Фекерләшеү:Баш бит

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ba">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>bawiki</dbname>
    <base>https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Ҡатнашыусы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Ҡатнашыусы менән һөйләшеү</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ҡалып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ҡалып буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Белешмә</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Белешмә буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категория буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Проект</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Проект буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модуль буйынса фекерләшеү</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Баш бит</title>
    <ns>1</ns>
    <id>798</id>
    <revision>
      <id>1292917</id>
      <parentid>1285522</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Биттең эстәлеге &quot;{{/Башлыҡ}} &lt;!-- Не удаляйте и не редактируйте эту строку --&gt; {{Архив|Беренсе архив|Икенсе архив|Өсөнсө архив}} &lt;!-- Не удаляйте и не редактируйте эту строку --&gt; {{-}} &lt;!-- Не удаляйте и не редактируйте эту строку --&gt;&quot; менән алмаштырылған</comment>
      <origin>1292917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="364" sha1="duuvk1zdk2aybb90ktnqisv69bwi5zx" xml:space="preserve">{{/Башлыҡ}} &lt;!-- Не удаляйте и не редактируйте эту строку --&gt;
{{Архив|Беренсе архив|Икенсе архив|Өсөнсө архив}} &lt;!-- Не удаляйте и не редактируйте эту строку --&gt;
{{-}} &lt;!-- Не удаляйте и не редактируйте эту строку --&gt;</text>
      <sha1>duuvk1zdk2aybb90ktnqisv69bwi5zx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Ҡоролтай</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1768</id>
    <revision>
      <id>1292909</id>
      <parentid>1292413</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19961" sha1="gdxljd1d3lvfi1jq6rwzd1w47gpn8u4" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter - January 2024 Issue Now Available! ==

Good evening,

We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/January 2024|January 2024 issue of the CEE Newsletter]]'''! This edition is filled with captivating stories, community highlights, and collaborative achievements from across Central and Eastern Europe region in the Wikimedia movement.

'''In This Issue:'''
* '''CEE Hub and WMF Updates:''' Explore the latest from the Wikimedia Foundation with the Talking 2024 series and insights into the impacts on children participating in Wikimedia projects. Additionally, discover CEE Hub's plans for 2024 as outlined in the recently approved grant proposal named Stronger CEE Hub
* '''Highlights from CEE Communities:''' From the Georgian Wikipedia's 20th birthday celebration to the Wiki Loves EuroPride event in Albania, delve into the vibrant activities of our diverse communities. Journey through time with the celebration of Czech Wikipedia's founder and the resilience of Ukrainian Wikipedia editors. Explore the outcomes of Wiki Loves Earth 2023 and Wikimedia Czech Republic's presence at the Archives, Libraries, Museums in the Digital World 2023 conference.
* '''Community Initiatives and Beyond:''' Read about the unique efforts of the CEE Youth Group and the unification of GLAM Macedonia and Shared Knowledge into Wikimedia MKD.
* '''Looking Ahead:''' Anticipate the 2024 Wikimedia Hackathon in Tallinn, Estonia, and gain insights from Marija Mihajlova's report on the Wikimedia CEE Meeting 2023.

You can read the full newsletter [[:m:CEE/Newsletter/January 2024|here]]. We hope you enjoy the inspiring stories and achievements showcased by our vibrant CEE communities.

Happy reading and here's to another year of Wikimedia excellence in the CEE region!

Best regards,

[[user:Janbery|Jan Beránek]] &lt;br /&gt;
Editor-in-chief &lt;br /&gt;
Wikimedia CEE Newsletter

15:55, 29 ғинуар 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Janbery@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=26021253 --&gt;

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[metawiki:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[metawiki:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[metawiki:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):

# [[Special:Contributions/Регион102|Регион102]] (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[metawiki:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. 

Thanks, [[Ҡатнашыусы:Superpes15|Superpes15]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Superpes15|фекер алышыу]]) 14:36, 7 февраль 2024 (UTC)

== Админы ==

Есть ли тут живые админы? Я профессиональный программист. Есть предложения по внедрению ИИ, но многое тут закрыто только для админов, а их как-будто и нет. [[Ҡатнашыусы:Musa Garaev|Musa Garaev]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Musa Garaev|фекер алышыу]]) 07:04, 23 апрель 2024 (UTC)
* Хәйерле сәғәттә, {{u|Musa Garaev}}, тәҡдимдәрегеҙҙе минең почтаға яҙа алаһығыҙ ([https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%83%D1%81:%D2%A0%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%83%D1%81%D1%8B%D2%93%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D1%82/Ryanag Ҡатнашыусыға хат яҙыу]). --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|фекер алышыу]]) 16:59, 30 апрель 2024 (UTC)

== Invitation to participate in the #WPWPCampaign 2024 ==

Dear community members,

We are inviting you to participate in the Wikipedia Pages Wanting Photos 2024 campaign, a global contest scheduled to run from July through August 2024:

Participants will choose among Wikipedia pages without photo images, then add a suitable file from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests (Wiki Loves Africa, Wiki Loves Earth, Wiki Loves Folklore, etc.) over the years.

In its first year (2020), 36 Wikimedia communities in 27 countries joined the campaign. Events relating to the campaign included training organized by at least 18 Wikimedia communities in 14 countries.

The campaign resulted in the addition of media files (photos, audios and videos) to more than 90,000 Wikipedia articles in 272 languages.

Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) offers an ideal task for recruiting and guiding new editors through the steps of adding content to existing pages. Besides individual participation, the WPWP campaign can be used by user groups and chapters to organize editing workshops and edit-a-thons.

The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation your language Wikipedia. We’d be glad for you to sign up directly at [[:meta:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2024/Participating_Communities|WPWP Participating Communities page]] on Meta-Wiki.

Thank you,

[[:w:en:User:Reading Beans|Reading Beans]]  / readthebeans{{@}}gmail.com)&lt;br/&gt;
Project manager and coordinator&lt;br/&gt;
Wikipedia Pages Wanting Photos 2024
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Ammarpad@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos/Distribution_list&amp;oldid=26836490 --&gt;

== Turkic Wikimedia Conference 2024 ==
[https://meta.wikimedia.org/wiki/Turkic_Wikimedia_Conference_2024 Turkic Wikimedia Conference 2024] быйыл, 2024 йылда, [[Истанбул]]да 21-22 сентябрҙә була. 15 июнгә тиклем вәкилдәр теркәү үтергә тейеш. Сәләмәтлегем етһә, ҡаршылар булмаһа, [[Истанбул]] конференцияһына мин барып ҡайтыр инем. Икенсе вәкилде лә күрһәтегеҙ.

* Арҡаҙаштар, тауыш бирегеҙ. [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 07:00, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}-- [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]]) 10:45, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 14:54, 7 июнь 2024 (UTC)--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 14:54, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}.--[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|фекер алышыу]]) 16:17, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}.----[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|фекер алышыу]]) 18:29, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 04:24, 10 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Тутыйғош|Тутыйғош]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Тутыйғош|фекер алышыу]]) 03:55, 11 июнь 2024 (UTC)

*[[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]], Башкортостан юзер төркеме былтыргы отчетын 30 апрельга кадәр тутырмаган (җитмәсә Bashkortostan UG-дан бөтен тавыш бирүчеләрне дә акыллы башлар чыгарып аткан, отчет тутырырга кеше дә калмаган), шуңа күрә [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2024/Eligible_Affiliates аларга урыннар юк] дип куйганнар. Соңрак тутырсалар бүленәме дигәнгә шундый җавап килде (русчасын бирәм): &lt;poem&gt;Здравствуй, Ильнур,

Каждое региональное объединение имеет право направить двух делегатов на конференцию Викимедиа в Центральной и Восточной Европе. 

Я хотел бы отметить, что Bashkortostan UG не может направить делегатов на конференцию, поскольку они не представили годовой отчет и потеряли это право в соответствии с критериями конференции.

Однако есть шанс отправить на встречу больше людей. Для этого люди, желающие посетить конференцию, должны подать заявки на участие в программе. Если Программный комитет примет их заявку и решит пригласить их в качестве докладчиков, мы сможем предоставить этим людям стипендии для участия.
&lt;/poem&gt;

Барасыгыз килсә, сезгә анда чыгыш ясау буенча регистрация узарга кирәк, тавыш бирү кирәкми дә. Бәлкем шулай бара алырсыз. Bashkortostan UG исеменнән түгел.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 19:59, 12 июнь 2024 (UTC)

== CEE Newsletter - July 2024 Issue Now Available! ==

Good morning, 

We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/July 2024|July 2024 issue of the CEE Newsletter!]]''' Once again we have captivating stories, community highlights, and collaborative achievements from across the Central and Eastern Europe region in the Wikimedia movement.

'''In This Issue:'''
* '''International Updates:''' Stay informed with the &quot;Wikimedia International Update Corner&quot;, covering key developments, events and initiatives in the international Wikimedia space for 2024.
* '''CEE in the News:''' Discover notable mentions of CEE region activities in &quot;This month in Education&quot; and &quot;This month in GLAM&quot; newsletters.
* '''Reader's Digest:''' Catch up on the latest insights and stories from around the globe with the &quot;Reader’s Digest&quot;.
* '''Open calls and consultations:''' Voice your opinion! These topics are open to discussion. Also, please take a look at the open calls and apply!
* '''Updates from Communities:''' Learn about the successful second quarter of Wikimedia MKD and the first half of 2024 of Wikimedia Ukraine, read more about the Third Ionian Wikithon 2024, review activities in the past months of the Wikimedia Serbia, read the report from the event in the Buffer Zone on Cyprus, discover the new area of focus for Wikimedia Poland, and many more community updates.

We hope you enjoy this issue and find inspiration in the diverse stories and impactful work being done by our CEE communities. Thank you for being a part of our journey toward promoting free knowledge and collaboration.

You can read the full newsletter [[:m:CEE/Newsletter/July 2024|here]]. We hope you enjoy the inspiring stories and achievements showcased by our vibrant CEE communities.

Happy reading!

Toni Ristovski
on behalf of the CEE Newsletter team --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 08:30, 30 июль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=26862317 --&gt;

== CEE Newsletter - November 2024 Issue Now Available! ==

We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/November 2024|November 2024 issue of the CEE Newsletter!]]''' This edition is particularly special, with 23 updates from affiliates and communities in the CEE region — a record high for this newsletter!

We hope you enjoy the inspiring stories and achievements showcased by our vibrant CEE communities.

Happy reading! --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 15:11, 28 ноябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=27661867 --&gt;

== April 2025 CEE Hub Newsletter Now Available ==

Good morning,

The latest edition of the CEE Hub Newsletter is [[m:CEE/Newsletter/October_2024|now available]], bringing you updates from across the region and beyond. This issue features new initiatives, event highlights, and opportunities for engagement.

'''In This Issue:'''
* '''Meet Karolina Gruszczyk''' – Introducing the new Community &amp; Communications Specialist at CEE Hub, working to strengthen communication and support communities across the region.
* '''International Wikimedia Updates''' – A look at key global events and discussions shaping the movement in 2025.
* '''Next CEE Catch-up (April 23, 2025)''' – A Foundation Annual Planning Workshop focused on global trends affecting Wikimedia communities.
* '''Wiki Loves Food in Latvia''' – The Latvian Wikipedia community successfully revives engagement with a culinary writing competition.
* '''Czechoslovakia 2024 Challenge''' – Over 210 articles and 498 photographs contributed to document history, culture, and everyday life.
* '''WikiGap Tirana 2025''' – The 8th edition of this initiative continues efforts to improve the representation of women on Albanian Wikipedia.
* '''Wikipedia for 55+ in Ukraine''' – A new program supporting senior citizens in becoming active Wikipedia editors.
* '''Cultural Heritage Under Threat''' – A photography exhibition in St. Petersburg showcasing endangered cultural heritage sites.
* '''Open Calls &amp; Consultations''' – Opportunities for community members to share their perspectives and participate in movement-wide discussions.

Read the full newsletter [[m:CEE/Newsletter/October_2024|here]]. Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,

--[[User:Janbery|janbery]], 08:43, 2 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Janbery@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=28259219 --&gt;

== Wikimedia CEE Newsletter – August 2025 ==

Dear CEE Community,

We’re happy to share with you the '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/August_2025 August edition of the CEE Newsletter]'''!

In this issue:

* Read how the CEE Hub is supporting the region and preparing for the next meetings
* Celebrate 22 years of Romanian Wikipedia and 10 years of the Albanian Language User Group
* Discover the winning photos from the Albanian cuisine contest
* Learn how CEE Spring 2025 gathered over 10,000 articles
* Find out how communities marked World Refugee Day and Francophonie Month
* And much more – from Thessaloniki to Kırklareli!

Read the full newsletter '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/August_2025 here]'''. Happy reading! 

On behalf of the CEE Newsletter team,

--[[user:janbery|janbery]] ([[user talk:janbery|talk]]) 14:06, 1 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Janbery@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=29008937 --&gt;

== Wikimedia Foundation 2025 elections ==

Dear Colleagues,

Shortly, the voting in the Wikimedia Foundation’s Board of Trustees 2025 elections will start. I am [[:meta:Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates/Wojciech Pędzich|one of the candidates]] this year, hailing from the region of Central and Eastern Europe, but what is more importantly - coming from the editing community, with the interest of the editors in mind, and ready to represent the contributors in the Board’s work. Apart from my candidate statement, you can learn multiple stories of my involvement in the latest episode of the Between the Brackets podcast.

I am confident in my suitability to the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation. However, what I am asking you to do is to check the Candidates’ statements and make your informed picks before the secret vote starts on August 27. I will be honoured if I earn your support.

Best regards, [[Ҡатнашыусы:Wojciech Pędzich|Wojciech Pędzich]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Wojciech Pędzich|фекер алышыу]]) 17:11, 19 август 2025 (UTC)

== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;</text>
      <sha1>gdxljd1d3lvfi1jq6rwzd1w47gpn8u4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292916</id>
      <parentid>1292909</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Биттең эстәлеге &quot;__NEWSECTIONLINK__ {{Index box}} {{shortcut|ВП:ҠОР}} {{/Башлыҡ}} {{Яңы темалар аҫтан}}   == CEE Newsletter is out now! ==  Dear all,  The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.  The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives,...&quot; менән алмаштырылған</comment>
      <origin>1292916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="bkxox8mltnpsx6iejapgybx7pnqjf39" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;</text>
      <sha1>bkxox8mltnpsx6iejapgybx7pnqjf39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292925</id>
      <parentid>1292916</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>/* CEE Newsletter is out now! */</comment>
      <origin>1292925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2600" sha1="gki74sd4ckya86k4dkdcn1djgf8d5fd" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>gki74sd4ckya86k4dkdcn1djgf8d5fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292926</id>
      <parentid>1292925</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3159" sha1="5kkt0q7q6mdtew2j2t45b09o23w2nlp" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5kkt0q7q6mdtew2j2t45b09o23w2nlp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292945</id>
      <parentid>1292926</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="e1ksranjtbt25jcigemch1dosvi3pvm" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e1ksranjtbt25jcigemch1dosvi3pvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292947</id>
      <parentid>1292945</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="f5jh1yghhp311kfrkzijd61xgrqixuq" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>f5jh1yghhp311kfrkzijd61xgrqixuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292948</id>
      <parentid>1292947</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="o3aw1euggkfaay9chr3gg89wx4o9aoe" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине-- ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)
[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] админ була алыр ине, мин уны тәҡдим итәм--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:23, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o3aw1euggkfaay9chr3gg89wx4o9aoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292949</id>
      <parentid>1292948</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3927" sha1="qwdnwew6wallxxjzaqgoy6d7kg7zbdk" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине-- ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] админ була алыр ине, мин уны тәҡдим итәм--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:23, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qwdnwew6wallxxjzaqgoy6d7kg7zbdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292957</id>
      <parentid>1292949</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T03:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Һәҙиә</username>
        <id>13420</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4138" sha1="1rsgd1lvnw47tmw4n6ma3orcijguwhi" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине-- ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)
* Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:25, 10 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] админ була алыр ине, мин уны тәҡдим итәм--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:23, 9 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1rsgd1lvnw47tmw4n6ma3orcijguwhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292958</id>
      <parentid>1292957</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T03:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Һәҙиә</username>
        <id>13420</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4348" sha1="q2j9irmp6evmirro14x20m474mjexrs" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине-- ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)
* Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:25, 10 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] админ була алыр ине, мин уны тәҡдим итәм--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:23, 9 апрель 2026 (UTC)
*Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:28, 10 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>q2j9irmp6evmirro14x20m474mjexrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292965</id>
      <parentid>1292958</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T06:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4737" sha1="ssqd3tyg5lxkn68xollvzzatoog8dbg" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине-- ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)
* Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:25, 10 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] админ була алыр ине, мин уны тәҡдим итәм--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:23, 9 апрель 2026 (UTC)
*Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:28, 10 апрель 2026 (UTC)
* Хәйерле көн! Админ эшен мин башҡара алмайым, сайтты алып барыу өсөн компьютер программаларын яҡшы  белгән кеше кәрәк.--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 06:06, 10 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ssqd3tyg5lxkn68xollvzzatoog8dbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292974</id>
      <parentid>1292965</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тере баш бит */</comment>
      <origin>1292974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5093" sha1="40z0y5z3yi2iin1371v1aszkxygsean" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ҠОР}}
{{/Башлыҡ}}
{{Яңы темалар аҫтан}}


== CEE Newsletter is out now! ==

Dear all,

The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you.

The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place.

You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year.

As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes.

Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026

As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru

Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,
Karo
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=30270755 --&gt;

== Тере баш бит ==

Хөрмәтле башкорт Википедиясе кулланучылары, күргәнсездер, татарча Википедиядә хәзер баш бит автоматик рәвештә үзе яңартылып бара, моны мин саха Википедиясенә дә керттем. Әгәр сез риза булсагыз, сезгә дә шундый үзгәрешләр кертер идем. 2025 елның октябреннән Татар Википедиясенең баш битендә сайланма һәм яхшы мәкаләләрне, төрле мәкаләләрдән җыелган кызыклы фактларны күрсәтүче бүлекләр, шулай ук сайланган исемлекләр һәм порталларлар бүлекләре көнгә берничә тапкыр автоматик рәвештә яңарып тора башлаганнар.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:27, 9 апрель 2026 (UTC)

* Беҙҙә лә шулай автоматик рәүештә яңарып торһон ине-- ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 18:11, 9 апрель 2026 (UTC)
* Бик яҡшы фекер, хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:20, 9 апрель 2026 (UTC)
* Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:25, 10 апрель 2026 (UTC)

Атна сурәтен дә яңартучы юк. Моны админнар гына эшли ала, тик активлары юк дип күренә. [[Ҡатнашыусы:Comp1089]], сез баш битне яклаудан алып, актив булмаган админнарның хокукларын ала аласызмы? Алар урынына активларны куегыз.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 17:30, 9 апрель 2026 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] админ була алыр ине, мин уны тәҡдим итәм--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|фекер алышыу]]) 23:23, 9 апрель 2026 (UTC)
*Ҡуш ҡуллап хуплайым--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 03:28, 10 апрель 2026 (UTC)
* Хәйерле көн! Админ эшен мин башҡара алмайым, сайтты алып барыу өсөн компьютер программаларын яҡшы  белгән кеше кәрәк.--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 06:06, 10 апрель 2026 (UTC)
* [[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] текст өҫтөндә эшләүселәр буйынса админ була алыр ине, компетенцияһы етерлек. [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 10:19, 10 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>40z0y5z3yi2iin1371v1aszkxygsean</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Хаким вазифаһына дәғүә итеүселәрҙең ғаризаларын ҡарау</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2046</id>
    <revision>
      <id>1292923</id>
      <parentid>1249436</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5854" sha1="3ym50lsx7189t6dgmm119nole7ulscb" xml:space="preserve">{{Архив|1|2|3|4|5}}&lt;noinclude&gt;[[Категория:Википедия:Хакимдар]]&lt;/noinclude&gt;

== Хаким вазифаһына дәғүә итеү тәртибе == 
[[Википедия:Хакимдар|Хаким]] исеме был проектта ҡатнашҡан ышаныслы кешеләргә бирелә, иң беренсе сәбәбе - [[Википедия:Вәхшилек|вәхшилектән]] һаҡланыу. Был исемде биреүҙәге иң мөһим тотҡарлыҡ, ҡатнашыусының эйә булған мөмкинселектәрен кәрәкле урында ҡулланып ҡулланмаясағы. Бынан башҡа, хәким булырға теләүсенең ышаныслы булыуы ғына етмәй, хәкимлек вазифаһын башҡарыу өсөн теләге һәм мөмкинселеге лә булырға тейеш. Хәкимдең хоҡуҡтарының күп булыуы, бурыстарының да күп булыуы менән тигеҙләнергә тейеш.

[[Википедия:Хакимдар|Хаким]] исеме [[Википедия:Бейҙәр|бейҙәрҙең]] береһе тарафындан бирелә. Бының өсөн хәкимлек вазифаһын башҡарырға теләүсенең ғариза яҙыуы кәрәк. Хәкимлек исемен биреү ваҡытында күп күрһәткестәр иҫәпкә алына; бигерәк та башҡа ҡатнашыусыларҙың хәкимлек исеменә дәғүә итеүсе тураһындағы фекер алышыуҙары һәм һайлау һөҙөмтәләре. Һайлау, ҡатнашыусының хәкимлек исеменә дәғүә итеүе тураһында белдереү менән башлана (ҡотҡо һалыу өсөн баш ороу иҫәпкә алынмай) һәм дәғүә итеүсенең битендә уның турында уртаҡ фекергә барыу билдәле булғандан һуң бер аҙна (7 көн) үткәс тамамлана. Һайлауҙа теркәлгән һәм хәким исеменә дәғүә итеү белдерелгәнгә тиклем кәмендә 5 төҙәтеү эшләгән ҡатнашыусылар ҡатнаша ала.

Дәғүә итеүсенең башҡорт телендәге Википедия бүлегендә кәмендә дүрт ай ҡатнашыуы һәм иң әҙендән биш йөҙ төҙәтеү эшләүе талап ителә. Әгәр ҡатнашыусының хәким исенә лайыҡлы булыуындан шөбһәләнәһегеҙ икән – ҡаршы тауыш бирегеҙ, әгәр ул кеше тураһында бер ни ҙә белмәһәгеҙ – һайлауҙан тыйылығыҙ.

Бейҙәрҙең бурысы – ҡатнашыусыларҙың фекер алышҡан һәм асыҡ рәүештә ыңғай тауыш алғаны билдәле булған кандидаттарҙы ҡарау. [[Википедия:Бейҙәр|Бейҙәр]] хәким исемен биреүгә бик яуаплы һәм ентекле ҡарарға тейештәр. Һайлау һөҙөмтәләренә ҡарау ғына етмәй, уның ҡылған эштәрен (бигерәк тә аҙаҡҡы осорҙа) ентекле тикшереү, шулай уҡ уның өсөн тауыш биргән ҡатнашыусыларҙың һайлау өсөн генә теркәлмәүе - ысын булыуы кәрәк. 

Әгәр бер сәбәптән дәғүә итеүсенең талабы кире ҡағылған икән (бейҙәр сәбәптәрҙе бик ентекле аңлатырға тейештәр), яңынан дәғүә итеүгә тиклем ҡатнашыусыға Википедияның үҫешендә арыуыҡ ҡына ваҡыт әүҙем ҡатнашыуы кәңәш ителә. Кире ҡағылыуға һис тә үпкәләү кәрәкмәй, кире ҡағыу ҡатнашыусының Википедияға кереткән өлөшөн баһалау түгел, ул ҡатнашыусының хәким исеменә тап килеүе тураһында берләшмәнең бик ышанысы булмауы ғына.

Әгәр бер аҙналыҡ мөҙҙәттең бөтөүенә ҡарамаҫтан бейҙәр тарафындан ҡарар бирелмәһә [[Википедия:Бейҙәр|уларға]] был турала белдерегеҙ, сөнки яуап бирмәү күбеһенсә онотҡанлыҡтан килә: аҙна аҙағында биттәге әүҙемлек һүнеп ҡала тигәндә була.

== Хаким вазифаһына дәғүә итеүселәрҙең ғаризаларын яҙыу тәртибе ==
Ғаризаны теләгән рәүештә яҙығыҙ, ләкин етди булһын, башҡа ҡатнашыусыларҙың шаяртыуығыҙҙы аңламауҙары мөмкин. Ошо һорауҙарға яуап бирегеҙ:
* [[Википедия:Хакимдең иҫкәрмә ҡағыҙы|Хакимдәрҙең ҡайһы вазифаларын]] башҡарасаҡһығыҙ?
* Википедияға кереткән өлөшөгөҙҙө нисек баһалайһығыҙ?
* Википедияның башҡа ҡатнашыусылары менән аңлашмаусанлыҡтарығыҙ булдымы? Булды ниһә, уны нисек хәл иттегеҙ һәм тағы ла булыр тип уйлайһығыҙмы?

----
== Ғаризалар ==</text>
      <sha1>3ym50lsx7189t6dgmm119nole7ulscb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Архив</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5391</id>
    <revision>
      <id>1292912</id>
      <parentid>808206</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="bo6fd1ixy9y7k9ywip79faecxyxaxon" xml:space="preserve">{{Userbox
|id       = [[Рәсем:File cabinet blue.svg|40px|none|Архив]]
|border-c = #aaaaaa
|info-c   = #f9f9f9
|info     = {{#if:{{{1|}}} | {{{archivename|Фекер алышыу архивы}}}:
* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/1|{{{1|}}}]]{{#if:{{{2|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/2|{{{2|}}}]]}}{{#if:{{{3|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/3|{{{3|}}}]]}}{{#if:{{{4|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/4|{{{4|}}}]]}}{{#if:{{{5|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/5|{{{5|}}}]]}}{{#if:{{{6|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/6|{{{6|}}}]]}}{{#if:{{{7|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/7|{{{7|}}}]]}}{{#if:{{{8|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/8|{{{8|}}}]]}}{{#if:{{{9|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/9|{{{9|}}}]]}}{{#if:{{{10|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/10|{{{10|}}}]]}}{{#if:{{{11|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/11|{{{11|}}}]]}}{{#if:{{{12|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/12|{{{12|}}}]]}}{{#if:{{{13|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/13|{{{13|}}}]]}}{{#if:{{{14|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/14|{{{14|}}}]]}}{{#if:{{{15|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/15|{{{15|}}}]]}}{{#if:{{{16|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/16|{{{16|}}}]]}}{{#if:{{{17|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/17|{{{17|}}}]]}}{{#if:{{{18|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/18|{{{18|}}}]]}}{{#if:{{{19|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/19|{{{19|}}}]]}}{{#if:{{{20|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/20|{{{20|}}}]]}}{{#if:{{{21|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/21|{{{21|}}}]]}}{{#if:{{{22|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/22|{{{22|}}}]]}}{{#if:{{{23|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/23|{{{23|}}}]]}}{{#if:{{{15|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/15|{{{15|}}}]]}} | [[{{FULLPAGENAME}}/Архив|Фекер алышыу архивы]] }}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bo6fd1ixy9y7k9ywip79faecxyxaxon</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292913</id>
      <parentid>1292912</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="gy6re0m71hn288ould8orzco5a0jyag" xml:space="preserve">{{Userbox
|id       = [[Рәсем:File cabinet blue.svg|40px|none|Архив]]
|border-c = #aaaaaa
|info-c   = #f9f9f9
|info     = {{#if:{{{1|}}} | {{{archivename|Фекер алышыу архивы}}}:
* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/1|{{{1|}}}]]{{#if:{{{2|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/2|{{{2|}}}]]}}{{#if:{{{3|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/3|{{{3|}}}]]}}{{#if:{{{4|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/4|{{{4|}}}]]}}{{#if:{{{5|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/5|{{{5|}}}]]}}{{#if:{{{6|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/6|{{{6|}}}]]}}{{#if:{{{7|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/7|{{{7|}}}]]}}{{#if:{{{8|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/8|{{{8|}}}]]}}{{#if:{{{9|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/9|{{{9|}}}]]}}{{#if:{{{10|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/10|{{{10|}}}]]}}{{#if:{{{11|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/11|{{{11|}}}]]}}{{#if:{{{12|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/12|{{{12|}}}]]}}{{#if:{{{13|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/13|{{{13|}}}]]}}{{#if:{{{14|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/14|{{{14|}}}]]}}{{#if:{{{15|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/15|{{{15|}}}]]}}{{#if:{{{16|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/16|{{{16|}}}]]}}{{#if:{{{17|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/17|{{{17|}}}]]}}{{#if:{{{18|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/18|{{{18|}}}]]}}{{#if:{{{19|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/19|{{{19|}}}]]}}{{#if:{{{20|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/20|{{{20|}}}]]}}{{#if:{{{21|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/21|{{{21|}}}]]}}{{#if:{{{22|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/22|{{{22|}}}]]}}{{#if:{{{23|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/23|{{{23|}}}]]}}{{#if:{{{24|}}}|* [[{{FULLPAGENAME}}/Архив/24|{{{24|}}}]]}} | [[{{FULLPAGENAME}}/Архив|Фекер алышыу архивы]] }}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gy6re0m71hn288ould8orzco5a0jyag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Ҡоролтай/Башлыҡ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6158</id>
    <revision>
      <id>1292908</id>
      <parentid>1207601</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1806" sha1="m4ogxqi1p5jxqhoubjdsfxa299sgrqj" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background-color: LightSteelBlue&quot;
| align=center colspan=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:150%;padding:.5em;&quot;|'''Башҡорт Википедияһы Ҡоролтайына рәхим итегеҙ!'''
|-
| align=&quot;left&quot; width=&quot;100px&quot; rowspan=&quot;2&quot;|[[Рәсем:Taza de café.png|100px|left]]
| align=&quot;left&quot; width=&quot;75%&quot; valign=&quot;top&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Башҡорт телендәге [[Википедия|Википедияла]] ҡатнашыусылар Ҡоролтайына рәхим итегеҙ. Бында һеҙҙе борсоған төрлө һорауҙарҙы бирә йәки кемдер биргән һорауға яуап яҙа алаһығыҙ. Һорауығыҙ бөтә ҡатнашыусыларға ҡағылһа ғына бында яҙығыҙ. Әгәр кемгәлер шәхси һорауығыҙ булһа, уның аралашыу (фекерләшеү) битендә һорау биреүегеҙ яҡшыраҡ булыр. Һорау йәки яуап яҙыр өсөн өҫтә булған «Сығанаҡ кодты үҙгәртергә» һүҙенә баҫығыҙ. Һорауығыҙҙы яҙғас, имза һалырға ла онотмағыҙ. Имза ҡуйыу өсөн үҙгәрештәр индерә торған урындың өҫкө яғында торған зәңгәр ҡәләмле төймәгә баҫырға кәрәк.
| align=&quot;left&quot; width=&quot;25%&quot; valign=&quot;top&quot;|[[Рәсем:Robot icon.svg|75px|left]] Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on page [[Wikipedia:Бот тамғаһына ғаризалар]].
|}
{{Архив|1|2|3|4|5|6|7|8|9|10|27 июнь—27 декабрь 2018|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025|2026|2027}}&lt;noinclude&gt;[[Категория:Википедия:Ҡоролтай]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m4ogxqi1p5jxqhoubjdsfxa299sgrqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Караваджо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6946</id>
    <revision>
      <id>1292862</id>
      <parentid>1292522</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T13:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>43132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Caravaggio (1571-1610) - De roeping van Matteüs (1599-1600) - Rome San Luigi dei Francesi 10-01-2011 12-07-56.png]] → [[File:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg]] → File replacement: update from png to a new jpg version with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>1292862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35660" sha1="oi8i05dom65qldazljxa921wzwxyorf" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Микела́нджело да Караваджо''' (итал. ''Michelangelo Merisi de Caravaggio''; тулы исеме '''Микеланджело Меризи Караваджо'''; 2[[9 сентябрь]] [[1571 йыл]], Милан — [[18 июль]] [[1610 йыл]], Гроссето, Тоскана) — [[Италия]] рәссамы, Европа рәсем сәнғәте реформаторы, барокко стиленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. «Кьяроскуро» алымын — яҡтылыҡты һәм күләгәне ҡырҡа ҡапма-ҡаршы ҡуйыуҙы тәүгеләрҙән булып ҡуллана башлай. Рәссам үҙенең ҡатмарлы композицияларын туранан-тура киндергә төшөрә, шуға ла уның бер генә һүрәте йәки эскизы ла табылмаған.

== Милан 1571—1591 ==
Архитектор Фермо Меризиның һәм уның икенсе ҡатыны Миланға яҡын ғына урынлашҡан Караваджо ҡаласығында йәшәгән ер биләүсе ҡыҙы Лючия Араториҙың улы. Атаһы маркиз Франческо Сфорца да Караваджола идарасы булып хеҙмәт итә. Атаһы менән олатаһы 1576 йылда чума сиренән вафат була, әсә кеше балалары менән Караваджоға күсенә. 

Буласаҡ рәссамдың тәүге ҡурсалаусылары — герцог һәм герцог ҡатыны Колонна була.

1584 йылда Миланда Микеланджело Меризи Тициандың уҡыусыһы тип иҫәпләнгән Симоне Петерцано оҫтаханаһына килә. Ул заманда Италияла рәссамдар донъяһында маньеризм хакимлыҡ итә, ләкин Миланда ломбард реализмы ҡараштары көслөрәк була.
 
Рәссамдың Миланда яҙылған тәүге эштәре — төрлө жанр күренештәре һәм портреттары  беҙҙең көндәргә тиклем килеп етмәгән.

1580-се йылдар аҙағына ҡыҙыу характерлы Меризиның тормошо янъял, һуғыш һәм төрмәгә бикленеүҙәргә тулы була, ғүмере буйына рәссам ошондай йәшәү рәүешен алып бара.  

1589 йылда рәссам ерен һатыу өсөн тыуған ҡалаһына ҡайта, күрәһең, аҡсаға мохтаж булыуы ошондай аҙымға этәргәндер. Һуңғы тапҡыр ул тыуған йортона 1590 йылда, әсәһе вафатынан һуң ҡайта.

1591 йылдың көҙөндә кәрт уйыны барышында ҡупҡан талаш мәлендә уйынсыларҙың береһе үлтерелә, шуға ла рәссам Миландан ҡасырға мәжбүр була. Тәүҙә  Венецияға инә, шунан Римгә йүнәлә.

== Рим 1592—1594 ==
[[Файл:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - The Cardsharps - Google Art Project.jpg|thumb|left|300px|«Шулеры» (1594)]]

Римдә Меризи Караваджоны Пандольфо Пуччи күреп ҡала, үҙ йортона саҡырып, торлаҡ, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә һәм сиркәү картиналарының копияларын эшләргә ҡуша.

[[Борромео, Федерико|Борромео]] Римдә йәшәгәнендә Караваджо менән таныша, уны ул «тәрбиәһеҙ, тупаҫ, алам-һалам кейемдәге һәм ҡайҙа урын була шунда йоҡлап йөрөгән кеше. Урам малайҙары, трактирҙа ултырырға яратыусылар һәм меҫкен асарбаҡтар һүрәттәрен төшөрөүҙән ҡәнәғәтлек алған кеше» булараҡ һүрәтләй.

Италия рәссамдары йолаһы буйынса баш ҡалала ул тыуған урынына бәйле ҡушамат ала. Шулай итеп, Микеланджело Меризи  Караваджо булып китә.
1593 йылда Караваджо [[Чезари, Джузеппе|Чезари д’Арпино]] оҫтаханаһында эшләй башлай, Караваджоға фрескаларҙа сәскәләр һәм япраҡтар төшөрөргә ҡушыла. Д’Арпино оҫтаханаһында ул меценаттар һәм рәссәмдар, атап әйткәндә, Ян Брейгел Өлкән менән таныша.

Караваджоның тәүге осорҙағы картиналары [[Леонардо да Винчи]] («Мадонна в скалах» һәм «Тайная вечеря (Леонардо да Винчи)» менән ул Миланда сағында уҡ таныша), Джорджоне, Тициан, Джованни Беллини, Мантенья йоғонтолары аҫтында яҙылған.

Беҙҙең көндәргә килеп еткән тәүге картинаһы — «Емеш таҙартыусы малай» (1593).

Д’Арпино оҫтаханаһында Караваджо [[Миннити, Марио|Марио Миннити]] менән таныша, артабан уның уҡыусыһына һәм бер нисә картинаһының моделенә әйләнә. Шуларҙың береһе — «Емеш-еләкле кәрзин тотҡан малай» (1593—1594).

Кем менәндер һуғышҡандан һуң Караваджо Тор ди Нона төрмәһенә барып эләгә, унда уға [[Джордано Бруно]] менән осрашыу насип була.
[[Файл:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Good Luck - Google Art Project.jpg|thumb|right|300px|«Гадалка» (1594)]]
Тиҙҙән ул Чезари д’Арпино менән араһын өҙә, йортһоҙ Караваджоны  Антиведуто Грамматика үҙенә йәшәргә саҡыра.

1593 йылда рим биҙгәге (малярияның бер атамаһы) менән сирләй, алты ай буйы госпиталдә тормош менән үлем араһында ята. Ошо сир тәьҫораттарынан, ахырыһы, «[[Ауырыу Вакх (Караваджо)|Ауырыу Вакх]]» картинаһын яҙа (1593) — был уның тәүге автопортреты була.

Тәүге күп фигуралы картиналары — «Шулерҙар» һәм «Күрәҙәсе» (Капитолий музейҙары) 1594 йылда яҙыла. Аҙаҡ [[Латур, Жорж Дюмениль де|Жорж де Латур]] ошоға оҡшаш композиция менән үҙенең «Күрәҙәсе»һен  яҙа.

Был эштәрендә Караваджо шул дәүерҙең төп художество йүнәлештәре — маньеризмға һәм академизмға ҡаршы сыҡҡан ҡыйыу новатор булараҡ сығыш яһай, уларға ҡаршы үҙ сәнғәтендәге ҡырыҫ реализм менән демократизмды ҡуя. Караваджоның геройы — урам буйындағы кеше, — бер ни тиклем тупаҫыраҡ матурлыҡты үҙенә туплаған һәм ошо йәшәүенән шатлыҡ хисе кисергән рим малайы йәки үҫмере; Караваджо геройы — урам һатыусыһы, музыкант, сиған ҡатынының алдауына ышанып торған ихлас күңелле ҡупшы егет, йә антик алла ҡиәфәтендәге герой. 

1594 йылда Караваджо кардинал Франческо дель Монтеға эшләй башлай һәм уның Мадам виллаһына урынлаша, унда ул Галилео Галилей, Томмазо Кампанелла, Джакомо Делла Порта, шағирҙар Джамбаттиста Марино һәм Милези менән осраша.

== Рим 1595—1599 ==
[[Файл:Canestra di frutta (Caravaggio).jpg|thumb|left|300px|«Емеш-еләкле кәрзин» (1596), [[пинакотека Амброзиана]], Милан.]]

Мадам виллаһында үткәргән осор Караваджо өсөн бик уңышлы була, шул дәүерҙә яҙылған картиналарының бөтәһе лә тип әйтерлек беҙҙең көндәргә килеп етә.
«Музыканттар (Караваджо)» (1595) үҙәктә Марио Миннити тора, уның янына рәссам мөгөҙ тотҡан килеш үҙен урынлаштырған. «Кеҫәртке тешләгән малай» (1596, Лондон) картинаһында ла Миннити һүрәтләнгән.

Орацио Джентилески, Грамматика, Просперо Орсиҙар тәҡдим итеүгә ҡарамаҫтан, 1596 йылда Караваджоны Изге Лука Академияһына ҡабул итмәйҙәр.

1596 йылда Караваджо итальян һынлы сәнғәтендә беренсе натюрмортты — «Емеш-еләкле кәрзин»де яҙа.

1597 йылда кардинал дель Монте рәссамды үҙенең резиденцияһы түшәменә карьтина яҙырға саҡыра. Шулай итеп, Караваджоның «Юпитер, Нептун һәм Плутон» исемле берҙән-бер фрескаһы барлыҡҡа килә.

Караваджоның картиналары популярлаша, ул элекке картиналарын да ҡабатлап яҙа: «Лютнист» (Метрополитен), «Күрәҙәсе» (Лувр).
[[Файл:Michelangelo Caravaggio 025.jpg|thumb|right|300px|«Мысырға табан юлдағы ял» (1597)]]
Библия сюжеттарына яҙған картиналары Караваджоға ысын мәғәнәһендә танылыу килтерә — «Мысырға табан юлдағы ял» (1597) картинаһы яҙылышы буйынса новаторлыҡ менән һуғарылған. «Картинаның төп өҫтөнлөгө — нәфислек һәм тынлыҡ атмосфераһын булдырыусы яҡтылыҡ-һауа мөхитен, оҫталарса тотоп алып, киндергә төшөрөү, уның мәғәнәһен ябай ғына пейзаж тағы тәрәнәйтә төшә»{{sfn|Махов|2009}}. Караваджо шулай уҡ «Экстаз [[Франциск Ассизский|св. Франциска]]» (1595), «Исхаҡтың ҡорбан килтереүе» (1598) картиналарын да яҙа.

Караваджо ижадында тәүге ҡатын-ҡыҙ образы «Мария Магдалинаның тәүбәгә килеүе» (1597) картинаһында пәйҙә була. Артабан «Изге Екатерина Александрийская» (1598), «Марфа һәм Мария» (1598). «[[Юдифь һәм Олоферн (картина Караваджо)|Олоферндың башын сабыусы Юдифь]]» (1598) картинаһы Караваджо үҙенең реализмында натуралистик биҙәктәрҙән дә баш тартмауын күрһәтә.

«Суҡындырыусы Иоанн»ында (1598) [[Микеланджело]]ның йоғонтоһо тойола.

Караваджо дан ҡаҙана. Ул Мадам виллаһын ҡалдырып, «Күрәҙәсене» һатып алған банкир һәм коллекционер Чириако Маттеяның йортона күсә. Марио Миннити Караваджо менән талашҡандан һуң өйләнә һәм Сицилияға китә.

== Рим 1600—1606 ==
[[Файл:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|thumb|left|300px|«Апостол Матфейҙың булмышы» (1600)]]
1599 йылдың 25 июнендә Сан-Луиджи-деи-Франчези сиркәүен Изге Матфей тормошонан алынған күренештәр менән биҙәүгә Караваджо менән 400 скудолыҡ контракт төҙөлә.

«Апостол Матфейҙың булмышы» (1600) циклдың тәүге әҫәре була. Караваджо, кьяроскуро алымындағы оҫталығын күрһәтеп, ғазап күреүсе Матфей Левий, ҡарт һәм өс һаҡсы ҡатнашлығындағы жанр күренешен һүрәтләй. Рәссам бөйөк ваҡиғаның көслө драматургияһын — Хәҡиҡәт нурының тормоштоң иң төбөнә тиклем үтеп инә алыуын сағылдыра. 
Рентгенограмма картинаны рәссамдың ҡабат ҡайта-ҡайта эшләүен раҫлай, тәүҙә Христосты ул ул уртаға ҡуйып ҡарай.

Артабан «Изге Матфейҙың ғазапланыуы» (1600) картинаһы яҙыла. Кьяроскуро ярҙамында рәссам тамашасының ҡарашын үлтереүсе фигураһына һәм иҙәнгә салҡан ятҡырылған апостолға йүнәлтә. Артҡы планда шаһиттар араһында Караваджо үҙен дә төшөрөп ҡуя.

Караваджоның шәхси ҡулдарҙа йыйылған башҡа картиналарынан айырылмалы рәүештә был әҫәрҙәрҙе бөтә Рим күреү мөмкинлеген ала. Рәссамға дан килә. Заказсылары уның эшенән бик ҡәнәғәт ҡала һәм Караваджоға алтарь өсөн үҙәк образды тыуҙырыуҙы йөкмәтә. Рәссам «Изге Матфей һәм фәрештә» (1602) картинаһын яҙа. Әммә Изге Матфей ябай крәҫтиән образында яҙылғанға күрә, заказсыларға ул оҡшамай. «Изге Матфей һәм фәрештә» (1602) картинаһының икенсе варианты хәҙерге ваҡытта, циклдың башҡа ике картинаһы кеүек, Сан-Луиджи-деи-Франчезила һаҡлана.

Сиркәүҙәр биргән башҡа заказдар менән дә шундайыраҡ хәлдәр була. 1600 йылдың 24 сентябрендә Санта-Мария дель Пополо сиркәүе «Изге Петрҙы тәрегә ҡаҙаҡлау (Караваджо картинаһы)» (1601) һәм «Савлды дингә килтереү» (1601) картиналарына заказ бирә. Руханиҙар картиналарҙың беренсе вариаттарынан баш тарта һәм тик икенсе варианттарын ғына ҡабул итә.
[[Файл:Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|thumb|right|250px|«Савлды дингә килтере». Икенсе вариант (1601)]]
«„Савлды дингә килтереү“ картинаһы — хәҙерге заман сәнғәтенең иң бөйөк нөктәһе. Караваджо, ысынлап та, ниндәйҙер сәнғәт ҡалыптарынан һәм интеллектуаль традицияларҙан азат булып, тормошҡа  асыҡ күҙ менән ҡарай алған тәүге кеше, ә бит хатта Тициан быны эшләй алмаған».&lt;ref name=&quot;Marangoni&quot;&gt;{{книга |автор = Marangoni М.|часть =|заглавие = |оригинал =Caravaggio. Come si guarda un quadro|ссылка =|ответственный =|издание =|место = Firenze|издательство = |год = 1922|страницы =|страниц = |серия = |isbn = |тираж = }}&lt;/ref&gt;

1602 йылдың 14 июнендә Санта-Мария-ин-Трастевере монастыры өсөн «Успение Богоматери» катинаһына заказ килә. Әммә картина яҙылғас, монахтар картинаны ҡабул итмәй. Рәссам-реалист картинаны сиркәү ҡанундарынан алыҫ торған стилдә яҙа. Өҫтәүенә модель сифатында куртизанка Элен саҡырылған була. Картина оҙаҡ ҡына һатылмай тора, аҙаҡ уны Питер Пауль Рубенс мантуан герцогы Винченцо Гонзагазаға һатып алырға кәңәш итә.

1601 йылда Караваджо үҙ оҫтаханаһын аса, уҡыусылары барлыҡҡа килә: Бартоломео Манфреди, Марио де Фьори, Спада.

Был ваҡытта Караваджо дини темаға бик күп картиналар яҙа: «Суҡындырыусы Иоанн» (1600), «Эммаусела киске аш (Караваджо, Лондон)» (1602), «Апостол Фоманың ышанмауы (Караваджо)» (1602), «Суҡындырыусы Иоанн» (1602, Капитолийский музейҙары), «Суҡындырыусы Иоанн» (1602, Дориа-Памфили галерреяһы), «[Иуданы үбеүе (картина Караваджо)|Христы һаҡ аҫтына алыу» (1602), «Исаактың ҡорбан килтереүе» (1602), «Суҡындырыусы Иоанн менән Изгер ғаилә» (1603), «Күрән ҡыуағы тажын кейҙереү» (1603), «Суҡындырыусы Иоанн» (1604, Канзас), «Суҡындырыусы Иоанн» (1604, Рим), «Изге Петр менән Андрейҙың бурысы» (1604), «Христос на [[Елеонская гора|Масличной Горе]]» (1605), «Се Человек» (1605), «Св. Иероним в размышлении» (1605), «Пишущий св. Иероним» (1605).
[[Файл:Michelangelo Caravaggio 052.jpg|thumb|left|250px|«Положение во гроб» (1603)]]
Кьеза Нуово сиркәүе өсөн Караваджо «Положение во гроб» (1603) шедеврын тыуҙыра, аҙаҡ уны күп кенә рәссамдар күсереп яҙа. Фарисей Никодим  образында, ҡайһы бер тикшеренеүселәр билдәләүенсә, Микеланджело һүрәтләнгән. Сиркәү даирәләре картинанан баш тарта.

1604 йылда Караваджо Сант-Агостино рим сиркәүенең Кавалеттиҙарҙың ғаилә часовняһы өсөн алтарь образын «[[Мадонна ди Лорето]]» картинаһын яҙа. Картина ғауға ҡуптара, сиркәү кешеләренә мадоннаның түше асыҡ булыуы һәм рәссамға куртизанканың модель булыуы оҡшамай.{{Нет АИ|14|6|2018}}.

1605 йылда папа Павел V рәссамға Изге Петр соборы өсөн Мәрйәм Ана образына заказ бирә. Дуҫтарының иҫкәртеүенә ҡарамаҫтан, Караваджо тағы ла модель итеп Эленды саҡыра. «Йылан  тотҡан мадонна» собор диуарында ике көн генә эленеп тора.
Заказсылар баш тартҡан күп кенә картиналары Джустиньяни тарафынан һатып алына, 1630 йылда унда Караваджоның 15 картинаһы булыуы билдәле.

Шедеврҙар тыуҙырыу менән бергә Караваджо уйын-көлкөгә ҡоролған тормош алып бара, ғауға һәм һуғышыу, штрафтар һәм төрмәгә ябылыуҙар йыш булып тора. Һәр саҡ төрмәнән уны кардиналдар һәм Джустиньяни ҡотҡара.

1606 йылдың 19 майында туп менән уйнау майҙансығында талаш-тартыш башлана, уның барышында Рануччо Томассони үлтерелә. Караваджоны шул кешене үлтереүҙә ғәйепләйҙәр. Павел V рәссамды «закондан тыш» тип иғлан итә, уны хәҙер теләһә кем үлтерә ала, һәм уға бының өсөн бер ни ҙә булмаясаҡ, хатта бүләкләнеүе ихтимал.

== Һөргөндә (1606—1610) ==
[[Файл:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|thumb|right|250px|«Мадонна с чётками» (1607)]]

Караваджо бер нисә ай Колонна ғаиләһендә йәшеренеп йәшәй. Унда ул бер нисә картина яҙа, уның стилендә ҡараңғы төҫтәр өҫтөнлөк итә: «Изге Франциск уйлана» (1606), «Эммаустағы киске аш (Караваджо, Милан)» (1606). 

Караваджо Неаполгә күсенә, ундан ашыу картина яҙа, әммә уларҙың байтағы һаҡланмаған: «Экстаз Магдалины» (1606), «Распятие апостола Андрея» (1607), «[[Давид с головой Голиафа]]» (1607), «[[Мадонна с чётками (картина Караваджо)|Мадонна Розария (Мадонна с чётками)]]» (1607), «Коронование терновым венцом» (1607), «Бичевание Христа» (1607), «Христос у колонны» (1607), «Саломея с головой Иоанна Крестителя» (1607).

Пио Монте делла Мизерикордия сиркәүе заказы буйынса ул «Мәрхәмәтлелеккә ете аҙым» (1607) картинаһын яҙа, был полотно шул сиркәүҙә эленеп тора.

1607 йылдың июлендә Караваджо Мальтаның (утрау) баш ҡалаһы Ла Валеттға юллана.

«Изге Иероним» (1608) картинаһын Неаполдә Мальта ордены приоры Ипполито Маласпин заказы буйынса яҙа, был полотноһы ордендың бөйөк магистры Алофу де Виньякурға оҡшай. Караваджо Алофа де Виньякур, аҙағыраҡ уның фекерҙәше магистр магистр Антонио Мартелли портреттарын яҙа.

1608 йылдың 14 июлендә Караваджо Мальта ордены кавалеры була, әммә, дворянин булмау сәбәпле, был тәрене ул тағып йөрөй алмай.

Магистр Виньякур заказы буйынса Караваджо «Усекновение главы Иоанна Крестителя» картинаһын яҙа — был полотно — рәссам үҙ ҡултамғаһын ҡуйған берҙән-бер картина.
Мальтала «Спящий Амур» (1608), «Иоанн Креститель» (1608) һәм «Благовещение» (1608) картиналары яҙыла.

Әммә сираттағы янъялы Караваджоны Мальта төрмәһенә, таш ҡапсыҡҡа алып килә. Нисектер унан ҡасыу мөмкилеге тыуа, һәм рәссам 1608 йылдың октябрендә Сицилияның Сиракузы ҡалаһына карапта йөҙөп килә. Бында уға Марио Миннити ярҙам ҡулы һуҙа.
[[Файл:David with the Head of Goliath-Caravaggio (1610).jpg|thumb|left|250px|«[[Давид с головой Голиафа]]» (1609—1610)]]
Изге Лючия сиркәүе өсөн Караваджо «Погребение св. Лючии» (1608) картинаһын яҙа.

Караваджоның реализмға тоғро булыуы төрлө аңлашылмаусанлыҡтарға ла алып килә.
[[Файл:Room of caravaggio, regional museum od of messina.JPG|мини|Воскресение Лазаря и поклонение пастухам, региональный музей [[Мессина|Мессины]], [[Сицилия]]]]
Ул «Вакх (картина Караваджо)» (1596), «Голова Медузы» (1597), «Куртизанка Филлида» (1597), «Портрет Маффео Барберини» (1598), «Нарцисс» (1599) кеүек картиналар яҙа.

1609 йыл аҙағында ул [[Палермо]]ға йүнәлә, унда «Рождество Христа с Лаврентием и Франциском» картинаһын яҙа, был полотно 1969 йылда урлана.

Палермонан Караваджо Неаполгә ҡайта һәм «Саломея с головой Иоанна Крестителя» (1609), «Отречение св. Петра» (1610), «Иоанн Креститель» (1610) картиналарын яҙа.

«Давид с головой Голиафа» (1607—1610) картинаһында Голиаф образында рәссам үҙен һүрәтләй. 

Маркантонио Дориа өсөн Караваджо «Мученичество святой Урсулы» картинаһын яҙа. Дориа рәссамдың һуңғы эшен 18 июндә ала.

Июлдә кардинал Гонзага папа Павл V менән Караваджоны ярлыҡау тураһында һөйләшеүҙәр алып бара башлай. Шул турала белгәс, рәссам Римгә яҡынайырға һәм рәсми ярлыҡауҙы көтөргә була. Ул Неаполдән бәләкәй карапта йөҙөп китә.  Әммә Римгә барып етә алмай, юлда 18 июл көнө үлә. Нисек вафат булдыуы билдәһеҙ.

31 июлдә Римдә Караваджоны ярлыҡау тураһында папаның указы иғлан ителә, һәм уның үлеме тураһындағы хәбәр ҙә баҫылып сыға.nter-stub}}

== Йоғонтоһо ==
Караваджо сәнғәте Италияның ғына түгел, ә Көнбайыш Европаның XVII быуаттағы алдынғы оҫталарының ижадына йоғонто яһай — ундайҙар иҫәбенә Питер Пауль Рубенса, Якоб Йорданс, Жоржа де Латур, Харменс ван Рейн Рембрандт һәм башҡалар инә. Караваджо стилен дауам итеүселәр Испания рәссамдары араһында ла була. Фландрия һәм Нидерландтарҙа һәм Европаның башҡа илдәрендә лә Каравджоның мәктәбен дауам итеүсе рәссамдар була.

== Автопортреттары ==
&lt;gallery&gt;

File:Bacchino malato (particolare).jpg|«[[Больной Вакх (Караваджо)|Больной Вакх]]» (фрагмент) (1593), [[галерея Боргезе]]
File:MusiciansCaravaggio.jpg|«[[Музыканты (Караваджо)|Музыканты]]» (1595). Караваджо написал себя с рожком между двумя музыкантами.
File:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Le Martyre de saint Matthieu.jpg|«Мученичество апостола Матфея» (фрагмент) (1600)
File:Davide con la testa di Golia (particolare).jpg|«Давид с головой Голиафа» (фрагмент) (1607-1610)
&lt;/gallery&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|«Мальчик с корзиной фруктов», 1593–94, [[галерея Боргезе]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg|«Лютнист» (Эрмитаж)
Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|«Кающаяся Мария Магдалина»
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|«Принесение в жертву Исаака»
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|«Св. Матфей и ангел»
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|«Амур-победитель», ок. 1603, [[Берлинская картинная галерея|Картинная галерея]], Берлин
Caravaggio - Taking of Christ - Dublin.jpg|«Взятие Христа под стражу»
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|«Се Человек»
&lt;/gallery&gt;

== Кино сәнғәтендә сағылышы ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
!Йыл|| Ил || Исеме || Режиссёр || Караваджо || Иҫкәрмәләр
|-
| {{год в кино|1986}} || {{GBR}} || «[[Караваджо (фильм, 1986)|Караваджо]]» || [[Джармен, Дерек|Дерек Джармен]] || [[Терри, Найджел|Найджел Терри]] || Рәссамдың тормош сәхифәләре буйынса нәфис фильм
|-
| {{год в кино|2007}} || {{ITA}}&lt;br&gt;{{FRA}}&lt;br&gt;{{GER}} &lt;br&gt;{{ESP}} || «[[Караваджо (фильм, 2007)|Караваджо]]» || [[Анджело Лонгони]] || [[Бони, Алессио|Алессио Бони]] || Мини-сериал
|-
| {{год в кино|2008}} || {{GBR}} &lt;br&gt;{{CZE}} &lt;br&gt;{{HUN}} &lt;br&gt;{{SVK}} || «[[Кровавая графиня — Батори]]» || [[Якубиско, Юрай|Юрай Якубиско]] || [[Мэтисон, Ханс|Ханс Мэтисон]] || Тарихи драма
|-
|2013
|{{ITA}}
|Караваджо тураһында дөрөҫлөк/ La vera storia di Caravaggio
|Алессандра Джиганте / Alessandra Gigante
|Дэвис Тальяферро / Davis Tagliaferro
|Караваджо тормошо тураһында документаль-уйын фильмы
|}


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Всеволожская С. Микеланджело да Караваджо. М., 1960
* {{БРЭ|статья=Караваджо|id=2044080|автор=Вера Дмитриевна Дажина|том=13|страницы=53|ref=Дажина}}
* Татьяна Петровна Знамеровская. Микеланджело да Караваджо. М., 1955
* {{книга
 | автор = Ламбер Ж.
 | заглавие = Караваджо
 | место = М.
 | издательство = Taschen
 | год = 2010
 | серия = 
 | isbn = 
}}
* {{книга
 | автор = Ланди Э. 
 | заглавие = Тайная жизнь великих художников
 | место = М.
 | год = 2011
 | isbn =978-5-98697-228-2
}}
* Лонги Р. Караваджо // Лонги Р. От Чимабуэ до Моранди. М., 1984
* {{книга
 | автор = Александр Евгеньевич Махов
 | заглавие = Караваджо
 | место = М.
 | издательство = Молодая гвардия
 | год = 2009
 | серия = Жизнь замечательных людей
 | страниц = 331
 | isbn = 978-5-235-03196-8
 | тираж = 3000
 | ref = Махов
}}
* {{книга
 | переводчик = Александр Иванович Венедиктов
 | заглавие = Микеланждело Да Караваджо: Воспоминания современников; Документы
 | место = М.
 | издательство = Искусство 
 | год = 1975
 | страниц = 118
}}
* {{книга
 | автор = Марина Ильинична Свидерская
 | заглавие = Караваджо: Первый современный художник. Проблемный очерк
 | место = СПб.
 | издательство = Дмитрий Буланин 
 | год = 2001
 | страниц = 240
 | isbn = 5-86007-208-2
}}
* {{книга
 | автор = Юрий Горациевич Шапиро, Ольга Михайловна Персианова, Кира Васильевна Мытарева, Нина Моисеевна Аране
 | заглавие = Пятьдесят кратких биографий мастеров западноевропейского искусства XIV–XIX веков
 | место = Л.
 | издательство = Аврора
 | год = 1971
}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.caravaggio.ru Караваджо. Сайт о художнике] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306010528/http://caravaggio.ru/ |date=2021-03-06 }}
* [http://www.italia-mia.globalfolio.net/arte/caravaggio_main.htm Микеланджело Караваджо]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.eyegate.com/Caravaggio EyeGate Караваджо галерея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220151413/http://www.eyegate.com/Caravaggio/ |date=2014-02-20 }}
* [http://www.bbc.co.uk/russian/science/2010/06/100616_caravaggio_bones.shtml Найдены останки Караваджо]
* [http://allart.biz/photos/image/Michelangelo_Caravaggio_23_David_with_the_Head_of_Goliath.html  Караваджо. Картина Дэвид с Головой Голиафа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606044500/http://allart.biz/photos/image/Michelangelo_Caravaggio_23_David_with_the_Head_of_Goliath.html |date=2018-06-06 }}
* [http://www.tg-m.ru/articles/2-2012-35/karavadzho-reformator-evropeiskoi-zhivopisi Наталья Апчинская «Караваджо — реформатор европейской живописи»], журнал «Третьяковская галерея», #2 2012 (35)


[[Категория:Италия рәссамдары]]
[[Категория:Барокко рәссамдары]]</text>
      <sha1>oi8i05dom65qldazljxa921wzwxyorf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292863</id>
      <parentid>1292862</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T15:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>43132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Michelangelo Caravaggio 025.jpg]] → [[File:Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>1292863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35682" sha1="bfj8je792ofdiaj0s5pcwpb8pn7b9mj" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Микела́нджело да Караваджо''' (итал. ''Michelangelo Merisi de Caravaggio''; тулы исеме '''Микеланджело Меризи Караваджо'''; 2[[9 сентябрь]] [[1571 йыл]], Милан — [[18 июль]] [[1610 йыл]], Гроссето, Тоскана) — [[Италия]] рәссамы, Европа рәсем сәнғәте реформаторы, барокко стиленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. «Кьяроскуро» алымын — яҡтылыҡты һәм күләгәне ҡырҡа ҡапма-ҡаршы ҡуйыуҙы тәүгеләрҙән булып ҡуллана башлай. Рәссам үҙенең ҡатмарлы композицияларын туранан-тура киндергә төшөрә, шуға ла уның бер генә һүрәте йәки эскизы ла табылмаған.

