məncə, öz eşqinə sadiq bir ürək İllər həsrətilə oda yansa da, Bir qığılcım kimi alışıb sönməz... Yalqizlıq qəm ilə alovlansa da, Eşqindən soyuyub, sözündən dönməz... Nə olub, bir günlük yoldur ki, Muğan, Ayda bir dəfə də gələ bilməzsən? - Aygünün üzündən öpüb Əmirxan: - Yox, - dedi, - başqa bir təbiətəm mən... - Necə təbiətsən? - Onda qulaq as: Ömrümdə mən yalan deməmişəm heç. Yalan danışanda vicdan da olmaz, Dost-düşmən yanında xar olar tez-gec... Səndən nə gizlədim, qısqancam yaman. Sən məni sevsən də dünyalar qədər, Yanımda görməsəm səni bircə an, Gözümün yuxusu çəkilib gedər... Demirəm böyükdür bu təbiətim, Bəlkə də, bəlkə də bu bir azardır. Qəlbinə dəyməsin sözüm, söhbətim, Səndə məhəbbət də, namus da vardır. Sənin vəfana da inanıram mən, Ancaq, nə olsun ki, böyükdür şəhər... Özün də həddindən artıq gözəlsən... Didib parçalayar məni şübhələr... - Aygün eşitdikcə bu etirafı Ürəyi kövrəldi, yumşaldı bir az. Qadın mərhəməti, qadın insafı Qadın inadından heç də az olmaz... Sonra öz ağlında ölçüb biçdi ki, Əmirxan doğrudan tək gedə bilməz. Bir də xəyalından gəlib keçdi ki, O da Əmirxansız şad olub gülməz. - Yaxşı, gedək, - deyə dilləndı gəlin, Döndü Əmirxanın ürəyi dağa. Qərarı bir oldu sevgililərin, Sonra öpüşdülər dodaq-dodağa. Aygün demədisə bir dərdi açıq, Susdusa qırılmış bir rübab kimi, O, elmi, məktəbi qoydu yarımçıq Tamam yazılmamış bir kitab kimi... IV Tarixlər şahidi Muğan düzündə, Araz kənarında, suyun gözündə Təzəcə bir sovxoz şəhəri vardır; Burda üzə gülür təmiz küçələr, Günəşli gündüzlər, aylı gecələr; Kölgəli çinarlar qatar-qatardır. Ortada salınmış böyük bir bağ da Muğanda birinci Lenin bağıdir. Baxıb seyr etdiyim o al bayraq da Leninin müqəddəs al bayrağıdır. Dalıb düşünürəm bayaqdan bəri Lenin heykəlinin qarşısında mən. Elə bil seyr edir Lenin çölləri, Dünyalar, dünyalar keçir qəlbindən. O baxır Muğana, goz işlədikcə Yel esir, tərpənir gömgöy zəmilər. Muğanda neçə min əl işlədikcə Hər gün tez açılır vaxtından səhər... Hər saat dolanır bir dəqiqə tək, Səssiz gecələrin ömrü gödəlir... Hər axşam insanlar işdən dönərək Lenin heykəlini salama gəlir. Ey dost, Muğandakı bu xoş baharı Yaradan insanın mərd əlləridir. Gecələr alışan yer ulduzları Atamız Leninin əməlləridir. Yaxşı bax, nə qədər parlaqdır onlar! Demə ki, sadəcə bir yaraşıqdır. Düşün, gör nə böyük bir mənası var – Bu dünya dnrduqca Lenin işıqdır. Hər evdə, hər insan qəlbində yanan Leninin eşqidir, ölməz adıdır. Əsrlər keçsə də, Lenin hər zaman Bəşərin ən böyük istedadıdır. V Sovxoz direktoru oyandı səhər, Başında fikirlor çıxdı eyvana. Ayağı altında bu kiçik şəhər, Baxdı səhra boyu, baxdı hər yana. Düşündü, düşündü bizim qəhrəman, Qurduğu şəhərə baxdı vüqarla; Elə bil nur yağdı baxışlarından, Sabahı düşündü, o, iftixarla... Hər ev qabağında kiçik bir bağ da Yazın oğlan vaxtı gül açdı rəng-rəng Dünən qamış bitən qara torpaqda Bu gün şəfəq kimi sayrışdı çiçək. Hopduqca səhranın gövdəsinə su Tərlədi qaxsımış birbədən kimi... Yerdə çiçək açdı yerin arzusu, Sevindin, oxucum, sən də mən kimi. Gürzələr, şahmarlar Araz boyunca Paslı qılınc kimi çəkildi qına. Yaşıt məxmər kimi döşəndi yonca Vətən qızlarının ayaq altına. Muğanda qarağat, yovşan yerinə Çinarlar boy atdı cərgələnərək; Ağaclar bənzədi bir-birinə Bir ana südünün övladları tək. Sabahı seyr etdi öz nəzərilə, Bir anda fikrindən yüz illər keçdi; Bu kiçik şəhərin küçələnkı Nəsillər dalınca nəsillər keçdi... Mən bu qəhrəmanı neçə il qabaq Cəbhədə görmüşdüm bir axşam üstü; Uçurdu göylərdə parçalanaraq, Topların ağzından yayılan tüstü. Şimaldan bir soyuq külək əsirdə, Ayaz xəncər kimi yeri kəsirdi. Hücuma keçmişdi o gün ordumuz Ölən düşmənlərin meyiti üstdən. Qulaq tutulurdu cəbhədə səsdən. Ancaq, sevinirdi ana yurdumuz – Ordumuz hər yandan atəş açırdı, Alman saldatları geri qaçırdı. Göy darısqal idi, üfüqlər qara, Kainat cırırdı dar paltarını... Bu məşhur topçu da öz toplarını Atıb yol açırdı piyadalara. Onun səngəriydi xırdaca bir dağ, Ayağı altında bərk idi torpaq... İndi nə top atır, nə düşmən vurur, Hələlik susmuşdur topların səsi. Divardan asılı yadigar durur O topçu zabitin cib xəritəsi... Bəzən cizgilərə nəzər yetirir, Keçdiyi yolları yada gətirir. *** Bayaq söylədiyim kiçik şəhərdə İndi bu qəhrəman bir sovxoz qurur. Çox zaman yatmayır o gecələr də, Hər bağa, zəmiyə keşikçi durur. Üzündə bir çapıq yeri də vardır – Döyüş günlərindən bir yadigardır. Xeyirxah, sadə bir təbiəti var, Nə artıq pul sevir, nə də təmtəraq. Gileysiz danışır ondan insanlar Hər vaxt yaxşılıqla xatırlayaraq. Həyatdır... Onun da dolanacağı, Vaxt olur aşağı düşür, neyləmək? Bəzən bahar vaxtı, ya da şam çağı Yediyi sadəcə pendirlə çörək Şirin bir nemət tək ona dad verir, Şair bu insana Nemət ad verir... Pul oldu-olmadı daima şaddır, Evdə oturmayır o, qaşqabaqla. Bütün ailəsi qəmdən azaddır, Yaşayır hər zaman bu qanacaqla. Qəlbində daima gülər bir bahar, Dərdi də bir gülər üzlə qarşılar. [Kimin ki, əməli safdır ürəkdə, Ehtiyac içinə düşsə də, hərdən, Yediyi quruca pendir-çörək də Söz açarmüqəddəs düşüncələrdən... Baxıb başqasına həsəd də çəkməz, Öz vicdan evindən bir daş da sökməz... O, işıqda gəzər, yaşar vüqarla, Qaranlıq yollardan əyilib keçməz... Dözər aclığa da bir iftixarla, Bir fincan suyu da gizlində içməz... Hər yerdə, hər zaman şax baxar üzə, İnsanlıq şərəfi öyrədər bizə!..] VI O il qış bərk gəldi Muğan çölünə, Sel kimi töküldü göydən yağışlar. Pul-pul səpələnmiş yağış gölünə Gəldi qoşun-qoşun köçəri quşlar. Palçıq dizə çıxdı, sərt əsdi külək, Soyuqdan bozardı qızların üzü. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] r1gkgxzm1dgvcgjeqffb6ci5rulx2vn 96773 96759 2026-08-15T08:52:07Z Elnur Neciyev 4048 96773 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aygün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 333|isbn= 9952-418-46-6 |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Aygün hələ soyunmamış toy paltarını, Hələ şaddır, bəxtiyardır dünyalar qədər; Salamlayıb gözəl ömrün xoş baharını Günəş ilə bir oyanır evdə hər səhər. Əmirxanı oyatmayır, dincəlsin deyə, Bəzən onun nəfəsinə qulaq da asır. Şadlığından sığışmayıb yer ilə göyə, Öz eşqini övlad kimi bağrına basır. Qartal gözlü Əmirxanın baxışlarında Bir kişilik, bir də vüqar oxuyur gəlin. Onun geniş sinəsində, sıx qaşlarında Deyirlər ki, gözü varmış neçə gözəlin. Bir də ağır oturmağı, ağır durmağı, Polad kimi cingildəyər nüfuzlu səsi, Səxavəti, dostlar ilə məclis qurmağı, Gözlərindən aşıb-daşan həyat həvəsi. Hətta onun hər tərsliyi, hər inadı da, Öz sözündən, dediyindən dönməməyi də, Min insandan seçilməyən sadə adı da Xoş görünür, şirin gəlir Aygünə hələ. Bəzən ayna qabağında dayanıb gəlin Öz hüsnünə dönə-dönə baxır vüqarla. O duyduqca mənasını ilk məhəbbətin, Xəyalında məclis qurur saf arzularla. Arabir də pianonun ağ dillərini Danışdırır, min zövq alır onun səsindən. Göyərçin tək uçan görüb öz əllərini Vəcdə gəlir ürəyinin titrəməsindən. Əmirxan da, Əmirxan da çox sevir onu, Bir-birinə hey can deyib, can eşidirlər. Bayramlara, şənliklərə qoşa gedirlər. (İlki kimi şirin keçə hər eşqin sonu). Atasını görməmişdi körpə Əmirxan, Anasısa bir ağ saçlı müəlliməydi. Nə oğlunun "hə" sözünə "yox" dedi bir an, Nə də onun bircə dəfə qəlbinə dəydi. "Varım-yoxum bir oğuldur", - deyərək ana, Əmirxanı danlamadı bircə kərə də. Həddən artıq səxavətlər göstərib ona Yerli-yersiz izin verdi məclislərə də. Hələ onun on beş yaşı tamam olmamış Öz yaşından böyüklərlə durub-oturdu. Çiyinləri böyüməmiş, ətə dolmamış Anasilə sözə gəlib, üzə də durdu. Gah kaverkot, gah da şevyot paltar geyindi, Sol qoluna hələ qızıl saat da taxdı. Arabir də pul üstündə evdə deyindi, Öz gündəlik dərslərinə ötərgi baxdı. Ancaq onun yaranmadan bir zehni vardı – Alıcı bir tərlan kimi tutardı sözü. Məncə, bütün fənlərdən o, beş alardı, Yazıqlar ki, öz qədrini bilmədi özü. Bir də yalan danışmazdı: taqsırlarından Heç vaxt boyun qaçırmazdı mərdi-mərdana; Bununçun da Əmirxanı sevib hər zaman, "Atasına oxşamışdır", - deyərdi ana. Vaxt yetişdi, anası da rəhmətə getdi, Bu həsrətin ağrısını duydu Əmirxan. O bir müddət ayrılmayıb el qaydasından, Tez-tez ana məzarını ziyarət etdi. Ağ mərmərdən yondurduğu məzar daşında Öz əlilə anasının əksini çəkdi. Ot bitməyən, su çıxmayan bir dağ başında Hələ qəbrin ətrafına ağac da əkdi. Bir il sonra institutu dördlə bitirdi, Dostlar ilə öpüşdü də öz şadlığından. (Soyumamış subaylığın azadlığından) Elə o yaz Aygünü də gəlin gətirdi. Gözü qaldi ziyafətlər təntənəsində... Yorulmadı məclislərin qeylü-qalından. O, Aygünü, öz evin sevdisə, yenə Subaylıği çıxarmadı öz xəyalından. Darıxdısa... tək qoymadı evdə yarını, Ona yalan deməyə də dili gəlmədi. Gizli tutdu hərcayilik xəyallarını, Ancaq ürək sinəsində heç dincəlmədi... II Elə o yay institutu bitirənləri Nazir özü danışığa dəvət elədi. Ata kimi danışdırıb hər bir nəfəri, "Səadət də, gələcək də sizindir" dedi. Sonra açıb Azərbaycan xəritəsini, Göy dağları, boz çölləri göstərdi bir-bir; Araz ilə Kür çayının birləşməsini Nişan verib: - Baxın, - dedi, necə qəşəngdir! Barmağını xəritədə o gəzdirərək, Gəlib Muğan səhrasının üstdə dayandı. Sinəsində təəssüflə döyündü ürək, Gözlərində ulduz-ulduz arzular yandı "Baxın, - dedi, - yaxşı baxın qədim Muğana! Min ildir ki, bu yerlərin qəlbi kövrəkdır... "Həyat" deyir, su istəyir o yana-yana* Hələ kəndlər, şəhərlər də burda seyrəkdır. Hələ tamam qurumamış yağış gölləri* Üzərində bulud-bulud uçur milçəklər Gün altında quruduqca vətən çölləri Öz vaxtından tez saralır güllər, çiçəklər. Göy zəmilər, göy bağlar da hələ təkdir, Çox tərəfdə nə kölgəlik, nə sərinlik var. Cənubdan da əsən külək isti küləkdır Yarpaq töküb çılpaq qalır boysuz ağaclar Gedin, dostlar! Təbiətdən intiqam alın, Bağ yaradın, bağça salın şoran yerində. Zolaq-zolaq, yaşıl-yaşıl meşələr salın, İnsan ömrü uzun olsun aran yerində. Gedin, dostlar! Uğur olsun yollarınıza- Yalnız insan əlləridir şöhrəti yerin. İş üstündə qüvvə gəlsin qollarınıza. Qəhrəmanlar dünyasilə səs-səsə verin... Dinlədikcə bu sözləri gənc aqronomlar. Alqışladı bu niyyəti hamı bir səslə. Bir əməllə, bir arzuyla alışıb onlar, Bir məqsədin yollarına düşdü həvəslə Təəssüf ki, bu səfərə çox sevinmədi Şad olmadı ürəyində yoldaş Əmirxan Söhbət vaxtı danışmadı, heç də dinmədı. Etiraz da eləmədi utandığından... III - Aygün, daha yığış, yetişdi zaman... Yoldaşlarım kimi mən də Muğana Aqronom gedirəm, - deyib Əmirxan, Nazirin əmrini göstərdi ona. Aygün imzalanmış əmrə baxaraq, Özü də bilmədən xəyala getdi. Bir anlıq sifəti ağardı dümağ, Elə bil ruh uçub canı tərk etdi... "Ayrdıq günləri gəldi" - deyərək, Baxdı Əmirxana, baxdı həsrətlə. Onun sinəsində çırpınan ürək Yanırdı müqəddəs bir məhəbbətlə. - Keçib... fikirləşmə, yığışın, gedək! Hər halda Muğan da faydasız olmaz. Xoşumuza gəlsə yaşarıq bir az, Biz də çalışarıq başqaları tək. Nə fikirləşirsən, nə düşünürsən? – Aygün, ehtiyatla gülümsəyərək - Yaxşı, institutu qurtarmayım mən? - Onsuz da tapılar bir parça çörək... Darıxma, dünyada nə qədər sağam Arxanda dağ kimi dayanacağam. Kasadlıq sözünü bilməyəcəksən... - Bəs mənim taleyim, sənətim?.. Bəs sən Olmazmı Muğana yalnız gedəsən? - Olmaz! Bir ay deyil evlənəli biz, Aygün fikrə getdi. Ayrılıq... həsrət... Əmirxan... çöl yeri, vəhşi təbiət... Bəlkə xəstələndi o çöldə birdən, Bir içim su verən olmasınmı bəs? Bəlkə mən özüm də darıxdım hərdən. Əmirxan düz deyir, tək gedə bilməz... Bəs məktəb? Oxumaq? Gözəl arzular?.. Tayımdan, tuşumdan gerimi qalım? Meylimi mətbəxə, evəmi salım? Sinəmə sığmayan gözəl duyğular?... Ağardı Aygünün sifəti dümağ, Dondu ağ sinəsi dağda qar kimi. Qələm qaşlarını sıx-sıx çataraq, Düşündü bir ağır dərdi var kimi. Ancaq danışmadı, dinmədi yenə, Qəmli baxışları su kimi axdı. "Bəlkə öz fikrindən Əmirxan dönə?" Aygün bu niyyətlə ərinə baxdı... Ancaq o gözlərdən, o baxışlardan Axan şeriyyəti duymadı əri. Aygün bulud kimi tutuldu bir an, Azacıq islandı sıx kirpikləri... Əmirxan özü də hiss etdi bunu, O da fikrə getdi, düşündü bir az; Görüncə Aygünün tutulduğunu: Sevgilim, sevənlər pərişan olmaz!.. Deyərək bir eyham vurdu gəlinə... Aygün tez ayrıldı düşüncələrdən. Onun saçlarını oxşayıb hərdən, Əmirxan eşqdən söz açdı yenə: - Bu nə eşqdir ki, sən qalasan tək, Mənim də qəlbimi intizar üzə. Neçin oturmayaq hər gün üz-üzə, Beş günlük dünyada dövran sürməyək? De, niyə tək gedim sənsiz Muğana? Nə var ki... Məktəb var... Nə bilim nə var... Sən bu gün qadınsan, sabahsa ana. Sən kimi düşünsə bütün qadınlar, Gündə min ev uçar, min ev yıxılar. Evsiz, ailəsiz məhəbbətmi var? Nə fikirləşirsən? - Sənin fəlsəfən Səmimi olsa da, bir az köhnədir. - De görək, sözünün mənası nədir? - Tutaq ki, sən deyən tək yaşadım mən, Tutaq ki, izlədim səni kölgə tək. Daima dörd divar içində qaldım, Nə sənət öyrəndim, nə də elm aldım. Bəs tay-tuş üstümə gülüşməyəcək? - Gülən güləcəkdir... Cəhənnəmə ki... - Məncə... başqa şeydir ürəyindəki... Açıq deməyirsən! - Bu vaxt Əmirxan otura bilməyib ayağa durdu, Tutuldu Aygünün bu sualından, Bir az gəzinərək yenə oturdu. O bir də oynadı durduğu yerdən Aygünün üstünə açıldı birdən: - Ömrümdə üzümə bir söz gəlməmiş, Mənim "hə" sözümə "yox" deməmişlər. Ərköyün yaşardım anam ölməmiş, Ölərdi mən ona öl desəm əgər... Çünki o doğrudan sevirdi məni, Budur, fədakarlıq, əsıl bır insan! İndıdən boş qoyub sən oz çənəni, Mənə yerli-yersiz söz qaytarırsan. Aygün danışmadı... Alındı, ancaq, Bir qızartı gəldi yanaqlarına... O təzə toyludur, həm də utancaq, Ağır söz gəlməyir dodaqlarına. Bir də o çox sevir, sevir ərini, Odur ki, hər zaman söz qaytarmayır. Əmirxan uzadır dediklərini, Mətləbi bir yolluq o qurtarmayır: - Məni doğrudan da sevirsənsə sən, Öz eşqin uğrunda, qəlbin uğrunda Nə oddan, nə sudan çəkinməlisən, Qanuna zidd olan nə var ki, bunda? Ər harda, arvad da orda olmalı, Sən özün bunları bir yaxşı düşün – Nə mənsəb qalacaq, nə dünya malı, Kişinin şöhrəti namusdur, Aygün! Aygün ehtiramla gülümsəyərək: - Əmirxan, sən mənə inanmayırsan? Bu dediyin nədir, utanmayırsan? Məncə, öz eşqinə sadiq bir ürək İllər həsrətilə oda yansa da, Bir qığılcım kimi alışıb sönməz... Yalqizlıq qəm ilə alovlansa da, Eşqindən soyuyub, sözündən dönməz... Nə olub, bir günlük yoldur ki, Muğan, Ayda bir dəfə də gələ bilməzsən? - Aygünün üzündən öpüb Əmirxan: - Yox, - dedi, - başqa bir təbiətəm mən... - Necə təbiətsən? - Onda qulaq as: Ömrümdə mən yalan deməmişəm heç. Yalan danışanda vicdan da olmaz, Dost-düşmən yanında xar olar tez-gec... Səndən nə gizlədim, qısqancam yaman. Sən məni sevsən də dünyalar qədər, Yanımda görməsəm səni bircə an, Gözümün yuxusu çəkilib gedər... Demirəm böyükdür bu təbiətim, Bəlkə də, bəlkə də bu bir azardır. Qəlbinə dəyməsin sözüm, söhbətim, Səndə məhəbbət də, namus da vardır. Sənin vəfana da inanıram mən, Ancaq, nə olsun ki, böyükdür şəhər... Özün də həddindən artıq gözəlsən... Didib parçalayar məni şübhələr... - Aygün eşitdikcə bu etirafı Ürəyi kövrəldi, yumşaldı bir az. Qadın mərhəməti, qadın insafı Qadın inadından heç də az olmaz... Sonra öz ağlında ölçüb biçdi ki, Əmirxan doğrudan tək gedə bilməz. Bir də xəyalından gəlib keçdi ki, O da Əmirxansız şad olub gülməz. - Yaxşı, gedək, - deyə dilləndı gəlin, Döndü Əmirxanın ürəyi dağa. Qərarı bir oldu sevgililərin, Sonra öpüşdülər dodaq-dodağa. Aygün demədisə bir dərdi açıq, Susdusa qırılmış bir rübab kimi, O, elmi, məktəbi qoydu yarımçıq Tamam yazılmamış bir kitab kimi... IV Tarixlər şahidi Muğan düzündə, Araz kənarında, suyun gözündə Təzəcə bir sovxoz şəhəri vardır; Burda üzə gülür təmiz küçələr, Günəşli gündüzlər, aylı gecələr; Kölgəli çinarlar qatar-qatardır. Ortada salınmış böyük bir bağ da Muğanda birinci Lenin bağıdir. Baxıb seyr etdiyim o al bayraq da Leninin müqəddəs al bayrağıdır. Dalıb düşünürəm bayaqdan bəri Lenin heykəlinin qarşısında mən. Elə bil seyr edir Lenin çölləri, Dünyalar, dünyalar keçir qəlbindən. O baxır Muğana, goz işlədikcə Yel esir, tərpənir gömgöy zəmilər. Muğanda neçə min əl işlədikcə Hər gün tez açılır vaxtından səhər... Hər saat dolanır bir dəqiqə tək, Səssiz gecələrin ömrü gödəlir... Hər axşam insanlar işdən dönərək Lenin heykəlini salama gəlir. Ey dost, Muğandakı bu xoş baharı Yaradan insanın mərd əlləridir. Gecələr alışan yer ulduzları Atamız Leninin əməlləridir. Yaxşı bax, nə qədər parlaqdır onlar! Demə ki, sadəcə bir yaraşıqdır. Düşün, gör nə böyük bir mənası var – Bu dünya dnrduqca Lenin işıqdır. Hər evdə, hər insan qəlbində yanan Leninin eşqidir, ölməz adıdır. Əsrlər keçsə də, Lenin hər zaman Bəşərin ən böyük istedadıdır. V Sovxoz direktoru oyandı səhər, Başında fikirlor çıxdı eyvana. Ayağı altında bu kiçik şəhər, Baxdı səhra boyu, baxdı hər yana. Düşündü, düşündü bizim qəhrəman, Qurduğu şəhərə baxdı vüqarla; Elə bil nur yağdı baxışlarından, Sabahı düşündü, o, iftixarla... Hər ev qabağında kiçik bir bağ da Yazın oğlan vaxtı gül açdı rəng-rəng Dünən qamış bitən qara torpaqda Bu gün şəfəq kimi sayrışdı çiçək. Hopduqca səhranın gövdəsinə su Tərlədi qaxsımış birbədən kimi... Yerdə çiçək açdı yerin arzusu, Sevindin, oxucum, sən də mən kimi. Gürzələr, şahmarlar Araz boyunca Paslı qılınc kimi çəkildi qına. Yaşıt məxmər kimi döşəndi yonca Vətən qızlarının ayaq altına. Muğanda qarağat, yovşan yerinə Çinarlar boy atdı cərgələnərək; Ağaclar bənzədi bir-birinə Bir ana südünün övladları tək. Sabahı seyr etdi öz nəzərilə, Bir anda fikrindən yüz illər keçdi; Bu kiçik şəhərin küçələnkı Nəsillər dalınca nəsillər keçdi... Mən bu qəhrəmanı neçə il qabaq Cəbhədə görmüşdüm bir axşam üstü; Uçurdu göylərdə parçalanaraq, Topların ağzından yayılan tüstü. Şimaldan bir soyuq külək əsirdə, Ayaz xəncər kimi yeri kəsirdi. Hücuma keçmişdi o gün ordumuz Ölən düşmənlərin meyiti üstdən. Qulaq tutulurdu cəbhədə səsdən. Ancaq, sevinirdi ana yurdumuz – Ordumuz hər yandan atəş açırdı, Alman saldatları geri qaçırdı. Göy darısqal idi, üfüqlər qara, Kainat cırırdı dar paltarını... Bu məşhur topçu da öz toplarını Atıb yol açırdı piyadalara. Onun səngəriydi xırdaca bir dağ, Ayağı altında bərk idi torpaq... İndi nə top atır, nə düşmən vurur, Hələlik susmuşdur topların səsi. Divardan asılı yadigar durur O topçu zabitin cib xəritəsi... Bəzən cizgilərə nəzər yetirir, Keçdiyi yolları yada gətirir. *** Bayaq söylədiyim kiçik şəhərdə İndi bu qəhrəman bir sovxoz qurur. Çox zaman yatmayır o gecələr də, Hər bağa, zəmiyə keşikçi durur. Üzündə bir çapıq yeri də vardır – Döyüş günlərindən bir yadigardır. Xeyirxah, sadə bir təbiəti var, Nə artıq pul sevir, nə də təmtəraq. Gileysiz danışır ondan insanlar Hər vaxt yaxşılıqla xatırlayaraq. Həyatdır... Onun da dolanacağı, Vaxt olur aşağı düşür, neyləmək? Bəzən bahar vaxtı, ya da şam çağı Yediyi sadəcə pendirlə çörək Tənbəllər yığışıb nağıl deyərək Söhbətlə keçirdi gecə-gündüzü. Yağışın dalınca bərk gəldi qar da, Odundan kasadlıq çəkdi ocaqlar. Neçə min ildir ki, bu səhralarda Nə qalın meşələr, nə zolaqlar var. Yalnız Araz üstə bir az meşə var, Orda da ağaclar hələ seyrəkdir. Çoxu söyüdlərdir, bir də ulğunlar; Palıd da, çinar da orda tək-təkdir. O il öz ömrünü çox uzatdı qış, Ağardıb dişini güldü insana. Hər səhər obaşdan don açılmamış Maşınlar zor ilə çıxdı Muğana. Ağ kəfən geyindi düzlər, yamaclar, Nə bir ot göründü, nə də bir yarpaq; Ac qalıb qırıldı körpə turaclar, Nə qədər nemetlər itirdi torpaq... Dondu gölməçələr, qamışlıqlar da, Köçəri quşlar da uçub dağıldı. Araz boyundakı şor qışlaqlarda Doyunca nə qoyun, nə mal sağıldı. Çayların üstündən buz körpü saldı, Seyrəldi get-gedə gediş-gəliş də. Könül intizarda, göz yolda qaldı, Uçdu dodaqlardan, uçdu gülüş də... Ürəklərdə qorxu, gözlərdə heyrət, İnsanlar qaşını çatdı hiddətlə. Yumub gözlərini o kor təbiət Döydü yeri, göyü, döydü şiddətlə Şirin bir nemət tək ona dad verir, Şair bu insana Nemət ad verir... Pul oldu-olmadı daima şaddır, Evdə oturmayır o, qaşqabaqla. Bütün ailəsi qəmdən azaddır, Yaşayır hər zaman bu qanacaqla. Qəlbində daima gülər bir bahar, Dərdi də bir gülər üzlə qarşılar. [Kimin ki, əməli safdır ürəkdə, Ehtiyac içinə düşsə də, hərdən, Yediyi quruca pendir-çörək də Söz açarmüqəddəs düşüncələrdən... Baxıb başqasına həsəd də çəkməz, Öz vicdan evindən bir daş da sökməz... O, işıqda gəzər, yaşar vüqarla, Qaranlıq yollardan əyilib keçməz... Dözər aclığa da bir iftixarla, Bir fincan suyu da gizlində içməz... Hər yerdə, hər zaman şax baxar üzə, İnsanlıq şərəfi öyrədər bizə!..] VI O il qış bərk gəldi Muğan çölünə, Sel kimi töküldü göydən yağışlar. Pul-pul səpələnmiş yağış gölünə Gəldi qoşun-qoşun köçəri quşlar. Palçıq dizə çıxdı, sərt əsdi külək, Soyuqdan bozardı qızların üzü. Tənbəllər yığışıb nağıl deyərək Söhbətlə keçirdi gecə-gündüzü. Yağışın dalınca bərk gəldi qar da, Odundan kasadlıq çəkdi ocaqlar. Neçə min ildir ki, bu səhralarda Nə qalın meşələr, nə zolaqlar var. Yalnız Araz üstə bir az meşə var, Orda da ağaclar hələ seyrəkdir. Çoxu söyüdlərdir, bir də ulğunlar; Palıd da, çinar da orda tək-təkdir. O il öz ömrünü çox uzatdı qış, Ağardıb dişini güldü insana. Hər səhər obaşdan don açılmamış Maşınlar zor ilə çıxdı Muğana. Ağ kəfən geyindi düzlər, yamaclar, Nə bir ot göründü, nə də bir yarpaq; Ac qalıb qırıldı körpə turaclar, Nə qədər nemetlər itirdi torpaq... Dondu gölməçələr, qamışlıqlar da, Köçəri quşlar da uçub dağıldı. Araz boyundakı şor qışlaqlarda Doyunca nə qoyun, nə mal sağıldı. Çayların üstündən buz körpü saldı, Seyrəldi get-gedə gediş-gəliş də. Könül intizarda, göz yolda qaldı, Uçdu dodaqlardan, uçdu gülüş də... Ürəklərdə qorxu, gözlərdə heyrət, İnsanlar qaşını çatdı hiddətlə. Yumub gözlərini o kor təbiət Döydü yeri, göyü, döydü şiddətlə. O qədər atını çapdı ruzgar ki. Qurdlar da ulaşdı çöldə səs-səsə. Muğanda nə bir dağ, nə meşə var ki, Əsən küləklərin önünü kəsə... Qum təpəsi kimi yeridikcə qar Buludlar kişnədi, göylər ağladı. Bəzən qar altında qaldı ağaclar, Qurumuş budaqlar sırsır bağladı. - Budur, yaxşı baxm! – deyərək Nemət. Boranı göstərdi qəhrəmanlara. – Baxın, divan tutur bizə təbiət, Acımaq bilməyir o, insanlara! Bu gün əkdiyimiz bu qatar-qatar Ağaclar bir zaman orman olacaq. Qopsa da tufanlar, sərt fırtınalar Nə ot saralacaq, nə gül solacaq. Araz donmayacaq, buğ gəmiləri Üzəcək su üstdə sonalar kimi. Şaxta vurmayacaq göy zəmiləri, Qış gəlib keçəcək bir bahar kimi. Gəlin, sinəmizlə qoruyaq gərək Körpə zolaqları qardan, küləkdən. Maşınlar yeridi hücum çəkərək, Əllər də yapışdi beldən, kürəkdən. Dəli qış getdikcə tufan qopardı, Yeməyi, yatmağı Nemət unutdu. Kimini iş üstə zorla apardı, Kimini yalvarıb xoş dilə tutdu. Qırov səpələndi çölə, yamaca, Göylərdə buz kimi dondu ulduzlar. Gecələr yatmayib, hər bir ağaca İsti paltar tikdi gəlinlər, qızlar. Çöldə yapıncılı adamlar kimi Göründü ağaclar ay işığında. Onlar düşündü də fikri var kimi Ayrı gecələrin yaraşığında... Buğlana-buğlana nəhəng maşınlar Qar təpələrinə hücum çəkdi, bax!.. Basılmış ordu tək çəkildi ruzgar, İnsana qovuşdu yenə də torpaq... Keçdi o fırtına, keçdi o şiddət, Hər ürək şad oldu öz əməlilə. Neçə qəhrəmanın əksini Nemət Şərəf lövhəsindən asdı əlilə. VIII Nə qədər ki, hava Muğanda xoşdur, Hələ solmamışdır gül də, çiçək də, Hər yaşıl zəmi də, göy biçənək də, Bir vaxt Əmirxanın qəlbi də coşdu. Quba bağlarından şitillər alıb, Alma da, armud da, ərik də əkdi. Bir zaman, onların qeydinə qalıb, Bağlara hər səhər o, baş da çəkdi. Torpağın nəbzinə, suyun səsinə O qulaq asdıqca ilham alardı. Saldığı bağların səliqəsinə Aygün də heyrətlə valeh olardı. Onda bir danışıq gücü də vardı, Buz kimi saxlardı ancaq qəlbini. Hər zaman hər yerdə müsahibini Soyuq bir məntiqlə inandırardı. Bir müddət Aygünlə o, səhər-səhər Zövq aldı çöllərin mənzərəsindən: Ömrü gödək olan bu xatirələr Tez uçdu, tez getdi hafizəsindən. Elə ki, əsnədi çovğunla külək, Çöldə tar bağlayıb, qar çıxdı dizə, Şaxta ata mindi qılınc çəkərək, Təbiət insanla durdu üz-üzə. Əmirxan bağladı pəncərələri, Yalnız istisini Aygündən aldı. Bir yeni həsrətlə andı şəhəri, Tez-tez fikrə gedib xəyala daidı. Keçdi gözlərindən keflər, məclislər, Böyük teatrlar, böyük kinolar. Dil açdı qəlbində acıqlı hisslər... - Eh, - dedi, — bilmirəm bu çöldə nə var?! Elə vaxt oldu ki, tamam bir həftə Ayaq da basmadı evdən eşiyə. Yediyi çörəyi yedikcə müftə, Bəhanə gətirdi "xəstəyəm" deyə. Arabir vicdanın qadir səsindan Diksinib oyandi... Çıxdı iş üstə. Onun bu ötərgi zümzüməsindən Yarana bilmədi böyük bir nəğmə... Elə ki, dörd divar canını sıxdi, Qış günəşi kimi göründü tək-tək, Kürən bir yabının üstə minərək O da sahələri gəzməyə çıxdı. Düşündü: "Mən hara, bu çöllər hara'?" Lovğalıq qurd kimi gəzdi başında; Odur ki, verdiyi tapşırıqlara Atüstü qol çəkdi yəhər qaşında... Bir para xudpəsənd insanlar kimi O da çoxlarını heç bəyənmədi; Əmirxan hərcayi dumanlar kimi Göydə dayanmadı, yerə enmədi... VII Gəl, ey nazlı bahar, gecikmə, tez gəl! Gəl ki, qışın ömrü çox uzanmasın. Mən sənin dostunam hamıdan əvvəl, Gəl ki, həsrətinlə ürək yanmasın. Qış çox ağır keçdi Muğanda bu il, Qorxudan saraldı tarlalar xeyli. Bahar, dostluğumuz ötərgi deyil, Şirindir yaşamaq, yaratmaq meyli. Gəl, yenə görüşüb əl-ələ verək, Bizdən nəfəs alsın bağça da, bağ da. Gəl ki, şeir yazaq, çörək yetirək, Şad olsun anamız qara torpaq da. *** Öz kəhər atının üstündə bahar Bir qəhrəman kimi gəlmiş Muğana; İnsana gəl deyir yenə səhralar, Günəş salam verir hər qəhrəmana. Baxıb üzə gülür gömgöy zəmilər, Gül gülü çağırır, çiçək çiçəyi. Narın yağışlar da hər axşam-səhər Gah bağı isladır, gah biçənəyi. Ömründən pay verir gecə gündüzə, Günlər uzandıqca uzanır iş də. Maşınlar, insanlar dağılır düzə, Çoxalır səhrada gediş-gəliş də. Od-alov nəfəsli, çarxlı nəhənglər Yüz çuxur doldurur, təpə düzləyir. Belləri bərk vuran qollar, biləklər Sulara yol açır, arx təmizləyir. Hələ qoşun-qoşun cərgələnərək Dayanmış yamyaşıl ağaclara, bax. Mənim dastanımın sətirləri tək, Nə qədər baxsan da qurtarmayacaq... IX Aygün də zövq alıb bu xoş bahardan, Səhərlər yuxudan quş kimi durdu. Keçdi dəniz kimi göy tarlalardan, Bəzən gün altında kətmən də vurdu. Muğan qızlarına qoşulub o da Başına bir güllü yaylıq bağladı. Bu hal bir ötərgi həvəs olsa da, Qəlbində arzular coşub çağladı. O hərdən dayanıb durduqca təkcə, Üzündən-gözündən nur tökülərdi. Kətmən əllərində, fikrə getdikcə Qızlar xısın-xısın baxıb gülərdi. Ancaq ayrılmayıb düşüncələrdən, Dinlərdi çöllərin həyat səsini. Qəlbində bir nəğmə yaradıb hərdən, Səssiz oxuyardı öz nəğməsini. Sonrasa qarışıb yenə qızlara, Hər gün oxudardı öz əsərini. Küləklər yayardı geniş düzlərə, Muğan qızlarının şərqilərini. Mən bu sətirləri yazdığım zaman Aybəniz yanımda xəyala vardı. Mənalar süzüldü baxışlarından, Hələ gözləri də bir az yaşardı. Sinəmdə dil açıb danışdı ilham: Ömrümdə ən əziz bir gün olaydı – Mənim Aybənizim, mənim qız balam Hünərdə, namusda Aygün olaydı. X O il Əmirxanın sahələrində Bağlar öz vaxtında çiçək açmadı. O niyə mıxlanıb qaldı yerində, Gözünün yuxusu niyə qaçmadı? Bir çox ağacları don vurdu o il, Salamat çıxmadı qışdan bahara Ağac da dünyada duyğusuz deyil, O da nemət verir çalışanlara. Kim ki, iş üstündə ürək əridir Gülşənə döndərir bomboz çölləri. Burda ağıllı bir sözün yeridir. Daşda çiçək açar insan hünəri. Gül-çiçək açmayan öz qüdrətinə Əmirxan yandısa, çox da yanmadı. Ancaq başqasının iş şöhrətinə Düzünü söyləsək, paxıllanmadı. XI Qürbət kimi görünsə də Aygünə Muğan, El içində yaşayardı el adətilə... Şövqə gəlib insanların xoş rəftarından Uşaq kimi sevinərdi səadətilə. Yel əsəndə, qar yağanda, şaxta düşəndə İstisini Əmirxandan alardı gəlin. Bəzən onlar cüt danışıb, cüt gülüşəndə Yaşamağa haqqı vardı o gülüşlərin... Ancaq Aygün tamam-kamal bitirmədiyi Öz musiqi məktəbini hərdən anardı. Özü kimi boya-başa yetirmədiyi Sənətini düşündükcə qəlbi yanardı. Əmirxanın qısqanc olan təbiətini Bildiyindən söz açmadı Aygün bu haqda. Öz eşqinə qurban verdi öz sənətini, Bu xüsusda biz haqq verib, haqq almasaq da... Daş-qaşa da, ziynətə də uydu bir zaman, - Əmirxanın səxavətli əli var, - dedi; Dönə-dönə qulağına onun Əmirxan: - Üzük qaşla, arvad ərlə tanınar, - dedi... Oğul fikri, qız arzusu, qoşa qarımaq Xəyalından çıxmayırdı o xoşbəxtlərın. Yaxşısa da hər muraddan doyub yanmaq, Bəzən ömrü gödək olur gözəl vaxtların. XII Keçdi günlər... Fikirlidir bu gün Əmirxan, Bir kül kimi bozarmışdır onun üzü də. Elə bil ki, bulud yağır qaş-qabağından, Boğazında kilidlənmiş ürək sözü də... O özünün taqsırını duyur dərindən, Ancaq açıb-ağartmayır Aygünə bunu. İncimişdir o, Nemətin sərt sözlərindən, Biz bilirik Əmirxanın tərs olduğunu. Öz sirrini yoldaşına açıb deməyi Öz kişilik vüqarına sığışdırmayır; Bir tənhalıq keçirdikcə onun ürəyi Hey döyünür, sinəsində sakit durmayır. Hələ onun gözlərinin önündə Nemət Hakim kimi çıxardığı hökm ilə durur. Hələ iclas, hələ tənqid, o rəsmi töhmət... Əmirxanın qəlbi hələ şiddətlə vurur... "Necə... Onun mənliyinə dəymək olarmı? Təhsili var, diplomu var, kişi "alimdir"; Hər şeyi də şişirtməyin mənası varmı? İş üstündə səhvi, suçu olmayan kimdir?.. Ali məktəb qapısından keçməyənlər də Əmirxana dərs öyrədir... Sən işə bir bax! Hələ qışlaq yerlərindən köçməyənlər də, Aqranomla üzə durub söz qaytaracaq!.." Lovğa-lovğa düşündükcə bunları bir-bir Gövdəsinə bumbuz olmuş bir tər də gəlir. Öz kinindən ürəyini qurd kimi didir, Nə bir yerdə qərar tutur, nə də dincəlir. (Nə zaman ki, el içində öz səhvimizi Boynumuza götürməyə biz qısqanırıq: Xudpəsəndlik kölgə kimi izləyir bizi, Ən xırdaca nöqsanı da bəzən danırıq. Nə zaman ki, gözümüzdə tiri görməyib, Başqasının gözlərində qılı seçirik. Bizi tənqid edənlərə salam verməyib, Yanlarından saymazyana gəlib keçirik. Sinəmizdə yetim kimi ürək tək qalır, Xəyalımız səssiz keçir səhralar kimi; Elə bil ki, içimizdə güllər saralır. Gün altında əriyirik dağda qar kimi. Nə zaman ki, suçumuzn mərd-mərdanə Boynumuza götürürük, hamı şad olur. Çox sevinir Vətən adlı müqəddəs ana, Fənalığın nəticəsindən qəlb azad olur. Salamlayır bizi yenə el alqışları, Tənhalıqdan ayrılaraq ürək də gülür. Nələr deyir, dinməsə də dost baxışları, Elə bil ki, üstümüzdən dağ götürülür... Elə bil ki, qamışlıqda azıb yol gəzən Yorğun ovçu göy çəmənli bir düzə gəlir. Elə bil ki, bu dünyaya baxıb yenidən İnsan ilə, günəş ilə üz-üzə gəlir. Ürəyində çağladıqca yenə saf sular O sevinir, o fəxr edir insanam deyə. Onu qartal qanadına alıb arzular El içində, yer üstündə qaldırır göyə...) * * * Əmirxansa yuxarıdan baxdı hər kəsə, İş üstündə Fərhad kimi külüng çalmadı; Qəhrəmanlar dünyasilə verib səs-səsə, Başqasının hünərindən ilham almadı. Alışmadı, zəhmətin şeriyyətinə, Nə yoruldu, nə də şirin bir yuxu yatdı. Bir də özü inanmadı öz qüdrətinə, Başladığı hər bir işi yarımçıq atdı. İş üstündə çətinliyə düşdüyü zaman Nə kitabdan, nə insandan kömək istədi. Özü lovğa, biliyi az, hövsələsi dar, - Mən heç kəsin ayağına getmərəm, - dedi. (Xudpəsəndlik çoxlarını yıxır, ey insani Bu dərd ilə tez qocalır bəzən ürəklər. Dağ olsan da sən dağlara arxalanmasan, Parça-parça sovuracaq səni küləklər!) - Bu sənətdən bir kar aşmaz, - dedi Aygünə, - Gedək, gedək, tez qayıdaq bircə şəhərə. Yenə Bakı tez çıxardar bizi ağ günə, Mədəniyyət gəlməmişdir hələ kəndlərə. Aygünün də ürəyindən oldu bu xəbər, Kənd yerinə gec alışır şəhər qızları. Ərlə arvad qərar verib, "gedək" dedilər; Bir az sonra başa gəldi bu arzuları. * * * Əmirxanı qayəsizlik yerdən qopardı, Aqronomluq sənətinə getmədi daha. Öz ömrünü qurban verib nəfsə, iştaha, Öz qəlbini zülmətlərə çəkib apardı. O dedi ki: - Mən nə dahi, nə qəhrəmanam, Qoy bəşərin dərdlərini onlar düşünsün. Məni adi bir insancıq doğmuşdur anam Ki, dünyada dövran sürüb, kef çəkim beş gün. O dedi ki: - Bu dünyaya yoxdur etibar, Beşcə günün qonağıyıq bu aləmdə biz. Həyatın da, ölümün də öz növbəsi var, Torpaq altda çürüyəcək sümüklərimiz... Neçə yerdə neçə növbə "xidmət" elədi, Məqsədə yox, qazanclara getdi apaçıq. - Eh, bu nədir, hər bir işin alayarımçıq - Deyib bəzən Aygün ona töhmət elədi. Pul azan hörümçək tək torlar toxuyub, Soxulmuşdur bir çoxunun təbiətinə. Əmirxan da nəfsə uyub, iştaha uyub, Qayıtmadı, qayıtmadı öz sənətinə. Sözün düzü, Əmirxanı mən çox izlədim, Bir iş üstə dayanmadı, bircə ilsə də. Zənn etmə ki, o surəti örtüb gizlədim, Surət nədir, hünər deyil, iş deyilsə də? Bəlkə bir gün göstərəcək öz simasını İllər boyu can qoyduğu bir iş üstündə. Mən də görüb yazacağam o xoşbəxt gündə Onun əsl varlığını, düz mənasını. O özü də, heç özü də bilməyir hələ, Bilməyir ki, təbiəti yazdır, ya qışdır. Mən get-gedə görünürəm, o gələ-gələ, Bilirəm ki, bu axtarış düz axtarışdır... XIII Radionu qurdu Aygün bir səhər çağı Qulaq asdı konsert verən yoldaşlarına. Gah qaraldı ağ sifəti bulud sayağı, Gah sevindi tələbəlik sirdaşlarına Danışdıqca pianonun sədəf dilləri, De, Aygünün qəlbi nədən şiddətlə vurdu? Şəfiqənin şam barmaqlı nazik əlləri Şəkil kimi gözlərinin önündə durdu. - Mən hər zaman "beş" alardım ixtisasımdan, Şəfiqəsə "dörd" alardı, indi ona bax; Vurğulara məna verir qız zaman-zaman... Tay-tuşundan geri qalan bir mənəm, ancaq. Gülzarın da fleytası yayılır cana, Rəfiqənin sinəsində şura gəlir tar; İnsan əli yüz dil verir neyə, kamana Danışansa ürəklərdir, bir də arzular. Hələ Elyar... hələ onun bariton səsi Gurladıqca meydan açır, zəfərlər deyə. Trambonla valtornanın güclü nəfəsi Ordu kimi hücum çəkir mübarizəyə. Ərğənun da ağır-ağır arabir diıür, Dünya görmüş, zaman görmüş qocalar kimi. Torpaq olmuş babalar da sanki sevinir, Onların da bu sənətdə haqqı var kimi. Aygün dönüb Əmirxana deyinir bu dəm: - Eşidirsən? Tay-tuşlarım verib səs-səsə, Hey çalırlar, oxuyurlar nəfəs-nəfəsə; Mənsə baxıb ürəyimdə həsəd çəkirəm. - Fikrin nədir? - Oxumaqdır! - Harda oxumaq? - Necə harda? Sən ki, bunu yaxşı bilirsən! Bəstəkarlıq işinədir həvəsim, ancaq. De, gülməli nə vardır ki, niyə gülürsən? - Gülürəm ki, çox qəribə iştahın vardır, Yer üzündə hansı qadın, de, bəstəkardır? - Bəstəkar da, filosof da olur qadınlar, Kişilərdən heç də geri deyildir onlar. - Qadın gərək öz evinin səliqəsilə, öz ərinin, övladının xoş nəfəsilə Ömür sürüb xoşbəxt ola, nə ki, səhnədən Rast oxuya, min adamın üzünə gülə, Ər də baxıb arvadına, əti tökülə... Yox, sən deyən kişilərdən olammaram mən - Aygün dönüb körpəsinin üzünə baxdı. O dinməzdi, danışmazdı hirslənən vaxtı... * * * Ancaq Aygün qılınc kimi girmədi qına, Fürsət tapıb məktəbə də getdi bir səhər. Ürək açdı öz səmimi yoldaşlarına, Çox sevindi müəillmlər, müəllimələr. Dedilər ki, sənin gözəl istedadın var, Gec deyildir, qayıt yenə, məktəbinə gəl, Paslanmasın qəlbindəki gözəl duyğular, Sənin kimi qızları biz gəzirik el-el. XIV Pianomu səsə gəldi? Şirmayı dillər Danışdıqca elə bil ki, dalğalar axdı. Yelpazə tək qanad çalan göyərçin əllər Səadətdən söhbət açdı bir axşam vaxtı. Öz qəlbinin rübabını dindirən gəlin Bəzən yumub gözlərini xəyala getdi. O qərq oldu dünyasına düşüncələrin, Al şəfəqli bir aləmi tərənnüm etdi. Qonum-qonşu səs eşidib çıxdi eyvana, Hörmət ilə qulaq asdı o saf sənətə. Öz ömrünün dastanını açdıqca ana Neçə ürək salam verdi o şeriyyətə... Bəzən asta bir ney kimi süzülüb axdı, Dilə gəldi nəvazişlə, mehri-ülfətlə. Arabir də şimşək olub göylərdə çaxdı, Buludları parçalayıb keçdi sürətlə. İki saat, bəlkə də çox, qalxmadı gəlin, Pianodan ayrılmadı onun əlləri. Məhəbbətin, səadətin saf əməlləri. Gözlərindən aşıb-daşdı o xoş xilqətin... Əmirxan da qulaq asdı Aygünə bir az, Yazıqlar ki, o sənəti duymadı bir an. Xəyalında bir restoran, bir rəqs, bir də caz... O, fışqırıq çala-çala çıxdı qapıdan. (Yüngül başlı, boş ürəkli insanlar da var, Biganədir ana yurdun öz sənətinə. Fokstrot rəqslərindən zövq alır onlar, Uyuşmayır öz yurdunun təbiətinə.) Əmirxanın getməyini duymadı gəlin, Ayrılmadı öz qəlbindən, öz dünyasından. Çal, gözəlim! Yorulmasın çalan əllərin, Nəğmələr de məhəbbətin saf mənasından! XV Qış gecəsi uzun olur... Yenə də səhər Gecikmişdir gözlənilən bir qonaq kimi. Görünməmiş bir sükuta qərq olmuş şəhər Dörd tərəfdən qıfıllanmış bir otaq kimi. Hamı yatır öx evində, öz yatağında; Qış yuxusu ölüm kimi çox ağır keçirə... (Ağırlaşır ömrün, günün axır çağında Son arzular, son xəyallar, son düşüncələr...) Hamı yatır. Xeyr, xeyr! Bu deyil gerçək, Bəzən olur şirin yuxu yatmayanlar da... Odur, odur! Bir pəncərə arxasında tək Dayanmış bir gəlin qəlbi çırpınır, darda... Gəlin yalqız, otaq səssiz, hava darısqal, O, başını söykəməyir yastığa bir an; Bəzən gəlir gözlərinə yüz qara xəyal... Dalğa-dalğa qəm tökülür baxışlarından. (Kim bilməyir bu aləmdə nədir intizar? Ürək üzər, can əridər nigarançılıq. Bir ürəkdə qıfıllanıb qalsa arzular Şamlar kimi şölə çəkib yanar apaçıq.) Aygün açır pəncərəni, baxır küçəyə, Quldur kimi qılınc çəkib soxulur külək; Sərt ruzgarın dəhşətindən vəhmələnərək, Pəncərəni tez-tələsik bağlayır yenə. Ancaq yenə gözü, qəlbi yollarda qalır, Oz-özünə deyindikcə kövrəlir səsi. Xəzan vurmuş yarpaq kimi rəngi saralır, Aman, deyir, nə uzunmuş bu qış gecəsi! (İnsan oğlu səadətlə ömür sürəndə Bir an kiıni gəlib keçər onun hər günü. Ya intizar, ya ayrılıq, ya dərd görəndə Bir il sanar bir anın da gödək ömrünü...) Əmirxansa məclisdədir... Qızmış beyinlər Etibardan, səadətdən söz açır bu dəm. Soruşmayın orda nə var, heyifdir əsər, Mən o çirkin səlməciyi təsvir etmirəm... Aygün yenə intizarla çıxır eyvana, Ağlına da gətirməyir o mənzərəni. Öz müqəddəs ürəyilə yaşayan ana Gah qapını açır yenə, gah pəncərəni... * * * Hüdudu var hər ağrının, hər işgəncənin; Külək yatır, qar dayanır, açılır səhər. Səhər ilə bir açılır sirri gecənin, Qapı-qapı yer axtarır təzə xəbərlər... Zəng çalınır. Gəlin qalxır qapını açır, Zümzüməylə girir evə “əhli-kef” əri, Ayaqları bir-birinə deyib dolaşır, Qan sığılıb, qızarmışdır iri gözləri... Bət-bənizi meyit kimi ağarmış onun, Nəfəsindən getməmişdir şərab qoxusu. O məclislər aşiqinin, keflər oğlunun Nə vaxtında yeməyi var, nə də yuxusu. Çarpayıya ağzı üstə o döşənərək, Xorna çəkir bütün günü axşama qədər. Gəlininsə sinəsində çırpınır ürək, Gözlərində yuva salır yenə də qəmlər.125 Aygün alıb çağasını bağrına basır, Analara təsəllidir dar gündə övlad; Uşaqcığın nəfəsinə o qulaq asır, Bu mənaya səcdə qılır bütün kainat... Uşaq açır gözlərini gülümsəyərək, Sifətində nur saçılır ana qəlbinə. Aygün bir an dərdlərini unudur, gerçək, O xoşbəxtdır, qəm-qüssədən azaddır yenə. Yazıqlar ki, çox sürməyir bu bəxtiyarlıq, Rəngi dönüb bulud kimi birdən qaralır. Xəzan kimi yarpaq tökür gözündə varlıq, Bu vaxt onun sifəti də solub saralır: - Etibarsız!.. Mən yanıram səhərə qədər, Osa içib nəşələnir evindən uzaq. Mənim cavan ürəyimi əridir qəmlər, O kef çəkir, məndən ayrı məclis quraraq. Bu qayğılar, bu fikirlər üzür gəlini, Elə bil ki, ürək uçub canı tərk edir. Çağasının başı altda qoyub əlini, O, fikirlər dünyasında yuxuya gedir. Ancaq onun bu ötərgi yuxusu belə Bir quşcuğun yuxusu tək sayıq keçir, bax! O, yatmamış bircə saat fikirlərilə Yorğanını üstdən atır, birdən qalxaraq. Gözlərinə işıq gəlir onun bir anlıq, Dağlar kimi baş qaldırır qəlbində vüqar... Sönüb gedir gözündəki alaqaranlıq, Ürəyində dilə gəlir susmuş duyğular: - Xeyr! Xeyr! Məhəbbətlə oynamaq olmaz! Halal deyil Əmirxana mənim ismətim. Deyirdim ki, məhəbbətin mənası solmaz, Ah, budurmu ilk taleyim, əzəl qismətim? Vədə verir, and da içir, sonra unudur, İllər keçir... Məclislərdir onu azdıran. Mənim cavan ürəyimsə qızıl qan üdur, Nə yazan var bu dərdimi, nə də yazdıran. Bəsdir! Baxa bilməyirəm artıq üzünə, Oz evinə isnişməsə bir insan kimi, Elə bu gün, o yuxudan ayılan kimi Bütün ürək sözlərimi deyib özünə, Baş götürüb getməliyəm! - Aygünün bu an Ürəyində dilə gəlir xeyirxah bir səs: "Sən haqlı da olsan əgər, azacıq dayan, Aqil olan son sözünü qabaqca deməz... Sən anasan, anaların səbri çox olar, Birdən-birə köpüklənib yalnız sel daşar. Bil ki, səbrin övladıdır hər böyük qərar, Ədalətli qanunların hökmü çox yaşar. Yaxşı düşün neyləyirsən... Yüz ölçüb bir biç! Sorğu-sual eyləməmiş məhkəmə qurma! Uşağının xatirinə günahından keç, Öz əlinlə öz evini yıxıb uçurma!.. Bir də... O da bir insandır, bəlkə düzəldi, Bəlkə yenə doğruluğun yoluna galdı". Düşündükcə o el qızı bunları bir-bir, İlk baharın laləsi tək rəngi açılır. Xəyalına xoşbaxt keçən günlər gətirir, Can evinə günəş doğur, şəfəq saçılır... XVI Axşam oldu, yuxusunu aldı Əmirxan, Elə bil ki, bu dünyaya gəldi yenidən. O, gərnəşib öz yerindən qalxdığı zaman Zora düşdü yeyib içmiş, ağır bir bədən. Aygün deyir: "Gör nə qədər dəyişmiş, aman!.. Şimşad kimi bir gənc idi, o, üç il qabaq. Ayırsaydım onu bircə qayğısızlıqdan, Yoxsa yazıq bu gedişlə səfil olacaq..." (Gözəl qadın! Nə xeyirxah bir ürəyin var, Bu hissini duyacaqmı ürəkdən ərin? Gözündəmi qalacaqdır bu xoş arzular, Daşlaramı dəyəcəkdir yoxsa sözlərin?) - Nə var yenə? Qaş-qabağın yerlə sürünür! Yetimlərin başdan aşıb, ya ölənin var? - Xeyr, sənin gözlərinə elə görünür, Çırtıq vurub oynamaz ki, "xoşbəxt" olanlar... - Kinayəylə danışırsan! Kimdən əskiksən? De, çörəyin yetişməyir, yoxsa paltarın? Beş kişinin qazancını qazanıram mən, Bir üzü də nankorluqdur siz qadınların! Bir ildırım kimi vurur Aygünü bu söz, Qəzəbindən yanaqları od tutub yanır. Ürəyinin yaraları açılır köz-köz, Ancaq cavab qaytarmayıb yenə dayanır. - Bilirsənmi nə var, aşna? Açıq danışaq! Mən kişiyəm gəzəcəyəm istədiyim tək. İndən belə bu qaşqabaq tökməyi burax, Qoy dolanaq, baş girləyək, yaxamdan əl çək! - Gəlin artıq tablamayır... Açılır birdən, (Qayaları dəlib keçər yığışan bir su... Qılıncdan da kəskin olur bir ipək bəzən, Təbiətin qəhrəmanlıq sifətidir bu.) - Əvvəl, mənə aşna demə! Bir anayam mən! Bizim evə yaraşmayır bu küçə sözü; Bir de çalış, gəl əl gotür bu vərdişindən, Öz evini yıxar yalnız insanın özü... - Hansı vərdiş? Nə olub ki? Oğruyam, nəyəm? Ya da məndən böyüklərə yaltaqlanıram? - Məni məcbur eləmə ki, hər şeyi deyəm Mən özümə... bu uşağa... sənə yanıram... - Nahaq yerə! - Necə nahaq? Necə yanmayım? Axı düşün, sən atasan, öz qədrini bil. Söylə, necə mən od tutub alovlanmayım, Mənim ərim öz evinin sahibi deyil. Yaxşı, kimdir bizim evin sahibi, balam? - Sahib mənəm, bir çağadır, bir də dörd divar... Rəvamıdır gecə-gündüz mən yalqız qalam? Harda qaldı bəs məhəbbət? Bəs hanı ilqar? Çörəyi də, paltarı da başıma vurma, Mənim dərdim bu dərdlərdəm daha böyükdür. Eşqimizin sarayını yıxıb uçurma, Hər minnətin, hər sözün də boynumda yükdür. Yalnız sənin xatirinə evdə oturdum, Tay-tuşumun hər birisi bir sənətkardır; Sənin bu dord divarına keşikçi oldum, Nə üzümə, nə vətənə bir xeyrim vardır... - Niyə susub dinməyirsən, “əhli-kef” oğlan? Xəncər olub qəlbinəmi batır o sözlər? Lal deyildir bu dünyada hər qadın olan, Vüqarından yaşarmişdır o şəhla gözlər... Görürsənmi? O qarşında bir çinar kimi Dayanmışdır, saf alnında bir aydın vüqar. Ucalıqda qanad çalar arzular kimi Ürəyi də, vicdanı da təmiz olanlar... Sözün düzü, Əmirxanın ürəyinə də Məhəbbətin, nəzakətin şöləsi düşür. Sönüb getmiş xatirinə onun yenə də İlk günlərin, ilk ayların nəşəsi düşür. O ayılır öz fikrində əyləncələrdən, Öz evinin istisilə qızınır bu an. Ancaq gəlin ayrılmayır düşüncələrdən, Taqsırını öz boynuna alır Əmirxan. - Yaxşı, yaxşı, qəzəblənmə, günahkar mənəm, Bir də evə gecikmərəm, lap arxayın ol! Daha səndən bir addım da uzaq gəlmərəm, Doğrudan da xatalıdır düşdüyüm bu yol... Qucaqlayır o gəlinin boynunu bu dəm, Gah üzündən öpür onun, gah da əlindən; Aygününsə gözlərindən uçub gedir qəm, Sözə gəlib barışmaq da xoş olur bəzən. Aygün susur, danışmayir, üzündə, ancaq Görünməyir o bayaqkı qəzəbi, kini. Üzün-gözün təsvirləri yaşamayacaq, Şerə düzək o gözəlin qəlbindəkini. O xoşbəxtdir... Ürəyində açılır səhər. Görürsənmi, yanaqları nura boyanır? Pəncərədən süzüldükcə əlvan şəfəqlər Çağacıq da yuxusundan qalxıb oyanır. Aygün baxır bir uşağa, bir də ərinə, Şikayətçi deyil artıq öz taleyindən. İnanmışdır Əmirxanm vədələrinə, Gözlərində bir təbəssüm dil açır birdən: - Taqsırını öz boynuna aldın mərdana, Mən də sənn günahını bağışlayıram! (Sağ ol, bacım! Sağ ol sən, ey qəhrəman ana! Mən də sənin bu qəlbini alqışlayıram.) XVII Neçə ayın səadəti qonaq gələrək, İlk baharın nəsimi tək əsdi o evə... Gəlinciyin sinəsində sevindı ürək, Öz ərini, uşağını bərk sevə-sevə. Yaz açılır, ev-eşiyi düzəldim deyə, Öz əliylə təmizlədi pəncərələri... Şadlığından sığışmadı yer ilə göyə, Bahar dostu, şeir dostu o gözəl pəri. Üzə güldü otaqların hər səliqəsi, Gül-çiçəklə o bəzədi yaşıl eyvanı. Hansı şeyə toxundusa onun nəfəsi, Elə bil ki, ətir saçdı bir dağ reyhanı. Səməni do qoydu gəlin bayramqabağı: Pal-paltarı, qab-qacağı çəkdikcə suya Gülə döndü özünün də əli, ayağı, Nəfəs aldı ilk baharı o duya-duya. Körpəsinə paltar tikdi ana əlləri, Gah üzündən, gah gözündən öpdü sevincək. Uzandıqca uşaqcığın sarı telləri, Öz ətrini yaydı evə gül qönçəsi tək. Arabir də pianoda nəğmələr çalıb, Musiqilə layla dedi öz körpəsinə. O, yarımçıq hünərindən ilhamlar alıb, Dönə-dönə qulaq asdı üz nəğməsinə. XVIII Aygün Əmirxanla bir axşam yenə Oxumaq üstündə bərk sözə gəldi. Hər biri haqq verdi öz dediyinə, Onlar qılınc kimi üz-üzə gəldi: - Axı mən insanam, məqsədlərim var, Əl götür, Əmirxan, bu tərsliyindən. Məni məngənə tək sıxır dörd divar, Qul yaranmamışam bir kişiyə mən... Niyə tay-tuşumla ayaqlaşmayım? De, kimdən əskikdir mənim hünərim? Yenəmi ayları, illəri sayım, Nə var ki, qısqancdır, qorxaqdır ərim?.. - Aygün! Bu inaddan sən əl götür, gəl! Tutaq ki, doğrudan çox hünərin var; Axı, sən anasan, hər şeydən əvvəl, Gül kimi uşağın, bir də ərin var... Olmaz ki, meylini evə salasan? Öz ilhamını da bizdən alasan? - Necə? Sevməyirəm mən sizi məgər? - Tutaq ki, sevirsən dünyalar qədər, Axırı nə olsun? Gündə bir səhnə, Gündə bir qastrol, bir müsamirə... Bəs soyutmayacaq səni evindən? - Xeyr, öz eşqimə and içmişəm mən: Ucalıb göylərə dəysə de başım, Bir sən olacaqsan ömür yoldaşım, İndi nə deyirsən? - Onda qulaq as, Örtülü bazarın dostluğu olmaz. Mənim nə rütbəm var, nə böyük adım, Nə də ki, sən deyən bir istedadım. Bir də bilirəm ki, nə qədər sağam, Elə bu boyda da mən qalacağam... İndi fərz edək ki, doğrudan da sən Bir bəstəkar olub yüksələcəksən, O vaxt nəzərində, keçdikcə illər, Mən kiçiləcəyəm bir nöqtə qədər... Əlbəttə, sən məndən soyuyacaqsan, Gülmə! Çiy süd əmib deyirlər insan; Belədir... Sən bunu indidən düşün, Məni sevirsənsə doğrudan, Aygün, Böyüklük fikrini ürəyindən at, Məşhur olmağı da başından çıxart. Getsən, birdəfəlik gedəsən gərək... Mənim bu qərarım dəyişməyəcək! * * * Yenə də getmədi gəlin evindən, Ancaq xəstəlındi o gündən bəri. Onu ürəyindən oxladı, bilsən, Öz qısqanc ərinin acı sözləri. "Getsən, birdəfılik gedəsən gərək..." O necə dilinə gətirdi bunu? Mın indi, mən indi ayıldım, gerçək, Bildim Əmirxanın kim olduğunu... O məni sevsəydi ürəkdən əgər, Bu sözlər dilinə gələrdimi heç? Uğursuz bir eşqin (keçsə də illər) Sönüb kül olacaq odları tez-gec... Bir ay gece-gündüz o gözəl nigar İztirab içində yandı şam kimi. Müqəddəs