== Милан 1571—1591 ==
Архитектор Фермо Меризиның һәм уның икенсе ҡатыны Миланға яҡын ғына урынлашҡан Караваджо ҡаласығында йәшәгән ер биләүсе ҡыҙы Лючия Араториҙың улы. Атаһы маркиз Франческо Сфорца да Караваджола идарасы булып хеҙмәт итә. Атаһы менән олатаһы 1576 йылда чума сиренән вафат була, әсә кеше балалары менән Караваджоға күсенә. 

Буласаҡ рәссамдың тәүге ҡурсалаусылары — герцог һәм герцог ҡатыны Колонна була.

1584 йылда Миланда Микеланджело Меризи Тициандың уҡыусыһы тип иҫәпләнгән Симоне Петерцано оҫтаханаһына килә. Ул заманда Италияла рәссамдар донъяһында маньеризм хакимлыҡ итә, ләкин Миланда ломбард реализмы ҡараштары көслөрәк була.
 
Рәссамдың Миланда яҙылған тәүге эштәре — төрлө жанр күренештәре һәм портреттары  беҙҙең көндәргә тиклем килеп етмәгән.

1580-се йылдар аҙағына ҡыҙыу характерлы Меризиның тормошо янъял, һуғыш һәм төрмәгә бикленеүҙәргә тулы була, ғүмере буйына рәссам ошондай йәшәү рәүешен алып бара.  

1589 йылда рәссам ерен һатыу өсөн тыуған ҡалаһына ҡайта, күрәһең, аҡсаға мохтаж булыуы ошондай аҙымға этәргәндер. Һуңғы тапҡыр ул тыуған йортона 1590 йылда, әсәһе вафатынан һуң ҡайта.

1591 йылдың көҙөндә кәрт уйыны барышында ҡупҡан талаш мәлендә уйынсыларҙың береһе үлтерелә, шуға ла рәссам Миландан ҡасырға мәжбүр була. Тәүҙә  Венецияға инә, шунан Римгә йүнәлә.

== Рим 1592—1594 ==
[[Файл:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - The Cardsharps - Google Art Project.jpg|thumb|left|300px|«Шулеры» (1594)]]

Римдә Меризи Караваджоны Пандольфо Пуччи күреп ҡала, үҙ йортона саҡырып, торлаҡ, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә һәм сиркәү картиналарының копияларын эшләргә ҡуша.

[[Борромео, Федерико|Борромео]] Римдә йәшәгәнендә Караваджо менән таныша, уны ул «тәрбиәһеҙ, тупаҫ, алам-һалам кейемдәге һәм ҡайҙа урын була шунда йоҡлап йөрөгән кеше. Урам малайҙары, трактирҙа ултырырға яратыусылар һәм меҫкен асарбаҡтар һүрәттәрен төшөрөүҙән ҡәнәғәтлек алған кеше» булараҡ һүрәтләй.

Италия рәссамдары йолаһы буйынса баш ҡалала ул тыуған урынына бәйле ҡушамат ала. Шулай итеп, Микеланджело Меризи  Караваджо булып китә.
1593 йылда Караваджо [[Чезари, Джузеппе|Чезари д’Арпино]] оҫтаханаһында эшләй башлай, Караваджоға фрескаларҙа сәскәләр һәм япраҡтар төшөрөргә ҡушыла. Д’Арпино оҫтаханаһында ул меценаттар һәм рәссәмдар, атап әйткәндә, Ян Брейгел Өлкән менән таныша.

Караваджоның тәүге осорҙағы картиналары [[Леонардо да Винчи]] («Мадонна в скалах» һәм «Тайная вечеря (Леонардо да Винчи)» менән ул Миланда сағында уҡ таныша), Джорджоне, Тициан, Джованни Беллини, Мантенья йоғонтолары аҫтында яҙылған.

Беҙҙең көндәргә килеп еткән тәүге картинаһы — «Емеш таҙартыусы малай» (1593).

Д’Арпино оҫтаханаһында Караваджо [[Миннити, Марио|Марио Миннити]] менән таныша, артабан уның уҡыусыһына һәм бер нисә картинаһының моделенә әйләнә. Шуларҙың береһе — «Емеш-еләкле кәрзин тотҡан малай» (1593—1594).

Кем менәндер һуғышҡандан һуң Караваджо Тор ди Нона төрмәһенә барып эләгә, унда уға [[Джордано Бруно]] менән осрашыу насип була.
[[Файл:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Good Luck - Google Art Project.jpg|thumb|right|300px|«Гадалка» (1594)]]
Тиҙҙән ул Чезари д’Арпино менән араһын өҙә, йортһоҙ Караваджоны  Антиведуто Грамматика үҙенә йәшәргә саҡыра.

1593 йылда рим биҙгәге (малярияның бер атамаһы) менән сирләй, алты ай буйы госпиталдә тормош менән үлем араһында ята. Ошо сир тәьҫораттарынан, ахырыһы, «[[Ауырыу Вакх (Караваджо)|Ауырыу Вакх]]» картинаһын яҙа (1593) — был уның тәүге автопортреты була.

Тәүге күп фигуралы картиналары — «Шулерҙар» һәм «Күрәҙәсе» (Капитолий музейҙары) 1594 йылда яҙыла. Аҙаҡ [[Латур, Жорж Дюмениль де|Жорж де Латур]] ошоға оҡшаш композиция менән үҙенең «Күрәҙәсе»һен  яҙа.

Был эштәрендә Караваджо шул дәүерҙең төп художество йүнәлештәре — маньеризмға һәм академизмға ҡаршы сыҡҡан ҡыйыу новатор булараҡ сығыш яһай, уларға ҡаршы үҙ сәнғәтендәге ҡырыҫ реализм менән демократизмды ҡуя. Караваджоның геройы — урам буйындағы кеше, — бер ни тиклем тупаҫыраҡ матурлыҡты үҙенә туплаған һәм ошо йәшәүенән шатлыҡ хисе кисергән рим малайы йәки үҫмере; Караваджо геройы — урам һатыусыһы, музыкант, сиған ҡатынының алдауына ышанып торған ихлас күңелле ҡупшы егет, йә антик алла ҡиәфәтендәге герой. 

1594 йылда Караваджо кардинал Франческо дель Монтеға эшләй башлай һәм уның Мадам виллаһына урынлаша, унда ул Галилео Галилей, Томмазо Кампанелла, Джакомо Делла Порта, шағирҙар Джамбаттиста Марино һәм Милези менән осраша.

== Рим 1595—1599 ==
[[Файл:Canestra di frutta (Caravaggio).jpg|thumb|left|300px|«Емеш-еләкле кәрзин» (1596), [[пинакотека Амброзиана]], Милан.]]

Мадам виллаһында үткәргән осор Караваджо өсөн бик уңышлы була, шул дәүерҙә яҙылған картиналарының бөтәһе лә тип әйтерлек беҙҙең көндәргә килеп етә.
«Музыканттар (Караваджо)» (1595) үҙәктә Марио Миннити тора, уның янына рәссам мөгөҙ тотҡан килеш үҙен урынлаштырған. «Кеҫәртке тешләгән малай» (1596, Лондон) картинаһында ла Миннити һүрәтләнгән.

Орацио Джентилески, Грамматика, Просперо Орсиҙар тәҡдим итеүгә ҡарамаҫтан, 1596 йылда Караваджоны Изге Лука Академияһына ҡабул итмәйҙәр.

1596 йылда Караваджо итальян һынлы сәнғәтендә беренсе натюрмортты — «Емеш-еләкле кәрзин»де яҙа.

1597 йылда кардинал дель Монте рәссамды үҙенең резиденцияһы түшәменә карьтина яҙырға саҡыра. Шулай итеп, Караваджоның «Юпитер, Нептун һәм Плутон» исемле берҙән-бер фрескаһы барлыҡҡа килә.

Караваджоның картиналары популярлаша, ул элекке картиналарын да ҡабатлап яҙа: «Лютнист» (Метрополитен), «Күрәҙәсе» (Лувр).
[[Файл:Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg|thumb|right|300px|«Мысырға табан юлдағы ял» (1597)]]
Библия сюжеттарына яҙған картиналары Караваджоға ысын мәғәнәһендә танылыу килтерә — «Мысырға табан юлдағы ял» (1597) картинаһы яҙылышы буйынса новаторлыҡ менән һуғарылған. «Картинаның төп өҫтөнлөгө — нәфислек һәм тынлыҡ атмосфераһын булдырыусы яҡтылыҡ-һауа мөхитен, оҫталарса тотоп алып, киндергә төшөрөү, уның мәғәнәһен ябай ғына пейзаж тағы тәрәнәйтә төшә»{{sfn|Махов|2009}}. Караваджо шулай уҡ «Экстаз [[Франциск Ассизский|св. Франциска]]» (1595), «Исхаҡтың ҡорбан килтереүе» (1598) картиналарын да яҙа.

Караваджо ижадында тәүге ҡатын-ҡыҙ образы «Мария Магдалинаның тәүбәгә килеүе» (1597) картинаһында пәйҙә була. Артабан «Изге Екатерина Александрийская» (1598), «Марфа һәм Мария» (1598). «[[Юдифь һәм Олоферн (картина Караваджо)|Олоферндың башын сабыусы Юдифь]]» (1598) картинаһы Караваджо үҙенең реализмында натуралистик биҙәктәрҙән дә баш тартмауын күрһәтә.

«Суҡындырыусы Иоанн»ында (1598) [[Микеланджело]]ның йоғонтоһо тойола.

Караваджо дан ҡаҙана. Ул Мадам виллаһын ҡалдырып, «Күрәҙәсене» һатып алған банкир һәм коллекционер Чириако Маттеяның йортона күсә. Марио Миннити Караваджо менән талашҡандан һуң өйләнә һәм Сицилияға китә.

== Рим 1600—1606 ==
[[Файл:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|thumb|left|300px|«Апостол Матфейҙың булмышы» (1600)]]
1599 йылдың 25 июнендә Сан-Луиджи-деи-Франчези сиркәүен Изге Матфей тормошонан алынған күренештәр менән биҙәүгә Караваджо менән 400 скудолыҡ контракт төҙөлә.

«Апостол Матфейҙың булмышы» (1600) циклдың тәүге әҫәре була. Караваджо, кьяроскуро алымындағы оҫталығын күрһәтеп, ғазап күреүсе Матфей Левий, ҡарт һәм өс һаҡсы ҡатнашлығындағы жанр күренешен һүрәтләй. Рәссам бөйөк ваҡиғаның көслө драматургияһын — Хәҡиҡәт нурының тормоштоң иң төбөнә тиклем үтеп инә алыуын сағылдыра. 
Рентгенограмма картинаны рәссамдың ҡабат ҡайта-ҡайта эшләүен раҫлай, тәүҙә Христосты ул ул уртаға ҡуйып ҡарай.

Артабан «Изге Матфейҙың ғазапланыуы» (1600) картинаһы яҙыла. Кьяроскуро ярҙамында рәссам тамашасының ҡарашын үлтереүсе фигураһына һәм иҙәнгә салҡан ятҡырылған апостолға йүнәлтә. Артҡы планда шаһиттар араһында Караваджо үҙен дә төшөрөп ҡуя.

Караваджоның шәхси ҡулдарҙа йыйылған башҡа картиналарынан айырылмалы рәүештә был әҫәрҙәрҙе бөтә Рим күреү мөмкинлеген ала. Рәссамға дан килә. Заказсылары уның эшенән бик ҡәнәғәт ҡала һәм Караваджоға алтарь өсөн үҙәк образды тыуҙырыуҙы йөкмәтә. Рәссам «Изге Матфей һәм фәрештә» (1602) картинаһын яҙа. Әммә Изге Матфей ябай крәҫтиән образында яҙылғанға күрә, заказсыларға ул оҡшамай. «Изге Матфей һәм фәрештә» (1602) картинаһының икенсе варианты хәҙерге ваҡытта, циклдың башҡа ике картинаһы кеүек, Сан-Луиджи-деи-Франчезила һаҡлана.

Сиркәүҙәр биргән башҡа заказдар менән дә шундайыраҡ хәлдәр була. 1600 йылдың 24 сентябрендә Санта-Мария дель Пополо сиркәүе «Изге Петрҙы тәрегә ҡаҙаҡлау (Караваджо картинаһы)» (1601) һәм «Савлды дингә килтереү» (1601) картиналарына заказ бирә. Руханиҙар картиналарҙың беренсе вариаттарынан баш тарта һәм тик икенсе варианттарын ғына ҡабул итә.
[[Файл:Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|thumb|right|250px|«Савлды дингә килтере». Икенсе вариант (1601)]]
«„Савлды дингә килтереү“ картинаһы — хәҙерге заман сәнғәтенең иң бөйөк нөктәһе. Караваджо, ысынлап та, ниндәйҙер сәнғәт ҡалыптарынан һәм интеллектуаль традицияларҙан азат булып, тормошҡа  асыҡ күҙ менән ҡарай алған тәүге кеше, ә бит хатта Тициан быны эшләй алмаған».&lt;ref name=&quot;Marangoni&quot;&gt;{{книга |автор = Marangoni М.|часть =|заглавие = |оригинал =Caravaggio. Come si guarda un quadro|ссылка =|ответственный =|издание =|место = Firenze|издательство = |год = 1922|страницы =|страниц = |серия = |isbn = |тираж = }}&lt;/ref&gt;

1602 йылдың 14 июнендә Санта-Мария-ин-Трастевере монастыры өсөн «Успение Богоматери» катинаһына заказ килә. Әммә картина яҙылғас, монахтар картинаны ҡабул итмәй. Рәссам-реалист картинаны сиркәү ҡанундарынан алыҫ торған стилдә яҙа. Өҫтәүенә модель сифатында куртизанка Элен саҡырылған була. Картина оҙаҡ ҡына һатылмай тора, аҙаҡ уны Питер Пауль Рубенс мантуан герцогы Винченцо Гонзагазаға һатып алырға кәңәш итә.

1601 йылда Караваджо үҙ оҫтаханаһын аса, уҡыусылары барлыҡҡа килә: Бартоломео Манфреди, Марио де Фьори, Спада.

Был ваҡытта Караваджо дини темаға бик күп картиналар яҙа: «Суҡындырыусы Иоанн» (1600), «Эммаусела киске аш (Караваджо, Лондон)» (1602), «Апостол Фоманың ышанмауы (Караваджо)» (1602), «Суҡындырыусы Иоанн» (1602, Капитолийский музейҙары), «Суҡындырыусы Иоанн» (1602, Дориа-Памфили галерреяһы), «[Иуданы үбеүе (картина Караваджо)|Христы һаҡ аҫтына алыу» (1602), «Исаактың ҡорбан килтереүе» (1602), «Суҡындырыусы Иоанн менән Изгер ғаилә» (1603), «Күрән ҡыуағы тажын кейҙереү» (1603), «Суҡындырыусы Иоанн» (1604, Канзас), «Суҡындырыусы Иоанн» (1604, Рим), «Изге Петр менән Андрейҙың бурысы» (1604), «Христос на [[Елеонская гора|Масличной Горе]]» (1605), «Се Человек» (1605), «Св. Иероним в размышлении» (1605), «Пишущий св. Иероним» (1605).
[[Файл:Michelangelo Caravaggio 052.jpg|thumb|left|250px|«Положение во гроб» (1603)]]
Кьеза Нуово сиркәүе өсөн Караваджо «Положение во гроб» (1603) шедеврын тыуҙыра, аҙаҡ уны күп кенә рәссамдар күсереп яҙа. Фарисей Никодим  образында, ҡайһы бер тикшеренеүселәр билдәләүенсә, Микеланджело һүрәтләнгән. Сиркәү даирәләре картинанан баш тарта.

1604 йылда Караваджо Сант-Агостино рим сиркәүенең Кавалеттиҙарҙың ғаилә часовняһы өсөн алтарь образын «[[Мадонна ди Лорето]]» картинаһын яҙа. Картина ғауға ҡуптара, сиркәү кешеләренә мадоннаның түше асыҡ булыуы һәм рәссамға куртизанканың модель булыуы оҡшамай.{{Нет АИ|14|6|2018}}.

1605 йылда папа Павел V рәссамға Изге Петр соборы өсөн Мәрйәм Ана образына заказ бирә. Дуҫтарының иҫкәртеүенә ҡарамаҫтан, Караваджо тағы ла модель итеп Эленды саҡыра. «Йылан  тотҡан мадонна» собор диуарында ике көн генә эленеп тора.
Заказсылар баш тартҡан күп кенә картиналары Джустиньяни тарафынан һатып алына, 1630 йылда унда Караваджоның 15 картинаһы булыуы билдәле.

Шедеврҙар тыуҙырыу менән бергә Караваджо уйын-көлкөгә ҡоролған тормош алып бара, ғауға һәм һуғышыу, штрафтар һәм төрмәгә ябылыуҙар йыш булып тора. Һәр саҡ төрмәнән уны кардиналдар һәм Джустиньяни ҡотҡара.

1606 йылдың 19 майында туп менән уйнау майҙансығында талаш-тартыш башлана, уның барышында Рануччо Томассони үлтерелә. Караваджоны шул кешене үлтереүҙә ғәйепләйҙәр. Павел V рәссамды «закондан тыш» тип иғлан итә, уны хәҙер теләһә кем үлтерә ала, һәм уға бының өсөн бер ни ҙә булмаясаҡ, хатта бүләкләнеүе ихтимал.

== Һөргөндә (1606—1610) ==
[[Файл:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|thumb|right|250px|«Мадонна с чётками» (1607)]]

Караваджо бер нисә ай Колонна ғаиләһендә йәшеренеп йәшәй. Унда ул бер нисә картина яҙа, уның стилендә ҡараңғы төҫтәр өҫтөнлөк итә: «Изге Франциск уйлана» (1606), «Эммаустағы киске аш (Караваджо, Милан)» (1606). 

Караваджо Неаполгә күсенә, ундан ашыу картина яҙа, әммә уларҙың байтағы һаҡланмаған: «Экстаз Магдалины» (1606), «Распятие апостола Андрея» (1607), «[[Давид с головой Голиафа]]» (1607), «[[Мадонна с чётками (картина Караваджо)|Мадонна Розария (Мадонна с чётками)]]» (1607), «Коронование терновым венцом» (1607), «Бичевание Христа» (1607), «Христос у колонны» (1607), «Саломея с головой Иоанна Крестителя» (1607).

Пио Монте делла Мизерикордия сиркәүе заказы буйынса ул «Мәрхәмәтлелеккә ете аҙым» (1607) картинаһын яҙа, был полотно шул сиркәүҙә эленеп тора.

1607 йылдың июлендә Караваджо Мальтаның (утрау) баш ҡалаһы Ла Валеттға юллана.

«Изге Иероним» (1608) картинаһын Неаполдә Мальта ордены приоры Ипполито Маласпин заказы буйынса яҙа, был полотноһы ордендың бөйөк магистры Алофу де Виньякурға оҡшай. Караваджо Алофа де Виньякур, аҙағыраҡ уның фекерҙәше магистр магистр Антонио Мартелли портреттарын яҙа.

1608 йылдың 14 июлендә Караваджо Мальта ордены кавалеры була, әммә, дворянин булмау сәбәпле, был тәрене ул тағып йөрөй алмай.

Магистр Виньякур заказы буйынса Караваджо «Усекновение главы Иоанна Крестителя» картинаһын яҙа — был полотно — рәссам үҙ ҡултамғаһын ҡуйған берҙән-бер картина.
Мальтала «Спящий Амур» (1608), «Иоанн Креститель» (1608) һәм «Благовещение» (1608) картиналары яҙыла.

Әммә сираттағы янъялы Караваджоны Мальта төрмәһенә, таш ҡапсыҡҡа алып килә. Нисектер унан ҡасыу мөмкилеге тыуа, һәм рәссам 1608 йылдың октябрендә Сицилияның Сиракузы ҡалаһына карапта йөҙөп килә. Бында уға Марио Миннити ярҙам ҡулы һуҙа.
[[Файл:David with the Head of Goliath-Caravaggio (1610).jpg|thumb|left|250px|«[[Давид с головой Голиафа]]» (1609—1610)]]
Изге Лючия сиркәүе өсөн Караваджо «Погребение св. Лючии» (1608) картинаһын яҙа.

Караваджоның реализмға тоғро булыуы төрлө аңлашылмаусанлыҡтарға ла алып килә.
[[Файл:Room of caravaggio, regional museum od of messina.JPG|мини|Воскресение Лазаря и поклонение пастухам, региональный музей [[Мессина|Мессины]], [[Сицилия]]]]
Ул «Вакх (картина Караваджо)» (1596), «Голова Медузы» (1597), «Куртизанка Филлида» (1597), «Портрет Маффео Барберини» (1598), «Нарцисс» (1599) кеүек картиналар яҙа.

1609 йыл аҙағында ул [[Палермо]]ға йүнәлә, унда «Рождество Христа с Лаврентием и Франциском» картинаһын яҙа, был полотно 1969 йылда урлана.

Палермонан Караваджо Неаполгә ҡайта һәм «Саломея с головой Иоанна Крестителя» (1609), «Отречение св. Петра» (1610), «Иоанн Креститель» (1610) картиналарын яҙа.

«Давид с головой Голиафа» (1607—1610) картинаһында Голиаф образында рәссам үҙен һүрәтләй. 

Маркантонио Дориа өсөн Караваджо «Мученичество святой Урсулы» картинаһын яҙа. Дориа рәссамдың һуңғы эшен 18 июндә ала.

Июлдә кардинал Гонзага папа Павл V менән Караваджоны ярлыҡау тураһында һөйләшеүҙәр алып бара башлай. Шул турала белгәс, рәссам Римгә яҡынайырға һәм рәсми ярлыҡауҙы көтөргә була. Ул Неаполдән бәләкәй карапта йөҙөп китә.  Әммә Римгә барып етә алмай, юлда 18 июл көнө үлә. Нисек вафат булдыуы билдәһеҙ.

31 июлдә Римдә Караваджоны ярлыҡау тураһында папаның указы иғлан ителә, һәм уның үлеме тураһындағы хәбәр ҙә баҫылып сыға.nter-stub}}

== Йоғонтоһо ==
Караваджо сәнғәте Италияның ғына түгел, ә Көнбайыш Европаның XVII быуаттағы алдынғы оҫталарының ижадына йоғонто яһай — ундайҙар иҫәбенә Питер Пауль Рубенса, Якоб Йорданс, Жоржа де Латур, Харменс ван Рейн Рембрандт һәм башҡалар инә. Караваджо стилен дауам итеүселәр Испания рәссамдары араһында ла була. Фландрия һәм Нидерландтарҙа һәм Европаның башҡа илдәрендә лә Каравджоның мәктәбен дауам итеүсе рәссамдар була.

== Автопортреттары ==
&lt;gallery&gt;

File:Bacchino malato (particolare).jpg|«[[Больной Вакх (Караваджо)|Больной Вакх]]» (фрагмент) (1593), [[галерея Боргезе]]
File:MusiciansCaravaggio.jpg|«[[Музыканты (Караваджо)|Музыканты]]» (1595). Караваджо написал себя с рожком между двумя музыкантами.
File:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Le Martyre de saint Matthieu.jpg|«Мученичество апостола Матфея» (фрагмент) (1600)
File:Davide con la testa di Golia (particolare).jpg|«Давид с головой Голиафа» (фрагмент) (1607-1610)
&lt;/gallery&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|«Мальчик с корзиной фруктов», 1593–94, [[галерея Боргезе]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg|«Лютнист» (Эрмитаж)
Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|«Кающаяся Мария Магдалина»
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|«Принесение в жертву Исаака»
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|«Св. Матфей и ангел»
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|«Амур-победитель», ок. 1603, [[Берлинская картинная галерея|Картинная галерея]], Берлин
Caravaggio - Taking of Christ - Dublin.jpg|«Взятие Христа под стражу»
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|«Се Человек»
&lt;/gallery&gt;

== Кино сәнғәтендә сағылышы ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
!Йыл|| Ил || Исеме || Режиссёр || Караваджо || Иҫкәрмәләр
|-
| {{год в кино|1986}} || {{GBR}} || «[[Караваджо (фильм, 1986)|Караваджо]]» || [[Джармен, Дерек|Дерек Джармен]] || [[Терри, Найджел|Найджел Терри]] || Рәссамдың тормош сәхифәләре буйынса нәфис фильм
|-
| {{год в кино|2007}} || {{ITA}}&lt;br&gt;{{FRA}}&lt;br&gt;{{GER}} &lt;br&gt;{{ESP}} || «[[Караваджо (фильм, 2007)|Караваджо]]» || [[Анджело Лонгони]] || [[Бони, Алессио|Алессио Бони]] || Мини-сериал
|-
| {{год в кино|2008}} || {{GBR}} &lt;br&gt;{{CZE}} &lt;br&gt;{{HUN}} &lt;br&gt;{{SVK}} || «[[Кровавая графиня — Батори]]» || [[Якубиско, Юрай|Юрай Якубиско]] || [[Мэтисон, Ханс|Ханс Мэтисон]] || Тарихи драма
|-
|2013
|{{ITA}}
|Караваджо тураһында дөрөҫлөк/ La vera storia di Caravaggio
|Алессандра Джиганте / Alessandra Gigante
|Дэвис Тальяферро / Davis Tagliaferro
|Караваджо тормошо тураһында документаль-уйын фильмы
|}


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Всеволожская С. Микеланджело да Караваджо. М., 1960
* {{БРЭ|статья=Караваджо|id=2044080|автор=Вера Дмитриевна Дажина|том=13|страницы=53|ref=Дажина}}
* Татьяна Петровна Знамеровская. Микеланджело да Караваджо. М., 1955
* {{книга
 | автор = Ламбер Ж.
 | заглавие = Караваджо
 | место = М.
 | издательство = Taschen
 | год = 2010
 | серия = 
 | isbn = 
}}
* {{книга
 | автор = Ланди Э. 
 | заглавие = Тайная жизнь великих художников
 | место = М.
 | год = 2011
 | isbn =978-5-98697-228-2
}}
* Лонги Р. Караваджо // Лонги Р. От Чимабуэ до Моранди. М., 1984
* {{книга
 | автор = Александр Евгеньевич Махов
 | заглавие = Караваджо
 | место = М.
 | издательство = Молодая гвардия
 | год = 2009
 | серия = Жизнь замечательных людей
 | страниц = 331
 | isbn = 978-5-235-03196-8
 | тираж = 3000
 | ref = Махов
}}
* {{книга
 | переводчик = Александр Иванович Венедиктов
 | заглавие = Микеланждело Да Караваджо: Воспоминания современников; Документы
 | место = М.
 | издательство = Искусство 
 | год = 1975
 | страниц = 118
}}
* {{книга
 | автор = Марина Ильинична Свидерская
 | заглавие = Караваджо: Первый современный художник. Проблемный очерк
 | место = СПб.
 | издательство = Дмитрий Буланин 
 | год = 2001
 | страниц = 240
 | isbn = 5-86007-208-2
}}
* {{книга
 | автор = Юрий Горациевич Шапиро, Ольга Михайловна Персианова, Кира Васильевна Мытарева, Нина Моисеевна Аране
 | заглавие = Пятьдесят кратких биографий мастеров западноевропейского искусства XIV–XIX веков
 | место = Л.
 | издательство = Аврора
 | год = 1971
}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.caravaggio.ru Караваджо. Сайт о художнике] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306010528/http://caravaggio.ru/ |date=2021-03-06 }}
* [http://www.italia-mia.globalfolio.net/arte/caravaggio_main.htm Микеланджело Караваджо]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.eyegate.com/Caravaggio EyeGate Караваджо галерея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220151413/http://www.eyegate.com/Caravaggio/ |date=2014-02-20 }}
* [http://www.bbc.co.uk/russian/science/2010/06/100616_caravaggio_bones.shtml Найдены останки Караваджо]
* [http://allart.biz/photos/image/Michelangelo_Caravaggio_23_David_with_the_Head_of_Goliath.html  Караваджо. Картина Дэвид с Головой Голиафа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180606044500/http://allart.biz/photos/image/Michelangelo_Caravaggio_23_David_with_the_Head_of_Goliath.html |date=2018-06-06 }}
* [http://www.tg-m.ru/articles/2-2012-35/karavadzho-reformator-evropeiskoi-zhivopisi Наталья Апчинская «Караваджо — реформатор европейской живописи»], журнал «Третьяковская галерея», #2 2012 (35)


[[Категория:Италия рәссамдары]]
[[Категория:Барокко рәссамдары]]</text>
      <sha1>bfj8je792ofdiaj0s5pcwpb8pn7b9mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айыу баланы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15216</id>
    <revision>
      <id>1292953</id>
      <parentid>797344</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T23:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Varlaam</username>
        <id>2675</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1292953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="opm4bt8ucthrbl0obmbjwbh2jucjeg9" xml:space="preserve">{{Таксон
| regnum            = Үҫемлектәр
| image file        = Lonicera-xylosteum-total.JPG
| image title       = 
| image descr       = Айыу баланы ҡыуағы
| parent            = Lonicera
| rang              = төр
| latin             = Lonicera xylosteum
| author            = [[L.]]
| syn               = 
| children          = 
| range map         = 
| range map caption = 
| range map width   = 
| range legend      = 
| iucnstatus        = 
| wikispecies       = Lonicera xylosteum
| commons           = Category:Lonicera xylosteum
| iucn              = 
| itis              = 35308
| ncbi              = 439142
| eol               = 488737
| grin              = 22658
| ipni              = 149194-1
}}
'''Айыу баланы'''(урыҫ.жимолость настоящая)- ҡыҙыл сәскәле, ваҡ ҡына ҡыҙыл емешле ҡыуаҡ үҫемлек.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
*Г.З. Зәйнуллина.Умартасылыҡ һүҙлеге. Өфө-2001 йыл.ISBN5-295-02 844-5
* {{книга|заглавие = Ботанический атлас|ответственный = Под общ. ред. чл.-корр. АН СССР Б. К. Шишкина |место = М.—Л.|издательство = Сельхозиздат|год =1963 |страницы = 244—245}}
* Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1226. Lonicera xylosteum L. — Жимолость лесная, или обыкновенная, Волчьи ягоды // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 265. — ISBN 5-87317-163-7.
 
&lt;gallery&gt;
Image:Lonicera xylosteum ziedas resize.JPG|Айыу баланы емеше
Image:1009 - Obertraun-Winkle - Berries.JPG|Емеше һәм япрағы
Image:65 Lonicera xylosteum.jpg|{{Бот.илл.|4}}}
&lt;/gallery&gt;

[[Категория:Үҫемлектәр]]
[[Категория:Баллы үҫемлектәр]]</text>
      <sha1>opm4bt8ucthrbl0obmbjwbh2jucjeg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur</title>
    <ns>3</ns>
    <id>42584</id>
    <revision>
      <id>1292919</id>
      <parentid>1291585</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Биттең эстәлеге тулыһынса юйылған</comment>
      <origin>1292919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292920</id>
      <parentid>1292919</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="six6kwyoky0l9irkl1cyaxcm5cxggtf" xml:space="preserve">
&lt;div style=&quot;border:1px solid #DFDFDF; padding:0em 1em 1em 1em; background-color:#E0 FF FF;&quot;&gt; 
[[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende/Архив |&lt;small&gt;'''Архив'''&lt;/small&gt;]]
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>six6kwyoky0l9irkl1cyaxcm5cxggtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>6 ғинуар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68834</id>
    <revision>
      <id>1292954</id>
      <parentid>1266545</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T23:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2partyrock1975</username>
        <id>47489</id>
      </contributor>
      <origin>1292954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22756" sha1="g1y3rcusaiyezulojr9408wixddal4i" xml:space="preserve">{{Ук}} [[Редфу]]
'''6 ғинуар''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 6-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 359 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 360).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-01-01}}
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
* {{Ер}} [[Ер]]: Раштыуа сочельнигы
** Балалар-һуғыш етемдәре көнө.
** [[Алмағас]] көнө.
; [[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|АҠШ}}: Технологиялар көнө.
* {{Исландия}} [[Исландия]]: Йоль (Ҡыш уртаһы).
; [[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Ираҡ}}: Ҡораллы көстәр көнө.
* {{Флагификация|Мексика}}: Шәфҡәт туташтары көнө.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1918]]: Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитеты [[Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы]]н таратыу тураһында декрет ҡабул итә.
* [[1918]]: Йоматау ауыл хужалығы техникумы асыла.

== {{Тыуым}} == 
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Третьяков Владимир Всеволодович]] (1890—31.01.1970), ғалим-акушер гинеколог. 1946 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1968 йылға тиклем акушерлыҡ һәм гинекология кафедраһы мөдире. 1946—1967 йылдарҙа Башҡортостан акушер-гинекологтар йәмғиәте рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1942), профессор (1935). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған табибы (1957), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1945). 
* [[Мәмлиев Айрат Хәбиб улы]] (1940), ғалим-физик. 1994 йылдан хәҙерге [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге]]нең Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1999—2013 йылдарҙа — лаборатория мөдире. Физика-математика фәндәре докторы (2004). 2-се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙал эйәһе (2011). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Кузнецов Владимир Александрович]] (1950), ғалим-инженер-механик. 1998 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, 2011 йылға тиклем машина һәм аппараттар кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (1997). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Изгин Закир Искәндәр улы]] (1911–1961), юрист, дәүләт эшмәкәре, йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1948—1949 һәм 1954—1957 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы]] юстиция министры, 1950—1954 йылдарҙа [[БАССР Министрҙар Советы]] Рәйесе урынбаҫары, 1957—1961 йылдарҙа БАССР Юғары Суды Рәйесе. Башҡорт АССР-ының дүртенсе һәм бишенсе саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]], [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы [[Яҡшембәт (Күгәрсен районы)|Яҡшембәт]] ауылынан.
* [[Рәшит Әхтәров]] ([[Әхтәров Әхрәр Минһаж улы]]; 1931—26.03.1996), [[Педагогика|педагог]], [[Журналистика|журналист]], [[Шиғриәт|шағир]]. 1958—1963 йылдарҙа «[[Совет Башҡортостаны]]» гәзите һәм «[[Башҡортостан уҡытыусыһы]]» журналы хәбәрсеһе, 1963—1982 йылдарҙа [[Мәсетле районы]] мәктәптәре уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Беренсе [[Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы]] делегаты (1995). 
* [[Ғәйетов Рәйес Хәмиҙулла улы]] (1956—7.05.2017), рәссам. 1991 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2007), халыҡ-ара күргәҙмәләр һәм конкурстар лауреаты. Сығышы менән [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһынан.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Мирсәй Әмир]] (Әмиров Мирсаяф Мәсәлим улы; 1907—1.06.1980), [[проза]]ик һәм [[Драма (жанр)|драма]]тург. 1961—1968 йылдарҙа [[Татар АССР-ы]] Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе. [[РСФСР]]-ҙың 6—8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1945) һәм Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1974). [[Ленин ордены|Ленин]] (1977), ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1957, 1967) ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәләүез районы]] [[Ергән]] ауылынан.
* [[Трубицын Василий Андреевич]] (1917—1994), [[Шиғриәт|шағир]], [[тәржемә]]се. 1950—1970 йылдарҙа [[Башҡортостан китап нәшриәте]] хеҙмәткәре. 1957 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Гай районы]] Воскресенка ауылынан.
* [[Надиров Надир Кәрим улы]] (1932—2021), [[фән|ғалим]]-[[Химик технология|химик-технолог]]. [[Ҡаҙағстан Республикаһы]]ның Милли фәндәр академияһы академигы (1983), [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның почётлы академигы (1991), химия фәндәре докторы (1967), профессор (1970). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1981), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1991), И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты (1983). Сығышы менән хәҙерге [[Әзербайжан]]дан.
* [[Байрамғолова Зәлифә Ҡотләхмәт ҡыҙы]] (1937), [[малсылыҡ]] ветераны һәм алдынғыһы. 1953—1988 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] Салауат исемендәге колхоз һауынсыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. 
* [[Втюрина Зинаида Константиновна]] (1937), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. 1964—1995 йылдарҙа [[Салауат (ҡала)|Салауат ҡалаһының]] 1-се урта мәктәбе уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы (1989), [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1982). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Стәрлетамаҡ районы]] Сергеевка ауылынан (бөткән).
* [[Селищев Владимир Максимович]] (1937), [[ауыл хужалығы]] ветераны һәм алдынғыһы. [[Көйөргәҙе районы]] Калинин исемендәге колхоздың элекке водителе. 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры. 
* [[Мөхәмәтов Вил Мулланур улы]] (1942), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны. 1968 йылдан [[Белорет районы|Белорет район]] үҙәк дауаханаһы табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1999), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1988). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Дүртөйлө районы]] [[Шишмә (Дүртөйлө районы)|Шишмә]] ауылынан.
* [[Самохов Виктор Петрович]] (1942), хеҙмәт ветераны. [[Нефтекама]] электр селтәрҙәренең элекке директоры. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. 
* [[Насиров Әлиф Ғамир улы]] (1952), педагогик хеҙмәт ветераны. [[Кушнаренко районы]] [[Иҫке Туҡмаҡлы]] урта мәктәбенең элекке физика уҡытыусыһы һәм директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы. 
* [[Байрамов Леонид Анатольевич]] (1957), педагогик хеҙмәт ветераны. [[Мишкә районы]] [[Иҫке Ҡолсобай]] урта мәктәбенең элекке уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.
* [[Крючкова Татьяна Леонидовна]] (1962), малсылыҡ ветераны. [[Мәсетле районы]] Ленин исемендәге хужалығының элекке машина менән һыйыр һауыу операторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Ганцева Лидия Ивановна]] (1938—3.07.2000), [[Малсылыҡ|малсы]]. 1963—1976 һәм 1983—1988 йылдарҙа [[Өфө районы]] «Өфө» совхозы һауынсыһы. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1966). Сығышы менән ошо райондың [[Чесноковка (Өфө районы)|Чесноковка]] ауылынан.
* [[Хәсәнов Рим Тәхәүи улы]] (1938—18.07.2001), [[Агрономия|агроном]], [[КПСС|партия]] органдары хеҙмәткәре. 1962 йылдан [[Баймаҡ районы]] хужалыҡтары агрономы, 1979 йылдан «Һәүәнәк» совхозының партком секретары; 1983 йылдан «Ирәндек» совхозының баш агрономы, 1998—2001 йылдарҙа директор урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997). Сығышы менән ошо райондың [[Ғәле]] ауылынан. 
* [[Ҡудашев Айҙар Ғүмәр улы]] (1953), [[музыка]]нт. [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның аккомпаниатор-концертмейстеры. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]].
* [[Платонов Валерий Игнатьевич]] (1953), дирижёр. 1991—2001 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]ның баш дирижёры, 2014 йылдан — художество етәксеһе, бер үк ваҡытта 1997—2000 йылдарҙа хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007), [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (1995). 
* [[Хәитҡолов Ғәфүр Лотфулла улы]] (1953), [[Педагогика|педагог]], [[мәғариф]], партия һәм [[Муниципаль берәмек|муниципаль]] органдар хеҙмәткәре. 1998 йылдан [[Стәрлетамаҡ]] ҡала хакиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы; 2002—2010 йылдарҙа хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары; 2012 йылдан Стәрлетамаҡ химик-технология колледжы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре һәм мәғариф отличнигы, [[Рәсәй]]ҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Архангел районы]]ның [[Оҙондар]] ауылынан. 
* [[Төхвәтуллин Фәрит Нуриәхмәт улы]] (1958), [[Ишембай районы]] крәҫтиән-фермер хужалығының машина-трактор оҫтаханаһы мөдире, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.  
* [[Хөснөйәров Мәғеҙәнур Мирзанур улы]] (1958), хәрби хеҙмәткәр, полковник. 1975—2007 һәм 2011—2019 йылдарҙа [[СССР Ҡораллы Көстәре|СССР]] һәм Рәсәй Ҡораллы Көстәре хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Краснокама районы]] [[Яңы Нуғай]] ауылынан.
* [[Тимершин Айрат Ғафи улы]] (1963), [[фән|ғалим]]-табип-педиатр. 1999 йылдан [[Республика балалар клиник дауаханаһы]]ның нейрохирургия бүлеге мөдире. Медицина фәндәре кандидаты (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Балтас районы]]ның [[Иҫке Тимкә]] ауылынан. 
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Али Карнай]] (1904—16.06.1943), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәләк булған [[яҙыусы]], [[тәржемә]]се. 1935 йылдан [[Китап (нәшриәт)|«Башгосиздат»]] мөхәррире, 1941—1943 йылдарҙа [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның [[Ҡыҙыл атлылар (гәзит)|«Ҡыҙыл атлылар» гәзите]] мөхәррире. 1934 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы.
* [[Хөсәйен Әхмәтов]] (1914—8.01.1993), композитор, йәмәғәтсе. 1946—1974 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның художество етәксеһе. 1948—1953 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы]] Композиторҙар союзының идара рәйесе. 1943 йылдан [[СССР]] Композиторҙар союзы ағзаһы. [[РСФСР]]-ҙың (1974) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1967) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1989). [[Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|Салауат Юлаев исемендәге премия]] лауреаты (1968). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971) һәм ике [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1949, 1954) ордены кавалеры. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байрамғолов Арыҫланғәле Шәйхиғәлләм улы]] (1924—17.06.2006), [[колхоз]]сы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, снайпер һәм санинструктор, [[кесе сержант]]. 1949—1996 йылдарҙа [[Бөрйән районы]] «Ҡыҙыл таң» колхозы хеҙмәткәре. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985).
* [[Сәйфуллин Вәзих Кашап улы]] (1929—2.11.2002), [[театр]] актёры, [[драма]]тург, режиссёр. 1968–1971 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт академия драма театры]] режиссёры һәм директоры, 1979–1990 йылдарҙа режиссёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1994) һәм Башҡорт АССР‑ының (1974) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
* [[Рәшитов Мәбрус Ҡыҙрас улы]] (1939), [[төҙөлөш|төҙөүсе]]. 1992—1996 йылдарҙа 21-се төҙөлөш тресының баш диспетчеры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған төҙөүсеһе (1996), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры.
* [[Фәттәхов Рафаэль Вәлиәхмәт улы]] (1949), [[иҡтисад]]сы-[[фән|ғалим]], юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1997—2004 йылдарҙа [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге]]нең Социаль‑иҡтисади тикшеренеүҙәр институты директоры, бер үк ваҡытта 1999 йылдан [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]]ның кафедра мөдире. [[Иҡтисад]] фәндәре докторы (1993). 
* [[Сафин Рәлиф Рәфил улы]] (1954), [[нефть|нефтсе]], эшҡыуар, [[сәйәсмән]]. 2002—2014 йылдарҙа [[Алтай Республикаһы]] закондар сығарыу власынан [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Федераль Йыйылышы Федерация Советы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһы [[нефть]] һәм [[газ сәнәғәте]]нең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1996). [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ]] (2007) һәм [[Почёт ордены (Рәсәй)|Почёт]] (2014) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Илеш районы]] [[Уяндыҡ]] ауылынан. 
* [[Шамсетдинова Ғәлиә Хәкимулла ҡыҙы]] (1959—2018), фельдшер. [[Ҡариҙел районы]]ның [[Ҡараяр (Ҡариҙел районы)|Ҡараяр]] участка дауаханаһының элекке фельдшеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре.  }}
}}&lt;/onlyinclude&gt;

=== Дөйөм исемлек ===
''&lt;categorytree depth=&quot;0&quot;&gt;Категория:6 ғинуарҙа тыуғандар&lt;/categorytree&gt;''
* [[1799]]: [[Истомина Авдотья Ильинична]], [[Рәсәй империяһы]]ның [[балет]] артисы.

== {{Үлем}} == 
''&lt;categorytree depth=&quot;0&quot;&gt;Категория:6 ғинуарҙа вафат булғандар&lt;/categorytree&gt;''
* [[2019]]: [[Сәхәүетдинов Венер Ғәзиз улы]], ғалим-хирург, юғары мәктәп һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981—1986 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] ректоры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның 1—3‑сө саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. 
* [[1981]]: [[Вәлиев Ярулла Носратулла улы]], яҙыусы, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|А06]]
[[Категория:6 ғинуар]]</text>
      <sha1>g1y3rcusaiyezulojr9408wixddal4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292956</id>
      <parentid>1292954</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T23:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2partyrock1975</username>
        <id>47489</id>
      </contributor>
      <origin>1292956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22742" sha1="g031oy5s82zeovzkh7ymkv2ae5uf315" xml:space="preserve">{{Ук}} 
'''6 ғинуар''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 6-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 359 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 360).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-01-01}}
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
* {{Ер}} [[Ер]]: Раштыуа сочельнигы
** Балалар-һуғыш етемдәре көнө.
** [[Алмағас]] көнө.
; [[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|АҠШ}}: Технологиялар көнө.
* {{Исландия}} [[Исландия]]: Йоль (Ҡыш уртаһы).
; [[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Ираҡ}}: Ҡораллы көстәр көнө.
* {{Флагификация|Мексика}}: Шәфҡәт туташтары көнө.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1918]]: Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитеты [[Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы]]н таратыу тураһында декрет ҡабул итә.
* [[1918]]: Йоматау ауыл хужалығы техникумы асыла.

== {{Тыуым}} == 
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Третьяков Владимир Всеволодович]] (1890—31.01.1970), ғалим-акушер гинеколог. 1946 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1968 йылға тиклем акушерлыҡ һәм гинекология кафедраһы мөдире. 1946—1967 йылдарҙа Башҡортостан акушер-гинекологтар йәмғиәте рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1942), профессор (1935). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған табибы (1957), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1945). 
* [[Мәмлиев Айрат Хәбиб улы]] (1940), ғалим-физик. 1994 йылдан хәҙерге [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге]]нең Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1999—2013 йылдарҙа — лаборатория мөдире. Физика-математика фәндәре докторы (2004). 2-се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙал эйәһе (2011). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Кузнецов Владимир Александрович]] (1950), ғалим-инженер-механик. 1998 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, 2011 йылға тиклем машина һәм аппараттар кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (1997). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Изгин Закир Искәндәр улы]] (1911–1961), юрист, дәүләт эшмәкәре, йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1948—1949 һәм 1954—1957 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы]] юстиция министры, 1950—1954 йылдарҙа [[БАССР Министрҙар Советы]] Рәйесе урынбаҫары, 1957—1961 йылдарҙа БАССР Юғары Суды Рәйесе. Башҡорт АССР-ының дүртенсе һәм бишенсе саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]], [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы [[Яҡшембәт (Күгәрсен районы)|Яҡшембәт]] ауылынан.
* [[Рәшит Әхтәров]] ([[Әхтәров Әхрәр Минһаж улы]]; 1931—26.03.1996), [[Педагогика|педагог]], [[Журналистика|журналист]], [[Шиғриәт|шағир]]. 1958—1963 йылдарҙа «[[Совет Башҡортостаны]]» гәзите һәм «[[Башҡортостан уҡытыусыһы]]» журналы хәбәрсеһе, 1963—1982 йылдарҙа [[Мәсетле районы]] мәктәптәре уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Беренсе [[Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы]] делегаты (1995). 
* [[Ғәйетов Рәйес Хәмиҙулла улы]] (1956—7.05.2017), рәссам. 1991 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2007), халыҡ-ара күргәҙмәләр һәм конкурстар лауреаты. Сығышы менән [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһынан.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Мирсәй Әмир]] (Әмиров Мирсаяф Мәсәлим улы; 1907—1.06.1980), [[проза]]ик һәм [[Драма (жанр)|драма]]тург. 1961—1968 йылдарҙа [[Татар АССР-ы]] Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе. [[РСФСР]]-ҙың 6—8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1945) һәм Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1974). [[Ленин ордены|Ленин]] (1977), ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1957, 1967) ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәләүез районы]] [[Ергән]] ауылынан.
* [[Трубицын Василий Андреевич]] (1917—1994), [[Шиғриәт|шағир]], [[тәржемә]]се. 1950—1970 йылдарҙа [[Башҡортостан китап нәшриәте]] хеҙмәткәре. 1957 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Гай районы]] Воскресенка ауылынан.
* [[Надиров Надир Кәрим улы]] (1932—2021), [[фән|ғалим]]-[[Химик технология|химик-технолог]]. [[Ҡаҙағстан Республикаһы]]ның Милли фәндәр академияһы академигы (1983), [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның почётлы академигы (1991), химия фәндәре докторы (1967), профессор (1970). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1981), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1991), И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты (1983). Сығышы менән хәҙерге [[Әзербайжан]]дан.
* [[Байрамғолова Зәлифә Ҡотләхмәт ҡыҙы]] (1937), [[малсылыҡ]] ветераны һәм алдынғыһы. 1953—1988 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] Салауат исемендәге колхоз һауынсыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. 
* [[Втюрина Зинаида Константиновна]] (1937), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. 1964—1995 йылдарҙа [[Салауат (ҡала)|Салауат ҡалаһының]] 1-се урта мәктәбе уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы (1989), [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1982). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Стәрлетамаҡ районы]] Сергеевка ауылынан (бөткән).
* [[Селищев Владимир Максимович]] (1937), [[ауыл хужалығы]] ветераны һәм алдынғыһы. [[Көйөргәҙе районы]] Калинин исемендәге колхоздың элекке водителе. 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры. 
* [[Мөхәмәтов Вил Мулланур улы]] (1942), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны. 1968 йылдан [[Белорет районы|Белорет район]] үҙәк дауаханаһы табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1999), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1988). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Дүртөйлө районы]] [[Шишмә (Дүртөйлө районы)|Шишмә]] ауылынан.
* [[Самохов Виктор Петрович]] (1942), хеҙмәт ветераны. [[Нефтекама]] электр селтәрҙәренең элекке директоры. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. 
* [[Насиров Әлиф Ғамир улы]] (1952), педагогик хеҙмәт ветераны. [[Кушнаренко районы]] [[Иҫке Туҡмаҡлы]] урта мәктәбенең элекке физика уҡытыусыһы һәм директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы. 
* [[Байрамов Леонид Анатольевич]] (1957), педагогик хеҙмәт ветераны. [[Мишкә районы]] [[Иҫке Ҡолсобай]] урта мәктәбенең элекке уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.
* [[Крючкова Татьяна Леонидовна]] (1962), малсылыҡ ветераны. [[Мәсетле районы]] Ленин исемендәге хужалығының элекке машина менән һыйыр һауыу операторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Ганцева Лидия Ивановна]] (1938—3.07.2000), [[Малсылыҡ|малсы]]. 1963—1976 һәм 1983—1988 йылдарҙа [[Өфө районы]] «Өфө» совхозы һауынсыһы. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1966). Сығышы менән ошо райондың [[Чесноковка (Өфө районы)|Чесноковка]] ауылынан.
* [[Хәсәнов Рим Тәхәүи улы]] (1938—18.07.2001), [[Агрономия|агроном]], [[КПСС|партия]] органдары хеҙмәткәре. 1962 йылдан [[Баймаҡ районы]] хужалыҡтары агрономы, 1979 йылдан «Һәүәнәк» совхозының партком секретары; 1983 йылдан «Ирәндек» совхозының баш агрономы, 1998—2001 йылдарҙа директор урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997). Сығышы менән ошо райондың [[Ғәле]] ауылынан. 
* [[Ҡудашев Айҙар Ғүмәр улы]] (1953), [[музыка]]нт. [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның аккомпаниатор-концертмейстеры. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]].
* [[Платонов Валерий Игнатьевич]] (1953), дирижёр. 1991—2001 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]ның баш дирижёры, 2014 йылдан — художество етәксеһе, бер үк ваҡытта 1997—2000 йылдарҙа хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007), [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (1995). 
* [[Хәитҡолов Ғәфүр Лотфулла улы]] (1953), [[Педагогика|педагог]], [[мәғариф]], партия һәм [[Муниципаль берәмек|муниципаль]] органдар хеҙмәткәре. 1998 йылдан [[Стәрлетамаҡ]] ҡала хакиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы; 2002—2010 йылдарҙа хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары; 2012 йылдан Стәрлетамаҡ химик-технология колледжы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре һәм мәғариф отличнигы, [[Рәсәй]]ҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Архангел районы]]ның [[Оҙондар]] ауылынан. 
* [[Төхвәтуллин Фәрит Нуриәхмәт улы]] (1958), [[Ишембай районы]] крәҫтиән-фермер хужалығының машина-трактор оҫтаханаһы мөдире, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.  
* [[Хөснөйәров Мәғеҙәнур Мирзанур улы]] (1958), хәрби хеҙмәткәр, полковник. 1975—2007 һәм 2011—2019 йылдарҙа [[СССР Ҡораллы Көстәре|СССР]] һәм Рәсәй Ҡораллы Көстәре хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Краснокама районы]] [[Яңы Нуғай]] ауылынан.
* [[Тимершин Айрат Ғафи улы]] (1963), [[фән|ғалим]]-табип-педиатр. 1999 йылдан [[Республика балалар клиник дауаханаһы]]ның нейрохирургия бүлеге мөдире. Медицина фәндәре кандидаты (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Балтас районы]]ның [[Иҫке Тимкә]] ауылынан. 
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
&lt;onlyinclude&gt;{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Али Карнай]] (1904—16.06.1943), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәләк булған [[яҙыусы]], [[тәржемә]]се. 1935 йылдан [[Китап (нәшриәт)|«Башгосиздат»]] мөхәррире, 1941—1943 йылдарҙа [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның [[Ҡыҙыл атлылар (гәзит)|«Ҡыҙыл атлылар» гәзите]] мөхәррире. 1934 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы.
* [[Хөсәйен Әхмәтов]] (1914—8.01.1993), композитор, йәмәғәтсе. 1946—1974 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның художество етәксеһе. 1948—1953 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы]] Композиторҙар союзының идара рәйесе. 1943 йылдан [[СССР]] Композиторҙар союзы ағзаһы. [[РСФСР]]-ҙың (1974) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1967) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1989). [[Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|Салауат Юлаев исемендәге премия]] лауреаты (1968). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971) һәм ике [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1949, 1954) ордены кавалеры. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байрамғолов Арыҫланғәле Шәйхиғәлләм улы]] (1924—17.06.2006), [[колхоз]]сы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, снайпер һәм санинструктор, [[кесе сержант]]. 1949—1996 йылдарҙа [[Бөрйән районы]] «Ҡыҙыл таң» колхозы хеҙмәткәре. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985).
* [[Сәйфуллин Вәзих Кашап улы]] (1929—2.11.2002), [[театр]] актёры, [[драма]]тург, режиссёр. 1968–1971 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт академия драма театры]] режиссёры һәм директоры, 1979–1990 йылдарҙа режиссёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1994) һәм Башҡорт АССР‑ының (1974) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
* [[Рәшитов Мәбрус Ҡыҙрас улы]] (1939), [[төҙөлөш|төҙөүсе]]. 1992—1996 йылдарҙа 21-се төҙөлөш тресының баш диспетчеры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған төҙөүсеһе (1996), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры.
* [[Фәттәхов Рафаэль Вәлиәхмәт улы]] (1949), [[иҡтисад]]сы-[[фән|ғалим]], юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1997—2004 йылдарҙа [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге]]нең Социаль‑иҡтисади тикшеренеүҙәр институты директоры, бер үк ваҡытта 1999 йылдан [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]]ның кафедра мөдире. [[Иҡтисад]] фәндәре докторы (1993). 
* [[Сафин Рәлиф Рәфил улы]] (1954), [[нефть|нефтсе]], эшҡыуар, [[сәйәсмән]]. 2002—2014 йылдарҙа [[Алтай Республикаһы]] закондар сығарыу власынан [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Федераль Йыйылышы Федерация Советы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһы [[нефть]] һәм [[газ сәнәғәте]]нең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1996). [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ]] (2007) һәм [[Почёт ордены (Рәсәй)|Почёт]] (2014) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Илеш районы]] [[Уяндыҡ]] ауылынан. 
* [[Шамсетдинова Ғәлиә Хәкимулла ҡыҙы]] (1959—2018), фельдшер. [[Ҡариҙел районы]]ның [[Ҡараяр (Ҡариҙел районы)|Ҡараяр]] участка дауаханаһының элекке фельдшеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре.  }}
}}&lt;/onlyinclude&gt;

=== Дөйөм исемлек ===
''&lt;categorytree depth=&quot;0&quot;&gt;Категория:6 ғинуарҙа тыуғандар&lt;/categorytree&gt;''
* [[1799]]: [[Истомина Авдотья Ильинична]], [[Рәсәй империяһы]]ның [[балет]] артисы.