qəlbində yanan arzular Söndü təhqir olmuş bir ilhaın kimi. Şəhla gözlərindən qəm yağa-yağa Döşləri quruyub kəsildi süddən. Gecələr ac qalıb ağladı çağa, Ana balasını duymadı bəzən... Düşdü Əmirxanın canı qorxuya, Bəzən soyuqladı alnındakı tər... Elə bil gəmisi qərq oldu suya, Başında sıxlaşdı ağır fikirlər. Söydü, dönə-dönə özünü söydü, Dar oldu kainat gözlərinə, dar; Hərdon də hirslənib başına döydü... Sonradan ayılır qısqanc olanlar. Bəzən əlindəki gözəl neməti İtirəndən sonra ayılır insan... Əmirxan! Duydunmu sən bu dəhşəti Yenəmi aləmdə kor qalacaqsan? (Oxucum, faciə gözləmə bu dəm, Gəlin də, çağa da sağ qalasıdır. Mən matəm şairi ola bilmərlm, O ana ürəyi dağ qalasıdır! Uçura bilərmi onu hər külək? Yenə gün doğacaq onun üzünə. Sənin də gözlərin gülümsəyərək, Salam göndərəcək o el qızına. Ürək də sinəmdə dil açıb deyir: Qəhrəman ölərsə, şair sevinməz. Yalnız səadətlə ucalar şeir... Nə var bu aləmdə həyata əvəz?! Odur, bax... seyr elə o xəstəni sən, Bir qızartı gəlir yanaqlarına; Elə bil üstündən boranlar keçən Xəstə bir ağacın budaqlarına Yaşıl yarpaqların nəfəsi gəlir, Buzları ərimiş kiçik bir suyun Yenə də ətrafa xoş səsi gəlir; Siz də bu aləmi yaxından duyun!..) * * * Aygün xəstəlikdən qalxır ayağa, Qaynayır gözündə yenə də həyat. "İnqə-inqə" deyib, sevinirçağa, Bir ana qəlbində gülür kainat. Gül, ey səadətin, eşqin səhəri! Aləmə nur yağsın gülüşünüzdən. Bir qələm sahibi olandan bəri Mən ilham almışam daima sizdən. Ayrı düşməmişəm sizdən bir an da, Biz səadət üçün yarandıq deyə. Cəbhədə can verən hər qəhrəman da Yol açdı bəxtiyar bir gələcəyə... Bəzən üfüqləri çatıq görəndə Oynamaq istərəm bir şimşək kimi. Yerləri, göyləri səsləyib mən də Dinirəm bir canda min ürək kimi. Bahar günəşinin hərarəti tək Xəyalım dünyanı salama gəlir... Mənim nəfəsimlə nəfəsləşərək Dağlar da, daşlar da ilhama gəlir. Ürək də sinəmdə dil açıb deyir: Qəhrəman ölərsə, şair sevnməz. Yalnız səadətlə ucalar şeir... Nə var bu aləmdə həyata əvəz! XIX Aygün axşamüstü çıxdı eyvana, Gördü ki, həyatla qaynayır şəhər. Baxıb göz gəzdirdi o dörd bir yana, Nə qədər xoşbəxtdir, gəlib-gedənlər!.. Axşam havasına çıxmış insanlar, Gəzin, nəfəs alın, uğurlar ola! İnsan nəfəsilə sevinir bahar. İnsan günəş ilə gəzir qol-qola. Oğlanlar, qızlar da qoşa-qoşadır, Küçələr al-əlvan rəngə boyanır. Şəhər başdan-başa bir tamaşadır, Göyün ulduzları yerdəmi yanır?.. Deyib-gülənlərin bəxtiyar səsi Aygünün qəlbində dinir tar kimi. Yaşamaq, yaratmaq, gülmək həvəsi Qəlbində gül açır bir bahar kimi. Onun sinəsinə sığmayır bu an Ümidlər, arzular, gözəl duyğular. Şəfəqlər tökülür qaşqabağından, Qəlbində hazırdır sonuncu qərar. Son dəfə boylanıb ilk ocağına Yatacaq yerinə baxdı həsrətlə. Alıb çağasını öz qucağına, Qapıdan çıxmamış hələ sürətlə Elə bil canına birdən yel əsdi, Baxdı öz evinin səliqəsinə. O ayaq saxlayıb, qulaq da asdı Döyünən qəlbinin "getmə" səsinə. Boylandı son dəfə daşa, divara, Bir də çox sevdiyi güllü eyvana; Elə bil varlığı çəkildi dara, Ancaq qərarını pozmadı ana. O getdi sürətli bir ildırım tək, Ürək sinəsində qalxdı ayağa... Ana qucağında vəhmələnərək Özü də bilmədon qışqırdı çağa Gəlin məna verdi tiflin səsinə: "- Ay ana, getsək də qayıdaq yenə..." XX Bəs hanı Əmirxan, indi hardadır? Üzünü xeyli var görməyirik biz. Deyin, genişlikdə, yoxsa dardadır? Sualı şair yox, siz verirsiniz. O indi evdədir, qanı da qara, Baxır, nə Aygün var, nə çağa vardır. Ev də qərq olmuşdur qaranlıqlara, Xırdaca bir məktub son yadigardır: "Bir vaxt gülə-gülə gəldim bu evə, İndisə ağlayıb gedirəm mən, ah!.. Yalnız öz nəfsini son sevə-sevə Məni düşünmədin... Səndədir günah... Sinəmdə dil açan böyük arzular Gözəl bir sabaha çağırdı məni. Səninsə buz kimi bir ürəyin var – Nə şeri sevirsən, nə də nəğməni. "Getsən, birdəfəlik gedesən gərək", Deyib öz əhdini sən unutdun, sən! Bilmirəm, yenəmi hərcayilər tək Qayəsiz, məqsədsiz keçinəcəksən. Yazıqsan, Əmirxan, öz qədrini bil. Neçə yol demişəm sənə bu haqda. (Səssiz yuxu kimi keçdi bu üç il). Biz artıq bir yerdə yaşamasaq da, Çalış, öz balanın üzünə bir gün Sən də bir hünərlə, bir işlə görün..." *** Əmirxan oxuyub məktubu, bir an Çatıb qaşlarını əsnədi bərk-bərk; Şaxtalı bir soyuq keçdi canından, Əsdi varlığına tozlu bir külək. Dağ boyda gövdəsi döndü yumağa, Bəs necə? Kişidir!.. Qeyrəti vardır. Arvad yox olmuşdur, üstəlik, çağa, - Qeyrəti olana bu böyük ardır... - Qadındır, nə qədər qəzəblənsə de, Acığı beş gündə soyuyub gedər. Qadındır, özünə Allah desə də, İradə hardadır axıra qədər?! XXI Bu gün kimin qarşısında dayanmış gəlin? Deyin, kimdir o ağsaçlı müqəddəs insan? O canlı bir övladıdır qərinələrin, Yaşayacaq nəsil-nəsil o hər bir zaman. O fəxridir, şöhrətidir bizim sənətin, Azərbaycan torpağında ilk bəstəkardır. Çiçəkləri saralmayan bir şeriyyətin Onun şanlı rübabında mənası vardır. Sevir, sevir o müqəddəs bir məhəbbətlə Yeri, göyü, xəyalatı, insan səsini. Sevir bizi, sevir bizi səmimiyyətlə, Duyur daşın, torpağın da öz nəfəsini... (Duyur, dedim, nə xoşbəxtdir duyan sənətkar. Hansı qəlbi o yandırar, alovlanmasa? Sicim-sicim söz yığını yazanlar da var, Mən bunları heç deməzdim ürək yanmasa.) Deyin, kimin qarşısında dayanmış gəlin? Deyin, kimdir o ağsaçlı müqəddəs insan? O sıx qaşlar altnıdakı qartal gözlərin Baxışında zəfər çalır ölümə insan... O sənətkar rübabının zərif telləri Min zəfərə, min hünərə çağırdı bizi. Hər pərdədə titrədikcə onun əlləri Gah ağlatdı, galı güldürdü ürəyimizi. O inandı, o inandı öz vətəninin İdrakına, sevdasına, istedadına. Ey sənətkar! Bu eşq üçün vətən də sənin Hər ürəkdə heykəl qoydu böyük adına. O inandı kommunizmin al bayrağına, Salamladı insanlığın bu dünyasını. Yazdı könül dəftərinin hər varağına Qəhrəmanlar dünyasının simfoniyasını. O bir çoban tütəyinin sadə səsində Duydu vətən torpağının ilk sevdasını... Gözəl çaldı rübabının hər nəğməsində Ana yurdun öz eşqini, öz mənasını. Avropanın kölgəsində o dincəlmədi, Tör-töküntü yığanlardan sənətkar olmaz! Öz yurduna səyyah kimi qonaq gəlmədi, Yamaqlardan tikilməmiş bütöv bir libas... O bəzən də dəniz kimi düşdü lərzəyə, Çalxalandı göz işləməz bir ümman kimi. Sənətkarın ilk şöhrəti hünərdir deyə, Gəlib getdi bu aləmə qəhrəman kimi... O, şeri də şair qədər sevərdi, dostlar! O, dostuydu səadətin, bir da baharın. Ürəyində neçə sözü qaldı yadigar Nəğmə dostu, şeir dostu o bəstəkarın... O gedəndə dünyamızdan mən də ağladım, Elə bil ki, ürəyimdə bir dağ uçdu, ah!.. Ancaq bizim gəncliyə də ümid bağladım, O öz böyük nəğməsini deyəcək sabah... Deyin, kimin qarşısında dayanmış gəlin? Hansı böyük bir bəstəkar ona dərs deyir? O, canlı bir övladıdır qərinələrin... Aman dostlar, doğrudanmı öldü Üzeyir?.. XXII Nə var? Yerlə gedir qaşın-qabağın! Yoxsa qərq olmuşdur sularda gəmin?.. Yoxmudur dünyada ömür həmdəmin? De, niyə soyuqdur yataq otağın? Din görek, necəsən indi, Əmirxan? Sənmisən gecələr yanıb qovrulan? Hanı otaqların xoş səliqəsi? Hanı o çiçəkli, o güllü eyvan? Keçdi ər olduğun o xoşbəxt zaman... Keçdi o günlər ki, bir uşaq səsi Bu evdə gah gülər, gah ağlayardı; Daşın, divarın da istisi vardı... Bir evdən kəsilsə qadın ayağı, Yetimlər qəlbinə qaranlıq çökər, Soyuyar havası, sönər ocağı, Divarlar ağlayıb, göz yaşı tökər... Qadın əllərilə hər ev, hər ocaq Ətirlər qoxuyub, gül-çiçək açar. Həyatın nəfəsi qadındır, ancaq, Bağlı qapıları o əllər açar. De, kefin necədir, "əhli-kef “ oğlan? Neçin yatmayırsan sabaha qədər? Didirmi gövdəni taxtabitilər? Xörəyin də boyat, üç gündən qalan... Nə oldu, bəs hanı sənin o şəstin? Buydumu məqsədin, buydumu qəsdin? Badə dostların da başından bir-bir Sürüşüb, rədd olub hara getmişdir?.. (Həyat dəniz kimi temizlik sevər, Sahilə çıxarar zir-zibilləri, Keçdikcə zamanın, ömrün illəri Səadət carçısı hər yeni səhər Aləmi isti bir şəfəqlə yuyur, İnsan öz hüsnünü bir az da duyur.) XXIII Aygünü görmədim o vaxtdan beş il, Bilmədim başından daha nə keçdi? Eşqin bulağından yenəmi içdi? Bəlkə də bir daha o sevən deyil- O indi hardadır? Nədir sənəti? Deyirəm bir yurdu, yuvası varmı? Dünyada ilk eşqi, ilk məhəbbəti Uçanlar yenə də xoşbəxt olarmı? Deyirəm güldümü o bir qönçə tek? Ürək yaralan çıxdımı sağa? Ana qucağında həyat sürərək, Böyüyüb boy-başa yetdimi çağa? Deyirəm ev sevən, ailə sevən O qadın dözdümü ev həsrətinə? Bir də öz ərini düşünüb, bəzən Yenə qərq oldumu can möhnətinə? Bəlkə də ay keçib, il dolandıqca Başqa birisini sevmiş ürəyi. Yeni bir eşq ilə qəlbi yandıqca Açılmiş üzündə dağlar çiçəyi? Bəlkə də insandan, həyatdan uzaq, Artıq inanmayır o heç bir kəsə. Kim ona qəlb açıb sevirəm desə, Dilinə "yox!" sözü gətirir, ancaq... Yox, yox, həyat üçün o doğulmuşdur, Səadət yaraşır, ona səadət! O, insan eşqilə insan olmuşdur, O, nə vəfasizdir, nə də ki, afət! Sevirik aləmdə yaxşıları biz, Şərikik onların hər qəminə də, Bir yerdə yol açır əməllərimiz Eşqin, səadətin aləminə də... Bir yaxşı dünyadan vaxtsız gedəndə Min sızıltı qopur ürəyimizdən, Elə bil, yanğılar qopur bədəndə, Bir alov parçası ayrılır bizdən... Bizim qəhrəman da yaxşılardandır, Yaxşılıq insana bir adət olsun! Deyirəm qəlbimdə xeyli zamandır, Gəlinin nəsibi səadət olsun! XXIV Orkestro dilə gəlir neçə nəfəslə, Qaşlarını çatır, bərk-bərk hamı susaraq. Ürəklərdən ürəklərə keçən min səslə Məşəl kimi alovlanır hər gözdə maraq. Gah ucalıb, gah endikcə o pərdə-pərdə Bu iqlimdən o iqlimə yol açıb keçir. Elə bil ki, qartal süzür mavi göylərdə, Qoca Qafqaz dağlarını dolaşıb keçir, Bu iqlimdən o iqlimə yol açıb keçir.. Alim kimi qaşlarını çatır o bəzən, Cumub gedir fikirlərə, düşüncələrə, Söhbət açır o, gələcək qərinələrdən. Kommunizmin gülşənindən gül dərə-dərə Cumub gedir fikirlərə, düşüncələrə. Qəhrəmanlar hünərindən o, ilham alıb Şövqə gəlmiş dünyamıza sözü var kimi. Mətləbciyi qurtaranda, boğaza salıb Qışqırmayır o mənasız adamlar kimi... Şövqə gəlmiş dünyamıza sözü var kimi. Hər pərdədə söhbət açır insan ürəyi, Vəcdə gətir min əməlin şeriyyəti də... Oxşadıqca duyğuları bahar küləyi İnsan oğlu xoşbəxt görür təbiəti də, Vəcdə gəlir min əməyin şeriyyəti də. Bəzən olur dəniz kimi o, dalğa-dalğa, Fırtınalar, təlatümlər andırır bizə. Ahıl dağlar qəlbimizdə qalxır ayağa, Kor təbiət salam verir iradəmizə, Fırlınalar, təlatümlər baş əyir bizə. Boz səhralar çiçək açır, sular durulur, Dağlar üstə dağlar qoyur insan hünəri. Hər addımda səadətə bir ev qurulur, Bütün dünya alqışlayır bizimkiləri, Dağlar üstə dağlar qoyur insan hünəri. Arabir də asta-asta, lap ehtiyatla Elə bil ki, qulaqlara söz pıçıldayır. Şerim kimi nəfəs alır o da həyatla, Ürəklərə neçə zəfər müjdəsi yayır. Elə bil ki, qulaqlara söz pıçıldayır. (Gül ey dünya, nəsibindir səadət sənin, Yalnız zəfər yaraşmışdır insan şəninə, Dalğalarda qərq olmasın hünər yelkənin, Qoy başımız ucaldıqca ucalsın yenə, Yalnız zəfər yaraşmışdır insan şəninə. Etiladan doymamışdır, doyarmı ürək, Əql evinin nə divarı, nə hasarı var... İnsan ömrü daha xoşbəxt günlər görəcək, Bir dünyada hər ürəyin min baharı var, Əql evinin nə divarı, nə hasarı var... Ey fəxrimiz, şöhrətimiz, böyük Nizami! Dedin: "Şüur kainatı gəzib seyr edər, Ucalsa da insan fikri, insan kəlamı, Qanad çalar bir müəyyən nöqtəyə qədər..." Bəs bu gözəl simfonyanı dinlədikcə mən, Niyə fikrim bir nöqtədə kilidlənməyir? Bir dünya yox, neçə dünya keçir qəlbimdən, Günəşin də mövqeyinə idrak enməyir? Niyə fikrim bir nöqtədə kilidlənməyir? Yaradanı bir qadındır bu xoş sənətin, Orkestri dolandırır öz əllərilə. O, hüdudsuz bir idrakın, bir şeriyyətin Dünyasından söhbət açır əməllərilə, Orkestri dolandırır öz əllərilə). XXV Əmirxanın başı dəydi əhlət daşına, O ayıldı: məclislərin gec yuxusundan... Böyük fikir gəlmədisə yenə başına, Çox soyudu ehtirasdan, pul arzusundan. Vaxt oldu ki, qonaq getdi həmyaşlarına, Neçə evdə bir tükənməz səadət gördü. Qibtəylə də baxdı bəzən yoldaşlarına, Ürək açan təzə-təzə yüz adət gördü... Atasıyla, anasıyla sevinənləri Gördüyü vaxt bağrı başı dönüb qan oldu; Yada saldı öz balası körpə Ülkəri, Ata qəlbi neçə dəfə nigaran oldu... Ərlə arvad ünvanına qoşa sağlıqlar Deyildikcə fikrə getdi qəm yeyə-yeyə; Bərk yapışdı boğazından namus ilə ar, Öz evini öz əlinlə uçurdun, deyə... Məclislərdə göründüsə arabir yenə, Dincəlmədi, oturmadı axıra qədər. Kef vaxtında pərişanlıq çökdü qəlbinə, Başındasa yuva saldi lal düşüncələr. - Ev dağıldı, uşaq getdi, yalqızam daha, Yaddan çıxıb gedir tamam öz sənətim də. Bir gümanım qalmamışdır artıq sabaha, Ağırlaşır ildən-ilə təbiətim də... Bu qayğılar pəncəsində darıxdıqca tək, Öz ahında dönə-dönə yanıb əridi. Arabir də ürəyinə toxtaq verərək, Ayaq üstə can çəksə də, yenə yeridi... İllər keçdi, o tanınmış bir şəxs olmadı, Adicə bir həyat oldu fikri, diləyi; Düzdür, əli bir gün belə işsiz qalmadı, Ancaq yenə düşünmədi o, gələcəyi... Aygündənsə ümidini kəsdi büsbütün, Təsadüfən gördü onu ildə bir kərə. Hər il qızın yarandığı, doğulduğu gün Atasından hədiyyələr getdi Ülkərə. Hər bir insan öz yerini tutdu həyatda. Şöhrət tapdı öz sənəti, öz hünərilə. (Hər kürənin bir yeri var bu kainatda. Öz yerində dövrə vurar öz mehvərilə...) Mühəndis də, müəllim də, təbib də hər an Oz işilə, peşəsilə məqsədə çatdı. Çoxlarına həyan oldu zamanla məkan, Hər ağac da bir müəyyən yerdə boy atdı. Əmirxansa öz yerini itirdiyindən Neçə səmtə əsib getdi gilavar kimi. Utandı da tamaşaya biletsiz gələn, Ayaq üstə yersiz duran adamlar kimi... İdrak onu çox danladı: öz sənətin var, Məqsədsizmi keçirirsən, de, ömrünü sən? Taylarındır ildə neçə orden alanlar, Sənsə hələ orda-burda can çürüdürsən. Gec deyildir... Qayit yenə öz sənətinə, Yerdən yapış, yer qaldırar bir gün səni də! (Şərik oldum mən idrakın nəsihətinə. Yer qaldırar hər şeri də, hər nəğməni də...) Açdı bəzən gözlərini o, gələcəyə, Ümidinin şölələri tez söndü yenə. Daha gecdir, daha gecdir baş tutmaz deyə, İnanmadı, İnanmadı öz qüdrətinə... Ancaq zaman dolandıqca, keçdikcə illər, O zövq aldı insanların hünər səsindən. İldən-ilə ucaldiqca bizim nəsillər, Əmirxan da "adi həyat" fəlsəfəsindən Qurtarmağa cəhd elədi bir xeyli müddət, Neyləyək ki, gec dəyişir hökmünü adət. XXVI Deyirsən bu illər ərzində Aygün Yada gətirdimi heç Əmirxam? Yoxsa ürəyindən çıxarıb bütün Başqa birinəmi qaynadı qanı? Yox, sevə bilmədi o heç bir kəsi, (Sevgi oyun deyil, ürək oyuncaq.) Başına düşmədi sevda həvəsi, Bir də şad olmadı qəlbi doyunca... - Ana, atam hanı, - dedikcə Ülkər, Aygün Əmırxanı gətirdi yada; Canlandı qəlbində ilk xatıralər, O keçən günlərə qayıtmasa da... Ancaq öz ərinə yandı da hərdən, O müqəddəs qadın, müqəddəs ana. Ülkəri gözü tək istədiyindən Düşmən kəsılmədi o, Əmirxana... Niyə qayıtmadı bəs öz evinə, İnadmı qəlbini çürüdüb yedi? Yox, yox, Əmirxandan o qorxdu yenə, Təhsilim yarımçıq qalmasın, - dedi. Düzü də beləydi... Əmirxan hələ Əl götürməmişdi öz inadından. Yaşayıb əvvəlki əqidəsilə, Qorxurdu Aygünün istedadından. * * * Gəlin sənət ilə yaşadı yalnız, Ona sirdaş oldu hər bir əsəri Dinib danışdıqca qələmlə kağız Aygünün dağınıq düşüncələri. </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] gj9e2e8on93c8wrn0megn9piv6l2fz8 96783 96773 2026-08-15T09:00:10Z Elnur Neciyev 4048 96783 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aygün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 333|isbn= 9952-418-46-6 |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Aygün hələ soyunmamış toy paltarını, Hələ şaddır, bəxtiyardır dünyalar qədər; Salamlayıb gözəl ömrün xoş baharını Günəş ilə bir oyanır evdə hər səhər. Əmirxanı oyatmayır, dincəlsin deyə, Bəzən onun nəfəsinə qulaq da asır. Şadlığından sığışmayıb yer ilə göyə, Öz eşqini övlad kimi bağrına basır. Qartal gözlü Əmirxanın baxışlarında Bir kişilik, bir də vüqar oxuyur gəlin. Onun geniş sinəsində, sıx qaşlarında Deyirlər ki, gözü varmış neçə gözəlin. Bir də ağır oturmağı, ağır durmağı, Polad kimi cingildəyər nüfuzlu səsi, Səxavəti, dostlar ilə məclis qurmağı, Gözlərindən aşıb-daşan həyat həvəsi. Hətta onun hər tərsliyi, hər inadı da, Öz sözündən, dediyindən dönməməyi də, Min insandan seçilməyən sadə adı da Xoş görünür, şirin gəlir Aygünə hələ. Bəzən ayna qabağında dayanıb gəlin Öz hüsnünə dönə-dönə baxır vüqarla. O duyduqca mənasını ilk məhəbbətin, Xəyalında məclis qurur saf arzularla. Arabir də pianonun ağ dillərini Danışdırır, min zövq alır onun səsindən. Göyərçin tək uçan görüb öz əllərini Vəcdə gəlir ürəyinin titrəməsindən. Əmirxan da, Əmirxan da çox sevir onu, Bir-birinə hey can deyib, can eşidirlər. Bayramlara, şənliklərə qoşa gedirlər. (İlki kimi şirin keçə hər eşqin sonu). Atasını görməmişdi körpə Əmirxan, Anasısa bir ağ saçlı müəlliməydi. Nə oğlunun "hə" sözünə "yox" dedi bir an, Nə də onun bircə dəfə qəlbinə dəydi. "Varım-yoxum bir oğuldur", - deyərək ana, Əmirxanı danlamadı bircə kərə də. Həddən artıq səxavətlər göstərib ona Yerli-yersiz izin verdi məclislərə də. Hələ onun on beş yaşı tamam olmamış Öz yaşından böyüklərlə durub-oturdu. Çiyinləri böyüməmiş, ətə dolmamış Anasilə sözə gəlib, üzə də durdu. Gah kaverkot, gah da şevyot paltar geyindi, Sol qoluna hələ qızıl saat da taxdı. Arabir də pul üstündə evdə deyindi, Öz gündəlik dərslərinə ötərgi baxdı. Ancaq onun yaranmadan bir zehni vardı – Alıcı bir tərlan kimi tutardı sözü. Məncə, bütün fənlərdən o, beş alardı, Yazıqlar ki, öz qədrini bilmədi özü. Bir də yalan danışmazdı: taqsırlarından Heç vaxt boyun qaçırmazdı mərdi-mərdana; Bununçun da Əmirxanı sevib hər zaman, "Atasına oxşamışdır", - deyərdi ana. Vaxt yetişdi, anası da rəhmətə getdi, Bu həsrətin ağrısını duydu Əmirxan. O bir müddət ayrılmayıb el qaydasından, Tez-tez ana məzarını ziyarət etdi. Ağ mərmərdən yondurduğu məzar daşında Öz əlilə anasının əksini çəkdi. Ot bitməyən, su çıxmayan bir dağ başında Hələ qəbrin ətrafına ağac da əkdi. Bir il sonra institutu dördlə bitirdi, Dostlar ilə öpüşdü də öz şadlığından. (Soyumamış subaylığın azadlığından) Elə o yaz Aygünü də gəlin gətirdi. Gözü qaldi ziyafətlər təntənəsində... Yorulmadı məclislərin qeylü-qalından. O, Aygünü, öz evin sevdisə, yenə Subaylıği çıxarmadı öz xəyalından. Darıxdısa... tək qoymadı evdə yarını, Ona yalan deməyə də dili gəlmədi. Gizli tutdu hərcayilik xəyallarını, Ancaq ürək sinəsində heç dincəlmədi... II Elə o yay institutu bitirənləri Nazir özü danışığa dəvət elədi. Ata kimi danışdırıb hər bir nəfəri, "Səadət də, gələcək də sizindir" dedi. Sonra açıb Azərbaycan xəritəsini, Göy dağları, boz çölləri göstərdi bir-bir; Araz ilə Kür çayının birləşməsini Nişan verib: - Baxın, - dedi, necə qəşəngdir! Barmağını xəritədə o gəzdirərək, Gəlib Muğan səhrasının üstdə dayandı. Sinəsində təəssüflə döyündü ürək, Gözlərində ulduz-ulduz arzular yandı "Baxın, - dedi, - yaxşı baxın qədim Muğana! Min ildir ki, bu yerlərin qəlbi kövrəkdır... "Həyat" deyir, su istəyir o yana-yana* Hələ kəndlər, şəhərlər də burda seyrəkdır. Hələ tamam qurumamış yağış gölləri* Üzərində bulud-bulud uçur milçəklər Gün altında quruduqca vətən çölləri Öz vaxtından tez saralır güllər, çiçəklər. Göy zəmilər, göy bağlar da hələ təkdir, Çox tərəfdə nə kölgəlik, nə sərinlik var. Cənubdan da əsən külək isti küləkdır Yarpaq töküb çılpaq qalır boysuz ağaclar Gedin, dostlar! Təbiətdən intiqam alın, Bağ yaradın, bağça salın şoran yerində. Zolaq-zolaq, yaşıl-yaşıl meşələr salın, İnsan ömrü uzun olsun aran yerində. Gedin, dostlar! Uğur olsun yollarınıza- Yalnız insan əlləridir şöhrəti yerin. İş üstündə qüvvə gəlsin qollarınıza. Qəhrəmanlar dünyasilə səs-səsə verin... Dinlədikcə bu sözləri gənc aqronomlar. Alqışladı bu niyyəti hamı bir səslə. Bir əməllə, bir arzuyla alışıb onlar, Bir məqsədin yollarına düşdü həvəslə Təəssüf ki, bu səfərə çox sevinmədi Şad olmadı ürəyində yoldaş Əmirxan Söhbət vaxtı danışmadı, heç də dinmədı. Etiraz da eləmədi utandığından... III - Aygün, daha yığış, yetişdi zaman... Yoldaşlarım kimi mən də Muğana Aqronom gedirəm, - deyib Əmirxan, Nazirin əmrini göstərdi ona. Aygün imzalanmış əmrə baxaraq, Özü də bilmədən xəyala getdi. Bir anlıq sifəti ağardı dümağ, Elə bil ruh uçub canı tərk etdi... "Ayrdıq günləri gəldi" - deyərək, Baxdı Əmirxana, baxdı həsrətlə. Onun sinəsində çırpınan ürək Yanırdı müqəddəs bir məhəbbətlə. - Keçib... fikirləşmə, yığışın, gedək! Hər halda Muğan da faydasız olmaz. Xoşumuza gəlsə yaşarıq bir az, Biz də çalışarıq başqaları tək. Nə fikirləşirsən, nə düşünürsən? – Aygün, ehtiyatla gülümsəyərək - Yaxşı, institutu qurtarmayım mən? - Onsuz da tapılar bir parça çörək... Darıxma, dünyada nə qədər sağam Arxanda dağ kimi dayanacağam. Kasadlıq sözünü bilməyəcəksən... - Bəs mənim taleyim, sənətim?.. Bəs sən Olmazmı Muğana yalnız gedəsən? - Olmaz! Bir ay deyil evlənəli biz, Aygün fikrə getdi. Ayrılıq... həsrət... Əmirxan... çöl yeri, vəhşi təbiət... Bəlkə xəstələndi o çöldə birdən, Bir içim su verən olmasınmı bəs? Bəlkə mən özüm də darıxdım hərdən. Əmirxan düz deyir, tək gedə bilməz... Bəs məktəb? Oxumaq? Gözəl arzular?.. Tayımdan, tuşumdan gerimi qalım? Meylimi mətbəxə, evəmi salım? Sinəmə sığmayan gözəl duyğular?... Ağardı Aygünün sifəti dümağ, Dondu ağ sinəsi dağda qar kimi. Qələm qaşlarını sıx-sıx çataraq, Düşündü bir ağır dərdi var kimi. Ancaq danışmadı, dinmədi yenə, Qəmli baxışları su kimi axdı. "Bəlkə öz fikrindən Əmirxan dönə?" Aygün bu niyyətlə ərinə baxdı... Ancaq o gözlərdən, o baxışlardan Axan şeriyyəti duymadı əri. Aygün bulud kimi tutuldu bir an, Azacıq islandı sıx kirpikləri... Əmirxan özü də hiss etdi bunu, O da fikrə getdi, düşündü bir az; Görüncə Aygünün tutulduğunu: Sevgilim, sevənlər pərişan olmaz!.. Deyərək bir eyham vurdu gəlinə... Aygün tez ayrıldı düşüncələrdən. Onun saçlarını oxşayıb hərdən, Əmirxan eşqdən söz açdı yenə: - Bu nə eşqdir ki, sən qalasan tək, Mənim də qəlbimi intizar üzə. Neçin oturmayaq hər gün üz-üzə, Beş günlük dünyada dövran sürməyək? De, niyə tək gedim sənsiz Muğana? Nə var ki... Məktəb var... Nə bilim nə var... Sən bu gün qadınsan, sabahsa ana. Sən kimi düşünsə bütün qadınlar, Gündə min ev uçar, min ev yıxılar. Evsiz, ailəsiz məhəbbətmi var? Nə fikirləşirsən? - Sənin fəlsəfən Səmimi olsa da, bir az köhnədir. - De görək, sözünün mənası nədir? - Tutaq ki, sən deyən tək yaşadım mən, Tutaq ki, izlədim səni kölgə tək. Daima dörd divar içində qaldım, Nə sənət öyrəndim, nə də elm aldım. Bəs tay-tuş üstümə gülüşməyəcək? - Gülən güləcəkdir... Cəhənnəmə ki... - Məncə... başqa şeydir ürəyindəki... Açıq deməyirsən! - Bu vaxt Əmirxan otura bilməyib ayağa durdu, Tutuldu Aygünün bu sualından, Bir az gəzinərək yenə oturdu. O bir də oynadı durduğu yerdən Aygünün üstünə açıldı birdən: - Ömrümdə üzümə bir söz gəlməmiş, Mənim "hə" sözümə "yox" deməmişlər. Ərköyün yaşardım anam ölməmiş, Ölərdi mən ona öl desəm əgər... Çünki o doğrudan sevirdi məni, Budur, fədakarlıq, əsıl bır insan! İndıdən boş qoyub sən oz çənəni, Mənə yerli-yersiz söz qaytarırsan. Aygün danışmadı... Alındı, ancaq, Bir qızartı gəldi yanaqlarına... O təzə toyludur, həm də utancaq, Ağır söz gəlməyir dodaqlarına. Bir də o çox sevir, sevir ərini, Odur ki, hər zaman söz qaytarmayır. Əmirxan uzadır dediklərini, Mətləbi bir yolluq o qurtarmayır: - Məni doğrudan da sevirsənsə sən, Öz eşqin uğrunda, qəlbin uğrunda Nə oddan, nə sudan çəkinməlisən, Qanuna zidd olan nə var ki, bunda? Ər harda, arvad da orda olmalı, Sən özün bunları bir yaxşı düşün – Nə mənsəb qalacaq, nə dünya malı, Kişinin şöhrəti namusdur, Aygün! Aygün ehtiramla gülümsəyərək: - Əmirxan, sən mənə inanmayırsan? Bu dediyin nədir, utanmayırsan? Məncə, öz eşqinə sadiq bir ürək İllər həsrətilə oda yansa da, Bir qığılcım kimi alışıb sönməz... Yalqizlıq qəm ilə alovlansa da, Eşqindən soyuyub, sözündən dönməz... Nə olub, bir günlük yoldur ki, Muğan, Ayda bir dəfə də gələ bilməzsən? - Aygünün üzündən öpüb Əmirxan: - Yox, - dedi, - başqa bir təbiətəm mən... - Necə təbiətsən? - Onda qulaq as: Ömrümdə mən yalan deməmişəm heç. Yalan danışanda vicdan da olmaz, Dost-düşmən yanında xar olar tez-gec... Səndən nə gizlədim, qısqancam yaman. Sən məni sevsən də dünyalar qədər, Yanımda görməsəm səni bircə an, Gözümün yuxusu çəkilib gedər... Demirəm böyükdür bu təbiətim, Bəlkə də, bəlkə də bu bir azardır. Qəlbinə dəyməsin sözüm, söhbətim, Səndə məhəbbət də, namus da vardır. Sənin vəfana da inanıram mən, Ancaq, nə olsun ki, böyükdür şəhər... Özün də həddindən artıq gözəlsən... Didib parçalayar məni şübhələr... - Aygün eşitdikcə bu etirafı Ürəyi kövrəldi, yumşaldı bir az. Qadın mərhəməti, qadın insafı Qadın inadından heç də az olmaz... Sonra öz ağlında ölçüb biçdi ki, Əmirxan doğrudan tək gedə bilməz. Bir də xəyalından gəlib keçdi ki, O da Əmirxansız şad olub gülməz. - Yaxşı, gedək, - deyə dilləndı gəlin, Döndü Əmirxanın ürəyi dağa. Qərarı bir oldu sevgililərin, Sonra öpüşdülər dodaq-dodağa. Aygün demədisə bir dərdi açıq, Susdusa qırılmış bir rübab kimi, O, elmi, məktəbi qoydu yarımçıq Tamam yazılmamış bir kitab kimi... IV Tarixlər şahidi Muğan düzündə, Araz kənarında, suyun gözündə Təzəcə bir sovxoz şəhəri vardır; Burda üzə gülür təmiz küçələr, Günəşli gündüzlər, aylı gecələr; Kölgəli çinarlar qatar-qatardır. Ortada salınmış böyük bir bağ da Muğanda birinci Lenin bağıdir. Baxıb seyr etdiyim o al bayraq da Leninin müqəddəs al bayrağıdır. Dalıb düşünürəm bayaqdan bəri Lenin heykəlinin qarşısında mən. Elə bil seyr edir Lenin çölləri, Dünyalar, dünyalar keçir qəlbindən. O baxır Muğana, goz işlədikcə Yel esir, tərpənir gömgöy zəmilər. Muğanda neçə min əl işlədikcə Hər gün tez açılır vaxtından səhər... Hər saat dolanır bir dəqiqə tək, Səssiz gecələrin ömrü gödəlir... Hər axşam insanlar işdən dönərək Lenin heykəlini salama gəlir. Ey dost, Muğandakı bu xoş baharı Yaradan insanın mərd əlləridir. Gecələr alışan yer ulduzları Atamız Leninin əməlləridir. Yaxşı bax, nə qədər parlaqdır onlar! Demə ki, sadəcə bir yaraşıqdır. Düşün, gör nə böyük bir mənası var – Bu dünya dnrduqca Lenin işıqdır. Hər evdə, hər insan qəlbində yanan Leninin eşqidir, ölməz adıdır. Əsrlər keçsə də, Lenin hər zaman Bəşərin ən böyük istedadıdır. V Sovxoz direktoru oyandı səhər, Başında fikirlor çıxdı eyvana. Ayağı altında bu kiçik şəhər, Baxdı səhra boyu, baxdı hər yana. Düşündü, düşündü bizim qəhrəman, Qurduğu şəhərə baxdı vüqarla; Elə bil nur yağdı baxışlarından, Sabahı düşündü, o, iftixarla... Hər ev qabağında kiçik bir bağ da Yazın oğlan vaxtı gül açdı rəng-rəng Dünən qamış bitən qara torpaqda Bu gün şəfəq kimi sayrışdı çiçək. Hopduqca səhranın gövdəsinə su Tərlədi qaxsımış birbədən kimi... Yerdə çiçək açdı yerin arzusu, Sevindin, oxucum, sən də mən kimi. Gürzələr, şahmarlar Araz boyunca Paslı qılınc kimi çəkildi qına. Yaşıt məxmər kimi döşəndi yonca Vətən qızlarının ayaq altına. Muğanda qarağat, yovşan yerinə Çinarlar boy atdı cərgələnərək; Ağaclar bənzədi bir-birinə Bir ana südünün övladları tək. Sabahı seyr etdi öz nəzərilə, Bir anda fikrindən yüz illər keçdi; Bu kiçik şəhərin küçələnkı Nəsillər dalınca nəsillər keçdi... Mən bu qəhrəmanı neçə il qabaq Cəbhədə görmüşdüm bir axşam üstü; Uçurdu göylərdə parçalanaraq, Topların ağzından yayılan tüstü. Şimaldan bir soyuq külək əsirdə, Ayaz xəncər kimi yeri kəsirdi. Hücuma keçmişdi o gün ordumuz Ölən düşmənlərin meyiti üstdən. Qulaq tutulurdu cəbhədə səsdən. Ancaq, sevinirdi ana yurdumuz – Ordumuz hər yandan atəş açırdı, Alman saldatları geri qaçırdı. Göy darısqal idi, üfüqlər qara, Kainat cırırdı dar paltarını... Bu məşhur topçu da öz toplarını Atıb yol açırdı piyadalara. Onun səngəriydi xırdaca bir dağ, Ayağı altında bərk idi torpaq... İndi nə top atır, nə düşmən vurur, Hələlik susmuşdur topların səsi. Divardan asılı yadigar durur O topçu zabitin cib xəritəsi... Bəzən cizgilərə nəzər yetirir, Keçdiyi yolları yada gətirir. *** Bayaq söylədiyim kiçik şəhərdə İndi bu qəhrəman bir sovxoz qurur. Çox zaman yatmayır o gecələr də, Hər bağa, zəmiyə keşikçi durur. Üzündə bir çapıq yeri də vardır – Döyüş günlərindən bir yadigardır. Xeyirxah, sadə bir təbiəti var, Nə artıq pul sevir, nə də təmtəraq. Gileysiz danışır ondan insanlar Hər vaxt yaxşılıqla xatırlayaraq. Həyatdır... Onun da dolanacağı, Vaxt olur aşağı düşür, neyləmək? Bəzən bahar vaxtı, ya da şam çağı Yediyi sadəcə pendirlə çörək Tənbəllər yığışıb nağıl deyərək Söhbətlə keçirdi gecə-gündüzü. Yağışın dalınca bərk gəldi qar da, Odundan kasadlıq çəkdi ocaqlar. Neçə min ildir ki, bu səhralarda Nə qalın meşələr, nə zolaqlar var. Yalnız Araz üstə bir az meşə var, Orda da ağaclar hələ seyrəkdir. Çoxu söyüdlərdir, bir də ulğunlar; Palıd da, çinar da orda tək-təkdir. O il öz ömrünü çox uzatdı qış, Ağardıb dişini güldü insana. Hər səhər obaşdan don açılmamış Maşınlar zor ilə çıxdı Muğana. Ağ kəfən geyindi düzlər, yamaclar, Nə bir ot göründü, nə də bir yarpaq; Ac qalıb qırıldı körpə turaclar, Nə qədər nemetlər itirdi torpaq... Dondu gölməçələr, qamışlıqlar da, Köçəri quşlar da uçub dağıldı. Araz boyundakı şor qışlaqlarda Doyunca nə qoyun, nə mal sağıldı. Çayların üstündən buz körpü saldı, Seyrəldi get-gedə gediş-gəliş də. Könül intizarda, göz yolda qaldı, Uçdu dodaqlardan, uçdu gülüş də... Ürəklərdə qorxu, gözlərdə heyrət, İnsanlar qaşını çatdı hiddətlə. Yumub gözlərini o kor təbiət Döydü yeri, göyü, döydü şiddətlə Şirin bir nemət tək ona dad verir, Şair bu insana Nemət ad verir... Pul oldu-olmadı daima şaddır, Evdə oturmayır o, qaşqabaqla. Bütün ailəsi qəmdən azaddır, Yaşayır hər zaman bu qanacaqla. Qəlbində daima gülər bir bahar, Dərdi də bir gülər üzlə qarşılar. [Kimin ki, əməli safdır ürəkdə, Ehtiyac içinə düşsə də, hərdən, Yediyi quruca pendir-çörək də Söz açarmüqəddəs düşüncələrdən... Baxıb başqasına həsəd də çəkməz, Öz vicdan evindən bir daş da sökməz... O, işıqda gəzər, yaşar vüqarla, Qaranlıq yollardan əyilib keçməz... Dözər aclığa da bir iftixarla, Bir fincan suyu da gizlində içməz... Hər yerdə, hər zaman şax baxar üzə, İnsanlıq şərəfi öyrədər bizə!..] VI O il qış bərk gəldi Muğan çölünə, Sel kimi töküldü göydən yağışlar. Pul-pul səpələnmiş yağış gölünə Gəldi qoşun-qoşun köçəri quşlar. Palçıq dizə çıxdı, sərt əsdi külək, Soyuqdan bozardı qızların üzü. Tənbəllər yığışıb nağıl deyərək Söhbətlə keçirdi gecə-gündüzü. Yağışın dalınca bərk gəldi qar da, Odundan kasadlıq çəkdi ocaqlar. Neçə min ildir ki, bu səhralarda Nə qalın meşələr, nə zolaqlar var. Yalnız Araz üstə bir az meşə var, Orda da ağaclar hələ seyrəkdir. Çoxu söyüdlərdir, bir də ulğunlar; Palıd da, çinar da orda tək-təkdir. O il öz ömrünü çox uzatdı qış, Ağardıb dişini güldü insana. Hər səhər obaşdan don açılmamış Maşınlar zor ilə çıxdı Muğana. Ağ kəfən geyindi düzlər, yamaclar, Nə bir ot göründü, nə də bir yarpaq; Ac qalıb qırıldı körpə turaclar, Nə qədər nemetlər itirdi torpaq... Dondu gölməçələr, qamışlıqlar da, Köçəri quşlar da uçub dağıldı. Araz boyundakı şor qışlaqlarda Doyunca nə qoyun, nə mal sağıldı. Çayların üstündən buz körpü saldı, Seyrəldi get-gedə gediş-gəliş də. Könül intizarda, göz yolda qaldı, Uçdu dodaqlardan, uçdu gülüş də... Ürəklərdə qorxu, gözlərdə heyrət, İnsanlar qaşını çatdı hiddətlə. Yumub gözlərini o kor təbiət Döydü yeri, göyü, döydü şiddətlə. O qədər atını çapdı ruzgar ki. Qurdlar da ulaşdı çöldə səs-səsə. Muğanda nə bir dağ, nə meşə var ki, Əsən küləklərin önünü kəsə... Qum təpəsi kimi yeridikcə qar Buludlar kişnədi, göylər ağladı. Bəzən qar altında qaldı ağaclar, Qurumuş budaqlar sırsır bağladı. - Budur, yaxşı baxm! – deyərək Nemət. Boranı göstərdi qəhrəmanlara. – Baxın, divan tutur bizə təbiət, Acımaq bilməyir o, insanlara! Bu gün əkdiyimiz bu qatar-qatar Ağaclar bir zaman orman olacaq. Qopsa da tufanlar, sərt fırtınalar Nə ot saralacaq, nə gül solacaq. Araz donmayacaq, buğ gəmiləri Üzəcək su üstdə sonalar kimi. Şaxta vurmayacaq göy zəmiləri, Qış gəlib keçəcək bir bahar kimi. Gəlin, sinəmizlə qoruyaq gərək Körpə zolaqları qardan, küləkdən. Maşınlar yeridi hücum çəkərək, Əllər də yapışdi beldən, kürəkdən. Dəli qış getdikcə tufan qopardı, Yeməyi, yatmağı Nemət unutdu. Kimini iş üstə zorla apardı, Kimini yalvarıb xoş dilə tutdu. Qırov səpələndi çölə, yamaca, Göylərdə buz kimi dondu ulduzlar. Gecələr yatmayib, hər bir ağaca İsti paltar tikdi gəlinlər, qızlar. Çöldə yapıncılı adamlar kimi Göründü ağaclar ay işığında. Onlar düşündü də fikri var kimi Ayrı gecələrin yaraşığında... Buğlana-buğlana nəhəng maşınlar Qar təpələrinə hücum çəkdi, bax!.. Basılmış ordu tək çəkildi ruzgar, İnsana qovuşdu yenə də torpaq... Keçdi o fırtına, keçdi o şiddət, Hər ürək şad oldu öz əməlilə. Neçə qəhrəmanın əksini Nemət Şərəf lövhəsindən asdı əlilə. VIII Nə qədər ki, hava Muğanda xoşdur, Hələ solmamışdır gül də, çiçək də, Hər yaşıl zəmi də, göy biçənək də, Bir vaxt Əmirxanın qəlbi də coşdu. Quba bağlarından şitillər alıb, Alma da, armud da, ərik də əkdi. Bir zaman, onların qeydinə qalıb, Bağlara hər səhər o, baş da çəkdi. Torpağın nəbzinə, suyun səsinə O qulaq asdıqca ilham alardı. Saldığı bağların səliqəsinə Aygün də heyrətlə valeh olardı. Onda bir danışıq gücü də vardı, Buz kimi saxlardı ancaq qəlbini. Hər zaman hər yerdə müsahibini Soyuq bir məntiqlə inandırardı. Bir müddət Aygünlə o, səhər-səhər Zövq aldı çöllərin mənzərəsindən: Ömrü gödək olan bu xatirələr Tez uçdu, tez getdi hafizəsindən. Elə ki, əsnədi çovğunla külək, Çöldə tar bağlayıb, qar çıxdı dizə, Şaxta ata mindi qılınc çəkərək, Təbiət insanla durdu üz-üzə. Əmirxan bağladı pəncərələri, Yalnız istisini Aygündən aldı. Bir yeni həsrətlə andı şəhəri, Tez-tez fikrə gedib xəyala daidı. Keçdi gözlərindən keflər, məclislər, Böyük teatrlar, böyük kinolar. Dil açdı qəlbində acıqlı hisslər... - Eh, - dedi, — bilmirəm bu çöldə nə var?! Elə vaxt oldu ki, tamam bir həftə Ayaq da basmadı evdən eşiyə. Yediyi çörəyi yedikcə müftə, Bəhanə gətirdi "xəstəyəm" deyə. Arabir vicdanın qadir səsindan Diksinib oyandi... Çıxdı iş üstə. Onun bu ötərgi zümzüməsindən Yarana bilmədi böyük bir nəğmə... Elə ki, dörd divar canını sıxdi, Qış günəşi kimi göründü tək-tək, Kürən bir yabının üstə minərək O da sahələri gəzməyə çıxdı. Düşündü: "Mən hara, bu çöllər hara'?" Lovğalıq qurd kimi gəzdi başında; Odur ki, verdiyi tapşırıqlara Atüstü qol çəkdi yəhər qaşında... Bir para xudpəsənd insanlar kimi O da çoxlarını heç bəyənmədi; Əmirxan hərcayi dumanlar kimi Göydə dayanmadı, yerə enmədi... VII Gəl, ey nazlı bahar, gecikmə, tez gəl! Gəl ki, qışın ömrü çox uzanmasın. Mən sənin dostunam hamıdan əvvəl, Gəl ki, həsrətinlə ürək yanmasın. Qış çox ağır keçdi Muğanda bu il, Qorxudan saraldı tarlalar xeyli. Bahar, dostluğumuz ötərgi deyil, Şirindir yaşamaq, yaratmaq meyli. Gəl, yenə görüşüb əl-ələ verək, Bizdən nəfəs alsın bağça da, bağ da. Gəl ki, şeir yazaq, çörək yetirək, Şad olsun anamız qara torpaq da. *** Öz kəhər atının üstündə bahar Bir qəhrəman kimi gəlmiş Muğana; İnsana gəl deyir yenə səhralar, Günəş salam verir hər qəhrəmana. Baxıb üzə gülür gömgöy zəmilər, Gül gülü çağırır, çiçək çiçəyi. Narın yağışlar da hər axşam-səhər Gah bağı isladır, gah biçənəyi. Ömründən pay verir gecə gündüzə, Günlər uzandıqca uzanır iş də. Maşınlar, insanlar dağılır düzə, Çoxalır səhrada gediş-gəliş də. Od-alov nəfəsli, çarxlı nəhənglər Yüz çuxur doldurur, təpə düzləyir. Belləri bərk vuran qollar, biləklər Sulara yol açır, arx təmizləyir. Hələ qoşun-qoşun cərgələnərək Dayanmış yamyaşıl ağaclara, bax. Mənim dastanımın sətirləri tək, Nə qədər baxsan da qurtarmayacaq... IX Aygün də zövq alıb bu xoş bahardan, Səhərlər yuxudan quş kimi durdu. Keçdi dəniz kimi göy tarlalardan, Bəzən gün altında kətmən də vurdu. Muğan qızlarına qoşulub o da Başına bir güllü yaylıq bağladı. Bu hal bir ötərgi həvəs olsa da, Qəlbində arzular coşub çağladı. O hərdən dayanıb durduqca təkcə, Üzündən-gözündən nur tökülərdi. Kətmən əllərində, fikrə getdikcə Qızlar xısın-xısın baxıb gülərdi. Ancaq ayrılmayıb düşüncələrdən, Dinlərdi çöllərin həyat səsini. Qəlbində bir nəğmə yaradıb hərdən, Səssiz oxuyardı öz nəğməsini. Sonrasa qarışıb yenə qızlara, Hər gün oxudardı öz əsərini. Küləklər yayardı geniş düzlərə, Muğan qızlarının şərqilərini. Mən bu sətirləri yazdığım zaman Aybəniz yanımda xəyala vardı. Mənalar süzüldü baxışlarından, Hələ gözləri də bir az yaşardı. Sinəmdə dil açıb danışdı ilham: Ömrümdə ən əziz bir gün olaydı – Mənim Aybənizim, mənim qız balam Hünərdə, namusda Aygün olaydı. X O il Əmirxanın sahələrində Bağlar öz vaxtında çiçək açmadı. O niyə mıxlanıb qaldı yerində, Gözünün yuxusu niyə qaçmadı? Bir çox ağacları don vurdu o il, Salamat çıxmadı qışdan bahara Ağac da dünyada duyğusuz deyil, O da nemət verir çalışanlara. Kim ki, iş üstündə ürək əridir Gülşənə döndərir bomboz çölləri. Burda ağıllı bir sözün yeridir. Daşda çiçək açar insan hünəri. Gül-çiçək açmayan öz qüdrətinə Əmirxan yandısa, çox da yanmadı. Ancaq başqasının iş şöhrətinə Düzünü söyləsək, paxıllanmadı. XI Qürbət kimi görünsə də Aygünə Muğan, El içində yaşayardı el adətilə... Şövqə gəlib insanların xoş rəftarından Uşaq kimi sevinərdi səadətilə. Yel əsəndə, qar yağanda, şaxta düşəndə İstisini Əmirxandan alardı gəlin. Bəzən onlar cüt danışıb, cüt gülüşəndə Yaşamağa haqqı vardı o gülüşlərin... Ancaq Aygün tamam-kamal bitirmədiyi Öz musiqi məktəbini hərdən anardı. Özü kimi boya-başa yetirmədiyi Sənətini düşündükcə qəlbi yanardı. Əmirxanın qısqanc olan təbiətini Bildiyindən söz açmadı Aygün bu haqda. Öz eşqinə qurban verdi öz sənətini, Bu xüsusda biz haqq verib, haqq almasaq da... Daş-qaşa da, ziynətə də uydu bir zaman, - Əmirxanın səxavətli əli var, - dedi; Dönə-dönə qulağına onun Əmirxan: - Üzük qaşla, arvad ərlə tanınar, - dedi... Oğul fikri, qız arzusu, qoşa qarımaq Xəyalından çıxmayırdı o xoşbəxtlərın. Yaxşısa da hər muraddan doyub yanmaq, Bəzən ömrü gödək olur gözəl vaxtların. XII Keçdi günlər... Fikirlidir bu gün Əmirxan, Bir kül kimi bozarmışdır onun üzü də. Elə bil ki, bulud yağır qaş-qabağından, Boğazında kilidlənmiş ürək sözü də... O özünün taqsırını duyur dərindən, Ancaq açıb-ağartmayır Aygünə bunu. İncimişdir o, Nemətin sərt sözlərindən, Biz bilirik Əmirxanın tərs olduğunu. Öz sirrini yoldaşına açıb deməyi Öz kişilik vüqarına sığışdırmayır; Bir tənhalıq keçirdikcə onun ürəyi Hey döyünür, sinəsində sakit durmayır. Hələ onun gözlərinin önündə Nemət Hakim kimi çıxardığı hökm ilə durur. Hələ iclas, hələ tənqid, o rəsmi töhmət... Əmirxanın qəlbi hələ şiddətlə vurur... "Necə... Onun mənliyinə dəymək olarmı? Təhsili var, diplomu var, kişi "alimdir"; Hər şeyi də şişirtməyin mənası varmı? İş üstündə səhvi, suçu olmayan kimdir?.. Ali məktəb qapısından keçməyənlər də Əmirxana dərs öyrədir... Sən işə bir bax! Hələ qışlaq yerlərindən köçməyənlər də, Aqranomla üzə durub söz qaytaracaq!.." Lovğa-lovğa düşündükcə bunları bir-bir Gövdəsinə bumbuz olmuş bir tər də gəlir. Öz kinindən ürəyini qurd kimi didir, Nə bir yerdə qərar tutur, nə də dincəlir. (Nə zaman ki, el içində öz səhvimizi Boynumuza götürməyə biz qısqanırıq: Xudpəsəndlik kölgə kimi izləyir bizi, Ən xırdaca nöqsanı da bəzən danırıq. Nə zaman ki, gözümüzdə tiri görməyib, Başqasının gözlərində qılı seçirik. Bizi tənqid edənlərə salam verməyib, Yanlarından saymazyana gəlib keçirik. Sinəmizdə yetim kimi ürək tək qalır, Xəyalımız səssiz keçir səhralar kimi; Elə bil ki, içimizdə güllər saralır. Gün altında əriyirik dağda qar kimi. Nə zaman ki, suçumuzn mərd-mərdanə Boynumuza götürürük, hamı şad olur. Çox sevinir Vətən adlı müqəddəs ana, Fənalığın nəticəsindən qəlb azad olur. Salamlayır bizi yenə el alqışları, Tənhalıqdan ayrılaraq ürək də gülür. Nələr deyir, dinməsə də dost baxışları, Elə bil ki, üstümüzdən dağ götürülür... Elə bil ki, qamışlıqda azıb yol gəzən Yorğun ovçu göy çəmənli bir düzə gəlir. Elə bil ki, bu dünyaya baxıb yenidən İnsan ilə, günəş ilə üz-üzə gəlir. Ürəyində çağladıqca yenə saf sular O sevinir, o fəxr edir insanam deyə. Onu qartal qanadına alıb arzular El içində, yer üstündə qaldırır göyə...) * * * Əmirxansa yuxarıdan baxdı hər kəsə, İş üstündə Fərhad kimi külüng çalmadı; Qəhrəmanlar dünyasilə verib səs-səsə, Başqasının hünərindən ilham almadı. Alışmadı, zəhmətin şeriyyətinə, Nə yoruldu, nə də şirin bir yuxu yatdı. Bir də özü inanmadı öz qüdrətinə, Başladığı hər bir işi yarımçıq atdı. İş üstündə çətinliyə düşdüyü zaman Nə kitabdan, nə insandan kömək istədi. Özü lovğa, biliyi az, hövsələsi dar, - Mən heç kəsin ayağına getmərəm, - dedi. (Xudpəsəndlik çoxlarını yıxır, ey insani Bu dərd ilə tez qocalır bəzən ürəklər. Dağ olsan da sən dağlara arxalanmasan, Parça-parça sovuracaq səni küləklər!) - Bu sənətdən bir kar aşmaz, - dedi Aygünə, - Gedək, gedək, tez qayıdaq bircə şəhərə. Yenə Bakı tez çıxardar bizi ağ günə, Mədəniyyət gəlməmişdir hələ kəndlərə. Aygünün də ürəyindən oldu bu xəbər, Kənd yerinə gec alışır şəhər qızları. Ərlə arvad qərar verib, "gedək" dedilər; Bir az sonra başa gəldi bu arzuları. * * * Əmirxanı qayəsizlik yerdən qopardı, Aqronomluq sənətinə getmədi daha. Öz ömrünü qurban verib nəfsə, iştaha, Öz qəlbini zülmətlərə çəkib apardı. O dedi ki: - Mən nə dahi, nə qəhrəmanam, Qoy bəşərin dərdlərini onlar düşünsün. Məni adi bir insancıq doğmuşdur anam Ki, dünyada dövran sürüb, kef çəkim beş gün. O dedi ki: - Bu dünyaya yoxdur etibar, Beşcə günün qonağıyıq bu aləmdə biz. Həyatın da, ölümün də öz növbəsi var, Torpaq altda çürüyəcək sümüklərimiz... Neçə yerdə neçə növbə "xidmət" elədi, Məqsədə yox, qazanclara getdi apaçıq. - Eh, bu nədir, hər bir işin alayarımçıq - Deyib bəzən Aygün ona töhmət elədi. Pul azan hörümçək tək torlar toxuyub, Soxulmuşdur bir çoxunun təbiətinə. Əmirxan da nəfsə uyub, iştaha uyub, Qayıtmadı, qayıtmadı öz sənətinə. Sözün düzü, Əmirxanı mən çox izlədim, Bir iş üstə dayanmadı, bircə ilsə də. Zənn etmə ki, o surəti örtüb gizlədim, Surət nədir, hünər deyil, iş deyilsə də? Bəlkə bir gün göstərəcək öz simasını İllər boyu can qoyduğu bir iş üstündə. Mən də görüb yazacağam o xoşbəxt gündə Onun əsl varlığını, düz mənasını. O özü də, heç özü də bilməyir hələ, Bilməyir ki, təbiəti yazdır, ya qışdır. Mən get-gedə görünürəm, o gələ-gələ, Bilirəm ki, bu axtarış düz axtarışdır... XIII Radionu qurdu Aygün bir səhər çağı Qulaq asdı konsert verən yoldaşlarına. Gah qaraldı ağ sifəti bulud sayağı, Gah sevindi tələbəlik sirdaşlarına Danışdıqca pianonun sədəf dilləri, De, Aygünün qəlbi nədən şiddətlə vurdu? Şəfiqənin şam barmaqlı nazik əlləri Şəkil kimi gözlərinin önündə durdu. - Mən hər zaman "beş" alardım ixtisasımdan, Şəfiqəsə "dörd" alardı, indi ona bax; Vurğulara məna verir qız zaman-zaman... Tay-tuşundan geri qalan bir mənəm, ancaq. Gülzarın da fleytası yayılır cana, Rəfiqənin sinəsində şura gəlir tar; İnsan əli yüz dil verir neyə, kamana Danışansa ürəklərdir, bir də arzular. Hələ Elyar... hələ onun bariton səsi Gurladıqca meydan açır, zəfərlər deyə. Trambonla valtornanın güclü nəfəsi Ordu kimi hücum çəkir mübarizəyə. Ərğənun da ağır-ağır arabir diıür, Dünya görmüş, zaman görmüş qocalar kimi. Torpaq olmuş babalar da sanki sevinir, Onların da bu sənətdə haqqı var kimi. Aygün dönüb Əmirxana deyinir bu dəm: - Eşidirsən? Tay-tuşlarım verib səs-səsə, Hey çalırlar, oxuyurlar nəfəs-nəfəsə; Mənsə baxıb ürəyimdə həsəd çəkirəm. - Fikrin nədir? - Oxumaqdır! - Harda oxumaq? - Necə harda? Sən ki, bunu yaxşı bilirsən! Bəstəkarlıq işinədir həvəsim, ancaq. De, gülməli nə vardır ki, niyə gülürsən? - Gülürəm ki, çox qəribə iştahın vardır, Yer üzündə hansı qadın, de, bəstəkardır? - Bəstəkar da, filosof da olur qadınlar, Kişilərdən heç də geri deyildir onlar. - Qadın gərək öz evinin səliqəsilə, öz ərinin, övladının xoş nəfəsilə Ömür sürüb xoşbəxt ola, nə ki, səhnədən Rast oxuya, min adamın üzünə gülə, Ər də baxıb arvadına, əti tökülə... Yox, sən deyən kişilərdən olammaram mən - Aygün dönüb körpəsinin üzünə baxdı. O dinməzdi, danışmazdı hirslənən vaxtı... * * * Ancaq Aygün qılınc kimi girmədi qına, Fürsət tapıb məktəbə də getdi bir səhər. Ürək açdı öz səmimi yoldaşlarına, Çox sevindi müəillmlər, müəllimələr. Dedilər ki, sənin gözəl istedadın var, Gec deyildir, qayıt yenə, məktəbinə gəl, Paslanmasın qəlbindəki gözəl duyğular, Sənin kimi qızları biz gəzirik el-el. XIV Pianomu səsə gəldi? Şirmayı dillər Danışdıqca elə bil ki, dalğalar axdı. Yelpazə tək qanad çalan göyərçin əllər Səadətdən söhbət açdı bir axşam vaxtı. Öz qəlbinin rübabını dindirən gəlin Bəzən yumub gözlərini xəyala getdi. O qərq oldu dünyasına düşüncələrin, Al şəfəqli bir aləmi tərənnüm etdi. Qonum-qonşu səs eşidib çıxdi eyvana, Hörmət ilə qulaq asdı o saf sənətə. Öz ömrünün dastanını açdıqca ana Neçə ürək salam verdi o şeriyyətə... Bəzən asta bir ney kimi süzülüb axdı, Dilə gəldi nəvazişlə, mehri-ülfətlə. Arabir də şimşək olub göylərdə çaxdı, Buludları parçalayıb keçdi sürətlə. İki saat, bəlkə də çox, qalxmadı gəlin, Pianodan ayrılmadı onun əlləri. Məhəbbətin, səadətin saf əməlləri. Gözlərindən aşıb-daşdı o xoş xilqətin... Əmirxan da qulaq asdı Aygünə bir az, Yazıqlar ki, o sənəti duymadı bir an. Xəyalında bir restoran, bir rəqs, bir də caz... O, fışqırıq çala-çala çıxdı qapıdan. (Yüngül başlı, boş ürəkli insanlar da var, Biganədir ana yurdun öz sənətinə. Fokstrot rəqslərindən zövq alır onlar, Uyuşmayır öz yurdunun təbiətinə.) Əmirxanın getməyini duymadı gəlin, Ayrılmadı öz qəlbindən, öz dünyasından. Çal, gözəlim! Yorulmasın çalan əllərin, Nəğmələr de məhəbbətin saf mənasından! XV Qış gecəsi uzun olur... Yenə də səhər Gecikmişdir gözlənilən bir qonaq kimi. Görünməmiş bir sükuta qərq olmuş şəhər Dörd tərəfdən qıfıllanmış bir otaq kimi. Hamı yatır öx evində, öz yatağında; Qış yuxusu ölüm kimi çox ağır keçirə... (Ağırlaşır ömrün, günün axır çağında Son arzular, son xəyallar, son düşüncələr...) Hamı yatır. Xeyr, xeyr! Bu deyil gerçək, Bəzən olur şirin yuxu yatmayanlar da... Odur, odur! Bir pəncərə arxasında tək Dayanmış bir gəlin qəlbi çırpınır, darda... Gəlin yalqız, otaq səssiz, hava darısqal, O, başını söykəməyir yastığa bir an; Bəzən gəlir gözlərinə yüz qara xəyal... Dalğa-dalğa qəm tökülür baxışlarından. (Kim bilməyir bu aləmdə nədir intizar? Ürək üzər, can əridər nigarançılıq. Bir ürəkdə qıfıllanıb qalsa arzular Şamlar kimi şölə çəkib yanar apaçıq.) Aygün açır pəncərəni, baxır küçəyə, Quldur kimi qılınc çəkib soxulur külək; Sərt ruzgarın dəhşətindən vəhmələnərək, Pəncərəni tez-tələsik bağlayır yenə. Ancaq yenə gözü, qəlbi yollarda qalır, Oz-özünə deyindikcə kövrəlir səsi. Xəzan vurmuş yarpaq kimi rəngi saralır, Aman, deyir, nə uzunmuş bu qış gecəsi! (İnsan oğlu səadətlə ömür sürəndə Bir an kiıni gəlib keçər onun hər günü. Ya intizar, ya ayrılıq, ya dərd görəndə Bir il sanar bir anın da gödək ömrünü...) Əmirxansa məclisdədir... Qızmış beyinlər Etibardan, səadətdən söz açır bu dəm. Soruşmayın orda nə var, heyifdir əsər, Mən o çirkin səlməciyi təsvir etmirəm... Aygün yenə intizarla çıxır eyvana, Ağlına da gətirməyir o mənzərəni. Öz müqəddəs ürəyilə yaşayan ana Gah qapını açır yenə, gah pəncərəni... * * * Hüdudu var hər ağrının, hər işgəncənin; Külək yatır, qar dayanır, açılır səhər. Səhər ilə bir açılır sirri gecənin, Qapı-qapı yer axtarır təzə xəbərlər... Zəng çalınır. Gəlin qalxır qapını açır, Zümzüməylə girir evə “əhli-kef” əri, Ayaqları bir-birinə deyib dolaşır, Qan sığılıb, qızarmışdır iri gözləri... Bət-bənizi meyit kimi ağarmış onun, Nəfəsindən getməmişdir şərab qoxusu. O məclislər aşiqinin, keflər oğlunun Nə vaxtında yeməyi var, nə də yuxusu. Çarpayıya ağzı üstə o döşənərək, Xorna çəkir bütün günü axşama qədər. Gəlininsə sinəsində çırpınır ürək, Gözlərində yuva salır yenə də qəmlər.125 Aygün alıb çağasını bağrına basır, Analara təsəllidir dar gündə övlad; Uşaqcığın nəfəsinə o qulaq asır, Bu mənaya səcdə qılır bütün kainat... Uşaq açır gözlərini gülümsəyərək, Sifətində nur saçılır ana qəlbinə. Aygün bir an dərdlərini unudur, gerçək, O xoşbəxtdır, qəm-qüssədən azaddır yenə. Yazıqlar ki, çox sürməyir bu bəxtiyarlıq, Rəngi dönüb bulud kimi birdən qaralır. Xəzan kimi yarpaq tökür gözündə varlıq, Bu vaxt onun sifəti də solub saralır: - Etibarsız!.. Mən yanıram səhərə qədər, Osa içib nəşələnir evindən uzaq. Mənim cavan ürəyimi əridir qəmlər, O kef çəkir, məndən ayrı məclis quraraq. Bu qayğılar, bu fikirlər üzür gəlini, Elə bil ki, ürək uçub canı tərk edir. Çağasının başı altda qoyub əlini, O, fikirlər dünyasında yuxuya gedir. Ancaq onun bu ötərgi yuxusu belə Bir quşcuğun yuxusu tək sayıq keçir, bax! O, yatmamış bircə saat fikirlərilə Yorğanını üstdən atır, birdən qalxaraq. Gözlərinə işıq gəlir onun bir anlıq, Dağlar kimi baş qaldırır qəlbində vüqar... Sönüb gedir gözündəki alaqaranlıq, Ürəyində dilə gəlir susmuş duyğular: - Xeyr! Xeyr! Məhəbbətlə oynamaq olmaz! Halal deyil Əmirxana mənim ismətim. Deyirdim ki, məhəbbətin mənası solmaz, Ah, budurmu ilk taleyim, əzəl qismətim? Vədə verir, and da içir, sonra unudur, İllər keçir... Məclislərdir onu azdıran. Mənim cavan ürəyimsə qızıl qan üdur, Nə yazan var bu dərdimi, nə də yazdıran. Bəsdir! Baxa bilməyirəm artıq üzünə, Oz evinə isnişməsə bir insan kimi, Elə bu gün, o yuxudan ayılan kimi Bütün ürək sözlərimi deyib özünə, Baş götürüb getməliyəm! - Aygünün bu an Ürəyində dilə gəlir xeyirxah bir səs: "Sən haqlı da olsan əgər, azacıq dayan, Aqil olan son sözünü qabaqca deməz... Sən anasan, anaların səbri çox olar, Birdən-birə köpüklənib yalnız sel daşar. Bil ki, səbrin övladıdır hər böyük qərar, Ədalətli qanunların hökmü çox yaşar. Yaxşı düşün neyləyirsən... Yüz ölçüb bir biç! Sorğu-sual eyləməmiş məhkəmə qurma! Uşağının xatirinə günahından keç, Öz əlinlə öz evini yıxıb uçurma!.. Bir də... O da bir insandır, bəlkə düzəldi, Bəlkə yenə doğruluğun yoluna galdı". Düşündükcə o el qızı bunları bir-bir, İlk baharın laləsi tək rəngi açılır. Xəyalına xoşbaxt keçən günlər gətirir, Can evinə günəş doğur, şəfəq saçılır... XVI Axşam oldu, yuxusunu aldı Əmirxan, Elə bil ki, bu dünyaya gəldi yenidən. O, gərnəşib öz yerindən qalxdığı zaman Zora düşdü yeyib içmiş, ağır bir bədən. Aygün deyir: "Gör nə qədər dəyişmiş, aman!.. Şimşad kimi bir gənc idi, o, üç il qabaq. Ayırsaydım onu bircə qayğısızlıqdan, Yoxsa yazıq bu gedişlə səfil olacaq..." (Gözəl qadın! Nə xeyirxah bir ürəyin var, Bu hissini duyacaqmı ürəkdən ərin? Gözündəmi qalacaqdır bu xoş arzular, Daşlaramı dəyəcəkdir yoxsa sözlərin?) - Nə var yenə? Qaş-qabağın yerlə sürünür! Yetimlərin başdan aşıb, ya ölənin var? - Xeyr, sənin gözlərinə elə görünür, Çırtıq vurub oynamaz ki, "xoşbəxt" olanlar... - Kinayəylə danışırsan! Kimdən əskiksən? De, çörəyin yetişməyir, yoxsa paltarın? Beş kişinin qazancını qazanıram mən, Bir üzü də nankorluqdur siz qadınların! Bir ildırım kimi vurur Aygünü bu söz, Qəzəbindən yanaqları od tutub yanır. Ürəyinin yaraları açılır köz-köz, Ancaq cavab qaytarmayıb yenə dayanır. - Bilirsənmi nə var, aşna? Açıq danışaq! Mən kişiyəm gəzəcəyəm istədiyim tək. İndən belə bu qaşqabaq tökməyi burax, Qoy dolanaq, baş girləyək, yaxamdan əl çək! - Gəlin artıq tablamayır... Açılır birdən, (Qayaları dəlib keçər yığışan bir su... Qılıncdan da kəskin olur bir ipək bəzən, Təbiətin qəhrəmanlıq sifətidir bu.) - Əvvəl, mənə aşna demə! Bir anayam mən! Bizim evə yaraşmayır bu küçə sözü; Bir de çalış, gəl əl gotür bu vərdişindən, Öz evini yıxar yalnız insanın özü... - Hansı vərdiş? Nə olub ki? Oğruyam, nəyəm? Ya da məndən böyüklərə yaltaqlanıram? - Məni məcbur eləmə ki, hər şeyi deyəm Mən özümə... bu uşağa... sənə yanıram... - Nahaq yerə! - Necə nahaq? Necə yanmayım? Axı düşün, sən atasan, öz qədrini bil. Söylə, necə mən od tutub alovlanmayım, Mənim ərim öz evinin sahibi deyil. Yaxşı, kimdir bizim evin sahibi, balam? - Sahib mənəm, bir çağadır, bir də dörd divar... Rəvamıdır gecə-gündüz mən yalqız qalam? Harda qaldı bəs məhəbbət? Bəs hanı ilqar? Çörəyi də, paltarı da başıma vurma, Mənim dərdim bu dərdlərdəm daha böyükdür. Eşqimizin sarayını yıxıb uçurma, Hər minnətin, hər sözün də boynumda yükdür. Yalnız sənin xatirinə evdə oturdum, Tay-tuşumun hər birisi bir sənətkardır; Sənin bu dord divarına keşikçi oldum, Nə üzümə, nə vətənə bir xeyrim vardır... - Niyə susub dinməyirsən, “əhli-kef” oğlan? Xəncər olub qəlbinəmi batır o sözlər? Lal deyildir bu dünyada hər qadın olan, Vüqarından yaşarmişdır o şəhla gözlər... Görürsənmi? O qarşında bir çinar kimi Dayanmışdır, saf alnında bir aydın vüqar. Ucalıqda qanad çalar arzular kimi Ürəyi də, vicdanı da təmiz olanlar... Sözün düzü, Əmirxanın ürəyinə də Məhəbbətin, nəzakətin şöləsi düşür. Sönüb getmiş xatirinə onun yenə də İlk günlərin, ilk ayların nəşəsi düşür. O ayılır öz fikrində əyləncələrdən, Öz evinin istisilə qızınır bu an. Ancaq gəlin ayrılmayır düşüncələrdən, Taqsırını öz boynuna alır Əmirxan. - Yaxşı, yaxşı, qəzəblənmə, günahkar mənəm, Bir də evə gecikmərəm, lap arxayın ol! Daha səndən bir addım da uzaq gəlmərəm, Doğrudan da xatalıdır düşdüyüm bu yol... Qucaqlayır o gəlinin boynunu bu dəm, Gah üzündən öpür onun, gah da əlindən; Aygününsə gözlərindən uçub gedir qəm, Sözə gəlib barışmaq da xoş olur bəzən. Aygün susur, danışmayir, üzündə, ancaq Görünməyir o bayaqkı qəzəbi, kini. Üzün-gözün təsvirləri yaşamayacaq, Şerə düzək o gözəlin qəlbindəkini. O xoşbəxtdir... Ürəyində açılır səhər. Görürsənmi, yanaqları nura boyanır? Pəncərədən süzüldükcə əlvan şəfəqlər Çağacıq da yuxusundan qalxıb oyanır. Aygün baxır bir uşağa, bir də ərinə, Şikayətçi deyil artıq öz taleyindən. İnanmışdır Əmirxanm vədələrinə, Gözlərində bir təbəssüm dil açır birdən: - Taqsırını öz boynuna aldın mərdana, Mən də sənn günahını bağışlayıram! (Sağ ol, bacım! Sağ ol sən, ey qəhrəman ana! Mən də sənin bu qəlbini alqışlayıram.) XVII Neçə ayın səadəti qonaq gələrək, İlk baharın nəsimi tək əsdi o evə... Gəlinciyin sinəsində sevindı ürək, Öz ərini, uşağını bərk sevə-sevə. Yaz açılır, ev-eşiyi düzəldim deyə, Öz əliylə təmizlədi pəncərələri... Şadlığından sığışmadı yer ilə göyə, Bahar dostu, şeir dostu o gözəl pəri. Üzə güldü otaqların hər səliqəsi, Gül-çiçəklə o bəzədi yaşıl eyvanı. Hansı şeyə toxundusa onun nəfəsi, Elə bil ki, ətir saçdı bir dağ reyhanı. Səməni do qoydu gəlin bayramqabağı: Pal-paltarı, qab-qacağı çəkdikcə suya Gülə döndü özünün də əli, ayağı, Nəfəs aldı ilk baharı o duya-duya. Körpəsinə paltar tikdi ana əlləri, Gah üzündən, gah gözündən öpdü sevincək. Uzandıqca uşaqcığın sarı telləri, Öz ətrini yaydı evə gül qönçəsi tək. Arabir də pianoda nəğmələr çalıb, Musiqilə layla dedi öz körpəsinə. O, yarımçıq hünərindən ilhamlar alıb, Dönə-dönə qulaq asdı üz nəğməsinə. XVIII Aygün Əmirxanla bir axşam yenə Oxumaq üstündə bərk sözə gəldi. Hər biri haqq verdi öz dediyinə, Onlar qılınc kimi üz-üzə gəldi: - Axı mən insanam, məqsədlərim var, Əl götür, Əmirxan, bu tərsliyindən. Məni məngənə tək sıxır dörd divar, Qul yaranmamışam bir kişiyə mən... Niyə tay-tuşumla ayaqlaşmayım? De, kimdən əskikdir mənim hünərim? Yenəmi ayları, illəri sayım, Nə var ki, qısqancdır, qorxaqdır ərim?.. - Aygün! Bu inaddan sən əl götür, gəl! Tutaq ki, doğrudan çox hünərin var; Axı, sən anasan, hər şeydən əvvəl, Gül kimi uşağın, bir də ərin var... Olmaz ki, meylini evə salasan? Öz ilhamını da bizdən alasan? - Necə? Sevməyirəm mən sizi məgər? - Tutaq ki, sevirsən dünyalar qədər, Axırı nə olsun? Gündə bir səhnə, Gündə bir qastrol, bir müsamirə... Bəs soyutmayacaq səni evindən? - Xeyr, öz eşqimə and içmişəm mən: Ucalıb göylərə dəysə de başım, Bir sən olacaqsan ömür yoldaşım, İndi nə deyirsən? - Onda qulaq as, Örtülü bazarın dostluğu olmaz. Mənim nə rütbəm var, nə böyük adım, Nə də ki, sən deyən bir istedadım. Bir də bilirəm ki, nə qədər sağam, Elə bu boyda da mən qalacağam... İndi fərz edək ki, doğrudan da sən Bir bəstəkar olub yüksələcəksən, O vaxt nəzərində, keçdikcə illər, Mən kiçiləcəyəm bir nöqtə qədər... Əlbəttə, sən məndən soyuyacaqsan, Gülmə! Çiy süd əmib deyirlər insan; Belədir... Sən bunu indidən düşün, Məni sevirsənsə doğrudan, Aygün, Böyüklük fikrini ürəyindən at, Məşhur olmağı da başından çıxart. Getsən, birdəfəlik gedəsən gərək... Mənim bu qərarım dəyişməyəcək! * * * Yenə də getmədi gəlin evindən, Ancaq xəstəlındi o gündən bəri. Onu ürəyindən oxladı, bilsən, Öz qısqanc ərinin acı sözləri. "Getsən, birdəfılik gedəsən gərək..." O necə dilinə gətirdi bunu? Mın indi, mən indi ayıldım, gerçək, Bildim Əmirxanın kim olduğunu... O məni sevsəydi ürəkdən əgər, Bu sözlər dilinə gələrdimi heç? Uğursuz bir eşqin (keçsə də illər) Sönüb kül olacaq odları tez-gec... Bir ay gece-gündüz o gözəl nigar İztirab içində yandı şam kimi. Müqəddəs qəlbində yanan arzular Söndü təhqir olmuş bir ilhaın kimi. Şəhla gözlərindən qəm yağa-yağa Döşləri quruyub kəsildi süddən. Gecələr ac qalıb ağladı çağa, Ana balasını duymadı bəzən... Düşdü Əmirxanın canı qorxuya, Bəzən soyuqladı alnındakı tər... Elə bil gəmisi qərq oldu suya, Başında sıxlaşdı ağır fikirlər. Söydü, dönə-dönə özünü söydü, Dar oldu kainat gözlərinə, dar; Hərdon də hirslənib başına döydü... Sonradan ayılır qısqanc olanlar. Bəzən əlindəki gözəl neməti İtirəndən sonra ayılır insan... Əmirxan! Duydunmu sən bu dəhşəti Yenəmi aləmdə kor qalacaqsan? (Oxucum, faciə gözləmə bu dəm, Gəlin də, çağa da sağ qalasıdır. Mən matəm şairi ola bilmərlm, O ana ürəyi dağ qalasıdır! Uçura bilərmi onu hər külək? Yenə gün doğacaq onun üzünə. Sənin də gözlərin gülümsəyərək, Salam göndərəcək o el qızına. Ürək də sinəmdə dil açıb deyir: Qəhrəman ölərsə, şair sevinməz. Yalnız səadətlə ucalar şeir... Nə var bu aləmdə həyata əvəz?! Odur, bax... seyr elə o xəstəni sən, Bir qızartı gəlir yanaqlarına; Elə bil üstündən boranlar keçən Xəstə bir ağacın budaqlarına Yaşıl yarpaqların nəfəsi gəlir, Buzları ərimiş kiçik bir suyun Yenə də ətrafa xoş səsi gəlir; Siz də bu aləmi yaxından duyun!..) * * * Aygün xəstəlikdən qalxır ayağa, Qaynayır gözündə yenə də həyat. "İnqə-inqə" deyib, sevinirçağa, Bir ana qəlbində gülür kainat. Gül, ey səadətin, eşqin səhəri! Aləmə nur yağsın gülüşünüzdən. Bir qələm sahibi olandan bəri Mən ilham almışam daima sizdən. Ayrı düşməmişəm sizdən bir an da, Biz səadət üçün yarandıq deyə. Cəbhədə can verən hər qəhrəman da Yol açdı bəxtiyar bir gələcəyə... Bəzən üfüqləri çatıq görəndə Oynamaq istərəm bir şimşək kimi. Yerləri, göyləri səsləyib mən də Dinirəm bir canda min ürək kimi. Bahar günəşinin hərarəti tək Xəyalım dünyanı salama gəlir... Mənim nəfəsimlə nəfəsləşərək Dağlar da, daşlar da ilhama gəlir. Ürək də sinəmdə dil açıb deyir: Qəhrəman ölərsə, şair sevnməz. Yalnız səadətlə ucalar şeir... Nə var bu aləmdə həyata əvəz! XIX Aygün axşamüstü çıxdı eyvana, Gördü ki, həyatla qaynayır şəhər. Baxıb göz gəzdirdi o dörd bir yana, Nə qədər xoşbəxtdir, gəlib-gedənlər!.. Axşam havasına çıxmış insanlar, Gəzin, nəfəs alın, uğurlar ola! İnsan nəfəsilə sevinir bahar. İnsan günəş ilə gəzir qol-qola. Oğlanlar, qızlar da qoşa-qoşadır, Küçələr al-əlvan rəngə boyanır. Şəhər başdan-başa bir tamaşadır, Göyün ulduzları yerdəmi yanır?.. Deyib-gülənlərin bəxtiyar səsi Aygünün qəlbində dinir tar kimi. Yaşamaq, yaratmaq, gülmək həvəsi Qəlbində gül açır bir bahar kimi. Onun sinəsinə sığmayır bu an Ümidlər, arzular, gözəl duyğular. Şəfəqlər tökülür qaşqabağından, Qəlbində hazırdır sonuncu qərar. Son dəfə boylanıb ilk ocağına Yatacaq yerinə baxdı həsrətlə. Alıb çağasını öz qucağına, Qapıdan çıxmamış hələ sürətlə Elə bil canına birdən yel əsdi, Baxdı öz evinin səliqəsinə. O ayaq saxlayıb, qulaq da asdı Döyünən qəlbinin "getmə" səsinə. Boylandı son dəfə daşa, divara, Bir də çox sevdiyi güllü eyvana; Elə bil varlığı çəkildi dara, Ancaq qərarını pozmadı ana. O getdi sürətli bir ildırım tək, Ürək sinəsində qalxdı ayağa... Ana qucağında vəhmələnərək Özü də bilmədon qışqırdı çağa Gəlin məna verdi tiflin səsinə: "- Ay ana, getsək də qayıdaq yenə..." XX Bəs hanı Əmirxan, indi hardadır? Üzünü xeyli var görməyirik biz. Deyin, genişlikdə, yoxsa dardadır? Sualı şair yox, siz verirsiniz. O indi evdədir, qanı da qara, Baxır, nə Aygün var, nə çağa vardır. Ev də qərq olmuşdur qaranlıqlara, Xırdaca bir məktub son yadigardır: "Bir vaxt gülə-gülə gəldim bu evə, İndisə ağlayıb gedirəm mən, ah!.. Yalnız öz nəfsini son sevə-sevə Məni düşünmədin... Səndədir günah... Sinəmdə dil açan böyük arzular Gözəl bir sabaha çağırdı məni. Səninsə buz kimi bir ürəyin var – Nə şeri sevirsən, nə də nəğməni. "Getsən, birdəfəlik gedesən gərək", Deyib öz əhdini sən unutdun, sən! Bilmirəm, yenəmi hərcayilər tək Qayəsiz, məqsədsiz keçinəcəksən. Yazıqsan, Əmirxan, öz qədrini bil. Neçə yol demişəm sənə bu haqda. (Səssiz yuxu kimi keçdi bu üç il). Biz artıq bir yerdə yaşamasaq da, Çalış, öz balanın üzünə bir gün Sən də bir hünərlə, bir işlə görün..." *** Əmirxan oxuyub məktubu, bir an Çatıb qaşlarını əsnədi bərk-bərk; Şaxtalı bir soyuq keçdi canından, Əsdi varlığına tozlu bir külək. Dağ boyda gövdəsi döndü yumağa, Bəs necə? Kişidir!.. Qeyrəti vardır. Arvad yox olmuşdur, üstəlik, çağa, - Qeyrəti olana bu böyük ardır... - Qadındır, nə qədər qəzəblənsə de, Acığı beş gündə soyuyub gedər. Qadındır, özünə Allah desə də, İradə hardadır axıra qədər?! XXI Bu gün kimin qarşısında dayanmış gəlin? Deyin, kimdir o ağsaçlı müqəddəs insan? O canlı bir övladıdır qərinələrin, Yaşayacaq nəsil-nəsil o hər bir zaman. O fəxridir, şöhrətidir bizim sənətin, Azərbaycan torpağında ilk bəstəkardır. Çiçəkləri saralmayan bir şeriyyətin Onun şanlı rübabında mənası vardır. Sevir, sevir o müqəddəs bir məhəbbətlə Yeri, göyü, xəyalatı, insan səsini. Sevir bizi, sevir bizi səmimiyyətlə, Duyur daşın, torpağın da öz nəfəsini... (Duyur, dedim, nə xoşbəxtdir duyan sənətkar. Hansı qəlbi o yandırar, alovlanmasa? Sicim-sicim söz yığını yazanlar da var, Mən bunları heç deməzdim ürək yanmasa.) Deyin, kimin qarşısında dayanmış gəlin? Deyin, kimdir o ağsaçlı müqəddəs insan? O sıx qaşlar altnıdakı qartal gözlərin Baxışında zəfər çalır ölümə insan... O sənətkar rübabının zərif telləri Min zəfərə, min hünərə çağırdı bizi. Hər pərdədə titrədikcə onun əlləri Gah ağlatdı, galı güldürdü ürəyimizi. O inandı, o inandı öz vətəninin İdrakına, sevdasına, istedadına. Ey sənətkar! Bu eşq üçün vətən də sənin Hər ürəkdə heykəl qoydu böyük adına. O inandı kommunizmin al bayrağına, Salamladı insanlığın bu dünyasını. Yazdı könül dəftərinin hər varağına Qəhrəmanlar dünyasının simfoniyasını. O bir çoban tütəyinin sadə səsində Duydu vətən torpağının ilk sevdasını... Gözəl çaldı rübabının hər nəğməsində Ana yurdun öz eşqini, öz mənasını. Avropanın kölgəsində o dincəlmədi, Tör-töküntü yığanlardan sənətkar olmaz! Öz yurduna səyyah kimi qonaq gəlmədi, Yamaqlardan tikilməmiş bütöv bir libas... O bəzən də dəniz kimi düşdü lərzəyə, Çalxalandı göz işləməz bir ümman kimi. Sənətkarın ilk şöhrəti hünərdir deyə, Gəlib getdi bu aləmə qəhrəman kimi... O, şeri də şair qədər sevərdi, dostlar! O, dostuydu səadətin, bir da baharın. Ürəyində neçə sözü qaldı yadigar Nəğmə dostu, şeir dostu o bəstəkarın... O gedəndə dünyamızdan mən də ağladım, Elə bil ki, ürəyimdə bir dağ uçdu, ah!.. Ancaq bizim gəncliyə də ümid bağladım, O öz böyük nəğməsini deyəcək sabah... Deyin, kimin qarşısında dayanmış gəlin? Hansı böyük bir bəstəkar ona dərs deyir? O, canlı bir övladıdır qərinələrin... Aman dostlar, doğrudanmı öldü Üzeyir?.. XXII Nə var? Yerlə gedir qaşın-qabağın! Yoxsa qərq olmuşdur sularda gəmin?.. Yoxmudur dünyada ömür həmdəmin? De, niyə soyuqdur yataq otağın? Din görek, necəsən indi, Əmirxan? Sənmisən gecələr yanıb qovrulan? Hanı otaqların xoş səliqəsi? Hanı o çiçəkli, o güllü eyvan? Keçdi ər olduğun o xoşbəxt zaman... Keçdi o günlər ki, bir uşaq səsi Bu evdə gah gülər, gah ağlayardı; Daşın, divarın da istisi vardı... Bir evdən kəsilsə qadın ayağı, Yetimlər qəlbinə qaranlıq çökər, Soyuyar havası, sönər ocağı, Divarlar ağlayıb, göz yaşı tökər... Qadın əllərilə hər ev, hər ocaq Ətirlər qoxuyub, gül-çiçək açar. Həyatın nəfəsi qadındır, ancaq, Bağlı qapıları o əllər açar. De, kefin necədir, "əhli-kef “ oğlan? Neçin yatmayırsan sabaha qədər? Didirmi gövdəni taxtabitilər? Xörəyin də boyat, üç gündən qalan... Nə oldu, bəs hanı sənin o şəstin? Buydumu məqsədin, buydumu qəsdin? Badə dostların da başından bir-bir Sürüşüb, rədd olub hara getmişdir?.. (Həyat dəniz kimi temizlik sevər, Sahilə çıxarar zir-zibilləri, Keçdikcə zamanın, ömrün illəri Səadət carçısı hər yeni səhər Aləmi isti bir şəfəqlə yuyur, İnsan öz hüsnünü bir az da duyur.) XXIII Aygünü görmədim o vaxtdan beş il, Bilmədim başından daha nə keçdi? Eşqin bulağından yenəmi içdi? Bəlkə də bir daha o sevən deyil- O indi hardadır? Nədir sənəti? Deyirəm bir yurdu, yuvası varmı? Dünyada ilk eşqi, ilk məhəbbəti Uçanlar yenə də xoşbəxt olarmı? Deyirəm güldümü o bir qönçə tek? Ürək yaralan çıxdımı sağa? Ana qucağında həyat sürərək, Böyüyüb boy-başa yetdimi çağa? Deyirəm ev sevən, ailə sevən O qadın dözdümü ev həsrətinə? Bir də öz ərini düşünüb, bəzən Yenə qərq oldumu can möhnətinə? Bəlkə də ay keçib, il dolandıqca Başqa birisini sevmiş ürəyi. Yeni bir eşq ilə qəlbi yandıqca Açılmiş üzündə dağlar çiçəyi? Bəlkə də insandan, həyatdan uzaq, Artıq inanmayır o heç bir kəsə. Kim ona qəlb açıb sevirəm desə, Dilinə "yox!" sözü gətirir, ancaq... Yox, yox, həyat üçün o doğulmuşdur, Səadət yaraşır, ona səadət! O, insan eşqilə insan olmuşdur, O, nə vəfasizdir, nə də ki, afət! Sevirik aləmdə yaxşıları biz, Şərikik onların hər qəminə də, Bir yerdə yol açır əməllərimiz Eşqin, səadətin aləminə də... Bir yaxşı dünyadan vaxtsız gedəndə Min sızıltı qopur ürəyimizdən, Elə bil, yanğılar qopur bədəndə, Bir alov parçası ayrılır bizdən... Bizim qəhrəman da yaxşılardandır, Yaxşılıq insana bir adət olsun! Deyirəm qəlbimdə xeyli zamandır, Gəlinin nəsibi səadət olsun! XXIV Orkestro dilə gəlir neçə nəfəslə, Qaşlarını çatır, bərk-bərk hamı susaraq. Ürəklərdən ürəklərə keçən min səslə Məşəl kimi alovlanır hər gözdə maraq. Gah ucalıb, gah endikcə o pərdə-pərdə Bu iqlimdən o iqlimə yol açıb keçir. Elə bil ki, qartal süzür mavi göylərdə, Qoca Qafqaz dağlarını dolaşıb keçir, Bu iqlimdən o iqlimə yol açıb keçir.. Alim kimi qaşlarını çatır o bəzən, Cumub gedir fikirlərə, düşüncələrə, Söhbət açır o, gələcək qərinələrdən. Kommunizmin gülşənindən gül dərə-dərə Cumub gedir fikirlərə, düşüncələrə. Qəhrəmanlar hünərindən o, ilham alıb Şövqə gəlmiş dünyamıza sözü var kimi. Mətləbciyi qurtaranda, boğaza salıb Qışqırmayır o mənasız adamlar kimi... Şövqə gəlmiş dünyamıza sözü var kimi. Hər pərdədə söhbət açır insan ürəyi, Vəcdə gətir min əməlin şeriyyəti də... Oxşadıqca duyğuları bahar küləyi İnsan oğlu xoşbəxt görür təbiəti də, Vəcdə gəlir min əməyin şeriyyəti də. Bəzən olur dəniz kimi o, dalğa-dalğa, Fırtınalar, təlatümlər andırır bizə. Ahıl dağlar qəlbimizdə qalxır ayağa, Kor təbiət salam verir iradəmizə, Fırlınalar, təlatümlər baş əyir bizə. Boz səhralar çiçək açır, sular durulur, Dağlar üstə dağlar qoyur insan hünəri. Hər addımda səadətə bir ev qurulur, Bütün dünya alqışlayır bizimkiləri, Dağlar üstə dağlar qoyur insan hünəri. Arabir də asta-asta, lap ehtiyatla Elə bil ki, qulaqlara söz pıçıldayır. Şerim kimi nəfəs alır o da həyatla, Ürəklərə neçə zəfər müjdəsi yayır. Elə bil ki, qulaqlara söz pıçıldayır. (Gül ey dünya, nəsibindir səadət sənin, Yalnız zəfər yaraşmışdır insan şəninə, Dalğalarda qərq olmasın hünər yelkənin, Qoy başımız ucaldıqca ucalsın yenə, Yalnız zəfər yaraşmışdır insan şəninə. Etiladan doymamışdır, doyarmı ürək, Əql evinin nə divarı, nə hasarı var... İnsan ömrü daha xoşbəxt günlər görəcək, Bir dünyada hər ürəyin min baharı var, Əql evinin nə divarı, nə hasarı var... Ey fəxrimiz, şöhrətimiz, böyük Nizami! Dedin: "Şüur kainatı gəzib seyr edər, Ucalsa da insan fikri, insan kəlamı, Qanad çalar bir müəyyən nöqtəyə qədər..." Bəs bu gözəl simfonyanı dinlədikcə mən, Niyə fikrim bir nöqtədə kilidlənməyir? Bir dünya yox, neçə dünya keçir qəlbimdən, Günəşin də mövqeyinə idrak enməyir? Niyə fikrim bir nöqtədə kilidlənməyir? Yaradanı bir qadındır bu xoş sənətin, Orkestri dolandırır öz əllərilə. O, hüdudsuz bir idrakın, bir şeriyyətin Dünyasından söhbət açır əməllərilə, Orkestri dolandırır öz əllərilə). XXV Əmirxanın başı dəydi əhlət daşına, O ayıldı: məclislərin gec yuxusundan... Böyük fikir gəlmədisə yenə başına, Çox soyudu ehtirasdan, pul arzusundan. Vaxt oldu ki, qonaq getdi həmyaşlarına, Neçə evdə bir tükənməz səadət gördü. Qibtəylə də baxdı bəzən yoldaşlarına, Ürək açan təzə-təzə yüz adət gördü... Atasıyla, anasıyla sevinənləri Gördüyü vaxt bağrı başı dönüb qan oldu; Yada saldı öz balası körpə Ülkəri, Ata qəlbi neçə dəfə nigaran oldu... Ərlə arvad ünvanına qoşa sağlıqlar Deyildikcə fikrə getdi qəm yeyə-yeyə; Bərk yapışdı boğazından namus ilə ar, Öz evini öz əlinlə uçurdun, deyə... Məclislərdə göründüsə arabir yenə, Dincəlmədi, oturmadı axıra qədər. Kef vaxtında pərişanlıq çökdü qəlbinə, Başındasa yuva saldi lal düşüncələr. - Ev dağıldı, uşaq getdi, yalqızam daha, Yaddan çıxıb gedir tamam öz sənətim də. Bir gümanım qalmamışdır artıq sabaha, Ağırlaşır ildən-ilə təbiətim də... Bu qayğılar pəncəsində darıxdıqca tək, Öz ahında dönə-dönə yanıb əridi. Arabir də ürəyinə toxtaq verərək, Ayaq üstə can çəksə də, yenə yeridi... İllər keçdi, o tanınmış bir şəxs olmadı, Adicə bir həyat oldu fikri, diləyi; Düzdür, əli bir gün belə işsiz qalmadı, Ancaq yenə düşünmədi o, gələcəyi... Aygündənsə ümidini kəsdi büsbütün, Təsadüfən gördü onu ildə bir kərə. Hər il qızın yarandığı, doğulduğu gün Atasından hədiyyələr getdi Ülkərə. Hər bir insan öz yerini tutdu həyatda. Şöhrət tapdı öz sənəti, öz hünərilə. (Hər kürənin bir yeri var bu kainatda. Öz yerində dövrə vurar öz mehvərilə...) Mühəndis də, müəllim də, təbib də hər an Oz işilə, peşəsilə məqsədə çatdı. Çoxlarına həyan oldu zamanla məkan, Hər ağac da bir müəyyən yerdə boy atdı. Əmirxansa öz yerini itirdiyindən Neçə səmtə əsib getdi gilavar kimi. Utandı da tamaşaya biletsiz gələn, Ayaq üstə yersiz duran adamlar kimi... İdrak onu çox danladı: öz sənətin var, Məqsədsizmi keçirirsən, de, ömrünü sən? Taylarındır ildə neçə orden alanlar, Sənsə hələ orda-burda can çürüdürsən. Gec deyildir... Qayit yenə öz sənətinə, Yerdən yapış, yer qaldırar bir gün səni də! (Şərik oldum mən idrakın nəsihətinə. Yer qaldırar hər şeri də, hər nəğməni də...) Açdı bəzən gözlərini o, gələcəyə, Ümidinin şölələri tez söndü yenə. Daha gecdir, daha gecdir baş tutmaz deyə, İnanmadı, İnanmadı öz qüdrətinə... Ancaq zaman dolandıqca, keçdikcə illər, O zövq aldı insanların hünər səsindən. İldən-ilə ucaldiqca bizim nəsillər, Əmirxan da "adi həyat" fəlsəfəsindən Qurtarmağa cəhd elədi bir xeyli müddət, Neyləyək ki, gec dəyişir hökmünü adət. XXVI Deyirsən bu illər ərzində Aygün Yada gətirdimi heç Əmirxam? Yoxsa ürəyindən çıxarıb bütün Başqa birinəmi qaynadı qanı? Yox, sevə bilmədi o heç bir kəsi, (Sevgi oyun deyil, ürək oyuncaq.) Başına düşmədi sevda həvəsi, Bir də şad olmadı qəlbi doyunca... - Ana, atam hanı, - dedikcə Ülkər, Aygün Əmırxanı gətirdi yada; Canlandı qəlbində ilk xatıralər, O keçən günlərə qayıtmasa da... Ancaq öz ərinə yandı da hərdən, O müqəddəs qadın, müqəddəs ana. Ülkəri gözü tək istədiyindən Düşmən kəsılmədi o, Əmirxana... Niyə qayıtmadı bəs öz evinə, İnadmı qəlbini çürüdüb yedi? Yox, yox, Əmirxandan o qorxdu yenə, Təhsilim yarımçıq qalmasın, - dedi. Düzü də beləydi... Əmirxan hələ Əl götürməmişdi öz inadından. Yaşayıb əvvəlki əqidəsilə, Qorxurdu Aygünün istedadından. * * * Gəlin sənət ilə yaşadı yalnız, Ona sirdaş oldu hər bir əsəri Dinib danışdıqca qələmlə kağız Aygünün dağınıq düşüncələri. Yığışıb bir yerə, bir dastan oldu, Sevindi qəlbində xoşbəxt bir aləm... O, həyat aşiqi bir insan oldu, Nə hicran yurd saldı qəlbində, nə qəm. Sonsuz bir eşq ilə sevdi varlığı, Sevdi təbiəti, axar suları, Sevdi hər zəfəri, bəxtiyarlığı, Yüksək əməlləri, saf arzuları. Dörd divar içində yalqız durmadı, O, duydu hər qışı, hər baharı da. Xəyal dünyasında tək oturmadı, Gəzdi zavodları, tarlaları da. Bəzən eşitdiyi hər yeni səsdən Gözəl rübabında bir nəğmə çaldı. Hər canlı hünərdən, hər xoş nəfəsdən, Hər yeni nəğmədən bir ilham aldı. Aylarla qalxmadı bəzən iş üstdən, O, yüz düşüncədən birini seçdi, Elə bil qovladı, o, vaxtı qəsdən, İllər bir-birindən tez gəlib keçdi. Ülkərin boyundan oxudu, bəzən Aygün bu sürətlə keçən illəri. Kiçik bir zeh açdı saçlarına dən, Başda çiçək açar insan hünəri... XXVII Bu axşam Aygünün evində gülən Bu şənlik, bu büsat, bu cəlal nədir? Ürəkdən-ürəyə axıb süzülən Söyləyin, şeirdir, yoxsa nəğmədir? Gör bizim bəstəkar nə qədər şaddır, Yanır yanaqları dağ laləsi tək. Bu gün hər qayğıdan, qəmdən azaddır, Gülür çəmən kimi o, çiçək-çiçək. Başdan-ayağadək geyib qırmızı, Məclisə gün kimi şölələr yayır. Gələn qonaqlara bu eller qızı Üstü zəfəranlı plov paylayır. Yayılmış nanənin, reyhanın ətri, Süfrədə rəngbərəng şərablar da var. Otağa sığmayıb gül dəstələri, Sağ olsun səmimi, mehriban dostlar. Ülkər də seyr edib öz anasını, Ortada quş kimi qol-qanad açır. Duyub sağlıqların saf mənasını Gözündən ətrafa şəfəqlər saçır. (Sevin, ey yurdumun əziz körpəsi, Nə qəm gör aləmdə, nə də qüssə çək! Bir an da ağlasa bir uşaq səsi Qəlbimə sancılar o səs nizə tək.) Aygünün qəlbində gün tək alışan Bir dünya duyuram göylərdən dərin. Yanır sağ döşündə qızıl bir nişan, Üstündə əksi var bizim rəhbərin... Təbrik nitqləri, odlu alqışlar Bir an kəsilməyir axşamdan bəri; Əl çalıb oynayır dostlar, tanışlar. Külək də titrədir pəncərələri. (Beşinci badədən sonrasa Elyar Mənim tək qızışıb qalxır ayağa). Bizim qarabağlı, o gənc nəğməkar Oxuyur, yayılır səsi uzağa: "Ay işığı, bulaq başı, göy çəmən, Bir dünyamız, bir sən özün, bir də mən, Pərdə-pərdə gah ağlayan, gah gülən Nəfəsinlə oxu, gözəl, qoy səsin Ürəyimdə kaman kimi titrəsin... Karvan-karvan göydən ulduzlar köçür, Öz bəxtinə hər kəs bir ülkər seçir. Qocalırıq... Ömür keçir, gün keçir, Oxu, gözəl! Oxu, gözəl, qoy səsin Ürəyimdə kaman kimi titrəsin... Can evimə sığışmayan arzular Bir dünyada neçə dünya arzular, Məhəbbətin nə ilki, nə sonu var, Oxu gözəl, Oxu gözəl, qoy səsin Ürəyimdə kaman kimi titrəsin..." Elyar oxuduqca incəlir səsi, Məclis sükut edir ona hörmətlə; Canlara yayılır onun nəfəsi – Oxuyan ürəkdir bir məhəbbətlə... Elyar "Oxu, gözəl" dedikcə hər an, Nə üçün Aygünün üzünə baxır? Nə məna süzülür baxışlarından, Odlu gözlərində şimşəkmi çaxır? Aygün də hiss edir o baxışları, Rəng alıb, rəng verir gəlinin üzü; Sözsüz də anlayır, duyur Elyarı. (Duymaqla keçirək öz ömrumüzü.) Qızlar fürsət tapıb pıçıldaşırlar: - Deyəsən yamanca vurulub Elyar. - Mən də bu rütbəyə çatsaydım əgər, Məni də, məni də bəyənərdilər... - Görünür bəxti var... Rənginə bir bax! - Elə bil dağ gülü çiçək açacaq. - Nə olsun? Duldur ki... Uşağı da var... - Eh... Dula baxmayır aşiq olanlar... Yamanca ucaldı kişinin qızı! - Yaxşı, danlamayaq Öz baxtımızı, Bizə nə olub ki... Tək imiş Elyar? - Kül olsun başıma! Otuz yaşım var, Hələ bir elçi də gəlməyib bizə... - Özgə suyunasa qoy daş atmayaq... (Bizsə bu qeybəti çox uzatmayaq, Qayıdaq yenə də mətləbimizə). Üç dəfə çalındı qapının zəngi... Kimdir qonaqlığa bu vaxtsız gələn? Ağardı qar kimi Aygünün rəngi... Yonulmuş daş kimi anq bir bədən Dayandı gəlinin qarşısında lal. O heç danışmadı, dinmədi bir an, Aygünə bir dəstə gül verib, dərhal, Gözləri yaşarmış çıxdı qapıdan... Bu dəm pəncərədə dayandı külək, Sükuta qərq oldu məclisdəkilər. Gedənin dalınca tez yüyürərok, - Ata, ata! - deyib qışqırdı Ülkər. Bozardı Aygünün rəngi kül kimi, Soyudu gct-gedə məclisin odu; Ülkər saraldıqca qızılgül kimi, Atalar, analar pərişan oldu. İnsanlar ağladi bu qəlb yasına, Gah açıq dedilər, gah xisın-xısırı: - Heç kəsin balası öz atasına, Ya öz anasına həsrət qalmasın... Gecədən çox keçdi, qonaq gələnlər Qalxıb dağılışdı bir-bir, iki-bir; Qonaq da köçəri bir quşa bənzər, Yalnız ev sahibi uçan deyildir. Aygünü bir dərin fikir apardı, Gecəni yatmadı sabaha qədər; Üz-üzə çarpışan nəşələr, qəmlər Bir insan qəlbində tufan qopardı. Bir əsər yaranır hər düşüncədən, Hər qəlb vurğusunun öz mənası var. Sonu acı keçən o xoş gecədən Mənalı bir romans qaldı yadigar: "Üfüqlər qızarır al güllər kimi, Günəş boy göstərir, açılır səhər. Yığışın qəlbinə bülbüllər kimi, Ey ilk xatirələr, ilk xatirələr! Mən onu sevınişdim bir saf ürəklə, O mənim eşqimi duysaydı egər... Girin pencərəmdən əsən küləklı, Ey ilk xatirələr, ilk xatirələr! İndi mın piyada, siz atlısınız. Qaldımı eşqimdən kiçik bir əsər? Nədəndir gah acı, gah dadlısınız, Ey ilk xatirələr, ilk xatirələr!" Aygünün başında bu düşüncələr, Uzanıb qızının yanında yatdı; Elə bil göylərdə Ay ilə Ülkər Günəş yayıldıqca buluda batdı... XXVII Elyar da yatmadı bütün gecəni, Düşündü, daşındı mənzilində tək. "Aygün sevəcəkmi, sevərmi məni?" – Dedikcə çırpındı köksündə ürək. "Bəlkə de ürəyi soyumamış heç Uğursuz dediyi ilk məhəbbətdən? Bəlkə qovuşacaq ərinə tez-gec, Kaş ki, düşməyəydim bu sevdaya mən. Yox! Bu ola bilməz!.. Aygün bir daha Sözünü çeynəyib qayıtmaz geri... Ümidlə, ümidlə baxım sabaha, Mənim ürəyimdir onun son yeri... Mənimdir o meyxoş, o dolğun çiçək, Sevəcək, sevəcək o dilbər məni. Mənimlə bir yerdə dövran sürəcək, Ayırmaq olarmı səsdən nəğməni?.. Bir də ki, Əmirxan... O artıq hanı? Həyatdan nə qədər geri qalmışdır. Bir də sevə bilməz o, Əmirxanı, Aygün yaxşı bilir, çox ucalmışdır. Qaydadır aləmdə: ucalan enməz... Yox, yox, xatırlamaz keçən günləri... Yaydan ayrılan ox geriyə dönməz; İrəli baş alar, yalnız irəli". Dünənki məclisi yad etdi Elyar, Gözündə canlandı o kiçik səhnə; O baxış, o romans, o pıçıltılar Elyarı inada çağırdı yenə. Madam ki, eşqini sezdirdin açıq, Sözündə bərk dayan, dönmə geriyə; Meydana müsəlləh əsgər kimi çıx, Sabahın zəfəri mənimdir deyə! Səadət gül açdı onun üzündə Süsənli, sünbüllü bir bahar kimi. Ümid şölələri yandı gözündə Cənub göylərində ulduzlar kimi. Hardasan, Əmirxan, hardasan indi? Yoxsa ağır yatıb yuxu görürsən? Bir oyan qəflətdən, meydan sənindir, Oyan ki, Aygünü əldən verirsən. Hardasan, a başı bəlalı cahal? Tez-tez qızınınsa gözünə görün! Olub keçənləri ondan xəbər at, Bəlkə də insafa gələcək Aygün... XXIX Əmirxan o axşam getdi məclisdən, Gecəni yatmadı sabaha qədər. Qəlbinə zor verdi qəm qəmin üstdən, Sıxdı məngənə tək onu fikirlər. Eh, nahaq göründüm... Nə deyəcəklər, O böyük bir adam, mən adi bir şəxs... Daima yüksələn böyük bir hünər Özündən aşağı əyilə bilməz... Qəflət yuxusunda neçə il qabaq Heç bir hünərinə inanmadığım, Bir do duymadığım. o qanmadığım Aygünün indiki cəlalına bax! Qəribə dövrandır. Adi bir insan Nə böyük sürətlə gedir irəli. Atını dördnala çapdıqca zaman Tanımaq olmayır keçən günləri. Mənsə dala qaldım, hamıdan dala... Qeyrətim olmadı bir qadın qədər. Ölüm də yoxdur ki, canımı ala; Mənim də adıma kişi deyirlər... Bir də mən Aygünə görünsəm əgər, O, mənim üzümə baxaraq tərs-tərs: İndi şöhrətimi sevirsən deyər, Üzümə xoş sifət, xoş üz göstərməz. Yox, yox, o doğrudan çox ucalmışdır.,. Mənsə sürünürəm, o yerə enməz: Taleyim nə yaman günə qalmışdır, Məni bu günümdə heç kəs bəyənməz. Bəlkə boyun əymək... Bəlkə yalvarmaq. Eh, ölsəm yaxşıdır bundan bir dəfə. Başıma uçsa da qayalı bir dağ Bir də üz qoymaram Aygün tərəfə! XXX Dolandı həftələr, dolandı aylar, Sənətlə bir yerdə ucaldı Aygün. Qəlbində insanlar, ulduzlar, aylar Bəstəkar yaşadı, yaratdı hər gün. Məktəbə apardı hər gün Ülkəri, Daima göz qoydu qızın dərsinə. Qız da səkkiz yaşa çatandan bəri Hamı valeh oldu onun səsinə. Ülkər anasının nəğmələrini Bəzən oxuduqca bir xoş nəfəslə, Elə bil bir şair ilk əsərini Oxudu bir səsdə min bir həvəslə. Böyüdü yüz dəfə ana ürəyi, Yerlərə sığmadı bəxtiyarlığı. (Qız olur ananın yaxın köməyi, Qıza çox bağlıdır ana varlığı.) Fəqət, qız bilmədi, bilmədi niyə Alası kənarda gəzir onlardan. Uşağın ürəyi sınmasın deyə, Aygün olanları açmadı bir an. Qoy sevsin, deyərək, atasını qız, Bəzən Əmirxanı təriflədi də. Açıb ağartmadı o, sirri vaxtsız, Atanı küsdürən mənəm, dedi də. * * * Bəs neçin Ülkərin qara qaşları Yay kimi çatılmış bu axşam, neçin? Nədir üzündəki o göz yaşları? De, nədən ağlayır o için-için? Hətta anasının üzünə belə, Başını qaldırıb baxmayır bir an. Anası tutduqca onu xoş dilə Az qala partlasın qız acığından. - Qızım, ağrın alım, nə oldu sana? Niyə dinməyirsən, bir danış, qızım? Bəs sənin hörmətin budur anana? Mənim əziz balam, körpəcə quzum, Mən ki, dəyməmişəm sənin xətrinə... Ülkər inad qızdır, dinməyir yenə. Aygün dönə-dönə yalvarır ona, Dolayır qolunu qızın boynuna. Sonra mehribanca üzündən öpür, Silib göz yaşını gözündən öpür. Yumşalır get-gedə uşağın qəlbi, Dinir kəlmə-kəlmə bir tuti kimi: - Bayaq... dərsdən sonra... keçirdim bağdan, Atamı... atamı gördüm uzaqdan... O da məni gördü... - Görüşmədiniz? - Niyə, qucaqlaşıb öpüşdük də biz... O məni bağrının başına basdı, Bütün sozlərimə qulaq da asdı. Qayıq seyrinə də apardı məni, Sənin "Xatirələr" adlı nəğməni Üç dəfə oxutdu... O, qəmgin oldu, Hə, hə, uşaq kimi gözü də doldu... Dedim ki: - Ay ata, nə üçün bizdən Ayrı yaşayırsan... Atamsan ki, sən? O mənə dedi ki... dedi ki: - Anan Böyük adam olub, bəyənmir məni. Aygün xəyalına gətirdi bir an Bu kiçik söhbəti, kiçik səhnəni. Keçdi düşüncələr başından bir-bir: "O tənə vurmağı tərgitməmişdir... Yaxşı ki, qızını sevir ürəkdən, Yaxşı ki, zövq alır bala deməkdən. Yaxşı ki, Ülkər də çox sevir onu, Bilmir müqəssirin kim olduğunu... Bilməsin... bilməsin qoy hələ Ülkər. Zaman dolandıqca, keçdikcə illər Boya-başa çatar kamala dolar, İşin tarixindən qız agah olar, Hələlik "müqəssir" mənəm deyərək, Qızı dərdlənməyə qoymayam gərək". Ana öz bağrına basıb qızını, Oxşadı ömrünün dan ulduzunu. Qara saçlarına lent də bağladı, (O, sirri yenə də gizli saxladı.) Üzdəsə Ülkərin üzünə güldü, Ağzından inci tək sözlər töküldü: - Qızım, ağrın alım, çox inadam mən, Acığım getməyib hələ qəlbindən. Atanı çox istə, get görüş yenə, Vaxt olar qayıdıb gələr evinə. Bir də dərd eləmə özünə bunu, Tapar su gələndə ciz yolumunu... Di dur, yaxşı balam, dərslərinə bax! – Ülkər şadlığından qanad açaraq, Uçdu anasının üstə quş kimi, Qəmlər qəfəsindən qurtulmuş kimi... XXXI Gecə yorğanını çəkmiş başına, Aygün də uzanmış öz yatağına. Ancaq o möhtacdır can sirdaşına, Soyuq bir yel əsir qəlb otağına. Otuza az qalır Aygünün yaşı, Yenə od kimidir al yanaqları. Bir aypara kimi əyilmiş qaşı; Onun xoş ətirli gül dodaqları Neçə il bir öpüş görməmiş, inan! Gah sola çevrilir, o gah da sağa, Arabir yataqdan qalxıb ayağa, Ayrılmaq istəyir xəyallarından... Nədir düşündüyü? Mehriban bir səs, Alovlu bir ürək, isti bir nəfəs. Müqəddəs bir sevgi, təmiz bir əməl, Saçını oxşayan lütfkar bir əl, Bir əl ki, bağrına bassın gəlini, Bu saf gözəlliyin saf heykəlini; Bir açıq qaşqabaq, bir xoş, gülər üz, Mehriban bir baxış, mehriban bir söz, Evdə kişi səsi, qadir bir hünər, Eşqin keşiyində dayanan bir ər!.. Duyub düşündükcə Aygün bunları, Gözünün yuxusu çəkilir dəm-dəm. Yel əsir, qar yağır, gecəsə yarı, Üşüyür qəlbində bütün bir aləm. Sonra başındakı bu düşüncələr Bir-bir ulduz kimi batır heçliyə. Gecə uzanırsa açılır səhər, Bütün insanlara "oyanın!" deyə. Səhərin eşqilə Aygün oyandı, Geydi saxladığı toy paltarını... Yenə yanaqları od kimi yandı, Andırdı gəncliyin ilk baharını. Əyləşdi piano qarşısında tək, Onun sinəsində dil açdı ürək: "Mən indi bildim ki, ürəyim acdır... Elə bil çörəyə, suya möhtacdır. Məhəbbət əbədi bir ehtiyacdır, Mənim də dünyada sevənim varmı? Doğrudur, insanlar mənə əl çalır, Ancaq səadətim yarımçıq qalır... Dağlar da eşq ilə qalxıb ucalır, Eşqsiz bir bahar, deyin, baharmı? Hanı saçlarımı oxşayan bir əl, Bir mehriban nəfəs, bir isti əməl? Gəl, ey məhəbbətin müjdəsi, tez gəl! Məni düşündürən bu arzularmı?" O yenə düşündü, yenə də çaldı... Basıldı üç dəfə qapının zəngi. Aygün səhər-səhər bir məktub aldı, Dəyişdi otağın bütün ahəngi. "Bəlkə də yazdığım bu məktubla mən Xəbər verməyirəm ürəyinizdən... Odur ki, əvvəlcə üzr istəyirəm Ki, sizə "sevgilim Aygün" deyirəm. Bəli, mən sevirəm... Haqqım var buna, Məhəbbət şərəfdir insan oğluna. Yalnız məhəbbətlə insan ucalar, Eşqsiz bir ürək vaxtstz qocalar. Fəqət sevməmişdim mən indiyədək Hər qızda bir cürə ayıb görərək. İndisə xoşbəxtəm... Sevirəm sizi, Sizin şairanə xilqətinizi. Elə ki, simanız qarşımda durur, Ürəyim döyünüb şiddətlə vurur... Bəzən yuxum belə qaçır gozümdən. (Açıq btr fikirlə deyirəm bunu) Dünyada bir sizi sevməliyəm mən Bildim məhəbbətin nə olduğunu... Nə qədər şirindir bu ləziz nemət! Şərbət tək içilir bu yolda qəm də. İnsana yaraşır yalnız məhəbbət, Deyə bir səs ötür hər vaxt sinəmdə... Eşidin qəlbimdən qopan bu səsi, Baxmayın üzümə biganələr tək. İçimdə yandıqca eşqin nəfəsi. Ürəyim odlanır pərvanələr tək. Mən bir nəğməkaram, sizsə bəstəkar, Sənət rübabının qoşa simiyik, Bizim bir yolumuz, bir qayəmiz var, Bir canda biz iki ürək kimiyik. Var olsun birləşən ürəklərimiz, Solmasın əbədi bir bahar kimi. Sənət dünyasının göylərində biz, Gəlin qoşa süzək qartallar kimi". Aygün oxuduqca nəzər saldı ki, İnci tək düzülmüş sözlər yanaşı. O qədər xəyala, fikrə daldı ki, Köksünün üstünə əyildi başı... O bir də məktuba hörmətlə baxdı, "Müqəddüs duyğular, arzular" deyə; Qəlbi iftixarla buluda qalxdı, Məni də dünyada sevən var deyə. Bir anlıq gözündə rəqs etdi aləm, Bir cüt ulduz kimi gözləri yandı. Fəqət xəyalının önündə bu dəm Əmirxan kölgə tək gəlib dayandı... Bir də ilk eşqinin ilk nübarını Andı dan yerinin ulduzu kimi. Ülkər yerə döydü ayaqlarını Bordaqda saxlanmış bir quzu kimi... *** Bilmədim o vaxtdan keçdi neçə gün, Nəyimo gərəkdir hər günün adı? Bir onu bildim ki, dostumuz Aygün Məktubu Ülkərdən gizli saxladı... Düşünüb fikrində bəzən Elyarı, Açdı arzuları çiçəklər kimi. Ancaq başındakı bu arzuları, Qovdu öz diilə, milçəklər kimi. Bir də danışmadı heç yerdə bunu; Söz düşməsin, dedi, boş ağızlara... Dərk edib özünün kim olduğunu, Bir kağız göndərdi Aygün Elyara: "Sizin yazdığınız məktubu aldım. Təmizdir qəlbiniz, safdır eşqiniz. Oxuyub, bir müddət heyran da qaldım, Eşqə, səadətə layiqsiniz siz. Mənimsə ürəyim sınıqdır hələ, Qəlbimin yarası sağalmamışdır... Bəlkə də sevgiyə heç indən belə Könlümün evində yer qalmamışdır. Yalnız sənətimlə yaşayıram mən, Bir də ki, gözümün işiğı Ülkər..- Niyə gizlədim ki, bəzən qəlbimdən İsti bir nəfəs də keçir, müxtəsər. Fəqət sevməyirəm mən heç bir kəsi, Xəyalım bir yerdə qərar tutmayır. Üzümə dəydikcə övlad nəfəsi Ürəyim ilk eşqi heç unutmayır... Geri dönməsə də o keçən günlər, Ayaq basmasam da o boş saraya, Doğma atasını çox sevir Ülkər, Qaynayıb qarışmaz ögey ataya... Məndən inciməyin... Düzü belədir, Sizə ağlayıram, baxıb gülmürəm. Yalan danışmağın mənası nədir, Mən hələ heç kəsi sevə bilmirəm..." XXXII Bir yeni sürətlə keçdikcə günlər Yayıldı şəhərə yeni bir xəber – O axşamkı məclis, o pıçıltılar, O baxış, o romans, o sükut, o səs; Dedilər Aygünə vurulmuş Elyar, O bir də ərinin üstünə getməz. Dedilər gecələr ay işığında Onlar qoşa gəzir bağçada, bağda. Dedilər yatmayır qılınclar qında... Onlar qoşa yatır hətta otaqda... Dedilər dəyişir səmti ruzgarın, Bu gün-sabahlıqdır iş-işdən keçib. Dedilər, o gecə Aygün Elyarın Hələ sağlığına şərab da içib... Kişilər canbirdir... Lap arvad, lap ər... Onları ayırmaq olmaz bir daha. (Ah, ey şayiələr, ey şayiələr! Salamat çıxmayın bir də sabaha!..) - Yalandır, yalandır, - dedi Əmirxan, Yaxşı tanıyıram mən ki, Aygünü; O, hissə qapılmaz, hər yerdə, hər an Namusla keçirmiş bütün Ömrünü. Yox! Qayda-qanunla getməmiş ərə, Öpməyə də qoymaz Aygün əlini. De, səni kim saldı şayiələrə, Ey atam gəlini, anam gəlini! XXXIII O getdi. Bu dəfə namusla getdi; Yenə də Aygünlə üz-üzə durdu. Aygünün danxmış vaxtına yetdi, Ərk ilə bir sorğu-sual da qurdu: - De, səni doğrudan sevirmi Elyar? Ancaq düzünü de... Mən bir qonağam... - Bunn soruşmaqdan nə məqsədin var? - Məqsəd, mən nə qədər dünyada sağam, Sənin namusunu göz bəbəyim tək Bütün böhtanlardan qoruyam gərək. Çünki anasısan mənim qızımın, Oxu daşa dəymiş ilk baxtımızın... - Bu təlaş artıqdır. Hamıdan çox sən Mənim əxlaqımı yaxşı bilirsən... Ayrı nə sözün var? - Sənin sağlığın... Ancaq o Elyarı tap mənə ver bir, Ona göstərim ki, ev yıxmaq nədir?! - De, kimin evini yıxır ki, Elyar, Sənin evinmi var, ailənmi var? Bu evi sən yıxdın öz əllərinlə, Sərxoş arzuların, əməllərinlə. - Məlumdur... Görünür sevirsən onu, Ayığam, demə ki, yenə sərxoşam... - Eşqin, məhəbbətin nə olduğunu Səndən ayrılalı mən unutmuşam. O vaxtdan heç kəsi sevə bilmirəm... Diddi Əmirxanın ürəyini qəm. Nə desın? Doğrudur bu acı töhmət; Üzdən qımışdısa içdən gülmədi. Aygünün üzünə bir xeyli müddət Başını qaldırıb baxa bilmədi. - Bəli, öz evimi öz əlim yıxdı, - Deyib, danışmağa dili varmadı. Səssizcə qalxaraq qapıdan çıxdı, Bir ümid işığı o aparmadı,.. Getdi yol uzunu hey düşünərək: "Onun baxışları nə yaman sərtdir! Görünür yapışmaz sınan bir ürək, Eh, qadın xilqəti gizli xilqətdir... Bəlkə də söz verib, sevir Elyarı, Üzümə üzdənsə gülmədi mənim. Söndü ümidimin son ulduzları, Çürümüş ət kimi tökül, bədənim!". * ** Aygün də özünü danladı bir az: - Deyəsən yazığın qəlbinə dəydim; Yenə Əmirxanı sevə biləydim, Nə deyim... Baş tutar, bu yoxsa tutmaz?.. Bir insan olsaydı vaxtında ərim Bütün ailəni salmazdı dərdə, Birə yüz artardı mənim hunərim. Bu çirkin, bu qara şayiələr de Heç uydurulmazdı ərsizəm deyə, İndisə, döşünə bərk döyə-döyə Qeyrətdən danışır, deyir kişiyəm, Deyir ki, mən namus keşikçisiyəm. Eh, bir də illərcə yaşadı evsiz, Bəlkə də qəlbində yurd saldı iblis... Kişidir... yəqin ki, neçə üz gordü, Qapılar tanıdı evlərə girdi... XXXIV Aygün, əziz bacım, bilirsən ki, mən Dünyaca sevirəm səni ürəkdən. Sevirəm səndəki gözəl sənəti, O saf qəlbindəki saf şeriyyəti. Sevirəm mən sənin vüqarını da, Andını, əhdini, ilqarını da. Hələ bu sifətlər qalsın bir yana, Doğrudan, anasan, gözəl bir ana! Axı, çox güzəştə gedir analar, Ata dərdi çəkən ayparan da var. Qoy sənin qəlbini yıxmasın inad, Vaxtdır, xeyrə doğru, gəl addımlar at. Artıq, Əmirxan da sən görən deyil, Çox ağır olsa da, o doyişir bil... Əmirxan keflərə, əyləncələrə Gedir, ya getməyir ayda bir kərə. İçsə də şad deyil, pərişan olur, Səni xatırlayıb gözləri dolur. Ancaq açılmayır, o qorxur ki sən Onu birdəfəlik rədd eləyəsən. Dəyişir, dəyişir o, ürəyini... İndi halal yeyir öz çörəyini... Paxıl da deyildir o, yana-yana Baxıb küsənməyir heç bir insana. Bu yaxşı sifətdir, çox gözəl işdir, Əmirxan doğrudan çox dəyişmişdir... Böyük bir nöqsanı var ancaq onun, O geridə qalmış həyat oğlunun: "Gündəlik dolanma, gündəlik çörək" Fikri, fəlsəfəsi başında qalır... Odur ki, adi bir ömür sürərək, Nə bir ad çıxarır, nə də ucalır. Bir də öz gücünə o inanmayır, Böyük bir ilhamla qəlbi yanmayır; Bir para insanlar kimi dünyada Burnundan irəli baxmayır o da... De görək neyləyək? Baxıb güləkmi? Yoxsa yıxılanı tuta bilərmi? Gəl onu axtaraq, baş çəkək yenə, Qaranlıq qəlbində məşəl yandıraq. O inanmasa da, öz qüdrətinə Çalışaq, birtəhər biz inandıraq. Danışdıq Aygünlə bu xüsusda biz. Nə qədər şad oldu ürəklərimiz! Açıldı gül kimi Ülkərin qəlbi. Ancaq qabaqladı bizi bir xəbər, Biz onu axtarıb tapana kimi – Əmirxan Bakıdan çıxmış - dedilər... XXXV Aygünə dedim ki, sən qalma işdən, Gedim mən axtarım, görüm hardadır. Onu söz gücünə tez taparam mən, Qorxub-eləmə ki, uzaqlardadır. Düşdüm sorağına mən Əmirxanın, Dağlar ayaqlayıb, dərələr keçdim. Gəzdim hər yanını Milin, Muğanın, Yandıqca arxların suyundan içdim. "Muğan" dastanımda əks olunmadı O yerdə gördüyüm gözəl bir səhnə; Sonralar bildin ki, "ilğımdır" adı Düşsün şerimizin söz xəznəsinə; Muğanda yay günü, görürsən bəzən Torpağın bürküsü axır su kimi. Əvvəl gəl-gol deyib, sonra gizlənən Bir qızın sevilmək arzusu kimi. Biz yaxınlaşdıqca, o qaçır bizdən Şirin bir yuxunun nemətləri tək. Uzağa getdikcə gözlərimizdən Elə bil, biryolluq gözdən itəcək. Bizim Əmirxan da ilğımlar kimi Gah gözə görünür, gah qaçır gözdən; Ancaq inadlı bir sənətkar kimi, Onu axtaracaq, tapacağam mən!.. Axır sorağını mən Əmirxanın "Lenin" sovxozundan axtarıb aldım. Axtarış borcudur şair olanın, Bir axşam mən ona qonaq da qaldım. Söhbət şirin keçdi, yazmıram, ancaq Hələ görmədiyim iş hünərini. Üstünə heç bir şey artırmayaraq Yazıram özünün dediklərini: - Mən aqronom idim neçə il qabaq, Özümün gül kimi sənətim vardı. Ağacdan-ağaca calaq vuraraq, Əllərim sevinib xoşbəxt olardı. Böyük söz olmasın, bəzən insanlar Kor olub, göz yumur səadətinə. Qəlbində yurd salır qara bir azar, Qudurub xor baxır öz sənətinə. Mənim də qəlbimə girdi bir iblis, Məni də azdırdı acgöz ehtiras. Dedim bu sənətdən bir xeyir çıxmaz, Gedim pul qazanım... Güləcəksiniz... (Mən onun sözünü kəsərək bir an Dedim: - Səndə deyil yalnız bu azar. Pul eşqi getməmiş bir çoxlarından, Bu dərdə tutulmuş alimlər də var. Onlar zaman-zaman verib səs-səsə Nə xəyala gedir, nə fikrə bir gün, Elmə can yandırmaq əvəzindəsə İdarələr gəzir çoxlu pul üçün. Onlar oynadıqca istedadıyla Əql evi boş olur, sözü kəsərsiz; Döşünə döysə də alim adıyla Yaşayır əsərsiz, ölür əsərsiz...) - Bəli... Pul iştahı, pul acgözlüyü Gözəl sənətimdən ayırdı məni. Bəzən yalan dedim, dandım düzlüyü. Danışsam başımdan gəlib keçəni Sizə zəhmət olar... Keflər, məclislər, Başsız ehtiraslar, cilovsuz hisslər Soyutdu get-gedə məni evimdən... İnsan öz evini bu cürə yıxır. Aygünü, Ülkəri andıqca, bəzən Başımdan tüstülər, dumanlar qalxır. Bu vaxt Əmirxanın rəngi saraldı, Köksünü ötürüb, bir nəfəs aldı... - İndisə... Mənzilim düşdü bu yana, Bu qara torpaqdan çıxır çörəyim. Əsil sənətimlə gəldim Muğana, Gələli xoşbəxtdir, dincdir ürəyim. Yoxsa da sən deyən bir istedadım... Elmim yarımçıqsa, ömrüm də yarı, Deyirəm burda bir bağça yaradım, Bir kənd yerindəsə tanınım barı. * * * Keçirdik gecəni, açıldı səhər, O mənə göstərdi saldığı bağı. Xırdaca yarpaqlı körpə şitillər Üzümə güldükcə tifil sayağı, Dedim: 'Tez böyüyüb qol-budaq atın! Mənim oğlum kimi boy-başa çatın!" Sonra Əmirxanla vidalaşaraq, Gəlib nəql elədim Aygünə bunu. Dedim: "Yaşadacaq o qara torpaq Yerə arxalanmış o yer oğlunu". XXXVI Muğan düzündəki səssiz gecələr, Sıxdı Əmirxani bir qəfəs kimi. Şəhər, meydançalar, dolu küçələr Gəldi qulağına