== {{Үлем}} == 
''&lt;categorytree depth=&quot;0&quot;&gt;Категория:6 ғинуарҙа вафат булғандар&lt;/categorytree&gt;''
* [[2019]]: [[Сәхәүетдинов Венер Ғәзиз улы]], ғалим-хирург, юғары мәктәп һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981—1986 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] ректоры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның 1—3‑сө саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. 
* [[1981]]: [[Вәлиев Ярулла Носратулла улы]], яҙыусы, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|А06]]
[[Категория:6 ғинуар]]</text>
      <sha1>g031oy5s82zeovzkh7ymkv2ae5uf315</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Страна на Олимпийских играх</title>
    <ns>10</ns>
    <id>117959</id>
    <revision>
      <id>1292865</id>
      <parentid>1269055</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12702" sha1="9grfd0lg7uv5mcq58tfbtjjidlcltsb" xml:space="preserve">{{Карточка
| имя              = {{#if:{{{имя|}}}|{{{имя}}}|Страна на Олимпийских играх}}
| автозаголовки    = да
| from             = {{{from|}}}

| вверху           = [[{{СтранаОИ {{{Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|{{{НОК}}}}}}}} Олимпия уйындарында]]

| изображение      = {{#if:{{{код МОК|{{{НОК|}}}}}}|[[Файл:{{СтранаОИ флаг {{{Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|{{{НОК}}}}}}|{{{игры|{{{Игры|}}}}}}}}|180x120px|border|Флаг, использовавшийся на Играх]]}}

| метка1           = {{nobr|[[Халыҡ-ара Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|Код МОК]]}}
| стиль_текста1    = font-weight: bold;
| текст1           = {{{код МОК|{{{НОК|}}}}}}

| метка2           = [[Милли олимпия комитеттары исемлеге|НОК]]
| текст2           = {{{имя НОК|{{{ИмяНОК|}}}}}}

| заголовок3       = {{#switch:{{{уйындар|{{{Уйындар|}}}}}}
|1896 летние = [[Летние Олимпийские игры 1896|Олимпийские игры]] в [[Афины|Афинах]]
|1900 летние = [[Летние Олимпийские игры 1900|Олимпийские игры]] в [[Париж]]е
|1904 летние = [[Летние Олимпийские игры 1904|Олимпийские игры]] в [[Сент-Луис]]е
|1908 летние = [[Летние Олимпийские игры 1908|Олимпийские игры]] в [[Лондон]]е
|1912 летние = [[Летние Олимпийские игры 1912|Олимпийские игры]] в [[Стокгольм]]е
|1920 летние = [[Летние Олимпийские игры 1920|Олимпийские игры]] в [[Антверпен]]е
|1924 летние = [[Летние Олимпийские игры 1924|Олимпийские игры]] в [[Париж]]е
|1928 летние = [[Летние Олимпийские игры 1928|Олимпийские игры]] в [[Амстердам]]е
|1932 летние = [[Летние Олимпийские игры 1932|Олимпийские игры]] в [[Лос-Анджелес]]е
|1936 летние = [[Летние Олимпийские игры 1936|Олимпийские игры]] в [[Берлин]]е
|1948 летние = [[Летние Олимпийские игры 1948|Олимпийские игры]] в [[Лондон]]е
|1952 летние = [[Летние Олимпийские игры 1952|Олимпийские игры]] в [[Хельсинки]]
|1956 летние = [[Летние Олимпийские игры 1956|Олимпийские игры]] в [[Мельбурн]]е и [[Стокгольм]]е
|1960 летние = [[Летние Олимпийские игры 1960|Олимпийские игры]] в [[Рим]]е
|1964 летние = [[Летние Олимпийские игры 1964|Олимпийские игры]] в [[Токио]]
|1968 летние = [[Летние Олимпийские игры 1968|Олимпийские игры]] в [[Мехико]]
|1972 летние = [[Летние Олимпийские игры 1972|Олимпийские игры]] в [[Мюнхен]]е
|1976 летние = [[Летние Олимпийские игры 1976|Олимпийские игры]] в [[Монреаль|Монреале]]
|1980 летние = [[Летние Олимпийские игры 1980|Олимпийские игры]] в [[Москва|Москве]]
|1984 летние = [[Летние Олимпийские игры 1984|Олимпийские игры]] в [[Лос-Анджелес]]е
|1988 летние = [[Летние Олимпийские игры 1988|Олимпийские игры]] в [[Сеул]]е
|1992 летние = [[Летние Олимпийские игры 1992|Олимпийские игры]] в [[Барселона|Барселоне]]
|1996 летние = [[Летние Олимпийские игры 1996|Олимпийские игры]] в [[Атланта|Атланте]]
|2000 летние = [[Летние Олимпийские игры 2000|Олимпийские игры]] в [[Сидней|Сиднее]]
|2004 летние = [[Летние Олимпийские игры 2004|Олимпийские игры]] в [[Афины|Афинах]]
|2008 летние = [[Летние Олимпийские игры 2008|Олимпийские игры]] в [[Пекин]]е
|2012 летние = [[Летние Олимпийские игры 2012|Олимпийские игры]] в [[Лондон]]е
|2016 летние = [[Летние Олимпийские игры 2016|Олимпийские игры]] в [[Рио-де-Жанейро]]
|2020 летние = [[Летние Олимпийские игры 2020|Олимпийские игры]] в [[Токио]]
|2024 летние = [[Летние Олимпийские игры 2024|Олимпийские игры]] в [[Париж]]е
|2028 летние = [[Летние Олимпийские игры 2028|Олимпийские игры]] в [[Лос-Анджелес]]е
|1924 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1924|Зимние Олимпийские игры]] в [[Шамони]]
|1928 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1928|Зимние Олимпийские игры]] в [[Санкт-Мориц]]е
|1932 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1932|Зимние Олимпийские игры]] в [[Лейк-Плэсид]]е
|1936 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1936|Зимние Олимпийские игры]] в [[Гармиш-Партенкирхен]]е
|1948 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1948|Зимние Олимпийские игры]] в [[Санкт-Мориц]]е
|1952 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1952|Зимние Олимпийские игры]] в [[Осло]]
|1956 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1956|Зимние Олимпийские игры]] в [[Кортина д’Ампеццо]]
|1960 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1960|Зимние Олимпийские игры]] в [[Скво-Велли]]
|1964 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1964|Зимние Олимпийские игры]] в [[Инсбрук]]е
|1968 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1968|Зимние Олимпийские игры]] в [[Гренобль|Гренобле]]
|1972 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1972|Зимние Олимпийские игры]] в [[Саппоро]]
|1976 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1976|Зимние Олимпийские игры]] в [[Инсбрук]]е
|1980 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1980|Зимние Олимпийские игры]] в [[Лейк-Плэсид]]е
|1984 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1984|Зимние Олимпийские игры]] в [[Сараево]]
|1988 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1988|Зимние Олимпийские игры]] в [[Калгари]]
|1992 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1992|Зимние Олимпийские игры]] в [[Альбервиль|Альбервиле]]
|1994 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1994|Зимние Олимпийские игры]] в [[Лиллехаммер]]е
|1998 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1998|Зимние Олимпийские игры]] в [[Нагано]]
|2002 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2002|Зимние Олимпийские игры]] в [[Солт-Лейк-Сити]]
|2006 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2006|Зимние Олимпийские игры]] в [[Турин]]е
|2010 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимние Олимпийские игры]] в [[Ванкувер]]е
|2014 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2014|Зимние Олимпийские игры]] в [[Сочи]]
|2018 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2018|Зимние Олимпийские игры]] в [[Пхёнчхан]]е
|2022 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2022|Зимние Олимпийские игры]] в [[Пекин]]е
}}

| метка4           = Спортсылар
| текст4           = {{#if:{{{спортсылар|{{{Спортсылар|}}}}}}|{{{спортсылар|{{{Спортсмены|}}}}}}&amp;nbsp;{{#if: {{{спорт төрөндә|}}}| {{{спорт төрҙәрендә}}} {{#ifeq:{{{спорт төрҙәрендә}}}|1|спорт төрөндә|спорт төрҙәрендә}} }} }}

| метка5           = Рәсми вәкилдәр
| текст5           = {{{официальные|{{{Официальные|}}}}}}

| метка6           = Байраҡсы
| текст6           = {{{знаменосец|{{{Знаменосец|}}}}}}

| стиль_метки7     = background:#edf6ff; vertical-align:middle;
| метка7           = [[Һөҙөмтәләре {{#ifeq:{{str_right|{{{игры|{{{Игры|}}}}}}|5}}|йәйге|йәйге|ҡышҡы}} Олимпия уйындарында {{str_left|{{{игры|{{{Игры|}}}}}}|4}} йылда|Миҙалдар]]{{#if:{{{урын|{{{Место|}}}}}}|&lt;br&gt;Место&amp;nbsp;{{{урын|{{{Урын}}}}}}}}
| текст7           = {{#if:{{{игры|{{{Игры|}}}}}}|
{{(!}} style=&quot;text-align:center; border-spacing:2px 0&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:gold; width:25%&quot; {{!}} Алтын
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:silver; width:25%&quot; {{!}} Көмөш
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#cc9966; width:25%&quot; {{!}} Бронза
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#edf6ff; width:25%&quot; {{!}} Бөтәһе
{{!-}} style=&quot;font-size:125%;&quot;
{{!}} style=&quot;background:gold&quot; {{!}} {{#if:{{{золото|{{{Золото|}}}}}}|{{{золото|{{{Золото|}}}}}}|0}}
{{!}} style=&quot;background:silver&quot; {{!}} {{#if:{{{серебро|{{{Көмөш|}}}}}}|{{{серебро|{{{Серебро}}}}}}|0}}
{{!}} style=&quot;background:#cc9966&quot; {{!}} {{#if:{{{бронза|{{{Бронза|}}}}}}|{{{бронза|{{{Бронза}}}}}}|0}}
{{!}} style=&quot;background:#edf6ff&quot; {{!}} {{#if:{{{всего|{{{Бөтәһе|}}}}}}|{{{всего|{{{Бөтәһе}}}}}}|0}}
{{!)}}}}

| заголовок8       = {{#ifexist:{{СтранаОИ {{{Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|{{{НОК}}}}}}}} йәйге Олимпия уйындарында|[[{{СтранаОИ {{{Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|{{{НОК}}}}}}}} йәйге Олимпия уйындарында|Йәйге Олимпия уйындарында ҡатнашыу]]|Йәйге Олимпия уйындарында ҡатнашыу}}

| текст9           = {{{йәйге уйындар|{{{Летние_игры|}}}}}}
| класс9           = hlist

| заголовок10       = {{#ifexist:{{СтранаОИ {{{код МОК|{{{НОК}}}}}}}} ҡышҡы Олимпия уйындарында|[[{{СтранаОИ {{{код МОК|{{{НОК}}}}}}}} ҡышҡы Олимпия уйындарында|Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыу]]|Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыу}}

| текст11           = {{{ҡышҡы уйындар|{{{Зимние_игры|}}}}}}
| класс11           = hlist

| заголовок12       = Шулай уҡ ҡарағыҙ

| стиль_текста13    = text-align:left;
| текст13           = {{{см также|{{{См_также|}}}}}}

}}&lt;includeonly&gt;&lt;!-- 
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|10|{{#if:{{{имя|}}}&lt;!-- 
      --&gt;|{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{{имя|}}}|[[Категория:Ҡалыптар:Ил Олимпия уйындарында]]}}&lt;!-- 
      --&gt;|[[Категория:Шаблоны стран на Олимпийских играх без имени]]}}&lt;!-- 
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9grfd0lg7uv5mcq58tfbtjjidlcltsb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292869</id>
      <parentid>1292865</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12543" sha1="1qg1myaplkj7bjtkr5jcarozkeev5h4" xml:space="preserve">{{Карточка
| имя              = {{#if:{{{имя|}}}|{{{имя}}}|Страна на Олимпийских играх}}
| автозаголовки    = да
| from             = {{{from|}}}

| вверху           = [[{{СтранаОИ {{{код МОК|{{{НОК}}}}}}}} Олимпия уйындарында]]

| изображение      = {{#if:{{{код МОК|{{{НОК|}}}}}}|[[Файл:{{СтранаОИ флаг {{{код МОК|{{{НОК}}}}}}|{{{игры|{{{Игры|}}}}}}}}|180x120px|border|Флаг, использовавшийся на Играх]]}}

| метка1           = {{nobr|[[Халыҡ-ара Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|Код МОК]]}}
| стиль_текста1    = font-weight: bold;
| текст1           = {{{код МОК|{{{НОК|}}}}}}

| метка2           = [[Милли олимпия комитеты|НОК]]
| текст2           = {{{имя НОК|{{{ИмяНОК|}}}}}}

| заголовок3       = {{#switch:{{{уйындар|{{{Уйындар|}}}}}}
|1896 летние = [[Летние Олимпийские игры 1896|Олимпийские игры]] в [[Афины|Афинах]]
|1900 летние = [[Летние Олимпийские игры 1900|Олимпийские игры]] в [[Париж]]е
|1904 летние = [[Летние Олимпийские игры 1904|Олимпийские игры]] в [[Сент-Луис]]е
|1908 летние = [[Летние Олимпийские игры 1908|Олимпийские игры]] в [[Лондон]]е
|1912 летние = [[Летние Олимпийские игры 1912|Олимпийские игры]] в [[Стокгольм]]е
|1920 летние = [[Летние Олимпийские игры 1920|Олимпийские игры]] в [[Антверпен]]е
|1924 летние = [[Летние Олимпийские игры 1924|Олимпийские игры]] в [[Париж]]е
|1928 летние = [[Летние Олимпийские игры 1928|Олимпийские игры]] в [[Амстердам]]е
|1932 летние = [[Летние Олимпийские игры 1932|Олимпийские игры]] в [[Лос-Анджелес]]е
|1936 летние = [[Летние Олимпийские игры 1936|Олимпийские игры]] в [[Берлин]]е
|1948 летние = [[Летние Олимпийские игры 1948|Олимпийские игры]] в [[Лондон]]е
|1952 летние = [[Летние Олимпийские игры 1952|Олимпийские игры]] в [[Хельсинки]]
|1956 летние = [[Летние Олимпийские игры 1956|Олимпийские игры]] в [[Мельбурн]]е и [[Стокгольм]]е
|1960 летние = [[Летние Олимпийские игры 1960|Олимпийские игры]] в [[Рим]]е
|1964 летние = [[Летние Олимпийские игры 1964|Олимпийские игры]] в [[Токио]]
|1968 летние = [[Летние Олимпийские игры 1968|Олимпийские игры]] в [[Мехико]]
|1972 летние = [[Летние Олимпийские игры 1972|Олимпийские игры]] в [[Мюнхен]]е
|1976 летние = [[Летние Олимпийские игры 1976|Олимпийские игры]] в [[Монреаль|Монреале]]
|1980 летние = [[Летние Олимпийские игры 1980|Олимпийские игры]] в [[Москва|Москве]]
|1984 летние = [[Летние Олимпийские игры 1984|Олимпийские игры]] в [[Лос-Анджелес]]е
|1988 летние = [[Летние Олимпийские игры 1988|Олимпийские игры]] в [[Сеул]]е
|1992 летние = [[Летние Олимпийские игры 1992|Олимпийские игры]] в [[Барселона|Барселоне]]
|1996 летние = [[Летние Олимпийские игры 1996|Олимпийские игры]] в [[Атланта|Атланте]]
|2000 летние = [[Летние Олимпийские игры 2000|Олимпийские игры]] в [[Сидней|Сиднее]]
|2004 летние = [[Летние Олимпийские игры 2004|Олимпийские игры]] в [[Афины|Афинах]]
|2008 летние = [[Летние Олимпийские игры 2008|Олимпийские игры]] в [[Пекин]]е
|2012 летние = [[Летние Олимпийские игры 2012|Олимпийские игры]] в [[Лондон]]е
|2016 летние = [[Летние Олимпийские игры 2016|Олимпийские игры]] в [[Рио-де-Жанейро]]
|2020 летние = [[Летние Олимпийские игры 2020|Олимпийские игры]] в [[Токио]]
|2024 летние = [[Летние Олимпийские игры 2024|Олимпийские игры]] в [[Париж]]е
|2028 летние = [[Летние Олимпийские игры 2028|Олимпийские игры]] в [[Лос-Анджелес]]е
|1924 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1924|Зимние Олимпийские игры]] в [[Шамони]]
|1928 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1928|Зимние Олимпийские игры]] в [[Санкт-Мориц]]е
|1932 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1932|Зимние Олимпийские игры]] в [[Лейк-Плэсид]]е
|1936 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1936|Зимние Олимпийские игры]] в [[Гармиш-Партенкирхен]]е
|1948 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1948|Зимние Олимпийские игры]] в [[Санкт-Мориц]]е
|1952 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1952|Зимние Олимпийские игры]] в [[Осло]]
|1956 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1956|Зимние Олимпийские игры]] в [[Кортина д’Ампеццо]]
|1960 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1960|Зимние Олимпийские игры]] в [[Скво-Велли]]
|1964 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1964|Зимние Олимпийские игры]] в [[Инсбрук]]е
|1968 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1968|Зимние Олимпийские игры]] в [[Гренобль|Гренобле]]
|1972 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1972|Зимние Олимпийские игры]] в [[Саппоро]]
|1976 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1976|Зимние Олимпийские игры]] в [[Инсбрук]]е
|1980 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1980|Зимние Олимпийские игры]] в [[Лейк-Плэсид]]е
|1984 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1984|Зимние Олимпийские игры]] в [[Сараево]]
|1988 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1988|Зимние Олимпийские игры]] в [[Калгари]]
|1992 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1992|Зимние Олимпийские игры]] в [[Альбервиль|Альбервиле]]
|1994 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1994|Зимние Олимпийские игры]] в [[Лиллехаммер]]е
|1998 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 1998|Зимние Олимпийские игры]] в [[Нагано]]
|2002 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2002|Зимние Олимпийские игры]] в [[Солт-Лейк-Сити]]
|2006 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2006|Зимние Олимпийские игры]] в [[Турин]]е
|2010 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимние Олимпийские игры]] в [[Ванкувер]]е
|2014 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2014|Зимние Олимпийские игры]] в [[Сочи]]
|2018 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2018|Зимние Олимпийские игры]] в [[Пхёнчхан]]е
|2022 зимние = [[Зимние Олимпийские игры 2022|Зимние Олимпийские игры]] в [[Пекин]]е
}}

| метка4           = Спортсылар
| текст4           = {{#if:{{{спортсылар|{{{Спортсылар|}}}}}}|{{{спортсылар|{{{Спортсмены|}}}}}}&amp;nbsp;{{#if: {{{спорт төрөндә|}}}| {{{спорт төрҙәрендә}}} {{#ifeq:{{{спорт төрҙәрендә}}}|1|спорт төрөндә|спорт төрҙәрендә}} }} }}

| метка5           = Рәсми вәкилдәр
| текст5           = {{{официальные|{{{Официальные|}}}}}}

| метка6           = Байраҡсы
| текст6           = {{{знаменосец|{{{Знаменосец|}}}}}}

| стиль_метки7     = background:#edf6ff; vertical-align:middle;
| метка7           = [[Һөҙөмтәләре {{#ifeq:{{str_right|{{{игры|{{{Игры|}}}}}}|5}}|йәйге|йәйге|ҡышҡы}} Олимпия уйындарында {{str_left|{{{игры|{{{Игры|}}}}}}|4}} йылда|Миҙалдар]]{{#if:{{{урын|{{{Место|}}}}}}|&lt;br&gt;Место&amp;nbsp;{{{урын|{{{Урын}}}}}}}}
| текст7           = {{#if:{{{игры|{{{Игры|}}}}}}|
{{(!}} style=&quot;text-align:center; border-spacing:2px 0&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:gold; width:25%&quot; {{!}} Алтын
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:silver; width:25%&quot; {{!}} Көмөш
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#cc9966; width:25%&quot; {{!}} Бронза
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#edf6ff; width:25%&quot; {{!}} Бөтәһе
{{!-}} style=&quot;font-size:125%;&quot;
{{!}} style=&quot;background:gold&quot; {{!}} {{#if:{{{золото|{{{Золото|}}}}}}|{{{золото|{{{Золото|}}}}}}|0}}
{{!}} style=&quot;background:silver&quot; {{!}} {{#if:{{{серебро|{{{Көмөш|}}}}}}|{{{серебро|{{{Серебро}}}}}}|0}}
{{!}} style=&quot;background:#cc9966&quot; {{!}} {{#if:{{{бронза|{{{Бронза|}}}}}}|{{{бронза|{{{Бронза}}}}}}|0}}
{{!}} style=&quot;background:#edf6ff&quot; {{!}} {{#if:{{{всего|{{{Бөтәһе|}}}}}}|{{{всего|{{{Бөтәһе}}}}}}|0}}
{{!)}}}}

| заголовок8       = {{#ifexist:{{СтранаОИ {{{Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|{{{НОК}}}}}}}} йәйге Олимпия уйындарында|[[{{СтранаОИ {{{Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге|{{{НОК}}}}}}}} йәйге Олимпия уйындарында|Йәйге Олимпия уйындарында ҡатнашыу]]|Йәйге Олимпия уйындарында ҡатнашыу}}

| текст9           = {{{йәйге уйындар|{{{Летние_игры|}}}}}}
| класс9           = hlist

| заголовок10       = {{#ifexist:{{СтранаОИ {{{код МОК|{{{НОК}}}}}}}} ҡышҡы Олимпия уйындарында|[[{{СтранаОИ {{{код МОК|{{{НОК}}}}}}}} ҡышҡы Олимпия уйындарында|Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыу]]|Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыу}}

| текст11           = {{{ҡышҡы уйындар|{{{Зимние_игры|}}}}}}
| класс11           = hlist

| заголовок12       = Шулай уҡ ҡарағыҙ

| стиль_текста13    = text-align:left;
| текст13           = {{{см также|{{{См_также|}}}}}}

}}&lt;includeonly&gt;&lt;!-- 
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|10|{{#if:{{{имя|}}}&lt;!-- 
      --&gt;|{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{{имя|}}}|[[Категория:Ҡалыптар:Ил Олимпия уйындарында]]}}&lt;!-- 
      --&gt;|[[Категория:Шаблоны стран на Олимпийских играх без имени]]}}&lt;!-- 
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1qg1myaplkj7bjtkr5jcarozkeev5h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Әзербайжан Милли фәндәр академияһы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135394</id>
    <revision>
      <id>1292950</id>
      <parentid>1120311</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurcke</username>
        <id>46784</id>
      </contributor>
      <origin>1292950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8201" sha1="61qnp5iquni8x0ro3ntzeuhrdu7y1rc" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Әзербайжан Милли фәндәр академияһы '''({{lang-az|Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası}}) — [[Әзербайжан]] Республикаһының төп фәнни учреждениеһы. Һайланған академия ағзаларын (ғәмәли ағзалар, мөхбир ағзалар, сит ил ағзалары), почётлы докторҙарҙы, ғилми хеҙмәткәрҙәрҙе һәм белгестәрҙе берләштерә, улар ғилми, ғилми-хеҙмәт, белем биреү һәм социаль-хеҙмәт предприятиеларында эшләй.

== Тарихы ==
[[1932 йыл]]да Әзербайжан дәүләт ғилми-тикшеренеү институты нигеҙендә СССР Фәндәр академияһы Кавказ аръяғы филиалының Әзербайжан бүлексәһе асыла. Рухулла Ахундов мөдирлек итә. 

[[1935 йыл]]да Кавказ аръяғы филиалы СССР Фәндәр академияһының Әзербайжан филиалы тип үҙгәртелә. Етәксеһе итеп академик Ф. Ю. Левинсон-Лессинг тәғәйенләнә. Филиалдың [[Гәнжә]]лә һәм [[Нахчиван]]да бүлексәләре була. 

[[1945 йыл]]дың [[23 ғинуар]]ында Әзербайжан Фәндәр академияһы ителә. 

[[1945 йыл]]дың 31 мартында М. Мирҡасимов президент итеп һайлана. 

Бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң, [[1991 йыл]]да Әзербайжан Республикаһы Фәндәр академияһы тип үҙгәртелә&lt;ref&gt;{{БСЭ3|заглавие=Академия наук Азербайджанской ССР}}&lt;/ref&gt;.

[[2003 йыл]]дан Әзербайжан Милли фәндәр академияһы тип атала&lt;ref&gt;[http://www.science.gov.az/ru/cat.php?fid=history История основания — Официальный сайт Национальной академии наук Азербайджана (НАНА)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006122503/http://www.science.gov.az/ru/cat.php?fid=history |date=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt;.

[[2013 йыл]]дың 20 февралендә Әзербайжан Геология институты директоры, академияның вице-президенты Акиф Ализадә академияның президенты вазифаһын башҡарыусы итеп&lt;ref&gt;[http://news.day.az/society/385560.html Назначен и. о. президента Национальной Академии Наук Азербайджана]&lt;/ref&gt;, 25 апрелдә президенты итеп раҫлана&lt;ref&gt;[http://www.science.gov.az/ru/news.php?id=4681 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о назначении А. А. Али-заде президентом Национальной Академии Наук Азербайджана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006102552/http://www.science.gov.az/ru/news.php?id=4681 |date=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt;.

== Эшмәкәрлеге ==
[[Файл:Stamps_of_Azerbaijan,_2015-1228.jpg|мини|215x215пкс|Әзербайжандың 2015 йылға почта маркаһы, академияның 70-йыллығына арналған]]
Илдә «2009—2015 йылдарҙа Әзербайжан Республикаһында фәнде үҫтереү буйынса милли стратегия» һәм &quot;&quot;2009—2015 йылдарҙа Әзербайжан Республикаһында фәнде үҫтереү буйынса милли стратегия&quot;ны тормошҡа ашырыу буйынса дәүләт программаһы&quot; эшләй, улар ил Президентының 2009 йыл 4 май бойороғо менән раҫланған&lt;ref&gt;[http://www.rcc.org.ru/userdocs/deyatelnost_rcc/mezhdunarod_sotrud/VVUIO/7_P_48_19_3.2_Obzor%20VVUIO.pdf Распоряжение Президента страны 4 мая 2009 года — официальный сайт Президента Азербайджана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140402220905/http://rcc.org.ru/userdocs/deyatelnost_rcc/mezhdunarod_sotrud/VVUIO/7_P_48_19_3.2_Obzor%20VVUIO.pdf |date=2014-04-02 }}&lt;/ref&gt;.
Әзербайжан Милли фәндәр академияһы президенты академик А. Ализаде фекеренсә, «Әзербайжан фәне совет осоронда ла союздаш республикалар араһында тәүге бишәү иҫәбендә» булған&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://www.rg.ru/2014/05/27/nauka.html На благо Отечества. Академик Акиф Ализаде уверен, что динамика науки должна соответствовать темпам развития страны]&lt;/ref&gt;. Илдең фәнни потенциалын үҫтереү маҡсатында 2014 йылдың июнендә «Әзербайжан Милли Фәндәр академияһын 2020 йылға тиклем үҫтереү концепцияһы» раҫлана&lt;ref&gt;[http://ru.azadinform.az/news/a-13800.html Утверждена «Концепция Развития Национальной Академии Наук Азербайджана до 2020 года»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006204939/http://ru.azadinform.az/news/a-13800.html |date=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.science.gov.az/ru/news.php?id=3577 Состоялось очередное заседание Президиума НАНА] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006112235/http://www.science.gov.az/ru/news.php?id=3577 |date=2014-10-06 }}&lt;/ref&gt;. Яңы концепция сиктәрендә Академия өсөн физика-химия йүнәлеше, нефть һәм нефть химияһы, Ерҙең геодинамикаһын өйрәнеү, геномика, биотехнология, молекуляр генетика перспективалы һәм өҫтөнлөклө тип билдәләнә&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;. 

Әзербайжан Президенты Хакимиәте инициативаһы буйынса, 2014 йылдан алып Әзербайжан Милли фәндәр академияһы «ирекле [[Википедия]] энциклопедияһы биттәрендә Әзербайжандың милли-әхлаҡи ҡиммәттәрен [[пропаганда]]лау, һаҡлау һәм дөрөҫ мәғлүмәтте үҫтереү» менән шөғөлләнергә тейеш&lt;ref&gt;[http://abc.az/rus/news/78734.html По инициативе Администрации президента Азербайджана Национальная академия наук займётся продвижением страны в Wikipedia — ABC.AZ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140121033028/http://abc.az/rus/news/78734.html |date=2014-01-21 }}&lt;/ref&gt;. Ошо маҡсатта даими эшләүсе махсус «wiki-төркөмдәр» ойошторола&lt;ref&gt;[http://www.igaz.az/index.php/ru/ana-s-hif-3/623-pervoe-zasedanie-wiki-gruppy Первое заседание wiki-группы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209183816/http://www.igaz.az/index.php/ru/ana-s-hif-3/623-pervoe-zasedanie-wiki-gruppy |date=2014-12-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2|height=200}}

[[Категория:Әзербайжан Милли фәндәр академияһы| ]]
[[Категория:Фәндәр академиялары]]
[[Категория:Баҡы биналары һәм ҡоролмалары]]
[[Категория:Милли академиялар]]
[[Категория:1945 йылда нигеҙләнгән ойошмалар]]</text>
      <sha1>61qnp5iquni8x0ro3ntzeuhrdu7y1rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Проект:Мириада/Ҙурлығы/Тәбиғи фәндәр</title>
    <ns>102</ns>
    <id>149776</id>
    <revision>
      <id>1292959</id>
      <parentid>1292831</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T05:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <origin>1292959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225629" sha1="o80yzcxgb4dvaqxdld23k7psanu8fuz" xml:space="preserve">== Тәбиғи фәндәр ==

Һуңғы яңыртыу: 13.02.2022.

* &lt;span style=&quot;background-color:#FFE0E0&quot;&gt;мәҡәлә юҡ&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;background-color:#FFFBB3&quot;&gt;ҡыҫҡа (күләме &lt; 8 000 символ)&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;background-color:#FFDAB9&quot;&gt;уртаса (8 000 &lt; күләме &lt; 16 000)&lt;/span&gt;
* &lt;span style=&quot;background-color:#E0FFE0&quot;&gt;оҙон (күләме &gt; 16 000)&lt;/span&gt;.

Барлығы: 407, оҙон: 92, уртаса: 89, ҡыҫҡа: 226, булмаған: 943.

Һайланған: 5, яҡшы: 7, сифатлы: 0.

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#F9EED9&quot; align=&quot;center&quot;
!№ !! Мәҡәлә !! Урыҫ телендә !! Ҙурлығы !! Викидата !! Статус

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1
| [[Фән]]
| [[:ru:Наука|Наука]]
| align=right| 34128
| align=right| [[d:Q336]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 2
| [[Эксперимент]]
| [[:ru:Эксперимент|Эксперимент]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101965]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 3
| [[Лаборатория]]
| [[:ru:Лаборатория|Лаборатория]]
| align=right| 1729
| align=right| [[d:Q483242]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 4
| [[Лаборатор йыһаз]]
| [[:ru:Лабораторное оборудование|Лабораторное оборудование]]
| align=right| 1541
| align=right| [[d:Q834028]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 5
| [[Тәбиғәт]]
| [[:ru:Природа|Природа]]
| align=right| 22105
| align=right| [[d:Q7860]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 6
| [[]]
| [[:ru:Наблюдение (психология)|Наблюдение (психология)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193181]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 7
| [[]]
| [[:ru:Исследование|Исследование]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42240]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 8
| [[]]
| [[:ru:Научный метод|Научный метод]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46857]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 9
| [[Фәнни теория]]
| [[:ru:Научная теория|Научная теория]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3239681]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 10
| [[Ғалим]]
| [[:ru:Учёный|Учёный]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q901]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 11
| [[Астрономия]]
| [[:ru:Астрономия|Астрономия]]
| align=right| 44131
| align=right| [[d:Q333]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 12
| [[Астробиология]]
| [[:ru:Астробиология|Астробиология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q411]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 13
| [[]]
| [[:ru:Межзвёздное поглощение|Межзвёздное поглощение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q943247]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 14
| [[Ерҙән ситтәге тереклек]]
| [[:ru:Внеземная жизнь|Внеземная жизнь]]
| align=right| 12117
| align=right| [[d:Q181508]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 15
| [[]]
| [[:ru:Звёздная величина|Звёздная величина]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2028919]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 16
| [[Астрометрия]]
| [[:ru:Астрометрия|Астрометрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181505]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 17
| [[]]
| [[:ru:Разрешение (оптика)|Разрешение (оптика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q740898]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 18
| [[]]
| [[:ru:Шкала расстояний в астрономии|Шкала расстояний в астрономии]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q618164]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 19
| [[Параллакс]]
| [[:ru:Параллакс|Параллакс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q165074]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 20
| [[Фотометрия (астрономия)]]
| [[:ru:Фотометрия (астрономия)|Фотометрия (астрономия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1073340]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 21
| [[Күк координаталары системаһы]]
| [[:ru:Система небесных координат|Система небесных координат]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q86394]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 22
| [[]]
| [[:ru:Склонение (астрономия)|Склонение (астрономия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q76287]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 23
| [[]]
| [[:ru:Прямое восхождение|Прямое восхождение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13442]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 24
| [[Күк экваторы]]
| [[:ru:Небесный экватор|Небесный экватор]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187646]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 25
| [[]]
| [[:ru:Небесная сфера|Небесная сфера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12134]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 26
| [[Көн менән төн тигеҙләнеше]]
| [[:ru:Равноденствие|Равноденствие]]
| align=right| 5285
| align=right| [[d:Q1315]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 27
| [[Эклиптика]]
| [[:ru:Эклиптика|Эклиптика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79852]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 28
| [[Офоҡ]]
| [[:ru:Горизонт|Горизонт]]
| align=right| 12754
| align=right| [[d:Q43261]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 29
| [[Надир]]
| [[:ru:Надир|Надир]]
| align=right| 3375
| align=right| [[d:Q145825]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 30
| [[Ҡояш торошо]]
| [[:ru:Солнцестояние|Солнцестояние]]
| align=right| 10940
| align=right| [[d:Q123524]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 31
| [[Йондоҙҙар картаһы]]
| [[:ru:Звёздная карта|Звёздная карта]]
| align=right| 17477
| align=right| [[d:Q842617]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 32
| [[Зенит]]
| [[:ru:Зенит|Зенит]]
| align=right| 4404
| align=right| [[d:Q82806]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 33
| [[Зодиак]]
| [[:ru:Зодиак|Зодиак]]
| align=right| 20292
| align=right| [[d:Q40540]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 34
| [[Йондоҙлоҡ]]
| [[:ru:Созвездие|Созвездие]]
| align=right| 1624
| align=right| [[d:Q8928]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 35
| [[Андромеда (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Андромеда (созвездие)|Андромеда (созвездие)]]
| align=right| 1537
| align=right| [[d:Q9256]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 36
| [[Һыуғояр (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Водолей (созвездие)|Водолей (созвездие)]]
| align=right| 1491
| align=right| [[d:Q10576]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 37
| [[Бөркөт (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Орёл (созвездие)|Орёл (созвездие)]]
| align=right| 1546
| align=right| [[d:Q10586]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 38
| [[Ҡорбан салыу урыны (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Жертвенник (созвездие)|Жертвенник (созвездие)]]
| align=right| 1559
| align=right| [[d:Q9253]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 39
| [[Ҡуҙы (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Овен (созвездие)|Овен (созвездие)]]
| align=right| 1500
| align=right| [[d:Q10584]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 40
| [[Йөксө (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Возничий|Возничий]]
| align=right| 1517
| align=right| [[d:Q10476]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 41
| [[Үгеҙкөтөүсө (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Волопас|Волопас]]
| align=right| 1541
| align=right| [[d:Q8667]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 42
| [[Жираф (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Жираф (созвездие)|Жираф (созвездие)]]
| align=right| 1574
| align=right| [[d:Q8832]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 43
| [[Ҡыҫала (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Рак (созвездие)|Рак (созвездие)]]
| align=right| 1518
| align=right| [[d:Q8849]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 44
| [[Таҙылар (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Гончие Псы|Гончие Псы]]
| align=right| 1560
| align=right| [[d:Q10452]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 45
| [[Ҙур эт (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Большой Пёс|Большой Пёс]]
| align=right| 1539
| align=right| [[d:Q10538]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 46
| [[Бәләкәй эт (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Малый Пёс|Малый Пёс]]
| align=right| 1582
| align=right| [[d:Q9305]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 47
| [[Кәзәмөгөҙ (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Козерог (созвездие)|Козерог (созвездие)]]
| align=right| 1574
| align=right| [[d:Q10535]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 48
| [[Киль (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Киль (созвездие)|Киль (созвездие)]]
| align=right| 1490
| align=right| [[d:Q10470]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 49
| [[Кассиопея (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Кассиопея (созвездие)|Кассиопея (созвездие)]]
| align=right| 1551
| align=right| [[d:Q10464]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 50
| [[Центавр (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Центавр (созвездие)|Центавр (созвездие)]]
| align=right| 1537
| align=right| [[d:Q8844]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 51
| [[Цефей (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Цефей (созвездие)|Цефей (созвездие)]]
| align=right| 1529
| align=right| [[d:Q10468]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 52
| [[Кит (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Кит (созвездие)|Кит (созвездие)]]
| align=right| 1433
| align=right| [[d:Q8839]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 53
| [[Күгәрсен (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Голубь (созвездие)|Голубь (созвездие)]]
| align=right| 1576
| align=right| [[d:Q10425]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 54
| [[Вероника сәс (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Волосы Вероники|Волосы Вероники]]
| align=right| 1577
| align=right| [[d:Q9285]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 55
| [[Көньяҡ таж (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Южная Корона|Южная Корона]]
| align=right| 1602
| align=right| [[d:Q10413]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 56
| [[Төньяҡ таж (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Северная Корона|Северная Корона]]
| align=right| 1581
| align=right| [[d:Q10406]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 57
| [[Ҡарға (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Ворон (созвездие)|Ворон (созвездие)]]
| align=right| 1537
| align=right| [[d:Q10517]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 58
| [[Сеүәтә (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Чаша (созвездие)|Чаша (созвездие)]]
| align=right| 1512
| align=right| [[d:Q9282]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 59
| [[Көньяҡ Тәре (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Южный Крест|Южный Крест]]
| align=right| 1547
| align=right| [[d:Q10542]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 60
| [[Аҡҡош (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Лебедь (созвездие)|Лебедь (созвездие)]]
| align=right| 1544
| align=right| [[d:Q8921]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 61
| [[Дельфин (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Дельфин (созвездие)|Дельфин (созвездие)]]
| align=right| 1546
| align=right| [[d:Q9302]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 62
| [[Аждаһа (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Дракон (созвездие)|Дракон (созвездие)]]
| align=right| 1520
| align=right| [[d:Q8675]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 63
| [[Бәләкәй Ат (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Малый Конь|Малый Конь]]
| align=right| 1557
| align=right| [[d:Q10438]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 64
| [[Эридан (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Эридан (созвездие)|Эридан (созвездие)]]
| align=right| 1518
| align=right| [[d:Q10433]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 65
| [[Игеҙәктәр (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Близнецы (созвездие)|Близнецы (созвездие)]]
| align=right| 1539
| align=right| [[d:Q8923]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 66
| [[Геркулес (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Геркулес (созвездие)|Геркулес (созвездие)]]
| align=right| 1546
| align=right| [[d:Q10448]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 67
| [[Гидра (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Гидра (созвездие)|Гидра (созвездие)]]
| align=right| 1455
| align=right| [[d:Q10578]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 68
| [[Кеҫәртке (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Ящерица (созвездие)|Ящерица (созвездие)]]
| align=right| 1541
| align=right| [[d:Q10430]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 69
| [[Арыҫлан (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Лев (созвездие)|Лев (созвездие)]]
| align=right| 1520
| align=right| [[d:Q8853]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 70
| [[Бәләкәй Арыҫлан (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Малый Лев|Малый Лев]]
| align=right| 1583
| align=right| [[d:Q10403]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 71
| [[Ҡуян (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Заяц (созвездие)|Заяц (созвездие)]]
| align=right| 1498
| align=right| [[d:Q10446]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 72
| [[Үлсәү (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Весы (созвездие)|Весы (созвездие)]]
| align=right| 1538
| align=right| [[d:Q10580]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 73
| [[Бүре (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Волк (созвездие)|Волк (созвездие)]]
| align=right| 1486
| align=right| [[d:Q10571]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 74
| [[Һеләүһен (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Рысь (созвездие)|Рысь (созвездие)]]
| align=right| 1507
| align=right| [[d:Q10443]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 75
| [[Лира (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Лира (созвездие)|Лира (созвездие)]]
| align=right| 1490
| align=right| [[d:Q10484]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 76
| [[Һыңармөгөҙ (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Единорог (созвездие)|Единорог (созвездие)]]
| align=right| 1539
| align=right| [[d:Q10428]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 77
| [[Змееносец (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Змееносец|Змееносец]]
| align=right| 1547
| align=right| [[d:Q8906]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 78
| [[Орион (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Орион (созвездие)|Орион (созвездие)]]
| align=right| 1537
| align=right| [[d:Q8860]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 79
| [[Пегас (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Пегас (созвездие)|Пегас (созвездие)]]
| align=right| 1526
| align=right| [[d:Q8864]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 80
| [[Персей (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Персей (созвездие)|Персей (созвездие)]]
| align=right| 1538
| align=right| [[d:Q10511]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 81
| [[Балыҡтар (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Рыбы (созвездие)|Рыбы (созвездие)]]
| align=right| 1534
| align=right| [[d:Q8679]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 82
| [[Көньяҡ Балыҡ (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Южная Рыба|Южная Рыба]]
| align=right| 1612
| align=right| [[d:Q10409]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 83
| [[Корма (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Корма (созвездие)|Корма (созвездие)]]
| align=right| 1504
| align=right| [[d:Q9251]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 84
| [[Ҡибланма (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Компас (созвездие)|Компас (созвездие)]]
| align=right| 1518
| align=right| [[d:Q10473]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 85
| [[Уҡ (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Стрела (созвездие)|Стрела (созвездие)]]
| align=right| 1492
| align=right| [[d:Q10513]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 86
| [[Уҡсы (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Стрелец (созвездие)|Стрелец (созвездие)]]
| align=right| 1538
| align=right| [[d:Q8866]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 87
| [[Саян (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Скорпион (созвездие)|Скорпион (созвездие)]]
| align=right| 1513
| align=right| [[d:Q8865]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 88
| [[Ҡалҡан (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Щит (созвездие)|Щит (созвездие)]]
| align=right| 1503
| align=right| [[d:Q10529]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 89
| [[Йылан (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Змея (созвездие)|Змея (созвездие)]]
| align=right| 1520
| align=right| [[d:Q8910]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 90
| [[Секстант (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Секстант (созвездие)|Секстант (созвездие)]]
| align=right| 3576
| align=right| [[d:Q10525]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 91
| [[Буға (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Телец (созвездие)|Телец (созвездие)]]
| align=right| 1525
| align=right| [[d:Q10570]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 92
| [[Өсмөйөш (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Треугольник (созвездие)|Треугольник (созвездие)]]
| align=right| 1521
| align=right| [[d:Q10565]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 93
| [[Көньяҡ Өсмөйөш (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Южный Треугольник|Южный Треугольник]]
| align=right| 1534
| align=right| [[d:Q10422]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 94
| [[Оло Етегән (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Большая Медведица|Большая Медведица]]
| align=right| 1543
| align=right| [[d:Q8918]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 95
| [[Бәләкәй Һүмес (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Малая Медведица|Малая Медведица]]
| align=right| 1598
| align=right| [[d:Q10478]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 96
| [[Елкәндәр (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Паруса (созвездие)|Паруса (созвездие)]]
| align=right| 1517
| align=right| [[d:Q10521]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 97
| [[Ҡыҙ (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Дева (созвездие)|Дева (созвездие)]]
| align=right| 1427
| align=right| [[d:Q8842]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 98
| [[Бала төлкө (йондоҙлоҡ)]]
| [[:ru:Лисичка (созвездие)|Лисичка (созвездие)]]
| align=right| 1567
| align=right| [[d:Q10519]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 99
| [[Ҡытай йондоҙлоҡтары]]
| [[:ru:Китайские созвездия|Китайские созвездия]]
| align=right| 19408
| align=right| [[d:Q1074076]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 100
| [[]]
| [[:ru:Красная птица|Красная птица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1059392]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 101
| [[]]
| [[:ru:Белый тигр (китайское созвездие)|Белый тигр (китайское созвездие)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1072455]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 102
| [[]]
| [[:ru:Чёрная черепаха|Чёрная черепаха]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q125696]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 103
| [[]]
| [[:ru:Лазурный дракон|Лазурный дракон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q515882]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 104
| [[]]
| [[:ru:Астрономический объект|Астрономический объект]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6999]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 105
| [[]]
| [[:ru:Центавр A|Центавр A]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q487255]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 106
| [[]]
| [[:ru:Лебедь X-1|Лебедь X-1]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q332674]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 107
| [[]]
| [[:ru:Эта Киля|Эта Киля]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12185]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 108
| [[Галлей кометаһы]]
| [[:ru:Комета Галлея|Комета Галлея]]
| align=right| 33332
| align=right| [[d:Q23054]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 109
| [[]]
| [[:ru:Гиады (звёздное скопление)|Гиады (звёздное скопление)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13511]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 110
| [[Оло Магеллан Болото]]
| [[:ru:Большое Магелланово Облако|Большое Магелланово Облако]]
| align=right| 22924
| align=right| [[d:Q49957]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 111
| [[]]
| [[:ru:M 87 (галактика)|M 87 (галактика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q14041]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 112
| [[]]
| [[:ru:Мира (звезда)|Мира (звезда)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12965]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 113
| [[]]
| [[:ru:Омега Центавра|Омега Центавра]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q14275]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 114
| [[]]
| [[:ru:Туманность Ориона|Туманность Ориона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13903]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 115
| [[]]
| [[:ru:Плеяды (звёздное скопление)|Плеяды (звёздное скопление)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13423]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 116
| [[]]
| [[:ru:Стрелец A*|Стрелец A*]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q237284]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 117
| [[]]
| [[:ru:Местная группа|Местная группа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3944]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 118
| [[]]
| [[:ru:Магеллановы Облака|Магеллановы Облака]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q50028]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 119
| [[Ҡош юлы]]
| [[:ru:Млечный Путь|Млечный Путь]]
| align=right| 13949
| align=right| [[d:Q321]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 120
| [[Андромеда галактикаһы]]
| [[:ru:Галактика Андромеды|Галактика Андромеды]]
| align=right| 30070
| align=right| [[d:Q2469]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 121
| [[Өсмөйөш галактикаһы]]
| [[:ru:Галактика Треугольника|Галактика Треугольника]]
| align=right| 15335
| align=right| [[d:Q13724]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 122
| [[Ҡояш системаһы]]
| [[:ru:Солнечная система|Солнечная система]]
| align=right| 90225
| align=right| [[d:Q544]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 123
| [[Ҡояш]]
| [[:ru:Солнце|Солнце]]
| align=right| 15406
| align=right| [[d:Q525]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 124
| [[Меркурий]]
| [[:ru:Меркурий|Меркурий]]
| align=right| 32822
| align=right| [[d:Q308]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 125
| [[Сулпан]]
| [[:ru:Венера|Венера]]
| align=right| 12126
| align=right| [[d:Q313]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 126
| [[Ер]]
| [[:ru:Земля|Земля]]
| align=right| 12997
| align=right| [[d:Q2]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 127
| [[Ай (юлдаш)]]
| [[:ru:Луна|Луна]]
| align=right| 9802
| align=right| [[d:Q405]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 128
| [[Марс]]
| [[:ru:Марс|Марс]]
| align=right| 16684
| align=right| [[d:Q111]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 129
| [[Деймос]]
| [[:ru:Деймос|Деймос]]
| align=right| 11931
| align=right| [[d:Q7548]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 130
| [[Фобос]]
| [[:ru:Фобос|Фобос]]
| align=right| 23478
| align=right| [[d:Q7547]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#E0FFE0
| 131
| [[Астероидтар билбауы]]
| [[:ru:Пояс астероидов|Пояс астероидов]]
| align=right| 121960
| align=right| [[d:Q2179]]
| align=right| Һайланған

|- bgcolor=#E0FFE0
| 132
| [[Церера (кәрлә планета)]]
| [[:ru:Церера|Церера]]
| align=right| 41677
| align=right| [[d:Q596]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 133
| [[Юпитер]]
| [[:ru:Юпитер|Юпитер]]
| align=right| 29548
| align=right| [[d:Q319]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 134
| [[Ио (юлдаш)]]
| [[:ru:Ио (спутник)|Ио (спутник)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3123]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 135
| [[]]
| [[:ru:Европа (спутник)|Европа (спутник)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3143]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 136
| [[Ганимед (юлдаш)]]
| [[:ru:Ганимед (спутник)|Ганимед (спутник)]]
| align=right| 39858
| align=right| [[d:Q3169]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 137
| [[Каллисто(юлдаш)]]
| [[:ru:Каллисто (спутник)|Каллисто (спутник)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3134]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 138
| [[Сатурн (планета)]]
| [[:ru:Сатурн|Сатурн]]
| align=right| 39905
| align=right| [[d:Q193]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 139
| [[Энцелад (юлдаш)]]
| [[:ru:Энцелад (спутник)|Энцелад (спутник)]]
| align=right| 48608
| align=right| [[d:Q3303]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 140
| [[Титан (юлдаш)]]
| [[:ru:Титан (спутник)|Титан (спутник)]]
| align=right| 28007
| align=right| [[d:Q2565]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#E0FFE0
| 141
| [[Уран (планета)]]
| [[:ru:Уран (планета)|Уран (планета)]]
| align=right| 50512
| align=right| [[d:Q324]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 142
| [[Нептун]]
| [[:ru:Нептун|Нептун]]
| align=right| 15790
| align=right| [[d:Q332]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 143
| [[Тритон (юлдаш)]]
| [[:ru:Тритон (спутник)|Тритон (спутник)]]
| align=right| 31353
| align=right| [[d:Q3359]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 144
| [[Плутон]]
| [[:ru:Плутон|Плутон]]
| align=right| 11326
| align=right| [[d:Q339]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 145
| [[]]
| [[:ru:Харон (спутник)|Харон (спутник)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6604]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 146
| [[]]
| [[:ru:Эрида|Эрида]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q611]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 147
| [[]]
| [[:ru:Макемаке|Макемаке]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q604]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 148
| [[]]
| [[:ru:Хаумеа|Хаумеа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q601]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 149
| [[Койпер билбауы]]
| [[:ru:Пояс Койпера|Пояс Койпера]]
| align=right| 33177
| align=right| [[d:Q427]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 150
| [[]]
| [[:ru:Облако Оорта|Облако Оорта]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40864]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 151
| [[]]
| [[:ru:PSR B1257+12 c|PSR B1257+12 c]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q73561]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 152
| [[]]
| [[:ru:51 Пегаса b|51 Пегаса b]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q242309]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 153
| [[Сириус]]
| [[:ru:Сириус|Сириус]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3409]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 154
| [[]]
| [[:ru:Канопус|Канопус]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12189]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 155
| [[]]
| [[:ru:Арктур|Арктур]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12985]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 156
| [[]]
| [[:ru:Альфа Центавра|Альфа Центавра]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12176]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 157
| [[]]
| [[:ru:Вега|Вега]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3427]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 158
| [[Ригель (йондоҙ)]]
| [[:ru:Ригель (звезда)|Ригель (звезда)]]
| align=right| 7466
| align=right| [[d:Q12126]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 159
| [[]]
| [[:ru:Процион|Процион]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13034]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 160
| [[]]
| [[:ru:Ахернар|Ахернар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12183]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 161
| [[]]
| [[:ru:Бетельгейзе|Бетельгейзе]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12124]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 162
| [[]]
| [[:ru:Капелла (звезда)|Капелла (звезда)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12970]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 163
| [[]]
| [[:ru:Альтаир|Альтаир]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12975]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 164
| [[]]
| [[:ru:Альдебаран|Альдебаран]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q88540091]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 165
| [[]]
| [[:ru:Спика|Спика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13008]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 166
| [[]]
| [[:ru:Антарес|Антарес]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12166]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 167
| [[]]
| [[:ru:Поллукс (звезда)|Поллукс (звезда)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13028]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 168
| [[]]
| [[:ru:Фомальгаут|Фомальгаут]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13169]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 169
| [[Денеб (йондоҙ)]]
| [[:ru:Денеб|Денеб]]
| align=right| 4876
| align=right| [[d:Q12179]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 170
| [[]]
| [[:ru:RR Лиры|RR Лиры]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q370994]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 171
| [[]]
| [[:ru:Акрукс|Акрукс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13102]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 172
| [[]]
| [[:ru:Хадар|Хадар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13175]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 173
| [[Алголь (йондоҙ)]]
| [[:ru:Алголь|Алголь]]
| align=right| 4928
| align=right| [[d:Q13080]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 174
| [[]]
| [[:ru:Дельта Цефея|Дельта Цефея]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13024]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 175
| [[]]
| [[:ru:Полярная звезда|Полярная звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12980]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 176
| [[]]
| [[:ru:3C 273|3C 273]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q229318]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 177
| [[]]
| [[:ru:Крабовидная туманность|Крабовидная туманность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q10934]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 178
| [[Күк механикаһы]]
| [[:ru:Небесная механика|Небесная механика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184274]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 179
| [[Тотолоу]]
| [[:ru:Затмение|Затмение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q141022]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 180
| [[Ай тотолоу]]
| [[:ru:Лунное затмение|Лунное затмение]]
| align=right| 1810
| align=right| [[d:Q44235]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 181
| [[Ҡояш тотолоу]]
| [[:ru:Солнечное затмение|Солнечное затмение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3887]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 182
| [[Эфемерида]]
| [[:ru:Эфемерида|Эфемерида]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q120200]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 183
| [[]]
| [[:ru:Эпоха (астрономия)|Эпоха (астрономия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2703]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 184
| [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]
| [[:ru:Вторая космическая скорость|Вторая космическая скорость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q166530]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 185
| [[]]
| [[:ru:Экваториальная система координат|Экваториальная система координат]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q208617]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 186
| [[]]
| [[:ru:Гравитационный манёвр|Гравитационный манёвр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q223776]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 187
| [[кеплер закондары]]
| [[:ru:Законы Кеплера|Законы Кеплера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83219]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 188
| [[Лагранж нөктәһе]]
| [[:ru:Точки Лагранжа|Точки Лагранжа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190463]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 189
| [[Тәбиғи юлдаш]]
| [[:ru:Естественный спутник|Естественный спутник]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2537]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 190
| [[Орбита]]
| [[:ru:Орбита|Орбита]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4130]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 191
| [[]]
| [[:ru:Геостационарная орбита|Геостационарная орбита]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q192316]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 192
| [[]]
| [[:ru:Низкая околоземная орбита|Низкая околоземная орбита]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q663611]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 193
| [[]]
| [[:ru:Элементы орбиты|Элементы орбиты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q272626]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 194
| [[]]
| [[:ru:Эксцентриситет орбиты|Эксцентриситет орбиты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q208474]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 195
| [[]]
| [[:ru:Астродинамика|Астродинамика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q842433]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 196
| [[]]
| [[:ru:Покрытие (астрономия)|Покрытие (астрономия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q202746]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 197
| [[]]
| [[:ru:Задача двух тел|Задача двух тел]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q232976]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 198
| [[Ҡара упҡын]]
| [[:ru:Чёрная дыра|Чёрная дыра]]
| align=right| 49990
| align=right| [[d:Q589]]
| align=right| Һайланған

|- bgcolor=#FFE0E0
| 199
| [[]]
| [[:ru:Гравитационный радиус|Гравитационный радиус]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q72755]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 200
| [[]]
| [[:ru:Сверхмассивная чёрная дыра|Сверхмассивная чёрная дыра]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40392]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 201
| [[]]
| [[:ru:Космические лучи|Космические лучи]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11547]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 202
| [[]]
| [[:ru:Тёмная туманность|Тёмная туманность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q204194]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 203
| [[Галактика]]
| [[:ru:Галактика|Галактика]]
| align=right| 11655
| align=right| [[d:Q318]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 204
| [[Галактикалар тупланмаһы]]
| [[:ru:Скопление галактик|Скопление галактик]]
| align=right| 2816
| align=right| [[d:Q204107]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 205
| [[Галактикалар төркөмө]]
| [[:ru:Группа галактик|Группа галактик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1491746]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 206
| [[]]
| [[:ru:Сверхскопление галактик|Сверхскопление галактик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q27521]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 207
| [[]]
| [[:ru:Великий аттрактор|Великий аттрактор]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q656857]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 208
| [[]]
| [[:ru:Область H II|Область H II]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11282]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 209
| [[]]
| [[:ru:Межзвёздная среда|Межзвёздная среда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41872]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 210
| [[]]
| [[:ru:Молекулярное облако|Молекулярное облако]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q272447]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 211
| [[]]
| [[:ru:Туманность|Туманность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42372]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 212
| [[]]
| [[:ru:Космическое пространство|Космическое пространство]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4169]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 213
| [[]]
| [[:ru:Солнечный ветер|Солнечный ветер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79833]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 214
| [[]]
| [[:ru:Звёздное скопление|Звёздное скопление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q168845]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 215
| [[]]
| [[:ru:Шаровое звёздное скопление|Шаровое звёздное скопление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11276]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 216
| [[]]
| [[:ru:Рассеянное звёздное скопление|Рассеянное звёздное скопление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11387]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 217
| [[]]
| [[:ru:Звёздные ассоциации|Звёздные ассоциации]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q736194]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 218
| [[]]
| [[:ru:Морфологическая классификация галактик|Морфологическая классификация галактик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1648748]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 219
| [[]]
| [[:ru:Карликовая галактика|Карликовая галактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190438]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 220
| [[]]
| [[:ru:Эллиптическая галактика|Эллиптическая галактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184348]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 221
| [[]]
| [[:ru:Неправильная галактика|Неправильная галактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190397]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 222
| [[]]
| [[:ru:Линзовидная галактика|Линзовидная галактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q192078]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 223
| [[]]
| [[:ru:Спиральная галактика|Спиральная галактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2488]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 224
| [[]]
| [[:ru:Активные ядра галактик|Активные ядра галактик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46587]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 225
| [[]]
| [[:ru:Блазар|Блазар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q221221]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 226
| [[]]
| [[:ru:Квазар|Квазар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83373]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 227
| [[]]
| [[:ru:Радиогалактика|Радиогалактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q217012]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 228
| [[]]
| [[:ru:Сейфертовская галактика|Сейфертовская галактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q213930]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 229
| [[]]
| [[:ru:Галактика со вспышкой звездообразования|Галактика со вспышкой звездообразования]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q726611]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 230
| [[]]
| [[:ru:Абсолютная звёздная величина|Абсолютная звёздная величина]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q159653]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 231
| [[]]
| [[:ru:Видимая звёздная величина|Видимая звёздная величина]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q124313]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 232
| [[Обсерватория]]
| [[:ru:Обсерватория|Обсерватория]]
| align=right| 2896
| align=right| [[d:Q62832]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 233
| [[]]
| [[:ru:Космология|Космология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q338]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 234
| [[]]
| [[:ru:Возраст Вселенной|Возраст Вселенной]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q500699]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 235
| [[Ҙур шартлау]]
| [[:ru:Большой взрыв|Большой взрыв]]
| align=right| 28821
| align=right| [[d:Q323]]
| align=right| Һайланған