bəzən səs kimi. Sakit təbiətə tez alışmadı, O keflər aşiqi, məclislər əri... Darıxdı bir müddət, çox çalışmadı, Ağac kölgəsində keçdi günləri. Fikrini dağıtmaq məqsədilə tək O, Araz üstünü gəzdi piyada. Sonra xam at kimi haldan düşərək Axırda yorulub dincəldi o da. Çoxaldı get-gedə dostlar, tanışlar, O da bəyənildi, o da bəyəndi... Keçdiksə baharlar, keçdikcə qışlar O ev-ev tanıdı bir neçə kəndi. Nə xeyirdən qaldı, nə də ki, şərdən, Onun yanına da gələn çox oldu. Ayrıldi pərişan düşüncələrdən, Yalqızlıq qayğısı uçub yox oldu. Gecələr demə ki, o yalqız qaldı, Çalışdı çox zaman kitabxanada. Meylini sənətə, biliyə saldı, Miçurin dərs verdi Əmirxana da. Sevdi, o bərk sevdi qəhrəmanları, Çox şey də öyrəndi bu az müddətdə. İşdə saç ağartmış mərd insanları Hörmətlə dinlədi sözdə, söhbətdə. Bilmədiklərini soruşdu hər an, Yuxarı tutmadı başını daha... Gah əvvəl, gah sonra çıxdı yarışdan, Gündə bir arzuyla baxdı sabaha... O indi bildi ki, əlbirlik nədir, Dalğanın qüvvəti dənizdə coşar... Elsiz igidlik də bir əfsanədir, Hər ürək bir bədən içində yaşar... Hər bir ağaca da saldı mehrini, Hər solan yarpağın, cılız şitilin Axtardı sirrini, tapdı sehrini. Hər günün, gecənin, hər ayın, ilin Udduqca ciyəri saf havasını Duydu əsil Ömrün xoş mənasını... Baxıb Əmirxanın gördüyü işə Nə qədər şad oldu Nemət ürəkdən. Yanında söz açdı onun həmişə Uğurlu, məqsədli bir gələcəkdən... Onu öz evində saxladı Nemət, Sınğındır, yalqızlıq çəkməsin deyə. (Bəzən yıxılanı, sadə bir hörmət Qolundan yapışıb qaldırır göyə). Əmirxan Aygünü, Ülkəri anıb, Dolmuş ürəyini boşaldan zaman, Onunla bir yerdə Nemət də yanıb, Gözləri dolardı həyəcanından... Bəzən Əmirxanın iş hünərindən Danışıb özü də ləzzət alardı. Bəzən də söz açıb səhvlərindən Şirin bir dil ilə başa salardı. Bəzən də ordenli qəhrəmanları Göstərib deyərdi: "Beşcə il qabaq, Sən bəyənmədiyin bu insanları Bu boyda rütbəyə qaldırdı torpaq". Əmirxan onlara baxdıqca hərdən, Bir qüvvə duyardı öz biləyində. Ayrılıb hərcayi düşüncələrdən Arzular bəslərdi öz ürəyində... (Adətlər övladı yaranmışıq biz, Təmiz duyğulara, ürəklərə də. Gah isti, gah soyuq küləklərə də Ömürlük bağlanır hisslərimiz. Meylini saldığın sadə bir daş da, Bəzən ömrün boyu yadında qalır. Ülfətin oğludur dost da, sirdaş da İnsana isnişib insan ucalır). İndi o hərcayi Əmirxana bax! Gör necə bağlanmış ana torpağa; Hər səhər quşlardan tez oyanaraq, Tələsik baş çəkir saldığı bağa. Yel soyuq əsdimi, şaxta keçdimi, Çiçək tökmədi ki, ağaclar gecə? Torpaq öz suyunu yaxşı jçdimi? Ümidlər, arzular çıxmasın heçə! Əsir yarpaq kimi hər yarpaq üstdə, Ürəkdir titrəyən əməllərilə. Görüncə bir kiçik budağı xəstə Kəsir cərrah kimi öz əllərilə. Bəzən də bir ağac boysuz olanda Onun gövdəsinə dərmanlar vurur. O ağac böyüyüb yaşa dolanda Sərin kölgəsində məclis də qurur. O hələ zövq alır pul xərcləməkdən, Çox açıq əllidir dosta, yoldaşa. Bütün gəlirini xərcləyib bəzən Güc ilə çatdırır ayı baş-başa. Qoy olsun, dəyməyək daha xətrinə, Ağız ləzzətilə yeyir çörəyi. Biz ona sərxoş da deməyək yenə, Qoy içsin, istəsə hərdən ürəyi... * * * Keçdi o zamandan üç qış, üç bahar. Zaman çox məqsədi başa yetirdi. O sovxoz bağında bitən ağaclar Üç cürə, beş cürə meyvə yetirdi. Bəzən bir ağacın üstündə gerçək, Alma da, armud da, heyva da doydi; Əriklər, gilaslar sayrışdı rəng-rəng, Ağır şaftalılar yerə baş əydi. (Muğanda gördüyün çöllər, yamaclar Bütün torpaqlardan bərəkətlidir. Qışda yaşıl qalır orda ağaclar, Zəmilər, yoncalar xoş sifətlidir. Arazın suyundan bol-bol içərək, Daş kimi çiyələk yetirir aran. Sağalmış yaranın qaysaqları tək Qopub parça-parça tökülür şoran. Araz dünya gəzir bir insan kimi, Min yerin şirəsi hopur canına: Şüşəyə tutulmuş bir saf qan kimi İşləyir Muğanın damarlarına. Muğanda yetişən ilk nübarları Yemək də olmayır şirinliyindən. Gəncənin üzümü, Göyçayın narı Baxıb həsəd çəkir onlara bilsən). Bağın nemətləri olduqca dən-dən Əmirxan onları vaxtında dərdi. Canla bəslədiyi o meyvələrdən Ülkərə hər fəsil pay da göndərdi. ** * Təsvir etdiyim bu gözəl bağa İnsanlar ad verdi "Əmirxan bağı". Şairin ürəyi döndü bir dağa, Sevindi dastanın hər bir varağı. Kən-kənd, şəhər-şəhər bu bağın adı, Şöhrəti yayildı bizim ellərə. Yoldaş Əmirxanın bu istedadı Düşdü nağıl kimi bütün dillərə. (Bəzən görürsən ki, yaxşı bir hünər Gizlənir insanin öz varlığında. Döyüşsüz, cəbhəsiz keçəndə illər Qılınc da paslanır yaldığı qında...) Həyatın əzəldən bir qanunu var: İşsiz hünər yoxdur, hünərsiz də iş. Dəmir də, polad da, iş üstə parlar, Ən böyük ilhamdır zəhmətə vərdiş. ** * Elə mən özüm də bir həftə, bir ay Yazmasam, şeirdən çox soyuyuram Buludlar yığışır üstümə lay-lay, İçimdə bir boşluq, heçlik duyuram. Əsər yazmadığım işsiz zamanlar Şair olmağımı danıram özüm; Çox geniş olsa da göy asimanlar Mənasız boylanır aləmə gözüm. Elə ki, sətirlər durur yan-yana, Yarpaqlar yığışır yarpaqlar üstə. Elə bil dünyalar verılir mana, Dağlar qoymasam da, mən dağlar üstə. Böyüdü get-gedə Əmirxan bağı, Hər ili ardınca bir il apardı... O bağdan Muğanın hər bir bucağı Qocalmış bağlara şitil apardı. Əmirxan özü də gözləmədən heç, Bir də inanmadan öz qüdrətinə, Ellər dünyasında tanındı tez-gec, Taleyi tuş gəldi el hörmətinə. Dostlar, bəllidir ki, qoca dünyada Yerin nəfəsilə yaşayırıq biz. Heç kəsin zəhməti getməyir bada. Yaratmaq əsridir bizim əsrimiz. XXXVII Günlərin birində Muğan düzündə Əmirxan Bakıdan bir məktub aidı. Bir şadlıq oynadı onun üzündə, Fəqət bir neçə gün o, fikrə daldı. Ona nazirlikdən yazmışdılar ki: "Məsul vəzifəyə gələrsinizmi? Ancaq, bu xüsusda danışıq var ki, Siz bağdan ayrıla bilərsinizmi?" Nə yazım? Nə deyim? Nə cavab verim? Deyərək düşündü Əmirxan xeyli; Başına düşmədi vəzifə meyli. "Gözəldir sənətim, rahatdır yerim, Ayrıldım eşqimdən, məhəbbətimdən, Barı ayrılmayım öz sənətimdən... Taleyim bundadır, belədir", - deyə Bir cavab göndərdi o, nazirliyə: "Səmimi ürəklə yazıram sizə, Lütfünüzə qarşı çox minnətdaram. Sözüm toxunmasm ürəyinizə, Nə qədər mən sağam, nə qədər varam Ayrıla bilmərəm bu ilk bağımdan. Qızğın iş üstündə keçdikcə illər Mən hər ağacımdan, hər yarpağımdan Baxıb zövq alıram dünyalar qədər... Ağaclar bir mənə alışıb yalnız, Mənsiz nə yem yeyər, nə də su içər. Çoxdur iş bacaran insanlarımız, Zənnimcə, nazirlik mənsiz də keçər" Bir gün Aygünə də çatdı bu xəbər, Nə qədər şad olub buna sevindi. Dil açdı qəlbində onun hissləri "Əmirxan başqadır, başqadır indi..." XXXVIII "Qızım, ağrın alım, ağır xəstəyəm, Bəlkə də bir uzaq səfər üstəyəm... Dayanma, can bala, gəl görüşək bir, Anan bilirəm ki, gəlməyəcəkdir... Ona gəl deməyə üzüm də yoxdur, Yanında taqsırım, günahım çoxdur... Yıxıl dizlərinə lap üzün üstə, Mənim tərəfimdən sən üzür istə, De, keçsin son dəfə günahlarımdan, Mən özüm ayrıldım öz baharımdan..." Məktubu gizlədi Ülkərdən Aygün. Duyub düşündükcə bir ana qəlbi Səhərdən axşama sızladı o gün, Simləri qırılmış bir rübab kimi... Axşam Ülkəri də alıb yanına, Birinci qatarla o düşdü yola... Analıq eşqinin bu dastanına Yeni bir fəsil açaq, uğurlar ola! XXXIX "Lenin" sovxozuna bir gecə yarı, Gəldi, qoşa gəldi Ay ilə Ülkər, Piyada getdikcə asfalt yolları, Bu ki lap şəhərdir, şəhər, - dedilər. İkimərtəbəli aynabəndlər də Hörmətlə onların güldü üzünə, Sovxoz yanındakı yeni kəndlər də Yaraşıq verirdi Muğan düzünə. – Yoldaş! Xəstəxana burda bardadır? – Odur, bax, “Əmirxan bağı”ndan sağda, Onillik məktəbdən bir az uzaqda, Böyük darvazalı bir hasardadır. "Əmirxan bağı"ndan... Ülkər eşitcək, Elə bil üzündə şəfəq söküldü, Ürəkdə Aygün də sevinib güldü; O ayaq saxladı bağa yetişcək, Bir ağac dibində nəfəs də aldı. Gördü ki, sərvlər qatar-qatardır, Bu xoş səliqəyə o heyran qaldı. Səliqə sevən də bir sənətkardır. - Ay ana, gəl gedək, gedək, tez ol bir, İndi bağ seyrinin vaxtı deyildir, - Deyib, anasını tərpətdi Ülkər, "Əmirxan bağı"nı ötüb keçdilər. * * * Bir ağ çarpayının üstə Əmirxan Neçə gündən bəri ağır xəstədir. Nə həyat görünür üzündə, nə qan, Elə bil doğrudan ölüm üstədir. Başının üstündə Ülkərmi durmuş? O körpə xilqətə yaraşmayır qəm. Ayaq tərəfində Aymı oturmuş? Onu rəssam kimi çəkə bilmirəm. Xəstənin gözləri kölgələndikcə Aygünün ürəyi yandı şam kimi. Qabarıq sinəsi qalxıb-endikcə Qaraldı sifəti bir axşam kimi. Xəstə bərk yatdısa, ciyər azan Onun ürəyinə girə bilmədi. Ancaq açılmadı göz qapaqları, Gələn qonaqları görə bilmədi... Qalxa bilmədisə o öz yerindən Eşitdi Aygünün "can, can!" səsini. Üzündə, gözündə hiss etdi, bəzən Doğma balasının xoş nəfəsini... (Mehriban, lüttkar, doğma bir səs də Bəzən ordu kimi yol açır bizə... Ən ağır vaxtlarda bir xoş nəfəs də Dağ boyda güc verir ürəyimizə.) Aygünə teleqram gəldi Bakıdan: "Yığışıb qayıdın, tez gəlin ki, siz Sabah Moskvaya gedəcəksiniz". Onunsa qəlbində iki həyəcan - Baxdı Əmirxana, baxdi həsrətlə, Yeni bir səadət keçdi gözündən, Sonra da dirilmiş bir məhəbbətlə Öpdü Əmirxanın solğun üzündən. O getdi. Yenə də keçdi o bağdan... Duydu, torpağı da, daşı da duydu; Əlilə yapışıb neçə budaqdan Yaşıl yarpaqlara üzünü qoydu... Ülkər atasının yanında qaldi; Şəfqət bacıları qızın bir zaman Doğma ana kimi qeydinə qaldı. Bir səhər gözünü açan Əmirxan Başının üstündə gorüb Ülkəri, Zəif qollarilə bağrına basdı. Onu görməmişdi üç ildən bəri, Döyünən qəlbinə qulaq da asdı... XL Moskva... Bir sərin payız gecəsi, İttifaq Evinin böyük salonu. Ötür orkestrin qəlb açan səsi, Sükutla dinləyir min insan onu. Çilçıraqlar üstə yanır ağ şamlar, Möhtəşəm sütunlar nura boyanır. Burda gündüz kimi keçir axşamlar, Elə bil üfüqdə səhər oyanır... Zal ağzına kimi tamam dolmuşdur, Nə qədər dostu var şerin, sənətin! Hamı bir nəfər tək sakit olmuşdur, Bu da timsalıdır mədəniyyətin. Çalır orkestro. Oxuyur Elyar Aygünün yazdığı bir xoş nəğməni. Zövq ilə danışır salondakılar "Mənim səsim" adlı birtəranəni: "Mən səadət aşiqiyəm əzəl gündən, Yaranmışam ilk baharın gülüşündən. Eşit məni, ana torpaq, ana vətən! Mən yenə də səadətə səs verirəm. Tel-tel olsun qərənfillər, yasəmənlər, Yaşıl geysin göy dənizlər, göy çəmənlər. Bülbül desin bu nəğməmi səhər-səhər: Mən insana, ədalətə səs verirəm. Azad qələm, azad rübab əlimdədir, Arzularım ulusumda, əlimdədir, Qardaşlığın ilk nəğməsi dilimdədir; Eşqi azad yüz millətə səs verirəm. Nə xoşdur ki, bu dövranda yarandım mən, Nankor olmaz bu dünyada qədir bilən. Bütün eldir məclisimdə deyib-gülən, Bu məclisə, bu söhbətə səs verirəm". * * * Salona səs saldı odlu alqışlar, Böyük rus qəlbinin məhəbbətilə. Səhnəyə güllərlə gəldi ilk bahar, Gəldi insanların səadətilə... Hamıya hörmətlə Elyar baş əydi, Oxudu nəğməkar bir də, iki də... Aygünün başısa buluda dəydi, Sevindi özü də, qəlbindəki də... O xoşbəxt gecənin o xoşbəxt səsi Axıb dalğa-dalğa yayıldı göyə. Şeirlə nəğmənin əziz nəfəsi Dil açdı yaşayaq, yaradaq deyə! O gecə Kiyev də, Leninqrad da Böyük bir eşq ilə dinlədi bizi... Yaxın Tbilisi də, uzaq Bağdad da Duydu rübab tutan əllərimizi. Xurma kölgəsində ərəb qızları Ah, azadlıq! Deyib xəyala daldı. Misrin, Fələstinin qumsal düzləri, Şimala hərətlə baxıb saraldı... Sanki Hindistan da,Vyetnam da, Çin də Bizim o axşamkı bayrama gəldi. Koreya torpağı odlar içində Moskva! - deyərək İlhama gəldi. ** * Çoxdan "danışmayır" Aygünlə Elyar, Dostlar neçə vaxtdır ehtiyatlıdır. Keçən hadisədən dərs almış onlar Ki, yaman xəbərlər quş qanadlıdır. Aygünsə Elyarın hər baxışından Oxuyur daima canlı bir sual... Arabir səssiz də danışır insan, Arabir sözsüz də keçir həsbi-hal. Fəqət seyrə çıxmış onlar bu səhər Moskva çayının sahil yanını. Aygünün üzündə gülür şəfəqlər, Onun ürək adlı xanimanını Özü də görməmiş heç bu qədər şad, Yanır yanaqları yenə lalə tək; Şəhla gözləri də qüssədon azad, Parlayır aynalı bir şəlalə tək. Nədir sevindirən onu bu qədər? Bir yeni sevginin cəlalımıdır? Nədir başındakı o düşüncələr? Yeni simfoniyalar xəyalımıdır? Bəlkə də eşitmiş təzə bir xəbər? (Artıq sual verib cavab da alma.) Ona bir teleqram göndərmiş Ülkər: Atam sağalmışdır, nigaran qalma! Elyar dilə gəldi: - Aygün, bilirəm, Duyuram, doğrudan duyuram ki, siz Məni bir damcı da sevməyirsiniz... Nahaq mən eşqimlə vəcdə gəlirəm. Doğrumu deyirəm?..- Doğrudur, bəli. Layiq olsanız da siz məhəbbətə, Hər bir ehtirama, hər bir hörmətə, Şirindir taleyin, eşqin əzəli... Mənsə ayrılığa düşəndən bəri Başqa bir insanı sevə bilmədim. Otuza çatdısa ömrün illəri Heç kəslə sevişib, deyib gülmədim. Elyar təəccüblə: - Çox qəribədir, Qədim vaxtlardakı rahibələr tək . Bir ömrü eşqsiz, qəlbsiz keçirmək... Doğrusu, bilmirəm nə fəlsəfədir?.. - Yox, Elyar, mən yenə, yenə sevirəm, Əmirxan başqadır, başqadır indi. Elə bil Aygünü eşidib bu dəm Ata da, bala da birdən sevindi. Elyar ümidini bilmərrə kəsdi, Aygünün üzünə daha baxmadı. Onun can evinə yellərmi əsdi? Ancaq gözlərində şimşək çaxmadı... Aygünsə xeyirxah, uca bir səslə Dedi: - Qəmlənməyin, qardaşım Elyar, Yaşayın, yaradın yenə həvəslə, Sizi də, sizi de sevən tapılar. Sevməyi bacaran qadir bir ürək Bir sevilməzsə də, bir seviləcək... Elyar üz döndərib Aygün tərəfə, Baxıb o gözlərə, baxdı son dəfə... (Oxucum, Elyarı gəl qınama sən, Ağırdır ayrılmaq hər məhəbbətdən. Elə ki, məhəbbət cavabsız qalır, Ürək bulud kimi dolub, boşalır.) Elyarın gözündə ucamı bu an, Aygünün saf qəlbi, təmiz siması. Gəlinin mənalı baxışlarından Keçdi bulud-bulud eşqin mənası... Gizli saxlamıram bu sirri də mən: Elyar öz eşqinə əlvida deyə, Aygünün əlindən öpmək istərkən Əlini çəkmədi Aygün geriyə... Ancaq o mehriban busənin odu Əlin dərisindən keçmədi qana... Elyar bu hörmətə minnətdar oldu Ah, müqəddəs qadın, müqəddəs ana! Sən öz varlığını bir daha düşün: Nə qədər güclüsən, əzəmətlisən! Lütfün, mərhəmətin, hər nəvazişin Kor ehtirasları söndürür, bilsən... Bəzən heyran qalır xoş xilqətinə, Hirsli bir pələng də dönür quzuya. Sənin varlığını can duya-duya, Qayıdır insanlıq təbiətinə... - Bəs Əmirxan hanı? İndi hardadır? Deyərək Aygündən soruşdu Elyar. - İndi Muğandadır, uzaqlardadır... İndi hünəri də, sənəti də var. Ancaq elə bilir sevirəm səni... Elyar xatırladı o şayiəni... Dərin fikrə gedib düşündü bir az. Onun düşündüyü xeyirsiz olmaz... XLI Hicran yerlərini dolaşdıq, yetər, Vüsal yollarını izləyək daha. Nə var bu dünyada, de, qəmdən betər, Şadlıq arzulayaq hər bir sabaha. Xəstəmiz sağaldı, qalxdı ayağa... Bakıya, məktəbə qayıtdı Ülkər. Əmirxan özünü yetirdi bağa, Gördü ki, onsuz da mehriban əllər, Bağın qayğısına yaxşı qalmışdır. Ağaclar gümrahdır, meyvələr sulu, Nə yarpaq, nə də bir ot saralmışdır; Hər bahar nəfəsli, bahar duyğulu Bağın, bağçanın da şairiyəm mən, Yaz ətri gəlirmi şeirlərimdən? * * * Əmirxan Aygünü yad edib bəzən, İş vaxtı, boş vaxtı xəyala getdi. - Özü qurtarmamış məni ölümdən Niyə tez qayıtdı, niyə tez getdi?.. Bəlkə də eldərdi gəlmişdir Aygün, Ülkərin qəibinə dəyməmək üçün... Bəlkə də yazığı gəlmişdir mənə, Sonradan peşiman olmuşdur yenə; Bəlkə də o məni xəstə görərək, Qəlbində demiş ki, dirilməyəcək... Bəlkə də o sevir, sevir Elyarı, Sənət ayırmayır sənətkarları... Keçdi Əmirxanın başından nələr! (Ah, siz ey bəlkələr, siz ey bəlkələr, Görüm yuvanızı sellər aparsın, Bütün varlığımz heçliyə varsın!) XLII Bir axşam qayıdıb işdən Əmirxan, Kitab oxuyurdu eyvanında tək. O yaşıl eyvana elə bu zaman Elyar ayaq basdı, salam verərək, Soyuq qarşıladı Əmirxan onu, "Əyləşin" söyləyib, yer verdi naçar... Ancaq Əmirxanın tərs olduğunu Aygündən eşidib bilmişdi Elyar. - Qonağı gülərüz qarşılayarlar, Mənsə yol gəlmişəm, həm də qonağam. Sizlə görüşməyə ehtiyacım var, Bir böyük iş haqda danışacağam... - Buyurun, mən qulaq asıram sizə, Başqa şey gəlməsin ürəyinizə... - Əvvəl tanış olaq, əl verin görək, - Deyə Əmirxana gülümsəyərək, Elyar əl uzatdı. Əl verdi o da, (Rəqiblər dost olur bizim dünyada). - Sizə, qardaş kimi gəlmişəm bu gün, Gəlmişəm deyəm ki, zövcəniz Aygün Uzun illər sürən bu ayrılıqdan Dərd çəkir...Qaşını çatdı Əmirxan... - Nə üçün dərd çəkir? Bəs deyirlər siz Leyli-Məcnun kimi sevişirsiniz... İndi bu söhbətin mənası nədir? - Xeyr, deyilənlər bir şayiədir! Doğrudur, Aygünü sevirdim mən də, Deyirdim eşqini yeri gələndə, Sizdən nə gizlədim, beləydi... Ancaq O məni sevmədi, sevmədi bir an. Dedi ki, bu sevda baş tutmayacaq, Qəlbimdən çıxmayır çünki Əmirxan... Zənnimcə, dediyim bu sözlər bəsdir. Mənə göndərdiyi məktubu alın, Siz ona idrakla bir nəzər salın, Bilin ki, hələ də o müqəddəsdir... Əmirxan oxudu məktubu bütün, Bir də şadlığından gözü yaşardı... Gözündə gün kimi parladı Aygün, Sonra Elyar haqda xəyala vardı: - Qonağım dünənki rəqib olsa da, Nə gözəl insanlar varmış dünyada! * * * Yenidən əl verib öpüşdü onlar Çoxdan ayrı düşmüş qardaşlar kimi, Ağzı möhkəm olan sirdaşlar kimi. Dönüb Əmirxandan soruşdu Elyar: - Deyirtər tərifli bir bağınız var, Onu "yad qonağa" göstərmək olar? Əmirxan quş kimi qalxdı ayağa, Dostlar deyə-gülə getdilər bağa. Doğrudan hər ağac, hər yaşıl yarpaq Təzə gəlin kimi üzə gülürdü... Baxıb çalarına sevinir torpaq, Göyün də üzündən nur tökülürdü. Elə bu vaxtdaca Aygünlə Ülkər Bir ağac dalında gizlənmişdilər... Çəkib Əmirxanın qolundan Elyar, Apardı onların üstünə sarı. Aranı kəsmişdi alma şaxları. (Səhnəsiz də olur bəzən oyunlar.) Onların səsini Ülkər eşitcək, Bir qəhqəhə çəkdi dağ kəkliyi tək... Sonra qanad çalıb qalxdı komadan, Göydə qucaqladı qızı Əmirxan. Ülkərin dalınca Aygün də qalxdı, Əmirxan bu dəfə Elyara baxdı... - Gördüyüm yuxudur, nədir? - deyərək, Dönüb qucaqladı Aygünü bərk-bərk, Onlar sevindilər, sevinək biz də, Sevinsin hər yeni əsərimiz də... 1950-1951 </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] ti5o8b71ov2tfl2p1xw1tydylsv8box 96787 96783 2026-08-15T09:18:52Z Elnur Neciyev 4048 96787 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Aygün | müəllif = Səməd Vurğun | tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = {{cite web |url= https://anl.az/el/s/mes_h1.pdf |title= Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. |author= Səməd Vurğun |publication-place= Bakı |publisher= Şərq-Qərb |date= 2005 |page= 333|isbn= 9952-418-46-6 |accessdate=2026-08-15 |language= az }} }} <poem> I Aygün hələ soyunmamış toy paltarını, Hələ şaddır, bəxtiyardır dünyalar qədər; Salamlayıb gözəl ömrün xoş baharını Günəş ilə bir oyanır evdə hər səhər. Əmirxanı oyatmayır, dincəlsin deyə, Bəzən onun nəfəsinə qulaq da asır. Şadlığından sığışmayıb yer ilə göyə, Öz eşqini övlad kimi bağrına basır. Qartal gözlü Əmirxanın baxışlarında Bir kişilik, bir də vüqar oxuyur gəlin. Onun geniş sinəsində, sıx qaşlarında Deyirlər ki, gözü varmış neçə gözəlin. Bir də ağır oturmağı, ağır durmağı, Polad kimi cingildəyər nüfuzlu səsi, Səxavəti, dostlar ilə məclis qurmağı, Gözlərindən aşıb-daşan həyat həvəsi. Hətta onun hər tərsliyi, hər inadı da, Öz sözündən, dediyindən dönməməyi də, Min insandan seçilməyən sadə adı da Xoş görünür, şirin gəlir Aygünə hələ. Bəzən ayna qabağında dayanıb gəlin Öz hüsnünə dönə-dönə baxır vüqarla. O duyduqca mənasını ilk məhəbbətin, Xəyalında məclis qurur saf arzularla. Arabir də pianonun ağ dillərini Danışdırır, min zövq alır onun səsindən. Göyərçin tək uçan görüb öz əllərini Vəcdə gəlir ürəyinin titrəməsindən. Əmirxan da, Əmirxan da çox sevir onu, Bir-birinə hey can deyib, can eşidirlər. Bayramlara, şənliklərə qoşa gedirlər. (İlki kimi şirin keçə hər eşqin sonu). Atasını görməmişdi körpə Əmirxan, Anasısa bir ağ saçlı müəlliməydi. Nə oğlunun "hə" sözünə "yox" dedi bir an, Nə də onun bircə dəfə qəlbinə dəydi. "Varım-yoxum bir oğuldur", - deyərək ana, Əmirxanı danlamadı bircə kərə də. Həddən artıq səxavətlər göstərib ona Yerli-yersiz izin verdi məclislərə də. Hələ onun on beş yaşı tamam olmamış Öz yaşından böyüklərlə durub-oturdu. Çiyinləri böyüməmiş, ətə dolmamış Anasilə sözə gəlib, üzə də durdu. Gah kaverkot, gah da şevyot paltar geyindi, Sol qoluna hələ qızıl saat da taxdı. Arabir də pul üstündə evdə deyindi, Öz gündəlik dərslərinə ötərgi baxdı. Ancaq onun yaranmadan bir zehni vardı – Alıcı bir tərlan kimi tutardı sözü. Məncə, bütün fənlərdən o, beş alardı, Yazıqlar ki, öz qədrini bilmədi özü. Bir də yalan danışmazdı: taqsırlarından Heç vaxt boyun qaçırmazdı mərdi-mərdana; Bununçun da Əmirxanı sevib hər zaman, "Atasına oxşamışdır", - deyərdi ana. Vaxt yetişdi, anası da rəhmətə getdi, Bu həsrətin ağrısını duydu Əmirxan. O bir müddət ayrılmayıb el qaydasından, Tez-tez ana məzarını ziyarət etdi. Ağ mərmərdən yondurduğu məzar daşında Öz əlilə anasının əksini çəkdi. Ot bitməyən, su çıxmayan bir dağ başında Hələ qəbrin ətrafına ağac da əkdi. Bir il sonra institutu dördlə bitirdi, Dostlar ilə öpüşdü də öz şadlığından. (Soyumamış subaylığın azadlığından) Elə o yaz Aygünü də gəlin gətirdi. Gözü qaldi ziyafətlər təntənəsində... Yorulmadı məclislərin qeylü-qalından. O, Aygünü, öz evin sevdisə, yenə Subaylıği çıxarmadı öz xəyalından. Darıxdısa... tək qoymadı evdə yarını, Ona yalan deməyə də dili gəlmədi. Gizli tutdu hərcayilik xəyallarını, Ancaq ürək sinəsində heç dincəlmədi... II Elə o yay institutu bitirənləri Nazir özü danışığa dəvət elədi. Ata kimi danışdırıb hər bir nəfəri, "Səadət də, gələcək də sizindir" dedi. Sonra açıb Azərbaycan xəritəsini, Göy dağları, boz çölləri göstərdi bir-bir; Araz ilə Kür çayının birləşməsini Nişan verib: - Baxın, - dedi, necə qəşəngdir! Barmağını xəritədə o gəzdirərək, Gəlib Muğan səhrasının üstdə dayandı. Sinəsində təəssüflə döyündü ürək, Gözlərində ulduz-ulduz arzular yandı "Baxın, - dedi, - yaxşı baxın qədim Muğana! Min ildir ki, bu yerlərin qəlbi kövrəkdır... "Həyat" deyir, su istəyir o yana-yana* Hələ kəndlər, şəhərlər də burda seyrəkdır. Hələ tamam qurumamış yağış gölləri* Üzərində bulud-bulud uçur milçəklər Gün altında quruduqca vətən çölləri Öz vaxtından tez saralır güllər, çiçəklər. Göy zəmilər, göy bağlar da hələ təkdir, Çox tərəfdə nə kölgəlik, nə sərinlik var. Cənubdan da əsən külək isti küləkdır Yarpaq töküb çılpaq qalır boysuz ağaclar Gedin, dostlar! Təbiətdən intiqam alın, Bağ yaradın, bağça salın şoran yerində. Zolaq-zolaq, yaşıl-yaşıl meşələr salın, İnsan ömrü uzun olsun aran yerində. Gedin, dostlar! Uğur olsun yollarınıza- Yalnız insan əlləridir şöhrəti yerin. İş üstündə qüvvə gəlsin qollarınıza. Qəhrəmanlar dünyasilə səs-səsə verin... Dinlədikcə bu sözləri gənc aqronomlar. Alqışladı bu niyyəti hamı bir səslə. Bir əməllə, bir arzuyla alışıb onlar, Bir məqsədin yollarına düşdü həvəslə Təəssüf ki, bu səfərə çox sevinmədi Şad olmadı ürəyində yoldaş Əmirxan Söhbət vaxtı danışmadı, heç də dinmədı. Etiraz da eləmədi utandığından... III - Aygün, daha yığış, yetişdi zaman... Yoldaşlarım kimi mən də Muğana Aqronom gedirəm, - deyib Əmirxan, Nazirin əmrini göstərdi ona. Aygün imzalanmış əmrə baxaraq, Özü də bilmədən xəyala getdi. Bir anlıq sifəti ağardı dümağ, Elə bil ruh uçub canı tərk etdi... "Ayrdıq günləri gəldi" - deyərək, Baxdı Əmirxana, baxdı həsrətlə. Onun sinəsində çırpınan ürək Yanırdı müqəddəs bir məhəbbətlə. - Keçib... fikirləşmə, yığışın, gedək! Hər halda Muğan da faydasız olmaz. Xoşumuza gəlsə yaşarıq bir az, Biz də çalışarıq başqaları tək. Nə fikirləşirsən, nə düşünürsən? – Aygün, ehtiyatla gülümsəyərək - Yaxşı, institutu qurtarmayım mən? - Onsuz da tapılar bir parça çörək... Darıxma, dünyada nə qədər sağam Arxanda dağ kimi dayanacağam. Kasadlıq sözünü bilməyəcəksən... - Bəs mənim taleyim, sənətim?.. Bəs sən Olmazmı Muğana yalnız gedəsən? - Olmaz! Bir ay deyil evlənəli biz, Aygün fikrə getdi. Ayrılıq... həsrət... Əmirxan... çöl yeri, vəhşi təbiət... Bəlkə xəstələndi o çöldə birdən, Bir içim su verən olmasınmı bəs? Bəlkə mən özüm də darıxdım hərdən. Əmirxan düz deyir, tək gedə bilməz... Bəs məktəb? Oxumaq? Gözəl arzular?.. Tayımdan, tuşumdan gerimi qalım? Meylimi mətbəxə, evəmi salım? Sinəmə sığmayan gözəl duyğular?... Ağardı Aygünün sifəti dümağ, Dondu ağ sinəsi dağda qar kimi. Qələm qaşlarını sıx-sıx çataraq, Düşündü bir ağır dərdi var kimi. Ancaq danışmadı, dinmədi yenə, Qəmli baxışları su kimi axdı. "Bəlkə öz fikrindən Əmirxan dönə?" Aygün bu niyyətlə ərinə baxdı... Ancaq o gözlərdən, o baxışlardan Axan şeriyyəti duymadı əri. Aygün bulud kimi tutuldu bir an, Azacıq islandı sıx kirpikləri... Əmirxan özü də hiss etdi bunu, O da fikrə getdi, düşündü bir az; Görüncə Aygünün tutulduğunu: Sevgilim, sevənlər pərişan olmaz!.. Deyərək bir eyham vurdu gəlinə... Aygün tez ayrıldı düşüncələrdən. Onun saçlarını oxşayıb hərdən, Əmirxan eşqdən söz açdı yenə: - Bu nə eşqdir ki, sən qalasan tək, Mənim də qəlbimi intizar üzə. Neçin oturmayaq hər gün üz-üzə, Beş günlük dünyada dövran sürməyək? De, niyə tək gedim sənsiz Muğana? Nə var ki... Məktəb var... Nə bilim nə var... Sən bu gün qadınsan, sabahsa ana. Sən kimi düşünsə bütün qadınlar, Gündə min ev uçar, min ev yıxılar. Evsiz, ailəsiz məhəbbətmi var? Nə fikirləşirsən? - Sənin fəlsəfən Səmimi olsa da, bir az köhnədir. - De görək, sözünün mənası nədir? - Tutaq ki, sən deyən tək yaşadım mən, Tutaq ki, izlədim səni kölgə tək. Daima dörd divar içində qaldım, Nə sənət öyrəndim, nə də elm aldım. Bəs tay-tuş üstümə gülüşməyəcək? - Gülən güləcəkdir... Cəhənnəmə ki... - Məncə... başqa şeydir ürəyindəki... Açıq deməyirsən! - Bu vaxt Əmirxan otura bilməyib ayağa durdu, Tutuldu Aygünün bu sualından, Bir az gəzinərək yenə oturdu. O bir də oynadı durduğu yerdən Aygünün üstünə açıldı birdən: - Ömrümdə üzümə bir söz gəlməmiş, Mənim "hə" sözümə "yox" deməmişlər. Ərköyün yaşardım anam ölməmiş, Ölərdi mən ona öl desəm əgər... Çünki o doğrudan sevirdi məni, Budur, fədakarlıq, əsıl bır insan! İndıdən boş qoyub sən oz çənəni, Mənə yerli-yersiz söz qaytarırsan. Aygün danışmadı... Alındı, ancaq, Bir qızartı gəldi yanaqlarına... O təzə toyludur, həm də utancaq, Ağır söz gəlməyir dodaqlarına. Bir də o çox sevir, sevir ərini, Odur ki, hər zaman söz qaytarmayır. Əmirxan uzadır dediklərini, Mətləbi bir yolluq o qurtarmayır: - Məni doğrudan da sevirsənsə sən, Öz eşqin uğrunda, qəlbin uğrunda Nə oddan, nə sudan çəkinməlisən, Qanuna zidd olan nə var ki, bunda? Ər harda, arvad da orda olmalı, Sən özün bunları bir yaxşı düşün – Nə mənsəb qalacaq, nə dünya malı, Kişinin şöhrəti namusdur, Aygün! Aygün ehtiramla gülümsəyərək: - Əmirxan, sən mənə inanmayırsan? Bu dediyin nədir, utanmayırsan? Məncə, öz eşqinə sadiq bir ürək İllər həsrətilə oda yansa da, Bir qığılcım kimi alışıb sönməz... Yalqizlıq qəm ilə alovlansa da, Eşqindən soyuyub, sözündən dönməz... Nə olub, bir günlük yoldur ki, Muğan, Ayda bir dəfə də gələ bilməzsən? - Aygünün üzündən öpüb Əmirxan: - Yox, - dedi, - başqa bir təbiətəm mən... - Necə təbiətsən? - Onda qulaq as: Ömrümdə mən yalan deməmişəm heç. Yalan danışanda vicdan da olmaz, Dost-düşmən yanında xar olar tez-gec... Səndən nə gizlədim, qısqancam yaman. Sən məni sevsən də dünyalar qədər, Yanımda görməsəm səni bircə an, Gözümün yuxusu çəkilib gedər... Demirəm böyükdür bu təbiətim, Bəlkə də, bəlkə də bu bir azardır. Qəlbinə dəyməsin sözüm, söhbətim, Səndə məhəbbət də, namus da vardır. Sənin vəfana da inanıram mən, Ancaq, nə olsun ki, böyükdür şəhər... Özün də həddindən artıq gözəlsən... Didib parçalayar məni şübhələr... - Aygün eşitdikcə bu etirafı Ürəyi kövrəldi, yumşaldı bir az. Qadın mərhəməti, qadın insafı Qadın inadından heç də az olmaz... Sonra öz ağlında ölçüb biçdi ki, Əmirxan doğrudan tək gedə bilməz. Bir də xəyalından gəlib keçdi ki, O da Əmirxansız şad olub gülməz. - Yaxşı, gedək, - deyə dilləndı gəlin, Döndü Əmirxanın ürəyi dağa. Qərarı bir oldu sevgililərin, Sonra öpüşdülər dodaq-dodağa. Aygün demədisə bir dərdi açıq, Susdusa qırılmış bir rübab kimi, O, elmi, məktəbi qoydu yarımçıq Tamam yazılmamış bir kitab kimi... IV Tarixlər şahidi Muğan düzündə, Araz kənarında, suyun gözündə Təzəcə bir sovxoz şəhəri vardır; Burda üzə gülür təmiz küçələr, Günəşli gündüzlər, aylı gecələr; Kölgəli çinarlar qatar-qatardır. Ortada salınmış böyük bir bağ da Muğanda birinci Lenin bağıdir. Baxıb seyr etdiyim o al bayraq da Leninin müqəddəs al bayrağıdır. Dalıb düşünürəm bayaqdan bəri Lenin heykəlinin qarşısında mən. Elə bil seyr edir Lenin çölləri, Dünyalar, dünyalar keçir qəlbindən. O baxır Muğana, goz işlədikcə Yel esir, tərpənir gömgöy zəmilər. Muğanda neçə min əl işlədikcə Hər gün tez açılır vaxtından səhər... Hər saat dolanır bir dəqiqə tək, Səssiz gecələrin ömrü gödəlir... Hər axşam insanlar işdən dönərək Lenin heykəlini salama gəlir. Ey dost, Muğandakı bu xoş baharı Yaradan insanın mərd əlləridir. Gecələr alışan yer ulduzları Atamız Leninin əməlləridir. Yaxşı bax, nə qədər parlaqdır onlar! Demə ki, sadəcə bir yaraşıqdır. Düşün, gör nə böyük bir mənası var – Bu dünya dnrduqca Lenin işıqdır. Hər evdə, hər insan qəlbində yanan Leninin eşqidir, ölməz adıdır. Əsrlər keçsə də, Lenin hər zaman Bəşərin ən böyük istedadıdır. V Sovxoz direktoru oyandı səhər, Başında fikirlor çıxdı eyvana. Ayağı altında bu kiçik şəhər, Baxdı səhra boyu, baxdı hər yana. Düşündü, düşündü bizim qəhrəman, Qurduğu şəhərə baxdı vüqarla; Elə bil nur yağdı baxışlarından, Sabahı düşündü, o, iftixarla... Hər ev qabağında kiçik bir bağ da Yazın oğlan vaxtı gül açdı rəng-rəng Dünən qamış bitən qara torpaqda Bu gün şəfəq kimi sayrışdı çiçək. Hopduqca səhranın gövdəsinə su Tərlədi qaxsımış birbədən kimi... Yerdə çiçək açdı yerin arzusu, Sevindin, oxucum, sən də mən kimi. Gürzələr, şahmarlar Araz boyunca Paslı qılınc kimi çəkildi qına. Yaşıt məxmər kimi döşəndi yonca Vətən qızlarının ayaq altına. Muğanda qarağat, yovşan yerinə Çinarlar boy atdı cərgələnərək; Ağaclar bənzədi bir-birinə Bir ana südünün övladları tək. Sabahı seyr etdi öz nəzərilə, Bir anda fikrindən yüz illər keçdi; Bu kiçik şəhərin küçələnkı Nəsillər dalınca nəsillər keçdi... Mən bu qəhrəmanı neçə il qabaq Cəbhədə görmüşdüm bir axşam üstü; Uçurdu göylərdə parçalanaraq, Topların ağzından yayılan tüstü. Şimaldan bir soyuq külək əsirdə, Ayaz xəncər kimi yeri kəsirdi. Hücuma keçmişdi o gün ordumuz Ölən düşmənlərin meyiti üstdən. Qulaq tutulurdu cəbhədə səsdən. Ancaq, sevinirdi ana yurdumuz – Ordumuz hər yandan atəş açırdı, Alman saldatları geri qaçırdı. Göy darısqal idi, üfüqlər qara, Kainat cırırdı dar paltarını... Bu məşhur topçu da öz toplarını Atıb yol açırdı piyadalara. Onun səngəriydi xırdaca bir dağ, Ayağı altında bərk idi torpaq... İndi nə top atır, nə düşmən vurur, Hələlik susmuşdur topların səsi. Divardan asılı yadigar durur O topçu zabitin cib xəritəsi... Bəzən cizgilərə nəzər yetirir, Keçdiyi yolları yada gətirir. *** Bayaq söylədiyim kiçik şəhərdə İndi bu qəhrəman bir sovxoz qurur. Çox zaman yatmayır o gecələr də, Hər bağa, zəmiyə keşikçi durur. Üzündə bir çapıq yeri də vardır – Döyüş günlərindən bir yadigardır. Xeyirxah, sadə bir təbiəti var, Nə artıq pul sevir, nə də təmtəraq. Gileysiz danışır ondan insanlar Hər vaxt yaxşılıqla xatırlayaraq. Həyatdır... Onun da dolanacağı, Vaxt olur aşağı düşür, neyləmək? Bəzən bahar vaxtı, ya da şam çağı Yediyi sadəcə pendirlə çörək Tənbəllər yığışıb nağıl deyərək Söhbətlə keçirdi gecə-gündüzü. Yağışın dalınca bərk gəldi qar da, Odundan kasadlıq çəkdi ocaqlar. Neçə min ildir ki, bu səhralarda Nə qalın meşələr, nə zolaqlar var. Yalnız Araz üstə bir az meşə var, Orda da ağaclar hələ seyrəkdir. Çoxu söyüdlərdir, bir də ulğunlar; Palıd da, çinar da orda tək-təkdir. O il öz ömrünü çox uzatdı qış, Ağardıb dişini güldü insana. Hər səhər obaşdan don açılmamış Maşınlar zor ilə çıxdı Muğana. Ağ kəfən geyindi düzlər, yamaclar, Nə bir ot göründü, nə də bir yarpaq; Ac qalıb qırıldı körpə turaclar, Nə qədər nemetlər itirdi torpaq... Dondu gölməçələr, qamışlıqlar da, Köçəri quşlar da uçub dağıldı. Araz boyundakı şor qışlaqlarda Doyunca nə qoyun, nə mal sağıldı. Çayların üstündən buz körpü saldı, Seyrəldi get-gedə gediş-gəliş də. Könül intizarda, göz yolda qaldı, Uçdu dodaqlardan, uçdu gülüş də... Ürəklərdə qorxu, gözlərdə heyrət, İnsanlar qaşını çatdı hiddətlə. Yumub gözlərini o kor təbiət Döydü yeri, göyü, döydü şiddətlə Şirin bir nemət tək ona dad verir, Şair bu insana Nemət ad verir... Pul oldu-olmadı daima şaddır, Evdə oturmayır o, qaşqabaqla. Bütün ailəsi qəmdən azaddır, Yaşayır hər zaman bu qanacaqla. Qəlbində daima gülər bir bahar, Dərdi də bir gülər üzlə qarşılar. [Kimin ki, əməli safdır ürəkdə, Ehtiyac içinə düşsə də, hərdən, Yediyi quruca pendir-çörək də Söz açarmüqəddəs düşüncələrdən... Baxıb başqasına həsəd də çəkməz, Öz vicdan evindən bir daş da sökməz... O, işıqda gəzər, yaşar vüqarla, Qaranlıq yollardan əyilib keçməz... Dözər aclığa da bir iftixarla, Bir fincan suyu da gizlində içməz... Hər yerdə, hər zaman şax baxar üzə, İnsanlıq şərəfi öyrədər bizə!..] VI O il qış bərk gəldi Muğan çölünə, Sel kimi töküldü göydən yağışlar. Pul-pul səpələnmiş yağış gölünə Gəldi qoşun-qoşun köçəri quşlar. Palçıq dizə çıxdı, sərt əsdi külək, Soyuqdan bozardı qızların üzü. Tənbəllər yığışıb nağıl deyərək Söhbətlə keçirdi gecə-gündüzü. Yağışın dalınca bərk gəldi qar da, Odundan kasadlıq çəkdi ocaqlar. Neçə min ildir ki, bu səhralarda Nə qalın meşələr, nə zolaqlar var. Yalnız Araz üstə bir az meşə var, Orda da ağaclar hələ seyrəkdir. Çoxu söyüdlərdir, bir də ulğunlar; Palıd da, çinar da orda tək-təkdir. O il öz ömrünü çox uzatdı qış, Ağardıb dişini güldü insana. Hər səhər obaşdan don açılmamış Maşınlar zor ilə çıxdı Muğana. Ağ kəfən geyindi düzlər, yamaclar, Nə bir ot göründü, nə də bir yarpaq; Ac qalıb qırıldı körpə turaclar, Nə qədər nemetlər itirdi torpaq... Dondu gölməçələr, qamışlıqlar da, Köçəri quşlar da uçub dağıldı. Araz boyundakı şor qışlaqlarda Doyunca nə qoyun, nə mal sağıldı. Çayların üstündən buz körpü saldı, Seyrəldi get-gedə gediş-gəliş də. Könül intizarda, göz yolda qaldı, Uçdu dodaqlardan, uçdu gülüş də... Ürəklərdə qorxu, gözlərdə heyrət, İnsanlar qaşını çatdı hiddətlə. Yumub gözlərini o kor təbiət Döydü yeri, göyü, döydü şiddətlə. O qədər atını çapdı ruzgar ki. Qurdlar da ulaşdı çöldə səs-səsə. Muğanda nə bir dağ, nə meşə var ki, Əsən küləklərin önünü kəsə... Qum təpəsi kimi yeridikcə qar Buludlar kişnədi, göylər ağladı. Bəzən qar altında qaldı ağaclar, Qurumuş budaqlar sırsır bağladı. - Budur, yaxşı baxm! – deyərək Nemət. Boranı göstərdi qəhrəmanlara. – Baxın, divan tutur bizə təbiət, Acımaq bilməyir o, insanlara! Bu gün əkdiyimiz bu qatar-qatar Ağaclar bir zaman orman olacaq. Qopsa da tufanlar, sərt fırtınalar Nə ot saralacaq, nə gül solacaq. Araz donmayacaq, buğ gəmiləri Üzəcək su üstdə sonalar kimi. Şaxta vurmayacaq göy zəmiləri, Qış gəlib keçəcək bir bahar kimi. Gəlin, sinəmizlə qoruyaq gərək Körpə zolaqları qardan, küləkdən. Maşınlar yeridi hücum çəkərək, Əllər də yapışdi beldən, kürəkdən. Dəli qış getdikcə tufan qopardı, Yeməyi, yatmağı Nemət unutdu. Kimini iş üstə zorla apardı, Kimini yalvarıb xoş dilə tutdu. Qırov səpələndi çölə, yamaca, Göylərdə buz kimi dondu ulduzlar. Gecələr yatmayib, hər bir ağaca İsti paltar tikdi gəlinlər, qızlar. Çöldə yapıncılı adamlar kimi Göründü ağaclar ay işığında. Onlar düşündü də fikri var kimi Ayrı gecələrin yaraşığında... Buğlana-buğlana nəhəng maşınlar Qar təpələrinə hücum çəkdi, bax!.. Basılmış ordu tək çəkildi ruzgar, İnsana qovuşdu yenə də torpaq... Keçdi o fırtına, keçdi o şiddət, Hər ürək şad oldu öz əməlilə. Neçə qəhrəmanın əksini Nemət Şərəf lövhəsindən asdı əlilə. VIII Nə qədər ki, hava Muğanda xoşdur, Hələ solmamışdır gül də, çiçək də, Hər yaşıl zəmi də, göy biçənək də, Bir vaxt Əmirxanın qəlbi də coşdu. Quba bağlarından şitillər alıb, Alma da, armud da, ərik də əkdi. Bir zaman, onların qeydinə qalıb, Bağlara hər səhər o, baş da çəkdi. Torpağın nəbzinə, suyun səsinə O qulaq asdıqca ilham alardı. Saldığı bağların səliqəsinə Aygün də heyrətlə valeh olardı. Onda bir danışıq gücü də vardı, Buz kimi saxlardı ancaq qəlbini. Hər zaman hər yerdə müsahibini Soyuq bir məntiqlə inandırardı. Bir müddət Aygünlə o, səhər-səhər Zövq aldı çöllərin mənzərəsindən: Ömrü gödək olan bu xatirələr Tez uçdu, tez getdi hafizəsindən. Elə ki, əsnədi çovğunla külək, Çöldə tar bağlayıb, qar çıxdı dizə, Şaxta ata mindi qılınc çəkərək, Təbiət insanla durdu üz-üzə. Əmirxan bağladı pəncərələri, Yalnız istisini Aygündən aldı. Bir yeni həsrətlə andı şəhəri, Tez-tez fikrə gedib xəyala daidı. Keçdi gözlərindən keflər, məclislər, Böyük teatrlar, böyük kinolar. Dil açdı qəlbində acıqlı hisslər... - Eh, - dedi, — bilmirəm bu çöldə nə var?! Elə vaxt oldu ki, tamam bir həftə Ayaq da basmadı evdən eşiyə. Yediyi çörəyi yedikcə müftə, Bəhanə gətirdi "xəstəyəm" deyə. Arabir vicdanın qadir səsindan Diksinib oyandi... Çıxdı iş üstə. Onun bu ötərgi zümzüməsindən Yarana bilmədi böyük bir nəğmə... Elə ki, dörd divar canını sıxdi, Qış günəşi kimi göründü tək-tək, Kürən bir yabının üstə minərək O da sahələri gəzməyə çıxdı. Düşündü: "Mən hara, bu çöllər hara'?" Lovğalıq qurd kimi gəzdi başında; Odur ki, verdiyi tapşırıqlara Atüstü qol çəkdi yəhər qaşında... Bir para xudpəsənd insanlar kimi O da çoxlarını heç bəyənmədi; Əmirxan hərcayi dumanlar kimi Göydə dayanmadı, yerə enmədi... VII Gəl, ey nazlı bahar, gecikmə, tez gəl! Gəl ki, qışın ömrü çox uzanmasın. Mən sənin dostunam hamıdan əvvəl, Gəl ki, həsrətinlə ürək yanmasın. Qış çox ağır keçdi Muğanda bu il, Qorxudan saraldı tarlalar xeyli. Bahar, dostluğumuz ötərgi deyil, Şirindir yaşamaq, yaratmaq meyli. Gəl, yenə görüşüb əl-ələ verək, Bizdən nəfəs alsın bağça da, bağ da. Gəl ki, şeir yazaq, çörək yetirək, Şad olsun anamız qara torpaq da. *** Öz kəhər atının üstündə bahar Bir qəhrəman kimi gəlmiş Muğana; İnsana gəl deyir yenə səhralar, Günəş salam verir hər qəhrəmana. Baxıb üzə gülür gömgöy zəmilər, Gül gülü çağırır, çiçək çiçəyi. Narın yağışlar da hər axşam-səhər Gah bağı isladır, gah biçənəyi. Ömründən pay verir gecə gündüzə, Günlər uzandıqca uzanır iş də. Maşınlar, insanlar dağılır düzə, Çoxalır səhrada gediş-gəliş də. Od-alov nəfəsli, çarxlı nəhənglər Yüz çuxur doldurur, təpə düzləyir. Belləri bərk vuran qollar, biləklər Sulara yol açır, arx təmizləyir. Hələ qoşun-qoşun cərgələnərək Dayanmış yamyaşıl ağaclara, bax. Mənim dastanımın sətirləri tək, Nə qədər baxsan da qurtarmayacaq... IX Aygün də zövq alıb bu xoş bahardan, Səhərlər yuxudan quş kimi durdu. Keçdi dəniz kimi göy tarlalardan, Bəzən gün altında kətmən də vurdu. Muğan qızlarına qoşulub o da Başına bir güllü yaylıq bağladı. Bu hal bir ötərgi həvəs olsa da, Qəlbində arzular coşub çağladı. O hərdən dayanıb durduqca təkcə, Üzündən-gözündən nur tökülərdi. Kətmən əllərində, fikrə getdikcə Qızlar xısın-xısın baxıb gülərdi. Ancaq ayrılmayıb düşüncələrdən, Dinlərdi çöllərin həyat səsini. Qəlbində bir nəğmə yaradıb hərdən, Səssiz oxuyardı öz nəğməsini. Sonrasa qarışıb yenə qızlara, Hər gün oxudardı öz əsərini. Küləklər yayardı geniş düzlərə, Muğan qızlarının şərqilərini. Mən bu sətirləri yazdığım zaman Aybəniz yanımda xəyala vardı. Mənalar süzüldü baxışlarından, Hələ gözləri də bir az yaşardı. Sinəmdə dil açıb danışdı ilham: Ömrümdə ən əziz bir gün olaydı – Mənim Aybənizim, mənim qız balam Hünərdə, namusda Aygün olaydı. X O il Əmirxanın sahələrində Bağlar öz vaxtında çiçək açmadı. O niyə mıxlanıb qaldı yerində, Gözünün yuxusu niyə qaçmadı? Bir çox ağacları don vurdu o il, Salamat çıxmadı qışdan bahara Ağac da dünyada duyğusuz deyil, O da nemət verir çalışanlara. Kim ki, iş üstündə ürək əridir Gülşənə döndərir bomboz çölləri. Burda ağıllı bir sözün yeridir. Daşda çiçək açar insan hünəri. Gül-çiçək açmayan öz qüdrətinə Əmirxan yandısa, çox da yanmadı. Ancaq başqasının iş şöhrətinə Düzünü söyləsək, paxıllanmadı. XI Qürbət kimi görünsə də Aygünə Muğan, El içində yaşayardı el adətilə... Şövqə gəlib insanların xoş rəftarından Uşaq kimi sevinərdi səadətilə. Yel əsəndə, qar yağanda, şaxta düşəndə İstisini Əmirxandan alardı gəlin. Bəzən onlar cüt danışıb, cüt gülüşəndə Yaşamağa haqqı vardı o gülüşlərin... Ancaq Aygün tamam-kamal bitirmədiyi Öz musiqi məktəbini hərdən anardı. Özü kimi boya-başa yetirmədiyi Sənətini düşündükcə qəlbi yanardı. Əmirxanın qısqanc olan təbiətini Bildiyindən söz açmadı Aygün bu haqda. Öz eşqinə qurban verdi öz sənətini, Bu xüsusda biz haqq verib, haqq almasaq da... Daş-qaşa da, ziynətə də uydu bir zaman, - Əmirxanın səxavətli əli var, - dedi; Dönə-dönə qulağına onun Əmirxan: - Üzük qaşla, arvad ərlə tanınar, - dedi... Oğul fikri, qız arzusu, qoşa qarımaq Xəyalından çıxmayırdı o xoşbəxtlərın. Yaxşısa da hər muraddan doyub yanmaq, Bəzən ömrü gödək olur gözəl vaxtların. XII Keçdi günlər... Fikirlidir bu gün Əmirxan, Bir kül kimi bozarmışdır onun üzü də. Elə bil ki, bulud yağır qaş-qabağından, Boğazında kilidlənmiş ürək sözü də... O özünün taqsırını duyur dərindən, Ancaq açıb-ağartmayır Aygünə bunu. İncimişdir o, Nemətin sərt sözlərindən, Biz bilirik Əmirxanın tərs olduğunu. Öz sirrini yoldaşına açıb deməyi Öz kişilik vüqarına sığışdırmayır; Bir tənhalıq keçirdikcə onun ürəyi Hey döyünür, sinəsində sakit durmayır. Hələ onun gözlərinin önündə Nemət Hakim kimi çıxardığı hökm ilə durur. Hələ iclas, hələ tənqid, o rəsmi töhmət... Əmirxanın qəlbi hələ şiddətlə vurur... "Necə... Onun mənliyinə dəymək olarmı? Təhsili var, diplomu var, kişi "alimdir"; Hər şeyi də şişirtməyin mənası varmı? İş üstündə səhvi, suçu olmayan kimdir?.. Ali məktəb qapısından keçməyənlər də Əmirxana dərs öyrədir... Sən işə bir bax! Hələ qışlaq yerlərindən köçməyənlər də, Aqranomla üzə durub söz qaytaracaq!.." Lovğa-lovğa düşündükcə bunları bir-bir Gövdəsinə bumbuz olmuş bir tər də gəlir. Öz kinindən ürəyini qurd kimi didir, Nə bir yerdə qərar tutur, nə də dincəlir. (Nə zaman ki, el içində öz səhvimizi Boynumuza götürməyə biz qısqanırıq: Xudpəsəndlik kölgə kimi izləyir bizi, Ən xırdaca nöqsanı da bəzən danırıq. Nə zaman ki, gözümüzdə tiri görməyib, Başqasının gözlərində qılı seçirik. Bizi tənqid edənlərə salam verməyib, Yanlarından saymazyana gəlib keçirik. Sinəmizdə yetim kimi ürək tək qalır, Xəyalımız səssiz keçir səhralar kimi; Elə bil ki, içimizdə güllər saralır. Gün altında əriyirik dağda qar kimi. Nə zaman ki, suçumuzn mərd-mərdanə Boynumuza götürürük, hamı şad olur. Çox sevinir Vətən adlı müqəddəs ana, Fənalığın nəticəsindən qəlb azad olur. Salamlayır bizi yenə el alqışları, Tənhalıqdan ayrılaraq ürək də gülür. Nələr deyir, dinməsə də dost baxışları, Elə bil ki, üstümüzdən dağ götürülür... Elə bil ki, qamışlıqda azıb yol gəzən Yorğun ovçu göy çəmənli bir düzə gəlir. Elə bil ki, bu dünyaya baxıb yenidən İnsan ilə, günəş ilə üz-üzə gəlir. Ürəyində çağladıqca yenə saf sular O sevinir, o fəxr edir insanam deyə. Onu qartal qanadına alıb arzular El içində, yer üstündə qaldırır göyə...) * * * Əmirxansa yuxarıdan baxdı hər kəsə, İş üstündə Fərhad kimi külüng çalmadı; Qəhrəmanlar dünyasilə verib səs-səsə, Başqasının hünərindən ilham almadı. Alışmadı, zəhmətin şeriyyətinə, Nə yoruldu, nə də şirin bir yuxu yatdı. Bir də özü inanmadı öz qüdrətinə, Başladığı hər bir işi yarımçıq atdı. İş üstündə çətinliyə düşdüyü zaman Nə kitabdan, nə insandan kömək istədi. Özü lovğa, biliyi az, hövsələsi dar, - Mən heç kəsin ayağına getmərəm, - dedi. (Xudpəsəndlik çoxlarını yıxır, ey insani Bu dərd ilə tez qocalır bəzən ürəklər. Dağ olsan da sən dağlara arxalanmasan, Parça-parça sovuracaq səni küləklər!) - Bu sənətdən bir kar aşmaz, - dedi Aygünə, - Gedək, gedək, tez qayıdaq bircə şəhərə. Yenə Bakı tez çıxardar bizi ağ günə, Mədəniyyət gəlməmişdir hələ kəndlərə. Aygünün də ürəyindən oldu bu xəbər, Kənd yerinə gec alışır şəhər qızları. Ərlə arvad qərar verib, "gedək" dedilər; Bir az sonra başa gəldi bu arzuları. * * * Əmirxanı qayəsizlik yerdən qopardı, Aqronomluq sənətinə getmədi daha. Öz ömrünü qurban verib nəfsə, iştaha, Öz qəlbini zülmətlərə çəkib apardı. O dedi ki: - Mən nə dahi, nə qəhrəmanam, Qoy bəşərin dərdlərini onlar düşünsün. Məni adi bir insancıq doğmuşdur anam Ki, dünyada dövran sürüb, kef çəkim beş gün. O dedi ki: - Bu dünyaya yoxdur etibar, Beşcə günün qonağıyıq bu aləmdə biz. Həyatın da, ölümün də öz növbəsi var, Torpaq altda çürüyəcək sümüklərimiz... Neçə yerdə neçə növbə "xidmət" elədi, Məqsədə yox, qazanclara getdi apaçıq. - Eh, bu nədir, hər bir işin alayarımçıq - Deyib bəzən Aygün ona töhmət elədi. Pul azan hörümçək tək torlar toxuyub, Soxulmuşdur bir çoxunun təbiətinə. Əmirxan da nəfsə uyub, iştaha uyub, Qayıtmadı, qayıtmadı öz sənətinə. Sözün düzü, Əmirxanı mən çox izlədim, Bir iş üstə dayanmadı, bircə ilsə də. Zənn etmə ki, o surəti örtüb gizlədim, Surət nədir, hünər deyil, iş deyilsə də? Bəlkə bir gün göstərəcək öz simasını İllər boyu can qoyduğu bir iş üstündə. Mən də görüb yazacağam o xoşbəxt gündə Onun əsl varlığını, düz mənasını. O özü də, heç özü də bilməyir hələ, Bilməyir ki, təbiəti yazdır, ya qışdır. Mən get-gedə görünürəm, o gələ-gələ, Bilirəm ki, bu axtarış düz axtarışdır... XIII Radionu qurdu Aygün bir səhər çağı Qulaq asdı konsert verən yoldaşlarına. Gah qaraldı ağ sifəti bulud sayağı, Gah sevindi tələbəlik sirdaşlarına Danışdıqca pianonun sədəf dilləri, De, Aygünün qəlbi nədən şiddətlə vurdu? Şəfiqənin şam barmaqlı nazik əlləri Şəkil kimi gözlərinin önündə durdu. - Mən hər zaman "beş" alardım ixtisasımdan, Şəfiqəsə "dörd" alardı, indi ona bax; Vurğulara məna verir qız zaman-zaman... Tay-tuşundan geri qalan bir mənəm, ancaq. Gülzarın da fleytası yayılır cana, Rəfiqənin sinəsində şura gəlir tar; İnsan əli yüz dil verir neyə, kamana Danışansa ürəklərdir, bir də arzular. Hələ Elyar... hələ onun bariton səsi Gurladıqca meydan açır, zəfərlər deyə. Trambonla valtornanın güclü nəfəsi Ordu kimi hücum çəkir mübarizəyə. Ərğənun da ağır-ağır arabir diıür, Dünya görmüş, zaman görmüş qocalar kimi. Torpaq olmuş babalar da sanki sevinir, Onların da bu sənətdə haqqı var kimi. Aygün dönüb Əmirxana deyinir bu dəm: - Eşidirsən? Tay-tuşlarım verib səs-səsə, Hey çalırlar, oxuyurlar nəfəs-nəfəsə; Mənsə baxıb ürəyimdə həsəd çəkirəm. - Fikrin nədir? - Oxumaqdır! - Harda oxumaq? - Necə harda? Sən ki, bunu yaxşı bilirsən! Bəstəkarlıq işinədir həvəsim, ancaq. De, gülməli nə vardır ki, niyə gülürsən? - Gülürəm ki, çox qəribə iştahın vardır, Yer üzündə hansı qadın, de, bəstəkardır? - Bəstəkar da, filosof da olur qadınlar, Kişilərdən heç də geri deyildir onlar. - Qadın gərək öz evinin səliqəsilə, öz ərinin, övladının xoş nəfəsilə Ömür sürüb xoşbəxt ola, nə ki, səhnədən Rast oxuya, min adamın üzünə gülə, Ər də baxıb arvadına, əti tökülə... Yox, sən deyən kişilərdən olammaram mən - Aygün dönüb körpəsinin üzünə baxdı. O dinməzdi, danışmazdı hirslənən vaxtı... * * * Ancaq Aygün qılınc kimi girmədi qına, Fürsət tapıb məktəbə də getdi bir səhər. Ürək açdı öz səmimi yoldaşlarına, Çox sevindi müəillmlər, müəllimələr. Dedilər ki, sənin gözəl istedadın var, Gec deyildir, qayıt yenə, məktəbinə gəl, Paslanmasın qəlbindəki gözəl duyğular, Sənin kimi qızları biz gəzirik el-el. XIV Pianomu səsə gəldi? Şirmayı dillər Danışdıqca elə bil ki, dalğalar axdı. Yelpazə tək qanad çalan göyərçin əllər Səadətdən söhbət açdı bir axşam vaxtı. Öz qəlbinin rübabını dindirən gəlin Bəzən yumub gözlərini xəyala getdi. O qərq oldu dünyasına düşüncələrin, Al şəfəqli bir aləmi tərənnüm etdi. Qonum-qonşu səs eşidib çıxdi eyvana, Hörmət ilə qulaq asdı o saf sənətə. Öz ömrünün dastanını açdıqca ana Neçə ürək salam verdi o şeriyyətə... Bəzən asta bir ney kimi süzülüb axdı, Dilə gəldi nəvazişlə, mehri-ülfətlə. Arabir də şimşək olub göylərdə çaxdı, Buludları parçalayıb keçdi sürətlə. İki saat, bəlkə də çox, qalxmadı gəlin, Pianodan ayrılmadı onun əlləri. Məhəbbətin, səadətin saf əməlləri. Gözlərindən aşıb-daşdı o xoş xilqətin... Əmirxan da qulaq asdı Aygünə bir az, Yazıqlar ki, o sənəti duymadı bir an. Xəyalında bir restoran, bir rəqs, bir də caz... O, fışqırıq çala-çala çıxdı qapıdan. (Yüngül başlı, boş ürəkli insanlar da var, Biganədir ana yurdun öz sənətinə. Fokstrot rəqslərindən zövq alır onlar, Uyuşmayır öz yurdunun təbiətinə.) Əmirxanın getməyini duymadı gəlin, Ayrılmadı öz qəlbindən, öz dünyasından. Çal, gözəlim! Yorulmasın çalan əllərin, Nəğmələr de məhəbbətin saf mənasından! XV Qış gecəsi uzun olur... Yenə də səhər Gecikmişdir gözlənilən bir qonaq kimi. Görünməmiş bir sükuta qərq olmuş şəhər Dörd tərəfdən qıfıllanmış bir otaq kimi. Hamı yatır öx evində, öz yatağında; Qış yuxusu ölüm kimi çox ağır keçirə... (Ağırlaşır ömrün, günün axır çağında Son arzular, son xəyallar, son düşüncələr...) Hamı yatır. Xeyr, xeyr! Bu deyil gerçək, Bəzən olur şirin yuxu yatmayanlar da... Odur, odur! Bir pəncərə arxasında tək Dayanmış bir gəlin qəlbi çırpınır, darda... Gəlin yalqız, otaq səssiz, hava darısqal, O, başını söykəməyir yastığa bir an; Bəzən gəlir gözlərinə yüz qara xəyal... Dalğa-dalğa qəm tökülür baxışlarından. (Kim bilməyir bu aləmdə nədir intizar? Ürək üzər, can əridər nigarançılıq. Bir ürəkdə qıfıllanıb qalsa arzular Şamlar kimi şölə çəkib yanar apaçıq.) Aygün açır pəncərəni, baxır küçəyə, Quldur kimi qılınc çəkib soxulur külək; Sərt ruzgarın dəhşətindən vəhmələnərək, Pəncərəni tez-tələsik bağlayır yenə. Ancaq yenə gözü, qəlbi yollarda qalır, Oz-özünə deyindikcə kövrəlir səsi. Xəzan vurmuş yarpaq kimi rəngi saralır, Aman, deyir, nə uzunmuş bu qış gecəsi! (İnsan oğlu səadətlə ömür sürəndə Bir an kiıni gəlib keçər onun hər günü. Ya intizar, ya ayrılıq, ya dərd görəndə Bir il sanar bir anın da gödək ömrünü...) Əmirxansa məclisdədir... Qızmış beyinlər Etibardan, səadətdən söz açır bu dəm. Soruşmayın orda nə var, heyifdir əsər, Mən o çirkin səlməciyi təsvir etmirəm... Aygün yenə intizarla çıxır eyvana, Ağlına da gətirməyir o mənzərəni. Öz müqəddəs ürəyilə yaşayan ana Gah qapını açır yenə, gah pəncərəni... * * * Hüdudu var hər ağrının, hər işgəncənin; Külək yatır, qar dayanır, açılır səhər. Səhər ilə bir açılır sirri gecənin, Qapı-qapı yer axtarır təzə xəbərlər... Zəng çalınır. Gəlin qalxır qapını açır, Zümzüməylə girir evə “əhli-kef” əri, Ayaqları bir-birinə deyib dolaşır, Qan sığılıb, qızarmışdır iri gözləri... Bət-bənizi meyit kimi ağarmış onun, Nəfəsindən getməmişdir şərab qoxusu. O məclislər aşiqinin, keflər oğlunun Nə vaxtında yeməyi var, nə də yuxusu. Çarpayıya ağzı üstə o döşənərək, Xorna çəkir bütün günü axşama qədər. Gəlininsə sinəsində çırpınır ürək, Gözlərində yuva salır yenə də qəmlər.125 Aygün alıb çağasını bağrına basır, Analara təsəllidir dar gündə övlad; Uşaqcığın nəfəsinə o qulaq asır, Bu mənaya səcdə qılır bütün kainat... Uşaq açır gözlərini gülümsəyərək, Sifətində nur saçılır ana qəlbinə. Aygün bir an dərdlərini unudur, gerçək, O xoşbəxtdır, qəm-qüssədən azaddır yenə. Yazıqlar ki, çox sürməyir bu bəxtiyarlıq, Rəngi dönüb bulud kimi birdən qaralır. Xəzan kimi yarpaq tökür gözündə varlıq, Bu vaxt onun sifəti də solub saralır: - Etibarsız!.. Mən yanıram səhərə qədər, Osa içib nəşələnir evindən uzaq. Mənim cavan ürəyimi əridir qəmlər, O kef çəkir, məndən ayrı məclis quraraq. Bu qayğılar, bu fikirlər üzür gəlini, Elə bil ki, ürək uçub canı tərk edir. Çağasının başı altda qoyub əlini, O, fikirlər dünyasında yuxuya gedir. Ancaq onun bu ötərgi yuxusu belə Bir quşcuğun yuxusu tək sayıq keçir, bax! O, yatmamış bircə saat fikirlərilə Yorğanını üstdən atır, birdən qalxaraq. Gözlərinə işıq gəlir onun bir anlıq, Dağlar kimi baş qaldırır qəlbində vüqar... Sönüb gedir gözündəki alaqaranlıq, Ürəyində dilə gəlir susmuş duyğular: - Xeyr! Xeyr! Məhəbbətlə oynamaq olmaz! Halal deyil Əmirxana mənim ismətim. Deyirdim ki, məhəbbətin mənası solmaz, Ah, budurmu ilk taleyim, əzəl qismətim? Vədə verir, and da içir, sonra unudur, İllər keçir... Məclislərdir onu azdıran. Mənim cavan ürəyimsə qızıl qan üdur, Nə yazan var bu dərdimi, nə də yazdıran. Bəsdir! Baxa bilməyirəm artıq üzünə, Oz evinə isnişməsə bir insan kimi, Elə bu gün, o yuxudan ayılan kimi Bütün ürək sözlərimi deyib özünə, Baş götürüb getməliyəm! - Aygünün bu an Ürəyində dilə gəlir xeyirxah bir səs: "Sən haqlı da olsan əgər, azacıq dayan, Aqil olan son sözünü qabaqca deməz... Sən anasan, anaların səbri çox olar, Birdən-birə köpüklənib yalnız sel daşar. Bil ki, səbrin övladıdır hər böyük qərar, Ədalətli qanunların hökmü çox yaşar. Yaxşı düşün neyləyirsən... Yüz ölçüb bir biç! Sorğu-sual eyləməmiş məhkəmə qurma! Uşağının xatirinə günahından keç, Öz əlinlə öz evini yıxıb uçurma!.. Bir də... O da bir insandır, bəlkə düzəldi, Bəlkə yenə doğruluğun yoluna galdı". Düşündükcə o el qızı bunları bir-bir, İlk baharın laləsi tək rəngi açılır. Xəyalına xoşbaxt keçən günlər gətirir, Can evinə günəş doğur, şəfəq saçılır... XVI Axşam oldu, yuxusunu aldı Əmirxan, Elə bil ki, bu dünyaya gəldi yenidən. O, gərnəşib öz yerindən qalxdığı zaman Zora düşdü yeyib içmiş, ağır bir bədən. Aygün deyir: "Gör nə qədər dəyişmiş, aman!.. Şimşad kimi bir gənc idi, o, üç il qabaq. Ayırsaydım onu bircə qayğısızlıqdan, Yoxsa yazıq bu gedişlə səfil olacaq..." (Gözəl qadın! Nə xeyirxah bir ürəyin var, Bu hissini duyacaqmı ürəkdən ərin? Gözündəmi qalacaqdır bu xoş arzular, Daşlaramı dəyəcəkdir yoxsa sözlərin?) - Nə var yenə? Qaş-qabağın yerlə sürünür! Yetimlərin başdan aşıb, ya ölənin var? - Xeyr, sənin gözlərinə elə görünür, Çırtıq vurub oynamaz ki, "xoşbəxt" olanlar... - Kinayəylə danışırsan! Kimdən əskiksən? De, çörəyin yetişməyir, yoxsa paltarın? Beş kişinin qazancını qazanıram mən, Bir üzü də nankorluqdur siz qadınların! Bir ildırım kimi vurur Aygünü bu söz, Qəzəbindən yanaqları od tutub yanır. Ürəyinin yaraları açılır köz-köz, Ancaq cavab qaytarmayıb yenə dayanır. - Bilirsənmi nə var, aşna? Açıq danışaq! Mən kişiyəm gəzəcəyəm istədiyim tək. İndən belə bu qaşqabaq tökməyi burax, Qoy dolanaq, baş girləyək, yaxamdan əl çək! - Gəlin artıq tablamayır... Açılır birdən, (Qayaları dəlib keçər yığışan bir su... Qılıncdan da kəskin olur bir ipək bəzən, Təbiətin qəhrəmanlıq sifətidir bu.) - Əvvəl, mənə aşna demə! Bir anayam mən! Bizim evə yaraşmayır bu küçə sözü; Bir de çalış, gəl əl gotür bu vərdişindən, Öz evini yıxar yalnız insanın özü... - Hansı vərdiş? Nə olub ki? Oğruyam, nəyəm? Ya da məndən böyüklərə yaltaqlanıram? - Məni məcbur eləmə ki, hər şeyi deyəm Mən özümə... bu uşağa... sənə yanıram... - Nahaq yerə! - Necə nahaq? Necə yanmayım? Axı düşün, sən atasan, öz qədrini bil. Söylə, necə mən od tutub alovlanmayım, Mənim ərim öz evinin sahibi deyil. Yaxşı, kimdir bizim evin sahibi, balam? - Sahib mənəm, bir çağadır, bir də dörd divar... Rəvamıdır gecə-gündüz mən yalqız qalam? Harda qaldı bəs məhəbbət? Bəs hanı ilqar? Çörəyi də, paltarı da başıma vurma, Mənim dərdim bu dərdlərdəm daha böyükdür. Eşqimizin sarayını yıxıb uçurma, Hər minnətin, hər sözün də boynumda yükdür. Yalnız sənin xatirinə evdə oturdum, Tay-tuşumun hər birisi bir sənətkardır; Sənin bu dord divarına keşikçi oldum, Nə üzümə, nə vətənə bir xeyrim vardır... - Niyə susub dinməyirsən, “əhli-kef” oğlan? Xəncər olub qəlbinəmi batır o sözlər? Lal deyildir bu dünyada hər qadın olan, Vüqarından yaşarmişdır o şəhla gözlər... Görürsənmi? O qarşında bir çinar kimi Dayanmışdır, saf alnında bir aydın vüqar. Ucalıqda qanad çalar arzular kimi Ürəyi də, vicdanı da təmiz olanlar... Sözün düzü, Əmirxanın ürəyinə də Məhəbbətin, nəzakətin şöləsi düşür. Sönüb getmiş xatirinə onun yenə də İlk günlərin, ilk ayların nəşəsi düşür. O ayılır öz fikrində əyləncələrdən, Öz evinin istisilə qızınır bu an. Ancaq gəlin ayrılmayır düşüncələrdən, Taqsırını öz boynuna alır Əmirxan. - Yaxşı, yaxşı, qəzəblənmə, günahkar mənəm, Bir də evə gecikmərəm, lap arxayın ol! Daha səndən bir addım da uzaq gəlmərəm, Doğrudan da xatalıdır düşdüyüm bu yol... Qucaqlayır o gəlinin boynunu bu dəm, Gah üzündən öpür onun, gah da əlindən; Aygününsə gözlərindən uçub gedir qəm, Sözə gəlib barışmaq da xoş olur bəzən. Aygün susur, danışmayir, üzündə, ancaq Görünməyir o bayaqkı qəzəbi, kini. Üzün-gözün təsvirləri yaşamayacaq, Şerə düzək o gözəlin qəlbindəkini. O xoşbəxtdir... Ürəyində açılır səhər. Görürsənmi, yanaqları nura boyanır? Pəncərədən süzüldükcə əlvan şəfəqlər Çağacıq da yuxusundan qalxıb oyanır. Aygün baxır bir uşağa, bir də ərinə, Şikayətçi deyil artıq öz taleyindən. İnanmışdır Əmirxanm vədələrinə, Gözlərində bir təbəssüm dil açır birdən: - Taqsırını öz boynuna aldın mərdana, Mən də sənn günahını bağışlayıram! (Sağ ol, bacım! Sağ ol sən, ey qəhrəman ana! Mən də sənin bu qəlbini alqışlayıram.) XVII Neçə ayın səadəti qonaq gələrək, İlk baharın nəsimi tək əsdi o evə... Gəlinciyin sinəsində sevindı ürək, Öz ərini, uşağını bərk sevə-sevə. Yaz açılır, ev-eşiyi düzəldim deyə, Öz əliylə təmizlədi pəncərələri... Şadlığından sığışmadı yer ilə göyə, Bahar dostu, şeir dostu o gözəl pəri. Üzə güldü otaqların hər səliqəsi, Gül-çiçəklə o bəzədi yaşıl eyvanı. Hansı şeyə toxundusa onun nəfəsi, Elə bil ki, ətir saçdı bir dağ reyhanı. Səməni do qoydu gəlin bayramqabağı: Pal-paltarı, qab-qacağı çəkdikcə suya Gülə döndü özünün də əli, ayağı, Nəfəs aldı ilk baharı o duya-duya. Körpəsinə paltar tikdi ana əlləri, Gah üzündən, gah gözündən öpdü sevincək. Uzandıqca uşaqcığın sarı telləri, Öz ətrini yaydı evə gül qönçəsi tək. Arabir də pianoda nəğmələr çalıb, Musiqilə layla dedi öz körpəsinə. O, yarımçıq hünərindən ilhamlar alıb, Dönə-dönə qulaq asdı üz nəğməsinə. XVIII Aygün Əmirxanla bir axşam yenə Oxumaq üstündə bərk sözə gəldi. Hər biri haqq verdi öz dediyinə, Onlar qılınc kimi üz-üzə gəldi: - Axı mən insanam, məqsədlərim var, Əl götür, Əmirxan, bu tərsliyindən. Məni məngənə tək sıxır dörd divar, Qul yaranmamışam bir kişiyə mən... Niyə tay-tuşumla ayaqlaşmayım? De, kimdən əskikdir mənim hünərim? Yenəmi ayları, illəri sayım, Nə var ki, qısqancdır, qorxaqdır ərim?.. - Aygün! Bu inaddan sən əl götür, gəl! Tutaq ki, doğrudan çox hünərin var; Axı, sən anasan, hər şeydən əvvəl, Gül kimi uşağın, bir də ərin var... Olmaz ki, meylini evə salasan? Öz ilhamını da bizdən alasan? - Necə? Sevməyirəm mən sizi məgər? - Tutaq ki, sevirsən dünyalar qədər, Axırı nə olsun? Gündə bir səhnə, Gündə bir qastrol, bir müsamirə... Bəs soyutmayacaq səni evindən? - Xeyr, öz eşqimə and içmişəm mən: Ucalıb göylərə dəysə de başım, Bir sən olacaqsan ömür yoldaşım, İndi nə deyirsən? - Onda qulaq as, Örtülü bazarın dostluğu olmaz. Mənim nə rütbəm var, nə böyük adım, Nə də ki, sən deyən bir istedadım. Bir də bilirəm ki, nə qədər sağam, Elə bu boyda da mən qalacağam... İndi fərz edək ki, doğrudan da sən Bir bəstəkar olub yüksələcəksən, O vaxt nəzərində, keçdikcə illər, Mən kiçiləcəyəm bir nöqtə qədər... Əlbəttə, sən məndən soyuyacaqsan, Gülmə! Çiy süd əmib deyirlər insan; Belədir... Sən bunu indidən düşün, Məni sevirsənsə doğrudan, Aygün, Böyüklük fikrini ürəyindən at, Məşhur olmağı da başından çıxart. Getsən, birdəfəlik gedəsən gərək... Mənim bu qərarım dəyişməyəcək! * * * Yenə də getmədi gəlin evindən, Ancaq xəstəlındi o gündən bəri. Onu ürəyindən oxladı, bilsən, Öz qısqanc ərinin acı sözləri. "Getsən, birdəfılik gedəsən gərək..." O necə dilinə gətirdi bunu? Mın indi, mən indi ayıldım, gerçək, Bildim Əmirxanın kim olduğunu... O məni sevsəydi ürəkdən əgər, Bu sözlər dilinə gələrdimi heç? Uğursuz bir eşqin (keçsə də illər) Sönüb kül olacaq odları tez-gec... Bir ay gece-gündüz o gözəl nigar İztirab içində yandı şam kimi. Müqəddəs qəlbində yanan arzular Söndü təhqir olmuş bir ilhaın kimi. Şəhla gözlərindən qəm yağa-yağa Döşləri quruyub kəsildi süddən. Gecələr ac qalıb ağladı çağa, Ana balasını duymadı bəzən... Düşdü Əmirxanın canı qorxuya, Bəzən soyuqladı alnındakı tər... Elə bil gəmisi qərq oldu suya, Başında sıxlaşdı ağır fikirlər. Söydü, dönə-dönə özünü söydü, Dar oldu kainat gözlərinə, dar; Hərdon də hirslənib başına döydü... Sonradan ayılır qısqanc olanlar. Bəzən əlindəki gözəl neməti İtirəndən sonra ayılır insan... Əmirxan! Duydunmu sən bu dəhşəti Yenəmi aləmdə kor qalacaqsan? (Oxucum, faciə gözləmə bu dəm, Gəlin də, çağa da sağ qalasıdır. Mən matəm şairi ola bilmərlm, O ana ürəyi dağ qalasıdır! Uçura bilərmi onu hər külək? Yenə gün doğacaq onun üzünə. Sənin də gözlərin gülümsəyərək, Salam göndərəcək o el qızına. Ürək də sinəmdə dil açıb deyir: Qəhrəman ölərsə, şair sevinməz. Yalnız səadətlə ucalar şeir... Nə var bu aləmdə həyata əvəz?! Odur, bax... seyr elə o xəstəni sən, Bir qızartı gəlir yanaqlarına; Elə bil üstündən boranlar keçən Xəstə bir ağacın budaqlarına Yaşıl yarpaqların nəfəsi gəlir, Buzları ərimiş kiçik bir suyun Yenə də ətrafa xoş səsi gəlir; Siz də bu aləmi yaxından duyun!..) * * * Aygün xəstəlikdən qalxır ayağa, Qaynayır gözündə yenə də həyat. "İnqə-inqə" deyib, sevinirçağa, Bir ana qəlbində gülür kainat. Gül, ey səadətin, eşqin səhəri! Aləmə nur yağsın gülüşünüzdən. Bir qələm sahibi olandan bəri Mən ilham almışam daima sizdən. Ayrı düşməmişəm sizdən bir an da, Biz səadət üçün yarandıq deyə. Cəbhədə can verən hər qəhrəman da Yol açdı bəxtiyar bir gələcəyə... Bəzən üfüqləri çatıq görəndə Oynamaq istərəm bir şimşək kimi. Yerləri, göyləri səsləyib mən də Dinirəm bir canda min ürək kimi. Bahar günəşinin hərarəti tək Xəyalım dünyanı salama gəlir... Mənim nəfəsimlə nəfəsləşərək Dağlar da, daşlar da ilhama gəlir. Ürək də sinəmdə dil açıb deyir: Qəhrəman ölərsə, şair sevnməz. Yalnız səadətlə ucalar şeir... Nə var bu aləmdə həyata əvəz! XIX Aygün axşamüstü çıxdı eyvana, Gördü ki, həyatla qaynayır şəhər. Baxıb göz gəzdirdi o dörd bir yana, Nə qədər xoşbəxtdir, gəlib-gedənlər!.. Axşam havasına çıxmış insanlar, Gəzin, nəfəs alın, uğurlar ola! İnsan nəfəsilə sevinir bahar. İnsan günəş ilə gəzir qol-qola. Oğlanlar, qızlar da qoşa-qoşadır, Küçələr al-əlvan rəngə boyanır. Şəhər başdan-başa bir tamaşadır, Göyün ulduzları yerdəmi yanır?.. Deyib-gülənlərin bəxtiyar səsi Aygünün qəlbində dinir tar kimi. Yaşamaq, yaratmaq, gülmək həvəsi Qəlbində gül açır bir bahar kimi. Onun sinəsinə sığmayır bu an Ümidlər, arzular, gözəl duyğular. Şəfəqlər tökülür qaşqabağından, Qəlbində hazırdır sonuncu qərar. Son dəfə boylanıb ilk ocağına Yatacaq yerinə baxdı həsrətlə. Alıb çağasını öz qucağına, Qapıdan çıxmamış hələ sürətlə Elə bil canına birdən yel əsdi, Baxdı öz evinin səliqəsinə. O ayaq saxlayıb, qulaq da asdı Döyünən qəlbinin "getmə" səsinə. Boylandı son dəfə daşa, divara, Bir də çox sevdiyi güllü eyvana; Elə bil varlığı çəkildi dara, Ancaq qərarını pozmadı ana. O getdi sürətli bir ildırım tək, Ürək sinəsində qalxdı ayağa... Ana qucağında vəhmələnərək Özü də bilmədon qışqırdı çağa Gəlin məna verdi tiflin səsinə: "- Ay ana, getsək də qayıdaq yenə..." XX Bəs hanı Əmirxan, indi hardadır? Üzünü xeyli var görməyirik biz. Deyin, genişlikdə, yoxsa dardadır? Sualı şair yox, siz verirsiniz. O indi evdədir, qanı da qara, Baxır, nə Aygün var, nə çağa vardır. Ev də qərq olmuşdur qaranlıqlara, Xırdaca bir məktub son yadigardır: "Bir vaxt gülə-gülə gəldim bu evə, İndisə ağlayıb gedirəm mən, ah!.. Yalnız öz nəfsini son sevə-sevə Məni düşünmədin... Səndədir günah... Sinəmdə dil açan böyük arzular Gözəl bir sabaha çağırdı məni. Səninsə buz kimi bir ürəyin var – Nə şeri sevirsən, nə də nəğməni. "Getsən, birdəfəlik gedesən gərək", Deyib öz əhdini sən unutdun, sən! Bilmirəm, yenəmi hərcayilər tək Qayəsiz, məqsədsiz keçinəcəksən. Yazıqsan, Əmirxan, öz qədrini bil. Neçə yol demişəm sənə bu haqda. (Səssiz yuxu kimi keçdi bu üç il). Biz artıq bir yerdə yaşamasaq da, Çalış, öz balanın üzünə bir gün Sən də bir hünərlə, bir işlə görün..." *** Əmirxan oxuyub məktubu, bir an Çatıb qaşlarını əsnədi bərk-bərk; Şaxtalı bir soyuq keçdi canından, Əsdi varlığına tozlu bir külək. Dağ boyda gövdəsi döndü yumağa, Bəs necə? Kişidir!.. Qeyrəti vardır. Arvad yox olmuşdur, üstəlik, çağa, - Qeyrəti olana bu böyük ardır... - Qadındır, nə qədər qəzəblənsə de, Acığı beş gündə soyuyub gedər. Qadındır, özünə Allah desə də, İradə hardadır axıra qədər?! XXI Bu gün kimin qarşısında dayanmış gəlin? Deyin, kimdir o ağsaçlı müqəddəs insan? O canlı bir övladıdır qərinələrin, Yaşayacaq nəsil-nəsil o hər bir zaman. O fəxridir, şöhrətidir bizim sənətin, Azərbaycan torpağında ilk bəstəkardır. Çiçəkləri saralmayan bir şeriyyətin Onun şanlı rübabında mənası vardır. Sevir, sevir o müqəddəs bir məhəbbətlə Yeri, göyü, xəyalatı, insan səsini. Sevir bizi, sevir bizi səmimiyyətlə, Duyur daşın, torpağın da öz nəfəsini... (Duyur, dedim, nə xoşbəxtdir duyan sənətkar. Hansı qəlbi o yandırar, alovlanmasa? Sicim-sicim söz yığını yazanlar da var, Mən bunları heç deməzdim ürək yanmasa.) Deyin, kimin qarşısında dayanmış gəlin? Deyin, kimdir o ağsaçlı müqəddəs insan? O sıx qaşlar altnıdakı qartal gözlərin Baxışında zəfər çalır ölümə insan... O sənətkar rübabının zərif telləri Min zəfərə, min hünərə çağırdı bizi. Hər pərdədə titrədikcə onun əlləri Gah ağlatdı, galı güldürdü ürəyimizi. O inandı, o inandı öz vətəninin İdrakına, sevdasına, istedadına. Ey sənətkar! Bu eşq üçün vətən də sənin Hər ürəkdə heykəl qoydu böyük adına. O inandı kommunizmin al bayrağına, Salamladı insanlığın bu dünyasını. Yazdı könül dəftərinin hər varağına Qəhrəmanlar dünyasının simfoniyasını. O bir çoban tütəyinin sadə səsində Duydu vətən torpağının ilk sevdasını... Gözəl çaldı rübabının hər nəğməsində Ana yurdun öz eşqini, öz mənasını. Avropanın kölgəsində o dincəlmədi, Tör-töküntü yığanlardan sənətkar olmaz! Öz yurduna səyyah kimi qonaq gəlmədi, Yamaqlardan tikilməmiş bütöv bir libas... O bəzən də dəniz kimi düşdü lərzəyə, Çalxalandı göz işləməz bir ümman kimi. Sənətkarın ilk şöhrəti hünərdir deyə, Gəlib getdi bu aləmə qəhrəman kimi... O, şeri də şair qədər sevərdi, dostlar! O, dostuydu səadətin, bir da baharın. Ürəyində neçə sözü qaldı yadigar Nəğmə dostu, şeir dostu o bəstəkarın... O gedəndə dünyamızdan mən də ağladım, Elə bil ki, ürəyimdə bir dağ uçdu, ah!.. Ancaq bizim gəncliyə də ümid bağladım, O öz böyük nəğməsini deyəcək sabah... Deyin, kimin qarşısında dayanmış gəlin? Hansı böyük bir bəstəkar ona dərs deyir? O, canlı bir övladıdır qərinələrin... Aman dostlar, doğrudanmı öldü Üzeyir?.. XXII Nə var? Yerlə gedir qaşın-qabağın! Yoxsa qərq olmuşdur sularda gəmin?.. Yoxmudur dünyada ömür həmdəmin? De, niyə soyuqdur yataq otağın? Din görek, necəsən indi, Əmirxan? Sənmisən gecələr yanıb qovrulan? Hanı otaqların xoş səliqəsi? Hanı o çiçəkli, o güllü eyvan? Keçdi ər olduğun o xoşbəxt zaman... Keçdi o günlər ki, bir uşaq səsi Bu evdə gah gülər, gah ağlayardı; Daşın, divarın da istisi vardı... Bir evdən kəsilsə qadın ayağı, Yetimlər qəlbinə qaranlıq çökər, Soyuyar havası, sönər ocağı, Divarlar ağlayıb, göz yaşı tökər... Qadın əllərilə hər ev, hər ocaq Ətirlər qoxuyub, gül-çiçək açar. Həyatın nəfəsi qadındır, ancaq, Bağlı qapıları o əllər açar. De, kefin necədir, "əhli-kef “ oğlan? Neçin yatmayırsan sabaha qədər? Didirmi gövdəni taxtabitilər? Xörəyin də boyat, üç gündən qalan... Nə oldu, bəs hanı sənin o şəstin? Buydumu məqsədin, buydumu qəsdin? Badə dostların da başından bir-bir Sürüşüb, rədd olub hara getmişdir?.. (Həyat dəniz kimi temizlik sevər, Sahilə çıxarar zir-zibilləri, Keçdikcə zamanın, ömrün illəri Səadət carçısı hər yeni səhər Aləmi isti bir şəfəqlə yuyur, İnsan öz hüsnünü bir az da duyur.) XXIII Aygünü görmədim o vaxtdan beş il, Bilmədim başından daha nə keçdi? Eşqin bulağından yenəmi içdi? Bəlkə də bir daha o sevən deyil- O indi hardadır? Nədir sənəti? Deyirəm bir yurdu, yuvası varmı? Dünyada ilk eşqi, ilk məhəbbəti Uçanlar yenə də xoşbəxt olarmı? Deyirəm güldümü o bir qönçə tek? Ürək yaralan çıxdımı sağa? Ana qucağında həyat sürərək, Böyüyüb boy-başa yetdimi çağa? Deyirəm ev sevən, ailə sevən O qadın dözdümü ev həsrətinə? Bir də öz ərini düşünüb, bəzən Yenə qərq oldumu can möhnətinə? Bəlkə də ay keçib, il dolandıqca Başqa birisini sevmiş ürəyi. Yeni bir eşq ilə qəlbi yandıqca Açılmiş üzündə dağlar çiçəyi? Bəlkə də insandan, həyatdan uzaq, Artıq inanmayır o heç bir kəsə. Kim ona qəlb açıb sevirəm desə, Dilinə "yox!" sözü gətirir, ancaq... Yox, yox, həyat üçün o doğulmuşdur, Səadət yaraşır, ona səadət! O, insan eşqilə insan olmuşdur, O, nə vəfasizdir, nə də ki, afət! Sevirik aləmdə yaxşıları biz, Şərikik onların hər qəminə də, Bir yerdə yol açır əməllərimiz Eşqin, səadətin aləminə də... Bir yaxşı dünyadan vaxtsız gedəndə Min sızıltı qopur ürəyimizdən, Elə bil, yanğılar qopur bədəndə, Bir alov parçası ayrılır bizdən... Bizim qəhrəman da yaxşılardandır, Yaxşılıq insana bir adət olsun! Deyirəm qəlbimdə xeyli zamandır, Gəlinin nəsibi səadət olsun! XXIV Orkestro dilə gəlir neçə nəfəslə, Qaşlarını çatır, bərk-bərk hamı susaraq. Ürəklərdən ürəklərə keçən min səslə Məşəl kimi alovlanır hər gözdə maraq. Gah ucalıb, gah endikcə o pərdə-pərdə Bu iqlimdən o iqlimə yol açıb keçir. Elə bil ki, qartal süzür mavi göylərdə, Qoca Qafqaz dağlarını dolaşıb keçir, Bu iqlimdən o iqlimə yol açıb keçir.. Alim kimi qaşlarını çatır o bəzən, Cumub gedir fikirlərə, düşüncələrə, Söhbət açır o, gələcək qərinələrdən. Kommunizmin gülşənindən gül dərə-dərə Cumub gedir fikirlərə, düşüncələrə. Qəhrəmanlar hünərindən o, ilham alıb Şövqə gəlmiş dünyamıza sözü var kimi. Mətləbciyi qurtaranda, boğaza salıb Qışqırmayır o mənasız adamlar kimi... Şövqə gəlmiş dünyamıza sözü var kimi. Hər pərdədə söhbət açır insan ürəyi, Vəcdə gətir min əməlin şeriyyəti də... Oxşadıqca duyğuları bahar küləyi İnsan oğlu xoşbəxt görür təbiəti də, Vəcdə gəlir min əməyin şeriyyəti də. Bəzən olur dəniz kimi o, dalğa-dalğa, Fırtınalar, təlatümlər andırır bizə. Ahıl dağlar qəlbimizdə qalxır ayağa, Kor təbiət salam verir iradəmizə, Fırlınalar, təlatümlər baş əyir bizə. Boz səhralar çiçək açır, sular durulur, Dağlar üstə dağlar qoyur insan hünəri. Hər addımda səadətə bir ev qurulur, Bütün dünya alqışlayır bizimkiləri, Dağlar üstə dağlar qoyur insan hünəri. Arabir də asta-asta, lap ehtiyatla Elə bil ki, qulaqlara söz pıçıldayır. Şerim kimi nəfəs alır o da həyatla, Ürəklərə neçə zəfər müjdəsi yayır. Elə bil ki, qulaqlara söz pıçıldayır. (Gül ey dünya, nəsibindir səadət sənin, Yalnız zəfər yaraşmışdır insan şəninə, Dalğalarda qərq olmasın hünər yelkənin, Qoy başımız ucaldıqca ucalsın yenə, Yalnız zəfər yaraşmışdır insan şəninə. Etiladan doymamışdır, doyarmı ürək, Əql evinin nə divarı, nə hasarı var... İnsan ömrü daha xoşbəxt günlər görəcək, Bir dünyada hər ürəyin min baharı var, Əql evinin nə divarı, nə hasarı var... Ey fəxrimiz, şöhrətimiz, böyük Nizami! Dedin: "Şüur kainatı gəzib seyr edər, Ucalsa da insan fikri, insan kəlamı, Qanad çalar bir müəyyən nöqtəyə qədər..." Bəs bu gözəl simfonyanı dinlədikcə mən, Niyə fikrim bir nöqtədə kilidlənməyir? Bir dünya yox, neçə dünya keçir qəlbimdən, Günəşin də mövqeyinə idrak enməyir? Niyə fikrim bir nöqtədə kilidlənməyir? Yaradanı bir qadındır bu xoş sənətin, Orkestri dolandırır öz əllərilə. O, hüdudsuz bir idrakın, bir şeriyyətin Dünyasından söhbət açır əməllərilə, Orkestri dolandırır öz əllərilə). XXV Əmirxanın başı dəydi əhlət daşına, O ayıldı: məclislərin gec yuxusundan... Böyük fikir gəlmədisə yenə başına, Çox soyudu ehtirasdan, pul arzusundan. Vaxt oldu ki, qonaq getdi həmyaşlarına, Neçə evdə bir tükənməz səadət gördü. Qibtəylə də baxdı bəzən yoldaşlarına, Ürək açan təzə-təzə yüz adət gördü... Atasıyla, anasıyla sevinənləri Gördüyü vaxt bağrı başı dönüb qan oldu; Yada saldı öz balası körpə Ülkəri, Ata qəlbi neçə dəfə nigaran oldu... Ərlə arvad ünvanına qoşa sağlıqlar Deyildikcə fikrə getdi qəm yeyə-yeyə; Bərk yapışdı boğazından namus ilə ar, Öz evini öz əlinlə uçurdun, deyə... Məclislərdə göründüsə arabir yenə, Dincəlmədi, oturmadı axıra qədər. Kef vaxtında pərişanlıq çökdü qəlbinə, Başındasa yuva saldi lal düşüncələr. - Ev dağıldı, uşaq getdi, yalqızam daha, Yaddan çıxıb gedir tamam öz sənətim də. Bir gümanım qalmamışdır artıq sabaha, Ağırlaşır ildən-ilə təbiətim də... Bu qayğılar pəncəsində darıxdıqca tək, Öz ahında dönə-dönə yanıb əridi. Arabir də ürəyinə toxtaq verərək, Ayaq üstə can çəksə də, yenə yeridi... İllər keçdi, o tanınmış bir şəxs olmadı, Adicə bir həyat oldu fikri, diləyi; Düzdür, əli bir gün belə işsiz qalmadı, Ancaq yenə düşünmədi o, gələcəyi... Aygündənsə ümidini kəsdi büsbütün, Təsadüfən gördü onu ildə bir kərə. Hər il qızın yarandığı, doğulduğu gün Atasından hədiyyələr getdi Ülkərə. Hər bir insan öz yerini tutdu həyatda. Şöhrət tapdı öz sənəti, öz hünərilə. (Hər kürənin bir yeri var bu kainatda. Öz yerində dövrə vurar öz mehvərilə...) Mühəndis də, müəllim də, təbib də hər an Oz işilə, peşəsilə məqsədə çatdı. Çoxlarına həyan oldu zamanla məkan, Hər ağac da bir müəyyən yerdə boy atdı. Əmirxansa öz yerini itirdiyindən Neçə səmtə əsib getdi gilavar kimi. Utandı da tamaşaya biletsiz gələn, Ayaq üstə yersiz duran adamlar kimi... İdrak onu çox danladı: öz sənətin var, Məqsədsizmi keçirirsən, de, ömrünü sən? Taylarındır ildə neçə orden alanlar, Sənsə hələ orda-burda can çürüdürsən. Gec deyildir... Qayit yenə öz sənətinə, Yerdən yapış, yer qaldırar bir gün səni də! (Şərik oldum mən idrakın nəsihətinə. Yer qaldırar hər şeri də, hər nəğməni də...) Açdı bəzən gözlərini o, gələcəyə, Ümidinin şölələri tez söndü yenə. Daha gecdir, daha gecdir baş tutmaz deyə, İnanmadı, İnanmadı öz qüdrətinə... Ancaq zaman dolandıqca, keçdikcə illər, O zövq aldı insanların hünər səsindən. İldən-ilə ucaldiqca bizim nəsillər, Əmirxan da "adi həyat" fəlsəfəsindən Qurtarmağa cəhd elədi bir xeyli müddət, Neyləyək ki, gec dəyişir hökmünü adət. XXVI Deyirsən bu illər ərzində Aygün Yada gətirdimi heç Əmirxam? Yoxsa ürəyindən çıxarıb bütün Başqa birinəmi qaynadı qanı? Yox, sevə bilmədi o heç bir kəsi, (Sevgi oyun deyil, ürək oyuncaq.) Başına düşmədi sevda həvəsi, Bir də şad olmadı qəlbi doyunca... - Ana, atam hanı, - dedikcə Ülkər, Aygün Əmırxanı gətirdi yada; Canlandı qəlbində ilk xatıralər, O keçən günlərə qayıtmasa da... Ancaq öz ərinə yandı da hərdən, O müqəddəs qadın, müqəddəs ana. Ülkəri gözü tək istədiyindən Düşmən kəsılmədi o, Əmirxana... Niyə qayıtmadı bəs öz evinə, İnadmı qəlbini çürüdüb yedi? Yox, yox, Əmirxandan o qorxdu yenə, Təhsilim yarımçıq qalmasın, - dedi. Düzü də beləydi... Əmirxan hələ Əl götürməmişdi öz inadından. Yaşayıb əvvəlki əqidəsilə, Qorxurdu Aygünün istedadından. * * * Gəlin sənət ilə yaşadı yalnız, Ona sirdaş oldu hər bir əsəri Dinib danışdıqca qələmlə kağız Aygünün dağınıq düşüncələri. Yığışıb bir yerə, bir dastan oldu, Sevindi qəlbində xoşbəxt bir aləm... O, həyat aşiqi bir insan oldu, Nə hicran yurd saldı qəlbində, nə qəm. Sonsuz bir eşq ilə sevdi varlığı, Sevdi təbiəti, axar suları, Sevdi hər zəfəri, bəxtiyarlığı, Yüksək əməlləri, saf arzuları. Dörd divar içində yalqız durmadı, O, duydu hər qışı, hər baharı da. Xəyal dünyasında tək oturmadı, Gəzdi zavodları, tarlaları da. Bəzən eşitdiyi hər yeni səsdən Gözəl rübabında bir nəğmə çaldı. Hər canlı hünərdən, hər xoş nəfəsdən, Hər yeni nəğmədən bir ilham aldı. Aylarla qalxmadı bəzən iş üstdən, O, yüz düşüncədən birini seçdi, Elə bil qovladı, o, vaxtı qəsdən, İllər bir-birindən tez gəlib keçdi. Ülkərin boyundan oxudu, bəzən Aygün bu sürətlə keçən illəri. Kiçik bir zeh açdı saçlarına dən, Başda çiçək açar insan hünəri... XXVII Bu axşam Aygünün evində gülən Bu şənlik, bu büsat, bu cəlal nədir? Ürəkdən-ürəyə axıb süzülən Söyləyin, şeirdir, yoxsa nəğmədir? Gör bizim bəstəkar nə qədər şaddır, Yanır yanaqları dağ laləsi tək. Bu gün hər qayğıdan, qəmdən azaddır, Gülür çəmən kimi o, çiçək-çiçək. Başdan-ayağadək geyib qırmızı, Məclisə gün kimi şölələr yayır. Gələn qonaqlara bu eller qızı Üstü zəfəranlı plov paylayır. Yayılmış nanənin, reyhanın ətri, Süfrədə rəngbərəng şərablar da var. Otağa sığmayıb gül dəstələri, Sağ olsun səmimi, mehriban dostlar. Ülkər də seyr edib öz anasını, Ortada quş kimi qol-qanad açır. Duyub sağlıqların saf mənasını Gözündən ətrafa şəfəqlər saçır. (Sevin, ey yurdumun əziz körpəsi, Nə qəm gör aləmdə, nə də qüssə çək! Bir an da ağlasa bir uşaq səsi Qəlbimə sancılar o səs nizə tək.) Aygünün qəlbində gün tək alışan Bir dünya duyuram göylərdən dərin. Yanır sağ döşündə qızıl bir nişan, Üstündə əksi var bizim rəhbərin... Təbrik nitqləri, odlu alqışlar Bir an kəsilməyir axşamdan bəri; Əl çalıb oynayır dostlar, tanışlar. Külək də titrədir pəncərələri. (Beşinci badədən sonrasa Elyar Mənim tək qızışıb qalxır ayağa). Bizim qarabağlı, o gənc nəğməkar Oxuyur, yayılır səsi uzağa: "Ay işığı, bulaq başı, göy çəmən, Bir dünyamız, bir sən özün, bir də mən, Pərdə-pərdə gah ağlayan, gah gülən Nəfəsinlə oxu, gözəl, qoy səsin Ürəyimdə kaman kimi titrəsin... Karvan-karvan göydən ulduzlar köçür, Öz bəxtinə hər kəs bir ülkər seçir. Qocalırıq... Ömür keçir, gün keçir, Oxu, gözəl! Oxu, gözəl, qoy səsin Ürəyimdə kaman kimi titrəsin... Can evimə sığışmayan arzular Bir dünyada neçə dünya arzular, Məhəbbətin nə ilki, nə sonu var, Oxu gözəl, Oxu gözəl, qoy səsin Ürəyimdə kaman kimi titrəsin..." Elyar oxuduqca incəlir səsi, Məclis sükut edir ona hörmətlə; Canlara yayılır onun nəfəsi – Oxuyan ürəkdir bir məhəbbətlə... Elyar "Oxu, gözəl" dedikcə hər an, Nə üçün Aygünün üzünə baxır? Nə məna süzülür baxışlarından, Odlu gözlərində şimşəkmi çaxır? Aygün də hiss edir o baxışları, Rəng alıb, rəng verir gəlinin üzü; Sözsüz də anlayır, duyur Elyarı. (Duymaqla keçirək öz ömrumüzü.) Qızlar fürsət tapıb pıçıldaşırlar: - Deyəsən yamanca vurulub Elyar. - Mən də bu rütbəyə çatsaydım əgər, Məni də, məni də bəyənərdilər... - Görünür bəxti var... Rənginə bir bax! - Elə bil dağ gülü çiçək açacaq. - Nə olsun? Duldur ki... Uşağı da var... - Eh... Dula baxmayır aşiq olanlar... Yamanca ucaldı kişinin qızı! - Yaxşı, danlamayaq Öz baxtımızı, Bizə nə olub ki... Tək imiş Elyar? - Kül olsun başıma! Otuz yaşım var, Hələ bir elçi də gəlməyib bizə... - Özgə suyunasa qoy daş atmayaq... (Bizsə bu qeybəti çox uzatmayaq, Qayıdaq yenə də mətləbimizə). Üç dəfə çalındı qapının zəngi... Kimdir qonaqlığa bu vaxtsız gələn? Ağardı qar kimi Aygünün rəngi... Yonulmuş daş kimi anq bir bədən Dayandı gəlinin qarşısında lal. O heç danışmadı, dinmədi bir an, Aygünə bir dəstə gül verib, dərhal, Gözləri yaşarmış çıxdı qapıdan... Bu dəm pəncərədə dayandı külək, Sükuta qərq oldu məclisdəkilər. Gedənin dalınca tez yüyürərok, - Ata, ata! - deyib qışqırdı Ülkər. Bozardı Aygünün rəngi kül kimi, Soyudu gct-gedə məclisin odu; Ülkər saraldıqca qızılgül kimi, Atalar, analar pərişan oldu. İnsanlar ağladi bu qəlb yasına, Gah açıq dedilər, gah xisın-xısırı: - Heç kəsin balası öz atasına, Ya öz anasına həsrət qalmasın... Gecədən çox keçdi, qonaq gələnlər Qalxıb dağılışdı bir-bir, iki-bir; Qonaq da köçəri bir quşa bənzər, Yalnız ev sahibi uçan deyildir. Aygünü bir dərin fikir apardı, Gecəni yatmadı sabaha qədər; Üz-üzə çarpışan nəşələr, qəmlər Bir insan qəlbində tufan qopardı. Bir əsər yaranır hər düşüncədən, Hər qəlb vurğusunun öz mənası var. Sonu acı keçən o xoş gecədən Mənalı bir romans qaldı yadigar: "Üfüqlər qızarır al güllər kimi, Günəş boy göstərir, açılır səhər. Yığışın qəlbinə bülbüllər kimi, Ey ilk xatirələr, ilk xatirələr! Mən onu sevınişdim bir saf ürəklə, O mənim eşqimi duysaydı egər... Girin pencərəmdən əsən küləklı, Ey ilk xatirələr, ilk xatirələr! İndi mın piyada, siz atlısınız. Qaldımı eşqimdən kiçik bir əsər? Nədəndir gah acı, gah dadlısınız, Ey ilk xatirələr, ilk xatirələr!" Aygünün başında bu düşüncələr, Uzanıb qızının yanında yatdı; Elə bil göylərdə Ay ilə Ülkər Günəş yayıldıqca buluda batdı... XXVII Elyar da yatmadı bütün gecəni, Düşündü, daşındı mənzilində tək. "Aygün sevəcəkmi, sevərmi məni?" – Dedikcə çırpındı köksündə ürək. "Bəlkə de ürəyi soyumamış heç Uğursuz dediyi ilk məhəbbətdən? Bəlkə qovuşacaq ərinə tez-gec, Kaş ki, düşməyəydim bu sevdaya mən. Yox! Bu ola bilməz!.. Aygün bir daha Sözünü çeynəyib qayıtmaz geri... Ümidlə, ümidlə baxım sabaha, Mənim ürəyimdir onun son yeri... Mənimdir o meyxoş, o dolğun çiçək, Sevəcək, sevəcək o dilbər məni. Mənimlə bir yerdə dövran sürəcək, Ayırmaq olarmı səsdən nəğməni?.. Bir də ki, Əmirxan... O artıq hanı? Həyatdan nə qədər geri qalmışdır. Bir də sevə bilməz o, Əmirxanı, Aygün yaxşı bilir, çox ucalmışdır. Qaydadır aləmdə: ucalan enməz... Yox, yox, xatırlamaz keçən günləri... Yaydan ayrılan ox geriyə dönməz; İrəli baş alar, yalnız irəli". Dünənki məclisi yad etdi Elyar, Gözündə canlandı o kiçik səhnə; O baxış, o romans, o pıçıltılar Elyarı inada çağırdı yenə. Madam ki, eşqini sezdirdin açıq, Sözündə bərk dayan, dönmə geriyə; Meydana müsəlləh əsgər kimi çıx, Sabahın zəfəri mənimdir deyə! Səadət gül açdı onun üzündə Süsənli, sünbüllü bir bahar kimi. Ümid şölələri yandı gözündə Cənub göylərində ulduzlar kimi. Hardasan, Əmirxan, hardasan indi? Yoxsa ağır yatıb yuxu görürsən? Bir oyan qəflətdən, meydan sənindir, Oyan ki, Aygünü əldən verirsən. Hardasan, a başı bəlalı cahal? Tez-tez qızınınsa gözünə görün! Olub keçənləri ondan xəbər at, Bəlkə də insafa gələcək Aygün... XXIX Əmirxan o axşam getdi məclisdən, Gecəni yatmadı sabaha qədər. Qəlbinə zor verdi qəm qəmin üstdən, Sıxdı məngənə tək onu fikirlər. Eh, nahaq göründüm... Nə deyəcəklər, O böyük bir adam, mən adi bir şəxs... Daima yüksələn böyük bir hünər Özündən aşağı əyilə bilməz... Qəflət yuxusunda neçə il qabaq Heç bir hünərinə inanmadığım, Bir do duymadığım. o qanmadığım Aygünün indiki cəlalına bax! Qəribə dövrandır. Adi bir insan Nə böyük sürətlə gedir irəli. Atını dördnala çapdıqca zaman Tanımaq olmayır keçən günləri. Mənsə dala qaldım, hamıdan dala... Qeyrətim olmadı bir qadın qədər. Ölüm də yoxdur ki, canımı ala; Mənim də adıma kişi deyirlər... Bir də mən Aygünə görünsəm əgər, O, mənim üzümə baxaraq tərs-tərs: İndi şöhrətimi sevirsən deyər, Üzümə xoş sifət, xoş üz göstərməz. Yox, yox, o doğrudan çox ucalmışdır.,. Mənsə sürünürəm, o yerə enməz: Taleyim nə yaman günə qalmışdır, Məni bu günümdə heç kəs bəyənməz. Bəlkə boyun əymək... Bəlkə yalvarmaq. Eh, ölsəm yaxşıdır bundan bir dəfə. Başıma uçsa da qayalı bir dağ Bir də üz qoymaram Aygün tərəfə! XXX Dolandı həftələr, dolandı aylar, Sənətlə bir yerdə ucaldı Aygün. Qəlbində insanlar, ulduzlar, aylar Bəstəkar yaşadı, yaratdı hər gün. Məktəbə apardı hər gün Ülkəri, Daima göz qoydu qızın dərsinə. Qız da səkkiz yaşa çatandan bəri Hamı valeh oldu onun səsinə. Ülkər anasının nəğmələrini Bəzən oxuduqca bir xoş nəfəslə, Elə bil bir şair ilk əsərini Oxudu bir səsdə min bir həvəslə. Böyüdü yüz dəfə ana ürəyi, Yerlərə sığmadı bəxtiyarlığı. (Qız olur ananın yaxın köməyi, Qıza çox bağlıdır ana varlığı.) Fəqət, qız bilmədi, bilmədi niyə Alası kənarda gəzir onlardan. Uşağın ürəyi sınmasın deyə, Aygün olanları açmadı bir an. Qoy sevsin, deyərək, atasını qız, Bəzən Əmirxanı təriflədi də. Açıb ağartmadı o, sirri vaxtsız, Atanı küsdürən mənəm, dedi də. * * * Bəs neçin Ülkərin qara qaşları Yay kimi çatılmış bu axşam, neçin? Nədir üzündəki o göz yaşları? De, nədən ağlayır o için-için? Hətta anasının üzünə belə, Başını qaldırıb baxmayır bir an. Anası tutduqca onu xoş dilə Az qala partlasın qız acığından. - Qızım, ağrın alım, nə oldu sana? Niyə dinməyirsən, bir danış, qızım? Bəs sənin hörmətin budur anana? Mənim əziz balam, körpəcə quzum, Mən ki, dəyməmişəm sənin xətrinə... Ülkər inad qızdır, dinməyir yenə. Aygün dönə-dönə yalvarır ona, Dolayır qolunu qızın boynuna. Sonra mehribanca üzündən öpür, Silib göz yaşını gözündən öpür. Yumşalır get-gedə uşağın qəlbi, Dinir kəlmə-kəlmə bir tuti kimi: - Bayaq... dərsdən sonra... keçirdim bağdan, Atamı... atamı gördüm uzaqdan... O da məni gördü... - Görüşmədiniz? - Niyə, qucaqlaşıb öpüşdük də biz... O məni bağrının başına basdı, Bütün sozlərimə qulaq da asdı. Qayıq seyrinə də apardı məni, Sənin "Xatirələr" adlı nəğməni Üç dəfə oxutdu... O, qəmgin oldu, Hə, hə, uşaq kimi gözü də doldu... Dedim ki: - Ay ata, nə üçün bizdən Ayrı yaşayırsan... Atamsan ki, sən? O mənə dedi ki... dedi ki: - Anan Böyük adam olub, bəyənmir məni. Aygün xəyalına gətirdi bir an Bu kiçik söhbəti, kiçik səhnəni. Keçdi düşüncələr başından bir-bir: "O tənə vurmağı tərgitməmişdir... Yaxşı ki, qızını sevir ürəkdən, Yaxşı ki, zövq alır bala deməkdən. Yaxşı ki, Ülkər də çox sevir onu, Bilmir müqəssirin kim olduğunu... Bilməsin... bilməsin qoy hələ Ülkər. Zaman dolandıqca, keçdikcə illər Boya-başa çatar kamala dolar, İşin tarixindən qız agah olar, Hələlik "müqəssir" mənəm deyərək, Qızı dərdlənməyə qoymayam gərək". Ana öz bağrına basıb qızını, Oxşadı ömrünün dan ulduzunu. Qara saçlarına lent də bağladı, (O, sirri yenə də gizli saxladı.) Üzdəsə Ülkərin üzünə güldü, Ağzından inci tək sözlər töküldü: - Qızım, ağrın alım, çox inadam mən, Acığım getməyib hələ qəlbindən. Atanı çox istə, get görüş yenə, Vaxt olar qayıdıb gələr evinə. Bir də dərd eləmə özünə bunu, Tapar su gələndə ciz yolumunu... Di dur, yaxşı balam, dərslərinə bax! – Ülkər şadlığından qanad açaraq, Uçdu anasının üstə quş kimi, Qəmlər qəfəsindən qurtulmuş kimi... XXXI Gecə yorğanını çəkmiş başına, Aygün də uzanmış öz yatağına. Ancaq o möhtacdır can sirdaşına, Soyuq bir yel əsir qəlb otağına. Otuza az qalır Aygünün yaşı, Yenə od kimidir al yanaqları. Bir aypara kimi əyilmiş qaşı; Onun xoş ətirli gül dodaqları Neçə il bir öpüş görməmiş, inan! Gah sola çevrilir, o gah da sağa, Arabir yataqdan qalxıb ayağa, Ayrılmaq istəyir xəyallarından... Nədir düşündüyü? Mehriban bir səs, Alovlu bir ürək, isti bir nəfəs. Müqəddəs bir sevgi, təmiz bir əməl, Saçını oxşayan lütfkar bir əl, Bir əl ki, bağrına bassın gəlini, Bu saf gözəlliyin saf heykəlini; Bir açıq qaşqabaq, bir xoş, gülər üz, Mehriban bir baxış, mehriban bir söz, Evdə kişi səsi, qadir bir hünər, Eşqin keşiyində dayanan bir ər!.. Duyub düşündükcə Aygün bunları, Gözünün yuxusu çəkilir dəm-dəm. Yel əsir, qar yağır, gecəsə yarı, Üşüyür qəlbində bütün bir aləm. Sonra başındakı bu düşüncələr Bir-bir ulduz kimi batır heçliyə. Gecə uzanırsa açılır səhər, Bütün insanlara "oyanın!" deyə. Səhərin eşqilə Aygün oyandı, Geydi saxladığı toy paltarını... Yenə yanaqları od kimi yandı, Andırdı gəncliyin ilk baharını. Əyləşdi piano qarşısında tək, Onun sinəsində dil açdı ürək: "Mən indi bildim ki, ürəyim acdır... Elə bil çörəyə, suya möhtacdır. Məhəbbət əbədi bir ehtiyacdır, Mənim də dünyada sevənim varmı? Doğrudur, insanlar mənə əl çalır, Ancaq səadətim yarımçıq qalır... Dağlar da eşq ilə qalxıb ucalır, Eşqsiz bir bahar, deyin, baharmı? Hanı saçlarımı oxşayan bir əl, Bir mehriban nəfəs, bir isti əməl? Gəl, ey məhəbbətin müjdəsi, tez gəl! Məni düşündürən bu arzularmı?" O yenə düşündü, yenə də çaldı... Basıldı üç dəfə qapının zəngi. Aygün səhər-səhər bir məktub aldı, Dəyişdi otağın bütün ahəngi. "Bəlkə də yazdığım bu məktubla mən Xəbər verməyirəm ürəyinizdən... Odur ki, əvvəlcə üzr istəyirəm Ki, sizə "sevgilim Aygün" deyirəm. Bəli, mən sevirəm... Haqqım var buna, Məhəbbət şərəfdir insan oğluna. Yalnız məhəbbətlə insan ucalar, Eşqsiz bir ürək vaxtstz qocalar. Fəqət sevməmişdim mən indiyədək Hər qızda bir cürə ayıb görərək. İndisə xoşbəxtəm... Sevirəm sizi, Sizin şairanə xilqətinizi. Elə ki, simanız qarşımda durur, Ürəyim döyünüb şiddətlə vurur... Bəzən yuxum belə qaçır gozümdən. (Açıq btr fikirlə deyirəm bunu) Dünyada bir sizi sevməliyəm mən Bildim məhəbbətin nə olduğunu... Nə qədər şirindir bu ləziz nemət! Şərbət tək içilir bu yolda qəm də. İnsana yaraşır yalnız məhəbbət, Deyə bir səs ötür hər vaxt sinəmdə... Eşidin qəlbimdən qopan bu səsi, Baxmayın üzümə biganələr tək. İçimdə yandıqca eşqin nəfəsi. Ürəyim odlanır pərvanələr tək. Mən bir nəğməkaram, sizsə bəstəkar, Sənət rübabının qoşa simiyik, Bizim bir yolumuz, bir qayəmiz var, Bir canda biz iki ürək kimiyik. Var olsun birləşən ürəklərimiz, Solmasın əbədi bir bahar kimi. Sənət dünyasının göylərində biz, Gəlin qoşa süzək qartallar kimi". Aygün oxuduqca nəzər saldı ki, İnci tək düzülmüş sözlər yanaşı. O qədər xəyala, fikrə daldı ki, Köksünün üstünə əyildi başı... O bir də məktuba hörmətlə baxdı, "Müqəddüs duyğular, arzular" deyə; Qəlbi iftixarla buluda qalxdı, Məni də dünyada sevən var deyə. Bir anlıq gözündə rəqs etdi aləm, Bir cüt ulduz kimi gözləri yandı. Fəqət xəyalının önündə bu dəm Əmirxan kölgə tək gəlib dayandı... Bir də ilk eşqinin ilk nübarını Andı dan yerinin ulduzu kimi. Ülkər yerə döydü ayaqlarını Bordaqda saxlanmış bir quzu kimi... *** Bilmədim o vaxtdan keçdi neçə gün, Nəyimo gərəkdir hər günün adı? Bir onu bildim ki, dostumuz Aygün Məktubu Ülkərdən gizli saxladı... Düşünüb fikrində bəzən Elyarı, Açdı arzuları çiçəklər kimi. Ancaq başındakı bu arzuları, Qovdu öz diilə, milçəklər kimi. Bir də danışmadı heç yerdə bunu; Söz düşməsin, dedi, boş ağızlara... Dərk edib özünün kim olduğunu, Bir kağız göndərdi Aygün Elyara: "Sizin yazdığınız məktubu aldım. Təmizdir qəlbiniz, safdır eşqiniz. Oxuyub, bir müddət heyran da qaldım, Eşqə, səadətə layiqsiniz siz. Mənimsə ürəyim sınıqdır hələ, Qəlbimin yarası sağalmamışdır... Bəlkə də sevgiyə heç indən belə Könlümün evində yer qalmamışdır. Yalnız sənətimlə yaşayıram mən, Bir də ki, gözümün işiğı Ülkər..