|- bgcolor=#FFE0E0
| 236
| [[]]
| [[:ru:Реликтовое излучение|Реликтовое излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q15605]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 237
| [[]]
| [[:ru:Тёмная энергия|Тёмная энергия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q18343]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 238
| [[]]
| [[:ru:Тёмная материя|Тёмная материя]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79925]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 239
| [[]]
| [[:ru:Формирование и эволюция Солнечной системы|Формирование и эволюция Солнечной системы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3535]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 240
| [[]]
| [[:ru:Эволюция галактик|Эволюция галактик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1995140]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 241
| [[]]
| [[:ru:Закон Хаббла|Закон Хаббла]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179916]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 242
| [[]]
| [[:ru:Солнечная туманность|Солнечная туманность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3400]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 243
| [[]]
| [[:ru:Небулярная гипотеза|Небулярная гипотеза]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13599969]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 244
| [[]]
| [[:ru:Красное смещение|Красное смещение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q76250]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 245
| [[Ғаләм]]
| [[:ru:Вселенная|Вселенная]]
| align=right| 20440
| align=right| [[d:Q1]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#FFE0E0
| 246
| [[]]
| [[:ru:Метагалактика|Метагалактика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q221392]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 247
| [[Астероид]]
| [[:ru:Астероид|Астероид]]
| align=right| 15440
| align=right| [[d:Q3863]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#FFDAB9
| 248
| [[Комета]]
| [[:ru:Комета|Комета]]
| align=right| 15157
| align=right| [[d:Q3559]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 249
| [[]]
| [[:ru:Экзопланета|Экзопланета]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44559]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 250
| [[]]
| [[:ru:Малая планета|Малая планета]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1022867]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 251
| [[Планета]]
| [[:ru:Планета|Планета]]
| align=right| 20679
| align=right| [[d:Q634]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 252
| [[]]
| [[:ru:Карликовая планета|Карликовая планета]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2199]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 253
| [[]]
| [[:ru:Газовые гиганты|Газовые гиганты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q121750]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 254
| [[]]
| [[:ru:Землеподобная планета|Землеподобная планета]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q128207]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 255
| [[Йондоҙҙар]]
| [[:ru:Звезда|Звезда]]
| align=right| 20445
| align=right| [[d:Q523]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 256
| [[]]
| [[:ru:Коричневый карлик|Коричневый карлик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101600]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 257
| [[]]
| [[:ru:Зона обитаемости|Зона обитаемости]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q215913]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 258
| [[]]
| [[:ru:Гамма-всплеск|Гамма-всплеск]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q22247]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 259
| [[]]
| [[:ru:Диаграмма Герцшпрунга — Рассела|Диаграмма Герцшпрунга — Рассела]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3270143]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 260
| [[]]
| [[:ru:Металличность|Металличность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q217030]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 261
| [[Планета системаһы]]
| [[:ru:Планетная система|Планетная система]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q206717]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 262
| [[]]
| [[:ru:Спектральные классы звёзд|Спектральные классы звёзд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179600]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 263
| [[]]
| [[:ru:Эволюция звёзд|Эволюция звёзд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6472]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 264
| [[]]
| [[:ru:Планетарная туманность|Планетарная туманность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13632]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 265
| [[]]
| [[:ru:Формирование звезды|Формирование звезды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q16744]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 266
| [[]]
| [[:ru:Главная последовательность|Главная последовательность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3450]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 267
| [[]]
| [[:ru:Протозвезда|Протозвезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q204903]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 268
| [[]]
| [[:ru:Красный гигант|Красный гигант]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q50081]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 269
| [[]]
| [[:ru:Звезда-гигант|Звезда-гигант]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q5875]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 270
| [[]]
| [[:ru:Сверхгигант|Сверхгигант]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193599]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 271
| [[]]
| [[:ru:Звезда Вольфа — Райе|Звезда Вольфа — Райе]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6251]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 272
| [[]]
| [[:ru:Компактная звезда|Компактная звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q368442]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 273
| [[]]
| [[:ru:Белый карлик|Белый карлик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q5871]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 274
| [[]]
| [[:ru:Нейтронная звезда|Нейтронная звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4202]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 275
| [[]]
| [[:ru:Чёрная дыра звёздной массы|Чёрная дыра звёздной массы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1047034]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 276
| [[]]
| [[:ru:Звёздная кинематика|Звёздная кинематика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6440]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 277
| [[Йондоҙҙарҙың магнит ҡыры]]
| [[:ru:Магнитное поле звёзд|Магнитное поле звёзд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6449]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 278
| [[]]
| [[:ru:Ядерные реакции в звёздах|Ядерные реакции в звёздах]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1057093]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 279
| [[]]
| [[:ru:Вращение звезды|Вращение звезды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6464]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 280
| [[]]
| [[:ru:Звёздная система|Звёздная система]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q595871]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 281
| [[]]
| [[:ru:Двойная звезда|Двойная звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q50053]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 282
| [[]]
| [[:ru:Околозвёздный диск|Околозвёздный диск]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3235978]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 283
| [[]]
| [[:ru:Переменная звезда|Переменная звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6243]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 284
| [[]]
| [[:ru:Цефеиды|Цефеиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188593]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 285
| [[]]
| [[:ru:Новая звезда|Новая звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6458]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 286
| [[]]
| [[:ru:Пульсар|Пульсар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4360]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 287
| [[]]
| [[:ru:Сверхновая звезда|Сверхновая звезда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3937]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 288
| [[]]
| [[:ru:Антиоксиданты|Антиоксиданты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133948]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 289
| [[]]
| [[:ru:Цикл трикарбоновых кислот|Цикл трикарбоновых кислот]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133895]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 290
| [[]]
| [[:ru:Концентрация смеси|Концентрация смеси]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3686031]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 291
| [[]]
| [[:ru:Дистилляция|Дистилляция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101017]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 292
| [[Электр тиҫкәрелек]] {{эш өҫтөндә|Баныу}}
| [[:ru:Электроотрицательность|Электроотрицательность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q78974]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 293
| [[]]
| [[:ru:Функциональная группа|Функциональная группа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170409]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 294
| [[]]
| [[:ru:Флуоресценция|Флуоресценция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191807]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 295
| [[]]
| [[:ru:Гликолиз|Гликолиз]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q162643]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 296
| [[]]
| [[:ru:Гидроксиды|Гидроксиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q425597]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 297
| [[]]
| [[:ru:Гидрофобность|Гидрофобность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q219567]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 298
| [[]]
| [[:ru:Моносахариды|Моносахариды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133516]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 299
| [[]]
| [[:ru:Полимеризация|Полимеризация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181898]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 300
| [[]]
| [[:ru:Полимеразная цепная реакция|Полимеразная цепная реакция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q176996]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 301
| [[Флогистон]]
| [[:ru:Флогистон|Флогистон]]
| align=right| 2003
| align=right| [[d:Q193353]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 302
| [[]]
| [[:ru:Полисахариды|Полисахариды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134219]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 303
| [[Стехиометрия]]
| [[:ru:Стехиометрия|Стехиометрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q213185]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 304
| [[]]
| [[:ru:Тритий|Тритий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q54389]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 305
| [[]]
| [[:ru:Радиоактивные изотопы|Радиоактивные изотопы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q192900]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 306
| [[]]
| [[:ru:Растворитель|Растворитель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q146505]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 307
| [[]]
| [[:ru:Ковалентный радиус|Ковалентный радиус]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q485360]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 308
| [[Окисланыу дәрәжәһе]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} 
| [[:ru:Степень окисления|Степень окисления]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q484152]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 309
| [[]]
| [[:ru:Вулканизация|Вулканизация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188631]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 310
| [[]]
| [[:ru:Геохимия|Геохимия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161764]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 311
| [[]]
| [[:ru:Геохимический цикл углерода|Геохимический цикл углерода]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q167751]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 312
| [[]]
| [[:ru:Эвтрофикация|Эвтрофикация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q156698]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 313
| [[]]
| [[:ru:Фазовая диаграмма|Фазовая диаграмма]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q186693]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 314
| [[]]
| [[:ru:Радиус Ван-дер-Ваальса|Радиус Ван-дер-Ваальса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q166879]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 315
| [[]]
| [[:ru:Макромолекула|Макромолекула]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178593]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 316
| [[]]
| [[:ru:Поверхностно-активное вещество|Поверхностно-активное вещество]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191154]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 317
| [[]]
| [[:ru:Миллионная доля|Миллионная доля]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q21006887]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 318
| [[]]
| [[:ru:Гликопротеины|Гликопротеины]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187126]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 319
| [[]]
| [[:ru:Окислитель|Окислитель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187689]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 320
| [[]]
| [[:ru:Коэффициент Пуассона|Коэффициент Пуассона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190453]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 321
| [[]]
| [[:ru:Пиролиз|Пиролиз]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q176848]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 322
| [[]]
| [[:ru:Электрофорез|Электрофорез]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185098]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 323
| [[Валент электрондар]]
| [[:ru:Валентный электрон|Валентный электрон]]
| align=right| 4414
| align=right| [[d:Q107414]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 324
| [[]]
| [[:ru:Адгезия|Адгезия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188666]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 325
| [[]]
| [[:ru:Слезоточивый газ|Слезоточивый газ]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190512]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 326
| [[Валентлыҡ]] {{эш өҫтөндә|Баныу}}
| [[:ru:Валентность|Валентность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q171407]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 327
| [[Космос саңы]]
| [[:ru:Космическая пыль|Космическая пыль]]
| align=right| 2929
| align=right| [[d:Q193384]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 328
| [[]]
| [[:ru:Номенклатура ИЮПАК|Номенклатура ИЮПАК]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q20826683]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 329
| [[]]
| [[:ru:Свободные радикалы|Свободные радикалы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185056]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 330
| [[]]
| [[:ru:Изомер|Изомер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q127950]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 331
| [[Химия]]
| [[:ru:Химия|Химия]]
| align=right| 11099
| align=right| [[d:Q2329]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 332
| [[]]
| [[:ru:Агрохимия|Агрохимия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q397334]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 333
| [[Биохимия]]
| [[:ru:Биохимия|Биохимия]]
| align=right| 28932
| align=right| [[d:Q7094]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 334
| [[]]
| [[:ru:Вычислительная химия|Вычислительная химия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q369472]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 335
| [[]]
| [[:ru:Электрохимия|Электрохимия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q7877]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 336
| [[]]
| [[:ru:Электролиз|Электролиз]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q64403]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 337
| [[]]
| [[:ru:Химия окружающей среды|Химия окружающей среды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q321355]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 338
| [[]]
| [[:ru:Криминалистическая экспертиза|Криминалистическая экспертиза]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q495304]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 339
| [[Органик булмаған химия]]
| [[:ru:Неорганическая химия|Неорганическая химия]]
| align=right| 10010
| align=right| [[d:Q11165]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 340
| [[Материалдар өйрәнеү]]
| [[:ru:Материаловедение|Материаловедение]]
| align=right| 5529
| align=right| [[d:Q228736]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 341
| [[]]
| [[:ru:Медицинская химия|Медицинская химия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q243455]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 342
| [[Ядро химияһы]]{{Эш өҫтөндө|ZUFAr}}
| [[:ru:Ядерная химия|Ядерная химия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q243545]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 343
| [[]]
| [[:ru:Таблица изотопов|Таблица изотопов]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q130399]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 344
| [[Органик химия]]
| [[:ru:Органическая химия|Органическая химия]]
| align=right| 10899
| align=right| [[d:Q11351]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 345
| [[]]
| [[:ru:Металлоорганическая химия|Металлоорганическая химия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q237200]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 346
| [[Фотохимия]]
| [[:ru:Фотохимия|Фотохимия]]
| align=right| 3526
| align=right| [[d:Q188651]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 347
| [[Физик химия]]
| [[:ru:Физическая химия|Физическая химия]]
| align=right| 9858
| align=right| [[d:Q11372]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 348
| [[]]
| [[:ru:Химия полимеров|Химия полимеров]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q750446]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 349
| [[]]
| [[:ru:Квантовая химия|Квантовая химия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188403]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 350
| [[Алхимия]]
| [[:ru:Алхимия|Алхимия]]
| align=right| 1364
| align=right| [[d:Q39689]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 351
| [[]]
| [[:ru:Химическая связь|Химическая связь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44424]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 352
| [[]]
| [[:ru:Ионная связь|Ионная связь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q62500]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 353
| [[]]
| [[:ru:Ковалентная связь|Ковалентная связь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q127920]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 354
| [[]]
| [[:ru:Металлическая связь|Металлическая связь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191390]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 355
| [[]]
| [[:ru:Водородная связь|Водородная связь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q169324]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 356
| [[]]
| [[:ru:Межмолекулярное взаимодействие|Межмолекулярное взаимодействие]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q245031]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 357
| [[Молекула]]
| [[:ru:Молекула|Молекула]]
| align=right| 13165
| align=right| [[d:Q11369]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 358
| [[]]
| [[:ru:Химическая технология|Химическая технология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83588]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 359
| [[]]
| [[:ru:Химическая промышленность|Химическая промышленность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q207652]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 360
| [[]]
| [[:ru:Химическая реакция|Химическая реакция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q36534]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 361
| [[]]
| [[:ru:Кислотно-основные реакции|Кислотно-основные реакции]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q378751]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 362
| [[]]
| [[:ru:Катализ|Катализ]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q82264]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 363
| [[Химик тигеҙләмә]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} 
| [[:ru:Химическое уравнение|Химическое уравнение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182527]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 364
| [[]]
| [[:ru:Химическое равновесие|Химическое равновесие]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q189520]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 365
| [[]]
| [[:ru:Химическая формула|Химическая формула]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83147]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 366
| [[]]
| [[:ru:Химическая кинетика|Химическая кинетика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q209082]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 367
| [[]]
| [[:ru:Горение|Горение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133235]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 368
| [[Ут]]
| [[:ru:Огонь|Огонь]]
| align=right| 9682
| align=right| [[d:Q3196]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 369
| [[Алмашыу реакцияһы]]
| [[:ru:Реакция обмена|Реакция обмена]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13533728]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 370
| [[]]
| [[:ru:Механизм реакции|Механизм реакции]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q373406]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 371
| [[Окисланыу-ҡайтарылыу реакциялары]]
| [[:ru:Окислительно-восстановительные реакции|Окислительно-восстановительные реакции]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q82682]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 372
| [[]]
| [[:ru:Коррозия|Коррозия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q137056]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 373
| [[Алмаштырыу реакциялары]]
| [[:ru:Реакции замещения|Реакции замещения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q503396]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 374
| [[]]
| [[:ru:Вещество (химия)|Вещество (химия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79529]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 375
| [[]]
| [[:ru:Химический синтез|Химический синтез]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q273499]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 376
| [[]]
| [[:ru:Химик|Химик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q593644]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 377
| [[]]
| [[:ru:Закон сохранения массы|Закон сохранения массы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483948]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 378
| [[]]
| [[:ru:Пиротехника|Пиротехника]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q474100]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 379
| [[]]
| [[:ru:Фейерверк|Фейерверк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q127933]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 380
| [[Аналитик химия]]
| [[:ru:Аналитическая химия|Аналитическая химия]]
| align=right| 11866
| align=right| [[d:Q2346]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 381
| [[]]
| [[:ru:Хроматография|Хроматография]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170050]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 382
| [[]]
| [[:ru:Масс-спектрометрия|Масс-спектрометрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q180809]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 383
| [[]]
| [[:ru:Спектроскопия|Спектроскопия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483666]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 384
| [[]]
| [[:ru:Спектр поглощения|Спектр поглощения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q865545]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 385
| [[]]
| [[:ru:Абсорбционная спектроскопия|Абсорбционная спектроскопия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13553575]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 386
| [[]]
| [[:ru:Материал|Материал]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q214609]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 387
| [[Балсыҡ]]
| [[:ru:Глина|Глина]]
| align=right| 4125
| align=right| [[d:Q42302]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 388
| [[Быяла]]
| [[:ru:Стекло|Стекло]]
| align=right| 10303
| align=right| [[d:Q11469]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 389
| [[]]
| [[:ru:Масло|Масло]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42962]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 390
| [[]]
| [[:ru:Полимеры|Полимеры]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81163]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 391
| [[Минерал]]
| [[:ru:Минерал|Минерал]]
| align=right| 10145
| align=right| [[d:Q7946]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 392
| [[Гипс]]
| [[:ru:Гипс|Гипс]]
| align=right| 4982
| align=right| [[d:Q82658]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 393
| [[Аш тоҙо]]
| [[:ru:Поваренная соль|Поваренная соль]]
| align=right| 3021
| align=right| [[d:Q11254]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 394
| [[]]
| [[:ru:Силикаты (соли)|Силикаты (соли)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q7130787]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 395
| [[Алмас (минерал)]]
| [[:ru:Алмаз|Алмаз]]
| align=right| 49384
| align=right| [[d:Q5283]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 396
| [[Графит]]
| [[:ru:Графит|Графит]]
| align=right| 17984
| align=right| [[d:Q5309]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 397
| [[]]
| [[:ru:Кварц|Кварц]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43010]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 398
| [[Оксидтар]] {{эш өҫтөндә|Баныу}}
| [[:ru:Оксиды|Оксиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q50690]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 399
| [[]]
| [[:ru:Пероксиды|Пероксиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q107429]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 400
| [[Озон]]{{эш өҫтөндә|Баныу}}
| [[:ru:Озон|Озон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q36933]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 401
| [[]]
| [[:ru:Карбонаты|Карбонаты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181699]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 402
| [[]]
| [[:ru:Хлориды|Хлориды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44791900]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 403
| [[]]
| [[:ru:Нитраты|Нитраты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182168]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 404
| [[]]
| [[:ru:Сульфаты|Сульфаты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172290]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 405
| [[]]
| [[:ru:Фосфорорганические соединения|Фосфорорганические соединения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2182492]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 406
| [[]]
| [[:ru:Кремнийорганические соединения|Кремнийорганические соединения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q422789]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 407
| [[]]
| [[:ru:Силиконы|Силиконы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q146439]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 408
| [[]]
| [[:ru:Сераорганические соединения|Сераорганические соединения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q422785]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 409
| [[]]
| [[:ru:Тиолы|Тиолы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q220410]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 410
| [[]]
| [[:ru:Сложные эфиры|Сложные эфиры]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101487]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 411
| [[]]
| [[:ru:Простые эфиры|Простые эфиры]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103230]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 412
| [[]]
| [[:ru:Углеводороды|Углеводороды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43648]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 413
| [[Ароматик берләшмәләр]]
| [[:ru:Ароматические соединения|Ароматические соединения]]
| align=right| 4859
| align=right| [[d:Q19834818]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 414
| [[]]
| [[:ru:Алкины|Алкины]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q159226]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 415
| [[Химик элемент]]
| [[:ru:Химический элемент|Химический элемент]]
| align=right| 18092
| align=right| [[d:Q11344]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 416
| [[Химик элементтар исемлеге]]
| [[:ru:Список химических элементов|Список химических элементов]]
| align=right| 27290
| align=right| [[d:Q6102450]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 417
| [[]]
| [[:ru:Зарядовое число|Зарядовое число]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q23809]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 418
| [[Атом массаһы]]
| [[:ru:Атомная масса|Атомная масса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3840065]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 419
| [[Химик элементтарҙың периодик системаһы]]
| [[:ru:Периодическая система химических элементов|Периодическая система химических элементов]]
| align=right| 19913
| align=right| [[d:Q10693]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 420
| [[]]
| [[:ru:Период (химия)|Период (химия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101843]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 421
| [[Металдар]]
| [[:ru:Металлы|Металлы]]
| align=right| 16221
| align=right| [[d:Q11426]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 422
| [[]]
| [[:ru:Щелочные металлы|Щелочные металлы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19557]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 423
| [[]]
| [[:ru:Щёлочноземельные металлы|Щёлочноземельные металлы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19563]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 424
| [[Лантаноидтар]]
| [[:ru:Лантаноиды|Лантаноиды]]
| align=right| 3302
| align=right| [[d:Q19569]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 425
| [[]]
| [[:ru:Актиноиды|Актиноиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19577]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 426
| [[]]
| [[:ru:Переходные металлы|Переходные металлы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19588]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 427
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа скандия|Подгруппа скандия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q108307]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 428
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа титана|Подгруппа титана]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q189302]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 429
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа ванадия|Подгруппа ванадия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193276]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 430
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа хрома|Подгруппа хрома]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193280]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 431
| [[Затлы металдар]]
| [[:ru:Благородные металлы|Благородные металлы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q585302]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 432
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа меди|Подгруппа меди]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185870]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 433
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа цинка|Подгруппа цинка]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191875]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 434
| [[]]
| [[:ru:Полуметаллы|Полуметаллы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19596]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 435
| [[]]
| [[:ru:Неметаллы|Неметаллы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19600]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 436
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа бора|Подгруппа бора]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q189294]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 437
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа углерода|Подгруппа углерода]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q106693]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 438
| [[]]
| [[:ru:Подгруппа азота|Подгруппа азота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q106675]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 439
| [[]]
| [[:ru:Халькогены|Халькогены]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104567]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 440
| [[Галогендар]]
| [[:ru:Галогены|Галогены]]
| align=right| 3921
| align=right| [[d:Q19605]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 441
| [[Затлы газдар]] {{эш өҫтөндә|Баныу}}
| [[:ru:Благородные газы|Благородные газы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19609]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 442
| [[Периодик системаның беренсе периоды]]
| [[:ru:Первый период периодической системы|Первый период периодической системы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191936]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 443
| [[]]
| [[:ru:Второй период периодической системы|Второй период периодической системы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q207712]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 444
| [[]]
| [[:ru:Третий период периодической системы|Третий период периодической системы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q211331]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 445
| [[Водород]]
| [[:ru:Водород|Водород]]
| align=right| 14174
| align=right| [[d:Q556]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 446
| [[Гелий]]
| [[:ru:Гелий|Гелий]]
| align=right| 6243
| align=right| [[d:Q560]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 447
| [[Литий]]
| [[:ru:Литий|Литий]]
| align=right| 4137
| align=right| [[d:Q568]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 448
| [[]]
| [[:ru:Бериллий|Бериллий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q569]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 449
| [[]]
| [[:ru:Бор (элемент)|Бор (элемент)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q618]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 450
| [[Углерод]]
| [[:ru:Углерод|Углерод]]
| align=right| 15084
| align=right| [[d:Q623]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 451
| [[Азот]]
| [[:ru:Азот|Азот]]
| align=right| 9809
| align=right| [[d:Q627]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 452
| [[Кислород]]
| [[:ru:Кислород|Кислород]]
| align=right| 16931
| align=right| [[d:Q629]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 453
| [[Фтор]]
| [[:ru:Фтор|Фтор]]
| align=right| 3725
| align=right| [[d:Q650]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 454
| [[Неон]]
| [[:ru:Неон|Неон]]
| align=right| 6613
| align=right| [[d:Q654]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 455
| [[]]
| [[:ru:Натрий|Натрий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q658]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 456
| [[Магний]]
| [[:ru:Магний|Магний]]
| align=right| 3920
| align=right| [[d:Q660]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 457
| [[Алюмин]]
| [[:ru:Алюминий|Алюминий]]
| align=right| 11592
| align=right| [[d:Q663]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 458
| [[Кремний]]
| [[:ru:Кремний|Кремний]]
| align=right| 2725
| align=right| [[d:Q670]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 459
| [[Фосфор]]
| [[:ru:Фосфор|Фосфор]]
| align=right| 3780
| align=right| [[d:Q674]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 460
| [[Көкөрт]]
| [[:ru:Сера|Сера]]
| align=right| 2907
| align=right| [[d:Q682]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 461
| [[Хлор]]
| [[:ru:Хлор|Хлор]]
| align=right| 5171
| align=right| [[d:Q688]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 462
| [[Аргон]]
| [[:ru:Аргон|Аргон]]
| align=right| 2902
| align=right| [[d:Q696]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 463
| [[Калий]]
| [[:ru:Калий|Калий]]
| align=right| 915
| align=right| [[d:Q703]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 464
| [[Кальций]]
| [[:ru:Кальций|Кальций]]
| align=right| 3658
| align=right| [[d:Q706]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 465
| [[]]
| [[:ru:Скандий|Скандий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q713]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 466
| [[Титан (элемент)]]
| [[:ru:Титан (элемент)|Титан (элемент)]]
| align=right| 3462
| align=right| [[d:Q716]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 467
| [[Ванадий]]
| [[:ru:Ванадий|Ванадий]]
| align=right| 858
| align=right| [[d:Q722]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 468
| [[]]
| [[:ru:Хром|Хром]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q725]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 469
| [[Марганец]]
| [[:ru:Марганец|Марганец]]
| align=right| 6458
| align=right| [[d:Q731]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 470
| [[Тимер]]
| [[:ru:Железо|Железо]]
| align=right| 12420
| align=right| [[d:Q677]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 471
| [[Кобальт]]
| [[:ru:Кобальт|Кобальт]]
| align=right| 4248
| align=right| [[d:Q740]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 472
| [[]]
| [[:ru:Никель|Никель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q744]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 473
| [[Баҡыр]]
| [[:ru:Медь|Медь]]
| align=right| 12061
| align=right| [[d:Q753]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 474
| [[Цинк]]
| [[:ru:Цинк|Цинк]]
| align=right| 1760
| align=right| [[d:Q758]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 475
| [[Галлий]]
| [[:ru:Галлий|Галлий]]
| align=right| 7497
| align=right| [[d:Q861]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 476
| [[Германий]]
| [[:ru:Германий|Германий]]
| align=right| 10859
| align=right| [[d:Q867]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 477
| [[]]
| [[:ru:Мышьяк|Мышьяк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q871]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 478
| [[Селен]]
| [[:ru:Селен|Селен]]
| align=right| 6605
| align=right| [[d:Q876]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 479
| [[Бром]]
| [[:ru:Бром|Бром]]
| align=right| 3137
| align=right| [[d:Q879]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 480
| [[Криптон]]
| [[:ru:Криптон|Криптон]]
| align=right| 6631
| align=right| [[d:Q888]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 481
| [[Рубидий]]
| [[:ru:Рубидий|Рубидий]]
| align=right| 5013
| align=right| [[d:Q895]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 482
| [[Стронций]]
| [[:ru:Стронций|Стронций]]
| align=right| 8516
| align=right| [[d:Q938]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 483
| [[Иттрий]]
| [[:ru:Иттрий|Иттрий]]
| align=right| 5013
| align=right| [[d:Q941]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 484
| [[]]
| [[:ru:Цирконий|Цирконий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1038]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 485
| [[]]
| [[:ru:Ниобий|Ниобий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1046]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 486
| [[]]
| [[:ru:Молибден|Молибден]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1053]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 487
| [[Технеций]]
| [[:ru:Технеций|Технеций]]
| align=right| 5106
| align=right| [[d:Q1054]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 488
| [[Рутений]]
| [[:ru:Рутений|Рутений]]
| align=right| 9945
| align=right| [[d:Q1086]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 489
| [[]]
| [[:ru:Родий|Родий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1087]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 490
| [[]]
| [[:ru:Палладий|Палладий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1089]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 491
| [[Көмөш]]
| [[:ru:Серебро|Серебро]]
| align=right| 11331
| align=right| [[d:Q1090]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 492
| [[Кадмий]]
| [[:ru:Кадмий|Кадмий]]
| align=right| 7833
| align=right| [[d:Q1091]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 493
| [[Индий]]
| [[:ru:Индий|Индий]]
| align=right| 6449
| align=right| [[d:Q1094]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 494
| [[Аҡ ҡурғаш]]
| [[:ru:Олово|Олово]]
| align=right| 10486
| align=right| [[d:Q1096]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 495
| [[Һөрмә]]
| [[:ru:Сурьма|Сурьма]]
| align=right| 5480
| align=right| [[d:Q1099]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 496
| [[Теллур]]
| [[:ru:Теллур|Теллур]]
| align=right| 6336
| align=right| [[d:Q1100]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 497
| [[Иод]]
| [[:ru:Иод|Иод]]
| align=right| 2076
| align=right| [[d:Q1103]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 498
| [[]]
| [[:ru:Ксенон|Ксенон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1106]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 499
| [[Цезий]]
| [[:ru:Цезий|Цезий]]
| align=right| 8817
| align=right| [[d:Q1108]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 500
| [[Барий]]
| [[:ru:Барий|Барий]]
| align=right| 3262
| align=right| [[d:Q1112]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 501
| [[]]
| [[:ru:Лантан|Лантан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1801]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 502
| [[Церий]]
| [[:ru:Церий|Церий]]
| align=right| 2638
| align=right| [[d:Q1385]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 503
| [[Празеодим]]
| [[:ru:Празеодим|Празеодим]]
| align=right| 3104
| align=right| [[d:Q1386]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 504
| [[Неодим]]
| [[:ru:Неодим|Неодим]]
| align=right| 3426
| align=right| [[d:Q1388]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 505
| [[Прометий]]
| [[:ru:Прометий|Прометий]]
| align=right| 3379
| align=right| [[d:Q1809]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 506
| [[Самарий]]
| [[:ru:Самарий|Самарий]]
| align=right| 4627
| align=right| [[d:Q1819]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 507
| [[Европий]]
| [[:ru:Европий|Европий]]
| align=right| 4468
| align=right| [[d:Q1396]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 508
| [[Гадолиний]]
| [[:ru:Гадолиний|Гадолиний]]
| align=right| 1957
| align=right| [[d:Q1832]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 509
| [[Тербий]]
| [[:ru:Тербий|Тербий]]
| align=right| 4131
| align=right| [[d:Q1838]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 510
| [[Диспрозий]]
| [[:ru:Диспрозий|Диспрозий]]
| align=right| 6397
| align=right| [[d:Q1843]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 511
| [[]]
| [[:ru:Гольмий|Гольмий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1846]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 512
| [[Эрбий]]
| [[:ru:Эрбий|Эрбий]]
| align=right| 3881
| align=right| [[d:Q1849]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 513
| [[]]
| [[:ru:Тулий|Тулий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1853]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 514
| [[]]
| [[:ru:Иттербий|Иттербий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1855]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 515
| [[]]
| [[:ru:Лютеций|Лютеций]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1857]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 516
| [[Гафний]]
| [[:ru:Гафний|Гафний]]
| align=right| 2809
| align=right| [[d:Q1119]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 517
| [[]]
| [[:ru:Тантал (элемент)|Тантал (элемент)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1123]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 518
| [[Вольфрам]]
| [[:ru:Вольфрам|Вольфрам]]
| align=right| 5993
| align=right| [[d:Q743]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 519
| [[Рений]]
| [[:ru:Рений|Рений]]
| align=right| 5459
| align=right| [[d:Q737]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 520
| [[Осмий]]
| [[:ru:Осмий|Осмий]]
| align=right| 5766
| align=right| [[d:Q751]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 521
| [[Иридий]]
| [[:ru:Иридий|Иридий]]
| align=right| 8572
| align=right| [[d:Q877]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 522
| [[Аҡ алтын]]
| [[:ru:Платина|Платина]]
| align=right| 8255
| align=right| [[d:Q880]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 523
| [[Алтын]]
| [[:ru:Золото|Золото]]
| align=right| 10348
| align=right| [[d:Q897]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 524
| [[Терегөмөш]]
| [[:ru:Ртуть|Ртуть]]
| align=right| 7444
| align=right| [[d:Q925]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 525
| [[Таллий]]
| [[:ru:Таллий|Таллий]]
| align=right| 4755
| align=right| [[d:Q932]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 526
| [[Ҡурғаш]]
| [[:ru:Свинец|Свинец]]
| align=right| 7547
| align=right| [[d:Q708]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 527
| [[Висмут]]
| [[:ru:Висмут|Висмут]]
| align=right| 5073
| align=right| [[d:Q942]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 528
| [[Полоний]]
| [[:ru:Полоний|Полоний]]
| align=right| 7488
| align=right| [[d:Q979]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 529
| [[Астат]]
| [[:ru:Астат|Астат]]
| align=right| 2601
| align=right| [[d:Q999]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 530
| [[Радон]]
| [[:ru:Радон|Радон]]
| align=right| 6895
| align=right| [[d:Q1133]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 531
| [[]]
| [[:ru:Франций|Франций]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q671]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 532
| [[Радий]]
| [[:ru:Радий|Радий]]
| align=right| 23851
| align=right| [[d:Q1128]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 533
| [[]]
| [[:ru:Актиний|Актиний]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1121]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 534
| [[]]
| [[:ru:Торий|Торий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1115]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 535
| [[]]
| [[:ru:Протактиний|Протактиний]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1109]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 536
| [[Уран (элемент)]]
| [[:ru:Уран (элемент)|Уран (элемент)]]
| align=right| 9019
| align=right| [[d:Q1098]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 537
| [[Нептуний]]
| [[:ru:Нептуний|Нептуний]]
| align=right| 5078
| align=right| [[d:Q1105]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 538
| [[Плутоний]]
| [[:ru:Плутоний|Плутоний]]
| align=right| 11340
| align=right| [[d:Q1102]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 539
| [[]]
| [[:ru:Америций|Америций]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1872]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 540
| [[Кюрий]]
| [[:ru:Кюрий|Кюрий]]
| align=right| 3891
| align=right| [[d:Q1876]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 541
| [[]]
| [[:ru:Берклий|Берклий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1882]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 542
| [[Калифорний]]
| [[:ru:Калифорний|Калифорний]]
| align=right| 4445
| align=right| [[d:Q1888]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 543
| [[]]
| [[:ru:Эйнштейний|Эйнштейний]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1892]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 544
| [[Фермий]]
| [[:ru:Фермий|Фермий]]
| align=right| 3462
| align=right| [[d:Q1896]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 545
| [[]]
| [[:ru:Менделевий|Менделевий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1898]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 546
| [[Нобелий]]
| [[:ru:Нобелий|Нобелий]]
| align=right| 4645
| align=right| [[d:Q1901]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 547
| [[]]
| [[:ru:Лоуренсий|Лоуренсий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1905]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 548
| [[Резерфордий]]
| [[:ru:Резерфордий|Резерфордий]]
| align=right| 3736
| align=right| [[d:Q1226]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 549
| [[Дубний]]
| [[:ru:Дубний|Дубний]]
| align=right| 7591
| align=right| [[d:Q1232]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 550
| [[Сиборгий]]
| [[:ru:Сиборгий|Сиборгий]]
| align=right| 7450
| align=right| [[d:Q1234]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 551
| [[Борий]]
| [[:ru:Борий|Борий]]
| align=right| 9221
| align=right| [[d:Q1249]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 552
| [[]]
| [[:ru:Хассий|Хассий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1252]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 553
| [[Мейтнерий]]
| [[:ru:Мейтнерий|Мейтнерий]]
| align=right| 4342
| align=right| [[d:Q1258]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 554
| [[Дармштадтий]]
| [[:ru:Дармштадтий|Дармштадтий]]
| align=right| 5944
| align=right| [[d:Q1266]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 555
| [[Рентгений]]
| [[:ru:Рентгений|Рентгений]]
| align=right| 4230
| align=right| [[d:Q1272]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 556
| [[Коперниций]]
| [[:ru:Коперниций|Коперниций]]
| align=right| 7821
| align=right| [[d:Q1278]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 557
| [[Ниһоний]]
| [[:ru:Нихоний|Нихоний]]
| align=right| 8142
| align=right| [[d:Q1301]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 558
| [[]]
| [[:ru:Флеровий|Флеровий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1302]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 559
| [[Московий]]
| [[:ru:Московий|Московий]]
| align=right| 5988
| align=right| [[d:Q1303]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 560
| [[]]
| [[:ru:Ливерморий|Ливерморий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1304]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 561
| [[]]
| [[:ru:Теннессин|Теннессин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1306]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 562
| [[]]
| [[:ru:Оганесон|Оганесон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1307]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 563
| [[Химик ҡушылмалар]]
| [[:ru:Химическое соединение|Химическое соединение]]
| align=right| 13663
| align=right| [[d:Q11173]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 564
| [[Кислоталар]]
| [[:ru:Кислоты|Кислоты]]
| align=right| 29985
| align=right| [[d:Q11158]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 565
| [[]]
| [[:ru:Уксусная кислота|Уксусная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47512]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 566
| [[]]
| [[:ru:Борная кислота|Борная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187045]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 567
| [[]]
| [[:ru:Лимонная кислота|Лимонная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q159683]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 568
| [[]]
| [[:ru:Соляная кислота|Соляная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2409]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 569
| [[]]
| [[:ru:Плавиковая кислота|Плавиковая кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q209569]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 570
| [[]]
| [[:ru:Молочная кислота|Молочная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161249]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 571
| [[]]
| [[:ru:Азотная кислота|Азотная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83320]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 572
| [[]]
| [[:ru:Ортофосфорная кислота|Ортофосфорная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184782]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 573
| [[]]
| [[:ru:Серная кислота|Серная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4118]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 574
| [[]]
| [[:ru:Дубильная кислота|Дубильная кислота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q427956]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 575
| [[Һелтеләр]]{{эш өҫтөндә|Баныу}}
| [[:ru:Щёлочи|Щёлочи]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q485742]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 576
| [[Нигеҙ (химия)]]
| [[:ru:Основание (химия)|Основание (химия)]]
| align=right| 33938
| align=right| [[d:Q11193]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 577
| [[]]
| [[:ru:Неорганические вещества|Неорганические вещества]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190065]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 578
| [[]]
| [[:ru:Аммиак|Аммиак]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4087]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 579
| [[]]
| [[:ru:Диоксид углерода|Диоксид углерода]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1997]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 580
| [[]]
| [[:ru:Монооксид углерода|Монооксид углерода]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2025]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 581
| [[Һыу]]
| [[:ru:Вода|Вода]]
| align=right| 16735
| align=right| [[d:Q283]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#FFE0E0
| 582
| [[]]
| [[:ru:Органические вещества|Органические вещества]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q174211]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 583
| [[]]
| [[:ru:Ацетон|Ацетон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q49546]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 584
| [[Спирт]]
| [[:ru:Спирты|Спирты]]
| align=right| 13426
| align=right| [[d:Q156]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 585
| [[]]
| [[:ru:Альдегиды|Альдегиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101497]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 586
| [[]]
| [[:ru:Алканы|Алканы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41581]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 587
| [[]]
| [[:ru:Алкены|Алкены]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81406]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 588
| [[]]
| [[:ru:Амиды|Амиды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188777]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 589
| [[]]
| [[:ru:Амины|Амины]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q167198]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 590
| [[Бензол]]
| [[:ru:Бензол|Бензол]]
| align=right| 4423
| align=right| [[d:Q2270]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 591
| [[]]
| [[:ru:Бутан (вещество)|Бутан (вещество)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134192]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 592
| [[]]
| [[:ru:Этан|Этан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q52858]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 593
| [[]]
| [[:ru:Кофеин|Кофеин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q60235]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 594
| [[]]
| [[:ru:Карбоновые кислоты|Карбоновые кислоты]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134856]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 595
| [[]]
| [[:ru:Хлорфторуглероды|Хлорфторуглероды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q960800]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 596
| [[]]
| [[:ru:Кокаин|Кокаин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41576]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 597
| [[Этанол]]
| [[:ru:Этанол|Этанол]]
| align=right| 18963
| align=right| [[d:Q153]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 598
| [[]]
| [[:ru:Этилен|Этилен]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q151313]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 599
| [[]]
| [[:ru:Формальдегид|Формальдегид]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161210]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 600
| [[]]
| [[:ru:Фруктоза|Фруктоза]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q122043]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 601
| [[]]
| [[:ru:Глюкоза|Глюкоза]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37525]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 602
| [[]]
| [[:ru:Галогеналканы|Галогеналканы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q271026]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 603
| [[]]
| [[:ru:Кетоны|Кетоны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170744]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 604
| [[Метан]]
| [[:ru:Метан|Метан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37129]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 605
| [[]]
| [[:ru:Метанол|Метанол]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q14982]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 606
| [[Никотин]]
| [[:ru:Никотин|Никотин]]
| align=right| 7580
| align=right| [[d:Q28086552]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 607
| [[Фенол]]
| [[:ru:Фенол|Фенол]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q130336]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 608
| [[]]
| [[:ru:Пропан|Пропан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q131189]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 609
| [[]]
| [[:ru:Пропилен|Пропилен]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q151324]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 610
| [[]]
| [[:ru:Синтез-газ|Синтез-газ]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3273339]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 611
| [[Тоҙҙар]]
| [[:ru:Соли|Соли]]
| align=right| 28649
| align=right| [[d:Q12370]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 612
| [[]]
| [[:ru:Квасцы|Квасцы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190527]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 613
| [[]]
| [[:ru:Нитрат аммония|Нитрат аммония]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182329]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 614
| [[]]
| [[:ru:Сульфат аммония|Сульфат аммония]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191831]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 615
| [[Кальций карбонаты]]
| [[:ru:Карбонат кальция|Карбонат кальция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q23767]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 616
| [[Кальций хлориды]]
| [[:ru:Хлорид кальция|Хлорид кальция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q208451]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 617
| [[]]
| [[:ru:Сульфат магния|Сульфат магния]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q288266]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 618
| [[]]
| [[:ru:Гидроксид калия|Гидроксид калия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q132298]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 619
| [[]]
| [[:ru:Нитрат калия|Нитрат калия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177836]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 620
| [[]]
| [[:ru:Гидрокарбонат натрия|Гидрокарбонат натрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179731]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 621
| [[Натрий карбонаты]]
| [[:ru:Карбонат натрия|Карбонат натрия]]
| align=right| 35 321 
| align=right| [[d:Q190227]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 622
| [[]]
| [[:ru:Хлорид натрия|Хлорид натрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2314]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 623
| [[]]
| [[:ru:Гидроксид натрия|Гидроксид натрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q102769]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 624
| [[]]
| [[:ru:Нитрат натрия|Нитрат натрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184373]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 625
| [[]]
| [[:ru:Метасиликат натрия|Метасиликат натрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q425397]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 626
| [[]]
| [[:ru:Сульфат натрия|Сульфат натрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q211737]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 627
| [[]]
| [[:ru:Оксид титана(IV)|Оксид титана(IV)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193521]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 628
| [[]]
| [[:ru:Смесь (химия)|Смесь (химия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q169336]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 629
| [[]]
| [[:ru:Аэрозоль|Аэрозоль]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104541]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 630
| [[]]
| [[:ru:Коллоидные системы|Коллоидные системы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181780]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 631
| [[]]
| [[:ru:Дисперсная система|Дисперсная система]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178697]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 632
| [[]]
| [[:ru:Эмульсия|Эмульсия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187634]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 633
| [[]]
| [[:ru:Пена|Пена]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q215414]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 634
| [[]]
| [[:ru:Гели|Гели]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185744]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 635
| [[]]
| [[:ru:Раствор|Раствор]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q5447188]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 636
| [[]]
| [[:ru:Суспензия|Суспензия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q26100]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 637
| [[]]
| [[:ru:Пар|Пар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q255722]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 638
| [[]]
| [[:ru:Сплав|Сплав]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37756]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 639
| [[]]
| [[:ru:Амальгама|Амальгама]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182574]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 640
| [[]]
| [[:ru:Латунь|Латунь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q39782]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 641
| [[Бронза]]
| [[:ru:Бронза|Бронза]]
| align=right| 4696
| align=right| [[d:Q34095]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 642
| [[]]
| [[:ru:Керамика|Керамика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q45621]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 643
| [[]]
| [[:ru:Чугун|Чугун]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483269]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 644
| [[]]
| [[:ru:Дюралюминий|Дюралюминий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q243558]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 645
| [[Ҡорос]]
| [[:ru:Сталь|Сталь]]
| align=right| 32240
| align=right| [[d:Q11427]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 646
| [[]]
| [[:ru:Нержавеющая сталь|Нержавеющая сталь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172587]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 647
| [[]]
| [[:ru:Таблетки|Таблетки]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q206077]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 648
| [[Плацебо]]
| [[:ru:Плацебо|Плацебо]]
| align=right| 15506
| align=right| [[d:Q269829]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 649
| [[Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр]]
| [[:ru:Науки о Земле|Науки о Земле]]
| align=right| 5092
| align=right| [[d:Q8008]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 650
| [[Картография]]
| [[:ru:Картография|Картография]]
| align=right| 659
| align=right| [[d:Q42515]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 651
| [[Географик карта]]
| [[:ru:Географическая карта|Географическая карта]]
| align=right| 6516
| align=right| [[d:Q4006]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 652
| [[Тәбиғәт һәләкәте]]
| [[:ru:Стихийное бедствие|Стихийное бедствие]]
| align=right| 32419
| align=right| [[d:Q8065]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 653
| [[Ҡар ишелмәһе]]
| [[:ru:Лавина|Лавина]]
| align=right| 10960
| align=right| [[d:Q7935]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 654
| [[Ҡоролоҡ]]
| [[:ru:Засуха|Засуха]]
| align=right| 4207
| align=right| [[d:Q43059]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 655
| [[Һыу баҫыу]]
| [[:ru:Наводнение|Наводнение]]
| align=right| 10154
| align=right| [[d:Q8068]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 656
| [[Ер тетрәү]]
| [[:ru:Землетрясение|Землетрясение]]
| align=right| 20106
| align=right| [[d:Q7944]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 657
| [[Цунами]]
| [[:ru:Цунами|Цунами]]
| align=right| 19521
| align=right| [[d:Q8070]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 658
| [[Ер төҙөлөшө]]
| [[:ru:Строение Земли|Строение Земли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1664027]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 659
| [[]]
| [[:ru:Складчатая дислокация|Складчатая дислокация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81659]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 660
| [[]]
| [[:ru:Формация (стратиграфическое подразделение)|Формация (стратиграфическое подразделение)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q736917]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 661
| [[]]
| [[:ru:Фоссилии|Фоссилии]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40614]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 662
| [[Геология]]
| [[:ru:Геология|Геология]]
| align=right| 28314
| align=right| [[d:Q1069]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 663
| [[]]
| [[:ru:Ударный кратер|Ударный кратер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q55818]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 664
| [[Литосфера]]
| [[:ru:Литосфера|Литосфера]]
| align=right| 2301
| align=right| [[d:Q83296]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 665
| [[Ер ҡабығы]]
| [[:ru:Земная кора|Земная кора]]
| align=right| 3845
| align=right| [[d:Q15316]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 666
| [[]]
| [[:ru:Разлом|Разлом]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47089]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 667
| [[Тау тоҡомо]]
| [[:ru:Горная порода|Горная порода]]
| align=right| 27984
| align=right| [[d:Q8063]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 668
| [[Базальт]]
| [[:ru:Базальт|Базальт]]
| align=right| 3071
| align=right| [[d:Q43338]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 669
| [[Саҡматаш]]
| [[:ru:Кремень|Кремень]]
| align=right| 4047
| align=right| [[d:Q83087]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 670
| [[Магмалы тау тоҡомдары]]
| [[:ru:Магматические горные породы|Магматические горные породы]]
| align=right| 1964
| align=right| [[d:Q42045]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 671
| [[Эзбизташ]]
| [[:ru:Известняк|Известняк]]
| align=right| 4757
| align=right| [[d:Q23757]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 672
| [[Магма]]
| [[:ru:Магма|Магма]]
| align=right| 2950
| align=right| [[d:Q42278]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 673
| [[Метаморфик тау тоҡомдары]]
| [[:ru:Метаморфические горные породы|Метаморфические горные породы]]
| align=right| 1047
| align=right| [[d:Q47069]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 674
| [[Ултырма тау тоҡомдары]]
| [[:ru:Осадочные горные породы|Осадочные горные породы]]
| align=right| 1149
| align=right| [[d:Q82480]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 675
| [[]]
| [[:ru:Минералогия|Минералогия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83353]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 676
| [[Плиталар тектоникаһы]]
| [[:ru:Тектоника плит|Тектоника плит]]
| align=right| 12055
| align=right| [[d:Q7950]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 677
| [[]]
| [[:ru:Стратиграфия|Стратиграфия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134783]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 678
| [[]]
| [[:ru:Пласт (геология)|Пласт (геология)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12758989]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 679
| [[]]
| [[:ru:Надвиг|Надвиг]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q496325]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 680
| [[]]
| [[:ru:Пироксены|Пироксены]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q192880]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 681
| [[]]
| [[:ru:Силикаты (минералы)|Силикаты (минералы)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178977]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 682
| [[Ҡыр шпаты]]
| [[:ru:Полевые шпаты|Полевые шпаты]]
| align=right| 12905
| align=right| [[d:Q170258]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 683
| [[]]
| [[:ru:Каолинит|Каолинит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q223197]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 684
| [[Тальк]]
| [[:ru:Тальк|Тальк]]
| align=right| 4326
| align=right| [[d:Q134583]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 685
| [[]]
| [[:ru:Слюды|Слюды]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q114675]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 686
| [[]]
| [[:ru:Асбест|Асбест]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104085]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 687
| [[]]
| [[:ru:Берилл|Берилл]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103480]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 688
| [[Зөбәржәт]]
| [[:ru:Изумруд|Изумруд]]
| align=right| 1723
| align=right| [[d:Q43513]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 689
| [[Сапфир]]
| [[:ru:Сапфир|Сапфир]]
| align=right| 1048
| align=right| [[d:Q127583]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 690
| [[]]
| [[:ru:Рубин|Рубин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43088]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 691
| [[]]
| [[:ru:Топаз|Топаз]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134985]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 692
| [[Гәрәбә]]
| [[:ru:Янтарь|Янтарь]]
| align=right| 38796
| align=right| [[d:Q25381]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 693
| [[]]
| [[:ru:Слоновая кость|Слоновая кость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q82001]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 694
| [[]]
| [[:ru:Жемчуг|Жемчуг]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43436]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 695
| [[Петрология]]
| [[:ru:Петрология|Петрология]]
| align=right| 3515
| align=right| [[d:Q163082]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 696
| [[]]
| [[:ru:Конгломерат (порода)|Конгломерат (порода)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191704]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 697
| [[]]
| [[:ru:Гравий|Гравий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133833]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 698
| [[]]
| [[:ru:Гранит|Гранит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41177]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 699
| [[]]
| [[:ru:Вулканический туф|Вулканический туф]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q484924]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 700
| [[]]
| [[:ru:Кристаллические сланцы|Кристаллические сланцы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q15315]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 701
| [[]]
| [[:ru:Мрамор|Мрамор]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40861]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 702
| [[Гнейс]]
| [[:ru:Гнейс|Гнейс]]
| align=right| 1825
| align=right| [[d:Q166409]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 703
| [[Тупраҡ]]
| [[:ru:Почва|Почва]]
| align=right| 8576
| align=right| [[d:Q36133]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 704
| [[Ҡом]]
| [[:ru:Песок|Песок]]
| align=right| 5299
| align=right| [[d:Q34679]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 705
| [[]]
| [[:ru:Песчаник|Песчаник]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13085]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 706
| [[]]
| [[:ru:Боксит|Боксит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q102078]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 707
| [[Торф]]
| [[:ru:Торф|Торф]]
| align=right| 6022
| align=right| [[d:Q184624]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 708
| [[]]
| [[:ru:Кварцит|Кварцит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q237883]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 709
| [[]]
| [[:ru:Аспидный сланец|Аспидный сланец]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q207079]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 710
| [[]]
| [[:ru:Горючий сланец|Горючий сланец]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q221378]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 711
| [[Геодезия]]
| [[:ru:Геодезия|Геодезия]]
| align=right| 4540
| align=right| [[d:Q131089]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 712
| [[]]
| [[:ru:Геофизика|Геофизика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46255]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 713
| [[]]
| [[:ru:Магнитное поле Земли|Магнитное поле Земли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6500960]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 714
| [[]]
| [[:ru:Внутреннее ядро Земли|Внутреннее ядро Земли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q394352]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 715
| [[]]
| [[:ru:Внешнее ядро|Внешнее ядро]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q857867]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 716
| [[]]
| [[:ru:Мантия Земли|Мантия Земли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101949]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 717
| [[]]
| [[:ru:Сейсмология|Сейсмология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83371]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 718
| [[Геохронологик шкала]]
| [[:ru:Геохронологическая шкала|Геохронологическая шкала]]
| align=right| 9090
| align=right| [[d:Q43521]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 719
| [[Пангея]]
| [[:ru:Пангея|Пангея]]
| align=right| 2293
| align=right| [[d:Q4398]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 720
| [[]]
| [[:ru:Массовое вымирание|Массовое вымирание]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q55814]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 721
| [[]]
| [[:ru:Массовое пермское вымирание|Массовое пермское вымирание]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q141118]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 722
| [[]]
| [[:ru:Мел-палеогеновое вымирание|Мел-палеогеновое вымирание]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q55811]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 723
| [[]]
| [[:ru:Ледниковый период|Ледниковый период]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q49367]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 724
| [[]]
| [[:ru:Докембрий|Докембрий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103910]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 725
| [[]]
| [[:ru:Фанерозой|Фанерозой]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101313]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 726
| [[]]
| [[:ru:Палеозой|Палеозой]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q75507]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 727
| [[]]
| [[:ru:Кембрийский период|Кембрийский период]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79064]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 728
| [[]]
| [[:ru:Пермский период|Пермский период]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q76402]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 729
| [[Мезозой]]
| [[:ru:Мезозой|Мезозой]]
| align=right| 4755
| align=right| [[d:Q83222]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 730
| [[]]
| [[:ru:Триасовый период|Триасовый период]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47158]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 731
| [[]]
| [[:ru:Юрский период|Юрский период]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q45805]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 732
| [[Аҡбур осоро]]
| [[:ru:Меловой период|Меловой период]]
| align=right| 5682
| align=right| [[d:Q44626]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 733
| [[Кайнозой]]
| [[:ru:Кайнозой|Кайнозой]]
| align=right| 2961
| align=right| [[d:Q102416]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 734
| [[Дүртенсел осор]]
| [[:ru:Четвертичный период|Четвертичный период]]
| align=right| 3271
| align=right| [[d:Q26185]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 735
| [[Голоцен]]
| [[:ru:Голоцен|Голоцен]]
| align=right| 1769
| align=right| [[d:Q25445]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 736
| [[]]
| [[:ru:Геоморфология|Геоморфология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q52109]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 737
| [[]]
| [[:ru:Эрозия|Эрозия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q80026]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 738
| [[]]
| [[:ru:Столовая гора|Столовая гора]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q623319]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 739
| [[]]
| [[:ru:Кекур|Кекур]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q747957]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 740
| [[]]
| [[:ru:Выветривание|Выветривание]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179177]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 741
| [[Рельеф формаһы]]
| [[:ru:Форма рельефа|Форма рельефа]]
| align=right| 2804
| align=right| [[d:Q271669]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 742
| [[Тау]]
| [[:ru:Гора|Гора]]
| align=right| 12035
| align=right| [[d:Q8502]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 743
| [[Тау һырты]]
| [[:ru:Горный хребет|Горный хребет]]
| align=right| 686
| align=right| [[d:Q46831]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 744
| [[Яйла]]
| [[:ru:Плато|Плато]]
| align=right| 5304
| align=right| [[d:Q75520]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 745
| [[]]
| [[:ru:Холм|Холм]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q54050]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 746
| [[Үҙән]]
| [[:ru:Долина|Долина]]
| align=right| 3955
| align=right| [[d:Q39816]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 747
| [[Тигеҙлектәр]]
| [[:ru:Равнина|Равнина]]
| align=right| 4599
| align=right| [[d:Q160091]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 748
| [[]]
| [[:ru:Конус выноса|Конус выноса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q465088]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 749
| [[]]
| [[:ru:Пляж|Пляж]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40080]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 750
| [[]]
| [[:ru:Каньон|Каньон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q150784]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 751
| [[]]
| [[:ru:Клиф|Клиф]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q107679]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 752
| [[Һыубаҫар туғай]]
| [[:ru:Пойма|Пойма]]
| align=right| 4316
| align=right| [[d:Q193110]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 753
| [[]]
| [[:ru:Меандр|Меандр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q180537]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 754
| [[]]
| [[:ru:Оазис|Оазис]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43742]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 755
| [[Йылға һикәлтәһе]]
| [[:ru:Речной порог|Речной порог]]
| align=right| 4090
| align=right| [[d:Q695793]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 756
| [[Шарлауыҡ]]
| [[:ru:Водопад|Водопад]]
| align=right| 2886
| align=right| [[d:Q34038]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 757
| [[]]
| [[:ru:Кар (форма рельефа)|Кар (форма рельефа)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184368]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 758
| [[]]
| [[:ru:Озы|Озы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q332784]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 759
| [[]]
| [[:ru:Фьорд|Фьорд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q45776]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 760
| [[]]
| [[:ru:Спелеология|Спелеология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179132]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 761
| [[Мәмерйә]]
| [[:ru:Пещера|Пещера]]
| align=right| 1708
| align=right| [[d:Q35509]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 762
| [[Карст]]
| [[:ru:Карст|Карст]]
| align=right| 13677
| align=right| [[d:Q16817]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 763
| [[]]
| [[:ru:Атолл|Атолл]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42523]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 764
| [[Ҡултыҡ]]
| [[:ru:Залив|Залив]]
| align=right| 1283
| align=right| [[d:Q39594]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 765
| [[]]
| [[:ru:Побережье|Побережье]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q93352]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 766
| [[]]
| [[:ru:Шельф|Шельф]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134851]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 767
| [[Мәрйен рифтары]]
| [[:ru:Коралловые рифы|Коралловые рифы]]
| align=right| 3091
| align=right| [[d:Q11292]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 768
| [[Лагуна]]
| [[:ru:Лагуна|Лагуна]]
| align=right| 1446
| align=right| [[d:Q187223]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 769
| [[]]
| [[:ru:Глубоководный жёлоб|Глубоководный жёлоб]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q119253]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 770
| [[Ярымутрау]]
| [[:ru:Полуостров|Полуостров]]
| align=right| 1096
| align=right| [[d:Q34763]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 771
| [[]]
| [[:ru:Перешеек|Перешеек]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q93267]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 772
| [[Утрау]]
| [[:ru:Остров|Остров]]
| align=right| 6310
| align=right| [[d:Q23442]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 773
| [[]]
| [[:ru:Подводная гора|Подводная гора]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q503269]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 774
| [[Вулкан]]
| [[:ru:Вулкан|Вулкан]]
| align=right| 19254
| align=right| [[d:Q8072]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 775
| [[]]
| [[:ru:Кальдера|Кальдера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q159954]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 776
| [[]]
| [[:ru:Гейзер|Гейзер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83471]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 777
| [[]]
| [[:ru:Горячая точка (геология)|Горячая точка (геология)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q105131]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 778
| [[]]
| [[:ru:Срединно-океанический хребет|Срединно-океанический хребет]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104698]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 779
| [[]]
| [[:ru:Вулканический кратер|Вулканический кратер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q109391]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 780
| [[]]
| [[:ru:Некк|Некк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q653139]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 781
| [[]]
| [[:ru:Вулканический купол|Вулканический купол]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q534282]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 782
| [[]]
| [[:ru:Подводный вулкан|Подводный вулкан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q674775]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 783
| [[]]
| [[:ru:Гайот|Гайот]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q151957]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 784
| [[]]
| [[:ru:Эоловые процессы|Эоловые процессы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q215839]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 785
| [[]]
| [[:ru:Дюна|Дюна]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25391]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 786
| [[Һыу каналы]]
| [[:ru:Канал (гидрография)|Канал (гидрография)]]
| align=right| 10542
| align=right| [[d:Q12284]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 787
| [[]]
| [[:ru:Водохранилище|Водохранилище]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q131681]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 788
| [[]]
| [[:ru:Польдер|Польдер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q106259]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 789
| [[]]
| [[:ru:Искусственный остров|Искусственный остров]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13691]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 790
| [[]]
| [[:ru:Дамба|Дамба]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q105190]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 791
| [[]]
| [[:ru:Карьер|Карьер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188040]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 792
| [[]]
| [[:ru:Канава|Канава]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2048319]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 793
| [[]]
| [[:ru:Намывные территории|Намывные территории]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1130322]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 794
| [[Сүл]]
| [[:ru:Пустыня|Пустыня]]
| align=right| 15496
| align=right| [[d:Q8514]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 795
| [[Тундра]] Kuzgaul
| [[:ru:Тундра|Тундра]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43262]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 796
| [[]]
| [[:ru:Пустошь (рельеф)|Пустошь (рельеф)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q27590]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 797
| [[Урман]]
| [[:ru:Лес|Лес]]
| align=right| 16546
| align=right| [[d:Q4421]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#FFE0E0
| 798
| [[]]
| [[:ru:Джунгли|Джунгли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191086]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 799
| [[]]
| [[:ru:Мангры|Мангры]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q19756]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 800
| [[]]
| [[:ru:Тайга|Тайга]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q69564]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 801
| [[]]
| [[:ru:Тропический лес|Тропический лес]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1048194]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 802
| [[Ямғыр урманы]]
| [[:ru:Дождевой лес|Дождевой лес]]
| align=right| 3670
| align=right| [[d:Q9444]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 803
| [[]]
| [[:ru:Дождевые леса Амазонии|Дождевые леса Амазонии]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177567]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 804
| [[]]
| [[:ru:Лес умеренной зоны|Лес умеренной зоны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q622896]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 805
| [[]]
| [[:ru:Травянистые сообщества|Травянистые сообщества]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1006733]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 806
| [[]]
| [[:ru:Серраду|Серраду]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q278512]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 807
| [[]]
| [[:ru:Поле (сельское хозяйство)|Поле (сельское хозяйство)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188869]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 808
| [[]]
| [[:ru:Льянос|Льянос]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q141501]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 809
| [[]]
| [[:ru:Луг|Луг]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q7777019]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 810
| [[]]
| [[:ru:Пампа|Пампа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184382]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 811
| [[]]
| [[:ru:Пастбище|Пастбище]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q30121]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 812
| [[]]
| [[:ru:Прерия|Прерия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q194281]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 813
| [[]]
| [[:ru:Сахель|Сахель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q66065]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 814
| [[]]
| [[:ru:Саванна|Саванна]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42320]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 815
| [[Дала]]
| [[:ru:Степь|Степь]]
| align=right| 6681
| align=right| [[d:Q123991]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 816
| [[]]
| [[:ru:Водно-болотные угодья|Водно-болотные угодья]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170321]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 817
| [[]]
| [[:ru:Болото|Болото]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q166735]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 818
| [[Һаҙлыҡ]]
| [[:ru:Торфяное болото|Торфяное болото]]
| align=right| 8338
| align=right| [[d:Q1681353]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 819
| [[]]
| [[:ru:Верховое болото|Верховое болото]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3240227]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 820
| [[]]
| [[:ru:Педосфера|Педосфера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q941094]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 821
| [[]]
| [[:ru:Почвообразование|Почвообразование]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q282070]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 822
| [[]]
| [[:ru:Почвоведение|Почвоведение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q9161265]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 823
| [[Ер атмосфераһы]]
| [[:ru:Атмосфера Земли|Атмосфера Земли]]
| align=right| 10384
| align=right| [[d:Q3230]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 824
| [[]]
| [[:ru:Химия атмосферы|Химия атмосферы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q287919]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 825
| [[]]
| [[:ru:Воздушная масса|Воздушная масса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q216823]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 826
| [[Атмосфера баҫымы]]
| [[:ru:Атмосферное давление|Атмосферное давление]]
| align=right| 2423
| align=right| [[d:Q81809]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 827
| [[Һаҙағай]]
| [[:ru:Полярное сияние|Полярное сияние]]
| align=right| 2977
| align=right| [[d:Q40609]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 828
| [[]]
| [[:ru:Гало|Гало]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q186310]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 829
| [[]]
| [[:ru:Мираж|Мираж]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q308762]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 830
| [[Йәйғор]]
| [[:ru:Радуга|Радуга]]
| align=right| 9000
| align=right| [[d:Q1052]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 831
| [[]]
| [[:ru:Небо|Небо]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q527]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 832
| [[]]
| [[:ru:Климатология|Климатология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q52139]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 833
| [[Климат]]
| [[:ru:Климат|Климат]]
| align=right| 27988
| align=right| [[d:Q7937]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 834
| [[Эль-Ниньо]]
| [[:ru:Эль-Ниньо|Эль-Ниньо]]
| align=right| 34583
| align=right| [[d:Q7939]]
| align=right| Һайланған

|- bgcolor=#FFDAB9
| 835
| [[Глобаль йылыныу]]
| [[:ru:Глобальное потепление|Глобальное потепление]]
| align=right| 9562
| align=right| [[d:Q7942]]
| align=right| Яҡшы