- Niyə gizlədim ki, bəzən qəlbimdən İsti bir nəfəs də keçir, müxtəsər. Fəqət sevməyirəm mən heç bir kəsi, Xəyalım bir yerdə qərar tutmayır. Üzümə dəydikcə övlad nəfəsi Ürəyim ilk eşqi heç unutmayır... Geri dönməsə də o keçən günlər, Ayaq basmasam da o boş saraya, Doğma atasını çox sevir Ülkər, Qaynayıb qarışmaz ögey ataya... Məndən inciməyin... Düzü belədir, Sizə ağlayıram, baxıb gülmürəm. Yalan danışmağın mənası nədir, Mən hələ heç kəsi sevə bilmirəm..." XXXII Bir yeni sürətlə keçdikcə günlər Yayıldı şəhərə yeni bir xəber – O axşamkı məclis, o pıçıltılar, O baxış, o romans, o sükut, o səs; Dedilər Aygünə vurulmuş Elyar, O bir də ərinin üstünə getməz. Dedilər gecələr ay işığında Onlar qoşa gəzir bağçada, bağda. Dedilər yatmayır qılınclar qında... Onlar qoşa yatır hətta otaqda... Dedilər dəyişir səmti ruzgarın, Bu gün-sabahlıqdır iş-işdən keçib. Dedilər, o gecə Aygün Elyarın Hələ sağlığına şərab da içib... Kişilər canbirdir... Lap arvad, lap ər... Onları ayırmaq olmaz bir daha. (Ah, ey şayiələr, ey şayiələr! Salamat çıxmayın bir də sabaha!..) - Yalandır, yalandır, - dedi Əmirxan, Yaxşı tanıyıram mən ki, Aygünü; O, hissə qapılmaz, hər yerdə, hər an Namusla keçirmiş bütün Ömrünü. Yox! Qayda-qanunla getməmiş ərə, Öpməyə də qoymaz Aygün əlini. De, səni kim saldı şayiələrə, Ey atam gəlini, anam gəlini! XXXIII O getdi. Bu dəfə namusla getdi; Yenə də Aygünlə üz-üzə durdu. Aygünün danxmış vaxtına yetdi, Ərk ilə bir sorğu-sual da qurdu: - De, səni doğrudan sevirmi Elyar? Ancaq düzünü de... Mən bir qonağam... - Bunn soruşmaqdan nə məqsədin var? - Məqsəd, mən nə qədər dünyada sağam, Sənin namusunu göz bəbəyim tək Bütün böhtanlardan qoruyam gərək. Çünki anasısan mənim qızımın, Oxu daşa dəymiş ilk baxtımızın... - Bu təlaş artıqdır. Hamıdan çox sən Mənim əxlaqımı yaxşı bilirsən... Ayrı nə sözün var? - Sənin sağlığın... Ancaq o Elyarı tap mənə ver bir, Ona göstərim ki, ev yıxmaq nədir?! - De, kimin evini yıxır ki, Elyar, Sənin evinmi var, ailənmi var? Bu evi sən yıxdın öz əllərinlə, Sərxoş arzuların, əməllərinlə. - Məlumdur... Görünür sevirsən onu, Ayığam, demə ki, yenə sərxoşam... - Eşqin, məhəbbətin nə olduğunu Səndən ayrılalı mən unutmuşam. O vaxtdan heç kəsi sevə bilmirəm... Diddi Əmirxanın ürəyini qəm. Nə desın? Doğrudur bu acı töhmət; Üzdən qımışdısa içdən gülmədi. Aygünün üzünə bir xeyli müddət Başını qaldırıb baxa bilmədi. - Bəli, öz evimi öz əlim yıxdı, - Deyib, danışmağa dili varmadı. Səssizcə qalxaraq qapıdan çıxdı, Bir ümid işığı o aparmadı,.. Getdi yol uzunu hey düşünərək: "Onun baxışları nə yaman sərtdir! Görünür yapışmaz sınan bir ürək, Eh, qadın xilqəti gizli xilqətdir... Bəlkə də söz verib, sevir Elyarı, Üzümə üzdənsə gülmədi mənim. Söndü ümidimin son ulduzları, Çürümüş ət kimi tökül, bədənim!". * ** Aygün də özünü danladı bir az: - Deyəsən yazığın qəlbinə dəydim; Yenə Əmirxanı sevə biləydim, Nə deyim... Baş tutar, bu yoxsa tutmaz?.. Bir insan olsaydı vaxtında ərim Bütün ailəni salmazdı dərdə, Birə yüz artardı mənim hunərim. Bu çirkin, bu qara şayiələr de Heç uydurulmazdı ərsizəm deyə, İndisə, döşünə bərk döyə-döyə Qeyrətdən danışır, deyir kişiyəm, Deyir ki, mən namus keşikçisiyəm. Eh, bir də illərcə yaşadı evsiz, Bəlkə də qəlbində yurd saldı iblis... Kişidir... yəqin ki, neçə üz gordü, Qapılar tanıdı evlərə girdi... XXXIV Aygün, əziz bacım, bilirsən ki, mən Dünyaca sevirəm səni ürəkdən. Sevirəm səndəki gözəl sənəti, O saf qəlbindəki saf şeriyyəti. Sevirəm mən sənin vüqarını da, Andını, əhdini, ilqarını da. Hələ bu sifətlər qalsın bir yana, Doğrudan, anasan, gözəl bir ana! Axı, çox güzəştə gedir analar, Ata dərdi çəkən ayparan da var. Qoy sənin qəlbini yıxmasın inad, Vaxtdır, xeyrə doğru, gəl addımlar at. Artıq, Əmirxan da sən görən deyil, Çox ağır olsa da, o doyişir bil... Əmirxan keflərə, əyləncələrə Gedir, ya getməyir ayda bir kərə. İçsə də şad deyil, pərişan olur, Səni xatırlayıb gözləri dolur. Ancaq açılmayır, o qorxur ki sən Onu birdəfəlik rədd eləyəsən. Dəyişir, dəyişir o, ürəyini... İndi halal yeyir öz çörəyini... Paxıl da deyildir o, yana-yana Baxıb küsənməyir heç bir insana. Bu yaxşı sifətdir, çox gözəl işdir, Əmirxan doğrudan çox dəyişmişdir... Böyük bir nöqsanı var ancaq onun, O geridə qalmış həyat oğlunun: "Gündəlik dolanma, gündəlik çörək" Fikri, fəlsəfəsi başında qalır... Odur ki, adi bir ömür sürərək, Nə bir ad çıxarır, nə də ucalır. Bir də öz gücünə o inanmayır, Böyük bir ilhamla qəlbi yanmayır; Bir para insanlar kimi dünyada Burnundan irəli baxmayır o da... De görək neyləyək? Baxıb güləkmi? Yoxsa yıxılanı tuta bilərmi? Gəl onu axtaraq, baş çəkək yenə, Qaranlıq qəlbində məşəl yandıraq. O inanmasa da, öz qüdrətinə Çalışaq, birtəhər biz inandıraq. Danışdıq Aygünlə bu xüsusda biz. Nə qədər şad oldu ürəklərimiz! Açıldı gül kimi Ülkərin qəlbi. Ancaq qabaqladı bizi bir xəbər, Biz onu axtarıb tapana kimi – Əmirxan Bakıdan çıxmış - dedilər... XXXV Aygünə dedim ki, sən qalma işdən, Gedim mən axtarım, görüm hardadır. Onu söz gücünə tez taparam mən, Qorxub-eləmə ki, uzaqlardadır. Düşdüm sorağına mən Əmirxanın, Dağlar ayaqlayıb, dərələr keçdim. Gəzdim hər yanını Milin, Muğanın, Yandıqca arxların suyundan içdim. "Muğan" dastanımda əks olunmadı O yerdə gördüyüm gözəl bir səhnə; Sonralar bildin ki, "ilğımdır" adı Düşsün şerimizin söz xəznəsinə; Muğanda yay günü, görürsən bəzən Torpağın bürküsü axır su kimi. Əvvəl gəl-gol deyib, sonra gizlənən Bir qızın sevilmək arzusu kimi. Biz yaxınlaşdıqca, o qaçır bizdən Şirin bir yuxunun nemətləri tək. Uzağa getdikcə gözlərimizdən Elə bil, biryolluq gözdən itəcək. Bizim Əmirxan da ilğımlar kimi Gah gözə görünür, gah qaçır gözdən; Ancaq inadlı bir sənətkar kimi, Onu axtaracaq, tapacağam mən!.. Axır sorağını mən Əmirxanın "Lenin" sovxozundan axtarıb aldım. Axtarış borcudur şair olanın, Bir axşam mən ona qonaq da qaldım. Söhbət şirin keçdi, yazmıram, ancaq Hələ görmədiyim iş hünərini. Üstünə heç bir şey artırmayaraq Yazıram özünün dediklərini: - Mən aqronom idim neçə il qabaq, Özümün gül kimi sənətim vardı. Ağacdan-ağaca calaq vuraraq, Əllərim sevinib xoşbəxt olardı. Böyük söz olmasın, bəzən insanlar Kor olub, göz yumur səadətinə. Qəlbində yurd salır qara bir azar, Qudurub xor baxır öz sənətinə. Mənim də qəlbimə girdi bir iblis, Məni də azdırdı acgöz ehtiras. Dedim bu sənətdən bir xeyir çıxmaz, Gedim pul qazanım... Güləcəksiniz... (Mən onun sözünü kəsərək bir an Dedim: - Səndə deyil yalnız bu azar. Pul eşqi getməmiş bir çoxlarından, Bu dərdə tutulmuş alimlər də var. Onlar zaman-zaman verib səs-səsə Nə xəyala gedir, nə fikrə bir gün, Elmə can yandırmaq əvəzindəsə İdarələr gəzir çoxlu pul üçün. Onlar oynadıqca istedadıyla Əql evi boş olur, sözü kəsərsiz; Döşünə döysə də alim adıyla Yaşayır əsərsiz, ölür əsərsiz...) - Bəli... Pul iştahı, pul acgözlüyü Gözəl sənətimdən ayırdı məni. Bəzən yalan dedim, dandım düzlüyü. Danışsam başımdan gəlib keçəni Sizə zəhmət olar... Keflər, məclislər, Başsız ehtiraslar, cilovsuz hisslər Soyutdu get-gedə məni evimdən... İnsan öz evini bu cürə yıxır. Aygünü, Ülkəri andıqca, bəzən Başımdan tüstülər, dumanlar qalxır. Bu vaxt Əmirxanın rəngi saraldı, Köksünü ötürüb, bir nəfəs aldı... - İndisə... Mənzilim düşdü bu yana, Bu qara torpaqdan çıxır çörəyim. Əsil sənətimlə gəldim Muğana, Gələli xoşbəxtdir, dincdir ürəyim. Yoxsa da sən deyən bir istedadım... Elmim yarımçıqsa, ömrüm də yarı, Deyirəm burda bir bağça yaradım, Bir kənd yerindəsə tanınım barı. * * * Keçirdik gecəni, açıldı səhər, O mənə göstərdi saldığı bağı. Xırdaca yarpaqlı körpə şitillər Üzümə güldükcə tifil sayağı, Dedim: 'Tez böyüyüb qol-budaq atın! Mənim oğlum kimi boy-başa çatın!" Sonra Əmirxanla vidalaşaraq, Gəlib nəql elədim Aygünə bunu. Dedim: "Yaşadacaq o qara torpaq Yerə arxalanmış o yer oğlunu". XXXVI Muğan düzündəki səssiz gecələr, Sıxdı Əmirxani bir qəfəs kimi. Şəhər, meydançalar, dolu küçələr Gəldi qulağına bəzən səs kimi. Sakit təbiətə tez alışmadı, O keflər aşiqi, məclislər əri... Darıxdı bir müddət, çox çalışmadı, Ağac kölgəsində keçdi günləri. Fikrini dağıtmaq məqsədilə tək O, Araz üstünü gəzdi piyada. Sonra xam at kimi haldan düşərək Axırda yorulub dincəldi o da. Çoxaldı get-gedə dostlar, tanışlar, O da bəyənildi, o da bəyəndi... Keçdiksə baharlar, keçdikcə qışlar O ev-ev tanıdı bir neçə kəndi. Nə xeyirdən qaldı, nə də ki, şərdən, Onun yanına da gələn çox oldu. Ayrıldi pərişan düşüncələrdən, Yalqızlıq qayğısı uçub yox oldu. Gecələr demə ki, o yalqız qaldı, Çalışdı çox zaman kitabxanada. Meylini sənətə, biliyə saldı, Miçurin dərs verdi Əmirxana da. Sevdi, o bərk sevdi qəhrəmanları, Çox şey də öyrəndi bu az müddətdə. İşdə saç ağartmış mərd insanları Hörmətlə dinlədi sözdə, söhbətdə. Bilmədiklərini soruşdu hər an, Yuxarı tutmadı başını daha... Gah əvvəl, gah sonra çıxdı yarışdan, Gündə bir arzuyla baxdı sabaha... O indi bildi ki, əlbirlik nədir, Dalğanın qüvvəti dənizdə coşar... Elsiz igidlik də bir əfsanədir, Hər ürək bir bədən içində yaşar... Hər bir ağaca da saldı mehrini, Hər solan yarpağın, cılız şitilin Axtardı sirrini, tapdı sehrini. Hər günün, gecənin, hər ayın, ilin Udduqca ciyəri saf havasını Duydu əsil Ömrün xoş mənasını... Baxıb Əmirxanın gördüyü işə Nə qədər şad oldu Nemət ürəkdən. Yanında söz açdı onun həmişə Uğurlu, məqsədli bir gələcəkdən... Onu öz evində saxladı Nemət, Sınğındır, yalqızlıq çəkməsin deyə. (Bəzən yıxılanı, sadə bir hörmət Qolundan yapışıb qaldırır göyə). Əmirxan Aygünü, Ülkəri anıb, Dolmuş ürəyini boşaldan zaman, Onunla bir yerdə Nemət də yanıb, Gözləri dolardı həyəcanından... Bəzən Əmirxanın iş hünərindən Danışıb özü də ləzzət alardı. Bəzən də söz açıb səhvlərindən Şirin bir dil ilə başa salardı. Bəzən də ordenli qəhrəmanları Göstərib deyərdi: "Beşcə il qabaq, Sən bəyənmədiyin bu insanları Bu boyda rütbəyə qaldırdı torpaq". Əmirxan onlara baxdıqca hərdən, Bir qüvvə duyardı öz biləyində. Ayrılıb hərcayi düşüncələrdən Arzular bəslərdi öz ürəyində... (Adətlər övladı yaranmışıq biz, Təmiz duyğulara, ürəklərə də. Gah isti, gah soyuq küləklərə də Ömürlük bağlanır hisslərimiz. Meylini saldığın sadə bir daş da, Bəzən ömrün boyu yadında qalır. Ülfətin oğludur dost da, sirdaş da İnsana isnişib insan ucalır). İndi o hərcayi Əmirxana bax! Gör necə bağlanmış ana torpağa; Hər səhər quşlardan tez oyanaraq, Tələsik baş çəkir saldığı bağa. Yel soyuq əsdimi, şaxta keçdimi, Çiçək tökmədi ki, ağaclar gecə? Torpaq öz suyunu yaxşı jçdimi? Ümidlər, arzular çıxmasın heçə! Əsir yarpaq kimi hər yarpaq üstdə, Ürəkdir titrəyən əməllərilə. Görüncə bir kiçik budağı xəstə Kəsir cərrah kimi öz əllərilə. Bəzən də bir ağac boysuz olanda Onun gövdəsinə dərmanlar vurur. O ağac böyüyüb yaşa dolanda Sərin kölgəsində məclis də qurur. O hələ zövq alır pul xərcləməkdən, Çox açıq əllidir dosta, yoldaşa. Bütün gəlirini xərcləyib bəzən Güc ilə çatdırır ayı baş-başa. Qoy olsun, dəyməyək daha xətrinə, Ağız ləzzətilə yeyir çörəyi. Biz ona sərxoş da deməyək yenə, Qoy içsin, istəsə hərdən ürəyi... * * * Keçdi o zamandan üç qış, üç bahar. Zaman çox məqsədi başa yetirdi. O sovxoz bağında bitən ağaclar Üç cürə, beş cürə meyvə yetirdi. Bəzən bir ağacın üstündə gerçək, Alma da, armud da, heyva da doydi; Əriklər, gilaslar sayrışdı rəng-rəng, Ağır şaftalılar yerə baş əydi. (Muğanda gördüyün çöllər, yamaclar Bütün torpaqlardan bərəkətlidir. Qışda yaşıl qalır orda ağaclar, Zəmilər, yoncalar xoş sifətlidir. Arazın suyundan bol-bol içərək, Daş kimi çiyələk yetirir aran. Sağalmış yaranın qaysaqları tək Qopub parça-parça tökülür şoran. Araz dünya gəzir bir insan kimi, Min yerin şirəsi hopur canına: Şüşəyə tutulmuş bir saf qan kimi İşləyir Muğanın damarlarına. Muğanda yetişən ilk nübarları Yemək də olmayır şirinliyindən. Gəncənin üzümü, Göyçayın narı Baxıb həsəd çəkir onlara bilsən). Bağın nemətləri olduqca dən-dən Əmirxan onları vaxtında dərdi. Canla bəslədiyi o meyvələrdən Ülkərə hər fəsil pay da göndərdi. ** * Təsvir etdiyim bu gözəl bağa İnsanlar ad verdi "Əmirxan bağı". Şairin ürəyi döndü bir dağa, Sevindi dastanın hər bir varağı. Kən-kənd, şəhər-şəhər bu bağın adı, Şöhrəti yayildı bizim ellərə. Yoldaş Əmirxanın bu istedadı Düşdü nağıl kimi bütün dillərə. (Bəzən görürsən ki, yaxşı bir hünər Gizlənir insanin öz varlığında. Döyüşsüz, cəbhəsiz keçəndə illər Qılınc da paslanır yaldığı qında...) Həyatın əzəldən bir qanunu var: İşsiz hünər yoxdur, hünərsiz də iş. Dəmir də, polad da, iş üstə parlar, Ən böyük ilhamdır zəhmətə vərdiş. ** * Elə mən özüm də bir həftə, bir ay Yazmasam, şeirdən çox soyuyuram Buludlar yığışır üstümə lay-lay, İçimdə bir boşluq, heçlik duyuram. Əsər yazmadığım işsiz zamanlar Şair olmağımı danıram özüm; Çox geniş olsa da göy asimanlar Mənasız boylanır aləmə gözüm. Elə ki, sətirlər durur yan-yana, Yarpaqlar yığışır yarpaqlar üstə. Elə bil dünyalar verılir mana, Dağlar qoymasam da, mən dağlar üstə. Böyüdü get-gedə Əmirxan bağı, Hər ili ardınca bir il apardı... O bağdan Muğanın hər bir bucağı Qocalmış bağlara şitil apardı. Əmirxan özü də gözləmədən heç, Bir də inanmadan öz qüdrətinə, Ellər dünyasında tanındı tez-gec, Taleyi tuş gəldi el hörmətinə. Dostlar, bəllidir ki, qoca dünyada Yerin nəfəsilə yaşayırıq biz. Heç kəsin zəhməti getməyir bada. Yaratmaq əsridir bizim əsrimiz. XXXVII Günlərin birində Muğan düzündə Əmirxan Bakıdan bir məktub aidı. Bir şadlıq oynadı onun üzündə, Fəqət bir neçə gün o, fikrə daldı. Ona nazirlikdən yazmışdılar ki: "Məsul vəzifəyə gələrsinizmi? Ancaq, bu xüsusda danışıq var ki, Siz bağdan ayrıla bilərsinizmi?" Nə yazım? Nə deyim? Nə cavab verim? Deyərək düşündü Əmirxan xeyli; Başına düşmədi vəzifə meyli. "Gözəldir sənətim, rahatdır yerim, Ayrıldım eşqimdən, məhəbbətimdən, Barı ayrılmayım öz sənətimdən... Taleyim bundadır, belədir", - deyə Bir cavab göndərdi o, nazirliyə: "Səmimi ürəklə yazıram sizə, Lütfünüzə qarşı çox minnətdaram. Sözüm toxunmasm ürəyinizə, Nə qədər mən sağam, nə qədər varam Ayrıla bilmərəm bu ilk bağımdan. Qızğın iş üstündə keçdikcə illər Mən hər ağacımdan, hər yarpağımdan Baxıb zövq alıram dünyalar qədər... Ağaclar bir mənə alışıb yalnız, Mənsiz nə yem yeyər, nə də su içər. Çoxdur iş bacaran insanlarımız, Zənnimcə, nazirlik mənsiz də keçər" Bir gün Aygünə də çatdı bu xəbər, Nə qədər şad olub buna sevindi. Dil açdı qəlbində onun hissləri "Əmirxan başqadır, başqadır indi..." XXXVIII "Qızım, ağrın alım, ağır xəstəyəm, Bəlkə də bir uzaq səfər üstəyəm... Dayanma, can bala, gəl görüşək bir, Anan bilirəm ki, gəlməyəcəkdir... Ona gəl deməyə üzüm də yoxdur, Yanında taqsırım, günahım çoxdur... Yıxıl dizlərinə lap üzün üstə, Mənim tərəfimdən sən üzür istə, De, keçsin son dəfə günahlarımdan, Mən özüm ayrıldım öz baharımdan..." Məktubu gizlədi Ülkərdən Aygün. Duyub düşündükcə bir ana qəlbi Səhərdən axşama sızladı o gün, Simləri qırılmış bir rübab kimi... Axşam Ülkəri də alıb yanına, Birinci qatarla o düşdü yola... Analıq eşqinin bu dastanına Yeni bir fəsil açaq, uğurlar ola! XXXIX "Lenin" sovxozuna bir gecə yarı, Gəldi, qoşa gəldi Ay ilə Ülkər, Piyada getdikcə asfalt yolları, Bu ki lap şəhərdir, şəhər, - dedilər. İkimərtəbəli aynabəndlər də Hörmətlə onların güldü üzünə, Sovxoz yanındakı yeni kəndlər də Yaraşıq verirdi Muğan düzünə. – Yoldaş! Xəstəxana burda bardadır? – Odur, bax, “Əmirxan bağı”ndan sağda, Onillik məktəbdən bir az uzaqda, Böyük darvazalı bir hasardadır. "Əmirxan bağı"ndan... Ülkər eşitcək, Elə bil üzündə şəfəq söküldü, Ürəkdə Aygün də sevinib güldü; O ayaq saxladı bağa yetişcək, Bir ağac dibində nəfəs də aldı. Gördü ki, sərvlər qatar-qatardır, Bu xoş səliqəyə o heyran qaldı. Səliqə sevən də bir sənətkardır. - Ay ana, gəl gedək, gedək, tez ol bir, İndi bağ seyrinin vaxtı deyildir, - Deyib, anasını tərpətdi Ülkər, "Əmirxan bağı"nı ötüb keçdilər. * * * Bir ağ çarpayının üstə Əmirxan Neçə gündən bəri ağır xəstədir. Nə həyat görünür üzündə, nə qan, Elə bil doğrudan ölüm üstədir. Başının üstündə Ülkərmi durmuş? O körpə xilqətə yaraşmayır qəm. Ayaq tərəfində Aymı oturmuş? Onu rəssam kimi çəkə bilmirəm. Xəstənin gözləri kölgələndikcə Aygünün ürəyi yandı şam kimi. Qabarıq sinəsi qalxıb-endikcə Qaraldı sifəti bir axşam kimi. Xəstə bərk yatdısa, ciyər azan Onun ürəyinə girə bilmədi. Ancaq açılmadı göz qapaqları, Gələn qonaqları görə bilmədi... Qalxa bilmədisə o öz yerindən Eşitdi Aygünün "can, can!" səsini. Üzündə, gözündə hiss etdi, bəzən Doğma balasının xoş nəfəsini... (Mehriban, lüttkar, doğma bir səs də Bəzən ordu kimi yol açır bizə... Ən ağır vaxtlarda bir xoş nəfəs də Dağ boyda güc verir ürəyimizə.) Aygünə teleqram gəldi Bakıdan: "Yığışıb qayıdın, tez gəlin ki, siz Sabah Moskvaya gedəcəksiniz". Onunsa qəlbində iki həyəcan - Baxdı Əmirxana, baxdi həsrətlə, Yeni bir səadət keçdi gözündən, Sonra da dirilmiş bir məhəbbətlə Öpdü Əmirxanın solğun üzündən. O getdi. Yenə də keçdi o bağdan... Duydu, torpağı da, daşı da duydu; Əlilə yapışıb neçə budaqdan Yaşıl yarpaqlara üzünü qoydu... Ülkər atasının yanında qaldi; Şəfqət bacıları qızın bir zaman Doğma ana kimi qeydinə qaldı. Bir səhər gözünü açan Əmirxan Başının üstündə gorüb Ülkəri, Zəif qollarilə bağrına basdı. Onu görməmişdi üç ildən bəri, Döyünən qəlbinə qulaq da asdı... XL Moskva... Bir sərin payız gecəsi, İttifaq Evinin böyük salonu. Ötür orkestrin qəlb açan səsi, Sükutla dinləyir min insan onu. Çilçıraqlar üstə yanır ağ şamlar, Möhtəşəm sütunlar nura boyanır. Burda gündüz kimi keçir axşamlar, Elə bil üfüqdə səhər oyanır... Zal ağzına kimi tamam dolmuşdur, Nə qədər dostu var şerin, sənətin! Hamı bir nəfər tək sakit olmuşdur, Bu da timsalıdır mədəniyyətin. Çalır orkestro. Oxuyur Elyar Aygünün yazdığı bir xoş nəğməni. Zövq ilə danışır salondakılar "Mənim səsim" adlı birtəranəni: "Mən səadət aşiqiyəm əzəl gündən, Yaranmışam ilk baharın gülüşündən. Eşit məni, ana torpaq, ana vətən! Mən yenə də səadətə səs verirəm. Tel-tel olsun qərənfillər, yasəmənlər, Yaşıl geysin göy dənizlər, göy çəmənlər. Bülbül desin bu nəğməmi səhər-səhər: Mən insana, ədalətə səs verirəm. Azad qələm, azad rübab əlimdədir, Arzularım ulusumda, əlimdədir, Qardaşlığın ilk nəğməsi dilimdədir; Eşqi azad yüz millətə səs verirəm. Nə xoşdur ki, bu dövranda yarandım mən, Nankor olmaz bu dünyada qədir bilən. Bütün eldir məclisimdə deyib-gülən, Bu məclisə, bu söhbətə səs verirəm". * * * Salona səs saldı odlu alqışlar, Böyük rus qəlbinin məhəbbətilə. Səhnəyə güllərlə gəldi ilk bahar, Gəldi insanların səadətilə... Hamıya hörmətlə Elyar baş əydi, Oxudu nəğməkar bir də, iki də... Aygünün başısa buluda dəydi, Sevindi özü də, qəlbindəki də... O xoşbəxt gecənin o xoşbəxt səsi Axıb dalğa-dalğa yayıldı göyə. Şeirlə nəğmənin əziz nəfəsi Dil açdı yaşayaq, yaradaq deyə! O gecə Kiyev də, Leninqrad da Böyük bir eşq ilə dinlədi bizi... Yaxın Tbilisi də, uzaq Bağdad da Duydu rübab tutan əllərimizi. Xurma kölgəsində ərəb qızları Ah, azadlıq! Deyib xəyala daldı. Misrin, Fələstinin qumsal düzləri, Şimala hərətlə baxıb saraldı... Sanki Hindistan da,Vyetnam da, Çin də Bizim o axşamkı bayrama gəldi. Koreya torpağı odlar içində Moskva! - deyərək İlhama gəldi. ** * Çoxdan "danışmayır" Aygünlə Elyar, Dostlar neçə vaxtdır ehtiyatlıdır. Keçən hadisədən dərs almış onlar Ki, yaman xəbərlər quş qanadlıdır. Aygünsə Elyarın hər baxışından Oxuyur daima canlı bir sual... Arabir səssiz də danışır insan, Arabir sözsüz də keçir həsbi-hal. Fəqət seyrə çıxmış onlar bu səhər Moskva çayının sahil yanını. Aygünün üzündə gülür şəfəqlər, Onun ürək adlı xanimanını Özü də görməmiş heç bu qədər şad, Yanır yanaqları yenə lalə tək; Şəhla gözləri də qüssədon azad, Parlayır aynalı bir şəlalə tək. Nədir sevindirən onu bu qədər? Bir yeni sevginin cəlalımıdır? Nədir başındakı o düşüncələr? Yeni simfoniyalar xəyalımıdır? Bəlkə də eşitmiş təzə bir xəbər? (Artıq sual verib cavab da alma.) Ona bir teleqram göndərmiş Ülkər: Atam sağalmışdır, nigaran qalma! Elyar dilə gəldi: - Aygün, bilirəm, Duyuram, doğrudan duyuram ki, siz Məni bir damcı da sevməyirsiniz... Nahaq mən eşqimlə vəcdə gəlirəm. Doğrumu deyirəm?..- Doğrudur, bəli. Layiq olsanız da siz məhəbbətə, Hər bir ehtirama, hər bir hörmətə, Şirindir taleyin, eşqin əzəli... Mənsə ayrılığa düşəndən bəri Başqa bir insanı sevə bilmədim. Otuza çatdısa ömrün illəri Heç kəslə sevişib, deyib gülmədim. Elyar təəccüblə: - Çox qəribədir, Qədim vaxtlardakı rahibələr tək . Bir ömrü eşqsiz, qəlbsiz keçirmək... Doğrusu, bilmirəm nə fəlsəfədir?.. - Yox, Elyar, mən yenə, yenə sevirəm, Əmirxan başqadır, başqadır indi. Elə bil Aygünü eşidib bu dəm Ata da, bala da birdən sevindi. Elyar ümidini bilmərrə kəsdi, Aygünün üzünə daha baxmadı. Onun can evinə yellərmi əsdi? Ancaq gözlərində şimşək çaxmadı... Aygünsə xeyirxah, uca bir səslə Dedi: - Qəmlənməyin, qardaşım Elyar, Yaşayın, yaradın yenə həvəslə, Sizi də, sizi de sevən tapılar. Sevməyi bacaran qadir bir ürək Bir sevilməzsə də, bir seviləcək... Elyar üz döndərib Aygün tərəfə, Baxıb o gözlərə, baxdı son dəfə... (Oxucum, Elyarı gəl qınama sən, Ağırdır ayrılmaq hər məhəbbətdən. Elə ki, məhəbbət cavabsız qalır, Ürək bulud kimi dolub, boşalır.) Elyarın gözündə ucamı bu an, Aygünün saf qəlbi, təmiz siması. Gəlinin mənalı baxışlarından Keçdi bulud-bulud eşqin mənası... Gizli saxlamıram bu sirri də mən: Elyar öz eşqinə əlvida deyə, Aygünün əlindən öpmək istərkən Əlini çəkmədi Aygün geriyə... Ancaq o mehriban busənin odu Əlin dərisindən keçmədi qana... Elyar bu hörmətə minnətdar oldu Ah, müqəddəs qadın, müqəddəs ana! Sən öz varlığını bir daha düşün: Nə qədər güclüsən, əzəmətlisən! Lütfün, mərhəmətin, hər nəvazişin Kor ehtirasları söndürür, bilsən... Bəzən heyran qalır xoş xilqətinə, Hirsli bir pələng də dönür quzuya. Sənin varlığını can duya-duya, Qayıdır insanlıq təbiətinə... - Bəs Əmirxan hanı? İndi hardadır? Deyərək Aygündən soruşdu Elyar. - İndi Muğandadır, uzaqlardadır... İndi hünəri də, sənəti də var. Ancaq elə bilir sevirəm səni... Elyar xatırladı o şayiəni... Dərin fikrə gedib düşündü bir az. Onun düşündüyü xeyirsiz olmaz... XLI Hicran yerlərini dolaşdıq, yetər, Vüsal yollarını izləyək daha. Nə var bu dünyada, de, qəmdən betər, Şadlıq arzulayaq hər bir sabaha. Xəstəmiz sağaldı, qalxdı ayağa... Bakıya, məktəbə qayıtdı Ülkər. Əmirxan özünü yetirdi bağa, Gördü ki, onsuz da mehriban əllər, Bağın qayğısına yaxşı qalmışdır. Ağaclar gümrahdır, meyvələr sulu, Nə yarpaq, nə də bir ot saralmışdır; Hər bahar nəfəsli, bahar duyğulu Bağın, bağçanın da şairiyəm mən, Yaz ətri gəlirmi şeirlərimdən? * * * Əmirxan Aygünü yad edib bəzən, İş vaxtı, boş vaxtı xəyala getdi. - Özü qurtarmamış məni ölümdən Niyə tez qayıtdı, niyə tez getdi?.. Bəlkə də eldərdi gəlmişdir Aygün, Ülkərin qəibinə dəyməmək üçün... Bəlkə də yazığı gəlmişdir mənə, Sonradan peşiman olmuşdur yenə; Bəlkə də o məni xəstə görərək, Qəlbində demiş ki, dirilməyəcək... Bəlkə də o sevir, sevir Elyarı, Sənət ayırmayır sənətkarları... Keçdi Əmirxanın başından nələr! (Ah, siz ey bəlkələr, siz ey bəlkələr, Görüm yuvanızı sellər aparsın, Bütün varlığımz heçliyə varsın!) XLII Bir axşam qayıdıb işdən Əmirxan, Kitab oxuyurdu eyvanında tək. O yaşıl eyvana elə bu zaman Elyar ayaq basdı, salam verərək, Soyuq qarşıladı Əmirxan onu, "Əyləşin" söyləyib, yer verdi naçar... Ancaq Əmirxanın tərs olduğunu Aygündən eşidib bilmişdi Elyar. - Qonağı gülərüz qarşılayarlar, Mənsə yol gəlmişəm, həm də qonağam. Sizlə görüşməyə ehtiyacım var, Bir böyük iş haqda danışacağam... - Buyurun, mən qulaq asıram sizə, Başqa şey gəlməsin ürəyinizə... - Əvvəl tanış olaq, əl verin görək, - Deyə Əmirxana gülümsəyərək, Elyar əl uzatdı. Əl verdi o da, (Rəqiblər dost olur bizim dünyada). - Sizə, qardaş kimi gəlmişəm bu gün, Gəlmişəm deyəm ki, zövcəniz Aygün Uzun illər sürən bu ayrılıqdan Dərd çəkir...Qaşını çatdı Əmirxan... - Nə üçün dərd çəkir? Bəs deyirlər siz Leyli-Məcnun kimi sevişirsiniz... İndi bu söhbətin mənası nədir? - Xeyr, deyilənlər bir şayiədir! Doğrudur, Aygünü sevirdim mən də, Deyirdim eşqini yeri gələndə, Sizdən nə gizlədim, beləydi... Ancaq O məni sevmədi, sevmədi bir an. Dedi ki, bu sevda baş tutmayacaq, Qəlbimdən çıxmayır çünki Əmirxan... Zənnimcə, dediyim bu sözlər bəsdir. Mənə göndərdiyi məktubu alın, Siz ona idrakla bir nəzər salın, Bilin ki, hələ də o müqəddəsdir... Əmirxan oxudu məktubu bütün, Bir də şadlığından gözü yaşardı... Gözündə gün kimi parladı Aygün, Sonra Elyar haqda xəyala vardı: - Qonağım dünənki rəqib olsa da, Nə gözəl insanlar varmış dünyada! * * * Yenidən əl verib öpüşdü onlar Çoxdan ayrı düşmüş qardaşlar kimi, Ağzı möhkəm olan sirdaşlar kimi. Dönüb Əmirxandan soruşdu Elyar: - Deyirtər tərifli bir bağınız var, Onu "yad qonağa" göstərmək olar? Əmirxan quş kimi qalxdı ayağa, Dostlar deyə-gülə getdilər bağa. Doğrudan hər ağac, hər yaşıl yarpaq Təzə gəlin kimi üzə gülürdü... Baxıb çalarına sevinir torpaq, Göyün də üzündən nur tökülürdü. Elə bu vaxtdaca Aygünlə Ülkər Bir ağac dalında gizlənmişdilər... Çəkib Əmirxanın qolundan Elyar, Apardı onların üstünə sarı. Aranı kəsmişdi alma şaxları. (Səhnəsiz də olur bəzən oyunlar.) Onların səsini Ülkər eşitcək, Bir qəhqəhə çəkdi dağ kəkliyi tək... Sonra qanad çalıb qalxdı komadan, Göydə qucaqladı qızı Əmirxan. Ülkərin dalınca Aygün də qalxdı, Əmirxan bu dəfə Elyara baxdı... - Gördüyüm yuxudur, nədir? - deyərək, Dönüb qucaqladı Aygünü bərk-bərk, Onlar sevindilər, sevinək biz də, Sevinsin hər yeni əsərimiz də... 1950-1951 </poem> [[Kateqoriya:XX əsrin poemaları]] 08p14ts1bslxq83xnv4pnb97jf7yav6 0 33885 96758 2026-08-15T08:41:01Z Mehdisoy88 12104 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96758 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} e1711lig58gons7br5l3l0tbm73lpb7 96761 96758 2026-08-15T08:44:59Z Mehdisoy88 12104 96761 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Azərbaycan, gözəl bir yaz... Həyat bolluq, işıq çoxdur, Qaranlıqdan, əsarətdən, xəyanətdən nişan yoxdur. Baharın qəlbi gümrahdır, gülür hər şey səadətlə; Ocaqlar yandırılmışdır, keçir dövran ziyarətlə. Qədim dağlar qucağında şəhərlər, qələlər vardır, Zaman keçmiş... Həyat başqa... Fəqət, dağlar o dağlardır! Çəmən sevdalı bir qızdır, o tac qoymuş çiçəklərdən, Müqəddəsdir yerin ruhu, yaranmışdır ürəklərdən... Buludlar sallanıb bəzən öpər dağlar camalından, Günəş ilham alıb parlar göyün sonsuz kamalından. Çatılmış varlığın alnı... Fələklər min xəyal eylər, Baxıb heyrətlə hər insan zamandan bir sual eylər... Axar çaylar, sular çağlar, dayanmaz kainat bir dəm, Bu gün matəm, sabah bayram, əzəldən böylədir aləm... Əsər ruzgar, qopar yanğın uğursuz bir qığılcımdan, Ömür keçdikcə odlardan, alovlardan keçən insan. Gələr Zərdüşt, deyər bəzən: - Mənim öz ehtişamım var, Bəşər qəlbi müqəddəsdir, bu qüdsiyyətdə kamım var... Ölüm iblisə layiqdir, həyatdır ən şirin nemət, Qaranlıqdan uzaqlaş ki, işıqdır ən böyük ziynət Çalış, qəlbin saf olsun ki, təmizlikdir sənin hüsnün, Bütün ömründə zəhmətsiz, hünərsiz keçməsin bir gün... Gözəl sözlər gözəldirsə, azadlıq min hünər istər! Əməl uğrunda candan keç, özün mərdanəlik göstər! Dönükdür dövranın hökmü, sən öz simanı saf saxla! Səadatdən, məhəbbətdən danışma hər bir alçaqla! Bir "Allah" adlanan eşqi son öz qəlbində axtarsan, Özün öz hüsnünü tapsan - ölüb getsən də sən varsan! Zamanın nəbzini tut ki, nə canandan, nə candan tut, Nəyin vardırsa aləmdə sən öz simana qalxan tut... Ölüm qorxar cəsarətdən, həyatın şəni qüdrətdir; </poem> gbt3wsry1ju38qea94olj9tympzej0e 0 33886 96762 2026-08-15T08:45:02Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Qız qayası | müəllif = Səməd vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1935 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Düşündürür məni bu sirli diyar,..." məzmunu ilə yaradıldı 96762 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qız qayası | müəllif = Səməd vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1935 | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Düşündürür məni bu sirli diyar, Burda həqiqətlər, əfsanələr var. Ürəklərdə axın, qollarda qüvvət, Burda öz-özünə gülür təbiət, Burda çiçəklərin, quşların dəmi, Burda könüllərin əski həmdəmi... Dumanlar içində duran hər qaya Göz vurur Günəşə, söz verir Aya. Dağların döşündən gedən cığırlar Qalmış babalardan bizə yadigar... Başını göylərə vurur Şahdağı, Alınır aləmdə onun sorağı. Döşündə qaynayan soyuq bulaqlar Dilsiz əsrlərə xatirə saxlar... Şair, bu yerləri ayağınla gəz! Göygölün üstündə haçadil Kəpəz Deyilmi dünyanın bir ilk gözəli?! Onu bəzəmişdir xilqətin əli. Dağların döşündə durur Qarabağ, Xəyalı gəzdirir hər dərə, hər dağ. Züy tutur gecələr suların səsi. Burda çobanların zil şikəstəsi Hər keçən yolçunu saxlayır yoldan, Çatır qaşlarını heyrətlə insan. Ormanlar içində İsa bulağı, Ondan əskilməyir insan ayağı. Suyu almaz kimi, göz kimi parlaq, Qoynunda bəstəmiş onu bu torpaq. Mən də həyatımın gənclik yaşında, Sizə söylədiyim bulaq başında Süfrəmi açmışam, kabab yemişəm, Baxıb gözəllərə şeir demişəm. O vaxt əsərlərim ağlamış fəqət, Könlümə sığmamış qoca təbiət. Alıb sorağını ötüb-keçəndən, </poem> s8ebfx57lipy7jh7wpfnr8ubkav8umz 96766 96762 2026-08-15T08:47:28Z Nilufar.J 12784 96766 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qız qayası | müəllif = Səməd vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1935 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 107 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Düşündürür məni bu sirli diyar, Burda həqiqətlər, əfsanələr var. Ürəklərdə axın, qollarda qüvvət, Burda öz-özünə gülür təbiət, Burda çiçəklərin, quşların dəmi, Burda könüllərin əski həmdəmi... Dumanlar içində duran hər qaya Göz vurur Günəşə, söz verir Aya. Dağların döşündən gedən cığırlar Qalmış babalardan bizə yadigar... Başını göylərə vurur Şahdağı, Alınır aləmdə onun sorağı. Döşündə qaynayan soyuq bulaqlar Dilsiz əsrlərə xatirə saxlar... Şair, bu yerləri ayağınla gəz! Göygölün üstündə haçadil Kəpəz Deyilmi dünyanın bir ilk gözəli?! Onu bəzəmişdir xilqətin əli. Dağların döşündə durur Qarabağ, Xəyalı gəzdirir hər dərə, hər dağ. Züy tutur gecələr suların səsi. Burda çobanların zil şikəstəsi Hər keçən yolçunu saxlayır yoldan, Çatır qaşlarını heyrətlə insan. Ormanlar içində İsa bulağı, Ondan əskilməyir insan ayağı. Suyu almaz kimi, göz kimi parlaq, Qoynunda bəstəmiş onu bu torpaq. Mən də həyatımın gənclik yaşında, Sizə söylədiyim bulaq başında Süfrəmi açmışam, kabab yemişəm, Baxıb gözəllərə şeir demişəm. O vaxt əsərlərim ağlamış fəqət, Könlümə sığmamış qoca təbiət. Alıb sorağını ötüb-keçəndən, Gizli bir ilhamın xəyalilə mən Ahımı salmışam boş dərələrə, Küsmüşəm o gözəl mənzərələrə, Sən ey gəncliyimin o ilk çağları! Sən ey karvanımı qüruba sarı Aparmaq istəyən cilovsuz külək! Ey dağılan xəyal, yıxılan ürək! Unutdum əbədi sizi dünyada. Bəzən o günləri gətirib yada, Keçdiyim yollara baxıb gülürəm, Nələr çəkdiyimi indi bilirəm... Mən Cıdır düzünü gordüyüm zaman Keçmişəm gecələr Çanaqqaladan; Orda dinməmişəm bir qız səsini, Bülbülün Qarabağ şikəstəsini. Bir yanda tar səsi, bir yanda qaval... Boynunu bükmüşdür dağlarda maral. Çıxmışam dağların göy yaxasına, Doyunca baxmışam Qız qayasına; Orda saqqalına yaş dama-dama Əfsanə söyləmiş bir qoca mana. "Oğlum, bu dünyanın qocadır yaşı, Görürsən, dağların ağarmış başı! Uşaqsan, körpəsən doğrudan da sən, Böyükdür dünyanın başından keçən... Bu şəhər adlanır Şuşa qalası! Torpağın qarğışı, göyün bəlası Hər zaman bu yerin üstünə yağmış, Qışında bahar var, baharında qış. Mənim görmədiyim köhnə bir zaman Burda sarayların ağası bir xan Sarı yağ içində üzüb yaşarmış. Onun əsirləri, qulları varmış. Oylağı, məclisi hərəmxanalar, Ardınca qarğarmış onun analar. Günlərin birində xan çıxmış ova, Bu ceyran düzündə ov qova-qova Atını saxlamış bulaq başında. Kim bilir, o zaman neçə yaşında Növrəstə bir qızı bəyənmiş o xan, Ayırmış tərlanı öz yuvasından!.. Saxlamış sarayda o qızı bir qış, Qız yolub saçını təslim olmamış. Qızın taleyinin sonuna bir bax: Bir axşam gecədən oğurlanaraq, Şəhər kənarına qaçır o pünhan. Lakin arxasınca adam salır xan... Həyata son dəfə yumub gözünü, Qızcığaz qayadan atır özünü. Lakin deyirlər ki, altdan yuxarı Qabartmış donunu dağlar ruzgarı. Qızcığaz ölməyib, sağ düşmüş yerə, Yayılmış bu xəbər bütün ellərə... Budur "Qız qayası" adlanmış qaya, Sirrini verməmiş ulduza, Aya..." İxtiyar sözünü bitirən zaman Buludlar töküldü qaş-qabağından. Ey ana torpağı! Ey əziz Vətən! Bilirəm dünyada gözlərinlə sən Nə odlar gormüsən! Bu bir həqiqət, Lakin küsənməmiş sənə təbiət! Burda qurutmuşdur böyük saraylar, Onlara sirr açıb ulduzlar, aylar. Burda qatar-qatar şose yolları Atmış qollarını dağlara sarı. Yolun kənarında çiçəklər, güllər, Gecəli-gündüzlü ötən bülbüllər Burda oxuduqca hər qəlbə vüsal Min toy məslisinə baş çəkir xəyal... </poem> isr0nxryw3ubwyrz5pm1etq34f3gxw2 96768 96766 2026-08-15T08:47:56Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1935-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96768 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Qız qayası | müəllif = Səməd vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1935 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 107 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Düşündürür məni bu sirli diyar, Burda həqiqətlər, əfsanələr var. Ürəklərdə axın, qollarda qüvvət, Burda öz-özünə gülür təbiət, Burda çiçəklərin, quşların dəmi, Burda könüllərin əski həmdəmi... Dumanlar içində duran hər qaya Göz vurur Günəşə, söz verir Aya. Dağların döşündən gedən cığırlar Qalmış babalardan bizə yadigar... Başını göylərə vurur Şahdağı, Alınır aləmdə onun sorağı. Döşündə qaynayan soyuq bulaqlar Dilsiz əsrlərə xatirə saxlar... Şair, bu yerləri ayağınla gəz! Göygölün üstündə haçadil Kəpəz Deyilmi dünyanın bir ilk gözəli?! Onu bəzəmişdir xilqətin əli. Dağların döşündə durur Qarabağ, Xəyalı gəzdirir hər dərə, hər dağ. Züy tutur gecələr suların səsi. Burda çobanların zil şikəstəsi Hər keçən yolçunu saxlayır yoldan, Çatır qaşlarını heyrətlə insan. Ormanlar içində İsa bulağı, Ondan əskilməyir insan ayağı. Suyu almaz kimi, göz kimi parlaq, Qoynunda bəstəmiş onu bu torpaq. Mən də həyatımın gənclik yaşında, Sizə söylədiyim bulaq başında Süfrəmi açmışam, kabab yemişəm, Baxıb gözəllərə şeir demişəm. O vaxt əsərlərim ağlamış fəqət, Könlümə sığmamış qoca təbiət. Alıb sorağını ötüb-keçəndən, Gizli bir ilhamın xəyalilə mən Ahımı salmışam boş dərələrə, Küsmüşəm o gözəl mənzərələrə, Sən ey gəncliyimin o ilk çağları! Sən ey karvanımı qüruba sarı Aparmaq istəyən cilovsuz külək! Ey dağılan xəyal, yıxılan ürək! Unutdum əbədi sizi dünyada. Bəzən o günləri gətirib yada, Keçdiyim yollara baxıb gülürəm, Nələr çəkdiyimi indi bilirəm... Mən Cıdır düzünü gordüyüm zaman Keçmişəm gecələr Çanaqqaladan; Orda dinməmişəm bir qız səsini, Bülbülün Qarabağ şikəstəsini. Bir yanda tar səsi, bir yanda qaval... Boynunu bükmüşdür dağlarda maral. Çıxmışam dağların göy yaxasına, Doyunca baxmışam Qız qayasına; Orda saqqalına yaş dama-dama Əfsanə söyləmiş bir qoca mana. "Oğlum, bu dünyanın qocadır yaşı, Görürsən, dağların ağarmış başı! Uşaqsan, körpəsən doğrudan da sən, Böyükdür dünyanın başından keçən... Bu şəhər adlanır Şuşa qalası! Torpağın qarğışı, göyün bəlası Hər zaman bu yerin üstünə yağmış, Qışında bahar var, baharında qış. Mənim görmədiyim köhnə bir zaman Burda sarayların ağası bir xan Sarı yağ içində üzüb yaşarmış. Onun əsirləri, qulları varmış. Oylağı, məclisi hərəmxanalar, Ardınca qarğarmış onun analar. Günlərin birində xan çıxmış ova, Bu ceyran düzündə ov qova-qova Atını saxlamış bulaq başında. Kim bilir, o zaman neçə yaşında Növrəstə bir qızı bəyənmiş o xan, Ayırmış tərlanı öz yuvasından!.. Saxlamış sarayda o qızı bir qış, Qız yolub saçını təslim olmamış. Qızın taleyinin sonuna bir bax: Bir axşam gecədən oğurlanaraq, Şəhər kənarına qaçır o pünhan. Lakin arxasınca adam salır xan... Həyata son dəfə yumub gözünü, Qızcığaz qayadan atır özünü. Lakin deyirlər ki, altdan yuxarı Qabartmış donunu dağlar ruzgarı. Qızcığaz ölməyib, sağ düşmüş yerə, Yayılmış bu xəbər bütün ellərə... Budur "Qız qayası" adlanmış qaya, Sirrini verməmiş ulduza, Aya..." İxtiyar sözünü bitirən zaman Buludlar töküldü qaş-qabağından. Ey ana torpağı! Ey əziz Vətən! Bilirəm dünyada gözlərinlə sən Nə odlar gormüsən! Bu bir həqiqət, Lakin küsənməmiş sənə təbiət! Burda qurutmuşdur böyük saraylar, Onlara sirr açıb ulduzlar, aylar. Burda qatar-qatar şose yolları Atmış qollarını dağlara sarı. Yolun kənarında çiçəklər, güllər, Gecəli-gündüzlü ötən bülbüllər Burda oxuduqca hər qəlbə vüsal Min toy məslisinə baş çəkir xəyal... </poem> [[Kateqoriya:1935-ci ilin şeirləri]] 8daxca8lc5mihmdn1tty5rwjwa9plyq 0 33887 96763 2026-08-15T08:46:06Z Mehdisoy88 12104 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96763 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} e1711lig58gons7br5l3l0tbm73lpb7 96776 96763 2026-08-15T08:53:13Z Mehdisoy88 12104 96776 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Deyirlər, bəşərin çocuqluq yaşı Daima titrəmiş ölümə qarşı... Ölüm! O matəmin pərişan səsi, İnsanın ilk dərdi, ilk fəlsəfəsi, Açarsız, qapısız dəniz kimi lal, Üstündə çırpınıb, döyünmüş xəyal... Onun dəhşətini duyduğu zaman Şaşırmış cəbhədə bəzən qəhrəman... Bəzən də yaşamaq həvəsilə tək, Bir insan ətrafa qılınc çəkərək Bütün bir ordunu heyrətə salmış, Xeymələr dağıdıb, çadırlar almış. Ölüm! o matəmin pərişan səsi, Bəşərin ilk dərdi, ilk fəlsəfəsi Düşündürür bizi bu gün və yarın. Böyük dahilərin, filosofların Duyub düşündüyü bu qorxunc cahan, Sirlər yuvası olmuş hər zaman. Onun qüvvətilə düşür xəzəllər, Şairin ilhamı - dilbər gözəllər Onun pəncəsilə torpağa dönür, Parlayan bir həyat onunla sönür. Sanma ki, qorxuncdur ölüm daima, Onda da gizlənir bir canlı məna. Onsuz bu dünyanın olmazdı sonu, Səadət və həyat yaratmış onu. Onsuz açılmazdı şüur və xəyal, Donardı bir yerdə arzu, ideal. Onsuz açılmazdı yeni çiçəklər, Uçmazdı düzlərdə ağ kəpənəklər. Onsuz dəyişməzdi ulduzlar, aylar, Göylərin alnında məğrur saraylar Verərdi hökmünü gündə bir qana – Qılınca, süngüyə, topa, qalxana. Düşməzdi şahların tacı başından, Küsərdi hər şeyə könül və insan; </poem> hxsho5pgepieh58fry5njlyxv8i4ecy 0 33888 96767 2026-08-15T08:47:31Z Leon9219 12535 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96767 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} e1711lig58gons7br5l3l0tbm73lpb7 96777 96767 2026-08-15T08:53:13Z Leon9219 12535 96777 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bəsti | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1937 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 səh. 139 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} Yurdumuz silkinib çıxalı yasdan, Aldım sorağını Kürdən, Arazdan; Adına bağlayım bir yeni dastan; Gözümdə canlanır xəyalın sənin! Sənmisən ömründə hiylə bilməyən? Artıq danışmayan, artıq gülməyən? Qəlbi düşündürür duyduqca bəzən, Bu ağır duruşun, kamalın sənin! Səndə qüdrəti var böyük bir elin, Təmizdir vicdanın, doğrudur dilin. Qəlbində qalmamış nə Tanrı, nə din, Həyata başqadır sualın sənin! Laləli çöllərdə doğruldan da sən Tərlan səhərlərin ilk müjdəsisən; Baxıb hünərinə, saz tutanda mən Açılır gül kimi camalın sənin! Gözündə parlayır qaynar bulaqlar, Könül duyduğunu xatirə saxlar; Əlilə göstərir səni uşaqlar, Şairə bənzəyir bu halın sənin! Sən bir günoş kimi yandıqca yerdə, Xəyalım ev tikir mavi göylərdə; Bir qələm çəkmisən Ömürlük dərdə, Bir də gəlməyəcək zavalın sənin! Anan səni doğanda adına "Bəsti" dedi, "Əllərimi bir fələk oğuldan kəsdi", - dedi. Beləydi qayda bizdə... Qız doğanda analar Baxıb qara geyərdi su üstündə sonalar; Yazıq qadın utanıb, qızarardı ərindən, Min bir varaq qopardı könlünün dəftərindan; Deyərdilər; "Qız nədir? Qazancı yox, varı yox, Vəfası yox, qəlbi yox, aşiqə ilqarı yox, Özgə şamı yandırır... Bu gün-sabah gedəcək, Köçəri quş kimidir, oylağı tərk edəcək". Bizim cahil babalar xor baxardı qadına, Deyərdilər toy günü gəlninin sağlığına. "Anam, bacım qız gəlin, Əl-ayağı düz gəlin! Yeddi oğul istərəm, Bircə dənə qız, gəlin!" Yenə tarix açıldı xəyalımda uzaqdan, Dünya mənə göründü bir qaranlıq otaqdan, Ah! müqəddəs analıq! Nələr gəlmiş başına, Axar sular qarışmış günahsız göz yaşına... Sən boy atıb qalxanda zindanlara atıldın, Qoçulara, bəylərə bir qul kimi satıldın. Hər yediyin xörəkdə ımin acılıq duyardın, Qonağının, ərinin ayağını yuyardın. "Nəzakət" sayılardı bu çirkin əyləncələr... Saçlarının rənginə bənzəyirdi gecələr. Sən ey sular sonası! İnsanlığın anası! Mehribandır qucağın, Saf vicdanın böyükdür! İşığı çox sönükdür Sənsiz yanan ocağın. Gün aşiqdir üzünə, Ay həsrətdir gözünə, Bəşər səndən doymamış; Kim başını qoymamış O mehriban dizinə? Çal qəlbimin sazını, Aç ömrümün yazını. Kim çəkir gənc yaşında, Gecə beşık başında Körpələrin nazını! Bil ki, təmizdir südün, Bir məktəbdir öyüdün. Sənə layiq bir əsər Yazmamışdır şairlər Ah, nə dünən, nə bu gün. Biri dedi: "Mələksən", O biri də: "Çiçəksən". Sən ey könül dildarı! Bir-bir desəm onları Dinləyib, güləcəksən. Ağ üzünə "ay" dedi, Qaşlarına "yay" dedi, Yazmadı zəhmətindən, Qəmindən, möhnətindən, "Günlərini say" dedi... Sən xırmanlar başında, Torpağında, daşında, Əlində sarı başaq, Dalında körpə uşaq Saraldın gənc yaşında. Dinmədin toyda, yasda; İnək sağdın ayazda. Möhnət oldu sirdaşın, Asta-asta göz yaşın Axdı Kürdə, Arazda... Bilmədi qurtuluş var Bizim yazıq analar. Nə bir səmir, nə bir səs... Onlara oldu qəfəs Soyuq hərəmxanalar. Keçdikcə ömrün yaşı, Dərddən ağardı başı. Baxıb o solğun gülə, Əliylə atdı çölə Onu vicdan oynaşı... Sən ey müqəddəs ana! Nə yazsam azdır sana. Ruhuna güidü gündüz, Şeriıni gül kimi düz Səhər-səhər yaxana! Ac qaldığın yaman gün, Ürək sinəndə sürgün... Qızdırmalar canında, Yetimlərin yanında Çöllərdən qırp döşürdün. Sən qəlbini, ey qadın, Yumaq kimi bağladın! Baxtın saçından qara... Baxıb-baxıb sulara, Layla deyib, ağladın: "Eləmi harayından, Oyanın harayından, Gündə bir kərpic qopur Ömrümün sarayından". Bəsti! Qələm çəkdik o günlərə biz! Günəşdən pay aldı azad nəslimiz. Dəyişdi suların əvvəlki səsi, Dəyişdi dünyanın ilk xəritəsi. Azad yurdumuzda nə şam qaralır, Nə dağ]ar başını duman, qar alır. Öldü tanrıların səfil röyası, Doğdu ömrümüzün qızıl dünyası. Sənin də gözünə düşdü aydınlıq, Ömürlük zindandan çıxdi qadınlıq. Dahilər yaradan ey böyük ana, Şerimin hər sözü alqışdır sana! Alqış, o boyasız, rəngsiz üzunə! Alqış, o hiyləsiz, təmiz sözünə! Alqış, əmdiyimiz halal südünə! Bu gün də borcluyam hər öyüdünə... Səndə təbiətin saflığı vardır, Səni duyan könlüm nə bəxtiyardır! Həyatın şeridir gül yanaqların, Günəşdən rəng alır al dodaqların. Sözün doğrusunu deyim ürəkdən: Vurğunam mənalı gözəlliyə mən, Silkinib çıxmasa qadın mətbəxdən Nə azad ana var, nə azad Vətən! Bu söz parladıqca bir şimşək kimi, Açıldı rəngimiz bir çiçək kimi. Şərqin göylərində günəş parladı, Sevindi analıq, qadınlıq adı. Atıldı ellərin başından qara, Qaranlıq gecələr çəkildi dara... Artıq saçlamayır səni qoçular. Hər yerdə, hər dildə danışığın var, Baxıb yurdumuza ilham alırsan, Göydə quşlar kimi qanad çalırsan. Çiçəklər rəng çalır o gül bənizdə, Qüvvətin görunür yerdə, dənizdə. Qızıl bir əsgər tək sən də hazırsan! Xalça toxuyursan, şeir yazırsan. Bu yeni qəlbinlə, şüurunla sən Bizim kəndimizdə müəlliməsən. İnək də sağırsan - bu ar deyildir, Yaradan əllərin hüququ birdir. Canlanır yenidən sönən hər həyat, Nə gözəl yaraşır sizə ağ xalat! Uşaq bağçasından keçirdim dünən, Göz qoydum oynaşan körpələrə mən. Onlar eşitməmiş nə din, nə millət. Dodaqlar deyirdi yalnız: məhəbbət! Bir qələm qaşlı qız yığıb onları Bir-bir göstərirdi xoş oyunları, Bu gənc mürəbbiyə gülərək hərdən, Baxıb zövq alırdı bu körpələrdən, Baxıb göz olurdu öz balası tək Silinsin tarixdən doğma və ögey! Bəsti! Səninkidir tərlan səhərlər! Deyir tərifini kəndlər, şəhərlər – Deyir bizrın Bakı, bizim Moskva, Sənin şöhrətini dalğalı hava Aparmış, bilirəm, bu gün hər yana: Hində, Fələstinə, Ərəbistana. Yuvası, oylağı ölüm qoxuyan. Bu gün də kor kimi Quran oxuyan Şərqin gözəlləri eşidir səni, Baxıb arzulayır bizim Vətəni... Azadlıq uğrunda çarpışır insan, Şərqin səhərləri qalxmış yuxudan. Qoy ölsün Adəmdən qalan bir adət, Azadlıq yaşasın, bir də səadət! Bəsti! Günəş kimi təmizdır üzün, Sən ilk yavrususan bizim gündüzün! Sənindir obalar, sənindir ellər, Ətəyi yellənən pambıqlı çöllər, Sənindir havası sərin yaylaqlar, Ceyranlar su içən soyuq bulaqlar, Sənindir səhərin ülkər ulduzu, Sən ey yurdumuzun qəhrəman qızı! Sənindir insanlıq, sənindir vicdan! Asılmış gül kimi günəş yaxandan. Sənindir şairin şeri, ilhamı, Mənim kimliyimə şahiddir hamı. Ey, ana yurdumun gözəl gəlini! Mən ki məhəbbətlə sıxdım əlini; Bu dostluq, qardaşlıq, söylə, var olsun! Unutsaq bu eşqi, bizə ar olsun! Qoy yazsın başqası - karset geyinən, Ərinin üstünə gündə deyinən, Gündə min rəng alan, min cildə girən, Yanında fors üçün tula gəzdirən, Çəkdiyi pudranı üzündə satan, Marınclad dodaqlı, ruhu şarlatan Meşşan qadınların "gözəlliyindən". Səninsə şairin yaranmışam mən! Mən səni yazmadım "dili məzəli", Yazmadım "kef quşu, məclis gözəli"; Mən səni yazmadım nə "cin", nə "mələk", Biz ki, özümüzük, bunlar nə gərək? Yazmadım "dolanım, dönüm başına". Sən rəva görməzdin öz qardaşına. Bu yağlı sözlərin sonunda hər an Atılmış qadına min qara böhtan; Satılmış xanlara bir balıq kimi, Sonra da kirlənmiş bir yaylıq kimi Atılmış o bizim yazıq analar. Tarixin alnında nə damğalar var!.. Bəsti! Yorulma gəl, hələ qulaq as! Yenə şairliyim qızışır az-az; Könlüm Qırat kimi dönmüş ağ yelə, Qızışır getdikcə uzaq mənzilə. Düşmən danışmasın başından yekə... Anamdır sevdiyim bu qızıl ölkə. Vicdanım ləkəsiz, üzüm də ağdır, Boş keçən bir günüm olmayacaqdır. Bu ellər bağında doğma bir quşam, Azad nəğmələrçün yaradılmışam... Olmuş ilk ilhamım bu qızıl bayraq, Gün kimi parlayan baxtıma bir bax! Cavabsız qalmamış hələ sualım, Hay vurur, qıy vurur tərlan xəyalım... Ah səhər-səhər Doğanda ülkər, Bəsti, qoluna Güvənir ellər. Sən düzləri tək Ətəkləyərək, Vurur sinəndə Böyük bir ürək. Gulür çiçəklik, Hər qaya, hər dik. Sənə söz qoşur Xınalı kəklik. Alnında titrər Puçur-puçur tər, Nə yazsa azdır Min sinədəftər. Sən yığın-yığın O ağ pambığın Yaradanısan, Zəhmətə sığın! Keçdi qara qış, Bahara alqış! Sən ey qəhrəman, Günəşlə yarış! Buludu lay-lay Doğrayanda ay, Sən yükləyirsən Pambığı tay-tay. Həyatdır əmək, Daha nə demək, El sənin anan, Sən ona kömək... Ey azad qadın, Gözləri aydın! Mən nə yazardım Sən olmasaydın? Borcluyam sana, Ey böyük ana! Hələ bu dərdim Qalsın bir yana. Açıldı yazım, Söhbətim, sazım; Sən hünər göstər, Mən şeir yazım. Məsləkimiz bir, Aləmə bildir! Şair həyatsız Şair deyildir. Artıq yuvan var, Elin, oban var. Tanrı danışır – Min bir havan var. Azaddır dilin, Azaddır elin. Bir də, sevgilim, Bükülməz belin! Səhər-səhər gül, A saçı sünbül! Desin şərqini Şair və bülbül. Bəsti! Bizim bu dağların, Şır-şır axan bulaqların Üzərinə gün doğalı, Nəşəsi var yaylaqların. Ölsün, dedik, hər möhnətə, Qanad verdik məhəbbətə. Hər qapıda bir bağ salaq, Hörmət olsun təbiətə! Qoy açılsın min bir çiçək, Qızıl güldən ətir çəkək; Təbiəti bolşeviklər Gəlin kimi bəzəyəcək. Bizimkidir uca dağlar, Dünya qədər zövqümüz var. Qoy yollara kölgə salsın Cərgə-cərgə boylu çinar. Başa salın kommunxozu; Daş yolların olmaz tozu; Dörd tərəfdən gül bürüsün Hər kolxozu, hər sovxozu! Aşıb-daşır elinvarı, Kolxozumun ilxıları. Tutaq boğaq içimizdən Köpək oğlu ziyankarı. Düşmən girir "şirin dilə", Üzümüzə gülə-gülə O daraşır ac qurd kimi Bağçamızda qızılgülə. Faşist bizi "yada salır", Qanlı gözü çox qaralır. Xırdaca bir sirrimizi Min qızıla satın alır. Hər cəbhədə ayıq-sayıq Əsgər kimi durmalıyıq! Yoxsa gedib dəyər daşa Dəryamızda üzən qayıq. Taqsırımı deyim, düzü, Batan deyil haqqın sözü – Bəzən görə bilməmişdir Şairin də açıq gözü. Bəzən məni hər yad baxış Dönə-dönə "alqışlamış". O gün xallar vurdu qəlbimizdə tar. Bir günəş parladı gözlərimizə, Açdı qapısını səadət bizə... Yolda dörd gün bizi oxşadı hava. Bizə "buyur" dedi qızıl Moskva. Moskva! Dünyada ən böyük şəhər! Onun daşlarında həyat gülümsər. O bir dəniz kimi çalxanır hər an, Günün batmağını duymayır insan. Beyinlər işdədir, əllər işdədir, Moskva hər zaman bir gərdişdədir. Burda duyğuları oxşayır hər şey, Oxşayır gözləri burda hər muzey, - Bizə xəbər verir qərinələrdən. Bəsti! O yerləri dolaşmısan sən! Şığıyır quş kimi yeraltı qatar, Başının üstündə ağır binalar, Dəyişmiş Moskva - əski Moskva, Ruhları güldürür burdakı hava. Üzünü görmədim zər paqonların, Görmədim halını dvoryanların; Mən burda görmədim nə keşiş, nə çar, Bunları nəql etdi bizə qarılar. O gün zəncirlənmiş kilsəli şəhər, Bu gün səhər kimi ruha gülümsər. Mən burda görmüşəm min bir yadigar, Varaqla tarixi, gör bir nələr var! Moskva ömründə geyməmiş qara, Əyməmiş başını Napalyonlara... Çoxdur Moskvanın yaradan əli, Burdadır Puşkinin böyük heykəli. Tatyana Larina təbiət qızı, Onegin o qızın ilk vəfasızı Günlər keçirmişdir burda bir zaman; Mazurka rəqsinin gurultusundan Aynalar titrəmiş - hardadır onlar? Yaşadı ömrünü sərxoş salonlar... Cütbaşlı qartalın sındı qanadı, Silindi tarixdən onun son adı. Xəyalım dönərək yenə tərlana, Yenə də baş çəkir Qızıl Meydana... (Başqa bir şairin sıxıldı qəlbi, Yıxıldı daşlara boz sərçə kimi). ...Bəsti! Nə xoş keçir bizimlə dövran... Var olsun dövranı, belə yaradan! Bu şair könlümün bir şüarı var: Ölsün yurdumuza xain çıxanlar! Bununla qurtaraq bu şerimizi, Başqa temalar da gözləyir bizi. [[Kateqoriya:1937-ci ilin şeirləri]] kxfmyax0wocm6mc3x1mwevqku38e63k 96786 96777 2026-08-15T09:06:06Z Leon9219 12535 96786 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Bəsti | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1937 | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 səh. 139 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yurdumuz silkinib çıxalı yasdan, Aldım sorağını Kürdən, Arazdan; Adına bağlayım bir yeni dastan; Gözümdə canlanır xəyalın sənin! Sənmisən ömründə hiylə bilməyən? Artıq danışmayan, artıq gülməyən? Qəlbi düşündürür duyduqca bəzən, Bu ağır duruşun, kamalın sənin! Səndə qüdrəti var böyük bir elin, Təmizdir vicdanın, doğrudur dilin. Qəlbində qalmamış nə Tanrı, nə din, Həyata başqadır sualın sənin! Laləli çöllərdə doğruldan da sən Tərlan səhərlərin ilk müjdəsisən; Baxıb hünərinə, saz tutanda mən Açılır gül kimi camalın sənin! Gözündə parlayır qaynar bulaqlar, Könül duyduğunu xatirə saxlar; Əlilə göstərir səni uşaqlar, Şairə bənzəyir bu halın sənin! Sən bir günoş kimi yandıqca yerdə, Xəyalım ev tikir mavi göylərdə; Bir qələm çəkmisən Ömürlük dərdə, Bir də gəlməyəcək zavalın sənin! Anan səni doğanda adına "Bəsti" dedi, "Əllərimi bir fələk oğuldan kəsdi", - dedi. Beləydi qayda bizdə... Qız doğanda analar Baxıb qara geyərdi su üstündə sonalar; Yazıq qadın utanıb, qızarardı ərindən, Min bir varaq qopardı könlünün dəftərindan; Deyərdilər; "Qız nədir? Qazancı yox, varı yox, Vəfası yox, qəlbi yox, aşiqə ilqarı yox, Özgə şamı yandırır... Bu gün-sabah gedəcək, Köçəri quş kimidir, oylağı tərk edəcək". Bizim cahil babalar xor baxardı qadına, Deyərdilər toy günü gəlninin sağlığına. "Anam, bacım qız gəlin, Əl-ayağı düz gəlin! Yeddi oğul istərəm, Bircə dənə qız, gəlin!" Yenə tarix açıldı xəyalımda uzaqdan, Dünya mənə göründü bir qaranlıq otaqdan, Ah! müqəddəs analıq! Nələr gəlmiş başına, Axar sular qarışmış günahsız göz yaşına... Sən boy atıb qalxanda zindanlara atıldın, Qoçulara, bəylərə bir qul kimi satıldın. Hər yediyin xörəkdə ımin acılıq duyardın, Qonağının, ərinin ayağını yuyardın. "Nəzakət" sayılardı bu çirkin əyləncələr... Saçlarının rənginə bənzəyirdi gecələr. Sən ey sular sonası! İnsanlığın anası! Mehribandır qucağın, Saf vicdanın böyükdür! İşığı çox sönükdür Sənsiz yanan ocağın. Gün aşiqdir üzünə, Ay həsrətdir gözünə, Bəşər səndən doymamış; Kim başını qoymamış O mehriban dizinə? Çal qəlbimin sazını, Aç ömrümün yazını. Kim çəkir gənc yaşında, Gecə beşık başında Körpələrin nazını! Bil ki, təmizdir südün, Bir məktəbdir öyüdün. Sənə layiq bir əsər Yazmamışdır şairlər Ah, nə dünən, nə bu gün. Biri dedi: "Mələksən", O biri də: "Çiçəksən". Sən ey könül dildarı! Bir-bir desəm onları Dinləyib, güləcəksən. Ağ üzünə "ay" dedi, Qaşlarına "yay" dedi, Yazmadı zəhmətindən, Qəmindən, möhnətindən, "Günlərini say" dedi... Sən xırmanlar başında, Torpağında, daşında, Əlində sarı başaq, Dalında körpə uşaq Saraldın gənc yaşında. Dinmədin toyda, yasda; İnək sağdın ayazda. Möhnət oldu sirdaşın, Asta-asta göz yaşın Axdı Kürdə, Arazda... Bilmədi qurtuluş var Bizim yazıq analar. Nə bir səmir, nə bir səs... Onlara oldu qəfəs Soyuq hərəmxanalar. Keçdikcə ömrün yaşı, Dərddən ağardı başı. Baxıb o solğun gülə, Əliylə atdı çölə Onu vicdan oynaşı... Sən ey müqəddəs ana! Nə yazsam azdır sana. Ruhuna güidü gündüz, Şeriıni gül kimi düz Səhər-səhər yaxana! Ac qaldığın yaman gün, Ürək sinəndə sürgün... Qızdırmalar canında, Yetimlərin yanında Çöllərdən qırp döşürdün. Sən qəlbini, ey qadın, Yumaq kimi bağladın! Baxtın saçından qara... Baxıb-baxıb sulara, Layla deyib, ağladın: "Eləmi harayından, Oyanın harayından, Gündə bir kərpic qopur Ömrümün sarayından". Bəsti! Qələm çəkdik o günlərə biz! Günəşdən pay aldı azad nəslimiz. Dəyişdi suların əvvəlki səsi, Dəyişdi dünyanın ilk xəritəsi. Azad yurdumuzda nə şam qaralır, Nə dağ]ar başını duman, qar alır. Öldü tanrıların səfil röyası, Doğdu ömrümüzün qızıl dünyası. Sənin də gözünə düşdü aydınlıq, Ömürlük zindandan çıxdi qadınlıq. Dahilər yaradan ey böyük ana, Şerimin hər sözü alqışdır sana! Alqış, o boyasız, rəngsiz üzunə! Alqış, o hiyləsiz, təmiz sözünə! Alqış, əmdiyimiz halal südünə! Bu gün də borcluyam hər öyüdünə... Səndə təbiətin saflığı vardır, Səni duyan könlüm nə bəxtiyardır! Həyatın şeridir gül yanaqların, Günəşdən rəng alır al dodaqların. Sözün doğrusunu deyim ürəkdən: Vurğunam mənalı gözəlliyə mən, Silkinib çıxmasa qadın mətbəxdən Nə azad ana var, nə azad Vətən! Bu söz parladıqca bir şimşək kimi, Açıldı rəngimiz bir çiçək kimi. Şərqin göylərində günəş parladı, Sevindi analıq, qadınlıq adı. Atıldı ellərin başından qara, Qaranlıq gecələr çəkildi dara... Artıq saçlamayır səni qoçular. Hər yerdə, hər dildə danışığın var, Baxıb yurdumuza ilham alırsan, Göydə quşlar kimi qanad çalırsan. Çiçəklər rəng çalır o gül bənizdə, Qüvvətin görunür yerdə, dənizdə. Qızıl bir əsgər tək sən də hazırsan! Xalça toxuyursan, şeir yazırsan. Bu yeni qəlbinlə, şüurunla sən Bizim kəndimizdə müəlliməsən. İnək də sağırsan - bu ar deyildir, Yaradan əllərin hüququ birdir. Canlanır yenidən sönən hər həyat, Nə gözəl yaraşır sizə ağ xalat! Uşaq bağçasından keçirdim dünən, Göz qoydum oynaşan körpələrə mən. Onlar eşitməmiş nə din, nə millət. Dodaqlar deyirdi yalnız: məhəbbət! Bir qələm qaşlı qız yığıb onları Bir-bir göstərirdi xoş oyunları, Bu gənc mürəbbiyə gülərək hərdən, Baxıb zövq alırdı bu körpələrdən, Baxıb göz olurdu öz balası tək Silinsin tarixdən doğma və ögey! Bəsti! Səninkidir tərlan səhərlər! Deyir tərifini kəndlər, şəhərlər – Deyir bizrın Bakı, bizim Moskva, Sənin şöhrətini dalğalı hava Aparmış, bilirəm, bu gün hər yana: Hində, Fələstinə, Ərəbistana. Yuvası, oylağı ölüm qoxuyan. Bu gün də kor kimi Quran oxuyan Şərqin gözəlləri eşidir səni, Baxıb arzulayır bizim Vətəni... Azadlıq uğrunda çarpışır insan, Şərqin səhərləri qalxmış yuxudan. Qoy ölsün Adəmdən qalan bir adət, Azadlıq yaşasın, bir də səadət! Bəsti! Günəş kimi təmizdır üzün, Sən ilk yavrususan bizim gündüzün! Sənindir obalar, sənindir ellər, Ətəyi yellənən pambıqlı çöllər, Sənindir havası sərin yaylaqlar, Ceyranlar su içən soyuq bulaqlar, Sənindir səhərin ülkər ulduzu, Sən ey yurdumuzun qəhrəman qızı! Sənindir insanlıq, sənindir vicdan! Asılmış gül kimi günəş yaxandan. Sənindir şairin şeri, ilhamı, Mənim kimliyimə şahiddir hamı. Ey, ana yurdumun gözəl gəlini! Mən ki məhəbbətlə sıxdım əlini; Bu dostluq, qardaşlıq, söylə, var olsun! Unutsaq bu eşqi, bizə ar olsun! Qoy yazsın başqası - karset geyinən, Ərinin üstünə gündə deyinən, Gündə min rəng alan, min cildə girən, Yanında fors üçün tula gəzdirən, Çəkdiyi pudranı üzündə satan, Marınclad dodaqlı, ruhu şarlatan Meşşan qadınların "gözəlliyindən". Səninsə şairin yaranmışam mən! Mən səni yazmadım "dili məzəli", Yazmadım "kef quşu, məclis gözəli"; Mən səni yazmadım nə "cin", nə "mələk", Biz ki, özümüzük, bunlar nə gərək? Yazmadım "dolanım, dönüm başına". Sən rəva görməzdin öz qardaşına. Bu yağlı sözlərin sonunda hər an Atılmış qadına min qara böhtan; Satılmış xanlara bir balıq kimi, Sonra da kirlənmiş bir yaylıq kimi Atılmış o bizim yazıq analar. Tarixin alnında nə damğalar var!.. Bəsti! Yorulma gəl, hələ qulaq as! Yenə şairliyim qızışır az-az; Könlüm Qırat kimi dönmüş ağ yelə, Qızışır getdikcə uzaq mənzilə. Düşmən danışmasın başından yekə... Anamdır sevdiyim bu qızıl ölkə. Vicdanım ləkəsiz, üzüm də ağdır, Boş keçən bir günüm olmayacaqdır. Bu ellər bağında doğma bir quşam, Azad nəğmələrçün yaradılmışam... Olmuş ilk ilhamım bu qızıl bayraq, Gün kimi parlayan baxtıma bir bax! Cavabsız qalmamış hələ sualım, Hay vurur, qıy vurur tərlan xəyalım... Ah səhər-səhər Doğanda ülkər, Bəsti, qoluna Güvənir ellər. Sən düzləri tək Ətəkləyərək, Vurur sinəndə Böyük bir ürək. Gulür çiçəklik, Hər qaya, hər dik. Sənə söz qoşur Xınalı kəklik. Alnında titrər Puçur-puçur tər, Nə yazsa azdır Min sinədəftər. Sən yığın-yığın O ağ pambığın Yaradanısan, Zəhmətə sığın! Keçdi qara qış, Bahara alqış! Sən ey qəhrəman, Günəşlə yarış! Buludu lay-lay Doğrayanda ay, Sən yükləyirsən Pambığı tay-tay. Həyatdır əmək, Daha nə demək, El sənin anan, Sən ona kömək... Ey azad qadın, Gözləri aydın! Mən nə yazardım Sən olmasaydın? Borcluyam sana, Ey böyük ana! Hələ bu dərdim Qalsın bir yana. Açıldı yazım, Söhbətim, sazım; Sən hünər göstər, Mən şeir yazım. Məsləkimiz bir, Aləmə bildir! Şair həyatsız Şair deyildir. Artıq yuvan var, Elin, oban var. Tanrı danışır – Min bir havan var. Azaddır dilin, Azaddır elin. Bir də, sevgilim, Bükülməz belin! Səhər-səhər gül, A saçı sünbül! Desin şərqini Şair və bülbül. Bəsti! Bizim bu dağların, Şır-şır axan bulaqların Üzərinə gün doğalı, Nəşəsi var yaylaqların. Ölsün, dedik, hər möhnətə, Qanad verdik məhəbbətə. Hər qapıda bir bağ salaq, Hörmət olsun təbiətə! Qoy açılsın min bir çiçək, Qızıl güldən ətir çəkək; Təbiəti bolşeviklər Gəlin kimi bəzəyəcək. Bizimkidir uca dağlar, Dünya qədər zövqümüz var. Qoy yollara kölgə salsın Cərgə-cərgə boylu çinar. Başa salın kommunxozu; Daş yolların olmaz tozu; Dörd tərəfdən gül bürüsün Hər kolxozu, hər sovxozu! Aşıb-daşır elinvarı, Kolxozumun ilxıları. Tutaq boğaq içimizdən Köpək oğlu ziyankarı. Düşmən girir "şirin dilə", Üzümüzə gülə-gülə O daraşır ac qurd kimi Bağçamızda qızılgülə. Faşist bizi "yada salır", Qanlı gözü çox qaralır. Xırdaca bir sirrimizi Min qızıla satın alır. Hər cəbhədə ayıq-sayıq Əsgər kimi durmalıyıq! Yoxsa gedib dəyər daşa Dəryamızda üzən qayıq. Taqsırımı deyim, düzü, Batan deyil haqqın sözü – Bəzən görə bilməmişdir Şairin də açıq gözü. Bəzən məni hər yad baxış Dönə-dönə "alqışlamış". O gün xallar vurdu qəlbimizdə tar. Bir günəş parladı gözlərimizə, Açdı qapısını səadət bizə... Yolda dörd gün bizi oxşadı hava. Bizə "buyur" dedi qızıl Moskva. Moskva! Dünyada ən böyük şəhər! Onun daşlarında həyat gülümsər. O bir dəniz kimi çalxanır hər an, Günün batmağını duymayır insan. Beyinlər işdədir, əllər işdədir, Moskva hər zaman bir gərdişdədir. Burda duyğuları oxşayır hər şey, Oxşayır gözləri burda hər muzey, - Bizə xəbər verir qərinələrdən. Bəsti! O yerləri dolaşmısan sən! Şığıyır quş kimi yeraltı qatar, Başının üstündə ağır binalar, Dəyişmiş Moskva - əski Moskva, Ruhları güldürür burdakı hava. Üzünü görmədim zər paqonların, Görmədim halını dvoryanların; Mən burda görmədim nə keşiş, nə çar, Bunları nəql etdi bizə qarılar. O gün zəncirlənmiş kilsəli şəhər, Bu gün səhər kimi ruha gülümsər. Mən burda görmüşəm min bir yadigar, Varaqla tarixi, gör bir nələr var! Moskva ömründə geyməmiş qara, Əyməmiş başını Napalyonlara... Çoxdur Moskvanın yaradan əli, Burdadır Puşkinin böyük heykəli. Tatyana Larina təbiət qızı, Onegin o qızın ilk vəfasızı Günlər keçirmişdir burda bir zaman; Mazurka rəqsinin gurultusundan Aynalar titrəmiş - hardadır onlar? Yaşadı ömrünü sərxoş salonlar... Cütbaşlı qartalın sındı qanadı, Silindi tarixdən onun son adı. Xəyalım dönərək yenə tərlana, Yenə də baş çəkir Qızıl Meydana... (Başqa bir şairin sıxıldı qəlbi, Yıxıldı daşlara boz sərçə kimi). ...Bəsti! Nə xoş keçir bizimlə dövran... Var olsun dövranı, belə yaradan! Bu şair könlümün bir şüarı var: Ölsün yurdumuza xain çıxanlar! Bununla qurtaraq bu şerimizi, Başqa temalar da gözləyir bizi. </poem> [[Kateqoriya:1937-ci ilin şeirləri]] 6rf3vg8hf1swcdas09j05t2b167cdzh 0 33889 96769 2026-08-15T08:48:09Z Əkrəm 7853 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Milli bayramımız münasibətilə | müəllif = | keçidsiz müəllif = F. Əlif. Seyidəlili | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/file_upload/publications/azerbaijannewspaper/file8.pdf 1918-1920-ci illərdə nəşr olunmuş "Azərbaycan" qəzetinin tam külliyatı (20 cilddə). VIII. Bakı: ADA Universiteti. 2..." məzmunu ilə yaradıldı 96769 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Milli bayramımız münasibətilə | müəllif = | keçidsiz müəllif = F. Əlif. Seyidəlili | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/file_upload/publications/azerbaijannewspaper/file8.pdf 1918-1920-ci illərdə nəşr olunmuş "Azərbaycan" qəzetinin tam külliyatı (20 cilddə). VIII. Bakı: ADA Universiteti. 2021. s. 434–35] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 28 may 1919-cu il }} Tǝbiidir ki, hǝr bir şǝxs yaxşı vǝ bǝxtiyar gün keçirtdiyi kimi, pis vǝ fǝna gün dǝxi keçirtmişdir. İştǝ, mǝzkur şǝxs ǝn gözǝl vǝ yaxşı keçirtdiyi günündǝ şu pis gününü yad edǝrǝk, yaxşı vǝ bǝxtiyar gününü daha ziyadǝ yüksǝk vǝ möhtǝrǝm tutaraq, o gündǝ şad vǝ xürrǝm olar. Bilǝks, xoş günündǝ şadlandığı kimi, pis günündǝ dǝxi şad gününü yad edib o günü arzu edǝrǝk, daha ziyadǝ qǝmgin olar. Binaileyh, biz dǝxi keçǝn sǝnǝ mayıs ayının 28-dǝ bütün Qafqaziya cümhuriyyǝtlǝrilǝ bǝrabǝr elani-istiqlal edǝn Azǝrbaycan Cümhuriyyǝtinin sǝneyi-dövriyyǝsi münasibǝtilǝ bu günü ǝn şǝrafǝtli vǝ möhtǝrǝm günlǝrdǝn ǝdd edirik. Hǝpimiz şu günü milli bir bayram ediriz. Əvǝt, bu gün cavan cümhuriyyǝtimiz qarşısında durub keçǝn zǝlalǝtli günlǝrimizi, ǝlǝlxüsus heç unudulmayan Mart hadiseyi-ǝlimǝsini xatırlayaraq, bu günün nǝ dǝrǝcǝ ǝziz vǝ möhtǝrǝm olduğunu müşahidǝ edǝrǝk, kǝndimizi qayǝt dǝrǝcǝ şad vǝ xürrǝm görürüz. İştǝ, bu gün hǝr kǝsin üzündǝ milli bir ruh vǝ milli bir sǝadǝt parlayır. Sanki bunların qǝlbinǝ bu gün yeni bir ruh daxil olaraq onları bu gün hürr vǝ azad yaşamağa dǝvǝt edir. Nǝhayǝt, bu gün hǝr kǝs ürǝyindǝki mübarǝk arzusunun nǝticǝ vermǝsini görüb vǝ kǝndisini yeni bir ǝfkar vǝ hǝyat içindǝ müşahidǝ edǝrǝk qayǝt bǝşşaş çöhrǝsilǝ gözǝl xalılarla vǝ al bayraqlarla tǝzyin edilmiş soqaqlara vǝ evlǝrǝ diqqǝtlǝ tamaşa edǝrǝk, sanki bu gün cahana yeni qǝdǝm qoymuşdur deyǝ kǝndisini nǝhayǝt dǝrǝcǝ mǝsrur vǝ bǝxtiyar ǝdd edir. İştǝ, bu gün Azǝrbaycanın paytaxtı al bayraqlarla tǝzyin edilǝrǝk çıraqban olunmuşdur. Nǝhayǝt, o müqǝddǝs Mǝclisi-Mǝbusanımız üzǝrindǝ tǝmǝvvüc edǝn al bayraq vǝ bayram münasibǝtilǝ böyük xǝtlǝrlǝ orada yazılan “Yaşasın istiqlal” kǝlmǝsi insanın nǝzǝr-diqqǝtini kǝndisinǝ cǝlb edǝrǝk bizi ittihad, ittifaqa dǝvǝt edir. Əcǝba türk vǝ islam alǝmindǝ bu hansı gündür ki, mǝmlǝkǝtimiz bu tövr gözǝl şeylǝrlǝ tǝzyin olunmuşdur? Bu gün hǝman gündür ki, türk arxadaşlarımızın mǝrhǝmǝtilǝ bütün Qafqaziya türk vǝ islam alǝmi ǝcnǝbilǝr zülüm çǝngalı altından xilas olaraq hürr vǝ azad yaşamağa başlamışlar. Binaileyh bu gün bütün türk alǝmindǝ milli vǝ tarixi bir bayram olduğuna binaǝn, Azǝrbaycanın tarix sǝhifǝlǝrindǝ yazılaraq, ümum Qafqaziya ǝhalisi bu günü ǝziz vǝ möhtǝrǝm tutub, parlaq bir surǝtdǝ yola vermǝlidirlǝr. Zira ǝcnǝbilǝr istibdad zǝnciri altında yaşamağımızı vǝ Rusiya inqilabi-kǝbirindǝn sonra tǝsadüf etdiyimiz zülüm vǝ zǝlalǝtlǝrǝ qarşı şimdi kǝndi cümhuriyyǝtimiz sayǝsindǝ hürr vǝ azad yaşamağımızı müşahidǝ edǝrǝk nǝhayǝt bu günün hǝr sǝnǝ yenǝ tǝkrar davam etmǝsinǝ binaǝn istiqlalımızdan möhkǝm bir surǝtdǝ yapışaraq vǝ onun daima paydar olmasını Haqq-taala hǝzrǝtlǝrindǝn istida vǝ istirham edǝriz. ca3ysxok65iyaql5d7z9bmg0zxb779f 0 33890 96770 2026-08-15T08:49:05Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Yazla qışın deyişməsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem>" məzmunu ilə yaradıldı 96770 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Yazla qışın deyişməsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 7d18bsyacf5x80lmugelzcd20k6hw6u 96771 96770 2026-08-15T08:50:46Z Nilufar.J 12784 96771 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Yazla qışın deyişməsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1937 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 151 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> gfqjfi5s2enmk4ep66kp7w50edetrrp 96772 96771 2026-08-15T08:52:02Z Nilufar.J 12784 96772 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Yazla qışın deyişməsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1937 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 151 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yenə fikrim seyrə çıxdı yer üzünü başdan-başa, Dünya böyük bir tamaşa... Hər şey mənə tanış, - dedim, Baxıb, baxıb, danış, - dedim, Könül adlı ilk sirdaşa! Bu dağ mənim, o dağ sənin, gəzdım yeri qarış-qarış, Nələr açdı bu axtarış... Ey səadət səninkiyəm! Dünya deyir mən ikiyəm - Sağımda yaz, solumda qış. Yaz nə deyir: - Bağlarım var, güllərim var çiçək-çiçək, Qoxla məni, ətrimi çək! Mənə könül bağlayanlar, Hər sirrimi saxlayanlar Boran üzü görməyəcək. Mehribanlıq beşiyimdir, yerim bağça, yurdum bağdır, Alnım açıq, üzüm ağdır. Çoxdur sərin bulaqlarım, Göy çəmənli yaylaqlarım; Qəlbim isti, canım sağdır. Adım yazdır, gələndə mən axar çaylar daşa-daşa Haray salar dağa daşa... Seyrə çıxar oylağımı, Hər bağçamı, hər bağımı Sevgililər qoşa-qoşa. Mən açmışam bu dünyada qızıl gülün yanağını - Evimin ilk qonağını. Anasıyam bu güllərin, Süsənlərin, sünbüllərin. Mən açmışam bülbüllərin Nəğməli ney dodağını. Adım yazdır, şöhrətim var tərifində şairlərin. Havalarım sərin-sərin. Gülüşüyəm dost üzünün, Min bir bahar gündüzünün. Məndən öyrən yer üzünün Mənasını dərin-dərin! Al qumaşa bəzənmişəm gəlin kimi başdan-başa. Yaranmışam bir tamaşa! Bəxtiyardır analarım, Suda üzən sonalarım; Göydə uçar durnalarım Qaqqıldaşa-qaqqıldaşa. Cərınət ki, bir uydurmadır, gəl gör nədir çiçəkliyim! Qızıl güldür köynəkliyim. Mənimkidir bu meşələr, Qıvrım telli bənövşələr. Kollarımda turac gəzər, Xınalıdır hər kəkliyim. Ayın, günün, ulduzların yaranma bir sirdaşıyam, Səadətin qardaşıyam. Bizim bu qarlı dağların, Qəlbi vüqarlı dağların Əyilməyən dik başıyam! Adım yazdır, gələndə mən yağış yağar narın-narın, Ruhu gülər torpaqların... Günəş bizə qonaq gələr, Kölgəsində quş dincələr Əl boydakı yarpaqların. Hər il bizi gülə-gülə qarşılayır May bayramı, Seyrə çıxır o gün hamı; Bütün qızlar geyir dümağ, Yanaqları çıraq-çıraq. Əllərdəki qızıl bayraq Qurtuluşun ilk salamı. Tərlanlarım, qırğılarım qanad çalır göy havada. Toy qurulur min yuvada; Bütün dərdlər unudulur, Söhbət olub, saz tutulur Ağır elli hər obada. Adım yazdır, qucağımda nə boran var, nə də ki qar, Qapılardan qaçır azar. Mehribanam yaranmışa. "Gəlmə" deyir, qara, qışa Məxmər telli bu yoncalar. Bəzən mənə qara bulud düşmən kimi baxır, gedər, Şimşəklərin çaxar, gedər. Çox sevirəm mən gündüzü, Qaranlığın o dar gözü Serxoş kımi axar, gedər. Günəş mənim ilk anamdır, istisi var saf qanımda, Axar sular dörd yanımda. Görən mənə heyran qalar, Şair məndən ilham alar Könlün torlan zamanında. Görməmişəm pis üzünü nə hicranın, möhnətin, Beşiyiyəm məhəbbətin. Kefim sazdır, damağım çağ, Yaratmışdır üzümü ağ Gözəl əli təbiətin. Mən gələndə bu düzlərdə ceyran qaçar, quzu mələr, Dilə gələr lal dərələr; Qış əriyər yana-yana... Sinəsini açar mana Örtüsü ağ pəncərələr. Təmiz havam təzələyir ciyərini insanların, Gözəliyəm dastanların. Güllər olur iç köynəyim, Dərmanıdır hər çiçəyim Təbiblərin, loğmanların. Artıq azad baxışların gözlərimdə işığı var Keçdi çovğun, əridi qar. Yaşıl dağlar allaz geyir; Baxıb-baxıb, "gəncəm" deyir Ağ birçəkli ixtiyarlar. Dodaqlarım səhər-axşam söhbət açır səadətdən, Bu şeirdən, bu sənətdən! Qurtuluşun mənəm yolu. Can qurtardı insan oğlu Həmişəlik əsarətdən. Qoy var olsun bu dünyada azad könül, azad bahar, Qayıtmasın o zindanlar! Qapımızda casus duran, İnsanlara qan udduran O zamanlar, o zamanlar!.. Qələm çəkdik keçmişlərm o qaralmış üzünə biz! Qoy var olsun bu nəslimiz! Mehribanam hər yoldaşa. İyirmi i1 vurdum başa, Qəlbim isti, qanım təmiz. Adım yazdır, yazılmamış taleyimə nə dərd, nə qəm... Səhərlərin ney səsiyəm; Könlümdədir sədəfli saz; Soran olsa: - Nədir bu yaz? Deyin: - Sovet ölkosiyom! Qış nə deyir? - Mən faşistəm, yaranmışdır üzüm qara. Zülm edərəm insanlara; Qan içirəm, həzz alıram, Bu dünyanı mən salıram Boranlara, tufanlara. Mən tökərəm çəmənlərə, gülşənlərə soyuq qarı, Talan olur elin varı; Diş ağardıb güləndə mən, Kəfən geyib gələndə mən Bağlayıram qapıları. Adım qışdır, əzəl gündən bir qardaşam canavara. Paltarım ağ, içim qara. Dərd andırır hər mənzərəm, Şaxtanı mən gətirirəm Səhərlərə, axşamlara. Saraldıram bülbüllərin yuvacığı - yarpaqları, Dondururam torpaqları. El demişkən - qara qışam, Mən uğursuz yaranmışam, Soldururam çəmənzarı. Atam boran, balam ölüm, budur mənim öz sənətim, Yamanlıqlar təbiətim. El bilir ki, amansızam, Neron kimi vicdansızam, Yoxdur qəlbim, məhəbbətim. Adım qışdır, özüm faşist, mən gələndə sular donar, Səhralara quzğun qonar. Nə duyğum var, nə ürəyim; Əsən kimi sərt küləyim Yarpaq tökər boylu çinar. Mən gələndə görünməyir göydə süzən qaranquşlar - Yaz gününə yar olmuşlar; Dilim: "Boran, boran!" deyər, Baxıb mənə "ilan" deyər İncə ruhlu yaranmışlar. Adım qışdır, özüm faşist, mən aləmi saldım səsə. Gündə min yol kəsə-kəsə Əsəcəkdir boranlarım. Ağır-ağır zamanlarım, Günəş məni əritməsə... Şair deyər: - Bu qara qış qurda qardaş yaranalı, Yemək istər istiqbalı. Çox sevirik canımızdan, Ətimizdən, qanımızdan, Bizim böyük istiqbalı... </poem> j7eqdkeslze5dwb27jee1ykic6o5ry5 96774 96772 2026-08-15T08:52:30Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1935-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96774 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Yazla qışın deyişməsi | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1937 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 151 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yenə fikrim seyrə çıxdı yer üzünü başdan-başa, Dünya böyük bir tamaşa... Hər şey mənə tanış, - dedim, Baxıb, baxıb, danış, - dedim, Könül adlı ilk sirdaşa! Bu dağ mənim, o dağ sənin, gəzdım yeri qarış-qarış, Nələr açdı bu axtarış... Ey səadət səninkiyəm! Dünya deyir mən ikiyəm - Sağımda yaz, solumda qış. Yaz nə deyir: - Bağlarım var, güllərim var çiçək-çiçək, Qoxla məni, ətrimi çək! Mənə könül bağlayanlar, Hər sirrimi saxlayanlar Boran üzü görməyəcək. Mehribanlıq beşiyimdir, yerim bağça, yurdum bağdır, Alnım açıq, üzüm ağdır. Çoxdur sərin bulaqlarım, Göy çəmənli yaylaqlarım; Qəlbim isti, canım sağdır. Adım yazdır, gələndə mən axar çaylar daşa-daşa Haray salar dağa daşa... Seyrə çıxar oylağımı, Hər bağçamı, hər bağımı Sevgililər qoşa-qoşa. Mən açmışam bu dünyada qızıl gülün yanağını - Evimin ilk qonağını. Anasıyam bu güllərin, Süsənlərin, sünbüllərin. Mən açmışam bülbüllərin Nəğməli ney dodağını. Adım yazdır, şöhrətim var tərifində şairlərin. Havalarım sərin-sərin. Gülüşüyəm dost üzünün, Min bir bahar gündüzünün. Məndən öyrən yer üzünün Mənasını dərin-dərin! Al qumaşa bəzənmişəm gəlin kimi başdan-başa. Yaranmışam bir tamaşa! Bəxtiyardır analarım, Suda üzən sonalarım; Göydə uçar durnalarım Qaqqıldaşa-qaqqıldaşa. Cərınət ki, bir uydurmadır, gəl gör nədir çiçəkliyim! Qızıl güldür köynəkliyim. Mənimkidir bu meşələr, Qıvrım telli bənövşələr. Kollarımda turac gəzər, Xınalıdır hər kəkliyim. Ayın, günün, ulduzların yaranma bir sirdaşıyam, Səadətin qardaşıyam. Bizim bu qarlı dağların, Qəlbi vüqarlı dağların Əyilməyən dik başıyam! Adım yazdır, gələndə mən yağış yağar narın-narın, Ruhu gülər torpaqların... Günəş bizə qonaq gələr, Kölgəsində quş dincələr Əl boydakı yarpaqların. Hər il bizi gülə-gülə qarşılayır May bayramı, Seyrə çıxır o gün hamı; Bütün qızlar geyir dümağ, Yanaqları çıraq-çıraq. Əllərdəki qızıl bayraq Qurtuluşun ilk salamı. Tərlanlarım, qırğılarım qanad çalır göy havada. Toy qurulur min yuvada; Bütün dərdlər unudulur, Söhbət olub, saz tutulur Ağır elli hər obada. Adım yazdır, qucağımda nə boran var, nə də ki qar, Qapılardan qaçır azar. Mehribanam yaranmışa. "Gəlmə" deyir, qara, qışa Məxmər telli bu yoncalar. Bəzən mənə qara bulud düşmən kimi baxır, gedər, Şimşəklərin çaxar, gedər. Çox sevirəm mən gündüzü, Qaranlığın o dar gözü Serxoş kımi axar, gedər. Günəş mənim ilk anamdır, istisi var saf qanımda, Axar sular dörd yanımda. Görən mənə heyran qalar, Şair məndən ilham alar Könlün torlan zamanında. Görməmişəm pis üzünü nə hicranın, möhnətin, Beşiyiyəm məhəbbətin. Kefim sazdır, damağım çağ, Yaratmışdır üzümü ağ Gözəl əli təbiətin. Mən gələndə bu düzlərdə ceyran qaçar, quzu mələr, Dilə gələr lal dərələr; Qış əriyər yana-yana... Sinəsini açar mana Örtüsü ağ pəncərələr. Təmiz havam təzələyir ciyərini insanların, Gözəliyəm dastanların. Güllər olur iç köynəyim, Dərmanıdır hər çiçəyim Təbiblərin, loğmanların. Artıq azad baxışların gözlərimdə işığı var Keçdi çovğun, əridi qar. Yaşıl dağlar allaz geyir; Baxıb-baxıb, "gəncəm" deyir Ağ birçəkli ixtiyarlar. Dodaqlarım səhər-axşam söhbət açır səadətdən, Bu şeirdən, bu sənətdən! Qurtuluşun mənəm yolu. Can qurtardı insan oğlu Həmişəlik əsarətdən. Qoy var olsun bu dünyada azad könül, azad bahar, Qayıtmasın o zindanlar! Qapımızda casus duran, İnsanlara qan udduran O zamanlar, o zamanlar!.. Qələm çəkdik keçmişlərm o qaralmış üzünə biz! Qoy var olsun bu nəslimiz! Mehribanam hər yoldaşa. İyirmi i1 vurdum başa, Qəlbim isti, qanım təmiz. Adım yazdır, yazılmamış taleyimə nə dərd, nə qəm... Səhərlərin ney səsiyəm; Könlümdədir sədəfli saz; Soran olsa: - Nədir bu yaz? Deyin: - Sovet ölkosiyom! Qış nə deyir? - Mən faşistəm, yaranmışdır üzüm qara. Zülm edərəm insanlara; Qan içirəm, həzz alıram, Bu dünyanı mən salıram Boranlara, tufanlara. Mən tökərəm çəmənlərə, gülşənlərə soyuq qarı, Talan olur elin varı; Diş ağardıb güləndə mən, Kəfən geyib gələndə mən Bağlayıram qapıları. Adım qışdır, əzəl gündən bir qardaşam canavara. Paltarım ağ, içim qara. Dərd andırır hər mənzərəm, Şaxtanı mən gətirirəm Səhərlərə, axşamlara. Saraldıram bülbüllərin yuvacığı - yarpaqları, Dondururam torpaqları. El demişkən - qara qışam, Mən uğursuz yaranmışam, Soldururam çəmənzarı. Atam boran, balam ölüm, budur mənim öz sənətim, Yamanlıqlar təbiətim. El bilir ki, amansızam, Neron kimi vicdansızam, Yoxdur qəlbim, məhəbbətim. Adım qışdır, özüm faşist, mən gələndə sular donar, Səhralara quzğun qonar. Nə duyğum var, nə ürəyim; Əsən kimi sərt küləyim Yarpaq tökər boylu çinar. Mən gələndə görünməyir göydə süzən qaranquşlar - Yaz gününə yar olmuşlar; Dilim: "Boran, boran!" deyər, Baxıb mənə "ilan" deyər İncə ruhlu yaranmışlar. Adım qışdır, özüm faşist, mən aləmi saldım səsə. Gündə min yol kəsə-kəsə Əsəcəkdir boranlarım. Ağır-ağır zamanlarım, Günəş məni əritməsə... Şair deyər: - Bu qara qış qurda qardaş yaranalı, Yemək istər istiqbalı. Çox sevirik canımızdan, Ətimizdən, qanımızdan, Bizim böyük istiqbalı... </poem> [[Kateqoriya:1935-ci ilin şeirləri]] b1vbj23x3o99aeqio8sofca4srmvbmp 0 33891 96775 2026-08-15T08:53:12Z Shafa Movsumov 10977 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi..." məzmunu ilə yaradıldı 96775 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Yoğruldu bütün varlığın ümmidlo hünərdən, Şimşək kimi keçdikcə qaranlıq gecələrdən, Hər kəlməni, hər şerini bir top kimi atdın, Sevda yuxusundan bizi vaxtında oyatdın. Xoş gəldin əzizim, gəlişindən ana yurdu Dünya evinə bir yeni söz məclisi qurdu... Keçdikcə nəsillər o sənin söz çəmənindən, Ellər, obalar dərs alacaqdır hələ səndən. Ölməz bu gözəl aləmə idrakla gələnlər, Məna evinin sirrini vicdanla bilənlər. Sənsən əbədiyyət dediyim sevgili dildar, Daşlarda, çiçəklərdə, ürəklərdə adm var. Aydanmı günəşdənmi yarandın, de, nədən sən? Xalqın gözü də, qəlbi da, vicdanı da sənsən. 1939, 24 avqust nsp2lu5kti4m5f7xojqrvxwkff8xso5 96781 96775 2026-08-15T08:56:39Z Shafa Movsumov 10977 96781 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem>Yoğruldu bütün varlığın ümmidlo hünərdən, Şimşək kimi keçdikcə qaranlıq gecələrdən, Hər kəlməni, hər şerini bir top kimi atdın, Sevda yuxusundan bizi vaxtında oyatdın. Xoş gəldin əzizim, gəlişindən ana yurdu Dünya evinə bir yeni söz məclisi qurdu... Keçdikcə nəsillər o sənin söz çəmənindən, Ellər, obalar dərs alacaqdır hələ səndən. Ölməz bu gözəl aləmə idrakla gələnlər, Məna evinin sirrini vicdanla bilənlər. Sənsən əbədiyyət dediyim sevgili dildar, Daşlarda, çiçəklərdə, ürəklərdə adm var. Aydanmı günəşdənmi yarandın, de, nədən sən? Xalqın gözü də, qəlbi da, vicdanı da sənsən. 1939, 24 avqust</poem> nb4pn38boi1xi3i3g8djbuu1n9nqmds 0 33892 96778 2026-08-15T08:53:28Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Ayın əfsanəsi (Aybəniz) | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }}" məzmunu ilə yaradıldı 96778 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ayın əfsanəsi (Aybəniz) | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} d9c2axzsnq5he8bltk57wh8l5hba5dd 96780 96778 2026-08-15T08:55:37Z Nilufar.J 12784 96780 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ayın əfsanəsi (Aybəniz) | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1950-1951 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 156 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> </poem> 9fi6djrd446h8t30tr1vqqyap72dtuy 96784 96780 2026-08-15T09:02:16Z Nilufar.J 12784 96784 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ayın əfsanəsi (Aybəniz) | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1941 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 156 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ay gözəllik çadırını açıb, buludlarda, Yenə bizim ay başına dolaharkən buludlar da Gözlərimə göz dikərək gəlib baxdı pəncərəmdən, Bu gözəllik elçisinə heyran olub dedim ki, mən: - Nədən az-az görünürsən? Cavabımda susdu bir az. Sonra xumar baxışilə canlar alan o sərvinaz Gözlərimə yenə baxdı, O dinmədı... Utancaqdır... O bəlkə də öz qəlbini başqasına açacaqdır?! Lakin onun sifətində bir solğunluq nişanı var, Məncə onun bu dərdini dərd çəkanlər duyub anlar... Dedim: - Susma, gözəlim Ay! Deyiləm ki, mən özgəsi! Mənə tanış yaranmışdır şadlıq neyi, hicran səsi. Əzəl gündən dolanmışam Yer üzünü qarış-qarış; Məndən gizli bu dünyada bir sinədə söz qalmamış. Sevinənlər, dərdlənənlor öz qəlbini açar mana, Mənim varlıq nəfəsimdən torpaqlar da gələr cana, Çünki insan yaranmışam. Yenə baxdı üzümə Ay, Arxasınca qoşun çəkib buludlar da gəldi lay-lay. Sonra, bir az gülümsəyib dilə gəldi Ay da bu dəm: O dindikcə ağ kağıza inci düzdü qızıl qələm. Dedi: - Az-az görünməyim nədən sizə ağır gəlir? Dedim: - Çünki bu dünyada gözəlliklə söz yüksəlir Gözəlliksiz bir sənətin nə duyğusu, nə canı var. O dırmalar qulaqları, balta kimi odun yarar Ay üzümə yenə güldü... Tez açıldı qaş-qabağı, İşıqlandı səhər kimi xəyalımın söz otağı. Dedi: - Az-az görünməyim küskünlükdən nişanədir. Dedim: - Bir az açıq danış, bu sözünün sirri nədir? Dedi: - Sən ki, dillənsən, düşmədinmi məni başa? Dedim: - Bəzən varlığıma hakim olan bir tamaşa Uçurduqca yer üzündən xəyalımın qanadını, Unuduram hər canlının, hər cansızın öz adını. Cəhalətin pəncəsində boğulduqca qəlbim yenə, Bir kor kimi boylanıram bu mənalar aləminə O vaxt mənim şüurum da, xəyalım da qaçır məndən, Qayıq qalır fırtınada, dalğalara düşür yelkən... Ay yenə də gülümsədi... Saçlarını dağıdaraq, Dedi: - İnsan. qəlbindoki sadəliyə, saflığa bax! Sən ki, bizim ilk görüişdə öz sirrini dedin mənə; Mən də bütün varlığımı açacağam bu gün sənə. Dedim: - Buyur, şad olaram! Sarılaraq Ay boynuma, Bir günahsız quzu kimi gəlib girdi o qoynuma. Dedi: - Mənim küsməyimin başlıca bir səbəbi var, Qoy eşitsin bu sirrimi şair olub, söz yazanlar... Bilirsən ki, mən gözələm, dastanlara düşmüş adım, Yarandığım gündən bəri bağlanmamış qol-qanadım. Bir qocaman şahidiyəm bu varlığın əzəl başdan, Çünki mənmi varlığımı da yoğrulmuşdur sudan, daşdan. Çox gəzmişəm bu dünyanı oba-oba, oymaq-oymaq, Kim istəyir bu neməti öz əlindən yerə qoymaq. Mən doğanda göy üzünə, qaçıb gedir qaranlıqlar, Gözəlliklə əkiz olan bir qüvvətim, qüdrətim var. Mənim böyük camalımdan ilham alır bütun aləm, Mən də insan xəyalı tək gündüzlərin aşiqiyəm. Lakin bizim şairlərdən incimişəm sözün düzü, Onlar bəzən düz görməyir nə gecəni, nə gündüzü. Onlar elə zənn edir ki, gözəllik bir oyuncaqdır, Hər "sevirəm!" deyən gəncə o da aşiq olacaqdır... Elə mənim özümə də qəlb açmışlar min bir kərə,, Mən nə deyim? Nə ad verim o ötərgi vədlərə? Onlar baxıb ilham almış yalnız mənim zahirimdən, Lakin onlar bilməmişdir bir nəçiyəm batində mən. Onlar məni bənzədərək min gəlinə, min də qıza, Arabir də oxşatmışlar hər ötərgi vəfasıza. Hətta böyük Puşkin belə bir vaxt mənə söz atmışdır, O da məni göy üzündə ağılsıza oxşatmışdır. Lakin duyan olmamış ki, mənim öz aləmim vardır, Bu səbəbdən ürəyimdə dünya boyda qəmim vardır. Ah, nə deyim şairlərə! Öz döşünə döyə-döyə Xam at kimi təpik atıb, sığışmırlar yerə, göyə. Bir demirlər mən nəçiyəm, yarandığım gündən bəri, Nələr görmüş bu dünyada Ay deyilən gözəl pəri?! Mənim də öz dastanım var, mənim də macəram vardır, Bu dünyada macərasız ürəyi daş olanlardır. Düzdür, insan yaranmadım, bəxtım belə yazılmışdır, Bu səbəbdən bağrım başı bir dumanlıq, bir də qışdır. Lakin mənə çox tanışdır insanlığın böyük səsi, Bir də nəyə toxunmamış o dahinin xoş nəfəsi? Dünya karvan yaranmışsa, insan oğlu bir sarbandır, Bəşər qəlbi göyə sığmaz, onun fikri bir ümmandır. Qoy şairlər vurulmasın yalnız mənim camalıma, Baxıb dastan bağlasınlar bu gözəllik kamalıma! Ay kiriyib dayandı. Qəlbim yandı, nə yandı! Tüstü çıxdı başımdan. Bu gözəl sirdaşımdan İlham alıb mən bu dəm Dedim: - Düzsən, ey sənəm! Sənin də əməyin var, Qəlbin var, diləyin var. Fəqət, bilmirəm niyə Sən deyən dərinliyə At çapmayır şairlər? Bəikə tükənmiş hünər? Ay çatıb qaşını "Yox" - dedi birdən, Qəzəblə oynadı durduğu yerdən. Dedi: - Nə deyirsən, uşaqsan, nədir? İnsanın hünəri bir xəzinədir. Nə qədər xərcləsən dünyada onu, O da vaxt kimidir - görünməz sonu! Lakin bu hünərin qədrini bilmək Hər hünər əhlinə borc olsun gərək! Dedim: - Düz deyirsən, ay nazlı sənəm! Haman şairlərin biri də mənəm... Mən də təbiətdən yazıram bəzən, Sonra ağrı qopur öz ürəyimdən. Görürəm gözlərim baş-ayaq vuruır, Bəzən quş yerinə dağ-daş uçurur, Bəzən gül yerinə tikan deyirəm, Göyün qurşağına örkən deyirəm. Bəzən ağ buludu yazıram qara, Baxıb gülüşürlər mən sənətkara. Hanı təbiətin dilini bilən? Gözəl Ay! Qarşında utanıram mən. Ay yenə hirslənib "yox!" - dedi birdən, Qəzəblə oynadı durduğu yerdən. Dedi ki, insafsız olma bu qədər, Yenə az olsa da, səndədir hünər. Yenə sən bilərsən eşqin dilini, Mən şahid tutaram öz sevgilini! Yenə sən sevirsən bu təbiəti, Ucuz tutmayırsan şeri, sənəti, Yuxulu gecələr çox az yatmısan, Mən kor deyiləm ki, saç ağartmısan - Deyib xumarlandı ayın gözləri, Sığındı qoynuma o gözəl pəri. Baxdı gözlərimə gülümsəyərək, Sinəmdə quş kimi çırpındı ürək Mən elə bildim ki, ürəyim acdır, Məhəbbət əbədi bir ehtiyacdır! Sonra solğun üzlü o dərdli sənəm Xəyala qərq oldu gözlərində qəm. Nəysə pıçıldamaq istədi mana, Lakin utanaraq çəkildi yana. Axdı yanağına iki damla yaş, Dedi: - Salamat qal! Gedirəm, qardaş! - Yox, - dedim! - Bir dayan! Hələ sözüm var! Gəl mənə bir danış, ey nazlı nigar! Sən ki, yaranışdan gözəlsən belə, Bir dastan olmusan ağıza, dilə, Aləmə səs salır hüsnün, camalın, İndi də bildim ki, çoxdur kamalın. Nədir üzündəki qara ləkələr? Anlada bilsəydin bunu birtəhər... Ay çatıb qaşını birdən qaraldı, Sanki gözlərində dünya daraldı. Süzülüb sel kimi axdı göz yaşı, Yazığın köksünə sallandı başı. Bulandı siması bir dərya kimi, Ümidsiz, nəşəsiz bir dünya kimi. Mən peşiman oldum öz sualımdan, O mənim halımı görüb bu zaman Hə!.. - dedi, - gəlmisən mətləb üstünə. İndi mənə qulaq as, Nə danışsam, onu yaz! Heç sorma ki, bu nədir? Bəlkə bir əfsanədir. Dedim: - Danış, tez danış! Daha səbrim qalmamış. Ay qaldırdı başını, Silərək göz yaşını Dedi: -Yaxşı qulaq as! Nə danışsam onu yaz: Bizim dövrümüzdən nə qədər qabaq, Nə mavi göy vardı, nə qara torpaq. O vaxt nə həyatdan vardı bir əsər, Nə dağlar, dərələr, nə də meşələr. Nə yaşıl yarpaqlar, nə də xəzəllər, Nə bulaq başında seçmə gözəllər. Nə məhəbbət sözü, nə hicran dərdi, Nə də qəm karvani axıb gedərdi. Dünya görməmişdi bir damlacıq qan, Nə bir canlı vardı, nə də bir insan. Nə sərhəd seçkisi qoyan ölkələr, Nə qanlı qanunlar, nə məhkəmələr, Nə bır ağa vardı, nə də ki, bir qul, Nə zəngin yaşardı, nə də ki, yoxsul. O vaxt görməmişdi dünya göz yaşı, Hər başın üstündə bir qəbir daşı! Nə də yer üzündə ayrılıq vardı, Dövran öz-özünə gəlib axardı. Günəş anam idi, mən onun qızı, Dünya salamlardı ilk baxtımızı... Ondan şəfəq alıb nura boyandım, Mən onun eşqilə alışıb-yandım. Anamın bir ana ürəyi vardı, O mənim boyumu öpüb oxşardı, Yanımdan getməzdi fıkri, diləyi; Bəzən dil açaraq ana ürəyi Deyərdi: - Ay adlı bir balam vardır, O məndən dünyaya ük yadigardır. Mənsə sığınardım onun qoynuna, Salıncaq qolumu atıb boynuna Üzündən öpərdim onun doyunca, Yorulmaq bilməzdim illər boyunca. Anam bu sevgidən min zövq alardı. Sonra ucaldıqca hey ucalardı... * * * Bir gün axşam çağında, Göylərin qucağında Anam oturmuşdu tək, Mənsə yaxın gələrək Acam, - dedim, - anacan! Onun qaş-qabağından Tökülürdü buludlar... Dedim: - Ana, de nə var, De nə var ki, belə sən Dərdlə fikirləşirsən?" Anam üzümə baxdı, Qəlbindən qanlar axdı. Heç soruşma, - dedi, - gəl! Bunu bilsəydim əvvəl Heç doğmazdım səni mən, Deyərək gözlərindən Sellər kimi yaş tökdü, Qəlbinə zülmət çökdü. Mənsə döndüm, doğrusu, Ana, - dedim, - nədir bu? Mən ki, sənin hər zaman Gözəl üzündə bir dəm Nə dərd görmüşdüm, nə qəm. Sən ki, əzəldən bəri Şad gəzərdin göyləri; Tutulmazdı qabağın; Sənin o gül dodağın Hər vaxt gülərdi mana. Can ana! Söylə, ana! Söylə nə oldu ki, sən Azad gülüşlərindən Ayrı düşdün? De görək! Anam bir ah çəkərək Dedi - Bala! Qulaq as: Analar dərdsiz olmaz! Sən deyirsən acam mən Süd gəlməyir döşümdən... Yalnızam... Yoxdur ərim; Qurumuşdur döşlərim Ac-acına durmaqdan. Azdan-çoxdan bir zaman Nə yığmışdımsa bütün Yedik qurtardı bu gün. Tamam boşaldı anbar, Bircə təknə unum var. Ah, qızım! Mən baxtı kəm O unu da bişirsəm Ac qalarıq sabahdan De, neyləyim, balacan?!. Ayın bu sözündən düşərək dərdə, Asıldı gözümdən bir qara pərdə. Açıldı qarşımda bir dar pəncərə. Xəyalım boylandı keçən günlərə, Yenə körpəliyim düşdü yadıma, Bir qaya bağlandı qol-qanadıma. Gözümdə canlandı anam yenidən, Onu min dəfə də xatırlasam mən, Min kitab yazsam da, o gül camala, Yenə də ondakı böyük kamala Yol tapa bilməmiş şair qələmi, Mən şahid tuturam bütün aləmi. Dünya binasını qoyandan bəri, De, hansı dahinin xəyal şahpəri Ucala bilmişdir barı bir kərə Ana qəlbindəki sonsuz göylərə? De, hansı şairin məğrur qələmi, Olsa da günəşin, ayın həmdəmi, Dilini bilsə də otun, çiçəyin, Sirrini açsa da hər bir ürəyin, Cana gətirsə də cansız daşları, Karvana düzsə də uçan quşları, Dönüb bac alsa da əsən küləkdən, Bir dünya qursa da minbir diləkdən, Xəyalı göylərə sipər dursa da, Günəşin qoynunda çadır qursa da, İnciyə tutsa da bütün aləmi, De, hansı şairin məğrur qələmi Ana qəlbindəki dəryadan keçmiş? Bu sonsuz, bu böyük dünyadan keçmiş? Fikrə getməyimi Ay duyar-duymaz, Şirin söhbətini saxiayıb bir az, Dedi ki: - Nə üçün getdin xəyala? Cavab verməyərək mən bu suala, Dedim: - Bu uzundur... sözünü qurtar! Tamam danış görək, nə macəran var?! - Bəli! - dedi, - o vaxt mən Anamın söhbətindən Saraldım birdən-birə; Sonra baxıb göylərə Bir ah çəkdim ucadan, Yaxşı, - dedim, - anacan! Darıxma yoxsulluğa, Əvvəldən də bolluğa Öyrənməmiş ağzımız. İndi qalsan da yalnız, Mənə izn ver gedim, Dünyaları seyr edim. Bir ruzi tapsam ana, Qovuşaram tez sana. Anam baxdı üzümə, İşıq verdi gözümə, Dedi: - Qızım, yaxşı yol! Ancaq bir az ayıq ol! Bir də unutma ki, sən Varım-yoxum bir sənsən! Mən örtdüm başıma bir ağ kəlağay, Buludlar qarşımda açıldı lay-lay... Mən getdim, arxamca su səpdi ana, Bütün kainaü çıxdsm seyrana. Keçdim göy üzünün çəmənzarından, Göylər dünyasının ilk baharından. Gah endim aşağı, gah da yüksəldim, Görüb bilmədiyim yerlərə gəldim. Gördüm ki, kainat naxış-naxışdır, Sənət işlənməmiş yer qalmamışdır. Bir hünər oxunur hər çeşnisindən. Aləmə baxdıqca anladım ki, mən Hər kiçik zərrənin öz aləmi var, Dünya bir ahəngdə tutmuşdur qərar... Az getdim, üz getdim, dolandım yenə Gəlib yaxınlaşdım Yer kürəsinə. Nə görsəm yaxşıdır? Dərələr, dağlar, Kahalar, daxmalar, odlar, ocaqlar... Duydum yaşayışın xoş nəfəsini, Eşitdim ilk dəfə insan səsini. Bu səsdə nə böyük bir ləzzət varmış, Duyanlar daima xoşbəxt olarmış! Bü ki, iliyimə işlədi bu səs, Yüz min il yaşasam canımdan getməz... Mən onda bildim ki, "yaranmaq" nədir? Bəşərsiz kainat bir viranədir. Bildim, insan kimi böyük bir qüdrət Hələ yaratmamış bizim təbiət. Çatdı qulağıma onun nərəsi, Hələ dağ döşündə o çoban səsi Ruhuma dad verdi ilk gündən bəri O vaxtdan sevirəm mən bu yerləri, Bircə gün görməsəm, görməsəm onu, İlan vurmuş kimi rəngim qaralar, Başımın üstünü dumanlar alar... Ay bir az dayanıb sildi tərini, Yenə varaqladı can dəftərini: - Vuruldum dünyama o gənc yaşına, Sərdim qanadımı bir dağ başına. Dağın ətəyində bir cütçü vardı, Nə bilim, yer əkib, yer şumlayardı... Çox dikdim gözümü mən ona sarı, Eşib sovururdu o torpaqları; Qan-tərə batmışdı bütün bədəni. Başını qaldırıb görüncə məni Dedi ki: - Yaxın gəl, uzaqda durma, Yetim uşaq kimi boynunu burma! Bu səsdə bir böyük mərhəmət duydum, İlk dəfə torpağa mən qədəm qoydum. Cütçü dilə gəlib, soruşdu məndən: - De qızım, nəçisən, haralısan sən? Üzünü görürəm birinci kərə, Sən heç bənzəmirsən bizimkilərə. Dedim: - Günəş qızı Aydır öz adım, Daima göylərdə uçar qanadım. İndisə gəlmişəm Yer kürəsinə. Cütçü gülümsəyib dilləndi yenə: - Qızım! Xoş gəlmisən, gəl əyləş görək... Bir ağac altında biz əyləşərək, Oturduq diz-dizə, cütçüsə dərhal Verdi qonağına belə bir sual: - Nədir gözündəki bu qəmli baxış? De, rəngin nə üçün belə saralmış? Dedim: - Yol gəlmişəm, özüm də acam, Doğrusu, bir parça yemə möhtacam. Cütçü bir ah çəkdi, gözlərində qəm, Öz bağlamasım açaraq bu dəm Çıxartdı bir parça pendirlə çörək, - Ye! - dedi, - can qızım! Mənsə gülərək Soruşdum: - Bu nədir? Dedi:-Çörəkdir! Qonaqsız boğazdan ötməyəcəkdir! Ye, qızım! Bununla yaşayır insan, Ye, rəngin düzəlsin, görürəm acsan! Verdiyi çörəkdən kəsərək bir az, Dilimin üstünə mən qoyar-qoymaz Ağzıma dad gəldi, qoluma qüvvət. Dedim: - Nə şirindir bu gözəl nemət! Dedi: - İnsan əli yaradır bunu, Bu çörək yaşadır insan oğlunu. Bəri bax, görürsən bu sünbülləri? Bunların dilini tapandan bəri Biz aclıq sözünü qovmuşuq evdən. Get, Günəş anana xəbər ver ki, sən Boi isti, bol işiq göndərsin bizə, Onlar səbəb olur çörəyimizə. Dedim: - Bəs nə üçün göylər mülkündə Çörək tapılmayır bizə bir gün də? Anamın istisi orda da vardır, Bəs nədən göy üzü bir boş anbardır? Cütçü gülümsəyib dedi: - Qulaq as! Çörək bir istiylə, işıqla olmaz. Budur, bax, gördüyün bu qara torpaq Nə qədər vardırsa, çörək olacaq. Torpaqdan süd əmir hər sarı sünbül, Torpaqdan göyərir hər çiçək, hər gül. Bir də öz başına yaranmır onlar, Torpaq üstündə də insan gözü var... Budur, bax, alnımdan tökülən bu tər! – Dünyada ac qalar tər tökməyənlər. Onların ömrü də tez gedir bada, Hər kəs əkdiyini biçər dünyada. Al, sana verirəm mən bir ovuc dən, Apar göy üzünə bizim bu yerdən. Orda əlinizlə səpib becərin, Bir az zəhmət çəkib barını dərin Dedim: - Cütçü baba, sağ ol, çox sağ ol, Daima kefi kök, damağı çağ ol! İndi salamat qal, ömür gödəkdir, Səfərim uzandı, anam da təkdir. Durub cütçü baba öpdü alnımdan, Bildinı ki, mehriban olurmuş insan. O dedi: - Yaxşı yol! Get, qızım, Xumar, Get anan sevinsin, pisdir intizar. Ancaq yoldan-izdən özünü gözlə, Ehtiyatlı dolan gecə-gündüzlə.. Mən uçub yüksəldim, yenə yüksəldim, Bir zaman anamın yanına gəldim. Anam sevincindən ağladı, bilsən? Dedi: - Nə qoçaqsan, sən qız deyilsən! Ancaq az qalırdı çatlasın bağrım, Na yaman gecikdin, ay ağrın alım? Dedim ki, səfərim xoş keçdi, ana! Gör nə gətirmişəm insandan sana! Mən ona göstərib toxumluq dəni, Danışdım başımdan gəlib keçəni. Dinlədikcə məni anam şad oldu, Ehtiyac dərdindən o azad oldu. Yorğun olduğumdan yatdıq gecəni, Səhər açılınca oyatdı məni. Əl-ələ tutuşub qız ilə ana, O vaxt göy üzünü çıxdıq seyrana. Cütçünün verdiyi toxumları biz Mavi göy üzünə səpdik tərtəmiz. Keçdi bir neçə ay, yetişdi bahar, Nə gördük? Cücərdi bütün toxumlar – Parladı ulduzlar, o ağ sünbüllər, Yarandı aləmdə yeni bir əsər. Dünya dəyişmişdir, o vaxtdan bəri Ölçüb biçməmişəm qərinələri... Dəyişmiş yerini dağlar, dərələr, Bəlkə də qalmamış ilk mənzərələr. Nə deyim! Dünyanın qocadır yaşı, Daima fırlanan dəyirman daşı Nələr üyütməmiş!.. Lakin ulduzlar Hələ də cütçüdən qalmış yadigar. Onlar düşməmişdir hərəkətindən, İnsan çörəyinin bərəkətindən Göy üzü daima gülər-gülşəndir, Hər kiçik ulduzun surəti şəndir. Bir gün mən bəzənib çıxmışdım seyrə, Ulduzlar mülkündən baxırdım yerə. Hər ulduz dil açıb deyirdi: - Xumar! Sənin nə möhtəşəm gözəlliyin var?! Camalın süd kimi belə dümağdır, Daima sönməyən bir şebçıraqdır. Gözəllik sozünün ruhu var səndə, Arabir sən bizə qonaq gələndə Sayrışan ulduzlar verib baş-başa Gözəl camalına qılır tamaşa. Doğrudan cəlalın böyükdür sənin! Nurdanmı tökülmüş, söylə, bədənin! Ayıq gəz, sayıq ol, göz dəyər sana, Batar bu göy üzü günahsız qana. Ərköyün böyümə!.. Az dolan, az gəz!.. Gözəllər nəzərə tez-tez görünməz. Mənsə, dinlədikcə bu ulduzları, Gülərdi qəlbimdə hüsnün vüqarı. Qol-qanad açardım sözün doğrusu, Hər bir yaranmışın arzusudur bu. İstər gözəl olsun bütün canlılar; Gözəlliyə qarşı məhəbbət də var. Çirkin yaranmışlar çox vaxt dərdlənər... Gözəllik eşqindən yaranmış səhər! Mən ayın sözünü kəsdim bir anlıq, Dedim: - Çirkinlərdən danışma artıq; Mən də onlardanam, öz aramızdır... Ay dedi: - Gözəllik dediyim qızdır. Qoy, qızların üzü gün kimi gülsün, Kişnün üzündən mərdlik tökülsün! Yox, - dedim - yoldaş Ay! Səhv eləyirsən, Qol çəkə bilmərəm bu fikrinə mən. Çünki ərzə verər şairdən qızlar, Deyər düz yazmayır bizi sənətkar. Deyər həyat üçün yaranmışıq biz, Hünərdir ən böyük gözəlliyimiz! Təbiət deyər ki, lalə yanaqlar, Vurğunun dediyi yaqut dodaqlar Gəldi gedər olur qoca dünyada; Çox şirin olsa da, tez gedir bada. Qızlar dil açar ki: - Zəhmət çək bir az, Gözəllik sözünün kamalından yaz! Yoxsa, qaşın belə, gözün də belə, Amandır üzünü göstərmə elə, Nə bilim, çiçəksən, ağzı göyçəksən, Mələksən, pərisən, dünyada təksən... Artıq bu sözlərin köhnəldi vaxtı, İndi gözəlliyin başqadır taxtı. Bu taxta nə mələk, nə də pəri var, Bu taxtda əyləşir ağlı olanlar. Bir mələk olsa da, ağılsız bəşər, Yüzillik hörmətdən bir gündə düşər! Ay baxıb, sükuta getdi bu dəfə, Üzünü döndərdi göylər tərəfə. - Hə!.. - dedi, - o zaman sevinərək mən Keçdim gəlin kimi göylər mülkündən. Güvənib hüsnümə xeyli yüksəldim, Sonra öz anamın yanına gəldim. O baxıb boyuma, sevindi yenə, Sevindi qızının gözəlliyinə. Ay keçdi, il keçdi yenə boy atdım, Bir zaman gəlinlik yaşıma çatdım. Yazıq ki, çox gördü vaxt bunu bizə, Fəlakət yazıldı taleyimizə. Bu vaxt bir ah çəkdi Ay sinəsindən, Titrədi varlığım onun səsindən. Nə yazım, nə deyim bu dərdə dair? Gözəllik ağlarsa, gülərmi şair? Dedim: - Nə fəlakət? Gəl, danış bir-bir Bizim ki qəlbimiz ayrı deyildir! Yenə işıq gəldi Ayın gözünə, Baxıb davam etdi o öz sözünə: - Qara gəlmiş bir gündə, Bizim göylər mülkündə Oturmuşdu anam tək, Qolunu çirməyərək, O, xəmir yoğururdu. Bir nağıl olsa da, bu, Həqiqət var səsində, Anamın dövrəsində Hoppanırdım pişik təki... Özün yaxşı bilirsən ki, Qız tayfası şıltaq olar; Anam dedi: - Bəsdir, Xumar! Gəl dolaşma əl-ayağa. Mən anamı qoyub lağa, Gah atıldım, gah da düşdüm. Birdən-bırə mən sürüşdüm. Dəydim onun sağ qoluna Acıq gəldi bu səhv ona. Öz yerindən anam durdu, Üzümə bir şillə vurdu O, xəmirli sağ əlilə. Günahımı bilə-bilə, Söz deməyib uzaqlaşdım, Buludlardan keçib aşdım. Küsdüm yazıq taleyimə, O dərdimi bu gün demə! Ağrıdıqca üzüm dəm-dəm, İçimdə dərd, gözümdə qəm Çox ağladım sərin-sərin Qucağında fələklərin. Ah, nə deyim! O şillədən Yaralıyam bu gün də mən. Doğrusunu desəm əgər, Üzümdəki bu ləkələr Öz anamdan yadigardır, Gör nə böyük dərdim vardır... Ayrılıq zor verdi ana qəlbinə, Gəl! - deyib, yanına çağırdı yenə. Mənim də ürəyim yumşaldı bir az, Övladın küsməyi çox uzun olmaz. Barışdıq... O məni qucaqlayaraq, Dedi: - İndən belə sözlərimə bax! Birdən nə oldusa, rəngi saraldı, Anam bir daş kimi yerində qaldı. Sonra qüvvətini yığıb bir təhər, Bağırdı: Ləkələr, qara ləkələr! Mənsə heyrətləndim sözün doğrusu, Dedim: - Nə olmuşdur? Nə danışır bu? Anamın göz yaşı axıb gölləndi, Sonra saçlarını yolub dilləndi! – Can bala! Əllərim yanıma düşsün. Üzüm bu dünyada gülməsin bir gün! Dedim: - İraq candan! Nə söyləyirsən? Anam bağırdı ki, günahkaram mən; Üzündə qalmışdır qara ləkələr... Bir matəm örtüsü geyindi səhər. Ah, əlim qurusun! Dedim: - Ağlama! Mənim də qəlbimi söküb dağlama! Nə olmuş? Üzümdə ləkəmi qaldı? Anam çıraq kimi birdən qaraldı, Dayana bilməyib getdi özündən; İşıq məhv olarsa ana gözündən Gülməz ki, dünyada övladın üzü! Gecədən seçilməz gündüzün üzü. Sonra yazıq anam özünə gəldi, Dərdli sinəsindən bir ah yüksəldi. Bağrına basaraq məni o zaman Çeşmələr yaratdı göz yaşlarından. O bir quzu kimi yalayıb məni, Dedi: - Göz yaşlarım yusun ləkəni. Üzümə axdıqca onun göz yaşı. Qəlbindən qan getdi, hərləndi başı. Baxıb balasına hey yana-yana Döndü ana qəlbi o gündən qana... Aylar, illər boyu ağladı belə, Dizinə çox döydü öz əllərilə. Yazıq ki, sonuncu peşimançılıq Bir fayda verməyir bizə apaçıq... İndi doğrusun söyləsəm əgər, Üzümdə gördüyün qara ləkələr Bil ki, öz anamdan bir yadigardır, Görürsən, nə böyük faciəm vardır!.. Ay susdu, yol çəkdi qəmli gözləri. Doldu şairliyin könül dəftəri... Xəyala qərq oldu, əlimdə qələm; Bir anlıq sükuta getmişdi alım. Dedim: - Nə dərdliymiş bu qəmli dastan! Mən yazım, oxusun eşitsin insan. İstər ana olsun, istərsə ata! Bəzən ehtiyatsız, kiçik bir xata