|- bgcolor=#FFE0E0
| 836
| [[]]
| [[:ru:Классификация климатов Кёппена|Классификация климатов Кёппена]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q124095]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 837
| [[]]
| [[:ru:Умеренный климат|Умеренный климат]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q167466]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 838
| [[]]
| [[:ru:Тропический климат|Тропический климат]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q135712]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 839
| [[Метеорология]]
| [[:ru:Метеорология|Метеорология]]
| align=right| 33216
| align=right| [[d:Q25261]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 840
| [[]]
| [[:ru:Барометр|Барометр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79757]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 841
| [[Дымлылыҡ]]
| [[:ru:Влажность|Влажность]]
| align=right| 290
| align=right| [[d:Q180600]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 842
| [[Атмосфера фронттары]]
| [[:ru:Атмосферный фронт|Атмосферный фронт]]
| align=right| 1815
| align=right| [[d:Q189796]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 843
| [[Һауа торошо]]
| [[:ru:Погода|Погода]]
| align=right| 13265
| align=right| [[d:Q11663]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 844
| [[Болот]]
| [[:ru:Облака|Облака]]
| align=right| 37379
| align=right| [[d:Q8074]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 845
| [[]]
| [[:ru:Перистые облака|Перистые облака]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185638]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 846
| [[]]
| [[:ru:Кучево-дождевые облака|Кучево-дождевые облака]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182311]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 847
| [[]]
| [[:ru:Кучевые облака|Кучевые облака]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q14189]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 848
| [[]]
| [[:ru:Туман|Туман]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37477]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 849
| [[]]
| [[:ru:Атмосферные осадки|Атмосферные осадки]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25257]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 850
| [[]]
| [[:ru:Кислотный дождь|Кислотный дождь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40178]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 851
| [[]]
| [[:ru:Гололедица|Гололедица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q220604]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 852
| [[]]
| [[:ru:Роса|Роса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41097]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 853
| [[]]
| [[:ru:Иней|Иней]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4590598]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 854
| [[Ер аҫты һыуҙары]]
| [[:ru:Подземные воды|Подземные воды]]
| align=right| 6265
| align=right| [[d:Q161598]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 855
| [[Боҙборсаҡ]]
| [[:ru:Град|Град]]
| align=right| 9295
| align=right| [[d:Q37602]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 856
| [[Ямғыр]]
| [[:ru:Дождь|Дождь]]
| align=right| 36332
| align=right| [[d:Q7925]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 857
| [[Ҡар]]
| [[:ru:Снег|Снег]]
| align=right| 32855
| align=right| [[d:Q7561]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 858
| [[]]
| [[:ru:Времена года|Времена года]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q24384]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 859
| [[Яҙ]]
| [[:ru:Весна|Весна]]
| align=right| 3894
| align=right| [[d:Q1312]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 860
| [[Йәй]]
| [[:ru:Лето|Лето]]
| align=right| 611
| align=right| [[d:Q1313]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 861
| [[Көҙ]]
| [[:ru:Осень|Осень]]
| align=right| 4076
| align=right| [[d:Q1314]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 862
| [[Ҡыш]]
| [[:ru:Зима|Зима]]
| align=right| 790
| align=right| [[d:Q1311]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 863
| [[]]
| [[:ru:Сезон дождей|Сезон дождей]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3117517]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 864
| [[]]
| [[:ru:Сухой сезон|Сухой сезон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q146575]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 865
| [[]]
| [[:ru:Циркуляция атмосферы|Циркуляция атмосферы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2615451]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 866
| [[]]
| [[:ru:Антициклон|Антициклон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177414]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 867
| [[]]
| [[:ru:Циклон|Циклон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79602]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 868
| [[]]
| [[:ru:Ячейка Хэдли|Ячейка Хэдли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q338589]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 869
| [[]]
| [[:ru:Полярная ячейка|Полярная ячейка]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1197111]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 870
| [[Дауыл]]
| [[:ru:Буря|Буря]]
| align=right| 3042
| align=right| [[d:Q81054]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 871
| [[]]
| [[:ru:Метель|Метель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q205418]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 872
| [[]]
| [[:ru:Пыльная буря|Пыльная буря]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182878]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 873
| [[Йәшен һәм ялағай]]
| [[:ru:Молния|Молния]]
| align=right| 9692
| align=right| [[d:Q33741]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 874
| [[]]
| [[:ru:Шкала ураганов Саффира — Симпсона|Шкала ураганов Саффира — Симпсона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q205801]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 875
| [[Күк күкрәү]]
| [[:ru:Гроза|Гроза]]
| align=right| 8718
| align=right| [[d:Q2857578]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 876
| [[Ҡойон]]
| [[:ru:Смерч|Смерч]]
| align=right| 10765
| align=right| [[d:Q8081]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 877
| [[Тропик циклон]]
| [[:ru:Тропический циклон|Тропический циклон]]
| align=right| 44231
| align=right| [[d:Q8092]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 878
| [[Ел]]
| [[:ru:Ветер|Ветер]]
| align=right| 33506
| align=right| [[d:Q8094]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 879
| [[]]
| [[:ru:Шкала Бофорта|Шкала Бофорта]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170464]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 880
| [[]]
| [[:ru:Высотное струйное течение|Высотное струйное течение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q202325]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 881
| [[]]
| [[:ru:Муссон|Муссон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42967]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 882
| [[Бриз]]
| [[:ru:Бриз|Бриз]]
| align=right| 2786
| align=right| [[d:Q81242]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 883
| [[]]
| [[:ru:Пассат|Пассат]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q160603]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 884
| [[Гидросфера]]
| [[:ru:Гидросфера|Гидросфера]]
| align=right| 3927
| align=right| [[d:Q83169]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 885
| [[]]
| [[:ru:Криосфера|Криосфера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q493109]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 886
| [[]]
| [[:ru:Гляциология|Гляциология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q52120]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 887
| [[]]
| [[:ru:Фирн|Фирн]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q828861]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 888
| [[]]
| [[:ru:Ледник|Ледник]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q35666]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 889
| [[]]
| [[:ru:Лёд|Лёд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q23392]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 890
| [[]]
| [[:ru:Ледяной щит|Ледяной щит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12599]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 891
| [[]]
| [[:ru:Шельфовый ледник|Шельфовый ледник]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46966]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 892
| [[]]
| [[:ru:Айсберг|Айсберг]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47568]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 893
| [[]]
| [[:ru:Морской лёд|Морской лёд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q213926]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 894
| [[]]
| [[:ru:Многолетняя мерзлота|Многолетняя мерзлота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179918]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 895
| [[Гидрология]]
| [[:ru:Гидрология|Гидрология]]
| align=right| 3917
| align=right| [[d:Q42250]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 896
| [[Тәбиғәттә һыу әйләнеше]]
| [[:ru:Круговорот воды в природе|Круговорот воды в природе]]
| align=right| 13490
| align=right| [[d:Q81041]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 897
| [[]]
| [[:ru:Гидрография|Гидрография]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182468]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 898
| [[Йылға]]
| [[:ru:Река|Река]]
| align=right| 13508
| align=right| [[d:Q4022]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 899
| [[]]
| [[:ru:Эстуарий|Эстуарий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47053]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 900
| [[]]
| [[:ru:Дельта реки|Дельта реки]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43197]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 901
| [[Лимнология]]
| [[:ru:Лимнология|Лимнология]]
| align=right| 6209
| align=right| [[d:Q165838]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 902
| [[Күл]]
| [[:ru:Озеро|Озеро]]
| align=right| 663
| align=right| [[d:Q23397]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 903
| [[]]
| [[:ru:Пруд|Пруд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3253281]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 904
| [[]]
| [[:ru:Прилив и отлив|Прилив и отлив]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q23384]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 905
| [[]]
| [[:ru:Океанография|Океанография]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43518]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 906
| [[Океан]]
| [[:ru:Океан|Океан]]
| align=right| 28168
| align=right| [[d:Q9430]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 907
| [[Диңгеҙ]]
| [[:ru:Море|Море]]
| align=right| 66879
| align=right| [[d:Q165]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 908
| [[]]
| [[:ru:Морские течения|Морские течения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q129558]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 909
| [[Диңгеҙ кимәле]]
| [[:ru:Уровень моря|Уровень моря]]
| align=right| 6248
| align=right| [[d:Q125465]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 910
| [[]]
| [[:ru:Термохалинная циркуляция|Термохалинная циркуляция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q463223]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 911
| [[Физика]]
| [[:ru:Физика|Физика]]
| align=right| 32075
| align=right| [[d:Q413]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 912
| [[]]
| [[:ru:Аллотропия|Аллотропия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81915]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 913
| [[]]
| [[:ru:Эксперимент Гейгера — Марсдена|Эксперимент Гейгера — Марсдена]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1648751]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 914
| [[]]
| [[:ru:Осмос|Осмос]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q54237]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 915
| [[]]
| [[:ru:Квантовая теория поля|Квантовая теория поля]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q54505]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 916
| [[]]
| [[:ru:Дистанционное зондирование Земли|Дистанционное зондирование Земли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q199687]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 917
| [[]]
| [[:ru:Альфа-распад|Альфа-распад]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179856]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 918
| [[]]
| [[:ru:Абсолютный нуль температуры|Абсолютный нуль температуры]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81182]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 919
| [[]]
| [[:ru:Адиабатический процесс|Адиабатический процесс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182453]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 920
| [[]]
| [[:ru:Эффект бабочки|Эффект бабочки]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187536]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 921
| [[]]
| [[:ru:Броуновское движение|Броуновское движение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178036]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 922
| [[]]
| [[:ru:Бета-распад|Бета-распад]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q306786]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 923
| [[]]
| [[:ru:Стихии (философия)|Стихии (философия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188520]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 924
| [[]]
| [[:ru:Солнечная корона|Солнечная корона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170754]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 925
| [[]]
| [[:ru:Плотность|Плотность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q29539]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 926
| [[]]
| [[:ru:Электронвольт|Электронвольт]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83327]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 927
| [[]]
| [[:ru:Электронный микроскоп|Электронный микроскоп]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q132560]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 928
| [[]]
| [[:ru:Фундаментальные взаимодействия|Фундаментальные взаимодействия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104934]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 929
| [[]]
| [[:ru:Фундаментальная частица|Фундаментальная частица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43116]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 930
| [[]]
| [[:ru:Ферромагнетизм|Ферромагнетизм]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184207]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 931
| [[]]
| [[:ru:Гравитон|Гравитон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103585]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 932
| [[]]
| [[:ru:Тепловой двигатель|Тепловой двигатель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178185]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 933
| [[]]
| [[:ru:Тяжёлая вода|Тяжёлая вода]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q155890]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 934
| [[]]
| [[:ru:Гидролиз|Гидролиз]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103135]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 935
| [[]]
| [[:ru:Изоляция (электротехника)|Изоляция (электротехника)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178150]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 936
| [[]]
| [[:ru:Ионосфера|Ионосфера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q162219]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 937
| [[]]
| [[:ru:Число Маха|Число Маха]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q160669]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 938
| [[]]
| [[:ru:Шкала Мооса|Шкала Мооса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41472]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 939
| [[]]
| [[:ru:Магнитосфера|Магнитосфера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6915]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 940
| [[]]
| [[:ru:Обсидиан|Обсидиан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q53754]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 941
| [[]]
| [[:ru:Физическая величина (метрология)|Физическая величина (метрология)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q107715]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 942
| [[]]
| [[:ru:Насос|Насос]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134574]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 943
| [[]]
| [[:ru:Водородный показатель|Водородный показатель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40936]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 944
| [[]]
| [[:ru:Прецессия|Прецессия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104225]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 945
| [[]]
| [[:ru:Квантовый компьютер|Квантовый компьютер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q176555]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 946
| [[]]
| [[:ru:Преломление|Преломление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q72277]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 947
| [[]]
| [[:ru:Стандартные условия|Стандартные условия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q102145]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 948
| [[]]
| [[:ru:Кот Шрёдингера|Кот Шрёдингера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q8588]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 949
| [[]]
| [[:ru:Тунгусский метеорит|Тунгусский метеорит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q125953]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 950
| [[]]
| [[:ru:Путешествие во времени|Путешествие во времени]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182154]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 951
| [[]]
| [[:ru:Электрическое напряжение|Электрическое напряжение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25428]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 952
| [[]]
| [[:ru:Длина волны|Длина волны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41364]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 953
| [[]]
| [[:ru:Кротовая нора|Кротовая нора]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q7544]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 954
| [[]]
| [[:ru:Удельная теплота парообразования и конденсации|Удельная теплота парообразования и конденсации]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483538]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 955
| [[]]
| [[:ru:Баллистическая ракета|Баллистическая ракета]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179348]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 956
| [[]]
| [[:ru:Гравитационная постоянная|Гравитационная постоянная]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q18373]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 957
| [[]]
| [[:ru:Насыщенный пар|Насыщенный пар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2661322]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 958
| [[]]
| [[:ru:Абсолютно чёрное тело|Абсолютно чёрное тело]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161424]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 959
| [[]]
| [[:ru:Электролит|Электролит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q162908]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 960
| [[]]
| [[:ru:Гравитационная линза|Гравитационная линза]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185243]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 961
| [[]]
| [[:ru:Радиус атома|Радиус атома]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483788]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 962
| [[]]
| [[:ru:Постоянная Больцмана|Постоянная Больцмана]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q5962]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 963
| [[Биофизика]]
| [[:ru:Биофизика|Биофизика]]
| align=right| 16198
| align=right| [[d:Q7100]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 964
| [[]]
| [[:ru:Вечный двигатель|Вечный двигатель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12623]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 965
| [[]]
| [[:ru:Точка росы|Точка росы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178828]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 966
| [[]]
| [[:ru:Эффект Комптона|Эффект Комптона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q171516]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 967
| [[]]
| [[:ru:Теплопроводность|Теплопроводность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q487005]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 968
| [[]]
| [[:ru:Растворимость|Растворимость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170731]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 969
| [[]]
| [[:ru:Энергия ионизации|Энергия ионизации]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483769]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 970
| [[]]
| [[:ru:Радиационный пояс|Радиационный пояс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188533]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 971
| [[]]
| [[:ru:Гидравлика|Гидравлика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177784]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 972
| [[]]
| [[:ru:Магнитный поток|Магнитный поток]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177831]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 973
| [[]]
| [[:ru:Закон Бойля — Мариотта|Закон Бойля — Мариотта]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q175974]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 974
| [[]]
| [[:ru:Идеальный газ|Идеальный газ]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172280]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 975
| [[]]
| [[:ru:Угловая скорость|Угловая скорость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161635]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 976
| [[]]
| [[:ru:Маятник Фуко|Маятник Фуко]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178841]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 977
| [[Геоцентризм]]
| [[:ru:Геоцентрическая система мира|Геоцентрическая система мира]]
| align=right| 720
| align=right| [[d:Q165800]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 978
| [[]]
| [[:ru:Апоцентр и перицентр|Апоцентр и перицентр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83481]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 979
| [[]]
| [[:ru:Метроном|Метроном]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q156424]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 980
| [[]]
| [[:ru:Водяной пар|Водяной пар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190120]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 981
| [[]]
| [[:ru:Электромагнит|Электромагнит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178032]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 982
| [[]]
| [[:ru:Второе начало термодинамики|Второе начало термодинамики]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177045]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 983
| [[]]
| [[:ru:Орбитальный период|Орбитальный период]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37640]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 984
| [[]]
| [[:ru:Люминесцентная лампа|Люминесцентная лампа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182925]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 985
| [[]]
| [[:ru:Первое начало термодинамики|Первое начало термодинамики]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179380]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 986
| [[]]
| [[:ru:Теплопередача|Теплопередача]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179635]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 987
| [[]]
| [[:ru:Теплоёмкость|Теплоёмкость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179388]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 988
| [[]]
| [[:ru:Проводник (физика)|Проводник (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q124291]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 989
| [[]]
| [[:ru:Адсорбция|Адсорбция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q180254]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 990
| [[Гелиоцентризм]]
| [[:ru:Гелиоцентрическая система мира|Гелиоцентрическая система мира]]
| align=right| 2139
| align=right| [[d:Q103983]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 991
| [[]]
| [[:ru:Огни святого Эльма|Огни святого Эльма]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q120688]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 992
| [[]]
| [[:ru:Закон Архимеда|Закон Архимеда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181404]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 993
| [[]]
| [[:ru:Внутренняя энергия|Внутренняя энергия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q180241]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 994
| [[]]
| [[:ru:Астрофизика|Астрофизика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37547]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 995
| [[]]
| [[:ru:Отражение (физика)|Отражение (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q165939]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 996
| [[]]
| [[:ru:Ветровые волны|Ветровые волны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q165848]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 997
| [[]]
| [[:ru:Магнитная проницаемость|Магнитная проницаемость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q28352]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 998
| [[]]
| [[:ru:Твёрдость|Твёрдость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3236003]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 999
| [[]]
| [[:ru:Атомизм|Атомизм]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178668]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1000
| [[]]
| [[:ru:Спин|Спин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133673]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1001
| [[]]
| [[:ru:Теоретическая физика|Теоретическая физика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q18362]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1002
| [[]]
| [[:ru:Большая полуось|Большая полуось]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q171594]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1003
| [[]]
| [[:ru:Горизонт событий|Горизонт событий]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181741]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1004
| [[]]
| [[:ru:Амплитуда|Амплитуда]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q159190]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1005
| [[Атом]]
| [[:ru:Атом|Атом]]
| align=right| 29086
| align=right| [[d:Q9121]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1006
| [[Энергия]]
| [[:ru:Энергия|Энергия]]
| align=right| 10394
| align=right| [[d:Q11379]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1007
| [[]]
| [[:ru:Эквивалентность массы и энергии|Эквивалентность массы и энергии]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q35875]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1008
| [[Энергия һаҡланыу законы]]
| [[:ru:Закон сохранения энергии|Закон сохранения энергии]]
| align=right| 10056
| align=right| [[d:Q11382]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1009
| [[]]
| [[:ru:Поле (физика)|Поле (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185674]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1010
| [[Көс]]
| [[:ru:Сила|Сила]]
| align=right| 29614
| align=right| [[d:Q11402]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1011
| [[Гравитация]]
| [[:ru:Гравитация|Гравитация]]
| align=right| 14208
| align=right| [[d:Q11412]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1012
| [[Көслө үҙ-ара тәьҫир итешеү]]
| [[:ru:Сильное взаимодействие|Сильное взаимодействие]]
| align=right| 18580
| align=right| [[d:Q11415]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1013
| [[Көсһөҙ үҙ-ара тәьҫир итешеү]]
| [[:ru:Слабое взаимодействие|Слабое взаимодействие]]
| align=right| 12502
| align=right| [[d:Q11418]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1014
| [[]]
| [[:ru:Материя (физика)|Материя (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q35758]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1015
| [[]]
| [[:ru:Мощность|Мощность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25342]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1016
| [[]]
| [[:ru:Излучение|Излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q18335]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1017
| [[]]
| [[:ru:Ионизирующее излучение|Ионизирующее излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q186161]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1018
| [[]]
| [[:ru:Пространство в физике|Пространство в физике]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q107]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1019
| [[]]
| [[:ru:Пространство-время|Пространство-время]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133327]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1020
| [[Ваҡыт]]
| [[:ru:Время|Время]]
| align=right| 29518
| align=right| [[d:Q11471]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1021
| [[]]
| [[:ru:Планковское время|Планковское время]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q202642]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1022
| [[]]
| [[:ru:Планковские единицы|Планковские единицы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q468999]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1023
| [[Вакуум]]
| [[:ru:Вакуум|Вакуум]]
| align=right| 17791
| align=right| [[d:Q11475]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1024
| [[]]
| [[:ru:Атомная физика|Атомная физика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q26383]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1025
| [[]]
| [[:ru:Атомное ядро|Атомное ядро]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37147]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1026
| [[]]
| [[:ru:Атомная орбиталь|Атомная орбиталь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q53860]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1027
| [[]]
| [[:ru:Атомная теория|Атомная теория]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q210553]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1028
| [[]]
| [[:ru:Эффект Оже|Эффект Оже]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q719512]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1029
| [[]]
| [[:ru:Энергия связи|Энергия связи]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q420754]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1030
| [[]]
| [[:ru:Боровская модель атома|Боровская модель атома]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172948]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1031
| [[]]
| [[:ru:Тормозное излучение|Тормозное излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q655904]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1032
| [[]]
| [[:ru:Электронная конфигурация|Электронная конфигурация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q53859]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1033
| [[]]
| [[:ru:Электронная оболочка|Электронная оболочка]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193793]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1034
| [[]]
| [[:ru:Возбуждение (физика)|Возбуждение (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q215328]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1035
| [[]]
| [[:ru:Водородоподобный атом|Водородоподобный атом]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2333783]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1036
| [[]]
| [[:ru:Сверхтонкая структура|Сверхтонкая структура]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1413102]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1037
| [[]]
| [[:ru:Ион|Ион]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q36496]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1038
| [[]]
| [[:ru:Модель атома Томсона|Модель атома Томсона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q274116]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1039
| [[]]
| [[:ru:Главное квантовое число|Главное квантовое число]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q867448]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1040
| [[]]
| [[:ru:Вынужденное излучение|Вынужденное излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q853656]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1041
| [[]]
| [[:ru:Молекулярная орбиталь|Молекулярная орбиталь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q725417]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1042
| [[]]
| [[:ru:Теория молекулярных орбиталей|Теория молекулярных орбиталей]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q898432]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1043
| [[]]
| [[:ru:Оптика|Оптика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q14620]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1044
| [[]]
| [[:ru:Лазер на свободных электронах|Лазер на свободных электронах]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q586386]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1045
| [[]]
| [[:ru:Эффект Керра|Эффект Керра]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q883038]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1046
| [[]]
| [[:ru:Светимость|Светимость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q105902]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1047
| [[]]
| [[:ru:Нелинейная оптика|Нелинейная оптика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q756033]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1048
| [[]]
| [[:ru:Фотоника|Фотоника]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q467054]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1049
| [[]]
| [[:ru:Волновая оптика|Волновая оптика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q942347]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1050
| [[]]
| [[:ru:Поляризация волн|Поляризация волн]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193760]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1051
| [[]]
| [[:ru:Показатель преломления|Показатель преломления]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q174102]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1052
| [[]]
| [[:ru:Физика конденсированного состояния|Физика конденсированного состояния]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q214781]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1053
| [[]]
| [[:ru:Аморфные тела|Аморфные тела]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103382]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1054
| [[]]
| [[:ru:Физика твёрдого тела|Физика твёрдого тела]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q715396]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1055
| [[]]
| [[:ru:Кристаллография|Кристаллография]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q160398]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1056
| [[]]
| [[:ru:Кристаллы|Кристаллы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43533]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1057
| [[]]
| [[:ru:Кристаллическая структура|Кристаллическая структура]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q895901]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1058
| [[]]
| [[:ru:Сингония|Сингония]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q898786]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1059
| [[]]
| [[:ru:Кристаллизация|Кристаллизация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q284256]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1060
| [[]]
| [[:ru:Фазовый переход|Фазовый переход]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185357]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1061
| [[]]
| [[:ru:Термодинамическая фаза|Термодинамическая фаза]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104837]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1062
| [[]]
| [[:ru:Кипение|Кипение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41716]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1063
| [[]]
| [[:ru:Температура кипения|Температура кипения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1003183]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1064
| [[]]
| [[:ru:Критическая точка (термодинамика)|Критическая точка (термодинамика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q111059]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1065
| [[]]
| [[:ru:Конденсация|Конденсация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q166583]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1066
| [[]]
| [[:ru:Испарение|Испарение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q132814]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1067
| [[]]
| [[:ru:Отвердевание|Отвердевание]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q108000]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1068
| [[]]
| [[:ru:Ионизация|Ионизация]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190382]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1069
| [[]]
| [[:ru:Плавление|Плавление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q106080]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1070
| [[]]
| [[:ru:Температура плавления|Температура плавления]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q15318]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1071
| [[]]
| [[:ru:Сублимация (физика)|Сублимация (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q131800]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1072
| [[]]
| [[:ru:Тройная точка|Тройная точка]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q106410]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1073
| [[Агрегат хәл]]
| [[:ru:Агрегатное состояние|Агрегатное состояние]]
| align=right| 17768
| align=right| [[d:Q11430]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1074
| [[]]
| [[:ru:Конденсат Бозе — Эйнштейна|Конденсат Бозе — Эйнштейна]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46202]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1075
| [[]]
| [[:ru:Вырожденный газ|Вырожденный газ]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q51368]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1076
| [[Газ]]
| [[:ru:Газ|Газ]]
| align=right| 31571
| align=right| [[d:Q11432]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1077
| [[Шыйыҡлыҡ]]
| [[:ru:Жидкость|Жидкость]]
| align=right| 27966
| align=right| [[d:Q11435]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1078
| [[Плазма]]
| [[:ru:Плазма|Плазма]]
| align=right| 17255
| align=right| [[d:Q10251]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1079
| [[]]
| [[:ru:Кварк-глюонная плазма|Кварк-глюонная плазма]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q733096]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1080
| [[Ҡаты есем]]
| [[:ru:Твёрдое тело|Твёрдое тело]]
| align=right| 10375
| align=right| [[d:Q11438]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1081
| [[]]
| [[:ru:Сверхтекучесть|Сверхтекучесть]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q106667]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1082
| [[Электромагнит тәьҫир итешеүе]]
| [[:ru:Электромагнитное взаимодействие|Электромагнитное взаимодействие]]
| align=right| 11458
| align=right| [[d:Q849919]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1083
| [[]]
| [[:ru:Диэлектрик|Диэлектрик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184996]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1084
| [[]]
| [[:ru:Опыт Милликена|Опыт Милликена]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q649803]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1085
| [[Электр]]
| [[:ru:Электричество|Электричество]]
| align=right| 10777
| align=right| [[d:Q12725]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1086
| [[Магнит]]
| [[:ru:Магнит|Магнит]]
| align=right| 23435
| align=right| [[d:Q11421]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1087
| [[]]
| [[:ru:Магнетизм|Магнетизм]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3294789]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1088
| [[]]
| [[:ru:Метаматериал|Метаматериал]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q497166]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1089
| [[]]
| [[:ru:Фотоэффект|Фотоэффект]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83213]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1090
| [[]]
| [[:ru:Сверхпроводимость|Сверхпроводимость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q124131]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1091
| [[]]
| [[:ru:Электростатика|Электростатика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q26336]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1092
| [[]]
| [[:ru:Электрический заряд|Электрический заряд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1111]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1093
| [[]]
| [[:ru:Закон Кулона|Закон Кулона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83152]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1094
| [[]]
| [[:ru:Электрическое поле|Электрическое поле]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46221]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1095
| [[]]
| [[:ru:Теорема Гаусса|Теорема Гаусса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q173356]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1096
| [[]]
| [[:ru:Электростатический потенциал|Электростатический потенциал]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q55451]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1097
| [[]]
| [[:ru:Сила Лоренца|Сила Лоренца]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172137]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1098
| [[]]
| [[:ru:Электродвижущая сила|Электродвижущая сила]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q185329]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1099
| [[]]
| [[:ru:Магнитодвижущая сила|Магнитодвижущая сила]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1266982]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1100
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитная индукция|Электромагнитная индукция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q988780]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1101
| [[]]
| [[:ru:Закон электромагнитной индукции Фарадея|Закон электромагнитной индукции Фарадея]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181465]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1102
| [[]]
| [[:ru:Уравнения Максвелла|Уравнения Максвелла]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q51501]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1103
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитное поле|Электромагнитное поле]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177625]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1104
| [[Электромагнит нурланыш]]
| [[:ru:Электромагнитное излучение|Электромагнитное излучение]]
| align=right| 22868
| align=right| [[d:Q12969754]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1105
| [[]]
| [[:ru:Электромагнитный спектр|Электромагнитный спектр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133139]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1106
| [[]]
| [[:ru:Радиоволны|Радиоволны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q4262]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1107
| [[]]
| [[:ru:Микроволновое излучение|Микроволновое излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q127995]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1108
| [[Инфраҡыҙыл нурланыш]]
| [[:ru:Инфракрасное излучение|Инфракрасное излучение]]
| align=right| 30650
| align=right| [[d:Q11388]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1109
| [[]]
| [[:ru:Видимое излучение|Видимое излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q76299]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1110
| [[Ультрафиолет нурланыш]]
| [[:ru:Ультрафиолетовое излучение|Ультрафиолетовое излучение]]
| align=right| 9322
| align=right| [[d:Q11391]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1111
| [[]]
| [[:ru:Рентгеновское излучение|Рентгеновское излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q34777]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1112
| [[]]
| [[:ru:Гамма-излучение|Гамма-излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11523]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1113
| [[]]
| [[:ru:Вихревые токи|Вихревые токи]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q208598]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1114
| [[]]
| [[:ru:Магнитостатика|Магнитостатика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q665093]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1115
| [[Электр тогы]]
| [[:ru:Электрический ток|Электрический ток]]
| align=right| 9788
| align=right| [[d:Q11651]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1116
| [[]]
| [[:ru:Теорема о циркуляции магнитного поля|Теорема о циркуляции магнитного поля]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q51500]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1117
| [[Магнит ҡыры]]
| [[:ru:Магнитное поле|Магнитное поле]]
| align=right| 10422
| align=right| [[d:Q11408]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1118
| [[]]
| [[:ru:Магнитный момент|Магнитный момент]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q242657]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1119
| [[]]
| [[:ru:Электрическая цепь|Электрическая цепь]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q132629]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1120
| [[]]
| [[:ru:Удельное электрическое сопротивление|Удельное электрическое сопротивление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q108193]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1121
| [[]]
| [[:ru:Электрическое сопротивление|Электрическое сопротивление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25358]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1122
| [[]]
| [[:ru:Закон Ома|Закон Ома]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41591]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1123
| [[]]
| [[:ru:Коэффициент передачи|Коэффициент передачи]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q854659]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1124
| [[]]
| [[:ru:Электрическая ёмкость|Электрическая ёмкость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q164399]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1125
| [[]]
| [[:ru:Индуктивность|Индуктивность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177897]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1126
| [[]]
| [[:ru:Электрический импеданс|Электрический импеданс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179043]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1127
| [[]]
| [[:ru:Реактивное сопротивление|Реактивное сопротивление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193972]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1128
| [[]]
| [[:ru:Правила Кирхгофа|Правила Кирхгофа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q187672]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1129
| [[Механика]]
| [[:ru:Механика|Механика]]
| align=right| 8195
| align=right| [[d:Q41217]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1130
| [[]]
| [[:ru:Аэродинамика|Аэродинамика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q8424]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1131
| [[]]
| [[:ru:Механика сплошных сред|Механика сплошных сред]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193463]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1132
| [[]]
| [[:ru:Динамика (физика)|Динамика (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q128030]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1133
| [[]]
| [[:ru:Кинематика|Кинематика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11476]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1134
| [[]]
| [[:ru:Механика грунтов|Механика грунтов]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q471872]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1135
| [[]]
| [[:ru:Статика|Статика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q169019]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1136
| [[]]
| [[:ru:Реология|Реология]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q271707]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1137
| [[Тирбәлеү]]
| [[:ru:Колебания|Колебания]]
| align=right| 2915
| align=right| [[d:Q170475]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1138
| [[]]
| [[:ru:Гармонический осциллятор|Гармонический осциллятор]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190070]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1139
| [[Классик механика]]
| [[:ru:Классическая механика|Классическая механика]]
| align=right| 28882
| align=right| [[d:Q11397]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1140
| [[]]
| [[:ru:Система отсчёта|Система отсчёта]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q184876]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1141
| [[]]
| [[:ru:Трение|Трение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q82580]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1142
| [[]]
| [[:ru:Импульс силы|Импульс силы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q837940]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1143
| [[]]
| [[:ru:Инерция|Инерция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q122508]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1144
| [[]]
| [[:ru:Кинетическая энергия|Кинетическая энергия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q46276]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1145
| [[Масса]]
| [[:ru:Масса|Масса]]
| align=right| 12503
| align=right| [[d:Q11423]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1146
| [[]]
| [[:ru:Момент инерции|Момент инерции]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q165618]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1147
| [[]]
| [[:ru:Импульс|Импульс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41273]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1148
| [[]]
| [[:ru:Механическое движение|Механическое движение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q79782]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1149
| [[Тиҙләнеш]]
| [[:ru:Ускорение|Ускорение]]
| align=right| 31469
| align=right| [[d:Q11376]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1150
| [[]]
| [[:ru:Законы Ньютона|Законы Ньютона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q38433]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1151
| [[]]
| [[:ru:Скорость движения|Скорость движения]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3711325]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1152
| [[Тиҙлек]]
| [[:ru:Скорость|Скорость]]
| align=right| 28698
| align=right| [[d:Q11465]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1153
| [[]]
| [[:ru:Потенциальная энергия|Потенциальная энергия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q155640]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1154
| [[]]
| [[:ru:Вращение|Вращение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q107617]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1155
| [[]]
| [[:ru:Момент импульса|Момент импульса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161254]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1156
| [[]]
| [[:ru:Центробежная сила|Центробежная сила]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178733]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1157
| [[]]
| [[:ru:Центростремительная сила|Центростремительная сила]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172881]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1158
| [[]]
| [[:ru:Сила Кориолиса|Сила Кориолиса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q169973]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1159
| [[]]
| [[:ru:Классическая теория тяготения Ньютона|Классическая теория тяготения Ньютона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134465]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1160
| [[]]
| [[:ru:Момент силы|Момент силы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q48103]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1161
| [[]]
| [[:ru:Вес|Вес]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25288]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1162
| [[]]
| [[:ru:Механическая работа|Механическая работа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42213]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1163
| [[]]
| [[:ru:Механика твёрдого деформируемого тела|Механика твёрдого деформируемого тела]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1080293]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1164
| [[]]
| [[:ru:Модуль упругости|Модуль упругости]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q192005]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1165
| [[]]
| [[:ru:Усталость материала|Усталость материала]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q507234]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1166
| [[]]
| [[:ru:Упругость|Упругость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q62932]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1167
| [[]]
| [[:ru:Закон Гука|Закон Гука]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170282]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1168
| [[]]
| [[:ru:Пластичность (физика)|Пластичность (физика)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q472074]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1169
| [[]]
| [[:ru:Жёсткость|Жёсткость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q569057]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1170
| [[]]
| [[:ru:Сопротивление материалов|Сопротивление материалов]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q240553]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1171
| [[]]
| [[:ru:Механическое напряжение|Механическое напряжение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q206175]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1172
| [[]]
| [[:ru:Гидроаэромеханика|Гидроаэромеханика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172145]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1173
| [[]]
| [[:ru:Закон Бернулли|Закон Бернулли]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181328]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1174
| [[]]
| [[:ru:Плавучесть|Плавучесть]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6497624]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1175
| [[]]
| [[:ru:Конвекция|Конвекция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q160329]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1176
| [[]]
| [[:ru:Диффузия|Диффузия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q163214]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1177
| [[]]
| [[:ru:Гидроаэродинамика|Гидроаэродинамика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q216320]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1178
| [[]]
| [[:ru:Гидростатика|Гидростатика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177807]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1179
| [[]]
| [[:ru:Уравнения Навье — Стокса|Уравнения Навье — Стокса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q201321]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1180
| [[]]
| [[:ru:Число Рейнольдса|Число Рейнольдса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178932]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1181
| [[]]
| [[:ru:Поверхностное натяжение|Поверхностное натяжение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170749]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1182
| [[]]
| [[:ru:Турбулентность|Турбулентность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190132]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1183
| [[]]
| [[:ru:Вязкость|Вязкость]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q128709]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1184
| [[Квант механикаһы]]
| [[:ru:Квантовая механика|Квантовая механика]]
| align=right| 12026
| align=right| [[d:Q944]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1185
| [[]]
| [[:ru:Квантовая хромодинамика|Квантовая хромодинамика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q238170]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1186
| [[]]
| [[:ru:Квантовая электродинамика|Квантовая электродинамика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q234881]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1187
| [[]]
| [[:ru:Квантовая запутанность|Квантовая запутанность]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q215675]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1188
| [[]]
| [[:ru:Туннельный эффект|Туннельный эффект]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q175751]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1189
| [[]]
| [[:ru:Принцип неопределённости|Принцип неопределённости]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44746]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1190
| [[]]
| [[:ru:Принцип Паули|Принцип Паули]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q131594]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1191
| [[]]
| [[:ru:Уравнение Шрёдингера|Уравнение Шрёдингера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q165498]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1192
| [[]]
| [[:ru:Волновая функция|Волновая функция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2362761]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1193
| [[]]
| [[:ru:Корпускулярно-волновой дуализм|Корпускулярно-волновой дуализм]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193068]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1194
| [[]]
| [[:ru:Статистическая механика|Статистическая механика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188715]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1195
| [[Ядро физикаһы]]
| [[:ru:Ядерная физика|Ядерная физика]]
| align=right| 6276
| align=right| [[d:Q81197]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1196
| [[]]
| [[:ru:Изотопы|Изотопы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25276]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1197
| [[Ядро бүленеше]]
| [[:ru:Деление ядра|Деление ядра]]
| align=right| 11306
| align=right| [[d:Q11429]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1198
| [[]]
| [[:ru:Термоядерная реакция|Термоядерная реакция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q13082]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1199
| [[Токамак]]
| [[:ru:Токамак|Токамак]]
| align=right| 13628
| align=right| [[d:Q188589]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1200
| [[]]
| [[:ru:Управляемый термоядерный синтез|Управляемый термоядерный синтез]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q641442]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1201
| [[Радиоактив тарҡалыу]]
| [[:ru:Радиоактивный распад|Радиоактивный распад]]
| align=right| 28737
| align=right| [[d:Q11448]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1202
| [[]]
| [[:ru:Альфа-частица|Альфа-частица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103517]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1203
| [[]]
| [[:ru:Бета-частица|Бета-частица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103531]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1204
| [[]]
| [[:ru:Физика элементарных частиц|Физика элементарных частиц]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q18334]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1205
| [[]]
| [[:ru:Частица|Частица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1621273]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1206
| [[]]
| [[:ru:Камера Вильсона|Камера Вильсона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q214634]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1207
| [[]]
| [[:ru:Стандартная модель|Стандартная модель]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q18338]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1208
| [[]]
| [[:ru:Теория струн|Теория струн]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q33198]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1209
| [[]]
| [[:ru:Спонтанное нарушение симметрии|Спонтанное нарушение симметрии]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q736716]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1210
| [[]]
| [[:ru:Суперсимметрия|Суперсимметрия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q193442]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1211
| [[]]
| [[:ru:Ускоритель заряженных частиц|Ускоритель заряженных частиц]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q130825]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1212
| [[]]
| [[:ru:Большой адронный коллайдер|Большой адронный коллайдер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q40605]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1213
| [[]]
| [[:ru:Синхротрон|Синхротрон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q689863]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1214
| [[]]
| [[:ru:Синхротронное излучение|Синхротронное излучение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q212871]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1215
| [[]]
| [[:ru:Тэватрон|Тэватрон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q944533]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1216
| [[]]
| [[:ru:Субатомная частица|Субатомная частица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177013]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1217
| [[]]
| [[:ru:Фермион|Фермион]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44363]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1218
| [[]]
| [[:ru:Лептоны|Лептоны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q82586]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1219
| [[Электрон]]
| [[:ru:Электрон|Электрон]]
| align=right| 24924
| align=right| [[d:Q2225]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1220
| [[]]
| [[:ru:Мюон|Мюон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3151]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1221
| [[]]
| [[:ru:Тау-лептон|Тау-лептон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188392]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1222
| [[]]
| [[:ru:Нейтрино|Нейтрино]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2126]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1223
| [[]]
| [[:ru:Кварк|Кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6718]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1224
| [[]]
| [[:ru:U-кварк|U-кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6732]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1225
| [[]]
| [[:ru:D-кварк|D-кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6745]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1226
| [[]]
| [[:ru:C-кварк|C-кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6754]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1227
| [[]]
| [[:ru:S-кварк|S-кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6763]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1228
| [[]]
| [[:ru:T-кварк|T-кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6778]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1229
| [[]]
| [[:ru:B-кварк|B-кварк]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q6786]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1230
| [[]]
| [[:ru:Адрон|Адрон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q101667]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1231
| [[]]
| [[:ru:Барион|Барион]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q159731]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1232
| [[]]
| [[:ru:Нейтрон|Нейтрон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2348]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1233
| [[]]
| [[:ru:Протон|Протон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2294]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1234
| [[]]
| [[:ru:Мезон|Мезон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q102742]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1235
| [[]]
| [[:ru:Бозон|Бозон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q43101]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1236
| [[]]
| [[:ru:Калибровочные бозоны|Калибровочные бозоны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q105580]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1237
| [[]]
| [[:ru:Глюон|Глюон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3299]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1238
| [[]]
| [[:ru:Фотон|Фотон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3198]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1239
| [[]]
| [[:ru:Бозон Хиггса|Бозон Хиггса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q402]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1240
| [[]]
| [[:ru:W- и Z-бозоны|W- и Z-бозоны]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q211922]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1241
| [[]]
| [[:ru:Антивещество|Антивещество]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83197]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1242
| [[]]
| [[:ru:Античастицы|Античастицы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q182717]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1243
| [[]]
| [[:ru:Позитрон|Позитрон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3229]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1244
| [[]]
| [[:ru:Антиводород|Антиводород]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q216121]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1245
| [[]]
| [[:ru:Антипротон|Антипротон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q107575]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1246
| [[]]
| [[:ru:Антинейтрон|Антинейтрон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q156530]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1247
| [[Сағыштырмалыҡ теорияһы]]
| [[:ru:Теория относительности|Теория относительности]]
| align=right| 13329
| align=right| [[d:Q43514]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1248
| [[Дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы]]
| [[:ru:Общая теория относительности|Общая теория относительности]]
| align=right| 88152
| align=right| [[d:Q11452]]
| align=right| Һайланған

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1249
| [[Махсус сағыштырмалыҡ теорияһы]]
| [[:ru:Специальная теория относительности|Специальная теория относительности]]
| align=right| 30282
| align=right| [[d:Q11455]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1250
| [[]]
| [[:ru:Лоренцево сокращение|Лоренцево сокращение]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q836595]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1251
| [[]]
| [[:ru:Опыт Майкельсона|Опыт Майкельсона]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q154844]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1252
| [[]]
| [[:ru:Теплота|Теплота]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44432]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1253
| [[Температура]]
| [[:ru:Температура|Температура]]
| align=right| 29702
| align=right| [[d:Q11466]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1254
| [[Термодинамика]]
| [[:ru:Термодинамика|Термодинамика]]
| align=right| 33541
| align=right| [[d:Q11473]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1255
| [[]]
| [[:ru:Энтальпия|Энтальпия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q161064]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1256
| [[]]
| [[:ru:Энтропия|Энтропия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q45003]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1257
| [[]]
| [[:ru:Уравнение состояния идеального газа|Уравнение состояния идеального газа]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191785]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1258
| [[]]
| [[:ru:Давление|Давление]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q39552]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1259
| [[]]
| [[:ru:Термодинамическая функция состояния|Термодинамическая функция состояния]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q230937]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1260
| [[]]
| [[:ru:Энергия Гиббса|Энергия Гиббса]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q334631]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1261
| [[]]
| [[:ru:Термодинамическое состояние|Термодинамическое состояние]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q230875]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1262
| [[]]
| [[:ru:Волна|Волна]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q37172]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1263
| [[]]
| [[:ru:Акустика|Акустика]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q82811]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1264
| [[Тауыш]]
| [[:ru:Звук|Звук]]
| align=right| 13391
| align=right| [[d:Q11461]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1265
| [[]]
| [[:ru:Скорость звука|Скорость звука]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q124003]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1266
| [[]]
| [[:ru:Ультразвук|Ультразвук]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q162564]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1267
| [[]]
| [[:ru:Дифракция|Дифракция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q133900]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1268
| [[Йышлыҡ]]
| [[:ru:Частота|Частота]]
| align=right| 12596
| align=right| [[d:Q11652]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1269
| [[]]
| [[:ru:Интерференция волн|Интерференция волн]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q136980]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1270
| [[Яҡтылыҡ]]
| [[:ru:Свет|Свет]]
| align=right| 32087
| align=right| [[d:Q9128]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1271
| [[Яҡтылыҡ тиҙлеге]]
| [[:ru:Скорость света|Скорость света]]
| align=right| 9417
| align=right| [[d:Q2111]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1272
| [[]]
| [[:ru:Шум|Шум]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179448]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1273
| [[]]
| [[:ru:Резонанс|Резонанс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q172858]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1274
| [[]]
| [[:ru:Эффект Доплера|Эффект Доплера]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q76436]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1275
| [[Үлсәү]]
| [[:ru:Измерение|Измерение]]
| align=right| 28698
| align=right| [[d:Q12453]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1276
| [[]]
| [[:ru:Измерительный прибор|Измерительный прибор]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q2041172]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1277
| [[]]
| [[:ru:Высотомер|Высотомер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q216197]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1278
| [[]]
| [[:ru:Микрометр (измерительный прибор)|Микрометр (измерительный прибор)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12458]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1279
| [[]]
| [[:ru:Датчик|Датчик]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q167676]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1280
| [[]]
| [[:ru:Спектрометр|Спектрометр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q188463]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1281
| [[]]
| [[:ru:Теодолит|Теодолит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q181517]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1282
| [[]]
| [[:ru:Термометр|Термометр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q646]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1283
| [[]]
| [[:ru:Весы|Весы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q134566]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1284
| [[]]
| [[:ru:Единицы физических величин|Единицы физических величин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47574]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1285
| [[]]
| [[:ru:Метрическая система мер|Метрическая система мер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q232405]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1286
| [[Халыҡ-ара берәмектәр системаһы]]
| [[:ru:Международная система единиц|Международная система единиц]]
| align=right| 19525
| align=right| [[d:Q12457]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1287
| [[Метрология]]
| [[:ru:Метрология|Метрология]]
| align=right| 8715
| align=right| [[d:Q394]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1288
| [[]]
| [[:ru:Градус (геометрия)|Градус (геометрия)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q28390]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1289
| [[]]
| [[:ru:Радиан|Радиан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q33680]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1290
| [[]]
| [[:ru:Стерадиан|Стерадиан]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177612]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1291
| [[]]
| [[:ru:Квадратный метр|Квадратный метр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25343]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1292
| [[]]
| [[:ru:Акр|Акр]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81292]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1293
| [[]]
| [[:ru:Гектар|Гектар]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q35852]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1294
| [[]]
| [[:ru:Ангстрем|Ангстрем]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q81454]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1295
| [[]]
| [[:ru:Астрономическая единица|Астрономическая единица]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q1811]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1296
| [[]]
| [[:ru:Фут|Фут]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q3710]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1297
| [[Дюйм]]
| [[:ru:Дюйм|Дюйм]]
| align=right| 1489
| align=right| [[d:Q218593]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1298
| [[]]
| [[:ru:Световой год|Световой год]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q531]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1299
| [[Метр]]
| [[:ru:Метр|Метр]]
| align=right| 36981
| align=right| [[d:Q11573]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1300
| [[Миль]]
| [[:ru:Миля|Миля]]
| align=right| 1024
| align=right| [[d:Q253276]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1301
| [[]]
| [[:ru:Морская миля|Морская миля]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q93318]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1302
| [[]]
| [[:ru:Парсек|Парсек]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12129]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1303
| [[]]
| [[:ru:Ярд|Ярд]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q482798]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1304
| [[Секунд]]
| [[:ru:Секунда|Секунда]]
| align=right| 28876
| align=right| [[d:Q11574]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1305
| [[Минут]]
| [[:ru:Минута|Минута]]
| align=right| 764
| align=right| [[d:Q7727]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1306
| [[]]
| [[:ru:Час|Час]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25235]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1307
| [[Тәүлек]]
| [[:ru:Сутки|Сутки]]
| align=right| 34408
| align=right| [[d:Q573]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1308
| [[Аҙна]]
| [[:ru:Неделя|Неделя]]
| align=right| 4471
| align=right| [[d:Q23387]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1309
| [[Ай (ваҡыт)]]
| [[:ru:Месяц|Месяц]]
| align=right| 3985
| align=right| [[d:Q5151]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1310
| [[Йыл]]
| [[:ru:Год|Год]]
| align=right| 38398
| align=right| [[d:Q577]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1311
| [[]]
| [[:ru:Десятилетие|Десятилетие]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q39911]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1312
| [[Мең йыллыҡ]]
| [[:ru:Тысячелетие|Тысячелетие]]
| align=right| 130
| align=right| [[d:Q36507]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1313
| [[]]
| [[:ru:Галлон|Галлон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q178413]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1314
| [[Литр]]
| [[:ru:Литр|Литр]]
| align=right| 10007
| align=right| [[d:Q11582]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1315
| [[]]
| [[:ru:Вольт|Вольт]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25250]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1316
| [[]]
| [[:ru:Ом|Ом]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q47083]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1317
| [[]]
| [[:ru:Герц (единица измерения)|Герц (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q39369]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1318
| [[]]
| [[:ru:Фарад|Фарад]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q131255]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1319
| [[]]
| [[:ru:Кулон|Кулон]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25406]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1320
| [[]]
| [[:ru:Генри (единица измерения)|Генри (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q163354]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1321
| [[]]
| [[:ru:Тесла (единица измерения)|Тесла (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q163343]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1322
| [[]]
| [[:ru:Вебер (единица измерения)|Вебер (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q170804]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFDAB9
| 1323
| [[Ватт]]
| [[:ru:Ватт|Ватт]]
| align=right| 8548
| align=right| [[d:Q25236]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1324
| [[]]
| [[:ru:Ампер|Ампер]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25272]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1325
| [[]]
| [[:ru:Кандела|Кандела]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q83216]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1326
| [[]]
| [[:ru:Люмен|Люмен]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q484092]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1327
| [[]]
| [[:ru:Люкс|Люкс]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q179836]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1328
| [[]]
| [[:ru:Атмосфера (единица измерения)|Атмосфера (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q177974]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1329
| [[]]
| [[:ru:Джоуль|Джоуль]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25269]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1330
| [[]]
| [[:ru:Ньютон (единица измерения)|Ньютон (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q12438]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1331
| [[]]
| [[:ru:Калория|Калория]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q130964]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1332
| [[]]
| [[:ru:Паскаль (единица измерения)|Паскаль (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q44395]]
| align=right| 

|- bgcolor=#E0FFE0
| 1333
| [[Килограмм]]
| [[:ru:Килограмм|Килограмм]]
| align=right| 16003
| align=right| [[d:Q11570]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1334
| [[]]
| [[:ru:Тонна|Тонна]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q191118]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1335
| [[]]
| [[:ru:Фунт (единица измерения)|Фунт (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q100995]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1336
| [[]]
| [[:ru:Унция|Унция]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q48013]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1337
| [[]]
| [[:ru:Атомная единица массы|Атомная единица массы]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q483261]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1338
| [[]]
| [[:ru:Узел (единица измерения)|Узел (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q128822]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1339
| [[]]
| [[:ru:Количество вещества|Количество вещества]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q104946]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1340
| [[]]
| [[:ru:Моль (единица измерения)|Моль (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q41509]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFFBB3
| 1341
| [[Байт]]
| [[:ru:Байт|Байт]]
| align=right| 758
| align=right| [[d:Q8799]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1342
| [[]]
| [[:ru:Бит|Бит]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q8805]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1343
| [[]]
| [[:ru:Бод|Бод]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q192027]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1344
| [[]]
| [[:ru:Беккерель (единица измерения)|Беккерель (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q102573]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1345
| [[]]
| [[:ru:Грей (единица измерения)|Грей (единица измерения)]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q190095]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1346
| [[]]
| [[:ru:Зиверт|Зиверт]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q103246]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1347
| [[]]
| [[:ru:Градус Цельсия|Градус Цельсия]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q25267]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1348
| [[]]
| [[:ru:Градус Фаренгейта|Градус Фаренгейта]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q42289]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1349
| [[]]
| [[:ru:Кельвин|Кельвин]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q11579]]
| align=right| 

|- bgcolor=#FFE0E0
| 1350
| [[]]
| [[:ru:Децибел|Децибел]]
| align=right| 0
| align=right| [[d:Q5329]]
| align=right| 
|}

[[Категория:Проект:Мириада:Статистика]]</text>
      <sha1>o80yzcxgb4dvaqxdld23k7psanu8fuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150175</id>
    <revision>
      <id>1292952</id>
      <parentid>1247602</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T19:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurcke</username>
        <id>46784</id>
      </contributor>
      <origin>1292952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7833" sha1="rnmgbz2th6qcjeii82la8vpul5mukqm" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Насретдин Туси исемендәге Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы''' (ШАО, {{lang-az|N.Tusi adına Şamaxı́ Astrofízika Rəsədxanası́}} ) — Оло Кавказ һыртының көньяҡ-көнсығыш итәгендә 1435 метр бейеклектә, район үҙәге [[Шәмәхә (Әзербайжан)|Шәмәхә]]нән 22 километрҙа һәм [[Баҡы]]нан 144 километрҙа урынлашҡан, Әзербайжан Милли Фәндәр академияһы Астрофизика секторы базаһында асылған [[обсерватория]]. Нигеҙе [[1960 йыл]]да  һалына. Обсерваторияны ойоштороуға билдәле ғалим Йософ Мәмәдалиев ҙур өлөш индерә.  

[[1981 йыл]]да обсерваторияға урта быуаттар [[Математик|математигы]], физигы һәм астрономы Мөхәммәт Насретдин Туси  исеме бирелә.

Обсерватория хеҙмәткәрҙәре өсөн  Йософ Мәмәдалиев исемендәге (Пиркули) ҡасаба төҙөлә.

2008 йылдың сентябренән  капиталь  ремонт-төҙөлөш һәм фәнни-техник ҡорамалдарҙы модернизациялау башлана. 2013 йылдың 16 майында Шәмәхә астрофизика обсерваторияһында капиталь ремонт, реконструкция һәм автоматлаштырыу эштәре тамамлана&lt;ref&gt;[http://www.trend.az/news/politics/2151306.html Президент Ильхам Алиев: Азербайджан должен стать научным центром региона.] ''Trend.az, 17.05.2013''&lt;/ref&gt;.

== [[Телескоп]]тары ==
Төп ҡорамалы  — Германиянан алынған  рефлектор, көҙгөһөнөң диаметры — 2 метр, 1966 йылдан бирле файҙаланыла&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ek7QxH61Xwk Новости Дня о ШАО (1966 г.)]&lt;/ref&gt; һәм Кавказ аръяғында беренсе ҙур [[телескоп]] булып тора&lt;ref&gt;[http://www.astrolab.ru/cgi-bin/manager2.cgi?id=18&amp;num=727 Шемахинская астрофизическая обсерватория (ШАО)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614150302/http://www.astrolab.ru/cgi-bin/manager2.cgi?id=18&amp;num=727 |date=2007-06-14 }} ''Astrolab.ru''&lt;/ref&gt;.

Обсерваторияла йәнә түбәндәгеләр  ҡулланыла:

* Горизонталь ҡояш телескобы,   [[Ҡояш]]атмосфераһына спектр тикшеренеүҙәре үткәреү өсөн тәғәйенләнгән төп көҙгөһөнөң диаметры — 50 см.
* 20/13 сантиметрлы АФР-2 хромосфера-фотосфера стандарт телескобы, Ҡояш хеҙмәте ихтыяждары өсөн ҡулланыла;
* АЗТ-8 рефлекторы, көҙгөһөнөң диаметры 70 см;
* «Карл Цейс» фирмаһының рефлекторы,  көҙгөһөнөң диаметры 60 см;
* Мәҡсүтов  сисемаһының менискылы телескобы.

Батабат тауында ([[Нахичеван Автономиялы Республикаһы|Нахичеван АР]]) 2300 м бейеклектә  [[1971 йыл]]дан Батабат астрофизика обсерваторияһы эшләй.  Унда ҙур ҡояш коронографы тора, көҙгөһөнөң  диаметры — 53 см, шулай уҡ 70 сантиметрлы Ай-планета телескобы, Цейс-600,  ФАС-3А һәм киң мөйөшлө экспедицион  астрограф бар.

== Баҫмалар ==

* «Циркуляр ШАО»

== ШАО директорҙары ==

* Солтанов  Ғаджибәк Фаражулла оғлы, ([[1951]]—[[1980]])
* Гусейнов Октай Хангусейн оғлы, ([[1980]]-??)
* Аббасов Алик Рза оғлы, (??-??)
* Исмаилов Зохраб Аббасали оғлы, (??-??)
* Гусейнов Камран Әхмәт оғлы, (??-??)
* Әхмәтов Шмидт Буньяд оғлы, (??-[[1997]])
* Кулиев Әйүб Сәләх оғлы ([[1997 йыл]]дан). 

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Stamps of Azerbaijan, 2001-593s.jpg|Фәйләсүф, математик һәм астроном Насретдин Тусиҙың тыуыуына 800 йыл тулыуға арнап сығарылған Әзербайжан маркаһы
Файл:SHAO.JPG|ШАО-ҙың 2 метрлы телескобы
Файл:Shemakhy Astrophysical Observatory.JPG|Шәмәхә обсерваторияһы күренеше
Файл:Shamaxi Astrofizika.jpg|Әзербайжан маркаһы. Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы.
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [[Файл:Commons-logo.svg|ссылка=Викисклад|16x16пкс|Логотип Викисклада]] На [[Викисклад|Викискладе]] есть медиафайлы по теме [[c:Category:Shamakhi Astrophysical Observatory|Шемахинская астрофизическая обсерватория]]
* [http://bse.sci-lib.com/article123641.html ШАО в Большой советской энциклопедии]
* [http://www.shao.az/ Официальный сайт Обсерватории]
* [http://www.science.az/ru/shao/index.htm Шамахинская Астрофизическая Обсерватория им. Н. Туси на сайте НАНА]
* [http://astropedia.ru/251/ ШАО в «Астропедии»]{{Недоступная ссылка|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://bse.chemport.ru/shemahinskaya_astrofizicheskaya_observatoriya.shtml Д.Шестопалов, К.Шапиро. Планета учителя Сорина] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080428122152/http://bse.chemport.ru/shemahinskaya_astrofizicheskaya_observatoriya.shtml |date=2008-04-28 }}
* [http://www.vnezemnoe.com/sputnik-io-i-vulkanicheskaya-aktivnost/ Внеземное — информация о космосе. Спутник Ио и вулканическая активность]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.baku.ru/enc-show.php?cmm_id=79&amp;id=14824&amp;c=928 ШАО за 40 лет.]
* [http://www.starlab.ru/showthread.php?t=2148 Из истории обсерватории …]
* [https://web.archive.org/web/20070221185329/http://www.sai.msu.su/EAAS/rus/confs/cong2005/thesises.pdf Оптические телескопы ШАО]
* [http://lfvn.astronomer.ru/forum/index.php?topic=198.0 Подписан договор о сотрудничестве с Шамахинской обсерваторией]

[[Категория:Әзербайжандың астрономик обсерваториялары]]
[[Категория:Коронографтар менән тәьмин ителгән астрономик обсерваториялар]]
[[Категория:1960 йылда барлыҡҡа килгәндәр]]
[[Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]]
[[Категория:Әзербайжан Милли фәндәр академияһы]]</text>
      <sha1>rnmgbz2th6qcjeii82la8vpul5mukqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168079</id>
    <revision>
      <id>1292890</id>
      <parentid>1290358</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1290358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6027" sha1="3mwe0kywzco9hydq1y046eqciudo203" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Ырымбур аҫыл ҡыҙҙар институты''' — ({{lang-ru|Оренбургский институт благородных девиц, Николаевский женский институт}}) — Рәсәй империяһының ҡатын-ҡыҙҙар белем биреү учреждениеһы (аҫыл ҡыҙҙар институты)

== Тарихы ==
Император [[Николай I|Николай Беренсенең]] [[Ырымбур губернаһы|Ырымбур]] аҫыл ҡыҙҙар институты 1832 йылдың 6 декабрендә [[Ырымбур губернаһы|Ырымбурҙың]] хәрби губернаторы П. Сухтелен бойороғо менән ойошҡан; хәрби белем биреү учреждениеларына ҡараған һәм &quot;Неплюев хәрби мәктәбенең ҡыҙҙар уҡытыу филиалы &quot; исемен йөрөткән, сөнки ул уҡыусыларҙы офицерҙар, хәрби чиновниктар һәм казак ҡыҙҙарынан алған. 1855 йылдың 13 октябрендә ул Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институты тип үҙгәртелә&lt;ref&gt;[https://oren-reader.livejournal.com/3875305.html Оренбургский институт благородных девиц императора Николая I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127030716/http://oren-reader.livejournal.com/3875305.html |date=2018-01-27 }}&lt;/ref&gt; Николай Беренсенең ҡатыны Александра Федоровна уҡыу йортон үҙ шефлығына ала.

Был ябыҡ учреждение була, уның уҡыусылары ҡаты контроль аҫтында интернатта йәшәй. Институтта Ырымбур, Һамар һәм Өфө провинциялары, Турғай һәм Яйыҡ өлкәләре, шулай уҡ Төркөстан ҡыҙҙары уҡый.&lt;ref name=&quot;berdskasloboda&quot;&gt;[https://berdskasloboda.ru/pravila-o-prieme-devic/ Оренбургский Николаевский женский институт]&lt;/ref&gt;

Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институты биналары комплексы, империя сәнғәт академияһы академигы А. Г. Беловтың архитектура проекты буйынса төҙөлгән тип фараз итәләр. Институттың төп йорто йорт яны сиркәүе менән&lt;ref&gt;[https://sobory.ru/article/?object=49355 Ырынбур. Домовая церковь Александры Римской при бывшем Николаевском институте благородных девиц.]&lt;/ref&gt; Неплюев урамында ике ҡатлы бинала урынлашҡан. 1917 йылға Ырымбур Николаев ҡыҙҙар институты милкендә [[Ырымбур губернаһы]] [[Троицк өйәҙе|Троицк районы]]&lt;nowiki/&gt;нда 628 дисәтинә [[Троицк өйәҙе|ер]], бер дача һәм унда һөт фермаһы була.&lt;ref name=&quot;berdskasloboda&quot;/&gt;

1917 йылға тиклем, Ырымбур аҫыл ҡыҙҙар институты батшабикә Мария Федоровна институттары бүлегенә инә, һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң ул Дәүләт хәйриә министрлығына күсерелә. 1918 йылда ул Халыҡ мәғәрифы комиссариаты контроле аҫтында була, 1919 йылда, [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында ул ябыла.{{Внешнее изображение}}

Институттың төп йорто бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланып ҡалған һәм Ленин урамы, 50-се йорт адресы буйынса урынлашҡан. Был йорт диуарында «тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле» тигән мемориаль таҡта ҡуйылған&lt;ref&gt;[https://govorimdelo.ru/58393/ 50 жемчужин Ырынбура: Николаевский женский институт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029104626/https://govorimdelo.ru/58393/ |date=2020-10-29 }}&lt;/ref&gt; 1920—1923 йылдарҙа элекке Ырымбур Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институтының төп йортонда рус һәм совет этнографы һәм музыканты Александр Викторович Затаевич йәшәгән һәм эшләгән.