Böyük faciələr yaradır demək! Sonra ömrü boyu dərd çəkir ürək! Ay durub yerindən getmək istədi, Sonra baxıb mənə: - İzin ver! - dedi, - Gedim öz yerimə, anam da təkdir. Dedim: - Bir az dayan, sözüm gödəkdir, Sən deyib qurtardın, indi qulaq as! Şairə dərd açan davasız qalmaz. Nə gözəl əfsanə var imiş səndə!.. Sən danışan zaman yazırdım mən də. İndi qulaq as ki, oxuyum sana, Əzbərlə şeirimi, söylə anana. Oxuyub qurtardım dastanımı mən, Qonağım şad oldu buna ürəkdən. Sonra gülümsəyib göylər gəlini, Uzatdı əlimə isti əlini. Dedi: - yarandığım ilk gündən bəri, Əlimə dəyməmiş insan əlləri... Çox zaman üzümə gülümsəyərək Bəlkə can atmışdır mənə min ürək... Ala bilməmişlər könlümü elə, Üzümdən öpməmiş bir insan hələ. Özüm də heyranam öz xilqətimə, Bu dünya vüqarlı təbiətimə. Fəqət, bil, yazdığın bu dastanla sən. Mənim də qəlbimə min hökm edirsən. Ay bu son sözünü utancaq dedi, Əyilib alnımdan öpmək istədi. Yox! - dedim, - gözəl Ay! Hələ dayan bir! Həsrətlə ayrılsaq daha gözəldir... Uçun göy üzünə o dilbər sona, O getdi, mən baxdım həsrətlə ona. Azacıq keçmədən açıldı səhər, Geydi al donunu yaqut üfüqlər. Xəzər bir aynaydı üzü ləkəsiz, Ayıldı yuxudan qızım Aybəniz. Mən basıb bağrıma bu ayüzlümü, Bu şirin dillimi, şəkər sözlümü, Dedim ki: - Aybəniz! O Aya bənzə, Daima saf yaşa, daima təzə!.. </poem> 61h3vb3wwm8lxf22spz8vm0s2samqgs 96785 96784 2026-08-15T09:02:51Z Nilufar.J 12784 [[Kateqoriya:1941-ci ilin şeirləri]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96785 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Ayın əfsanəsi (Aybəniz) | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1941 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, s 156 | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> Ay gözəllik çadırını açıb, buludlarda, Yenə bizim ay başına dolaharkən buludlar da Gözlərimə göz dikərək gəlib baxdı pəncərəmdən, Bu gözəllik elçisinə heyran olub dedim ki, mən: - Nədən az-az görünürsən? Cavabımda susdu bir az. Sonra xumar baxışilə canlar alan o sərvinaz Gözlərimə yenə baxdı, O dinmədı... Utancaqdır... O bəlkə də öz qəlbini başqasına açacaqdır?! Lakin onun sifətində bir solğunluq nişanı var, Məncə onun bu dərdini dərd çəkanlər duyub anlar... Dedim: - Susma, gözəlim Ay! Deyiləm ki, mən özgəsi! Mənə tanış yaranmışdır şadlıq neyi, hicran səsi. Əzəl gündən dolanmışam Yer üzünü qarış-qarış; Məndən gizli bu dünyada bir sinədə söz qalmamış. Sevinənlər, dərdlənənlor öz qəlbini açar mana, Mənim varlıq nəfəsimdən torpaqlar da gələr cana, Çünki insan yaranmışam. Yenə baxdı üzümə Ay, Arxasınca qoşun çəkib buludlar da gəldi lay-lay. Sonra, bir az gülümsəyib dilə gəldi Ay da bu dəm: O dindikcə ağ kağıza inci düzdü qızıl qələm. Dedi: - Az-az görünməyim nədən sizə ağır gəlir? Dedim: - Çünki bu dünyada gözəlliklə söz yüksəlir Gözəlliksiz bir sənətin nə duyğusu, nə canı var. O dırmalar qulaqları, balta kimi odun yarar Ay üzümə yenə güldü... Tez açıldı qaş-qabağı, İşıqlandı səhər kimi xəyalımın söz otağı. Dedi: - Az-az görünməyim küskünlükdən nişanədir. Dedim: - Bir az açıq danış, bu sözünün sirri nədir? Dedi: - Sən ki, dillənsən, düşmədinmi məni başa? Dedim: - Bəzən varlığıma hakim olan bir tamaşa Uçurduqca yer üzündən xəyalımın qanadını, Unuduram hər canlının, hər cansızın öz adını. Cəhalətin pəncəsində boğulduqca qəlbim yenə, Bir kor kimi boylanıram bu mənalar aləminə O vaxt mənim şüurum da, xəyalım da qaçır məndən, Qayıq qalır fırtınada, dalğalara düşür yelkən... Ay yenə də gülümsədi... Saçlarını dağıdaraq, Dedi: - İnsan. qəlbindoki sadəliyə, saflığa bax! Sən ki, bizim ilk görüişdə öz sirrini dedin mənə; Mən də bütün varlığımı açacağam bu gün sənə. Dedim: - Buyur, şad olaram! Sarılaraq Ay boynuma, Bir günahsız quzu kimi gəlib girdi o qoynuma. Dedi: - Mənim küsməyimin başlıca bir səbəbi var, Qoy eşitsin bu sirrimi şair olub, söz yazanlar... Bilirsən ki, mən gözələm, dastanlara düşmüş adım, Yarandığım gündən bəri bağlanmamış qol-qanadım. Bir qocaman şahidiyəm bu varlığın əzəl başdan, Çünki mənmi varlığımı da yoğrulmuşdur sudan, daşdan. Çox gəzmişəm bu dünyanı oba-oba, oymaq-oymaq, Kim istəyir bu neməti öz əlindən yerə qoymaq. Mən doğanda göy üzünə, qaçıb gedir qaranlıqlar, Gözəlliklə əkiz olan bir qüvvətim, qüdrətim var. Mənim böyük camalımdan ilham alır bütun aləm, Mən də insan xəyalı tək gündüzlərin aşiqiyəm. Lakin bizim şairlərdən incimişəm sözün düzü, Onlar bəzən düz görməyir nə gecəni, nə gündüzü. Onlar elə zənn edir ki, gözəllik bir oyuncaqdır, Hər "sevirəm!" deyən gəncə o da aşiq olacaqdır... Elə mənim özümə də qəlb açmışlar min bir kərə,, Mən nə deyim? Nə ad verim o ötərgi vədlərə? Onlar baxıb ilham almış yalnız mənim zahirimdən, Lakin onlar bilməmişdir bir nəçiyəm batində mən. Onlar məni bənzədərək min gəlinə, min də qıza, Arabir də oxşatmışlar hər ötərgi vəfasıza. Hətta böyük Puşkin belə bir vaxt mənə söz atmışdır, O da məni göy üzündə ağılsıza oxşatmışdır. Lakin duyan olmamış ki, mənim öz aləmim vardır, Bu səbəbdən ürəyimdə dünya boyda qəmim vardır. Ah, nə deyim şairlərə! Öz döşünə döyə-döyə Xam at kimi təpik atıb, sığışmırlar yerə, göyə. Bir demirlər mən nəçiyəm, yarandığım gündən bəri, Nələr görmüş bu dünyada Ay deyilən gözəl pəri?! Mənim də öz dastanım var, mənim də macəram vardır, Bu dünyada macərasız ürəyi daş olanlardır. Düzdür, insan yaranmadım, bəxtım belə yazılmışdır, Bu səbəbdən bağrım başı bir dumanlıq, bir də qışdır. Lakin mənə çox tanışdır insanlığın böyük səsi, Bir də nəyə toxunmamış o dahinin xoş nəfəsi? Dünya karvan yaranmışsa, insan oğlu bir sarbandır, Bəşər qəlbi göyə sığmaz, onun fikri bir ümmandır. Qoy şairlər vurulmasın yalnız mənim camalıma, Baxıb dastan bağlasınlar bu gözəllik kamalıma! Ay kiriyib dayandı. Qəlbim yandı, nə yandı! Tüstü çıxdı başımdan. Bu gözəl sirdaşımdan İlham alıb mən bu dəm Dedim: - Düzsən, ey sənəm! Sənin də əməyin var, Qəlbin var, diləyin var. Fəqət, bilmirəm niyə Sən deyən dərinliyə At çapmayır şairlər? Bəikə tükənmiş hünər? Ay çatıb qaşını "Yox" - dedi birdən, Qəzəblə oynadı durduğu yerdən. Dedi: - Nə deyirsən, uşaqsan, nədir? İnsanın hünəri bir xəzinədir. Nə qədər xərcləsən dünyada onu, O da vaxt kimidir - görünməz sonu! Lakin bu hünərin qədrini bilmək Hər hünər əhlinə borc olsun gərək! Dedim: - Düz deyirsən, ay nazlı sənəm! Haman şairlərin biri də mənəm... Mən də təbiətdən yazıram bəzən, Sonra ağrı qopur öz ürəyimdən. Görürəm gözlərim baş-ayaq vuruır, Bəzən quş yerinə dağ-daş uçurur, Bəzən gül yerinə tikan deyirəm, Göyün qurşağına örkən deyirəm. Bəzən ağ buludu yazıram qara, Baxıb gülüşürlər mən sənətkara. Hanı təbiətin dilini bilən? Gözəl Ay! Qarşında utanıram mən. Ay yenə hirslənib "yox!" - dedi birdən, Qəzəblə oynadı durduğu yerdən. Dedi ki, insafsız olma bu qədər, Yenə az olsa da, səndədir hünər. Yenə sən bilərsən eşqin dilini, Mən şahid tutaram öz sevgilini! Yenə sən sevirsən bu təbiəti, Ucuz tutmayırsan şeri, sənəti, Yuxulu gecələr çox az yatmısan, Mən kor deyiləm ki, saç ağartmısan - Deyib xumarlandı ayın gözləri, Sığındı qoynuma o gözəl pəri. Baxdı gözlərimə gülümsəyərək, Sinəmdə quş kimi çırpındı ürək Mən elə bildim ki, ürəyim acdır, Məhəbbət əbədi bir ehtiyacdır! Sonra solğun üzlü o dərdli sənəm Xəyala qərq oldu gözlərində qəm. Nəysə pıçıldamaq istədi mana, Lakin utanaraq çəkildi yana. Axdı yanağına iki damla yaş, Dedi: - Salamat qal! Gedirəm, qardaş! - Yox, - dedim! - Bir dayan! Hələ sözüm var! Gəl mənə bir danış, ey nazlı nigar! Sən ki, yaranışdan gözəlsən belə, Bir dastan olmusan ağıza, dilə, Aləmə səs salır hüsnün, camalın, İndi də bildim ki, çoxdur kamalın. Nədir üzündəki qara ləkələr? Anlada bilsəydin bunu birtəhər... Ay çatıb qaşını birdən qaraldı, Sanki gözlərində dünya daraldı. Süzülüb sel kimi axdı göz yaşı, Yazığın köksünə sallandı başı. Bulandı siması bir dərya kimi, Ümidsiz, nəşəsiz bir dünya kimi. Mən peşiman oldum öz sualımdan, O mənim halımı görüb bu zaman Hə!.. - dedi, - gəlmisən mətləb üstünə. İndi mənə qulaq as, Nə danışsam, onu yaz! Heç sorma ki, bu nədir? Bəlkə bir əfsanədir. Dedim: - Danış, tez danış! Daha səbrim qalmamış. Ay qaldırdı başını, Silərək göz yaşını Dedi: -Yaxşı qulaq as! Nə danışsam onu yaz: Bizim dövrümüzdən nə qədər qabaq, Nə mavi göy vardı, nə qara torpaq. O vaxt nə həyatdan vardı bir əsər, Nə dağlar, dərələr, nə də meşələr. Nə yaşıl yarpaqlar, nə də xəzəllər, Nə bulaq başında seçmə gözəllər. Nə məhəbbət sözü, nə hicran dərdi, Nə də qəm karvani axıb gedərdi. Dünya görməmişdi bir damlacıq qan, Nə bir canlı vardı, nə də bir insan. Nə sərhəd seçkisi qoyan ölkələr, Nə qanlı qanunlar, nə məhkəmələr, Nə bır ağa vardı, nə də ki, bir qul, Nə zəngin yaşardı, nə də ki, yoxsul. O vaxt görməmişdi dünya göz yaşı, Hər başın üstündə bir qəbir daşı! Nə də yer üzündə ayrılıq vardı, Dövran öz-özünə gəlib axardı. Günəş anam idi, mən onun qızı, Dünya salamlardı ilk baxtımızı... Ondan şəfəq alıb nura boyandım, Mən onun eşqilə alışıb-yandım. Anamın bir ana ürəyi vardı, O mənim boyumu öpüb oxşardı, Yanımdan getməzdi fıkri, diləyi; Bəzən dil açaraq ana ürəyi Deyərdi: - Ay adlı bir balam vardır, O məndən dünyaya ük yadigardır. Mənsə sığınardım onun qoynuna, Salıncaq qolumu atıb boynuna Üzündən öpərdim onun doyunca, Yorulmaq bilməzdim illər boyunca. Anam bu sevgidən min zövq alardı. Sonra ucaldıqca hey ucalardı... * * * Bir gün axşam çağında, Göylərin qucağında Anam oturmuşdu tək, Mənsə yaxın gələrək Acam, - dedim, - anacan! Onun qaş-qabağından Tökülürdü buludlar... Dedim: - Ana, de nə var, De nə var ki, belə sən Dərdlə fikirləşirsən?" Anam üzümə baxdı, Qəlbindən qanlar axdı. Heç soruşma, - dedi, - gəl! Bunu bilsəydim əvvəl Heç doğmazdım səni mən, Deyərək gözlərindən Sellər kimi yaş tökdü, Qəlbinə zülmət çökdü. Mənsə döndüm, doğrusu, Ana, - dedim, - nədir bu? Mən ki, sənin hər zaman Gözəl üzündə bir dəm Nə dərd görmüşdüm, nə qəm. Sən ki, əzəldən bəri Şad gəzərdin göyləri; Tutulmazdı qabağın; Sənin o gül dodağın Hər vaxt gülərdi mana. Can ana! Söylə, ana! Söylə nə oldu ki, sən Azad gülüşlərindən Ayrı düşdün? De görək! Anam bir ah çəkərək Dedi - Bala! Qulaq as: Analar dərdsiz olmaz! Sən deyirsən acam mən Süd gəlməyir döşümdən... Yalnızam... Yoxdur ərim; Qurumuşdur döşlərim Ac-acına durmaqdan. Azdan-çoxdan bir zaman Nə yığmışdımsa bütün Yedik qurtardı bu gün. Tamam boşaldı anbar, Bircə təknə unum var. Ah, qızım! Mən baxtı kəm O unu da bişirsəm Ac qalarıq sabahdan De, neyləyim, balacan?!. Ayın bu sözündən düşərək dərdə, Asıldı gözümdən bir qara pərdə. Açıldı qarşımda bir dar pəncərə. Xəyalım boylandı keçən günlərə, Yenə körpəliyim düşdü yadıma, Bir qaya bağlandı qol-qanadıma. Gözümdə canlandı anam yenidən, Onu min dəfə də xatırlasam mən, Min kitab yazsam da, o gül camala, Yenə də ondakı böyük kamala Yol tapa bilməmiş şair qələmi, Mən şahid tuturam bütün aləmi. Dünya binasını qoyandan bəri, De, hansı dahinin xəyal şahpəri Ucala bilmişdir barı bir kərə Ana qəlbindəki sonsuz göylərə? De, hansı şairin məğrur qələmi, Olsa da günəşin, ayın həmdəmi, Dilini bilsə də otun, çiçəyin, Sirrini açsa da hər bir ürəyin, Cana gətirsə də cansız daşları, Karvana düzsə də uçan quşları, Dönüb bac alsa da əsən küləkdən, Bir dünya qursa da minbir diləkdən, Xəyalı göylərə sipər dursa da, Günəşin qoynunda çadır qursa da, İnciyə tutsa da bütün aləmi, De, hansı şairin məğrur qələmi Ana qəlbindəki dəryadan keçmiş? Bu sonsuz, bu böyük dünyadan keçmiş? Fikrə getməyimi Ay duyar-duymaz, Şirin söhbətini saxiayıb bir az, Dedi ki: - Nə üçün getdin xəyala? Cavab verməyərək mən bu suala, Dedim: - Bu uzundur... sözünü qurtar! Tamam danış görək, nə macəran var?! - Bəli! - dedi, - o vaxt mən Anamın söhbətindən Saraldım birdən-birə; Sonra baxıb göylərə Bir ah çəkdim ucadan, Yaxşı, - dedim, - anacan! Darıxma yoxsulluğa, Əvvəldən də bolluğa Öyrənməmiş ağzımız. İndi qalsan da yalnız, Mənə izn ver gedim, Dünyaları seyr edim. Bir ruzi tapsam ana, Qovuşaram tez sana. Anam baxdı üzümə, İşıq verdi gözümə, Dedi: - Qızım, yaxşı yol! Ancaq bir az ayıq ol! Bir də unutma ki, sən Varım-yoxum bir sənsən! Mən örtdüm başıma bir ağ kəlağay, Buludlar qarşımda açıldı lay-lay... Mən getdim, arxamca su səpdi ana, Bütün kainaü çıxdsm seyrana. Keçdim göy üzünün çəmənzarından, Göylər dünyasının ilk baharından. Gah endim aşağı, gah da yüksəldim, Görüb bilmədiyim yerlərə gəldim. Gördüm ki, kainat naxış-naxışdır, Sənət işlənməmiş yer qalmamışdır. Bir hünər oxunur hər çeşnisindən. Aləmə baxdıqca anladım ki, mən Hər kiçik zərrənin öz aləmi var, Dünya bir ahəngdə tutmuşdur qərar... Az getdim, üz getdim, dolandım yenə Gəlib yaxınlaşdım Yer kürəsinə. Nə görsəm yaxşıdır? Dərələr, dağlar, Kahalar, daxmalar, odlar, ocaqlar... Duydum yaşayışın xoş nəfəsini, Eşitdim ilk dəfə insan səsini. Bu səsdə nə böyük bir ləzzət varmış, Duyanlar daima xoşbəxt olarmış! Bü ki, iliyimə işlədi bu səs, Yüz min il yaşasam canımdan getməz... Mən onda bildim ki, "yaranmaq" nədir? Bəşərsiz kainat bir viranədir. Bildim, insan kimi böyük bir qüdrət Hələ yaratmamış bizim təbiət. Çatdı qulağıma onun nərəsi, Hələ dağ döşündə o çoban səsi Ruhuma dad verdi ilk gündən bəri O vaxtdan sevirəm mən bu yerləri, Bircə gün görməsəm, görməsəm onu, İlan vurmuş kimi rəngim qaralar, Başımın üstünü dumanlar alar... Ay bir az dayanıb sildi tərini, Yenə varaqladı can dəftərini: - Vuruldum dünyama o gənc yaşına, Sərdim qanadımı bir dağ başına. Dağın ətəyində bir cütçü vardı, Nə bilim, yer əkib, yer şumlayardı... Çox dikdim gözümü mən ona sarı, Eşib sovururdu o torpaqları; Qan-tərə batmışdı bütün bədəni. Başını qaldırıb görüncə məni Dedi ki: - Yaxın gəl, uzaqda durma, Yetim uşaq kimi boynunu burma! Bu səsdə bir böyük mərhəmət duydum, İlk dəfə torpağa mən qədəm qoydum. Cütçü dilə gəlib, soruşdu məndən: - De qızım, nəçisən, haralısan sən? Üzünü görürəm birinci kərə, Sən heç bənzəmirsən bizimkilərə. Dedim: - Günəş qızı Aydır öz adım, Daima göylərdə uçar qanadım. İndisə gəlmişəm Yer kürəsinə. Cütçü gülümsəyib dilləndi yenə: - Qızım! Xoş gəlmisən, gəl əyləş görək... Bir ağac altında biz əyləşərək, Oturduq diz-dizə, cütçüsə dərhal Verdi qonağına belə bir sual: - Nədir gözündəki bu qəmli baxış? De, rəngin nə üçün belə saralmış? Dedim: - Yol gəlmişəm, özüm də acam, Doğrusu, bir parça yemə möhtacam. Cütçü bir ah çəkdi, gözlərində qəm, Öz bağlamasım açaraq bu dəm Çıxartdı bir parça pendirlə çörək, - Ye! - dedi, - can qızım! Mənsə gülərək Soruşdum: - Bu nədir? Dedi:-Çörəkdir! Qonaqsız boğazdan ötməyəcəkdir! Ye, qızım! Bununla yaşayır insan, Ye, rəngin düzəlsin, görürəm acsan! Verdiyi çörəkdən kəsərək bir az, Dilimin üstünə mən qoyar-qoymaz Ağzıma dad gəldi, qoluma qüvvət. Dedim: - Nə şirindir bu gözəl nemət! Dedi: - İnsan əli yaradır bunu, Bu çörək yaşadır insan oğlunu. Bəri bax, görürsən bu sünbülləri? Bunların dilini tapandan bəri Biz aclıq sözünü qovmuşuq evdən. Get, Günəş anana xəbər ver ki, sən Boi isti, bol işiq göndərsin bizə, Onlar səbəb olur çörəyimizə. Dedim: - Bəs nə üçün göylər mülkündə Çörək tapılmayır bizə bir gün də? Anamın istisi orda da vardır, Bəs nədən göy üzü bir boş anbardır? Cütçü gülümsəyib dedi: - Qulaq as! Çörək bir istiylə, işıqla olmaz. Budur, bax, gördüyün bu qara torpaq Nə qədər vardırsa, çörək olacaq. Torpaqdan süd əmir hər sarı sünbül, Torpaqdan göyərir hər çiçək, hər gül. Bir də öz başına yaranmır onlar, Torpaq üstündə də insan gözü var... Budur, bax, alnımdan tökülən bu tər! – Dünyada ac qalar tər tökməyənlər. Onların ömrü də tez gedir bada, Hər kəs əkdiyini biçər dünyada. Al, sana verirəm mən bir ovuc dən, Apar göy üzünə bizim bu yerdən. Orda əlinizlə səpib becərin, Bir az zəhmət çəkib barını dərin Dedim: - Cütçü baba, sağ ol, çox sağ ol, Daima kefi kök, damağı çağ ol! İndi salamat qal, ömür gödəkdir, Səfərim uzandı, anam da təkdir. Durub cütçü baba öpdü alnımdan, Bildinı ki, mehriban olurmuş insan. O dedi: - Yaxşı yol! Get, qızım, Xumar, Get anan sevinsin, pisdir intizar. Ancaq yoldan-izdən özünü gözlə, Ehtiyatlı dolan gecə-gündüzlə.. Mən uçub yüksəldim, yenə yüksəldim, Bir zaman anamın yanına gəldim. Anam sevincindən ağladı, bilsən? Dedi: - Nə qoçaqsan, sən qız deyilsən! Ancaq az qalırdı çatlasın bağrım, Na yaman gecikdin, ay ağrın alım? Dedim ki, səfərim xoş keçdi, ana! Gör nə gətirmişəm insandan sana! Mən ona göstərib toxumluq dəni, Danışdım başımdan gəlib keçəni. Dinlədikcə məni anam şad oldu, Ehtiyac dərdindən o azad oldu. Yorğun olduğumdan yatdıq gecəni, Səhər açılınca oyatdı məni. Əl-ələ tutuşub qız ilə ana, O vaxt göy üzünü çıxdıq seyrana. Cütçünün verdiyi toxumları biz Mavi göy üzünə səpdik tərtəmiz. Keçdi bir neçə ay, yetişdi bahar, Nə gördük? Cücərdi bütün toxumlar – Parladı ulduzlar, o ağ sünbüllər, Yarandı aləmdə yeni bir əsər. Dünya dəyişmişdir, o vaxtdan bəri Ölçüb biçməmişəm qərinələri... Dəyişmiş yerini dağlar, dərələr, Bəlkə də qalmamış ilk mənzərələr. Nə deyim! Dünyanın qocadır yaşı, Daima fırlanan dəyirman daşı Nələr üyütməmiş!.. Lakin ulduzlar Hələ də cütçüdən qalmış yadigar. Onlar düşməmişdir hərəkətindən, İnsan çörəyinin bərəkətindən Göy üzü daima gülər-gülşəndir, Hər kiçik ulduzun surəti şəndir. Bir gün mən bəzənib çıxmışdım seyrə, Ulduzlar mülkündən baxırdım yerə. Hər ulduz dil açıb deyirdi: - Xumar! Sənin nə möhtəşəm gözəlliyin var?! Camalın süd kimi belə dümağdır, Daima sönməyən bir şebçıraqdır. Gözəllik sozünün ruhu var səndə, Arabir sən bizə qonaq gələndə Sayrışan ulduzlar verib baş-başa Gözəl camalına qılır tamaşa. Doğrudan cəlalın böyükdür sənin! Nurdanmı tökülmüş, söylə, bədənin! Ayıq gəz, sayıq ol, göz dəyər sana, Batar bu göy üzü günahsız qana. Ərköyün böyümə!.. Az dolan, az gəz!.. Gözəllər nəzərə tez-tez görünməz. Mənsə, dinlədikcə bu ulduzları, Gülərdi qəlbimdə hüsnün vüqarı. Qol-qanad açardım sözün doğrusu, Hər bir yaranmışın arzusudur bu. İstər gözəl olsun bütün canlılar; Gözəlliyə qarşı məhəbbət də var. Çirkin yaranmışlar çox vaxt dərdlənər... Gözəllik eşqindən yaranmış səhər! Mən ayın sözünü kəsdim bir anlıq, Dedim: - Çirkinlərdən danışma artıq; Mən də onlardanam, öz aramızdır... Ay dedi: - Gözəllik dediyim qızdır. Qoy, qızların üzü gün kimi gülsün, Kişnün üzündən mərdlik tökülsün! Yox, - dedim - yoldaş Ay! Səhv eləyirsən, Qol çəkə bilmərəm bu fikrinə mən. Çünki ərzə verər şairdən qızlar, Deyər düz yazmayır bizi sənətkar. Deyər həyat üçün yaranmışıq biz, Hünərdir ən böyük gözəlliyimiz! Təbiət deyər ki, lalə yanaqlar, Vurğunun dediyi yaqut dodaqlar Gəldi gedər olur qoca dünyada; Çox şirin olsa da, tez gedir bada. Qızlar dil açar ki: - Zəhmət çək bir az, Gözəllik sözünün kamalından yaz! Yoxsa, qaşın belə, gözün də belə, Amandır üzünü göstərmə elə, Nə bilim, çiçəksən, ağzı göyçəksən, Mələksən, pərisən, dünyada təksən... Artıq bu sözlərin köhnəldi vaxtı, İndi gözəlliyin başqadır taxtı. Bu taxta nə mələk, nə də pəri var, Bu taxtda əyləşir ağlı olanlar. Bir mələk olsa da, ağılsız bəşər, Yüzillik hörmətdən bir gündə düşər! Ay baxıb, sükuta getdi bu dəfə, Üzünü döndərdi göylər tərəfə. - Hə!.. - dedi, - o zaman sevinərək mən Keçdim gəlin kimi göylər mülkündən. Güvənib hüsnümə xeyli yüksəldim, Sonra öz anamın yanına gəldim. O baxıb boyuma, sevindi yenə, Sevindi qızının gözəlliyinə. Ay keçdi, il keçdi yenə boy atdım, Bir zaman gəlinlik yaşıma çatdım. Yazıq ki, çox gördü vaxt bunu bizə, Fəlakət yazıldı taleyimizə. Bu vaxt bir ah çəkdi Ay sinəsindən, Titrədi varlığım onun səsindən. Nə yazım, nə deyim bu dərdə dair? Gözəllik ağlarsa, gülərmi şair? Dedim: - Nə fəlakət? Gəl, danış bir-bir Bizim ki qəlbimiz ayrı deyildir! Yenə işıq gəldi Ayın gözünə, Baxıb davam etdi o öz sözünə: - Qara gəlmiş bir gündə, Bizim göylər mülkündə Oturmuşdu anam tək, Qolunu çirməyərək, O, xəmir yoğururdu. Bir nağıl olsa da, bu, Həqiqət var səsində, Anamın dövrəsində Hoppanırdım pişik təki... Özün yaxşı bilirsən ki, Qız tayfası şıltaq olar; Anam dedi: - Bəsdir, Xumar! Gəl dolaşma əl-ayağa. Mən anamı qoyub lağa, Gah atıldım, gah da düşdüm. Birdən-bırə mən sürüşdüm. Dəydim onun sağ qoluna Acıq gəldi bu səhv ona. Öz yerindən anam durdu, Üzümə bir şillə vurdu O, xəmirli sağ əlilə. Günahımı bilə-bilə, Söz deməyib uzaqlaşdım, Buludlardan keçib aşdım. Küsdüm yazıq taleyimə, O dərdimi bu gün demə! Ağrıdıqca üzüm dəm-dəm, İçimdə dərd, gözümdə qəm Çox ağladım sərin-sərin Qucağında fələklərin. Ah, nə deyim! O şillədən Yaralıyam bu gün də mən. Doğrusunu desəm əgər, Üzümdəki bu ləkələr Öz anamdan yadigardır, Gör nə böyük dərdim vardır... Ayrılıq zor verdi ana qəlbinə, Gəl! - deyib, yanına çağırdı yenə. Mənim də ürəyim yumşaldı bir az, Övladın küsməyi çox uzun olmaz. Barışdıq... O məni qucaqlayaraq, Dedi: - İndən belə sözlərimə bax! Birdən nə oldusa, rəngi saraldı, Anam bir daş kimi yerində qaldı. Sonra qüvvətini yığıb bir təhər, Bağırdı: Ləkələr, qara ləkələr! Mənsə heyrətləndim sözün doğrusu, Dedim: - Nə olmuşdur? Nə danışır bu? Anamın göz yaşı axıb gölləndi, Sonra saçlarını yolub dilləndi! – Can bala! Əllərim yanıma düşsün. Üzüm bu dünyada gülməsin bir gün! Dedim: - İraq candan! Nə söyləyirsən? Anam bağırdı ki, günahkaram mən; Üzündə qalmışdır qara ləkələr... Bir matəm örtüsü geyindi səhər. Ah, əlim qurusun! Dedim: - Ağlama! Mənim də qəlbimi söküb dağlama! Nə olmuş? Üzümdə ləkəmi qaldı? Anam çıraq kimi birdən qaraldı, Dayana bilməyib getdi özündən; İşıq məhv olarsa ana gözündən Gülməz ki, dünyada övladın üzü! Gecədən seçilməz gündüzün üzü. Sonra yazıq anam özünə gəldi, Dərdli sinəsindən bir ah yüksəldi. Bağrına basaraq məni o zaman Çeşmələr yaratdı göz yaşlarından. O bir quzu kimi yalayıb məni, Dedi: - Göz yaşlarım yusun ləkəni. Üzümə axdıqca onun göz yaşı. Qəlbindən qan getdi, hərləndi başı. Baxıb balasına hey yana-yana Döndü ana qəlbi o gündən qana... Aylar, illər boyu ağladı belə, Dizinə çox döydü öz əllərilə. Yazıq ki, sonuncu peşimançılıq Bir fayda verməyir bizə apaçıq... İndi doğrusun söyləsəm əgər, Üzümdə gördüyün qara ləkələr Bil ki, öz anamdan bir yadigardır, Görürsən, nə böyük faciəm vardır!.. Ay susdu, yol çəkdi qəmli gözləri. Doldu şairliyin könül dəftəri... Xəyala qərq oldu, əlimdə qələm; Bir anlıq sükuta getmişdi alım. Dedim: - Nə dərdliymiş bu qəmli dastan! Mən yazım, oxusun eşitsin insan. İstər ana olsun, istərsə ata! Bəzən ehtiyatsız, kiçik bir xata Böyük faciələr yaradır demək! Sonra ömrü boyu dərd çəkir ürək! Ay durub yerindən getmək istədi, Sonra baxıb mənə: - İzin ver! - dedi, - Gedim öz yerimə, anam da təkdir. Dedim: - Bir az dayan, sözüm gödəkdir, Sən deyib qurtardın, indi qulaq as! Şairə dərd açan davasız qalmaz. Nə gözəl əfsanə var imiş səndə!.. Sən danışan zaman yazırdım mən də. İndi qulaq as ki, oxuyum sana, Əzbərlə şeirimi, söylə anana. Oxuyub qurtardım dastanımı mən, Qonağım şad oldu buna ürəkdən. Sonra gülümsəyib göylər gəlini, Uzatdı əlimə isti əlini. Dedi: - yarandığım ilk gündən bəri, Əlimə dəyməmiş insan əlləri... Çox zaman üzümə gülümsəyərək Bəlkə can atmışdır mənə min ürək... Ala bilməmişlər könlümü elə, Üzümdən öpməmiş bir insan hələ. Özüm də heyranam öz xilqətimə, Bu dünya vüqarlı təbiətimə. Fəqət, bil, yazdığın bu dastanla sən. Mənim də qəlbimə min hökm edirsən. Ay bu son sözünü utancaq dedi, Əyilib alnımdan öpmək istədi. Yox! - dedim, - gözəl Ay! Hələ dayan bir! Həsrətlə ayrılsaq daha gözəldir... Uçun göy üzünə o dilbər sona, O getdi, mən baxdım həsrətlə ona. Azacıq keçmədən açıldı səhər, Geydi al donunu yaqut üfüqlər. Xəzər bir aynaydı üzü ləkəsiz, Ayıldı yuxudan qızım Aybəniz. Mən basıb bağrıma bu ayüzlümü, Bu şirin dillimi, şəkər sözlümü, Dedim ki: - Aybəniz! O Aya bənzə, Daima saf yaşa, daima təzə!.. </poem> [[Kateqoriya:1941-ci ilin şeirləri]] 10msqkgwe6mj2snlds3e8mitmlqmwjf 0 33893 96779 2026-08-15T08:55:13Z Əkrəm 7853 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = Milli bayram münasibətilə | müəllif = | keçidsiz müəllif = Ağababa Ağababazadə | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/file_upload/publications/azerbaijannewspaper/file8.pdf 1918-1920-ci illərdə nəşr olunmuş "Azərbaycan" qəzetinin tam külliyatı (20 cilddə). VIII. Bakı: ADA Universiteti. 2021...." məzmunu ilə yaradıldı 96779 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = Milli bayram münasibətilə | müəllif = | keçidsiz müəllif = Ağababa Ağababazadə | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | mənbə = [https://www.ada.edu.az/file_upload/publications/azerbaijannewspaper/file8.pdf 1918-1920-ci illərdə nəşr olunmuş "Azərbaycan" qəzetinin tam külliyatı (20 cilddə). VIII. Bakı: ADA Universiteti. 2021. s. 432–34] | əvvəlki = | növbəti = | il = 1919 | qeydlər = Azərbaycan qəzeti – 28 may 1919-cu il }} Oh! Şu köhnǝ dünyada nǝlǝr olmadı? Hǝyati-bǝşǝrin uzaq sǝhifǝlǝri deyil, şu yaxın zamanlarda axıb gǝlǝn bǝşǝriyyǝt sǝhnǝsindǝki vǝxamǝtli rolları tǝxǝyyül etdikdǝ, nǝzǝrimdǝ tǝcǝssüm etdi. Dedim a: uzaqları deyil, yaxın mazini, Nikolay dövrünü seyr edirǝm. Nǝzǝrimi şu sǝhneyi-alǝmin bir yanında istǝr-istǝmǝz siyasiyyat sǝhnǝsinǝ çǝkilǝn biz Azǝri türklǝrinin halına baxıram. Ah, nǝlǝr vaqe olur. Hökumǝt mǝmurlarının politikası sayǝsindǝ cavanlarımız bir-birinin qatili olur. İştǝ, nahaq qanlar, qǝlbi dağdar analar ya bacılar, gözü yaşlı mǝsum çocuqlar. Hǝbslǝr, mǝnfalar, ziyalılarımız istibdad yumruğu sayǝsindǝ ağızları tıxadılmış, millǝtimizin avam qismi başına nǝ gǝldiyindǝn bixǝbǝr, ǝcnǝbipǝrǝstlǝr iltifatlara nail, vǝtǝnpǝrǝstlǝrǝ hǝbslǝr, mǝnfalar tǝqdim olunur. Mǝktǝblǝrimizin ancaq adı “milli”, fǝqǝt ruhǝn başqalaşmış politikası çǝrxiylǝ fırlanır. İslam qanlı, türk ruhlu bir millǝt dǝ hǝmǝsrlǝrini görüb dǝ tǝrǝqqi vǝ tǝala etmǝk haqqına, yoluna düşmǝyi qǝsd vǝ iradǝ etmǝzmi? İştǝ şu fikrin, şu niyyǝtin doğmasına bir gün olsa da imkan vermǝmǝk qǝsdiiblisanǝsiylǝ özümüz diplomatlar vasitǝsiylǝ biçarǝ millǝtimizin milli fǝaliyyǝtini, ictimai idarǝ istedadını, fitri qüvvǝt vǝ tǝvanını axırı heçistan mǝcralara çevirmǝklǝ başımıza fǝlakǝtlǝr yağdı, pǝk çox proqramlarımız ǝqim qaldı. İştǝ, bu qǝdǝr fǝlakǝtlǝri, müsibǝtlǝri yedik, türk ruhu bunlara sǝbr eylǝdi. Ümum islam alǝminǝ baxdıqda, biri digǝrindǝn müdhiş, ürǝk yandırıcı mǝnzǝrǝlǝr, ǝmri-vaqelǝr. İştǝ, şu halları görǝn, sızıldayan islam övladı birdǝn-birǝ bilaixtiyar: “İlahi, bu gedişlǝ islam dünyasında nǝlǝr daha vüqu bulacaq? İslamı şu bǝlalardan kim qurtaracaq? Dǝstǝ-dǝstǝ islamiyyanı ayırıb nǝrǝlǝrǝ aparırlar?” İştǝ, hǝr bir islam övladının ruhunu böylǝ suallar qarışdırır. Böylǝ acı, uzun sǝnǝlǝr milli ǝnǝnatımızı, bütün ruhumuzu ǝzib keçdilǝr. Hürriyyǝt dövrü yetişdi. Cümlǝ millǝtlǝr milli işlǝrini yoluna qoymağa, mǝsud olmağa qiyam etdilǝr. Bir az keçmǝdǝn bu dövrün nǝticǝsi – başımızın üstündǝ qara buludlar peyda oldu. Ox! Bu dövrdǝ heçaheç bir bǝhanǝ sǝrdiylǝ yenǝ biz al qanlara boyandıq. Hansı vǝhşǝtlǝr qaldı ki, islam, xüsusǝn türklüyǝ düşmǝn bir ruhda tǝrbiyǝ edilmiş daş ürǝkli daşnaqlar icra etmǝdilǝr? Əvǝt, biz, böylǝ xunalud hǝyat sǝhifǝlǝrini görüb dadan millǝtimiz, tǝhrir vǝ tǝsviri bir dürlü qabil olmayan bir neçǝ haqsızlığı, sitǝmi görǝn biz Azǝri türklǝri ancaq Allahın tövfiqi sayǝsindǝ vǝ millǝtimizin hǝmiyyǝti vǝ zuri-bazusuyla bu gün naili-mǝram olub istiqlaliyyǝti-vǝtǝn, o sevgili mǝhbubǝni dǝrağuş ediriz. Bu öylǝ bir nemǝtdir ki, millǝtlǝr böylǝ nemǝti-üzmaya nail olmaq üçün nǝlǝr fǝda etmǝmişlǝr! Ah, biz dǝ bu yolda pǝk çox qanlar qurban eylǝdik. Deyil Mart faciǝsi, biz Azǝri türklǝri Nikolay dövründǝ hǝm Petroqrad ministrlǝrinin vǝ bir çox rus bayquşlarının ulamasıyla, daha doğrusu istiqlaliyyǝt fikri hǝtta ürǝklǝrimizdǝ xütur etmǝmǝk naminǝ pünhan qan nǝhrlǝri Azǝrbaycan torpağını boyamışdı. Nikolay dövründǝ biz milli sǝadǝt naminǝ nǝ yapsaydıq, axırda murad etmǝdiyimiz heçaheç nǝticǝlǝr qarşısındaydıq. İştǝ, istiqlaliyyǝtsiz tǝrǝqqi vǝ tǝali etmǝk olmaz! Tǝrǝqqi etmǝnin vaxtı iştǝ bu gündür. Sǝadǝt qapılarının cümlǝsi üzümüzǝ açıqdır. Bu gün ixtiraatlarıyla mǝşhur millǝtlǝr hǝp istiqlaliyyǝt sayǝsindǝ böyük alimlǝr yetişdirib ağılları heyrǝtǝ salan makinalar icad etmişlǝr. Yaponlar hǝp istiqlaliyyǝt sayǝsindǝ bugünkü dǝrǝceyi-tǝrǝqqi vǝ tǝkamülǝ çatdılar. Halbuki türk övladı bunlardan vǝ bir çox millǝtlǝrdǝn daha müstǝid vǝ daha qabildir. Bir gün Fǝrabilǝr, Ömǝr Xǝyyamlar, Sǝdilǝr, İbn Rüşdlǝr vǝ bu zümrǝ hükǝma vǝ ǝazim yetişdirǝn islam alǝmi istibdad sǝbǝbinǝ öylǝ böyük ruhların nǝşvü-nümasına müsaid deyildi. Minlǝrcǝ şükür, bu gün istiqlaliyyǝt alǝmi ǝlǝlümum islam, ǝlǝlxüsus türk övladı vǝ biz Azǝrbaycan türklǝrinin xilqǝtindǝ mǝrkuz olunan mövhibeyi-ilahi olan o ali xislǝtlǝr, o mǝnǝvi qüdrǝt vǝ tǝvan, o istedadi-xariqüladǝ kamalıyla nǝşvü-nüma bulub vǝtǝnǝ ǝn böyük insanlar yetişdirib, dünyada sǝadǝt nǝ olduğunu bilǝcǝyiz! Ey sabiq dövrün mǝzlumları, mǝğdurları! İştǝ, ey islam bağçasının vaxtsız solan al güllǝri, Mart mǝzlumları! Mǝzarlarınızdan qalxınız. O yaralı bǝdǝn, o qanlı gözlǝrinizlǝ göylǝrdǝ tǝmǝvvüc edǝn, istiqlaliyyǝtimizi elan edǝr şu sevimli bayrağa nǝzǝr ediniz! Nǝzǝr ediniz dǝ, istiqlaliyyǝtimizin paydar olması üçün Cǝnabi-haqq dǝrgahına dualar ediniz. Ey sevgili mǝhbubǝ, sǝn bizim dǝrdimizin dǝrmanı, ruhumuzun qidasısan. Yaşa! Minlǝrcǝ yaşa! Yaşasın azad Azǝrbaycan! 30469zkpt9k3raix9ygo2m5krvr0we8 0 33894 96789 2026-08-15T10:01:20Z Nilufar.J 12784 Səhifə "{{Başlıq | başlıq = İnsan | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} *[[İnsan/Birinci şəkil]]" məzmunu ilə yaradıldı 96789 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = İnsan | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} *[[İnsan/Birinci şəkil]] qlu2xg2k5p96z2ihjgb3kygbkyrrjjr 96791 96789 2026-08-15T10:05:39Z Nilufar.J 12784 96791 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = İnsan | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = | qeydlər = | mənbə = | vikipediya_keçidi = | vikisitat_keçidi = | commons_keçidi = }} <poem> 9 şəkildə mənzum dram </poem> *[[İnsan/Birinci şəkil]] *[[İnsan/İkinci şəkil]] *[[İnsan/Üçüncü şəkil]] *[[İnsan/Dördüncü şəkil]] *[[İnsan/Beşinci şəkil]] *[[İnsan/Altı şəkil]] *[[İnsan/Yeddi şəkil]] *[[İnsan/Səkkiz şəkil]] *[[İnsan/Doqquz şəkil]] 4vjzy2mzff632qldato6ss2i3n9zdsu 102 33895 96794 2026-08-15T10:18:35Z Kubra Valiyeva 12787 Səhifə "{{Müəllif |ad = Radiyyuddin |soyad = əl-Astrarabadi |baş hərf = R |doğum ili = 1247 |vəfat ili = 1288 |qeydlər = |şəkil = |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Radiyyuddin əl-Astarabadi |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = }} ==Əsərləri== * [[Şərhul-kafiyə]]" məzmunu ilə yaradıldı 96794 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Radiyyuddin |soyad = əl-Astrarabadi |baş hərf = R |doğum ili = 1247 |vəfat ili = 1288 |qeydlər = |şəkil = |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Radiyyuddin əl-Astarabadi |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = }} ==Əsərləri== * [[Şərhul-kafiyə]] 5d2wykk9qcbihpf1c83f7y5o0jaqlwa 96796 96794 2026-08-15T10:19:29Z Kubra Valiyeva 12787 [[Kateqoriya:1247-ci ildə doğulanlar]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96796 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Radiyyuddin |soyad = əl-Astrarabadi |baş hərf = R |doğum ili = 1247 |vəfat ili = 1288 |qeydlər = |şəkil = |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Radiyyuddin əl-Astarabadi |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = }} ==Əsərləri== * [[Şərhul-kafiyə]] [[Kateqoriya:1247-ci ildə doğulanlar]] dmmg9u7owwcbhyoie757ylfo50x0dgk 96797 96796 2026-08-15T10:20:06Z Kubra Valiyeva 12787 [[Kateqoriya:1288-ci ildə vəfat edənlər]] əlavə olundu [[VM:HC|HotCat]] 96797 wikitext text/x-wiki {{Müəllif |ad = Radiyyuddin |soyad = əl-Astrarabadi |baş hərf = R |doğum ili = 1247 |vəfat ili = 1288 |qeydlər = |şəkil = |şəkil başlığı = |vikipediya_keçidi = Radiyyuddin əl-Astarabadi |vikisitat_keçidi = |commons_keçidi = }} ==Əsərləri== * [[Şərhul-kafiyə]] [[Kateqoriya:1247-ci ildə doğulanlar]] [[Kateqoriya:1288-ci ildə vəfat edənlər]] 0v4ckclgxl72dqbu2305w6sf9oyil2q 0 33896 96795 2026-08-15T10:19:24Z Lucivarius 10971 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96795 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1944, yanvar | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 120–122 }} <poem> İnsan övladının asiman qədər Ulduzu sayrışan bir lisanı var… Bu möhtəşəm kitab, möhtəşəm əsər Hər sözün başında bir aləm açar… Budur; xəyal məni yerdən uçurur, O mənə göylərdə aşiyan qurur; Bürüyür dövrəmi saysız ulduzlar, Başqa zövq alıram bu gün aləmdən. Yox, ulduzlar deyil məni bürüyən Sözlər məclisinin qonağıyam mən! "Məhəbbət" sözü var bizim lisanda, O, dağlardan axan bir şəffaf sudur. Yaşını bilməyir onun zaman da, Bəlkə də insanın ilk arzusudur!.. Varlığa güldükcə o gözəl bahar, Çiçəklər, qönçələr açır hər dilək. O ilham qızının ehtişamı var, Qəlbə həyat verir gülümsəyərək. Onun saf qəlbində nə qəzəb, nə kin, Nə həsəd, nə də ki bir xəyanət var. Mənim and içdiyim o məhəbbətin Qəlbində müqəddəs bir əməl yaşar… Eşqin ipək telli zərif qanadı Zamanın fövqünə qaldırdı bizi… Məhəbbət iblisə təslim olmadı, Yaşatdı insanlıq şərəfimizi. Məhəbbət hünərdir! Bu yüksək əməl Bizim qismətimiz olmuş cahanda. O könül yolçusu, mehriban gözəl Min ürək fəth edir hər keçən anda… Onun qarşısında diz çökür insan, Qılınclı, qalxanlı qəhrəmanlar da. Eşqin odlarından, alovlarından Yanıb şölə çəkir asimanlar da… "Səadət" sözü var bir də cahanda, Səadət, o gözəl, o xoşbəxt səhər… Tale ulduzu tək onu hər yanda Daim izləmiş keçən nəsillər. Səadət zamanla məkana bənzər, Onun nə ölçüsü, nə hüdudu var. Səadətlə doğan hər azad səhər Xəyala bir yeni kainat açar. Ah! Onun qucağı nə mehribandır, Nə qədər məsumdur o saf dodaqlar… "Yaşasın səadət! Yaşasın bahar!" – Bu böyük şüarı verən zamandır. Lütfkar yaranmış onun əlləri, Daim ağ günə çağırır bizi; Səadət qızının xoş əməlləri Ölümdən qurtarır saf eşqimizi… Bir də dilimizdə "Vətən" sözü var, Ana qucağıdır bu ilahi söz… Onun nəfəsidir böyük arzular, Nə könül doymuşdur ondan, nə də göz. Vətən döşlərindən bizə süd verir, Həyat nemətidir bu şanlı torpaq. Qulaq as, gör anan nə öyüd verir: "Şərəflə, vüqarla yaşayın ancaq…" Vətən, öz eşqilə o doğma ana Xeyir-dua verir qəhrəmanlara. Şəhid oğulları basıb bağrına, Matəm də saxlayır axan qanlara… Qadir yaranmışdır müqəddəs Vətən, O böyük hakimin verdiyi qərar Pozulmaz zamanın xatirəsindən, Onun öz hökmü var, öz dünyası var! "Zəfər" sözünün də vurğunuyam mən, Günəşdən ucadır onun bayrağı! Dönməz oğulların iradəsindən Gəncləşir qocaman Vətən torpağı! Kimin ki, adına yazılmış "Zəfər", Öpüb qucaqlayır onu səadət. Müzəffər ordular vüqarla keçər! Ölümdür cahanda dilsiz itaət. Böyükdür "Zəfərin" çarpan ürəyi, Qolunda el nəbzi vurur hər zaman. Əssə də dövranın taun küləyi, Var olsun odlardan zəfərlə çıxan! Ucalsın, ey zəfər, qoy al bayrağın, Səninlə fəxr edir anamız Vətən. Sənsiz zəlil yaşar ana torpağım, İnsanın şöhrəti, şərəfi sənsən! Yaşasın Məhəbbət dediyim pəri! Yaşasın Səadət, o yaz səhəri! Yaşasın anamız müqəddəs Vətən! Oyansın səhərlər Zəfər səsindən! </poem> [[Kateqoriya:1944-cü ilin şeirləri]] dtdn8lzqah45li2maedurt2zlfnasd7 0 33897 96798 2026-08-15T10:22:16Z Lucivarius 10971 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96798 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1944, 13 aprel | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Yenə yaşıl don geyinmiş çəmənlər gülür, Təbiətdən ilham alıb ötür qumrular, Göyün zümrüd gözlərindən nurlar tökülür, Öz gözəllik dastanını açır ilk bahar… Bu müqəddəs təbiətin saf şeriyyəti, İnsanlığı dəvət edir bəxtiyarlığa. Loğman kimi nəfəs verir bütün varlığa Günəş adlı bir təbibin böyük qüdrəti. Torpaq qızır, qar əriyir, çaylar bulanır… Gah seyrəlir, gah sıxlaşır, əlvan buludlar. Qaraquşsa göy üzündə tənha dolanır – Ucalmaq da bir aləmdir, öz büsatı var! Bəzən ömrü izdihamlar alır qoynuna, Dalğalarda qayıq kimi gəzdirir bizi. Şirnikirik hər məclisə, uyuruq ona, Xəyalatsız keçiririk günlərimizi… Lakin eşit, nələr deyir sənə bu ömür: "Ayın, ilin, günün belə öz sayı vardır. Bu, taleyin gözlərinə çoxmu görünür? De, dünyaya hünərindən nə yadigardır?" Bu sualı verir mənə nazəndə bahar – Bir bahar ki, qəlbi onun sənət səsidir. Ürəyimdə min saz tutub ötən duyğular, Yaşamağın, yaratmağın nəşidəsidir! Bahar! Bahar! Ey günəşin sevdalı qızı! Yay aləmə şəfəq rəngli gur saçlarını… Öz alnına şərəf kimi yaz baxtımızı, Yaşat böyük eşqimizin söz gülzarını! Qoca çinar! Bir sığallan kəhriz başında… Göy çəmənə xalı kimi öz kölgəni sər! Qoy hüsnünə salam versin müqəddəs səhər, Təbiətin çiçək açmış bahar yaşında! Xoruz banı… Dan ulduzu… Şəfəqli ülkər Vüqar ilə mən anıram ötən gəncliyi. Zaman-zaman min büsatlı dünyaya dəyər – Səssiz keçən bir axşamın qulaq dincliyi! Yaşıl donlu dağlar döşü! Ey ağ çadırlar! Dolaylarda ilxı görüb kişnəyən boz at! Halal zəhmət, şirin yuxu, ətirli ruzgar, İlk ilhamım, ilk sözümdür müqəddəs həyat! Körpə əmlik, ala çəpiş, yelinli inək, Sünbülləri dalğalanan o yaşıl zəmi. Qabarlı əl… Açıq alın, o sağlam ürək… Saymaq ilə bitən deyil ömrün aləmi! Qurban kişi, qara torpaq, çalışqan kotan… Sinəsindən sözlər qoşan Tükəzban qarı! Qoy var olsun öz əlilə həyat yaradan, Azad zəhmət dünyasının mərd insanları! Zəhmət dedim. Sual verin, nədir bu zəhmət! – Əvvəl başdan şirin ömrün bir şöhrətidir! Qara torpaq üstündəki min nazlı nemət Yaşamağın, yaratmağın ilk qüdrətidir!.. Yaşa bahar! Yaşa həyat! Yaşa, ey zaman! Halal zəhmət şərəfini öz alnına yaz!.. Azad yaşar bu qüdrətə güvənən insan, Nə düşmənə, nə də dosta o möhtac olmaz! Ağ saqqallı dünya görmüş Bəxtiyar kişi! Bolluqmudur yurdumuzun bu ilki yazı? Sinəndədir yerin sirri, göyün gərdişi, Mən görürəm əlindəki köhnə dəryazı… Alqış, sənin qollarına, qocaman hünər! Nə gümrahsan, təbiətdə qocalmaz ürək… Təslim olur dəryazına o göy biçənək, Düzüldükcə qatar-qatar yaşıl pöhrələr! Səninkidir o xotmalar, o şiş tayalar, Səninkidir gecə-gündüz qaynayan tarla. Dağ başından əzəmətlə baxan qayalar Şöhrət tapır alnındakı o saf vüqarla! Ana yurdun qız-gəlini! Yuyub qurudun O qocanın əynindəki tərli köynəyi. Şöhrətidir, vüqarıdır o, bizim yurdun, Yazılmamış bir dünyadır onun ürəyi… O dastanı oxuduqca mən varaq-varaq, Deyirəm ki, o müqəddəs bir kainatdır. Axtarsan da bu dünyanı sən çıraq-çıraq, Qocalan hörmət görən bizim həyatdır! Yeddi oğul atasıdır bizim Bəxtiyar, Od parlayır hər birinin öz qılıncından. Yeddi aslan ürəyinin bircə andı var: "Azad torpaq… Azad bahar… Bəxtiyar insan!" Bu and ilə xəbər verir bizə cəbhədən Bizim zəfər toplarının o qadir səsi. Kəsiləcək yer üzündən, inanıram mən, Müsibətin, fəlakətin ilan nəfəsi! Bahar! Bahar! Müqəddəsdir o saf camalın, Sənin gözəl fitrətində yoxdur yamanlıq. Bir möhtəşəm aynasısan hüsnün, kamalın, Bu kamala yetişsəydi ömrüm bir anlıq. Vətən yurdu, doğma ocaq! Bəxtiyar insan! Sənin qartal qanadınla mən uçacağam. Həyat üçün doğulmuşam yaranışımdan, Şeir, sənət aləminə nur saçacağam! Günəş doğdu, səhər güldü, sinəm boşaldı, İlham aldım ana yurdun söz qüdrətindən. Şair könlüm rübabını eşq ilə çaldı, Bir əbədi qardaş olduq: ilk bahar və mən! </poem> [[Kateqoriya:1944-cü ilin şeirləri]] ndkw8ypnz430ekin7px47ps6t9qim4n 0 33898 96799 2026-08-15T10:26:05Z Lucivarius 10971 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96799 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1944, 16 aprel | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 127 }} <poem> Mənə dərman, dərman verin, qəlbim yanmasın, Günəş təbim şölə çəkib alovlanmasın… Üzüqoylu torpaqlarda sürünüm ki, mən, Tərlan könlüm ağ buluda havalanmasın. Yaşamağın, yaratmağın min bəlası var… Bu dərdimə inanmayan qoy inanmasın. Məni candan usandıran arsız paxıllar, Rəzalətlə yaşamaqdan heç usanmasın. Qucaq-qucaq oğurlasın sözümü "dostlar", Barı sənət qüdrətimi onlar danmasın. Mən deyirəm yurdumuza dastanlar qoşaq, Rəvadırmı qələmdaşlar məni qanmasın? Bu şerim də bir atəşdir! Qoy bunu ellər Bir acizlik, bir şikayət kimi sanmasın! </poem> [[Kateqoriya:1944-cü ilin şeirləri]] pwtrqk17jkoar8umso0asefjqnph8ce 0 33899 96802 2026-08-15T10:32:15Z Lucivarius 10971 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96802 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1944, 10 iyul | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005 }} <poem> Gəlin dostlar, məclis quraq mənim bağımda, Araq deyil, şərab deyil, sadə çay içək. Açılmamış bir kitab var can otağımda, Varaqlayaq, bir çoxunun üstündən keçək… Yox! Oxuyaq bu kitabı qoy varaq-varaq, Mən sənətkar olmamışam sir saxlamaqda… Ürəkdəki bağlı bir söz kimə qalacaq? Bilirsiniz fitrətimi mənim bu haqda. Gəlin dostlar! Mənim könlüm dönməmiş sizdən, Bağımdakı tut ağacı bir alaçıqdır. Məhəbbətlə tutacağam əllərinizdən, Qəlbim kimi üzünüzə qapım açıqdır! </poem> [[Kateqoriya:1944-cü ilin şeirləri]] 4wstjp5d23wrb1x02inzrwzlhzv21ko 0 33900 96804 2026-08-15T10:37:48Z Lucivarius 10971 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96804 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1944 | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 129–130 }} <poem> Qanadlan hüsni-eşq ilə! Məkanın asimanlardır; Gül üzlü bir səhərsən ki qucağında bahar vardır. Sənin hüsnün də, eşqin də yaranmışdır həqiqətdən, Ürək doymaz, xəyal küsməz müqəddəs bir təriqətdən. Rübabın incə tellərdir… Min aləm var təranəndə, Adın "Sözdür", özün insan! Nə mənalar yaşar səndə?! Şüurlar dərs alar hər an sənin yetkin kamalından… Şəfəqlər, şölələr parlar həyata gün camalından… Nə məna varsa, bil, sözdə, könül doymaz bu mənadan, Bəşərdir şöhrətin yalnız, əməllərdən yarandın sən! Sənin fəxrin də, şənin də zamanla, əllə ölçülməz, Xeyir söz! Şad xəbər! Sənsiz könüllər şad olub gülməz! Bütün məclislərin fəxri, duyan hər qəlbi zinətsən! Əməllər, arzular oğlu! Bütün dünyanı seyr et sən. Könüllər mülkü yurdundur… Sənin min həmdəmin vardır, Sənin səyyar qanadlarla uçan bir aləmin vardır! Sözün mənası hədd bilməz! Uçub yüksəl bu qüdrətlə, Kamalın incilər saçsın, danış hər yerdə hikmətlə. Sözün eşqilə, qəlbilə yaşar aləmdə dastanlar, Sözün səyyar xəyalilə gəzər dünyanı insanlar. Sözün qəlbində gizlənmiş bütün dahilərin eşqi, Sözün qəlbində sakindir göyün eşqi, yerin eşqi. Sözün şənində şöhrət var, bu məna qəflətən solmaz, Çiçəksiz, sözsüz, insansız, səadətsiz bahar olmaz! Şeir, sənət əzəl gündən sözün hüsnilə yoğrulmuş, Zamanın sirri, sevdası, onun qəlbində nəqş olmuş. Sən ey "Söz" adlanan nemət! Tükənməz bir xəzinən var, Başından min boran keçmiş, dəyişmiş qanlı dövranlar. Fəqət sənsiz nə bir gülşən, nə bir yarpaq göyərmişdir, Nə eşqin laləzarından bir insan lalə dərmişdir. Gözəllər, türfə cananlar dodağında gül açdın sən, Könüllər məst olub getdi sənin sevdalı ətrindən. Şirin söhbətlə, ülfətlə dalar sevdayə həmdəmlər, Mehriban, isti bir sözlə uçar dərdlər, keçər qəmlər… Boyaqsız, rəngsiz, əmmasız olan söz daim haqdır, Sözün keçməzsə bir yerdə böyüklük sadə susmaqdır. Qananlar məclisindən keç ki, feyz al sözlə söhbətdən, Fəqət qanmazlar ağzında düşər Loğman da qiymətdən. Nahaq söz od vurar qəlbə, fəqət haqq söz keçər daşdan, Ucuz söz qan qaraldar ki, küsərsən dostla sirdaşdan. Fəlakətlər doğurmuşdur riyalar, bir də böhtanlar, Yalan sözdən həyat ummuş həyasız, qansız insanlar. Gözəl söz! Qəhrəmanlıqla keçən bir şöhrətin varmış, Adın dahilər ağzında hücumsuz cəbhələr yarmış… Sənin ulduzlu alnında müzəffər, şanlı bir ordu – Bütün aləm qoşun çəksə, alınmazdır sözün yurdu! Qılıncdan, nizədən kəskin, zamandan, oxdan ötgünsən, Bu gün hər nəşəyə bir dost, sabah hər dərdə yetkinsən. Bütün qanunların hökmü yazılmış sözdə bir xətlə: "Ədalət! İxtiyarın var can alsan haqqa hörmətlə! Həqiqət! İncədir qəlbin, fəqət dönməz iradən var! Kamal! Sən bir günəşsən ki, camalından şəfəq parlar! Məhəbbət! Ömrü sevdasız yaşatmaq bir cinayətdir! Gözəllik! Canlı bir sənət, əzəldən ömrə zinətdir! Səadət! Sirlər yurdu, müqəddəs bir pərisən sən! Vətən! Namus da, vicdan da yaranmış şanlı hüsnündən! Vətən qoynunda bəslənmiş əməllər, arzular, şəksiz, Vətənsiz, yurdsuz insanlar yaşar aləmdə məsləksiz!" Bu sözlərdir mənim eşqim, bu mənalar baharımdır, Bu qüdsiyyət, bu şeriyyət mənim bir laləzarımdır. Bütün aləm çiçək dərsin, ətir çəksin bu gülşəndən, Zamanın, varlığın, hüsnün rübabından yarandım mən! Yaz ey Vurğun ki, hər şerin, sözün bir yadigar olsun! Mən ölsəm də, vətən eşqim vətən mülkündə var olsun! </poem> [[Kateqoriya:1944-cü ilin şeirləri]] 4a5l373idl6t2u3fcttylyrv93nhr7f 0 33901 96806 2026-08-15T10:40:14Z Lucivarius 10971 [[Vikimənbə:Qadcetlər/Vikiləşdirici|vikiləşdirmə]] 96806 wikitext text/x-wiki {{Başlıq | başlıq = {{PAGENAME}} | müəllif = Səməd Vurğun | keçidsiz müəllif = | tərcüməçi = | keçidsiz tərcüməçi = | bölmə = | əvvəlki = | növbəti = | il = 1944, 3 noyabr | qeydlər = | mənbə = Səməd Vurğun. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005, səh. 131–132 }} <poem> Alay-alay, qoşun-qoşun yürüdükcə mənim ordum, Zülmətləri şimşək kimi yarıb keçdi, ana yurdum. Neçə ulduz yanıb söndü, keçdi tufan, doğdu səhər, Bahar donlu, şaxta üzlü bir yol keçdi bizimkilər. Üfüqlərə şölə saldı, baxtımızın dan ülkəri, Bu dağlara salam verdi, al günəşin şəfəqləri. Boranların, zülmətlərin yaman üzü bərk olarmış, Lakin insan qüdrətinin ilahi bir eşqi varmış. Yaralanmış ana torpaq öz bağrına basdı bizi, Sinəsinə qanla yazdı, bizim həyat eşqimizi. Baxıb Vətən dünyasının min pərişan gülzarına, Biz and içdik səhər-axşam şəhidlərin məzarına. Biz and içdik anaların, balaların fəryadına, "Süngümüzlə heykəl quraq, hər igidin öz adına". Gəlib keçdi başımızdan, ağır aylar, ağır illər, Alovların qucağında nəfəs aldı bizim ellər. Ağır toplar dilə gəldi ana yurdun haqq səsindən, Zaman görmüş, dünya görmüş bir torpağın nəfəsindən. Od parladı qara üzlü, ilan başlı zülmət üstə, Bəxtiyarlıq qılınc çəkdi ölüm üstə, möhnət üstə. Bu günlərin yazılmamış dastanını varaq-varaq, Qərinələr bizdən sonra şeir kimi oxuyacaq. Gözün aydın, haqq ordusu, gözün aydın, qızıl əsgər! Min bir zəfər müjdəsidir addımından qopan səslər. Sənin şahin gözlərində insanlığın vüqarı var, Taleyinə yazılmışdır bir səadət, bir də bahar. Sənin şanlı bayrağının ilk andıdır xilaskarlıq, Qoy isinsin nəfəsindən boran görmüş bütün varlıq. Yollarına çiçək səpir, macar oğlu, yunan qızı, "Gəl, ölümün pəncəsindən qurtar, — deyir, — haqqımızı". Sən süngünü sancan zaman Əhrimənin ürəyinə, Qoca Hürmüz qovuşacaq öz müqəddəs diləyinə. O vaxt ölüm kabusu da öz qanına bulanacaq, Həyat eşqi günəş kimi asimanlar dolanacaq. O vaxt əsər qalmayacaq bir fəlakət, bir də şərdən, Səadətsə bahar kimi don geyəcək şəfəqlərdən. Uğur olsun, Qızıl Ordum, bu azadlıq səfərinə, Salam yetir mən dediyim o qurtuluş səhərinə. Alqış sənin qəlbindəki o müqəddəs məhəbbətə! Alqış sənin qolundakı, süngündəki o qüdrətə! Bu günlərin yazılmamış dastanını varaq-varaq, Qərinələr şeir kimi bizdən sonra oxuyacaq. </poem> [[Kateqoriya:1944-cü ilin şeirləri]] cpm556dmvf225yhn63zyms8g25autdq