Рәсәй дәүләт тарихи архивында институтты 1898—1914 йылдарҙа тамамлаған уҡыусылар тураһында документтар бар.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Ҡатын-ҡыҙҙар институттары
* Оде де Сион, Ана Васильевна

== Әҙәбиәт ==
* ''Семёнов В. Г.'' Ещё раз об Оренбургском институте благородных девиц. Оренбург, 1997

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://oren.aif.ru/society/event/statusnoe_obrazovanie_chemu_uchilis_vospitannicy_nikolaevskogo_instituta Статусты образование. Чему учились воспитание Николаевское института?]
* [http://oren1.ru/paper-details-pro-blagorodnyh-devic-istorija-zdanija-p/ Про благородных девиц. История здания по ул. Ленинский, 50.]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Q6TYwXwKruU Оренбургский Николаевский институт благородных девиц (видео)]
[[Категория:Рәсәй мәғарифы]]</text>
      <sha1>3mwe0kywzco9hydq1y046eqciudo203</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292894</id>
      <parentid>1292890</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6147" sha1="0hu26js7s0naihqqr6cyy37inh3l227" xml:space="preserve">{{Ук}}

'''Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты''' — ({{lang-ru|Оренбургский институт благородных девиц, Николаевский женский институт}}) — Рәсәй империяһының ҡатын-ҡыҙҙар белем биреү учреждениеһы (дворян ҡыҙҙары институты)&lt;ref&gt;Русско-башкирский словарь — М., 1964—987 стр. С.56.&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Император [[Николай I|Николай Беренсенең]] [[Ырымбур губернаһы|Ырымбур]] дворян ҡыҙҙары институты 1832 йылдың 6 декабрендә [[Ырымбур губернаһы|Ырымбурҙың]] хәрби губернаторы П. Сухтелен бойороғо менән ойошҡан; хәрби белем биреү учреждениеларына ҡараған һәм &quot;Неплюев хәрби мәктәбенең ҡыҙҙар уҡытыу филиалы &quot; исемен йөрөткән, сөнки ул уҡыусыларҙы офицерҙар, хәрби чиновниктар һәм казак ҡыҙҙарынан алған. 1855 йылдың 13 октябрендә ул Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институты тип үҙгәртелә&lt;ref&gt;[https://oren-reader.livejournal.com/3875305.html Оренбургский институт благородных девиц императора Николая I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127030716/http://oren-reader.livejournal.com/3875305.html |date=2018-01-27 }}&lt;/ref&gt; Николай Беренсенең ҡатыны Александра Федоровна уҡыу йортон үҙ шефлығына ала.

Был ябыҡ учреждение була, уның уҡыусылары ҡаты контроль аҫтында интернатта йәшәй. Институтта Ырымбур, Һамар һәм Өфө провинциялары, Турғай һәм Яйыҡ өлкәләре, шулай уҡ Төркөстан ҡыҙҙары уҡый.&lt;ref name=&quot;berdskasloboda&quot;&gt;[https://berdskasloboda.ru/pravila-o-prieme-devic/ Оренбургский Николаевский женский институт]&lt;/ref&gt;

Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институты биналары комплексы, империя сәнғәт академияһы академигы А. Г. Беловтың архитектура проекты буйынса төҙөлгән тип фараз итәләр. Институттың төп йорто йорт яны сиркәүе менән&lt;ref&gt;[https://sobory.ru/article/?object=49355 Ырынбур. Домовая церковь Александры Римской при бывшем Николаевском институте благородных девиц.]&lt;/ref&gt; Неплюев урамында ике ҡатлы бинала урынлашҡан. 1917 йылға Ырымбур Николаев ҡыҙҙар институты милкендә [[Ырымбур губернаһы]] [[Троицк өйәҙе|Троицк районы]]&lt;nowiki/&gt;нда 628 дисәтинә [[Троицк өйәҙе|ер]], бер дача һәм унда һөт фермаһы була.&lt;ref name=&quot;berdskasloboda&quot;/&gt;

1917 йылға тиклем, Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты батшабикә Мария Федоровна институттары бүлегенә инә, һәм [[Октябрь революцияһы]]нан һуң ул Дәүләт хәйриә министрлығына күсерелә. 1918 йылда ул Халыҡ мәғәрифы комиссариаты контроле аҫтында була, 1919 йылда, [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында ул ябыла.{{Внешнее изображение}}

Институттың төп йорто бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланып ҡалған һәм Ленин урамы, 50-се йорт адресы буйынса урынлашҡан. Был йорт диуарында «тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле» тигән мемориаль таҡта ҡуйылған&lt;ref&gt;[https://govorimdelo.ru/58393/ 50 жемчужин Ырынбура: Николаевский женский институт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029104626/https://govorimdelo.ru/58393/ |date=2020-10-29 }}&lt;/ref&gt; 1920—1923 йылдарҙа элекке Ырымбур Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институтының төп йортонда рус һәм совет этнографы һәм музыканты Александр Викторович Затаевич йәшәгән һәм эшләгән.

Рәсәй дәүләт тарихи архивында институтты 1898—1914 йылдарҙа тамамлаған уҡыусылар тураһында документтар бар.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Ҡатын-ҡыҙҙар институттары
* Оде де Сион, Ана Васильевна

== Әҙәбиәт ==
* ''Семёнов В. Г.'' Ещё раз об Оренбургском институте благородных девиц. Оренбург, 1997

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://oren.aif.ru/society/event/statusnoe_obrazovanie_chemu_uchilis_vospitannicy_nikolaevskogo_instituta Статусты образование. Чему учились воспитание Николаевское института?]
* [http://oren1.ru/paper-details-pro-blagorodnyh-devic-istorija-zdanija-p/ Про благородных девиц. История здания по ул. Ленинский, 50.]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Q6TYwXwKruU Оренбургский Николаевский институт благородных девиц (видео)]
[[Категория:Рәсәй мәғарифы]]</text>
      <sha1>0hu26js7s0naihqqr6cyy37inh3l227</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты</title>
    <ns>1</ns>
    <id>168080</id>
    <revision>
      <id>1292892</id>
      <parentid>998109</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Фекерләшеү:Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>998109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="3u6cq73veejce5vj71jkelnqt4tcrwv" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Оренбургский институт благородных девиц|02.12.2020}}</text>
      <sha1>3u6cq73veejce5vj71jkelnqt4tcrwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡатын-ҡыҙ институттары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168519</id>
    <revision>
      <id>1292900</id>
      <parentid>993064</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8304" sha1="0eyz768z3x21rerny8s8kkm2fguzn04" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Батшабикә Мария Учреждениелары ведомствоһының ябыҡ ҡатын-ҡыҙ институттары'''»&lt;ref&gt;[https://nobledamosels.wordpress.com/ «Институты благородных девиц» и женское образование в Российской империи]&lt;/ref&gt;(популяр әҙәбиәттә, '''дворян ҡыҙҙары институттары''') — {{lang-ru|«Закрытые женские институты Ведомства учреждений императрицы Марии»}} — [[Рәсәй империяһы|Рәсәйҙең]] батшабикә Мария ведомствоһы ябыҡ мәғариф учреждениелары, уларҙа юғары ҡатлам ҡыҙҙары (затлы нәҫел дворяндар, генералдар, штаб һәм обер-офицерҙар йәки граждан чиндары), һәм үҙ иҫәбенә — шулай уҡ сауҙәгәр ҡыҙҙары, төрлө юғары дәрәжәләге кешеләрҙең ҡыҙҙары уҡырға алынған.

== Тарихы ==
Барлыҡ институттары ла тиерлек ҡатын-ҡыҙҙар уҡыу йорттарының 1 категорияһында торған. Институттағы барлыҡ студенттар һаны яҡынса 7500 була. Институттарға дөйөм сығым йылына 300 000 һумдан артығыраҡ була.

=== Пансионеркалар ===
Уҡыусыларҙы дәүләт иҫәбенә ҡабул итеү ҡағиҙәләре һәр институт өсөн махсус билдәләнә, һәм улар уҡытылған ҡыҙҙың билдәләнгән категорияға тап килеүенә, шулай уҡ йәрәбәгә нигеҙләнә. Ҡыҙҙарҙы теге йәки был категорияға яҙыу, атаһының исем-дәрәжәһе менән бер рәттән, төрлө шарттарға нигеҙләнә:

* уның етемлеге (йәғни үкһеҙ етемме йәки ата-әсәһенең береһе иҫәнме);
* атаһының үлеме шарттары (мәҫәлән, һуғышта үлтерелгәнме), *иҫән булһа, дәүләт хеҙмәтендә булғанмы, *ҡыҙҙың йәки атай-әсәһенең матди хәле.

Ҡайһы бер разрядтар буйынса ғаризалар өҫтөнлөк менән ҡабул итеүгә тулы хоҡуҡ бирә, ҡалған разряд кандидаттарына йәрәбә менән тауыш бирергә рөхсәт ителә.

Ҡаҙна иҫәбенә уҡытыуға 10 йәштән алып 12 1/2 йәшкә тиклемге ҡыҙҙарҙы, һәм үҙҙәре түләп уҡыуға — 9 йәштән 13 1/2 йәшкә тиклем (түләү — йылына 150 һумдан 400 һумға тиклем) ҡабул итәләр. Ярымпансион һәм өйҙән йөрөп уҡыусылар итеп ярымасыҡ институттарға (Дон, Түбәнге Новгород, Керчь һәм Тамбов) һәм башҡа губерна институттарына сығарма рәүешле генә ҡабул ителә (1881 йылдан).)

=== Программаһы ===
Ҡатын-ҡыҙҙар институттарында уҡытыла торған предметтар программаһы ҡатын-кыҙҙар гимназиялары программаларына оҡшаш тиерлек булған; институттарҙың төп айырмаһы — яңы телдәрҙе уҡытыуға ҙурыраҡ иғтибар биреү.

=== Синыфтар ===
Институтта синыфтар — 7; бынан тыш институтҡа әҙерлек һәм махсус синыфтар тип аталғандары эшләй. Уҡытыу 7-се синыфтан башланған һәм 1-се менән тамамланған.

=== Етәкселеге ===
Институт етәкселеге инспектор, начальница, инспектриса, уҡытыусылар (түбәнге синыфтарҙа) һәм синыф ханымдарынан тора.

== Институттар исемлеге ==
Барлығы 30 институт була.

[[Санкт-Петербург]]та 10 ҡатын-ҡыҙ институты булған }Иң юғары бойороҡ менән [[1894 йыл]]да1894 йылдың 25 июлендә Санкт-Петербургта тағы бер — Ксения институты асыу ҡарары ҡабул ителә (бөйөк кенәзбикә Ксения Александровна никахлашыу иҫтәлегенә).

XIX быуат аҙағында Мәскәүҙә 4 ҡатын-ҡыҙҙар институты булған. 1900 һәм 1911 йылдарҙа улар иҫәбенә йәнә ике дворян ҡыҙҙары институты өҫтәлә.

Губерналарҙа ҡатын-ҡыҙ институттары 16 булған: улар [[Варшава]], [[Иркутск]], [[Ҡазан]], [[Керчь]], [[Киев]], [[Түбәнге Новгород]], [[Новочеркасск]], [[Одесса]], [[Ырымбур]], [[Орел]], [[Полтава]], [[Һарытау]], [[Тамбов]], [[Тифлис]], [[Харьков]] ҡалаларында урынлашҡан.
 
Бынан тыш, институт хоҡуғы менән файҙалана:

* Изге Елена училищеһы (Санкт-Петербург),
* Ҡобан Мария ҡатын-ҡыҙҙар училищеһы (пансионы Екатеринодарҙа),
* Тубыл Мария мәктәбе;
* Николо-Угрешск монастырындағы институт (1917 асылған, коммунистар 1922 йылда япҡан, хәҙерге Дзержинск).

==== Ведомствонан тыш ====
Батшабикә Мария ведомствоһына инмәгән ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙ мәғариф учреждениелары ла институт дәрәжәһенә эйә булған:
* Ольденбург принцессаһы Терезия институы (Санкт-Петербург),
* Александр-Мария ҡатын-ҡыҙҙар училищеһы (Мәскәү),
* Усачев-Чернявск ҡатын-ҡыҙҙар училищеһы (Мәскәү),
* Мария юғары ҡатын-ҡыҙҙар училищеһы ([[Вильнюс|Вильна]]).

Һуңғы икеһендә генә төрлө ҡатлам балалары ҡабул ителгән.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* [[:ru:Лидия Чарская]]ның күп әҫәрҙәре (1875—1937) мәктәп-пансион ябыҡ мәктәп тормошона арналған.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[:ru:Список воспитанниц Смольного Института благородных девиц|Список воспитанниц Смольного Института благородных девиц]]
* [[:ru:Женский педагогический институт|Женский педагогический институт]]
* [[:ru:Педагогические классы|Педагогические классы]]

== Библиография ==
* [[:ru:Пономарева, Варвара Витальевна|В. В. Пономарева]]. [https://istina.msu.ru/publications/book/244256028/ Закрытые женские институты Российской империи. 1764—1855]. Начало формирования отечественной системы женского образования. М., 2019

== Һылтанмалар ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Институты женские}}
[[Категория:Айырым уҡытыу]]
[[Категория:Рәсәй империяһында мәғариф]]
[[Категория:Рәсәй империяһының уҡыу йорттары]]</text>
      <sha1>0eyz768z3x21rerny8s8kkm2fguzn04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Һарытау дворян ҡыҙҙары институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168660</id>
    <revision>
      <id>1292885</id>
      <parentid>1283004</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Һарытау затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Һарытау дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1283004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10639" sha1="0yotj0kxxn6v03vr25nqxssrafrqk0o" xml:space="preserve">{{Ук}}
[[File:Saratov institute of noble maidens(5).jpg|thumb|300 px|Һарытау затлы ҡыҙҙар институты]]
'''Һарытау Мария затлы ҡыҙҙар институты''' — {{lang-ru|Саратовский мариинский институт благородных девиц}} — Рәсәй империяһының һарытауҙағы ҡатын-ҡыҙҙар мәғариф учреждениеһы ([[Ҡатын-ҡыҙ институттары|затлы ҡыҙҙар институты]]).

Ойошторолғандан алып институт 56 сығарылыш яһаған, уны 1200-гә яҡын тәрбиәләнеүсе тамамлаған.

== Тарихы ==
1839 йылдың декабрендә Һарытау дворяндарының губерна съезында «дворянлыҡ иғәнәләре иҫәбенә етешһеҙ йәшәгән дворяндар балаларына белем һәм тәрбиә биреү өсөн» институт булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителә&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;. Ошо уҡ документта Бөйөк кенәзбикә [[:ru:Мария Николаевна (дочь Николая I)|Мария Николаевнағая]]ңы булдырылған белем биреү учреждениеһын үҙ ҡанаты аҫтына алыу үтенесе менән мөрәжәғәт тә беркетелә.

Һарытау губернаторы Власов Дмитрий Яковлевич&lt;ref&gt;[https://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Власов Дмитрий Яковлевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180901055444/http://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2018-09-01 }}&lt;/ref&gt; һәм Рәсәй империяһының эске эштәр министры граф Строганов Александр Григорьевич ҡатнашлығында Һарытау дворяндары ҡарарына ҡул ҡуйыла һәм яңы институт ойоштороуға тотоналар.

Аҡса йыйыу башлана, был эш 1850 йылдар башына тиклем дауам итә. 1854 йылда Һарытауҙың беренсе гильдия сауҙагәре Василий Викулович Гудков&lt;ref&gt;[https://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Гудков Василий Викулович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305162852/https://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2021-03-05 }}&lt;/ref&gt;үҙенең әсәһе Пелагея Мнемоновна менән берлектә 1858 йылдың яҙына бинаны тулыһынса әҙерләү йөкләмәһе ала&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;.

Башта Һарытау институтында уҡыу алты йыл дауам итә; 1875 йылда уҡыу мөҙҙәте ете йылға тиклем арттырыла. Шуныһы ҡыҙыҡ: сығарылыш синыфы — беренсе, ә башланғыс синыф етенсе тип һанала.&lt;ref name=&quot;elsso&quot;&gt;[https://elsso.ru/cont/cul/9.html Саратовский Мариинский институт благородных девиц]&lt;/ref&gt;

1857 йылдың көҙөнә, вәғәҙә ителгәндән алда, институттың яңы бинаһы һалынып бөтә, һәм 23 сентябрҙә институтты Челюсткинанан ҡуртымға алынған йорттан яңы бинаға күсерәләр, шунда ул 1918 йылға тиклем эшләй. Яңы бинала тәрбиәләнеүселәрҙең тәүге сығарылышы 1860 йылда үткәрелгән.

== Институттың матди хәле ==
Һарытау затлы ҡыҙҙар институты үҙенең эшмәкәрлек барышында төрлө яҡтан килгән ярҙам аҡсаһы иҫәбенә йәшәгән. Төп сығанаҡ — Һарытау дворяндары ҡарары буйынса йыйылған 300 000 һумлыҡ төп капиталға проценттар. Процент суммаларына өҫтәмә рәүештә институт йыл һайын шәхси кешеләрҙән һәм институт ҡарамағындағы ерҙе ҡуртымға биреүҙән килем алған. Институт файҙаһына шәхси иғәнәләр килеп торған, шулай уҡ уҡыу өсөн түләү ҙә булған. Һарытау алпауыты, отставкалағы майор Сергей Васильевич Колычев, үҙенең васыятына ярашлы, Балашовка өйәҙендә ҙур ер биләмәһен, ерҙе ҡуртымға биреп, етешһеҙ йәшәгән дворяндар балаларына белем һәм тәрбиә биреү өсөн тотонорға институтҡа бүләк итеп ҡалдыра&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;

Институтта яҡшы уҡыған тәрбиәләнеүселәргә стипендиялар бирелә.&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;

Затлы ҡыҙҙар институтында һуңғы сығарылыш 1917 / 18 уҡыу йылында була, шунан һуң ул ябыла.

== Биналары ==
{{Внешнее изображение}}Институт бинаһы совет осоронда төрлө ойошмалар өсөн файҙаланыла.

Әлеге ваҡытта әүәлге Мария затлы ҡыҙҙар институты бинаһы мәҙәни мираҫ объекты тип танылған, бина ҡабырғаһында был хаҡта иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған&lt;ref name=&quot;saratov&quot;&gt;[http://saratov.ru/rubrik/saratov/institutskoe_blagorodstvo/ Институтское благородство] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926122113/http://saratov.ru/rubrik/saratov/institutskoe_blagorodstvo/ |date=2020-09-26 }}&lt;/ref&gt;

Институттың төп бинаһы һигеҙ гектарҙан ашыу майҙандағы усадьбала урынлашҡан булған. Институт тирәһе ике метр бейеклектәге таш ҡойма менән уратып алынған.

Усадьба биләмәһендә шулай уҡ канцелярия, уҡытыусылар һәм техник персоналдың фатирҙары, мунса, кер йыуыу, киптереү урындары, келәт, мөгәрәптәр, ат һарайы һәм аҙбарҙар урынлашҡан һәм бик күп төкөтмәләр менән флигелдәр булған. Бөтә институт голландка мейестәре һәм үҙәк һыу йылытыу системаһыменән йылытылған. Кәрәсин лампалары менән яҡтыртылған, 1910-сы йылдар башында электр лампалары ҡуйылған.

=== Институт сиркәүе ===
[[Файл:Saratov_institute_of_noble_maidens(7).jpg|справа|мини|250x250пкс|Сиркәү эсе]]
{{Внешнее изображение|width=260px|image1=[http://www.eparhia-saratov.ru/Content/Photos/11012017-002.jpg Протоиерей Соколов]}}Институтта Мария Магдалина хөрмәтенә аталған йорт сиркәүе тәүҙә өсөнсө ҡаттағы махсус бүлмәлә урынлашҡан, әммә 1897 йылда йорт таш төкөтмә эшләнеп, шунда күсерелгән.

1995 йылда Һарытау епархияһы сиркәү бинаһын Рус православие сиркәүенә кире ҡайтарыуҙы юллай башлай. 2004 йылда бина епархия ҡарамағына тапшырыла, унда тәүге ғибәҙәт ҡылыу 2005 йылдың 27 февралендә башҡарыла.&lt;ref name=&quot;hram&quot;&gt;[https://map.mefodiy-kirill-hram.ru/placemark.php?id=172 Домовой храм во имя Марии Магдалины Саратовского Мариинского института благородных девиц]&lt;/ref&gt;

2005 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем биналарҙы ремонтлау һәм тергеҙеү эштәре бара.

== Сығанаҡтар ==
* ''М. Ив. Теодоровичъ'', инспекторъ классовъ. Исторія Саратовскаго Маріинскаго Института благородныхъ дѣвицъ. 1854—1916 г. Саратовъ. Типографія Губернскаго Земства. 1916..&lt;ref&gt;[https://www.personalhistory.ru/papers/705.htm Исторія Саратовскаго Маріинскаго Института благородныхъ дѣвицъ. 1854—1916 г.]&lt;/ref&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Ҡатын-ҡыҙ институттары]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
{{Тышҡы һытанмалар}}
* [https://zen.yandex.ua/media/zhabkin/saratovskii-mariinskii-institut-blagorodnyh-devic-5e57356ad7ed3e44c52a387b Саратовский Мариинский институт благородных девиц] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224211049/https://zen.yandex.ua/media/zhabkin/saratovskii-mariinskii-institut-blagorodnyh-devic-5e57356ad7ed3e44c52a387b |date=2021-02-24 }}
* [https://www.personalhistory.ru/images/Saratov.htm Саратовский институт благородных девиц]
* [https://oldsaratov.ru/forum/institut-blagorodnyh-devic Фотографии старого Саратова − Институт благородных девиц]
* [https://sobory.ru/photo/253300 Саратов. Домовая церковь Марии Магдалины при бывшем Мариинском институте благородных девиц]</text>
      <sha1>0yotj0kxxn6v03vr25nqxssrafrqk0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292889</id>
      <parentid>1292885</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10762" sha1="nytxi5yw7by4iw2ptbrldszpjuptgem" xml:space="preserve">{{Ук}}
[[Файл:Saratov institute of noble maidens(5).jpg|thumb|300 px|Һарытау дворян ҡыҙҙары институты]]
'''Һарытау Мария дворян ҡыҙҙары институты''' — {{lang-ru|Саратовский мариинский институт благородных девиц}} — Рәсәй империяһының һарытауҙағы ҡатын-ҡыҙҙар мәғариф учреждениеһы ([[Ҡатын-ҡыҙ институттары|дворян ҡыҙҙары институты]]).&lt;ref&gt;Русско-башкирский словарь — М., 1964—987 стр. С.56.&lt;/ref&gt;

Ойошторолғандан алып институт 56 сығарылыш яһаған, уны 1200-гә яҡын тәрбиәләнеүсе тамамлаған.

== Тарихы ==
1839 йылдың декабрендә Һарытау дворяндарының губерна съезында «дворянлыҡ иғәнәләре иҫәбенә етешһеҙ йәшәгән дворяндар балаларына белем һәм тәрбиә биреү өсөн» институт булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителә&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;. Ошо уҡ документта Бөйөк кенәзбикә [[:ru:Мария Николаевна (дочь Николая I)|Мария Николаевнағая]]ңы булдырылған белем биреү учреждениеһын үҙ ҡанаты аҫтына алыу үтенесе менән мөрәжәғәт тә беркетелә.

Һарытау губернаторы Власов Дмитрий Яковлевич&lt;ref&gt;[https://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Власов Дмитрий Яковлевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180901055444/http://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2018-09-01 }}&lt;/ref&gt; һәм Рәсәй империяһының эске эштәр министры граф Строганов Александр Григорьевич ҡатнашлығында Һарытау дворяндары ҡарарына ҡул ҡуйыла һәм яңы институт ойоштороуға тотоналар.

Аҡса йыйыу башлана, был эш 1850 йылдар башына тиклем дауам итә. 1854 йылда Һарытауҙың беренсе гильдия сауҙагәре Василий Викулович Гудков&lt;ref&gt;[https://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Гудков Василий Викулович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305162852/https://wiki.oldsaratov.ru/wiki/%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2021-03-05 }}&lt;/ref&gt;үҙенең әсәһе Пелагея Мнемоновна менән берлектә 1858 йылдың яҙына бинаны тулыһынса әҙерләү йөкләмәһе ала&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;.

Башта Һарытау институтында уҡыу алты йыл дауам итә; 1875 йылда уҡыу мөҙҙәте ете йылға тиклем арттырыла. Шуныһы ҡыҙыҡ: сығарылыш синыфы — беренсе, ә башланғыс синыф етенсе тип һанала.&lt;ref name=&quot;elsso&quot;&gt;[https://elsso.ru/cont/cul/9.html Саратовский Мариинский институт благородных девиц]&lt;/ref&gt;

1857 йылдың көҙөнә, вәғәҙә ителгәндән алда, институттың яңы бинаһы һалынып бөтә, һәм 23 сентябрҙә институтты Челюсткинанан ҡуртымға алынған йорттан яңы бинаға күсерәләр, шунда ул 1918 йылға тиклем эшләй. Яңы бинала тәрбиәләнеүселәрҙең тәүге сығарылышы 1860 йылда үткәрелгән.

== Институттың матди хәле ==
Һарытау дворян ҡыҙҙары институты үҙенең эшмәкәрлек барышында төрлө яҡтан килгән ярҙам аҡсаһы иҫәбенә йәшәгән. Төп сығанаҡ — Һарытау дворяндары ҡарары буйынса йыйылған 300 000 һумлыҡ төп капиталға проценттар. Процент суммаларына өҫтәмә рәүештә институт йыл һайын шәхси кешеләрҙән һәм институт ҡарамағындағы ерҙе ҡуртымға биреүҙән килем алған. Институт файҙаһына шәхси иғәнәләр килеп торған, шулай уҡ уҡыу өсөн түләү ҙә булған. Һарытау алпауыты, отставкалағы майор Сергей Васильевич Колычев, үҙенең васыятына ярашлы, Балашовка өйәҙендә ҙур ер биләмәһен, ерҙе ҡуртымға биреп, етешһеҙ йәшәгән дворяндар балаларына белем һәм тәрбиә биреү өсөн тотонорға институтҡа бүләк итеп ҡалдыра&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;

Институтта яҡшы уҡыған тәрбиәләнеүселәргә стипендиялар бирелә.&lt;ref name=&quot;elsso&quot;/&gt;

дворян ҡыҙҙары институтында һуңғы сығарылыш 1917 / 18 уҡыу йылында була, шунан һуң ул ябыла.

== Биналары ==
{{Внешнее изображение}}Институт бинаһы совет осоронда төрлө ойошмалар өсөн файҙаланыла.

Әлеге ваҡытта әүәлге Мария дворян ҡыҙҙары институты бинаһы мәҙәни мираҫ объекты тип танылған, бина ҡабырғаһында был хаҡта иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған&lt;ref name=&quot;saratov&quot;&gt;[http://saratov.ru/rubrik/saratov/institutskoe_blagorodstvo/ Институтское благородство] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926122113/http://saratov.ru/rubrik/saratov/institutskoe_blagorodstvo/ |date=2020-09-26 }}&lt;/ref&gt;

Институттың төп бинаһы һигеҙ гектарҙан ашыу майҙандағы усадьбала урынлашҡан булған. Институт тирәһе ике метр бейеклектәге таш ҡойма менән уратып алынған.

Усадьба биләмәһендә шулай уҡ канцелярия, уҡытыусылар һәм техник персоналдың фатирҙары, мунса, кер йыуыу, киптереү урындары, келәт, мөгәрәптәр, ат һарайы һәм аҙбарҙар урынлашҡан һәм бик күп төкөтмәләр менән флигелдәр булған. Бөтә институт голландка мейестәре һәм үҙәк һыу йылытыу системаһыменән йылытылған. Кәрәсин лампалары менән яҡтыртылған, 1910-сы йылдар башында электр лампалары ҡуйылған.

=== Институт сиркәүе ===
[[Файл:Saratov_institute_of_noble_maidens(7).jpg|справа|мини|250x250пкс|Сиркәү эсе]]
{{Внешнее изображение|width=260px|image1=[http://www.eparhia-saratov.ru/Content/Photos/11012017-002.jpg Протоиерей Соколов]}}Институтта Мария Магдалина хөрмәтенә аталған йорт сиркәүе тәүҙә өсөнсө ҡаттағы махсус бүлмәлә урынлашҡан, әммә 1897 йылда йорт таш төкөтмә эшләнеп, шунда күсерелгән.

1995 йылда Һарытау епархияһы сиркәү бинаһын Рус православие сиркәүенә кире ҡайтарыуҙы юллай башлай. 2004 йылда бина епархия ҡарамағына тапшырыла, унда тәүге ғибәҙәт ҡылыу 2005 йылдың 27 февралендә башҡарыла.&lt;ref name=&quot;hram&quot;&gt;[https://map.mefodiy-kirill-hram.ru/placemark.php?id=172 Домовой храм во имя Марии Магдалины Саратовского Мариинского института благородных девиц]&lt;/ref&gt;

2005 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем биналарҙы ремонтлау һәм тергеҙеү эштәре бара.

== Сығанаҡтар ==
* ''М. Ив. Теодоровичъ'', инспекторъ классовъ. Исторія Саратовскаго Маріинскаго Института благородныхъ дѣвицъ. 1854—1916 г. Саратовъ. Типографія Губернскаго Земства. 1916..&lt;ref&gt;[https://www.personalhistory.ru/papers/705.htm Исторія Саратовскаго Маріинскаго Института благородныхъ дѣвицъ. 1854—1916 г.]&lt;/ref&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Ҡатын-ҡыҙ институттары]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
{{Тышҡы һытанмалар}}
* [https://zen.yandex.ua/media/zhabkin/saratovskii-mariinskii-institut-blagorodnyh-devic-5e57356ad7ed3e44c52a387b Саратовский Мариинский институт благородных девиц] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224211049/https://zen.yandex.ua/media/zhabkin/saratovskii-mariinskii-institut-blagorodnyh-devic-5e57356ad7ed3e44c52a387b |date=2021-02-24 }}
* [https://www.personalhistory.ru/images/Saratov.htm Саратовский институт благородных девиц]
* [https://oldsaratov.ru/forum/institut-blagorodnyh-devic Фотографии старого Саратова − Институт благородных девиц]
* [https://sobory.ru/photo/253300 Саратов. Домовая церковь Марии Магдалины при бывшем Мариинском институте благородных девиц]</text>
      <sha1>nytxi5yw7by4iw2ptbrldszpjuptgem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Александр дворян ҡыҙҙары институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168720</id>
    <revision>
      <id>1292903</id>
      <parentid>1050005</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9262" sha1="ekn90xwo1cp7jr7d2pzakfu63dj3aaw" xml:space="preserve">{{Ук}}'''Мещан (Александр) училищеһы''' (''' Александр дворян ҡыҙҙары институты''') — Мещанское (Александровское) училище — [[Санкт-Петербург]]тағы тарихи бина, архитектура ҡомартҡыһы. Түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: Смольный урамы, 3. 1764—1775 йылдарҙа архитектор [[:ru:Фельтен, Юрий Матвеевич|М. Фельтен]] тарафынан төҙөлгән.

== Училище тарихы ==
1765 йылда Смольный дворян ҡыҙҙары институты — дворяндар нәҫеле өсөн өҫтөнлөклө уҡыу курсы эргәһендә, [[:ru:Бецкой, Иван Иванович|И. И. Бецкий]] башланғысы менән «мещан ҡыҙҙары өсөн» бүлексәһе асыла (крепостной крәҫтиәндәрҙән тыш, дворян булмаған ҡатламдарға) — [[1765 йыл]]дың [[31 ғинуар]]ында «дворян ҡыҙҙары Тәрбиә Йәмғиәте ҡарамағындағы Мещан Училищеһын булдырыу тураһында указ» сыға. Начальница һәм Тәрбиәүи йәмғиәт Советы Мещан училищеһы өсөн дә дөйөм була.

1797 йылдарға тиклем уҡытыу һәм тәрбиә биреү ҡоролошо һәм ойошторолоуы шулай уҡ бер төрлө була.

== Архитектураһы ==
[[Файл:Александровский_ин-т.jpg|мини|280x280пкс|Нева яғынан фасады ]]
1821—1824 йылдарҙа элекке бинаны үҙгәртеп төҙөгән ваҡытта [[:ru:Кваренги, Джакомо|Джакомо Кваренги]] фасадтарҙың декорын һаҡлай, әммә интерьерҙарҙың биҙәлешен үҙгәртә (1-се ҡат коридорҙарында тәүге рәүеше һаҡланған). 1941 йылда немец-фашист авиацияһы һөжүмдәре һөҙөмтәһендә көньяҡ-көнбайыш корпус емерелгән.

Архитектор бинаның ике фасадын биҙәүҙе төрлөсә хәл итә. Төп корпус ярым түңәрәк барлыҡҡа килтерә, бынан ҡалаға юл башлана. Неваға сыҡҡан өс корпустың фасадтары бина ҡабырғаһына терәлеп торған һигеҙ ҡуш колонна портигын файҙаланып, ҡупшыраҡ биҙәлгән. Бинаның планында [[Классицизм|иртә классицизм]] үҙенсәлектәре ҡулланылған .

== Белем биреү учреждениеһы тарихы ==

=== Училище XVIII быуатта ===
1765 йылда Мещан ҡыҙҙары училищеһында 61 кеше булған. Мещан училищеһының мәғариф планы Художество Академияһы программаһына ярашлы була. Ҡабул итеү барышында (50 һум) банкыға һалынған, һәм уҡытып сығарғанда ҙур ғына сумма бирнәгә бирелгән. «Мещанкалар» училищены тамамлағандан һуң Советтың опекаһы аҫтында ҡала, киләсәктә һарай хеҙмәтселәре була.

1797 йылда императрица Мария Федоровна Мария Фёдоровнаның күрһәтмәһе буйынса, дворян һәм мещан ҡыҙҙарын тәрбиәләү ысулдары ҡәтғи бүленә. Училищеға 10-11 йәштәге ҡыҙҙар ҡабул ителә һәм 6 йылға тиклем уҡыу ваҡыты ҡыҫҡартыла&lt;ref&gt;''[[Лядов, Василий Иванович|Лядов В. И.]]'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003576277#?page=35 Исторический очерк столетней жизни Воспитательного общества благородных девиц и Санктпетербургского Александровского училища. — С. 28.]&lt;/ref&gt;, сөнки батшабикә мещан ҡыҙҙарын уҡытыу уларҙы тәрбиәле ҡатындар, әсәләр һәм хужабикәлеккә өйрәтеү менән сикләнергә тейеш&quot; тип һанай.

Иң яҡшы уҡыусылар [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙағы байрамдарға]] дворян институты тәрбиәләнеүселәре менән бергә саҡырыла.

=== XIX быуат училищеһы ===
[[1812 йылғы Ватан һуғышы|1812 йылдағы Ватан һуғышы]] барышында күп етемдәр барлыҡҡа килә, 1814 йылдың 18 авгусында училище ҡарамағында айырым «Хәрби бүлек» булдырыла, унда «подполковник дәрәжәһенә тиклемге хәрби чиновниктар балалары ҡабул ителә»&lt;ref&gt;''Лядов В. И.'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003576277#?page=47 Исторический очерк столетней жизни Воспитательного общества благородных девиц и Санктпетербургского Александровского училища. — С. 40.]&lt;/ref&gt;.

1842 йылда Мещан училищеһы ''Санкт-Петербург Александр училищеһы'' исеме менән атала башлай, унда «хәрби хеҙмәте менән дворянлыҡ алған хәрби һәм граждандар ведомствоһы штаб- һәм обер-фицерҙары, шулай уҡ руханиҙар ҡыҙҙарын ҡабул итергә бойороҡ бирелә»&lt;ref&gt;''Лядов В. И.'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003576277#?page=51 Исторический очерк столетней жизни Воспитательного общества благородных девиц и Санктпетербургского Александровского училища. — С. 44.]&lt;/ref&gt;.

1859 йылда Смольный дворян ҡыҙҙары институтының һәм Александр училищеһының класс инспекторы итеп [[Ушинский Константин Дмитриевич|К. Д. Ушинский]] тәғәйенләнә, уға ошо ҡатын-ҡыҙҙар учреждениеларында үҙгәртеп ҡороуҙар проектын төҙөргә ҡушыла. Училище профессиональ-педагогик йүнәлеш ала.

1891 йылда училище ''Александр институты'' итеп үҙгәртелә .

=== XX быуат ===
1910-сы йылдарҙа Александр институтында дөйөм белем биреү предметтарынан тыш педагогика, закондар сығарыу, гигиена фәндәре уҡытҡандар.

[[Октябрь революцияһы]]нан һуң институт бөтөрөлә. Бинала ЛДУ-ның Географик факультеты урынлаша. XX быуат аҙағында биналар комплексы Ленинград өлкәһе Хөкүмәтенә административ ихтыяждар өсөн тапшырыла. Бынан тыш, әле бында «Смольный» Күргәҙмә залы урынлашҡан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lomuza.spb.ru/node/17|title=Выставочный зал Правительства Ленинградской области «Смольный»|accessdate=2012-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120409161346/http://www.lomuza.spb.ru/node/17|archivedate=2012-04-09}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409161346/http://www.lomuza.spb.ru/node/17 |date=2012-04-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Билдәле тәрбиәләнеүселәре ==
* [[:ru:Елена Полевицкая|Елена Полевицкая]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
{{книга|автор=М. Ф. Коршунова|заглавие=Юрий Фельтен|год=1988|место=Л.|издательство=[[Лениздат]]|страниц=142|страницы=90—92|isbn=5-289-00117-4}}

== Һылтанмалар ==
Мещанское (Александровское) училище на Архитектурном сайте Санкт-Петербурга Citywalls.ru

[[Категория:Эрмитаж]]
[[Категория:Википедия:Тура мәҡәләлә булған Викиһаҡлағысҡа һылтанма]]
[[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]]</text>
      <sha1>ekn90xwo1cp7jr7d2pzakfu63dj3aaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292904</id>
      <parentid>1292903</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Александр затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Александр дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1292903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9262" sha1="ekn90xwo1cp7jr7d2pzakfu63dj3aaw" xml:space="preserve">{{Ук}}'''Мещан (Александр) училищеһы''' (''' Александр дворян ҡыҙҙары институты''') — Мещанское (Александровское) училище — [[Санкт-Петербург]]тағы тарихи бина, архитектура ҡомартҡыһы. Түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: Смольный урамы, 3. 1764—1775 йылдарҙа архитектор [[:ru:Фельтен, Юрий Матвеевич|М. Фельтен]] тарафынан төҙөлгән.

== Училище тарихы ==
1765 йылда Смольный дворян ҡыҙҙары институты — дворяндар нәҫеле өсөн өҫтөнлөклө уҡыу курсы эргәһендә, [[:ru:Бецкой, Иван Иванович|И. И. Бецкий]] башланғысы менән «мещан ҡыҙҙары өсөн» бүлексәһе асыла (крепостной крәҫтиәндәрҙән тыш, дворян булмаған ҡатламдарға) — [[1765 йыл]]дың [[31 ғинуар]]ында «дворян ҡыҙҙары Тәрбиә Йәмғиәте ҡарамағындағы Мещан Училищеһын булдырыу тураһында указ» сыға. Начальница һәм Тәрбиәүи йәмғиәт Советы Мещан училищеһы өсөн дә дөйөм була.

1797 йылдарға тиклем уҡытыу һәм тәрбиә биреү ҡоролошо һәм ойошторолоуы шулай уҡ бер төрлө була.

== Архитектураһы ==
[[Файл:Александровский_ин-т.jpg|мини|280x280пкс|Нева яғынан фасады ]]
1821—1824 йылдарҙа элекке бинаны үҙгәртеп төҙөгән ваҡытта [[:ru:Кваренги, Джакомо|Джакомо Кваренги]] фасадтарҙың декорын һаҡлай, әммә интерьерҙарҙың биҙәлешен үҙгәртә (1-се ҡат коридорҙарында тәүге рәүеше һаҡланған). 1941 йылда немец-фашист авиацияһы һөжүмдәре һөҙөмтәһендә көньяҡ-көнбайыш корпус емерелгән.

Архитектор бинаның ике фасадын биҙәүҙе төрлөсә хәл итә. Төп корпус ярым түңәрәк барлыҡҡа килтерә, бынан ҡалаға юл башлана. Неваға сыҡҡан өс корпустың фасадтары бина ҡабырғаһына терәлеп торған һигеҙ ҡуш колонна портигын файҙаланып, ҡупшыраҡ биҙәлгән. Бинаның планында [[Классицизм|иртә классицизм]] үҙенсәлектәре ҡулланылған .

== Белем биреү учреждениеһы тарихы ==

=== Училище XVIII быуатта ===
1765 йылда Мещан ҡыҙҙары училищеһында 61 кеше булған. Мещан училищеһының мәғариф планы Художество Академияһы программаһына ярашлы була. Ҡабул итеү барышында (50 һум) банкыға һалынған, һәм уҡытып сығарғанда ҙур ғына сумма бирнәгә бирелгән. «Мещанкалар» училищены тамамлағандан һуң Советтың опекаһы аҫтында ҡала, киләсәктә һарай хеҙмәтселәре була.

1797 йылда императрица Мария Федоровна Мария Фёдоровнаның күрһәтмәһе буйынса, дворян һәм мещан ҡыҙҙарын тәрбиәләү ысулдары ҡәтғи бүленә. Училищеға 10-11 йәштәге ҡыҙҙар ҡабул ителә һәм 6 йылға тиклем уҡыу ваҡыты ҡыҫҡартыла&lt;ref&gt;''[[Лядов, Василий Иванович|Лядов В. И.]]'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003576277#?page=35 Исторический очерк столетней жизни Воспитательного общества благородных девиц и Санктпетербургского Александровского училища. — С. 28.]&lt;/ref&gt;, сөнки батшабикә мещан ҡыҙҙарын уҡытыу уларҙы тәрбиәле ҡатындар, әсәләр һәм хужабикәлеккә өйрәтеү менән сикләнергә тейеш&quot; тип һанай.

Иң яҡшы уҡыусылар [[Ҡышҡы һарай|Ҡышҡы һарайҙағы байрамдарға]] дворян институты тәрбиәләнеүселәре менән бергә саҡырыла.

=== XIX быуат училищеһы ===
[[1812 йылғы Ватан һуғышы|1812 йылдағы Ватан һуғышы]] барышында күп етемдәр барлыҡҡа килә, 1814 йылдың 18 авгусында училище ҡарамағында айырым «Хәрби бүлек» булдырыла, унда «подполковник дәрәжәһенә тиклемге хәрби чиновниктар балалары ҡабул ителә»&lt;ref&gt;''Лядов В. И.'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003576277#?page=47 Исторический очерк столетней жизни Воспитательного общества благородных девиц и Санктпетербургского Александровского училища. — С. 40.]&lt;/ref&gt;.

1842 йылда Мещан училищеһы ''Санкт-Петербург Александр училищеһы'' исеме менән атала башлай, унда «хәрби хеҙмәте менән дворянлыҡ алған хәрби һәм граждандар ведомствоһы штаб- һәм обер-фицерҙары, шулай уҡ руханиҙар ҡыҙҙарын ҡабул итергә бойороҡ бирелә»&lt;ref&gt;''Лядов В. И.'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003576277#?page=51 Исторический очерк столетней жизни Воспитательного общества благородных девиц и Санктпетербургского Александровского училища. — С. 44.]&lt;/ref&gt;.

1859 йылда Смольный дворян ҡыҙҙары институтының һәм Александр училищеһының класс инспекторы итеп [[Ушинский Константин Дмитриевич|К. Д. Ушинский]] тәғәйенләнә, уға ошо ҡатын-ҡыҙҙар учреждениеларында үҙгәртеп ҡороуҙар проектын төҙөргә ҡушыла. Училище профессиональ-педагогик йүнәлеш ала.

1891 йылда училище ''Александр институты'' итеп үҙгәртелә .

=== XX быуат ===
1910-сы йылдарҙа Александр институтында дөйөм белем биреү предметтарынан тыш педагогика, закондар сығарыу, гигиена фәндәре уҡытҡандар.

[[Октябрь революцияһы]]нан һуң институт бөтөрөлә. Бинала ЛДУ-ның Географик факультеты урынлаша. XX быуат аҙағында биналар комплексы Ленинград өлкәһе Хөкүмәтенә административ ихтыяждар өсөн тапшырыла. Бынан тыш, әле бында «Смольный» Күргәҙмә залы урынлашҡан&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lomuza.spb.ru/node/17|title=Выставочный зал Правительства Ленинградской области «Смольный»|accessdate=2012-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120409161346/http://www.lomuza.spb.ru/node/17|archivedate=2012-04-09}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409161346/http://www.lomuza.spb.ru/node/17 |date=2012-04-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Билдәле тәрбиәләнеүселәре ==
* [[:ru:Елена Полевицкая|Елена Полевицкая]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
{{книга|автор=М. Ф. Коршунова|заглавие=Юрий Фельтен|год=1988|место=Л.|издательство=[[Лениздат]]|страниц=142|страницы=90—92|isbn=5-289-00117-4}}

== Һылтанмалар ==
Мещанское (Александровское) училище на Архитектурном сайте Санкт-Петербурга Citywalls.ru

[[Категория:Эрмитаж]]
[[Категория:Википедия:Тура мәҡәләлә булған Викиһаҡлағысҡа һылтанма]]
[[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]]</text>
      <sha1>ekn90xwo1cp7jr7d2pzakfu63dj3aaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Александр дворян ҡыҙҙары институты</title>
    <ns>1</ns>
    <id>168722</id>
    <revision>
      <id>1292906</id>
      <parentid>993745</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Фекерләшеү:Александр затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Александр дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>993745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="t1v3jj7fmlxtku3sozbvmjox4bu5gpj" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Мещанское (Александровское) училище|11.12.2020}}</text>
      <sha1>t1v3jj7fmlxtku3sozbvmjox4bu5gpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Екатерина институты (Санкт-Петербург)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168774</id>
    <revision>
      <id>1292901</id>
      <parentid>993925</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9733" sha1="rn8bau66cjhgeulc7cguvry3kldjg1z" xml:space="preserve">{{Ук}}'''Петербург Изге Екатерина ордены училищеһы''' — {{lang-ru|Екатерининский институт (Санкт-Петербург)}} — Санкт-Петербургта 1798 йылда батшабикә Мария Фёдоровна башланғысы менән асылған дворян ҡыҙҙары институты. [[:ru:Кваренги, Джакомо|Дж. Кваренги]] проекты буйынса төҙөлгән Фонтанка яр буйы урамы, 36-сы йортта урынлашҡан булған &lt;ref&gt;[https://walkspb.ru/istoriya-peterburga/zd/fontanka36 Здание Екатерининского института (наб. р. Фонтанки, 36)]&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

=== Императрица Мария Федоровна осорондағы институт ===
[[Файл:Portrait_of_a_lady_with_cypher.jpg|слева|мини|211x211пкс|Екатерина институтын отличие менән тамамлаған алтын шифрлы ҡыҙ портреты]]
Император Павел I 1796 йылдың 12 мартында үҙенең хәләл ефете Мария Федоровнаны «дворян ҡыҙҙарыға тәрбиә биреү йәмғиәттәренә етәкселек итергә» тигән бойороҡ сығарған. Киләһе йылына император 2 майҙан Сенаттың исемле указы менән тәрбиәүи йорттарҙы барлыҡ ҡаралтылары менән императрица идаралығына тапшырған. Кенәз Куракин бынан һуң телмәр тотоп, император Павел I ваҡытында Изге Екатерина ордены билдәләре алған барлыҡ ханымдар ҙа етем ҡалған дворян ҡыҙҙарыҙы урынлаштырыу өсөн бер тапҡыр аҡса күсерһендәр, ә уларҙы даими аҫрауға — орден өсөн ере булған барлыҡ Рәсәй ордендары кавалерҙары йыл һайын үҙ теләктәре менән күпмелер күләмдә аҡса индерһендәр, тип тәҡдим итә.

Императрица Мария Федоровна бер нисә көн үткәс кенәз А. Б. Куракинға хат яҙған һәм «Изге Екатерина Ордены гроссмейстеры булараҡ» училищеға үҙ килеменән 4500 һум аҡса күсереүен хәбәр иткән.

1798 йылдың 12 июнендә уҡыу йортон асыу тантанаһы үтә. Тәүҙә ул ағас йортта урынлашҡан, унан һуң бер нисә бина алмаштырған. 1802 йылдың майында училище Александр I бүләк иткән биләмәләге бер ҡатлы йортҡа күсә. Иҫке һарайҙы һүтеп, 1804—1807 йылда архитектор Джакомо Кваренга проекты буйынса, классицизм ысулы менән, фасады Фонтанка йылғаһының яр буйына барып сыҡҡан мөһабәт бина төҙөлгән.

=== Артабанғы тарихы ===
1828 йылда императрица Мария Федоровна вафат булғас, император [[Николай I]]Н ошо уҡыу йорто өсөн яуаплылыҡты үҙенә алған указға ҡул ҡуя. Бының өсөн IV Император Ғали Йәнәптәре канцелярияһы бүлексәһе ойошторола. 1840 йылда композитор М. И. Глинка П. Г. Ободовский һүҙҙәренә «Екатерина институты тәрбиәләнеүселәренең хушлашыу йыры» вокаль-симфоник әҫәрен яҙған. Был әҫәр, ғәҙәттә, элекке тәрбиәләнеүселәрҙең уҡыу йортон тамамлап сығыуға бәйле һуңғы тантаналарҙа гимн сифатында башҡарылған.

1844 йылда Изге Екатерина Ордены училищеһы рәсми рәүештә [[ҡатын-ҡыҙ институттары]] араһында элиталы, « дворяндар ҡатламына ярашлы белем биреүсе» I-се дәрәжә (иң юғары) уҡыу йорттары иҫәбенә индерелгән.
[[Файл:Ekaterina_Rodzianko.jpg|мини|267x267пкс|&lt;small&gt;Институттың етәксеһе Екатерина Родзянко И. А. Тюрин портретында&lt;/small&gt;]]

Екатерина институты тарихында иң яҡшы тамамламған сығарылыш уҡыусыларына 270 юғары дәрәжәләге бүләк тапшырыла, улар араһында ҙур, уртаса һәм бәләкәй ҙурлыҡтағы 269 шифр, императрица вензеле менән 1 алтын беләҙек була. II дәрәжә бүләк — алтын һәм көмөш миҙалдар. Бөтә наградалар һаны ла ҡәтғи регламентланған.

== Институт ябылыу һәм уның бинаһы яҙмышы ==
Ваҡытлы хөкүмәттең 1917 йылдың 26 майындағы ҡарары менән Петроград Изге Екатерина ордены училище һы Дәүләт ҡурсыуы ведомствоһына, ә 1917 йылдың декабрендә Дәүләт ҡурсыуы халыҡ комиссариаты ҡарамағына тапшырылған. Халыҡ комиссарҙары советының 1918 йылдың 5 июнендәге декреты нигеҙендә уҡыу йорто Мәғариф халыҡ комиссариаты ҡарамағына тапшырылған. Шул уҡ йылда училище бөтөрөлгән.

Совет заманында элекке институт бинаһында балаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе һаҡлау пункты, мебель келәте (элекке сиркәүҙә), 2-се балалар поликлиникаһы, 24-се балалар дауалау-профилактика поликлиникаһы, Ленгорбашҡарма комитетының 2-се типографияһы урынлашҡан. 1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында бинала 2012-се эвакогоспиталь булған, подвалда бомбанана боҫҡаҡ йыһазландырылған.{{Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының мәҙәни мираҫы|781520229650006}}1949 йылда бина М. Е. Салтыков-Щедрин исемендәге Дәүләт йәштәр китапханаһына студенттар өсөн уҡыу залдары ойоштороуға тапшырыла . 1970-се йылдарҙа бина авария хәлендә була һәм 1980-се йылдар аҙағына тиклем ремонтҡа ябыла. 2017 йылға был корпуста Рәсәй Милли китапханаһының концерт залы, нота баҫмалары һәм тауыш яҙмалары бүлеге, гәзит бүлеге, үҫмерҙәр уҡыу залы, шулай уҡ фонотека урынлашҡан.

Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2001 йылдың 10 июлендәге 527-се ҡарары менән элекке Екатерина институты бинаһы һәм баҡсаһы Санкт-Петербург ҡалаһында урынлашҡан федераль әһәмиәттәге тарихи һәм мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә индерелгән &lt;ref&gt;https://www.citywalls.ru/house33.html С.-Петербургское Училище ордена св. Екатерины (Екатерининский институт)&lt;/ref&gt;.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
[[:ru:Институты благородных девиц в Российской империи|Институты благородных девиц в Российской империи]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* С. Н. Масик. Юбилейный LXX выпуск Екатерининского института благородных девиц. Санкт-Петербург, 1912 год. — СПб.: «Гамма», 2017.— 403 с. [[:ru:Special:BookSources/9785433403055|ISBN 978-5-4334-0305-5]]
* Е. Э. Панкратьева. С.-Петербургское училище ордена святой Екатерины [Екатерининский институт]. 1798—1898: Исторический очерк и описание празднования юбилея Училища. — СПб.: тип. Е. Евдокимов, 1899. — 100 с.
* Н. С. Карцов. Несколько фактов из жизни Санкт-Петербургского училища Ордена Св. Екатерины. — СПб., 1898.

[[Категория:1798 йылда барлыҡҡа килгәндәр]]
[[Категория:Санкт-Петербург тарихы]]
[[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]]</text>
      <sha1>rn8bau66cjhgeulc7cguvry3kldjg1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санкт-Петербург Мария институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168822</id>
    <revision>
      <id>1292897</id>
      <parentid>1291539</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8120" sha1="lcv6fgf4hpd7ah8nf4so1ssezdcbxnl" xml:space="preserve">[[Файл:Mariinsky.jpg|справа|мини|250x250пкс|Мария институты бинаһы. Архитектор А. И. Штакеншнейдер.]]
{{Ук}}'''Санкт-Петербург Мария институты''' — {{lang-ru|Санкт-Петербургский Мариинский институт}} — батшабикә Мария ведомствоһы учреждениелары системаһындағы ҡатын-ҡыҙ уҡыу йорто&lt;ref&gt;[https://spbarchives.ru/infres/-/archive/cgia/0414 ЦГИА СПб. Ф. 414. Институт Императрицы Марии. 1797—1918.]&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Институт батшабикә Мария Фёдоровнаның башланғысы буйынса ойошторолған. Тәүҙә, тәрбиәләнеүселәр һаны 50 тип билдәләнгән, улар иҫәбендә императрицаның 10 пансионеркаһы булған. 10-12 йәшлек (императрица пансионсионеркалары өсөн — 8-ҙән 12 йәшкәсә) ҡыҙ балалар ҡабул ителә. Өс йылдан 1800 йылдың 17 ноябрендә батша бойороғо менән училищеға уны ойоштороусы хөрмәтенә ''Мария институты тигән исем бирелә''; Н. С. Карцев билдәләгәнсә:
&lt;blockquote class=&quot;ts-Начало_цитаты-quote&quot;&gt;
Для истории просвещения в России важно то обстоятельство, что это учебное заведение впервые ввело у нас два обычая: во-первых, именовать учреждение именем члена царской фамилии, и, во-вторых, именовать учреждение Институтом: до этого момента в России не существовало институтов.
&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Конец цитаты/styles.css&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;

1802 йылдың 2 июнендә училищеның беренсе сығарылышы була.

1807 йылда императрица институттың беренсе уставын төҙөгән, унда етемдәрҙе тәрбиәләүҙең төп маҡсаты билдәләнгән: ''«сделать из них честных и добродетельных жён, хороших и сведущих хозяек, попечительных нянек или надзирательниц за детьми, и, в случае нужды, надёжных и исправных прислужниц, искусных во всяких женских рукодельях»''; тәүге тапҡыр институт штаты аныҡлана. Финанстарға килгәндә, Мария институтының һәр тәрбиәләнеүсеһенә Смольный дворян ҡыҙҙары институтында уҡыусы ҡыҙҙарға ҡарағанда саҡ ҡына аҙыраҡ (¼ ҡа) тура килгән&lt;ref&gt;[http://sch163.narod.ru/history/mariinst/hist.htm Мариинский институт: школа; покровители; преподаватели; воспитанницы; документы]&lt;/ref&gt;.

1811 йылда институттың икенсе уставы ҡабул ителә. Бер ни тиклем аныҡлауҙар Мария ҡатын-ҡыҙҙар институтының урта [[ҡатлам]] хаҡында хәстәрлек күреүҙе яҡшыртыуға бәйле булған.

1856 йылдың октябрендә Мария институтының һуңғы, өсөнсө Уставы ҡабул ителә, тәрбиәләнеүселәр һаны 180 кешегә етә.

Мария институты императрица Мария учреждениелары ведомствоһына ҡараған 2-се разрядлы ҡатын-ҡыҙҙар уҡыу йорттары иҫәбенә индерелә, ә институт хеҙмәткәрҙәре был ведомство буйынса дәүләт хеҙмәте хоҡуғына эйә була.

1897 йылда институтты уңышлы тамамлаусыларҙы шифр, алтын һәм көмөш миҙал менән бүләкләү рөхсәт ителә. Тәүге шифрҙарҙы 1897 йылдың яҙында М. Поленов, Л. Струве һәм А. Кутайцева ала.

1918 йылда Мария институты һуңғы сығарылыш яһай.

Хәҙер Санкт-Петербург Мария институтының һуғыштан һуңғы йылдарҙа ҡат өҫтәлгән бинаһында 163-сө урта мәктәп урынлашҡан.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* ''[[:ru:Карцев, Николай Сергеевич|Карцев Н. С.]]'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003678736#?page=5 Мариинский институт (1797—1897).] — {{СПб.}}: тип. С.-Петерб. градоначальства, 1897. — [6], 164, 80 с., 5 л. портр.
* ''[[:ru:Модзалевский, Лев Николаевич|Модзалевский Л. Н.]]'' [https://dlib.rsl.ru/viewer/01003548589#?page=2 Императрица Мария Феодоровна и ее первый женский институт (Из истории С.-Петерб. Мариин. ин-та).] — СПб.: тип. Училища глухонемых, 1894. — [2], 37 с.

== Һылтанмалар ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Институты женские}}
* [http://www.encspb.ru/object/2853566456?lc=ru Мариинский институт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705044337/http://www.encspb.ru/object/2853566456?lc=ru |date=2020-07-05 }} в энциклопедии «Санкт-Петербург»
* [https://spbarchives.ru/infres/-/archive/cgia/0414 ЦГИА СПб. Ф. 414. Институт Императрицы Марии. 1797—1918.]
* [http://www.citywalls.ru/house2084.html Мариинский институт — Полицейский дом Казанской части] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200206212448/http://www.citywalls.ru/house2084.html |date=2020-02-06 }} на Citywalls.ru
* [http://sch163.narod.ru/history/mariinst/hist.htm Мариинский институт: школа; покровители; преподаватели; воспитанницы; документы]
* [http://forum.vgd.ru/1410/47084/0.htm?a=stdforum_view&amp;o= СПб Мариинский институт] на генеалогическом форуме ВГД
* [http://www.encspb.ru/object/2853566456?lc=ru Мариинский институт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705044337/http://www.encspb.ru/object/2853566456?lc=ru |date=2020-07-05 }} в энциклопедии «Санкт-Петербург»
* [https://spbarchives.ru/infres/-/archive/cgia/0414 ЦГИА СПб. Ф. 414. Институт Императрицы Марии. 1797—1918.]
* [http://www.citywalls.ru/house2084.html Мариинский институт — Полицейский дом Казанской части] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200206212448/http://www.citywalls.ru/house2084.html |date=2020-02-06 }} на Citywalls.ru
* [http://sch163.narod.ru/history/mariinst/hist.htm Мариинский институт: школа; покровители; преподаватели; воспитанницы; документы]
* [http://forum.vgd.ru/1410/47084/0.htm?a=stdforum_view&amp;o= СПб Мариинский институт] на генеалогическом форуме ВГД

[[Категория:Айырым уҡытыу]]
[[Категория:Рәсәй империяһында мәғариф]]
[[Категория:Рәсәй империяһының уҡыу йорттары]]</text>
      <sha1>lcv6fgf4hpd7ah8nf4so1ssezdcbxnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәскәү Александр институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168877</id>
    <revision>
      <id>1292896</id>
      <parentid>1291471</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9320" sha1="fiqbyfvuyly6x0n9x2wy2io34k25qnu" xml:space="preserve">{{Ук}}[[Файл:Москва._Александровский_институт.jpg|справа|мини|330x330пкс|Мәскәү. Александр институты (1902)]]

'''Мәскәү Александр институты''' — {{lang-ru|Московский Александровский (Александринский) институт}} — Мәскәүҙәге ҡатын-ҡыҙ белем биреү-тәрбиә учреждениеһы, 1891—1918 йылдар.

Әлеге ваҡытта бинала Фтизиопульмонология һәм йоғошло ауырыуҙар институты (Достоевский урамы, 4-се йорт) урынлашҡан.

== Тарихы ==
1804 йылда Мәскәү Екатерина дворян ҡыҙҙары училищеһы эргәһендә дворян булмаған сословиелар — обер-офицерҙарҙың, мещан һәм башҡаларҙың ҡыҙҙары өсөн бүлексә ойошторола. 1807 йылдың декабренән ул Александр исеме менән менән йөрөтөлә башлай. ''Мещан училищеһы'' учреждениеһы ике маҡсатты күҙ уңында тота: дөйөм белем бирелгән кешеләр даирәһен һәм императрица Мария Федоровнаның уҡыу йорттарында тәрбиәләнеүселәр даирәһен киңәйтеү. 1842 йылдан бүлек үҙ аллы мещан училищеһына бүленә, ул 1891 йылдан Александр ҡатын-ҡыҙҙар институты тип үҙгәртелә.

=== Ҡабул итеү шарттары ===
Институтҡа ҡабул итеү шарттары төрлө булған: үкһеҙ етемлек, атаһы үлеү һәм, ниһәйәт, ғаиләләге матди ауыр хәл. Устав нигеҙендә, башта училищеға штат вакансияларына хәрби, статский һәм һарай хеҙмәтендәге офицерҙарҙың Екатерина училищеһына ҡабул ителә алмаған ҡыҙҙары; теләгән бер ҡаланың гильдияһына яҙылған мещандарҙың; руханиҙарҙың; штабс-офицер чины булмаған медиктар һәм лекарҙарҙың; уҡытыусылар һәм рәссамдарҙың ҡыҙҙары ҡабул ителергә мөмкин булған. Тора-бара белем алыу хоҡуғынан файҙаланыусы заттар даирәһе киңәйә. 1898 йылға ҡабул итеү ҡағиҙәләре полковниктан һәм коллежский советниктан алып штабс-капитанға һәм титулярный советникҡа тиклем заттарҙың, шулай уҡ протоиерейҙар, руханиҙар һәм пасторҙарҙың балаларын ҡаҙна иҫәбенә ҡабул итеү мөмкинлеген күрһәтә. Бөтә урындар үкһеҙ етем, ярым етем һәм етем булмағандар араһында бүленә.Ҡаҙна иҫәбенә уҡыусыларҙан тыш, урындар булған осраҡта, институтҡа уҡырға түләп уҡыусы пансионерҙарҙы ла ҡабул иткәндәр.

=== Уҡыу-уҡытыу шарттары ===
Тәрбиәләнеүселәр һаны даими рәүештә арта; әгәр беренсе ҡабул ителештә 80-90 уҡыусы булһа, 1850 йылда 150 ҡаҙна тәрбиәләнеүсеһе һәм 70 пансионер иҫәпләнгән, ә 1917 йылға институтта 158 ҡыҙ уҡытылған: бушлай — 84, ҡаҙна стипендиаты — 40, хәрби ведомство стипендиаты — 11, бушлай георгий стипендиаттары — 3, экстерн (фәҡир хеҙмәткәрҙәрҙең туғандары) — 8.

Институтҡа уҡырға ингән ҡыҙҙар ике синыфҡа бүленә: өлкәненә — 13-14, кесеһенә — 11-12 йәшлектәр инә. Өс йылдан кесе синыф тамамлаусылар өлкән синыфтарға күсә&lt;ref&gt;До реформы 1861 года все воспитанницы в течение шести лет жили безвыездно в учебном заведении.&lt;/ref&gt; Тамамлаусылар араһынан иң яҡшы уҡыған биш тәрбиәләнеүсе иҫәбенән, һуңғараҡ өс ҡыҙҙы синыф ханымдары (классные дамы) махсус пепиньер синыфында әҙерләү өсөн ҡалдырғандар. Был синыфты тамамлаған уҡыусылар гимназияларҙа һәм ике синыфлы мәктәптәрҙә белем бирә. Педагогик синыфтан тыш, оҙаҡ ваҡыт француз әҙәбиәте, тарих, география, мифология һәм физика уҡытылған ''1812 йылғы синыф'' була.

Александр институтының административ һәм педагогик штаты-инспектор, һуңғараҡ етәксе ({{lang-ru|начальница}}), уның ярҙамсыһы ханымдарҙан, шулай уҡ синыф инспекторҙарынан, педагогтарҙан, башланғыс синыф уҡытыусыларынан, хеҙмәтләндереүселәрҙән (сиркәүҙә, канцелярияла, лазаретта, «экономияла» һәм полицияла) тора. Төрлө ваҡытта синыф инспекторҙары булып, мәҫәлән, Мәскәү университеты профессоры [[:ru:Цветаев, Лев Алексеевич|Л. А. Цветаев]] (1805—1827) һәм [[:ru:Катков, Михаил Мефодиевич|М. М. Катков]] (1901—1905) эшләгән. Француз телен унда [[:ru:Куртенер, Фёдор Фёдорович|Ф. Куртенер]] уҡытҡан.

1898—1914 йылдарҙа почетлы опекун [[:ru:Пушкин, Александр Александрович|А. А. Пушкин]] уҡыу бүлегенең кураторы булып торған.

== Бинаһы ==
Училище башта [[:ru:Глебов, Александр Иванович|А. И. Глебовтың]] Кудрин майҙаны янындағы элекке йортонда урынлашҡан (1803 йылдан — Медицина контораһына йорто) ; 1812 йылдан — Яңы Божедом урамында ''И. Д. Жилярди'' 1809—1811 йылдарҙа «Тол ҡатындар йорто» өсөн төҙөгән бинала урынлашҡан.

== Етәксе ханымдар ==
* [[:ru:Шарпио, Елизавета Львовна|Шарпио, Елизавета Львовна]] (1845, ғинуар — 1850, май)
* [[:ru:Весёлкина, Матильда Валериановна|Веселкина Мелитина (Матильда) Валериановна]] (1909 йылға тиклем)&lt;ref name=&quot;Весел&quot;&gt;''Неуймин Н. Б., Потемкина О. Н.'' Ольга Веселкина — «Свердловская фрейлина»? // Пятнадцатые Романовские чтения: всероссийская научно-практическая конференция (Екатеринбург — Алапаевск, 16—17 июля 2015 г.): материалы. — Екатеринбург: Квадрат, 2015. — С. 225—226.&lt;/ref&gt;;
* [[:ru:Весёлкина, Ольга Михайловна|Веселкина Ольга Михайловна]] (1909—1918 йылдар)&lt;ref name=&quot;Весел&quot; /&gt;.

{{Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының мәҙәни мираҫы}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Тәҡдим ителгән әҙәбиәт ==
Московский Александровский институт. 1805—1905 гг.: [История возникновения Ин-та и его деятельность]. — М.: тип. Г. Лисснера и Д. Собко, 1905. — VIII, 223 с.

== Һылтанмалар ==
* [http://www.runivers.ru/new_htmlreader/?book=5603&amp;chapter=84006 Московский Александровский институт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160830174733/http://www.runivers.ru/new_htmlreader/?book=5603 |date=2016-08-30 }}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Институты женские}}

[[Категория:Айырым уҡытыу]]
[[Категория:Рәсәй империяһында мәғариф]]
[[Категория:Рәсәй империяһының уҡыу йорттары]]
[[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]]</text>
      <sha1>fiqbyfvuyly6x0n9x2wy2io34k25qnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Елизавета институты (Мәскәү)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168892</id>
    <revision>
      <id>1292898</id>
      <parentid>994332</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6554" sha1="irn5v4xg6z5vtb15diq5kvelhml5u2h" xml:space="preserve">{{Ук}}'''Елизавета институты''' — {{lang-ru|Елизаветинский институт}} — [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] дворян, хәрбиҙәр, сауҙагәрҙәр һәм дин әһелдәре ҡыҙҙары өсөн ябыҡ уҡыу йорто&lt;ref&gt;Бокова В. М. История Москвы. — М.: Современник, 1997. — 350 с.&lt;/ref&gt;. Ул бер ҡасан да дворян ҡыҙҙары институттары категорияһына ҡарамаған һәм түбәнерәк ҡатламдарға тәғәйенләнгән булған.

== Нигеҙләнеүе ==
Башта ул «Мәскәү Эшһөйәрлек йорто» булған; [[1825 йыл]]да губернатор ҡатыны кенәзбикә [[:ru:Голицына, Татьяна Васильевна|Т. В. Голицына]] нигеҙ һала. Йорт иғәнәләр һәм хәйриә аҡсаһына йәшәй: [[Александр I]] йыллыҡ билдәләгән сумма 13 мең һум; сауҙагәр Губин иғәнәһе — 150 мең һум; Мәскәү ҡалаһы йәмғиәте лә йыл һайын күпмелер сумма бүлә&lt;ref&gt;[https://e-gerontidy.livejournal.com/190036.html Московский Дом Труда — Елисаветинское училище — Елизаветинский институт]&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
Уҡыу йорто фәҡир ҡыҙҙарға, башлыса етемдәргә тәрбиә биреү маҡсатында ойошторолған. Тәүгеләрҙән булып 7-11 йәшлек 24 ҡыҙ тәрбиәләнә, улар бында егерме йәше тулғансы тәрбиәләргә тейеш булған. Һуңғараҡ етемдәр генә түгел, уҡыу өсөн түләү индергән яҡшы ғаиләләрҙән ҡыҙҙар ҙа ҡабул ителә башлай. Ҡыҙҙарға элементар белем бирелә, ә өҫтәмә түләү менән музыкаға һәм бейеүҙәргә өйрәтәләр. [[1833 йыл]]1833 йылда уҡыусылар һанын арттырырға рөхсәт ителә. [[1847 йыл]]1847 йылда Мәскәү Эшһөйәрлек йорто императрица Елизавета Алексеевне иҫтәлегенә Елизавета училищеһына үҙгәртелә&lt;ref&gt;[https://e-gerontidy.livejournal.com/190036.html Московский Дом Труда — Елисаветинское училище — Елизаветинский институт]&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Аттестат_елизаветинского_института.png|мини|399x399пкс]]
Училищела 6 ғилми класс була, уларҙа Закон Божий, рус, француз, немец, математика, тарих, география, музыка, йырлау һәм бейеү дәрестәре бирелә. Елизавета Институтында офицерҙарҙың һәм хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең, бай булмаған ғаиләләр балалары уҡый, шуға күрә сығарылыш уҡыусылары уҡытыусылар, гувернанткалар булып киткән.

Институтта фортепиано синыфтарында күпмелер ваҡыт [[:ru:Рахманинов, Сергей Васильевич|С. В. Рахманинов]] етәксе булған; [[:ru:Левин|М. Левин]], [[:ru:Метнер, Эмилий Карлович|Э. Метнер]], [[:ru:Гедике, Александр Фёдорович|А. Гедике]], [[:ru:Никольский, Александр Васильевич (композитор)|А. В. Никольский]] уҡытҡан. Рәсем дәресен 1891—1893 йылдарҙа [[:ru:Малютин, Сергей Васильевич|С. В. Малютин]] алып барған.

[[1917 йыл]]дан һуң Елизавета институты мәғариф халыҡ комиссариаты ведомствоһына күсә.Институттың тарихи хоҡуҡ вариҫы булып Профинтерн исемендәге Мәскәү өлкә педагогия техникумы эшмәкәрлекте дауам итә, ә [[1931 йыл]]дан- Н. Т. Крупская исемендәге Мәскәү өлкә педагогия институты, ул 2002 йылда Мәскәү өлкә дәүләт университеты булып китә&lt;ref&gt;[https://forum.vgd.ru/1410/46846/10.htm?a=stdforum_view&amp;o= Московский Елизаветинский институт благородных девиц]&lt;/ref&gt;. Йорт Радио урамы 10-сы йорт адресы буйынса урынлашҡан.

== Урынлашыуы ==
Вознесенск урамындағы усадьба (хәҙер Радио урамы, 10А , 1-се бина) Эшһөйәрлек йорто өсөн Н. Н Демидов тарафынан бүләк итеп бирелгән. Башта бында XVIII быуат башында [[:ru:Ромодановский, Иван Фёдорович|И. Ф. Ромодановск]]&lt;nowiki/&gt;ийҙың И. Ф. йүкә урманы паркы һәм быуаһы булған усадьбаһы урынлашҡан. Унан һуң йортто М. Г. Головкин алған, ә [[XVIII быуат]]XVIII быуат уртаһында Н. А. Демидов хужа булғанда барокко стилендә йорт төҙөлгән, ә биләмәһе ике тапҡырға иркенерәк булып киткән. Институт янында шулай уҡ йорт Троицк ҡорамы булған.

&lt;gallery&gt;
Елизаветинский институт, общее фото.jpg|
Урок гимнастики.jpg|
Приготовление уроков.jpg|
Старший педагогический класс.jpg|
Домовый Троицкий храм.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Институты женские}}

[[Категория:Айырым уҡытыу]]
[[Категория:Рәсәй империяһында мәғариф]]
[[Категория:Рәсәй империяһының уҡыу йорттары]]</text>
      <sha1>irn5v4xg6z5vtb15diq5kvelhml5u2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мәскәү Изге Екатерина ордены училищеһы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168905</id>
    <revision>
      <id>1292899</id>
      <parentid>1280040</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13199" sha1="q2r9cn1ofivoe4zaghjw966750l46xh" xml:space="preserve">{{Ук}}'''Мәскәү Изге Екатерина ордены училищеһы''' — (''Московский Екатерининский институт благородных девиц'') — [[Рәсәй империяһы|Рәсәйҙәге]] иң тәүге [[Ҡатын-ҡыҙ институттары|ҡатын-ҡыҙ уҡыу йорттарының]] береһе.

== Тарихи мәғлүмәт ==
Мәскәү Екатерина дворян ҡыҙҙары институты 1802 йылда, император Александр I идара иткән осорҙа, уның әсәһе императрица [[:ru:Мария Фёдоровна (императрица, жена Павла I)|Мария Фёдоровнаның]] башланғысы буйынса ойошторолған&lt;ref&gt;По [http://senar.ru/memoirs/Goldenweiser/ воспоминаниям {{S|А. Б. Гольденвейзера}}] о {{S|С. В. Рахманинове}} юбилей института предполагалось праздновать в феврале 1903 года.&lt;/ref&gt;. Ул 1796 йылдан алып дворян ҡыҙҙары тәрбиә йәмғиәтенә етәкселек иткән&lt;ref name=&quot;encblago&quot;&gt;[http://encblago.lfond.spb.ru/showObject.do?object=2815934832 Ведомство учреждений императрицы Марии//Энциклопедия благотворительности. Санкт-Петербург] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171017202059/http://encblago.lfond.spb.ru/showObject.do?object=2815934832 |date=2017-10-17 }}&lt;/ref&gt; Баш ҡалала элек ойошторолған [[Екатерина институты (Санкт-Петербург)|Екатерина институты]] өлгөһөндә һәм уға оҡшатып ойошторолған.

Уҡыу программаһына рус телмәре, ''Закон Божий'', немец һәм француз телдәре, арифметика, география, тәбиғәт һәм дөйөм тарих, физика индерелгән. Бынан тыш музыка, һүрәт төшөрөү, ҡул эштәре дәрестәре ингән. Уҡыусыларҙың үҙ аллы ижадына етди иғтибар бүленгән. Көн режимы бик ҡәтғи һәм бай булған. Иртән сәғәт 6-ла торғандар һәм, тәнәфестәр яһап, киске сәғәт 8-гә тиклем шөғөлләнгәндәр.

Екатерина училищеһының беренсе уставына ярашлы, башта аҙ тәьмин ителгән дворяндар ғаиләләренән ҡыҙҙар уҡыуға ҡабул ителә, әммә 1804 йылда уҡ башҡа ҡатлам балалары өсөн мещан бүлеге булдырылған. Институт курсы кесе һәм өлкән ике синыфҡа бүленә; һәр уҡыусы өс йыл буйына уҡый; синыфтарҙа өсәр бүлексә була: 1-се, 2-се һәм 3-сө бүлектәр — өлкән, 4-се, 5-се һәм 6-сы — кесе синыфтарҙа була.

Мещан бүлексәһе 1842 йылға тиклем эшләп килгән, артабан уны үҙ аллы Мещан училищеһына бүлеп биргәндәр, уның нигеҙендә, үҙ сиратында, 1891 йылда [[Мәскәү Александр институты]]&lt;ref name=&quot;encblago&quot;/&gt; Александр ҡатын-ҡыҙҙар институты асылған, ул Яңы Божедомкала урынлашҡан булған.

[[Файл:Mariinskoelogo.jpg|слева|мини|100x100пкс|Императрица Мария учреждениелары ведомствоһы эмблемаһы]]
Мәскәүҙәге ике ҡатын-ҡыҙ институты ла — Екатерина һәм Александр институттары — 1917 йылға императрица Мария учреждениелары ведомствоһына ҡараған. 1917 йылдың 4 мартында ведомство бөтөрөлә, уның учреждениелары Халыҡ мәғарифы министрлығына буйһона, ә ведомствоның канцелярияһы Мария хәйриә һәм уҡыу йорттарына үҙгәртелә. 1917 йылдың 12 майында ведомство Дәүләт ҡурсыуы министрлығы ({{lang-ru|Министерство государственного призрения}}) составына индерелә. 1917 йылдың 12 декабрендә балалар приюттарына идара итеү буйынса элекке ведомствоның бөтә учреждениелары бөтөрөлә, һәм 1918 йылдың 23 февралендә Мәғариф халыҡ комиссариаты ҡарамағына тапшырыла&lt;ref name=&quot;encblago&quot;/&gt;.

== Бина тарихы ==
Екатерина институты урынлашҡан бина тәүҙә граф [[:ru:Салтыков, Владимир Семёнович|Салтыковтың]] «ҡаланан ситтәге» мөлкәте булған. 1777 йылда мөлкәт ҡаҙнаға алынған; палаталар, парк, йорт сиркәүе булған биләмәлә офицерҙар һәм һалдаттар өсөн Инвалид йорто асылған. Училище асылыуына бина 1802 йылда архитектор ''И. Д. Жилярди'' тарафынан яңыртып төҙөлгән&lt;ref name=&quot;em&quot;&gt;Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1997. C. 278.&lt;/ref&gt;. 1812 йылғы янғын ваҡытында бина зыян күргән, һәм 1826—1827 йылдарҙа Доменико Жилярди&lt;ref&gt;По его же проекту был воостановлен [[Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова|Московский Университет]]&lt;/ref&gt; менән А. Григорьев уны һуңғы классицизм үрнәгендә реконструкциялаған.
[[Файл:Екатерининский_Московский_институт_—_экзамены.jpg|справа|200x200пкс|Имтихан институты 1900 йыл]]
1818 йылда бинаһы алдында майҙан ҡорола, ул институт исеменән Екатерина (хәҙер Суворов) майҙаны тип атала башлай; уның аръяғында Екатерина паркы менән быуа булдырыла&lt;ref name=&quot;em&quot;&gt;Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1997. C. 278.&lt;/ref&gt;.

1830 йылдың 14 сентябрендә, митрополит Филарет бинаның көнбайыш тармағының һул ҡанатында урынлашҡан Екатерина сиркәүен изгеләндереү ({{lang-ru|освящение}}) йолаһын атҡара&lt;ref&gt;6 сентября 1894 года настоятелем институтской церкви стал [[Арсеньев, Иоанн Васильевич|Иоанн Арсеньев]]; он же был в Институте законоучителем до конца 1917 года.&lt;/ref&gt;.

1928 йылдан бинала Ҡыҙыл Армия Үҙәк йорто (әле Рәсәй Армияһы үҙәк йорто)&lt;ref name=&quot;em&quot;&gt;Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1997. C. 278.&lt;/ref&gt; урынлашҡан.

== Сығанаҡтар ==
* [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/35872-moskovskoe-uchilische-ordena-sv-ekateriny-1803-1903-g-g-istoricheskiy-ocherk-m-1903 Московское училище ордена Св. Екатерины 1803—1903 гг.: Исторический очерк.] Составлен по поручению Совета Училища Комиссией преподавателей под общей редакцией инспектора классов В. А. Вагнера. М., [печатня А.Снегиревой], 1903. VIII, [4], 560 с.; 3 л. портретов.
* ''Половцова Е. А.'' Екатерининский институт полвека назад. (Из воспоминаний бабушки). М.: Унив. тип., 1900. 50 с.
* Энгельгардт А. Н. Очерки институтской жизни былого времени. (Из воспоминаний институтки).- «Заря», 1870, № 8, С. 107—149; № 9,. С 3—65. ''Под псевдонимом — Вельская А.'' (см. [https://web.archive.org/web/20080925112545/http://www.srcc.msu.su/uni-persona/site/research/zajonchk/tom2_2/V2P23059.htm список] и [http://catherine-catty.livejournal.com/116556.html цитаты])
* Ведомство учреждений императрицы Марии: Краткий исторический очерк… СПб.: 1912.

== Нәфис әҙәбиәт ==
А. Куприндың «Юнкера» повесындағы Знаменка юнкерҙары тап ошо Александр училищеһының балына килгән:
{{Цитата башы}}
Дрозд начинает читать, мучительно растягивая свои яти:

— По распоряжению начальника училища сегодня наряжены на бал, имеющий быть в Екатерининском женском институте, двадцать четыре юнкера, по шести от каждой роты. От четвертой роты поедут юнкера:

Он делает небольшим молчанием двоеточие, совсем маленькое, всего в полторы секунды, но в этот короткий промежуток сотни тревожных мыслей пробегают в голове Александрова…
{{Цитата аҙағы}}
&lt;blockquote class=&quot;ts-Начало_цитаты-quote&quot;&gt;

Дрозд начинает читать, мучительно растягивая свои яти:

— По распоряжению начальника училища сегодня наряжены на бал, имеющий быть в Екатерининском женском институте, двадцать четыре юнкера, по шести от каждой роты. От четвертой роты поедут юнкера:

Он делает небольшим молчанием двоеточие, совсем маленькое, всего в полторы секунды, но в этот короткий промежуток сотни тревожных мыслей пробегают в голове Александрова…
&lt;templatestyles src=&quot;Шаблон:Конец цитаты/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;ts-Конец_цитаты-source&quot;&gt;— &lt;cite&gt;Глава XVI. &lt;/cite&gt;&lt;cite&gt;Дрозд.&lt;/cite&gt;&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Институты женские}}
* {{cite web|url=http://www.diary.ru/~charskaya/p145376468.htm?oam#more1|title=Воспоминания институтской жизни|author=Хвощинская-Зайончковская С. Д.|date=2011|publisher=|accessdate=2012-01-05|lang=|ref=Хвощинская|archiveurl=|archivedate=|deadlink=no}}
* Ведомство учреждений императрицы Марии//Энциклопедия благотворительности. Санкт-Петербург
* ''Завадовский П., Каменева, Рогова Л.'', Стихи институток и отзыв гр. Завадовского. 1807 г. На кончину кн. Александра Михайловича Голицына / Сообщ. П. И. Саваитов // Русская старина, 1875. — Т. 14. — № 12. — С. 748—749.
* Видеосюжет о московском Институте благородном девиц на канале ТВЦ

[[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]]
[[Категория:Айырым уҡытыу]]
[[Категория:Рәсәй империяһында мәғариф]]
[[Категория:Рәсәй империяһының уҡыу йорттары]]</text>
      <sha1>q2r9cn1ofivoe4zaghjw966750l46xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Александр-Мария институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168913</id>
    <revision>
      <id>1292902</id>
      <parentid>1181880</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5122" sha1="kdl2v7vjjxcs675uwxnpr5tu0vbpdcp" xml:space="preserve">{{Ук}}'''Александр-Мария институты''' — {{lang-ru|Александро-Мариинский институт}} - Мәскәүҙә  генерал ҡатыны [[:ru:Чертова,_Варвара_Евграфовна|В. Е. Чертова]] ойошторған дворян ҡыҙҙары институты. Институт Мәскәүҙәге батшабикә Мария ведомствоһының  Ҡатын-ҡыҙ ярлыларҙы бағыусылыҡ ойошмаһына (Дамское Попечительство о бедных{{lang-ru|) ҡараған.

== Тарихы ==
[[Файл:PrechistenkaPostcard.jpg|справа|мини|200x200пкс|XX быуат башында институт бинаһы]]
Ул 1857 йылда Александр-Мария училищеһы - Иң ярлы етем ҡыҙҙар өсөн һыйыныу урыны - приюты булараҡ ойошторолған. ''В.С. Чертова'' нигеҙ һалған Мәскәү Ҡатын-ҡыҙҙар Попечителлегенең  Пречистенка бүлексәһе булараҡ эшләгән. Ул Долгорукийҙарҙың Пречистенкалағы усадьбаһын подпоручик  Н. П. Воейковтан ҡуртымға алып торған булған, һәм бер аҙҙан был милек училище файҙаһына һатып алынған. Уҡыу йорто ихтыяждары өсөн усадьбаны ремонтлау  һәм үҙгәртеп ҡороу үткәрелгән, шул иҫәптән ''Мәрйәм Инә Бөркәнсеге'' ({{lang-ru|Покров Богородицы}}) йорт сиркәүе лә һалынған.

1899 йылда училище кавалерия ханымы В.Е. Чертова исемендәге Александр-Мария институты тип үҙгәртелә.  Институтта Мәскәү хәрби округында хеҙмәт иткән хәрби начальниктарҙың, хәрби чиновниктарҙың һәм медиктарҙың ҡыҙҙары белем алған. Бөйөк кенәзбикә Елизавета Федоровна - институттың попечителе була. Башланғыс белем биреү курсы тамамлаусылар  башланғыс училище  тәрбиәселәре һәм ғаилә тәрбиәселәре булып эшләй алған, ә тулы курс үткән институт тәрбиәләнеүселәре уҡытыусы белеме алған. 

Институттың билдәле тәрбиәләнеүселәре араһында - актриса [[:ru:Гоголева,_Елена_Николаевна|Е. Н. Гоголева]]{{Sfn|Москва: Энциклопедия|1997|с=62}}.

Александр-Мария институты 1917 йыл тиклем эшләп килә һәм, башҡа ҡатын-ҡыҙ институттары кеүек үк, Октябрь революцияһынан һуң ябыла.

== Бинаһы ==
Һарай комплексы үҙәгендә - ионик портлы алты колонна ҡуйылған ике ҡатлы бина; ҡабырға флигелдәре, икенсе ҡаттың оҙон лоджиялары менән ҡыйыҡлы үткәүелдәр аша тоташтырылған.Лоджиялар һирәк кенә ҡуйылған  коринф колонналары менән биҙәлгән булған. 1812 йылда бина янғындан ныҡ зыян күргән һәм 1847 йылға тиклем тиклем тергеҙеү эштәре барған. Реконструкция барышында үҙәк өлөштең композицияһын тамамлаған бельведер юҡҡа сыҡҡан,  флигелдәр декоры өлөшләтә үҙгәргән &lt;ref&gt;[http://endic.ru/enc_moscow/Aleksandro-mariinski-institut-3375.html Александро-мариинский Институт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170108123506/http://endic.ru/enc_moscow/Aleksandro-mariinski-institut-3375.html |date=2017-01-08 }}&lt;/ref&gt;.
 
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==

* Москва: Энциклопедия / гл. ред. С. О. Шмидт; сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 5-85270-277-3&lt;/nowiki&gt;.

== Һылтанмалар ==

* [http://oldmos.ru/old/photo/view/37255 Пречистенка. Александро-Маринский Кавалерственной дамы Чертовой Институт]
* {{ВТ-ЭСБЕ|Институты женские}}

[[Категория:Айырым уҡытыу]]
[[Категория:Рәсәй империяһында мәғариф]]
[[Категория:Рәсәй империяһының уҡыу йорттары]]</text>
      <sha1>kdl2v7vjjxcs675uwxnpr5tu0vbpdcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ырымбур аҫыл ҡыҙҙар институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169711</id>
    <redirect title="Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты" />
    <revision>
      <id>1292967</id>
      <parentid>997016</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T07:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот:  [[Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]] битенә икеле йүнәлтеүҙе төҙәтеү</comment>
      <origin>1292967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="6zaejaxeh8aqd4la4zdvchjr6cdbhtx" xml:space="preserve">#перенаправление [[Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]]</text>
      <sha1>6zaejaxeh8aqd4la4zdvchjr6cdbhtx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur/Архив</title>
    <ns>3</ns>
    <id>181628</id>
    <revision>
      <id>1292921</id>
      <parentid>1243415</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50009" sha1="o1jv0klw5pg27x6mkx144y4vh35actn" xml:space="preserve">{{рәхим итегеҙ}}

Мин әле бындай текстар менән эшләгәнем юҡ, шуға эште нисек башларға белмәйем. Ниндәй маҡсатта кәрәк был һеҙгә? {{unsigned|Гүзәл Ситдиҡова}}

== Бот өсөн эш ==

Башҡортостан ауылдарына өҫтәргә:

- == Сығанаҡтар ==
+ == Сығанаҡтар ==
&lt;references/&gt;
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

Өлгө [[Торналы]]. --[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 09:35, 13 март 2013 (UTC)

Хакмар әфәнде, моны ничек эшләргә икәнен әйтеп җибәрә алмасмы?--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 18:44, 18 март 2013 (UTC)
--[[Махсус:Өлөштәр/5.165.233.152|5.165.233.152]] 19:26, 21 май 2013 (UTC)

== Ҡабан (Ырымбур өлкәһе) ==

Һаумыһығыҙ. Үҙгәртеүҙәр кире ҡайтарылды, ошоға иғтибар итегеҙ: 1)гиперһылтанма әүҙем түгел 2)текст башҡортса түгел. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 02:48, 11 февраль 2020 (UTC)
* Ilnur efende, мин былтыр, 2019 йылда Таллиннда Флүзә менән шәхсән осраштым. Ул үҙен башҡорт итеп таный. Минең ҡоҙам да шул Яңы Ҡорос ауылынан. Ул да һәр ваҡыт үҙенең башҡорт икәнлеген һыҙыҡ өҫтөнә ала. [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|әңгәмә]]) 18:51, 5 сентябрь 2020 (UTC)
:[[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]], Мин бит чыганаклар китердем. Википедия - эзләнүләр урыны түгел, ә булган чыганаклар нигезендә эшләү. Әгәр сезнең башка версия бар икән - күрсәтегез. Әлеге материал да 2019 елгы--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 18:57, 5 сентябрь 2020 (UTC)

== Киҫәтеү ==
күсерелде [[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү: Ryanag]].--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 18:57, 10 сентябрь 2020 (UTC)

== Киҫәтеү ==

Добрый день! Просьба [[:ru:ВП:НИП|не играть с правилами]], тем более [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D2%A0%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9&amp;diff=prev&amp;oldid=992304 не нужно выдумывать что-то от себя]. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 13:56, 7 декабрь 2020 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]], то есть вместо того чтобы признать свои ошибки, а конкретно - хищение текста из башкирской энциклопедии, вы просто убираете замечание в архив, предупреждая меня, чтобы все забыли про это. Замечательный администратор--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 12:49, 26 декабрь 2020 (UTC)
* Просьба соблюдать [[:ru:ВП:ЭП]] и [[:ru:ВП:НО]], напоминаю что это не ТатВики, и тут приветствуется вежливое и уважительное отношение к друг другу.  [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 19:26, 26 декабрь 2020 (UTC)
*[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]], ваше описание ТатВики, очень хорошо описывает вежливое и уважительное отношение к друг другу, и ваше в том числе)) И приветствуется нарушение авторских прав, и сокрытие этого, я понял, спасибо. Ведь тема уже 2015 году [[Википедия:Юйылыуға|поднималась]], но продвижений нет, а наоборот, указания нарушений в статьях удаляются ([[:Категория:Юйыласаҡ мәҡәләләр]]), а тема отправляется в архив админом--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 19:50, 26 декабрь 2020 (UTC)
** Тут можно привести много ссылок, пока приведу два ([https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%87%D1%8B_%D0%B1%D3%99%D1%85%D3%99%D1%81%D0%B5:Ilnur_efende&amp;diff=prev&amp;oldid=2533538],[https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BB%D0%B0%D1%80_(%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0%D1%83)&amp;curid=211853&amp;diff=2553305&amp;oldid=2552463]), хотя вы уже в курсе как выглядят статьи о башкирах в Татвики. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 20:16, 26 декабрь 2020 (UTC)
*Вот значит почему можно нарушать авторские права. Ок--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 20:26, 26 декабрь 2020 (UTC)
** Последовательность комментариев не ясна. Но нарушать правила нельзя, как и презрительно относится к другим народам. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 20:33, 26 декабрь 2020 (UTC)
* С нарушения авторских прав вы перешли в татВики, подумал, что это связано. Презрительность к другим народам, кроме как от вас лично, я не вижу. То что у писателя Мажита гафури в паспорте указано его сословие как башкир, есть презрение значит, хм. Не надо грести всех под одну, а вышеуказанная статья лишь указывает на другие обозначения термина башкир. Вместо того, чтобы пресекать нарушение авторских прав, вы начали обсуждать ТатВики, и уходить от темы. И приветствуете нарушение авторских прав, и сокрытие этого. Ведь тема уже 2015 году [[Википедия:Юйылыуға|поднималась]], то данная тема отправляется в архив админом, то им же переходит в обсуждение ТатВики--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 20:45, 26 декабрь 2020 (UTC)
** 1) Это уже ОРИСС. Уже писал неоднократно об этом. То же самое касается и татар — невозможно создать статью «Татар (сословие)», так как у них также не существовало единого сословия, а были ясачные, служилые, чемоданные, лашманные, торговые татары. Что касается башкир - то были башкиры-вотчинники и башкиры-припущенники, а также тептяри из башкир. 2) Отмечу что всегда готов к сотрудничеству, не устаю повторять что мне важно содержание статей, а не личность участников. На форуме итоги у нас не подводятся, как я вижу ваши шаблоны остались в статьях ([[:Категория:Юйыласаҡ мәҡәләләр]]). [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 21:28, 26 декабрь 2020 (UTC)

== Ҡурай ==
По обсуждению на СО статьи было предложено создать новую статью о татарском инструменте (по аналогии в Татвики - «Башкорт курае»). В целом это выглядит обоснованно при наличии различий и разнообразных АИ. Также это важно с точки зрения соблюдения [[:ru:ВП:ВЕС]] — так как статья полностью описывает башкирский курай.  [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 21:33, 26 декабрь 2020 (UTC)
==Вики-яз 2021 ==
Исәнмесез, [[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]], Викигапка куерга кирәкми, әммә Вики-язда эшләргә ризамын. Ихтирам белән [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]]

[[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]], алайса татарчага ясагач үзегез куеп чыгарсыз)--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 18:36, 30 март 2021 (UTC)
== Себер татар теле ==
Хәйерле көн, Ilnur efende!
«Башкорт энциклопедиясе буенча» 
[https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5&amp;diff=prev&amp;oldid=1106140 ошо ғәмәлде] аңлатып бирегеҙсе. Рәхмәт! --[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 09:45, 16 ғинуар 2022 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr әфәнде]], инде бер елдан артык вакыт узып та Башкорт энциклопедиясе буенча мәкалә исеме үзгәртелмәгән. 2020 елның декабрендә чыганаклар китердем. Башкорт телендә Сыбыр теле дигән төшенчәне гомумән күргән дә, очраткан да юк, ә инде аның себер татар теленнә ешрак очравы түгел, гомумән булулы шик уята. Сезнең моңа абруйлы чыганаклар бармы? Ниндидер бер көнлек кулланучының үз эзләнүләренә ошап тора.--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 10:16, 16 ғинуар 2022 (UTC)

[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr әфәнде]], [[Себер татарлары]] мәкаләсендә бераз хата җибәргәнмен, Себер татарҙары тип кирәк.--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 10:19, 16 ғинуар 2022 (UTC)

== Блоклау ==

[[Себер татар теле]] һәм башҡа биттәрҙә алып барылған төҙәтеүҙәр һуғышы өсөн Һеҙҙең иҫәп яҙмағыҙ 1 аҙнаға блокланды. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 20:43, 16 ғинуар 2022 (UTC)

&lt;div style=&quot;border:1px solid #DFDFDF; padding:0em 1em 1em 1em; background-color:#E0 FF FF;&quot;&gt; 
[[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende/Архив |&lt;small&gt;'''Архив'''&lt;/small&gt;]]
&lt;/div&gt;

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form . 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 05:56, 29 февраль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Rockpeterson@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey:

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 08:26, 7 апрель 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.


Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 12:28, 21 июль 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.


By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

I hope this message finds you well.

This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible.

Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results]

We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}}
Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. 

Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign.

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&amp;oldid=28842648 --&gt;

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Joris Darlington Quarshie@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== ZXAFSHKRW ==

ZXASKW [[Махсус:Өлөштәр/&amp;#126;2025-39360-80|&amp;#126;2025-39360-80]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:&amp;#126;2025-39360-80|фекер алышыу]]) 08:59, 9 декабрь 2025 (UTC)

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven.

We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year:

#Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]])
#Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign.
#Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]'''

The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before.

'''Special Prize for 2026:'''

Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign.

We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon.

If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested.

If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email.

Looking forward to collaborating again,

'''Wiki Loves Folklore International Team'''

--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 18:18, 12 декабрь 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=29792058 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wikimedian,

We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;Checklist for Organizers 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us in upcoming office hours 
We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. 

Thank you and all the best,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

--[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 13:30, 18 ғинуар 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=29948401 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.


Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 05:17, 16 февраль 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;</text>
      <sha1>o1jv0klw5pg27x6mkx144y4vh35actn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡотдосова Шәфиҡа Йософ ҡыҙы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190600</id>
    <revision>
      <id>1292895</id>
      <parentid>1230579</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14077" sha1="41aozy9bftwrlhtg00zvtetxi7ziq3y" xml:space="preserve">{{фш|Ҡотдосова}}
{{Ук}}
'''Ҡотдосова Шәфиҡа''' '''Йософ ҡыҙы'''  (''ҡыҙ фамилияһы'' Рәхимова,  ''[[18 март]]  [[1910 йыл]] , [[Рәсәй империяһы|РИ]], Таврия губернаһы, [[Севастополь|Аҡъяр]] —  [[18 апрель]] [[1956 йыл]]  , [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]], [[Рәсәй Совет Федератив Социалистик Республикаһы|РСФСР]], [[Мәскәү]]'') — йырсы (''лирик-колоратуралы сопрано''), пианиносы, [[Муса Йәлил]] исемендәге (956) Татар  дәүләт опера һәм балет театрының опера солисы (1941—1951), Татар дәүләт филармонияһы солисы (1951-1954). Татарстан Республикаһы  атҡаҙанған артисы (1954). «Алтынсәс» операһында Алтынсәс арияһын беренсе башҡарыусыларҙың береһе (1941).

== Биографияһы ==
[[1910 йыл|1910 йылдың]] [[18 март|5 (18) мартында]] [[Севастополь|Аҡъярҙа]] (хәҙер [[Севастополь]])   ҡала мәсете муллаһы Йософ хәҙрәт Рәхимовтың ете балалы ғаиләһендә алтынсы бала булып тыуған. [[Истанбул|Истанбулда]] дини академия тамамлаған.  Сығышы менән атаһы Ульяновск губернаһы Ҡурмыш өйәҙе Яңы Муса  ауылынан. Әсәһе  Фатима,  ағалары  Фазыл, Наил, апаһы Ғәйшә, һеңлеһе Нурия.  [[1909 йыл|1909 йылда]] Йософ хәҙрәт [[Исмәғил Ғаспыралы]] саҡырыуы буйынса [[Севастополь|Аҡъярға]] килеп, яңы мәсеткә, татар милли мәктәбенә нигеҙ һала. Ҡыҙына исемде [[Исмәғил Ғаспыралы]]  һәм [[Аҡсурина Зөһрә Әсфәндиәр ҡыҙы|Зөһрә Аҡсуринаның]] ҡыҙҙары [[Ғаспыралы Шәфиҡа Исмәғил ҡыҙы|Шәфиҡа]] хөрмәтенә куша.

Шәфиҡа [[Музыка|музыкага]] өй шартларында Смольный дворян ҡыҙҙары институтын тәмамлаган поляк кызы Елена Строменскаянан  өйрәнә. Уның кәңәшн менән  Мәскәү консерваторияһына  уҡырга керергә тип бара, ләкин мулла ҡыҙы булыу  сәбәпле, уны консерваторияға  алмайҙар. Аҡъярға кире   әйләнеп Ҡайта.
[[Севастополь|Севастополгә]]  гастролдәргә килгән [[Ҡырымтатар академия музыкаль драма театры|Ҡырым татар театры]] спекталдәрен ҡарағас, драма актеры булырга хыяллана башлай. Татар клубында асылған драмтүңәрәктә  спектаклдәргә ҡатнаша (''мәҫәлән, «[[Аршын мал алған|Аршин мал алан]]&lt;nowiki/&gt;»да Гөлчәһрәне уйнай'').&lt;ref&gt;[http://www.crimea.ru/item_info_big.htm?id=1319 Кутдусова Шафика]. crimea.ru{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

[[1927 йыл|1927 йылда]] юрист Абдраим (''Ғабдерәхим'') Ҡотдосовҡа кейәүгә сығып, Керчь ҡалаһына күсә. Беренсе балаһы  Жәүит тыуа. Радионың симфоник оркестрында пианист-концертмейстер булып урынлаша. Ҡыҫҡартыуға эләгеп, кинотеатрға тапер булып күсә. [[1934 йыл|1934 йылда]] икенсе улы Эрик (Эрнст) тыуа. Совхоз директоры булып эщләгән ирен партиянан  сығаралар. Шәфиҡаға  ике эштә эшләргә тура килә: көндөҙ заводта иҡтисадсы, кисен кинотеатрҙа тапер булып пианинола уйнай.

== Аҡмәсеттә ==
[[1936 йыл|1936 йылда]] Ҡотдосовтар ғаиләһе [[Аҡмесджит|Аҡмәсеткә]] күсә. Аҡмәсеттә  музыка бүлегендә  фортепиано һәм вокал факультеттарын тамамлай (1930,1940. Фортепиано факультетында уның менән Мәскәү һәм Лениград консерваторияларында белем алған Ева  Павел ҡыҙы Сеферова (''милләте менән [[Әрмәндәр|әрмән]]'') шөғөлләнә. Музыка факультетын тамамлағас, ҡырым-татар йыр һәм бейеү ансамблендә солистка булып урынлаша. [[Ҡырым]] радиокомитетында пианист-аккомпаниатор булып эшләй. Татар халыҡ, [[Ҡырым татарҙары]] йырҙарынан, романстар, опера арияларынан торған үҙ концерт программаһын булдыра.

== Ҡазанда ==
[[1940 йыл|1940 йылдың]] көҙөндә [[Ҡырым|Ҡырымға]] килгән комиссия (''рәйесе Йәүҙәт Фәйзи'') * Ш. Ҡотдосованы  Мәскәүҙә уҙасаҡ татар сәнғәте декадаһына опера йырсыһы булараҡ һайлап ала һәм Ҡазанға саҡыра. «Алтынсәс» операһынан Алтынсәс ролен өйрәнеү өсөн йырсы ғаиләһе менән Ҡазанға килә.  [[Бөйөк Ватан һуғышы]]  башланыу сәбәпле, декада уҙмай ҡала. Операның премьераһы [[1941 йыл|1941 йылдың]] [[12 июль|12 июлендә]] [[Ҡазан|Ҡаҙанда]] уҙа. Алтынсәс арияһын Ғәлиә Кайбицкая  менән сиратлап башҡаралар.

Шәфиҡа  Татар  дәүләт опера театрында әйҙәүсе йырсыға әүерелә. [[1950 йыл|1950 йылда]] уға ТАССР-ҙың атҡаҙанған артисы исеме бирелә.

[[СССР Эске эштәр халыҡ комиссариаты|НКВД]] талабы менән (''[[Урта Азия|Урта Азияға]] гастролгә барғас, һөргөндәге туғандары менән күрешеп, сәйәси ышанысты юғалтҡан өсөн'') [[1951 йыл|1951 йылда]] «һөнәри яраҡһыҙ» тип, эшенән ҡыуыла. Олег Лундстрем уны үҙенең джаз төркөмөнә йырсы итеп ала, ләкин [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙа]] [[джаз]] уйнау тыйылғас, төркөм тарҡала.

== Мәскәүҙә ==
Гастроль бюро  саҡырыуы  буйынса  [[Мәскәү|Мәскәүгә]] китеп, бер нисә йыл ил буйынса гастролдәрҙә йөрөй. [[1953 йыл|1953 йылда]] [[Ҡазан|Ҡазанға]] ҡайтып, «Алтынсәс» операһында Алтынсәс арияһында яҙылып китә. Москонцерт солисы  булып урынашып, ҙур сәхнәләрҙән танылған йырсылар Иван Козловский , [[Долуханова Зара Александровна|Зара Долуханова]], [[Бәһбудов Рәшид Мәжид улы]] менән бергә йырлай.&lt;ref&gt;[http://esu.com.ua/search_articles.php?id=52144 Кутдусова Шафіка Юсуфівна]. Енциклопедія Сучасної України{{Ref-uk}}&lt;/ref&gt;

[[1956 йыл|1956 йылдың]] [[18 апрель|18 апрелендә]] [[Мәскәү|Мәскәүҙә]] ашҡаҙан [[Яман шеш|яман шеше]] ауырыуынан вафат була.

== Ҡайһы бер опера партиялары ==
Ҡазан опера театры сәхнәһендә ике тиҫтәнән артыҡ төп роль башҡара:

* ''Алтынсәс'' — «Алтынсәс» [[Муса Йәлил]] (либретто), [[Жиһанов Нәжип Ғаяз улы|Нәжип Жиганов]]
* ''Галиябану'' — «Ғәлиәбаныу» Мансур Мозафаров
* ''Фәриҙә'' — «Фәриҙә» Юдин Михаил
* ''Һыуһылыу'' — «Түләк» [[Жиһанов Нәжип Ғаяз улы|Нәжип Жиганов]]
* ''Сәрүәр'' — «Башмағым» Йәүҙәт Фәйзи
* ''Джильда'' — «Риголетта» [[Джузеппе Верди]]
* ''Виолетта'' — «Травиата» [[Джузеппе Верди]]
* ''Марфа'' — «Батша кәләше»  [[Николай Римский-Корсаков]]  һ. б.

== Ғаиләһе ==
Атаһы  [[Севастополь]] мәсетенең имам-хатибы Йосыф Рәхимовҡа [[1938 йыл|1938 йылда]] «халыҡ дошманы» тип сығарылған үлем язаһы тураһында ҡарар ун йылға ирегенән мәхрүм итеүгә алыштырыла. Төрмәлә [[1943 йыл|1943 йылдың]] [[19 февраль|19 февралендә]] йөрәк өйәнәгенән вафат була. [[1957 йыл|1957 йылда]] аҡлана.

[[Октябрь революцияһы|Инҡилаб]] һәм [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе бөтә донъя һуғышы]] йылдарында [[Ҡырым|Ҡырымдағы]] тугандарының ҡайһы берҙәре трагик рәүештә  вафат була.

Ағаһы  [[Рәхимов Камил Йософ улы|Камил Рәхимов]] (1890-1978), [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан һуғышында]] ҡатнаша, [[Бөрйән районы|Бөрйәндә]] һөргөндә була, композитор, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт  эшмәкәре.

Һеңлеһе Нурия Рәхимова, әҙәбиәт белгесе, педагог.

Беренсе ире Ғабдерәхим ({{Lang-crh|Abdureim}}, Абдраим) Ҡотдос улы Котдусов [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан һуғышында]] һәләк була.

Өлкән улы Жәүит Ҡотдосов (1927—), хор дирижеры, композитор, профессор, ТАССР (1968), РСФСР (1977) атҡаҙанған сәнғәт  эшмәкәре&lt;ref&gt;Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 136нчы бит&lt;/ref&gt;.

Кесе улы Эрнст (Ирек) Ҡотдосов  (1934—) [[Мәскәү дәүләт университеты|Мәскәү дәүләт университетын]] тамамлай.
Икенсе ире Алексей Григорий улы Мамай, профессор&lt;ref&gt;''Роза Мулланурова''. [http://syuyumbike.ru/categories/aprel-sanybyz Хуш, якты йолдызым.] [[Сөембикә (журнал)|«Сөембикә»]], 2020 ел, апрель, 30-33нче бит&lt;/ref&gt;.

== Әҙәбиәт ==

# ''[[Халит Кумысников|Кумысников Х. Л.]]'' Шефика Кутдусова. [[Яр Саллы|Челнинка]]: КамАЗ нәшриәте, 1995.
# ''Фидаил Мәжитов''. Ҡанаты ҡайырылған һандуғас. «Майҙан», 2010 йыл, март, 153-се бит.
# Шафиҡа Кутдусова. Т.: «Ысын күңелдән» нәшриәте, 2015.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=6XmfVn2a_4Y&amp;feature=youtu.be Г. Опера «Алтынсәс» (Златовласка). Казань] (видео, 1:03)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
* [http://www.millattashlar.ru/index.php/Кутдусова_Шафика_Юсуфовна Шефика Кутдусова порталында Милләттәштәр]
* [http://gasprinskylibrary.ru/qt/events/event/shafika-kutdusova-1910-1956/ Шафиҡа Кутдусова (1910—1956)]. Республиканская карымкарская библиотека им. И. Гаспринскиға, 13.09.2016{{Ref-ru}}
* [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/1959-3/shfika-kotdusova / «Казан утлары» Шәфика Котдусова]
[[Категория:Сопрано]]
[[Категория:Шәхестәр:М. Йәлил исемендәге Татар опера һәм балет театры]]
[[Категория:Татарстандың атҡаҙанған артистары]]
[[Категория:XX быуат йырсылары]]
[[Категория:СССР йырсылары]]
[[Категория:Татар телендә йырсылар]]
[[Категория:Алфавит буйынса йырсылар]]
[[Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар]]
[[Категория:1956 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:18 апрелдә вафат булғандар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Севастополдә тыуғандар]]
[[Категория:1910 йылда тыуғандар]]
[[Категория:18 мартта тыуғандар]]</text>
      <sha1>41aozy9bftwrlhtg00zvtetxi7ziq3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Спорт</title>
    <ns>10</ns>
    <id>196705</id>
    <revision>
      <id>1292937</id>
      <parentid>1264624</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Биттең эстәлеге &quot;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:GamesSport|main&lt;noinclude&gt;|nocat=1&lt;/noinclude&gt;}}&lt;noinclude&gt; {{doc}} &lt;/noinclude&gt;&quot; менән алмаштырылған</comment>
      <origin>1292937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="okaistbdvhmjiezoobmlirl067xfkvf" xml:space="preserve">{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:GamesSport|main&lt;noinclude&gt;|nocat=1&lt;/noinclude&gt;}}&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okaistbdvhmjiezoobmlirl067xfkvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Сәғитов Кирилл Алексеевич</title>
    <ns>1</ns>
    <id>199464</id>
    <revision>
      <id>1292879</id>
      <parentid>1292770</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Il Nur|Il Nur]] эшләгән [[Special:Diff/1292770|1292770]] үҙгәртеүен кире алырға ([[User talk:Il Nur|фекер алышыу]])</comment>
      <origin>1292879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="3bqh3fu3co61xgrsdvlci7imjev38hi" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2025|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=сәйәсәт |тема2= |тема3= |ил=Башҡортостан |ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>3bqh3fu3co61xgrsdvlci7imjev38hi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292881</id>
      <parentid>1292879</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1292881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="rg519yf8c2hn2gj8uu6hh7t1k7xsv6i" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=сәйәсәт |тема2= |тема3= |ил=Башҡортостан |ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>rg519yf8c2hn2gj8uu6hh7t1k7xsv6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Проект:Вики-яҙ 2026</title>
    <ns>102</ns>
    <id>199994</id>
    <revision>
      <id>1292861</id>
      <parentid>1292830</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T13:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1292861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12599" sha1="52gjn5mtaifeyn0jcabxxxldn0sa4i7" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>52gjn5mtaifeyn0jcabxxxldn0sa4i7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292874</id>
      <parentid>1292861</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12871" sha1="nzbsl1k4vyv79qytiojpepu10n2e7vu" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Википедия:Һәр бер тел бүлегендә булырға тейешле мәҡәләләр|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһыннан булһа өстәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>nzbsl1k4vyv79qytiojpepu10n2e7vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292875</id>
      <parentid>1292874</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <origin>1292875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12789" sha1="oke4f0olnlh8pvsemdgprk52a6dazvi" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>oke4f0olnlh8pvsemdgprk52a6dazvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292878</id>
      <parentid>1292875</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1292878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12837" sha1="caugsesan30azf7f9pasmkj9t8kjkn3" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Сәғитов Кирилл Алексеевич]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|5
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>caugsesan30azf7f9pasmkj9t8kjkn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292880</id>
      <parentid>1292878</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>2025 йылгы</comment>
      <origin>1292880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12789" sha1="oke4f0olnlh8pvsemdgprk52a6dazvi" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>oke4f0olnlh8pvsemdgprk52a6dazvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292946</id>
      <parentid>1292880</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1292946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12822" sha1="skvyqrlc4b5vsb8cdjtuim6gq7qsd29" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|5
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>skvyqrlc4b5vsb8cdjtuim6gq7qsd29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292977</id>
      <parentid>1292946</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1292977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12931" sha1="enwr9p3q9g51wz4g0yr3q8olkq591h9" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|2
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|5
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|5
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>enwr9p3q9g51wz4g0yr3q8olkq591h9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292980</id>
      <parentid>1292977</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡатнашыусылар */</comment>
      <origin>1292980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12985" sha1="0qj0ccb872lt78tsydow56rn5p0jr87" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Вики-яҙ — 2026'''» —  '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. 

Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу.
|body = 

== Ҡағиҙәләр ==
* Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала.
* Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә:
** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш.
** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. 
** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш.
** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә.
** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш.
** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел.
* Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. 
* Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала.
* 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә
* Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай.

== Баһа биреү ==
* Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә;
* Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә;
* 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә;
[[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә;
* Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған.

== Нимә тураһында яҙырға ==
{{div col|3}}

[[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}}

[[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]]

[[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]]

{{div col end}}
}}

Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]].

== Приздар ==
400 евроға тиклем.

== Ҡатнашыусылар ==
Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға:
&lt;div&gt;&lt;pre&gt;{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема=  |тема2=  |тема3=  |ил= |ил2=  |ил3= }}&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ҡатнашыусы
! Мәҡәләләр
! Иҫәп
! Мәрәйҙәр
! Урын
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]]
|1
|
|
|-
|{{u|MR973}}
|[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|{{u|Akkashka}}
|[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[Кукорелли Эндре]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}}
|3
|
|
|-
|{{u|Ilsina Ilgizovna}}
|[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]]
|4
|
|
|-
|{{u|Ilnaz26}}
|[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|3
|
|
|-
|{{u|Баныу}}
|[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|4
|
|
|-
|{{u|Таңһылыу}}
|[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|5
|
|
|-
|{{u|Вәхит}}
|[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]
|5
|
|
|-
|}

== Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]]

== Урындағы ойоштороусы==
* {{u|Il Nur}}
* {{u|Фәрһад}}

== Нәтижәләр ==

[[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]]</text>
      <sha1>0qj0ccb872lt78tsydow56rn5p0jr87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Бөйрәкәй (роман-эпопея)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200023</id>
    <revision>
      <id>1292984</id>
      <parentid>1292350</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <origin>1292984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="6piw7h95i2msyxzp7y0itdoq39xxb9m" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Akkashka|тема=мәҙәниәт |тема2=|тема3= |ил=Башҡортостан |ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>6piw7h95i2msyxzp7y0itdoq39xxb9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ырғыҙ (роман)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200060</id>
    <revision>
      <id>1292850</id>
      <parentid>1292849</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T12:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Театрҙа һәм операла */</comment>
      <origin>1292850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21812" sha1="b5q81bzcc75a3w1ri1t7c6nhrjqrf06" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә хәл булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул Опера һәм балет театрында ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>b5q81bzcc75a3w1ri1t7c6nhrjqrf06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292851</id>
      <parentid>1292850</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T12:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Театрҙа һәм операла */</comment>
      <origin>1292851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21846" sha1="6rit1xp29zje95l94lqdpc7v8clc1he" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә хәл булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет  театры]]нда ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>6rit1xp29zje95l94lqdpc7v8clc1he</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292852</id>
      <parentid>1292851</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T12:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әҙәбиәт */</comment>
      <origin>1292852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22177" sha1="s226abtiopi66rvjpp2fzlgwrgksefk" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә хәл булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет  театры]]нда ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=[[Зиннәтулина Хәнифә Шәкүр ҡыҙы|Зиннәтуллинә Х. Ш]].|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}
* {{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>s226abtiopi66rvjpp2fzlgwrgksefk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292853</id>
      <parentid>1292852</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T12:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Театрҙа һәм операла */</comment>
      <origin>1292853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22456" sha1="axs12lyos7okoqv1cj0s4r46orxgn0q" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә хәл булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет  театры]]нда ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=[[Зиннәтулина Хәнифә Шәкүр ҡыҙы|Зиннәтуллинә Х. Ш]].|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}
* {{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>axs12lyos7okoqv1cj0s4r46orxgn0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292854</id>
      <parentid>1292853</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T12:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Персонаждар */</comment>
      <origin>1292854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22473" sha1="27baebb7pdg4m679u0cvk6ti4aksi3f" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә хәл булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет  театры]]нда ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=[[Зиннәтулина Хәнифә Шәкүр ҡыҙы|Зиннәтуллинә Х. Ш]].|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}
* {{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>27baebb7pdg4m679u0cvk6ti4aksi3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292934</id>
      <parentid>1292854</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Романдың яҙылыу тарихы */</comment>
      <origin>1292934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22474" sha1="koorm1vp21sfjn4isf3naxogfjxj3y3" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, Һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;.

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә хәл булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет  театры]]нда ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=[[Зиннәтулина Хәнифә Шәкүр ҡыҙы|Зиннәтуллинә Х. Ш]].|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}
* {{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>koorm1vp21sfjn4isf3naxogfjxj3y3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292972</id>
      <parentid>1292934</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Персонаждар */</comment>
      <origin>1292972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22468" sha1="gy11wuu5petp50hovbrr1pfuug0cydj" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''«Ырғыҙ»''' — күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Һәҙиә Дәүләтшина]]ның [[1942 йыл|1942]]—[[1952 йыл]]дарҙа яҙылған романы. 1957 йылда әҫәр башҡорт телендә сыға, ә [[1961 йыл]]да, беренсе баҫмаға инмәгән айырым бүлектәрен һәм өҙөктәрен индереп, яңынан нәшер ителә. Шул уҡ йылда ул [[Мәскәү]]ҙә рус телендә сыға. [[1967 йыл]]да (үлгәндән һуң) яҙыусыға [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] бирелә. Романда яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Һәҙиә Дәүләтшина ижадының үҙенсәлеге шунда: һәр геройҙың тиерлек ысын тормоштағы прототиптары була&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ырғыҙ» романы — башҡорт халҡының XX быуаттың тәүге йылдарынан алып 20-се йылдар башына тиклемге ике тиҫтә йыл ваҡытты, өс революцияны, [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Граждандар һуғышы]] ваҡиғаларын үҙ эсенә ала.

Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.

== Романдың яҙылыу тарихы ==
Романды яҙыу уйы (замысел) Һәҙиә Дәүләтшинала 30-сы йылдарҙың башында уҡ тыуа; егерме йылдан ашыу (1930—1952) әҙиптең күңелен биләп тора.
1932 йылда яҙыусы «Партизан» тигән хикәйәһен яҙа. Хикәйәлә «Ырҙыҙ»ҙың кульминацияһы булып торған ваҡиға — аҡ бандиттарҙың Гөлйөҙөмдө урлап китеүҙәре, Ныязғолдоң ҡыҙы Хаяттың күрһәтеүе буйынса Айбулатты тотоп алып язалап үлтереүҙәре тасуир ителә. «Партизан» хикәйәһенә 1932 йылғы баҫмала яҙыусы үҙе «Ялҡынлы йылдар» хикәйәһенә бер киҫәк тигән аңлатма бирә. «Ялҡынлы йылдар»ҙың төп уйы яҙыусы алдына яңынан-яңы ижади проблемалар ҡуя. 1937—1942 йылдарҙа Һәҙиә Дәүләтшинаның ижад эше өҙөлөп тора. 1942 йылда ул Өфөгә ҡайта һәм «Ялҡынлы йылдар» өҫтөндә ныҡлап эшләй башлай. Әҫәрҙең бер нисә вариантын яҙа. Ул йөкмәткеһе яғынан киңәйә, повесть күп планлы романға әйләнә. «Ырғыҙ» романы (ул саҡта әле — «Ырғыҙ буйҙары») 1953 йылдың аҙағында [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]ның проза секцияһында тикшерелә, Һәҙиә Дәүләтшина унда әйтелгән иҫкәрмәләр буйынса эшләүен ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем дауам итә. Ҡулъяҙмала рецензенттар күрһәткән етешһеҙлектәрҙе төҙәтеү эшен, Һ. Дәүләтшина үлгәндән һуң, уның яҡташы, [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] [[Рәшит Ниғмәти]] тамамлап ҡуя. Романдың беренсе баҫмаһы [[1957 йыл]]да нәшер ителә һәм әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә ҙур ваҡиға тип ҡабул ителә. [[1961 йыл]]да, В. Василевский тарафынан рус теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә баҫыла. [[1967 йыл]]да һәҙиә Дәүләтшинаның был әҫәре [[Салауат Юлаев премияһы|Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы]] менән билдәләнә&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6}}&lt;/ref&gt;.

=== Ваҡиғалар урыны һәм ваҡыты ===
Ваҡиғаларҙың урыны һәм ваҡыты мәсьәләһе мөһим идея-эстетик проблема булып күтәрелә.
Ырғыҙ буйҙарында барған ҡораллы көрәш Башҡортостан һәм Бәтә Рәсәй өсөн дә характерлы, типик булғанлыҡтан, яҙыусы ваҡиғаларҙың урыны итеп Ырғыҙ буйҙарын һайлай. Ваҡиғаларҙың урыны художество дөйөмләштереп алына. Ырғыҙ буйында Айҙаҡай исемле ауыл булмаған, ул ижади дөйөмләштереү булып әҫәргә ингән. Шул уҡ ваҡытта Ырғыҙ буйындағы [[Диңгеҙбай]], Бөрйән, Таллы, Никольский, Сергеевка, Ивановка ауылдары исемдәре үҙгәртелмәй алынған. Романдыың үҙәгенә Айҙаҡай ауылын ҡуйыу халыҡ тормошона яҡыныраҡ килергә, уның социаль, милли, көнкүреш үҙенсәлектәрен, ғөрөф-ғәҙәт һәм йолаларын да конкрет һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Ваҡиғаларҙы яҙыусы башҡа ауылдарға, Имель волосына, [[Һамар]]ға, [[Петроград]]ҡа, Смольныйға күсереп, уларҙы киң ерлектә тасуирлай&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{китап |автор=Зиннәтуллинә Х. Ш.|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Ырғыҙ буйҙарында барған ҡанлы көрәштә төплөрәк аңлау өсөн, яҙыусыға ваҡиғаларҙың ваҡыт арауыҡтарын да киңәйтергә тура килә. Ырғыҙ романы ваҡиғаларға бай осорҙо, 1902—1922 йылдарҙы, эсенә ала: рус-япон һуғышы, беренсе рус революцияһы, унан һуң килгән ҡара реакцияның, беренсе империалистик һуғыш һәм бөтә Рәсәйҙә барған революцион күтәрелештең, Февраль буржуаз-демократик һәм Бөйөк Октябрь революцияһының Ырғыҙ буйҙары һәм Айҙаҡай ауылы тормошона килеп ҡағылыуын күрһәтә торған материалдар туплай&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Яҙыусы «Ырғыҙ» романында тарихи әһәмиәткә бай булған ҙур дәүерҙе ала. Автор [[1902 йыл|1902]]—[[1922 йыл]]дарҙағы башҡорт халҡының тормошон, революция йылдарында, Граждандар һуғышы осоронда иҙеүселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәшен, большевиктар партияһы етәкселегендә бәхетле тормошҡа сығыуын күрһәтә. Әҫәрҙең нигеҙендә — Айҙаҡай ауылы башҡорттарының ауыр тормошо һүрәтләнгән&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Сюжет үҙәгенә Айбулат ҡуйыла. Ваҡиғалар бүлектән бүлеккә уның тирәһенә туплана. Быны бүлекәрҙең исемдәре үк күрһәтеп тора: «Көтөүселәр», «Эш эҙләгәндә», «Йәш дуҫтар», «Дядя Гриша», «Гөлйөҙөм», «Тыуған ауылда», «Таныш булмаған дуҫтың бүләге», «Иҫтәлктәр», «Баш эйгәндә», «Барыбер яттарға ҡалдырмам», «Самарканан үткәндә», «Ялҡын йәйелә», «Яңынан байҙар тупһаһында». Һ. Дәүләтшина Айбулаттың донъя менән бәйләнештәрен киңәйтә бара, башҡа сюжет ептәрен дә үҫтерә. Әҫәрҙең төп сюжет һыҙығы тамамланмаҫ элек үк,-үҙәк герой — Айбулат үлеп ҡала. Ләкин был хәл романдың композицияһын тарҡатмай. Уның эшен көрәштәш дуҫы Зөфәр Мурзин һәм башҡалар дауам итә. Романдың композицияһы төп геройҙарҙың характры үҫеүен асыуға буйһондоролған&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

;Сюжеттың ҡайһы бер үҙенсәлектәре

«Ырғыҙ» романында яҙыусы 70-тән ашыу геройҙың яҙмышын һүрәтләй. Уларҙың һәр береһенең тиерлек ысын тормоштағы прототибы булған. Быны Һәҙиә Дәүләтшина ижадының төп үҙенсәлеге тип әйтергә мөмкин: уның әҫәрҙәрен биографик, ҡайһы берҙә автобиографик тип атау яраҡлы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персонаждар ==
Төп герой — Айбулат Айҙаров. Уның образы аша яҡты киләсәккә ышаныс, фиҙаҡәрлек, революция эшенә һәм халыҡ мәнфәғәттәренә тоғролоҡ бирелә. Айбулат образын яҙыусы үҫештә һүрәтләй, уның рухи эволюцияһын, эске биографияһын тасуирлауға баҫым яһай&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Гөлйөҙөм — матур, эшсән, ҡыйыу. Ул хеҙмәтсән халыҡтың яҡшы һыҙаттары, рухи юғарылығын сағылдырған образ. Айбулат менән Гөлйөҙөмдөң мәхәббәтен тасуирлауға романда киң урын бирелә. Мөхәббәт темаһы романдың идея-художество йөкмәткеһен асыуҙа мөһим урын тота. Гөлйөҙөмдө Айбулат ҡасырып алып китә. «Был ғүмерҙә ғөрөф-ғәҙәттә  булмаған, дингә лә, законга ла һыймай торған ғәжәп хәл бөтә ауылдың иҫен китәрә».
Айбулат менән Гөлйөҙөмдән тыш романда байтаҡ башҡа колоритлы характерҙар бирелгән. Айбулаттың ағаһы Ҡотлояр, еңгәһе Мәғфүрә, Тимерғәле ҡарт, Үмәр ҡарт, Әхмәҙи образдары бай социаль-психологик йөкмәткеле булыуҙары менән айырылып торалар.

Ныязғол — [[Һамар губернаһы]]ның иң эре алпауыты. Ныязғол — төптән фекер йөрөтөүсе, аҡыллы дошман. Ҡәрҙәш, ырыуҙаш, үҙ кеше тип, аптыраған саҡтарында аҙ-маҙ ярҙам итеп, ауылдаштарын аҡрынлап үҙенә буйһондора, юҡ ҡына хаҡ менән ерҙәрен ала. Ата-әсәһе үлеп, етем ҡалғас, Айбулаттың да опекуны булып алып, ерҙәрен биләй. Быларҙың барыһына ла ҡәрҙәшлек, яҡындарына ярҙам итеү төҫөн бирә. Ныязғол улус старшинаһы Йәнғол Йомағол улы Йомағоловтан күсерелгән йәки прототибы&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Нызғолдоң өс ҡатыны бар; һәр ҡатынының ғаиләлә үҙ урыны һәм романда үҙ характеры бар. Бөтәһе лә Ныязғолға һүҙһеҙ буйһона. Яҙыусы уларҙың һәр береһен билдәле социаль-психологик һыҙаттар менән һүрәтләгән. Бай ошондай мөнәсәбәтте һаҡлау һәм нығытыу хәстәрен күрә. Уртансы бисәһе Ғәзимә тәү килеп төшкән йылдарҙа үҙенең йәш кәләш булыуы менән маһайып ҡарағанда, Ныязғол уны тиҙ өйрәтә&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;: &lt;blockquote&gt;Сөйҙә элеүле торған бөҙөргәле ҡамсыға ҡырын ғына күҙ һалған да бик тыныс тауыш менән: «Ғәзимә, абай бул! Минең өйөм эсендә тауыш сығыр булмаһын. Мин һине Рәхимәнән артыҡ икән, һылыу икән, тип алғаным юҡ. Ирҙең быуыны һайын ҡатын тигән мәҡәл бар. Ләкин ирҙең һәр бер ҡатынының үҙ урыны бар, шуны белергә кәрәк!» — ти.&lt;/blockquote&gt;

''Имай ''— Ныязғолдоң улы. Ул патриархаль-феодаль ҡараштарҙан һәм йолаларҙан ситләшкән. Күберәк ваҡытын ҡалала үткәрә, бөтә ҡала эштәрен, иген эштәрен ул йөрөтә. Имай ул хужалыҡты хәҙерге заман талаптарына ярашлы алып барыу, игенде машина менән эшкәртеү, яҡшы сортлы орлоҡ сәсеп, ерҙән күберәк килем алыу юлын ҡыуа. Имайға буржуаз эшҡыуарлыҡ, сослоҡ хас&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

''Шаһиҙә әбей'' һәм ''Асҡар'' образдары романдың төп ваҡиғаларына оҫта үрелә. Романда Урал әбейе тигән махсус бүлек тә бирелгән. Шаһиҙә әбей улынан ҡалған изге яҙыуҙарҙы муҡсаһы менән һәр саҡ эргәһендә йөрөтә, һөйләгәндә, кешеләргә күрһәтә, уларҙы мираҫ итеп тапшырыу өсөн, улы кеүек батыр. ҡыйыу егетте көтә&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Ғәҙел һәм хаҡлы баһа ==
Рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың Рәсәй Федерацияһы яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәре хәҙер ҙә актуаль яңғырай. «һәҙиә Дәүләтшинаның „Ырғыҙ“ романын белмәй тороп, — тине ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел».

Күренекле әҙәбиәт белгесе [[Әнүр Вәхитов|Әнүр Вахитов]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;: {{Цитата|«Ырғыҙ» романын «башҡорт тормошоноң егерме йыллыҡ хроникаһы» тип атай. Әҫәр «егерме йыл эсендә башҡорт халҡының эволюцияһын күрһәтә». Халыҡ бында тарихтың төп көсө, ысын ижадсыһы булып күҙ алдына баҫа. Роман ысын-ысынында тарихилыҡ принцибына ҡоролған, тарихи оптимизм тойғоһо менән һуғарылған. Әҫәр иң элек лексик байлығы, телмәр төҙөлөшөнөң камиллығы, музыкаллеге, һығылмалығы менән таң ҡалдыра. «Ырғыҙ»ҙың теле, халыҡсан, образлы һөйләү стиле беҙҙең әҙәбиәтебеҙҙә тел оҫталығының классик өлгөһө булып ҡала. «Ырғыҙ» романы милли әҙәбиәтебеҙҙә роман жанрында күп планлы һүрәтләүҙе нығытты, ваҡиға романынан характер романына булған үҫештә этап әҫәре ролен уйнаны.}}

Күренекле башҡорт яҙыусыһы [[Баязит Бикбай]]: «Ырғыҙ» романының авторын, үҙенең оло йөрәкле ҡәләмдәшен, «прозала ысын шағир, тормошта оло йөрәкле кеше» тип атай, «һәҙиә Дәүләтшина, барыһынан элек, гүзәл тел оҫтаһы. Ул һүҙҙәрҙе туп кеүек уйната. Бай, ғәжәп һутлы тел. Яҙыусы китаптың һәр битендә тип әйтерлек, халыҡ араһында булып та, әлегә әҙәбиәттә ҡулланылмай килгән яңы һүҙҙәр ҡуллана. Шуның арҡаһында уның образдары, һүрәтләнгән ваҡиғалары ысын булып күҙ алдына баҫа, һине ышандыра».

[[Ҡаҙаҡтар|Ҡаҙаҡ]] яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов үҙ ваҡытында һәҙиә Дәүләтшинаны Совет Шәреғе ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атаны һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһаланы. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Театрҙа һәм операла ==
XX быуаттың 60-сы йылдарында [[Салауат драма театры]] романдағы ваҡиғаларға нигеҙләнеп, шул уҡ исемле спектакль сәхнәләштерә (реж. [[Вәлиев Лек Вәли улы|Л. В.Вәлиев]]). Был спектакль 1967 йылда Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй драма, музыкаль һәм балалар театрҙары спектаклдәрен ҡарау конкурсында лауреат исемен яулай; Романға нигеҙләнеп [[Рәүеф Мортазин]] һәм [[Рәғиҙә Янбулатова]] «Дауыл» тигән опера ижад итә һәм ул [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет  театры]]нда ҡуйыла&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{БЭ2013|101279}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{китап |автор=Һәҙиә Дәүләтшинә|заглавие=Ырғыҙ |место=Өфө|издательство= Китап|год=2020 й.|страниц=433|страницы=5—10|isbn=978-5-295-07477-6  }}
* {{китап |автор=[[Зиннәтулина Хәнифә Шәкүр ҡыҙы|Зиннәтуллинә Х. Ш]].|заглавие=Башҡорт әҙәбиәте|место=Өфө|издательство= Китап|год=1986 й.|страниц=188|страницы=104—123|isbn=}}
* {{китап |автор=[[Тимерғәле Килмөхәмәтов]] |заглавие=Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре|место=Өфө|издательство= Китап|год=2005|страниц=173|страницы=17|isbn=5-295-03546-8}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|101279}}
* [https://belsk.ruspole.info/node/1900 РУсское поле. [[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]] «Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары]
* {{Cite web|url=https://belsk.ruspole.info/node/1900|title=«Ыргыҙ» романы геройҙары һәм уларҙың прототиптары|author=[[Сөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы|Сөләймәнова Р. М]]|date=|publisher=Русское поле|access-date=2026-04-07}}


[[Категория:Әҙәбиәт]]
[[Категория:Әҙәби әҫәрҙәр]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте]]
[[Категория:Проза әҫәрҙәре]]
[[Категория:Опералар ижад ителгән романдар]]
[[Категория:Романдар]]
[[Категория:Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 10-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия]]</text>
      <sha1>gy11wuu5petp50hovbrr1pfuug0cydj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡаҙмунайгаз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200072</id>
    <revision>
      <id>1292966</id>
      <parentid>1292803</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T06:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Һылтанмалар */</comment>
      <origin>1292966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15355" sha1="drymm0dmrjplib6l4iy56vjyt6d44sw" xml:space="preserve">{{Компания карточкаһы|листинг на бирже={{KASE|KMGZ}}&lt;br&gt;{{AIX|KMG}}|company_name=«ҠаҙНефтГаз» милли компанияһы акционерҙар йәмғиәте|company_logo=KazMunayGas logo.svg|company_type=[[Акционерҙар йәмғиәте]]|foundation=[[2002]]|location={{KAZ}}, [[Астана]],&lt;br&gt; Кунаев урамы, 8|key_people=Берҙеғолов Ернат (директорҙар советы рәйесе)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kmg.kz/ru/sustainable-development/corporate-governance/directors_board/berdigulov-ernat-kudaybergenovich/ |title=Бердигулов Ернат Кудайбергенович |lang=ru |website=Национальная компания «КазМунайГаз» |access-date=2024-02-25 |archive-date=2024-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225161922/https://www.kmg.kz/ru/sustainable-development/corporate-governance/directors_board/berdigulov-ernat-kudaybergenovich/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;,&lt;br&gt;[[Хасенов, Асхат Галимович|Асхат Хасенов]] (идара рәйесе)|industry=Нефть сығарыу, Газ сығарыу, Нефть эшкәртеү|products=[[нефть]], [[газ]]|revenue={{рост}} 8,3 трлн (2024)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kmg.kz/ru/press-center/press-releases/finrez-2024/ |title=Финансовые результаты АО НК «КазМунайГаз» за 2024 год |access-date=2025-03-20 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|operating_income={{рост}} [[Файл:Tenge symbol.svg|7px]] 24,7 млрд (2016)&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;|net_income= {{падение}} [[Файл:Tenge symbol.svg|7px]] 360,1 млрд (2016)&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kmg.kz/ru/press-center/press-releases/finrez/ |title=Финансовые результаты за 2022 год|access-date=2023-06-14 |archive-date=2023-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614091702/https://www.kmg.kz/ru/press-center/press-releases/finrez/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|num_employees={{падение}} 47 526 (2022)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kmg.kz/upload/iblock/af5/rn8yccb2p6yx9tqufp5b31ea5h893kj5/KMG_AR2022_RUS%20(1).pdf |title=Годовой отчёт 2022 |access-date=2023-06-14 |archive-date=2023-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614090438/https://www.kmg.kz/upload/iblock/af5/rn8yccb2p6yx9tqufp5b31ea5h893kj5/KMG_AR2022_RUS%20%281%29.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|parent=[[Самрук-Казына|АО «ФНБ «Самрук-Казына»»]] (90%)&lt;br&gt;[[Ҡаҙағстан Республикаһының Милли банкы]] (10%)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kase.kz/ru/emitters/show/KMGZ |title=Архивированная копия |access-date=2017-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316113342/http://www.kase.kz/ru/emitters/show/KMGZ |archive-date=2017-03-16 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|subsid=|homepage=http://www.kmg.kz}}'''«ҠаҙНефтГаз» милли Компанияһы Акционерҙар Йәмғиәте'''

'''«ҠаҙНефтГаз» МК АЙ''' ('''КМГ''', {{lang-kk|«ҚазМұнайГаз» ҰК}}) — [[Ҡаҙағстан|каҙаҡ]] милли [[:ru:Нефтяные компании|нефть компанияһы]]. Тулы атамаһы — «ҠаҙНефтГаз» Милли компанияһы [[акционерҙар йәмғиәте]]. Штаб-фатиры (офисы) — Ҡаҙағстандың баш ҡалаһы [[:ru:Астана|Астана]] ҡалаһында урынлашҡан [https://sinonim.org/perevod_ru_ba#res].

== Тарихы ==
[[2002 йыл|2002 йылдың]] 20 февралендә Ҡаҙағстан Президенты указы менән «„Ҡаҙаҡ нефть“ милли нефть компанияһы» һәм «Нефть һәм газ транспорты милли компанияһы» ЯСЙ-ларын берләштереү юлы менән ойошторола&lt;ref&gt;{{Из КНЭ|3|24|Казахойл}}&lt;/ref&gt;. «Ҡаҙаҡ нефть» компанияһы 1997 йылда ойошторола, Нурлан Балгимбаев компанияның беренсе президенты була. 1997 йылдың майынан 1999 йылдың мартына тиклем Тимур Кулибаев «Ҡаҙаҡ нефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә иҡтисад һәм финанс буйынса вице-президент вазифаһын башҡара. 2000 йылдың йәйендә [[Назарбаев Нурсолтан Әбеш улы|Нурсолтан Назарбаевтың]] ейәне Ҡайрат Һатыбал улы «Ҡаҙаҡ нефть» компанияһының вице-президенты булып китә, ул 2002 йылда «ҠаҙНефтГаз» компанияһында социаль мәсьәләләр, стратегик планлаштырыу һәм телекоммуникациялар буйынса идара итеүсе директор вазифаһын башҡара.

2011 йылдың декабрендә компанияның Ҡарачағанаҡ нефть һәм газ ятҡылығын үҙләштереү буйынса консорциумға ҡушылыуы тураһында килешәүгә ҡул ҡуйыла. 10%-ы 3 миллиард [[Америка Ҡушма Штаттары|долларға]] һатылғандан һуң, консорциумдың ғәмәлдәге ағзалары араһында акциялар түбәндәгесә бүленәсәк тип көтөлә: British Gas һәм ENI һәр береһе 29,25 %, Chevron — 18 % һәм &quot;Лукойл&quot;да 13,5 % һаҡлап ҡалынасаҡ&lt;ref&gt;{{cite web
 |title= author = Раушан Нуршаева, Мария Гордеева
 |url          = https://ru.reuters.com/article/idRURXE7BD02420111214. 
 |publisher    = [[Рейтер]]
 |date         = 2011-12-14
 |accessdate   = 2019-05-24
 |archive-date = 2019-05-24
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20190524084716/https://ru.reuters.com/article/idRURXE7BD02420111214
 |deadlink     = yes
}}&lt;/ref&gt;.

== Милекселәр һәм етәкселек  ==
Директорҙар советы рәйесе — [[Жакупов, Нурлан Каршагович|Нурлан Яҡупов]] .&lt;ref&gt;{{Cite web |url= subtitle=2025-05-16 |title= work=Центр деловой информации Kapital.kz}}&lt;/ref&gt;

Идара рәйесе — [[Хасенов, Асхат Галимович|Әсхәт Хәсәнов]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= subtitle=2024-05-29|title= work=АО Национальная компания «КазМунайГаз»}}&lt;/ref&gt;

90 % компания акциялары менән [[Самрук-ҡазына|«Самрук-Казына»]] дәүләт активтары менән идара итеү буйынса Ҡаҙағстан холдинг компанияһы идара итә. 10 % «ҠаҙНефтГаз» акциялары [[Ҡаҙағстан Республикаһының Милли банкы|Ҡаҙағстан Республикаһы Милли банкына]] ҡарай.

== Эшмәкәрлеге ==
«ҠаҙНефтГаз» [[нефть]] һәм тәбиғи газ сығарыу, ташыу һәм эшкәртеү менән шөғөлләнә.

=== Бүлексәләре ===
* '''«ҠаҙНефтГаз»''' разведка һәм табыу («РД КМГ») &lt;br&gt; 
[https://sinonim.org/perevod_ru_ba#res] — « „КазМунайГаз“ милли компанияһы» [[акционерҙар йәмғиәте]]нең төп етештереү бүлеге (2009 йылдың аҙағына ҡарата «'''»ҠаҙНефтГаз&quot;''' милли компанияһы&quot; акционерҙар йәмғиәте компанияның ябай акцияларының 59,38%-ына эйә).
* Компанияның Ҡашаған ятҡылығындағы активтары менән «КазМунайГаз Кашаган» идара итә.
* «КазМунайтениз» диңгеҙҙә һәм яр буйы райондарында операциялар менән шөғөлләнә.
* КазТрансОйл — нефть ташыу.
* КазТрансГаз — газ ташыу
* {{Тәржемәһеҙ|KMG International|KMG International|en|KMG International}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=access-date=2019-03-12|title= accessdate=2018-10-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Европа]]ла һәм [[Үҙәк Азия]]ла эшмәкәрлек алып бара.
:* «Алатау энергетика компанияһы» акционерҙар йәмғиәте
::* «Алматы электр станциялары» акционерҙар йәмғиәте
::* «Аҡтүбә ТЭЦ» акционерҙар йәмғиәте.
::* «Эмбанефтгаз» акционерҙар йәмғиәте.

* [[Казмортрансфлот|«]][[:ru:Казмортрансфлот|Казмортрансфлот]]» — танкерҙарҙа йөк ташыу.
* Атырау халыҡ-ара аэропорты.
* «Евро-Азия Эйр» вертолет компанияһы;
* Jusan Mobile телекоммуникация компанияһы.
* «ҠазНефтГаз-эшкәртеү һәм маркетинг» [[нефть]], [[газ]] һәм эшкәртелгән продукция экспорты һәм импорты менән шөғөлләнә, шулай уҡ нефть продукттарын күмәртәләп һәм ваҡлап һатыуҙы тормошҡа ашыра:

:* «АНПЗ» Атырау нефть эшкәртеү заводы ЯСЙ-һы (100 %);
:* «ШНПЗ» Шымкент нефть эшкәртеү заводы ЯСЙ-һы (49,7 %);
:* Павлодар нефть химияһы заводы ЯСЙ-һы «ПНХЗ» (100 %);

* 100 % — &lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/Rompetrol&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;Rompetrol&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;159&quot;&gt;Rompetrol&lt;/a&gt; .
* «ҠаҙТрансГаз-Тбилиси».
* 50 % — Маңғыстау нефть-газ компанияһы [https://sinonim.org/perevod_ru_ba#res]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=access-date=2010-01-04|accessdate=2017-11-11|title= url-status=live}}&lt;/ref&gt; .
* 20 % — «Тәңгеш нефть компанияһы».
* 50 % — «ҠаҙРосГаз».
* 33 % — ПетроКазахстан Көмкөл Ресурстары [https://sinonim.org/perevod_ru_ba#res] (Кумколь).
* 100 % — «Аҡтаунефтесервис»
* 40 % — «KazMunaiGas Services — COMPASS»
* «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc» Ҡаҙағстан Нефтехимия сәнәғәте ААЙ-һы (Атырау өлкәһе) [https://sinonim.org/perevod_ru_ba#res]&lt;ref&gt;{{Cite web |url= access-date=2025-03-22|title=access-date=2025-03-22}}&lt;/ref&gt;. 

[[Файл:Цены_на_бензин_на_заправке_ННК.jpg|мини|250x250пкс|Компанияның Ҡарагандалағы заправкаһы.]]
Компанияла 30 меңдән ашыу кеше эшләй. [[2015 йыл]] өсөн консолидацияланған килем 6,78 миллиард доллар, саф табыш 1,15 миллиард доллар тәшкил иткән.

2015 йылдың ғинуар-март айҙарында компанияның дөйөм активтары 1,15 триллион тәңкә, ә үҙ капиталы 962,8 миллиард тәңкә тәшкил иткән. Ошо осорҙа компанияның саф табышы 108 миллиард тәңкә тәшкил иткән. 2014 йылдың сентябрь аҙағында KazMunayGas- тулайым көйләнмәгән бурысы 14,6&lt;ref&gt;{{Cite web |url=access-date=2015-04-15|title= accessdate=2015-04-15|url-status=live}}&lt;/ref&gt; млрд долларға еткән. Шулай уҡ предприятие 2014 йылдың ноябрендә 10 йыллыҡ облигацияларҙы 500 млн доллар һәм 30 йыллыҡ облигацияларҙы 1 млрд доллар күләмендә ҡуйҙы.

== Ваҡиғалар ==
2011 йылдың июненән алып Жанаозен (Үзеннефтегаз]) һәм [[Аҡтау (ҡала)|Аҡтау]] (Ҡаражанбаснефть, шулай уҡ &quot;КазНефтГаз&quot;дың филиалы) янындағы нефть ятҡылыҡтары эшселәренең забастовкаһы [[Яңы Үзән|дауам]] итә. Эшселәр эш хаҡын халыҡ-ара стандарттарға ярашлы итеүҙе, хеҙмәт шарттарын яҡшыртыуҙы, үҙаллы профсоюз төҙөүҙе талап итә. Забастовка һөҙөмтәһендә бер нисә йөҙ эшсе эштән бушатыла, профсоюз адвокаты Наталья Соколова, профсоюз етәкселәре Әҡжәнат Әминов һәм Ҡыуаныш Сисенбаев һәм 30-ҙан ашыу профсоюз эшмәкәре ҡулға алына һәм хөкөм ителә&lt;ref name=&quot;газ_12_2011&quot;&gt;{{Cite web|author=Григорий Туманов.|description=|access-date=2011-12-19|accessdate=2012-02-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ҡаршылыҡ акциялары арҡаһында «Үзеннефтегаз» йыллыҡ нефть сығарыу планын үтәй алмай.

2011 йылдың 16 декабрендә, Ҡаҙағстандың бойондороҡһоҙлоғона 20 йыл тулғанда, эшселәр Жанаозендың үҙәк майҙанында алдан иғлан ителгән митинг үткәрә, унда ҡала властары байрам сараһы үткәрергә уйлай. Артабан бында һәм ҡаланың башҡа ерҙәрендә күмәк тәртипһеҙлектәр башлана, хәүефһеҙлек көстәре ут аса&lt;ref&gt;{{Cite web|url=author=Григорий Туманов.|description=|title=access-date=2011-12-19|title=accessdate=2012-02-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Тәртипһеҙлектәр һөҙөмтәһендә ҡала хакимиәте бинаһы, «УзенНефтГаз» офисы һәм ҡунаҡхана яндырыла, протест белдергәндәр бер нисә бинаны баҫып ала&lt;ref&gt;{{Cite web|url=access-date=2011-12-17|title=accessdate=2012-01-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ҡалаға диңгеҙ пехотаһы һәм бронетехника индерелә, ғәҙәттән тыш хәл иғлан ителә&lt;ref name=&quot;газ_12_2011&quot;/&gt; {{cite web url=|author Григорий Туманов.title= Дата обращения: 19 декабрь 2011}}&lt;/ref&gt;.

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* Ойошманың рәсми сайты [2018 йылдың 4 апрелендәге күсермәһе] &lt;br&gt;Больше: &lt;nowiki&gt;https://sinonim.org/perevod_ru_ba#res&lt;/nowiki&gt;{{Wayback|url=http://www.kmg.kz/|date=20180404201416}} .</text>
      <sha1>drymm0dmrjplib6l4iy56vjyt6d44sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200076</id>
    <revision>
      <id>1292985</id>
      <parentid>1292765</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <origin>1292985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="6piw7h95i2msyxzp7y0itdoq39xxb9m" xml:space="preserve">{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Akkashka|тема=мәҙәниәт |тема2=|тема3= |ил=Башҡортостан |ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>6piw7h95i2msyxzp7y0itdoq39xxb9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Күк механикаһы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200081</id>
    <revision>
      <id>1292884</id>
      <parentid>1292827</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:57:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1292884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10463" sha1="me7ufquev82g7auvntuz5jmn9qyrk37" xml:space="preserve">{{Классическая механика}}
'''Күк механикаһы''' — [[Астрономия|астрономияның]] [[механика]] закондарын күк есемдәренең, тәү сиратта [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһының]] ( [[Ай (юлдаш)|Ай]], [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, [[Комета|кометалар]], бәләкәй есемдәр)  хәрәкәтен һәм улар тыуҙырған күренештәрҙе (тотолоу һ.б.) өйрәнеү һәм иҫәпләү өсөн ҡулланған бүлеге.

== Тарихы ==
[[Йоһанн Кеплер]] (1571—1630) тәүге тапҡыр планеталар хәрәкәтенең өс законын булдыра, уларҙы [[Исаак Ньютон]] (1643—1727) [[Ньютондың классик тартылыу теорияһы|универсаль гравитация законында]] (бөтә донъя тартылыу законы) дөйөмләштерә.

XVII быуаттан XX быуат башына тиклем күк механикаһы Ньютондың [[Классик механика|классик механикаһы]]: [[:ru:Закон_движения|механик хәрәкәт һәм бөтөн донъя тартылыу көсө закондары]] нигеҙендә, [[:ru:Законы Ньютона| Ньютон закондарын]] белдергән тигеҙләмәләрҙе сисеү өсөн математик ысулдарҙы үҫтереү юлы менән үҫешә.

Күк механикаһын яһалма юлдаштар һәм йыһан караптары хәрәкәтенә ҡулланыу астродинамиканы тәшкил итә.

== Ньютондың хәрәкәт закондары ==
'''Инерция законы .''' Был законға ярашлы, тиҙләнешһеҙ хәрәкәт иткән иҫәпләү ситстемаһында ( инерциаль иҫәпләү ситстемаһында) һәр есем, әгәр уға тышҡы көс тәьҫир итмәһә, тынлыҡ хәлен йәки тура һыҙыҡлы тигеҙ хәрәкәт хәлен һаҡлай. Был [[Аристотель]] физикаһы принцибына ҡаршы килә, ул есемдең хәрәкәтен һаҡлау өсөн даими көс тәьҫире талап ителә тип раҫлай. Ньютон законы буйынса, тышҡы көс есемдең тиҙлеген (дәүмәлен һәм/йәки йүнәлешен) үҙгәртеү өсөн, шул иҫәптән есемде хәрәкәткә килтереү һәм уны туҡтатыу өсөн генә кәрәк. Есемдең тиҙлегенең дәүмәле йәки йүнәлеше буйынса үҙгәреү тиҙлеге [[тиҙләнеш]] тип атала һәм есемгә ниндәйҙер көс тәьҫир итеүен күрһәтә. Күк есемдәре өсөн күҙәтелгән тиҙләнеш уларға тәьҫир итеүсе тышҡы көстөң берҙән-бер күрһәткесе булып хеҙмәт итә. Көс һәм тиҙләнеш төшөнсәһе тәбиғәттәге барлыҡ есемдәрҙең: теннис тубынан алып планеталар һәм галактикаларға тиклем хәрәкәтен берҙәм күҙлектән аңлатырға мөмкинлек бирә.

Кәкере траектория буйлап хәрәкәт иткән есем тиҙләнеш кисергәнгә күрә,  Ер Ҡояш тирәләй орбитаһында даими рәүештә [[гравитация]] тип аталған көскә дусар булыуы тураһында һығымта яһала. Күк механикаһының маҡсаты — күк есеменә тәьҫир итеүсе тартылыу көсөн һәм уның хәрәкәтенә нисек йоғонто яһауын билдәләү.

'''Көс законы .''' Әгәр ҙә есемгә ниндәйҙер көс тәьҫир итһә, ул тиҙләнеш  менән хәрәкәт итә, ә көс ни тиклем ҙурыраҡ булһа, тиҙләнеш тә шул тиклем ҙурыраҡ була. Әммә бер үк көс төрлө есемдәрҙә төрлө тиҙләнештәр тыуҙыра. Есемдең инерцияһының (йәғни тиҙләнешкә ҡаршы тороусанлығының) үҙенсәлеге булып уның [[Масса|инерция массаһы]] тора, уны, тәүге яҡынлаштырыу буйынса, «матдә миҡдары» тип билдәләргә мөмкин: есемдең массаһы ни тиклем ҙурыраҡ булһа, бирелгән көс тәьҫирендә уның тиҙләнеше шул тиклем кәмей. Шулай итеп, Ньютондың икенсе законы, есемдең тиҙләнеше уға тәьҫир итеүсе көскә пропорциональ һәм уның массаһына кире пропорциональ тип раҫлай. Әгәр ҙә есемдең тиҙләнеше һәм уның массаһы күҙәтеүҙәрҙән билдәле булһа, был законды ҡулланып, тәнгә тәьҫир итеүсе көстө иҫәпләргә мөмкин (ысынында Ньютон был закондың икенсе, ҡатмарлыраҡ формулировкаһын бирә: ул есемгә тәьҫир итеүсе көс был есемдең  импульсының үҙгәреү тиҙлеге тип раҫлай).

'''Ҡаршы тәьҫир законы.''' Был закон, үҙ-ара тәьҫир итешеүсе есемдәр бер-береһенә тигеҙ ҙурлыҡтағы, әммә ҡапма-ҡаршы йүнәлештәге көстәр һала тип раҫлай. Шуға күрә бер-береһенә тигеҙ көс менән тәьҫир итешеүсе ике есем системаһында һәр береһе үҙенең массаһына кире пропорциональ тиҙләнеш кисерә. Тимәк, улар араһындағы тура һыҙыҡта ятҡан, һәр береһенән массаларына кире пропорциональ алыҫлыҡтағы нөктә, һәр есем тиҙләнеш алыуына ҡарамаҫтан, тиҙләнешһеҙ хәрәкәт итәсәк. Был нөктә масса үҙәге тип атала, һәм бинар системала йондоҙҙар уның тирәләй әйләнә. Әгәр бер йондоҙҙоң массаһы икенсеһенекенән ике тапҡырға ҙурыраҡ булһа, ул күршеһенә ҡарағанда масса үҙәгенә ике тапҡырға яҡыныраҡ хәрәкәт итә.

== Кеплер закондары ==
Күк есемдәренең хәрәкәтен өйрәнеү өсөн гравитация көсө менән танышайыҡ. Быны ике есемдең: ике йондоҙ компоненттарының йәки Ерҙең Ҡояш тирәһендәге (ябайлыҡ өсөн башҡа планеталар юҡ тип фаразлап) хәрәкәте миҫалында эшләү яҡшыраҡ. Бындай системаларға Кеплер закондары ҡағыла. Улар үҙ-ара тәьҫир итешеүсе ике есемдәрҙең дә бер яҫылыҡта хәрәкәт итеүенә нигеҙләнгән. Был тартылыу көсөнең һәр ваҡыт шул уҡ яҫылыҡта ятыуын аңлата.

'''Эллипстар законы.''' Кеплерҙың беренсе законы буйынса, Ҡояш системаһы планеталары бер фокусында Ҡояш урынлашҡан [[Эллипс|эллипстар]] буйынса хәрәкәт итәләр. Ысынында иһә был закон ике есемдән генә торған система өсөн генә ғәмәлдә, мәҫәлән, ике йондоҙ йәки бер йондоҙ һәм берҙән-бер планета. Әммә хатта [[Ҡояш]] системаһында ла ул ярайһы уҡ дөрөҫ үтәлә, сөнки һәр планетаның хәрәкәтенә тәү сиратта массив Ҡояш йоғонто яһай, ә башҡа бөтә есемдәрҙең йоғонтоһо күпкә көсһөҙөрәк.

'''Майҙандар законы.''' Планетаның урынын ғына түгел, ваҡытын да теркәп, беҙ уның орбитаһының формаһын ғына түгел, ә уның буйынса планетаның хәрәкәт итеү тәбиғәтен дә билдәләй алабыҙ. Планетаның хәрәкәте Кеплерҙың икенсе законына буйһона, унда Ҡояш менән планетаны (йәки ике йондоҙҙоң компоненттарын) тоташтырыусы һыҙыҡ тигеҙ ваҡыт арауыҡтарында тигеҙ майҙандарҙы «ҡаплай» тип раҫлана. Мәҫәлән, Ҡояш менән Ер араһындағы был һыҙыҡ көн һайын 2 {{E|14}}  квадрат километр майҙанды ҡаплай ала. Майҙандар законы буйынса, Ҡояш планетаны  ҡәтғи рәүештә уларҙың үҙәктәрен тоташтырған тура һыҙыҡ буйлап тарта. Киреһенсә лә дөрөҫ: теләһә ниндәй үҙәк көс өсөн Кеплерҙың икенсе законы дөрөҫ.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Аберрация ваҡыты
* Астрометрия

== Һылтанмалар ==
* Маркиз де ла Плас. [https://books.google.com/books?id=k-cRAAAAYAAJ Механика селесте] . Хиллард, Грей, Литтл һәм Уилкинс, 1829  
 
[[Категория:Күк механикаһы]]</text>
      <sha1>me7ufquev82g7auvntuz5jmn9qyrk37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Словакия Олимпия уйындарында</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200082</id>
    <revision>
      <id>1292868</id>
      <parentid>1292832</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="8dmxjcxyx6jjpnd0s9sd2jobei1iaps" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>8dmxjcxyx6jjpnd0s9sd2jobei1iaps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292872</id>
      <parentid>1292868</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22116" sha1="nokin7o32seu39to12xavaltkmnmtin" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Медаль
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсмен
!style=&quot;width:8em&quot;| Игры
!style=&quot;width:10em&quot;| Вид спорта
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Гребной слалом|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 1996}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 1996}} || Каноэ-одиночка, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 1996}} || Винтовка, 50 м, положение лёжа
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Гребной слалом|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2000}} || Каноэ-двойки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2000}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Плавание|Плавание на летних Олимпийских играх 2000}} || 100 м, баттерфляй, женщины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Плавание|Плавание на летних Олимпийских играх 2000}} || 200 м, вольный стиль, женщины
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2000}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Каноэ-двойки, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Байдарки-одиночки, женщины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] ||{{Спорт|Дзюдо|Дзюдо на летних Олимпийских играх 2004}} || до 66 кг, мужчины
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Байдарки-четвёрки, 1000 м, мужчины
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх}} || Пневматическая винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Байдарки-одиночки, женщины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Каноэ-двойки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 2008}} || [[Стрельба на летних Олимпийских играх 2008 — Трап (женщины)|Трап, женщины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Байдарки-четвёрки, 1000 м, мужчины
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Борьба|Борьба на летних Олимпийских играх 2008}} || [[Вольная борьба на летних Олимпийских играх 2008 — До 120 кг (мужчины)|до 120 кг, мужчины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Стрельба на летних Олимпийских играх 2012 — Трап (женщины)|Трап, женщины]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Стрельба на летних Олимпийских играх 2012 — скит (женщины)|Скит, женщины]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Гребной слалом на летних Олимпийских играх 2012 — каноэ-двойки (мужчины)|Каноэ-двойки, мужчины]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Гребной слалом на летних Олимпийских играх 2012 — каноэ-одиночки (мужчины)|Каноэ-одиночки, мужчины]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар, Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар, Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2016}} || Каноэ-двойки, слалом, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот, Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика на летних Олимпийских играх 2016}} || [[Лёгкая атлетика на летних Олимпийских играх 2016 — спортивная ходьба на 50 километров (мужчины)|50 км, спортивная ходьба, мужчины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш, Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2016}} || [[Гребной слалом на летних Олимпийских играх 2016 — каноэ-одиночки (мужчины)|Каноэ-одиночки, слалом, мужчины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак, Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек, Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр, Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка, Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2016}}|| Байдарки-четвёрки, 1000 м, мужчины
|-
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[Зимние Олимпийские игры 2006|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на зимних Олимпийских играх 2006}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Гонка преследования (биатлон)|Гонка преследования]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[Зимние Олимпийские игры 2014|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2014}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Гонка преследования (биатлон)|Гонка преследования]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Индивидуальная гонка]]
|}

== Медальный зачёт ==

=== Медали на летних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[Летние Олимпийские игры 2020|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[Летние Олимпийские игры 2024|2024 Париж]] || 0  || 0  || 1  || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали на зимних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[Зимние Олимпийские игры 1994|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[Зимние Олимпийские игры 1998|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[Зимние Олимпийские игры 2002|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[Зимние Олимпийские игры 2006|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[Зимние Олимпийские игры 2014|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[Зимние Олимпийские игры 2022|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Медали по летним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на Олимпийских играх}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Стрельба|Стрельба на Олимпийских играх}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Плавание|Плавание на Олимпийских играх}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Гольф на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Дзюдо на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Борьба|Борьба на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали по зимним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Биатлон на Олимпийских играх}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Горнолыжный спорт|Горнолыжный спорт на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0|| 1 
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Хоккей с шайбой|Хоккей с шайбой на Олимпийских играх}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>nokin7o32seu39to12xavaltkmnmtin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292876</id>
      <parentid>1292872</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Миҙал яулаусылар */</comment>
      <origin>1292876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22443" sha1="67kz5rnmlvxmpr6idesecdgjn37jlih" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдаркала һәм каноэла ишеү}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 1996}} || Каноэ-одиночка, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 1996}} || Винтовка, 50 м, положение лёжа
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Гребной слалом|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2000}} || Каноэ-двойки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2000}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Плавание|Плавание на летних Олимпийских играх 2000}} || 100 м, баттерфляй, женщины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Плавание|Плавание на летних Олимпийских играх 2000}} || 200 м, вольный стиль, женщины
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2000}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Каноэ-двойки, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Байдарки-одиночки, женщины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|Дзюдо на летних Олимпийских играх 2004}} || до 66 кг, мужчины
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2004}} || Байдарки-четвёрки, 1000 м, мужчины
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх}} || Пневматическая винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Каноэ-одиночки, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Байдарки-одиночки, женщины
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Каноэ-двойки, мужчины
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 2008}} || [[Стрельба на летних Олимпийских играх 2008 — Трап (женщины)|Трап, женщины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2008}} || Байдарки-четвёрки, 1000 м, мужчины
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Борьба|Борьба на летних Олимпийских играх 2008}} || [[Вольная борьба на летних Олимпийских играх 2008 — До 120 кг (мужчины)|до 120 кг, мужчины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Стрельба на летних Олимпийских играх 2012 — Трап (женщины)|Трап, женщины]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Стрельба|Стрельба на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Стрельба на летних Олимпийских играх 2012 — скит (женщины)|Скит, женщины]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Гребной слалом на летних Олимпийских играх 2012 — каноэ-двойки (мужчины)|Каноэ-двойки, мужчины]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2012}} || [[Гребной слалом на летних Олимпийских играх 2012 — каноэ-одиночки (мужчины)|Каноэ-одиночки, мужчины]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар, Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар, Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2016}} || Каноэ-двойки, слалом, мужчины
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот, Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика на летних Олимпийских играх 2016}} || [[Лёгкая атлетика на летних Олимпийских играх 2016 — спортивная ходьба на 50 километров (мужчины)|50 км, спортивная ходьба, мужчины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш, Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2016}} || [[Гребной слалом на летних Олимпийских играх 2016 — каноэ-одиночки (мужчины)|Каноэ-одиночки, слалом, мужчины]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак, Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек, Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр, Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка, Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на летних Олимпийских играх 2016}}|| Байдарки-четвёрки, 1000 м, мужчины
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на зимних Олимпийских играх 2006}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Гонка преследования (биатлон)|Гонка преследования]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2014}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Гонка преследования (биатлон)|Гонка преследования]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Индивидуальная гонка]]
|}

== Медальный зачёт ==

=== Медали на летних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[Летние Олимпийские игры 2020|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[Летние Олимпийские игры 2024|2024 Париж]] || 0  || 0  || 1  || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали на зимних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[Зимние Олимпийские игры 1994|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[Зимние Олимпийские игры 1998|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[Зимние Олимпийские игры 2002|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[Зимние Олимпийские игры 2006|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[Зимние Олимпийские игры 2014|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[Зимние Олимпийские игры 2022|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Медали по летним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на Олимпийских играх}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Стрельба|Стрельба на Олимпийских играх}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Плавание|Плавание на Олимпийских играх}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Гольф на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Дзюдо на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Борьба|Борьба на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали по зимним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Биатлон на Олимпийских играх}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Горнолыжный спорт|Горнолыжный спорт на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0|| 1 
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Хоккей с шайбой|Хоккей с шайбой на Олимпийских играх}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>67kz5rnmlvxmpr6idesecdgjn37jlih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292911</id>
      <parentid>1292876</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар */</comment>
      <origin>1292911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22266" sha1="3lg2gv5npyl2gf68l7sazuf21rtzxwp" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на зимних Олимпийских играх 2006}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Гонка преследования (биатлон)|Гонка преследования]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2010}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2014}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Гонка преследования (биатлон)|Гонка преследования]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|Биатлон на зимних Олимпийских играх 2018}} || [[Индивидуальная гонка]]
|}

== Медальный зачёт ==

=== Медали на летних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[Летние Олимпийские игры 2020|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[Летние Олимпийские игры 2024|2024 Париж]] || 0  || 0  || 1  || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали на зимних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[Зимние Олимпийские игры 1994|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[Зимние Олимпийские игры 1998|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[Зимние Олимпийские игры 2002|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[Зимние Олимпийские игры 2006|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[Зимние Олимпийские игры 2014|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[Зимние Олимпийские игры 2022|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Медали по летним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на Олимпийских играх}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Стрельба|Стрельба на Олимпийских играх}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Плавание|Плавание на Олимпийских играх}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Гольф на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Дзюдо на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Борьба|Борьба на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали по зимним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Биатлон на Олимпийских играх}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Горнолыжный спорт|Горнолыжный спорт на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0|| 1 
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Хоккей с шайбой|Хоккей с шайбой на Олимпийских играх}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>3lg2gv5npyl2gf68l7sazuf21rtzxwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292922</id>
      <parentid>1292911</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар */</comment>
      <origin>1292922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22286" sha1="85mb99xgs5gxjaya3y7e5v4ldlcmvv3" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Медальный зачёт ==

=== Медали на летних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[Летние Олимпийские игры 1996|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[Летние Олимпийские игры 2000|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[Летние Олимпийские игры 2004|2004 Афины]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[Летние Олимпийские игры 2008|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[Летние Олимпийские игры 2012|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[Летние Олимпийские игры 2016|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[Летние Олимпийские игры 2020|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[Летние Олимпийские игры 2024|2024 Париж]] || 0  || 0  || 1  || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали на зимних Олимпийских играх ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[Зимние Олимпийские игры 1994|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[Зимние Олимпийские игры 1998|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[Зимние Олимпийские игры 2002|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[Зимние Олимпийские игры 2006|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[Зимние Олимпийские игры 2010|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[Зимние Олимпийские игры 2014|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[Зимние Олимпийские игры 2018|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[Зимние Олимпийские игры 2022|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Медали по летним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Гребля на байдарках и каноэ|Гребля на байдарках и каноэ на Олимпийских играх}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Стрельба|Стрельба на Олимпийских играх}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Лёгкая атлетика|Лёгкая атлетика на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Плавание|Плавание на Олимпийских играх}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Гольф на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Дзюдо на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Борьба|Борьба на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Всего || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Медали по зимним видам спорта ===
{| {{MedalTable|type=Вид спорта}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Биатлон на Олимпийских играх}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Горнолыжный спорт|Горнолыжный спорт на Олимпийских играх}} || 1 || 0 || 0|| 1 
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Сноубординг на Олимпийских играх}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Хоккей с шайбой|Хоккей с шайбой на Олимпийских играх}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Всего || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>85mb99xgs5gxjaya3y7e5v4ldlcmvv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292935</id>
      <parentid>1292922</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Медальный зачёт */</comment>
      <origin>1292935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22411" sha1="5w4wajg541inao4yfpt3rm8lfdkjslh" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>5w4wajg541inao4yfpt3rm8lfdkjslh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292936</id>
      <parentid>1292935</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар */</comment>
      <origin>1292936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22417" sha1="53717aqmxjyns1ft8fmyayooy8juehp" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>53717aqmxjyns1ft8fmyayooy8juehp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292941</id>
      <parentid>1292936</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Вәхит|Вәхит]] эшләгән [[Special:Diff/1292936|1292936]] үҙгәртеүен кире алырға ([[User talk:Вәхит|фекер алышыу]])</comment>
      <origin>1292941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22411" sha1="5w4wajg541inao4yfpt3rm8lfdkjslh" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Игры}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>5w4wajg541inao4yfpt3rm8lfdkjslh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292943</id>
      <parentid>1292941</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар */</comment>
      <origin>1292943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22417" sha1="53717aqmxjyns1ft8fmyayooy8juehp" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып бер Олимпиаданы ла ҡалдырмай.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>53717aqmxjyns1ft8fmyayooy8juehp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292968</id>
      <parentid>1292943</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T09:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23389" sha1="sxpkpbna2859gyxw85kv0o5mfahx2nx" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып һәр бер Олимпиадала ҡатнашып килә. 1896 йылдан 1912 йылға тиклем словак спортсылары [[Олимпия уйындары]]нда [[Мажарстан|Венгрия]] командаһы, ә 1920 йылдан 1992 йылға тиклем [[Чехословакия]] командаһы өсөн сығыш яһай.

Олимпия уйындарында Венгрия командаһы составында сығыш яһаған осорҙа словак спортсылары 12 миҙал яулай (3 алтын, 6 көмөш һәм 3 бронза, барыһы ла [[йәйге Олимпия уйындары]]нда).

Олимпия уйындарында Чехословакия командаһы составында сығыш яһаған ваҡытта словак спортсылары 36 миҙал яулай (8 алтын, 14 көмөш һәм 14 бронза), шуларҙың 26-һы (7 алтын, 9 көмөш һәм 10 бронза).

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>sxpkpbna2859gyxw85kv0o5mfahx2nx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292969</id>
      <parentid>1292968</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T09:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23548" sha1="kmn7tjw9jfslh7pnmuy6q7o00hy4bfn" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып һәр бер Олимпиадала ҡатнашып килә. 1896 йылдан 1912 йылға тиклем словак спортсылары [[Олимпия уйындары]]нда [[Мажарстан|Венгрия]] командаһы, ә 1920 йылдан 1992 йылға тиклем [[Чехословакия]] командаһы өсөн сығыш яһай.

Олимпия уйындарында Венгрия командаһы составында сығыш яһаған осорҙа словак спортсылары 12 миҙал яулай (3 алтын, 6 көмөш һәм 3 бронза, барыһы ла [[йәйге Олимпия уйындары]]нда).

Олимпия уйындарында Чехословакия командаһы составында сығыш яһаған ваҡытта словак спортсылары йәйге Олимпия уйындарында 36 миҙал яулай (8 алтын, 14 көмөш һәм 14 бронза), шуларҙың 26-һы (7 алтын, 9 көмөш һәм 10 бронза) һәм 10 (1 алтын, 5 көмөш һәм 4 бронза) ҡышҡы Олимпия уйындарында.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>kmn7tjw9jfslh7pnmuy6q7o00hy4bfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292970</id>
      <parentid>1292969</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24447" sha1="jxt5gwdnb4ilvnosrcifqc8yp2d93v7" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып һәр бер Олимпиадала ҡатнашып килә. 1896 йылдан 1912 йылға тиклем словак спортсылары [[Олимпия уйындары]]нда [[Мажарстан|Венгрия]] командаһы, ә 1920 йылдан 1992 йылға тиклем [[Чехословакия]] командаһы өсөн сығыш яһай.

Олимпия уйындарында Венгрия командаһы составында сығыш яһаған осорҙа словак спортсылары 12 миҙал яулай (3 алтын, 6 көмөш һәм 3 бронза, барыһы ла [[йәйге Олимпия уйындары]]нда).

Олимпия уйындарында Чехословакия командаһы составында сығыш яһаған ваҡытта словак спортсылары 36 миҙал яулай (8 алтын, 14 көмөш һәм 14 бронза), шуларҙың 26-һы (7 алтын, 9 көмөш һәм 10 бронза) — йәйге Олимпия уйындарында һәм 10 (1 алтын, 5 көмөш һәм 4 бронза) — ҡышҡы Олимпия уйындарында.

Словак спортсылары Олимпия уйындарында үҙаллы команда булып сығыш яһаған ваҡытта 43 олимпия миҙалы яулай: 14 алтын, 18 көмөш һәм 11 бронза, шуларҙың 33-ө (10 алтын, 14 көмөш һәм 9 бронза) — йәйге Олимпия уйындарында һәм 10-ы (4 алтын, 4 көмөш һәм 2 бронза) — ҡышҡы Олимпия уйындарында.

Иң күп олимпия миҙалдарын словак спортсылары байдарка һәм каноэла ишеү буйынса ярыштарҙа яулай.

Словакияның [[милли олимпия комитеты]] 1992 йылда ойошторола һәм [[Халыҡ-ара олимпия комитеты]]на 1993 йылда ҡабул ителә.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙ!р
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>jxt5gwdnb4ilvnosrcifqc8yp2d93v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292971</id>
      <parentid>1292970</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар */</comment>
      <origin>1292971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24496" sha1="tunj2kr68l0lx4xml6oxgar9hho9uco" xml:space="preserve">{{Словакия на Олимпийских играх}}
[[Словакия]], бойондороҡһоҙ дәүләт булараҡ, тәүге тапҡыр [[Олимпия уйындары]]нда 1994 йылда [[Лиллехаммер]]ҙа үткән [[Ҡышҡы Олимпия уйындары|ҡышҡы Олимпиада]]ла ҡатнаша һәм шунан алып һәр бер Олимпиадала ҡатнашып килә. 1896 йылдан 1912 йылға тиклем словак спортсылары [[Олимпия уйындары]]нда [[Мажарстан|Венгрия]] командаһы, ә 1920 йылдан 1992 йылға тиклем [[Чехословакия]] командаһы өсөн сығыш яһай.

Олимпия уйындарында Венгрия командаһы составында сығыш яһаған осорҙа словак спортсылары 12 миҙал яулай (3 алтын, 6 көмөш һәм 3 бронза, барыһы ла [[йәйге Олимпия уйындары]]нда).

Олимпия уйындарында Чехословакия командаһы составында сығыш яһаған ваҡытта словак спортсылары 36 миҙал яулай (8 алтын, 14 көмөш һәм 14 бронза), шуларҙың 26-һы (7 алтын, 9 көмөш һәм 10 бронза) — йәйге Олимпия уйындарында һәм 10 (1 алтын, 5 көмөш һәм 4 бронза) — ҡышҡы Олимпия уйындарында.

Словак спортсылары Олимпия уйындарында үҙаллы команда булып сығыш яһаған ваҡытта 43 олимпия миҙалы яулай: 14 алтын, 18 көмөш һәм 11 бронза, шуларҙың 33-ө (10 алтын, 14 көмөш һәм 9 бронза) — йәйге Олимпия уйындарында һәм 10-ы (4 алтын, 4 көмөш һәм 2 бронза) — ҡышҡы Олимпия уйындарында.

Иң күп олимпия миҙалдарын словак спортсылары байдарка һәм каноэла ишеү буйынса ярыштарҙа яулай.

Словакияның [[милли олимпия комитеты]] 1992 йылда ойошторола һәм [[Халыҡ-ара олимпия комитеты]]на 1993 йылда ҡабул ителә.

== Миҙал яулаусылар ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:8em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Славомир| Князовицкий}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, 500м
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] ||{{Спорт|Атыу|1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Винтовка, 50 м, ятып
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Ишеү слаломы|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 100 м, баттерфляй, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Мартина| Моравцова}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Йөҙөү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 200 м, ирекле стиль, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Юрай| Минчик}} || {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена|Калиска}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Йозеф| Крнач}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Дзюдо|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында дзюдо}} || 66 кг тиклем, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Бача}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Йозеф| Гёнци}} || {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] ||{{Спорт|Атыу|Йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || Пневматик винтовка, 10 м
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Елена| Калиска}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, яңғыҙ, ҡатын-ҡыҙҙар
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кеше, ирҙәр
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Атыу|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;{{sortname|Юрай| Тарр}}&lt;br&gt; [[Михал Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Рихард Ришдорфер]]&lt;br&gt; [[Эрик Влчек]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Давид| Мусульбес}} || {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] ||{{Спорт|Көрәш|2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында көрәш}} || [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ирекле көрәш — 120 кг тиклем, ирҙәр)|120 кг тиклем, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Зузана| Штефечекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — Трап (ҡатын-ҡыҙҙар)|Трап, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Данка| Бартекова}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Атыу|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында атыу — скит (ҡатын-ҡыҙҙар)|Скит, ҡатын-ҡыҙҙар]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол| Гохшорнер}}&lt;br&gt;[[Петер Гохшорнер]] || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, 2 кеше, ирҙәр)|Каноэ, 2 кеше, ирҙәр]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Михал| Мартикан}} || {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ, ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ, ирҙәр]]
|-
| {{золотая медаль}} || [[Шкантар Ладислав|Ладислав Шкантар]] &lt;br&gt; [[Шкантар Петер|Петер Шкантар]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || Каноэ, 2 кешелек, слалом, ирҙәр
|-
| {{золотая медаль}} || [[Тот Матей|Матей Тот]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт|Еңел атлетика|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында еңел атлетик — спорт атлауы, 50 км (ирҙәр)|50 км, спорт атлауы, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || [[Беньюш Матей|Матей Беньюш]] || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || {{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында ишеү слаломы — каноэ, яңғыҙ (ирҙәр)|Каноэ, яңғыҙ слалом, ирҙәр]]
|-
| {{серебряная медаль}} || &lt;span style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;[[Мишак Денис|Денис Мишак]] &lt;br&gt; [[Влчек Эрик|Эрик Влчек]] &lt;br&gt; [[Тарр Юрай|Юрай Тарр]] &lt;br&gt; [[Линка Тибор|Тибор Линка]]&lt;/span&gt; || {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] ||{{Спорт||Байдарка һәм каноэла ишеү|2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}}|| Байдарка, 4 кеше, 1000 м, ирҙәр
|-
|}

=== Ҡышҡы Олимпия уйындарында миҙал яулаусылар ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!style=&quot;width:6em&quot;| Миҙал
!style=&quot;width:12em&quot;| Спортсы
!style=&quot;width:10em&quot;| Уйындар
!style=&quot;width:10em&quot;| Спорт төрө
!style=&quot;width:10em&quot;| Дисциплина
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Радослав| Жидек}} || {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] ||{{Спорт|Сноубординг|2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында сноубординг}} || [[Сноубордкросс]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{бронзовая медаль}} || {{sortname|Павол|Гурайт}} || {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] ||{{Спорт|Биатлон|2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] ||{{Спорт|Биатлон|2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Спринт (биатлон)|Спринт]]
|-
| {{золотая медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Масстарт]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Эҙәрлекләү уҙышы (биатлон)|Эҙәрлекләү уҙышы]]
|-
| {{серебряная медаль}} || {{sortname|Анастасия|Кузьмина}} || {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] ||{{Спорт|Биатлон|2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон}} || [[Шәхси уҙыш]]
|}

== Миҙалдар иҫәбе ==

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|США}} [[1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары|1996 Атланта]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Австралия}} [[2000 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2000 Сидней]] || 1 || 3 || 1 || 5
|-
|align=left| {{флаг|Греция}} [[2004 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2004 Афина]] || 2 || 2 || 2 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Китай}} [[2008 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2008 Пекин]] || 3 || 3 || 0 || 6
|-
|align=left| {{флаг|Великобритания}} [[2012 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2012 Лондон]] || 0 || 1 || 3 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Бразилия}} [[2016 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2016 Рио-де-Жанейро]] || 2 || 2 || 0 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Япония}} [[2020 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2020 Токио]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
|align=left| {{флаг|Франция}} [[2024 йылғы йәйге Олимпия уйындары|2024 Париж]] || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Йәйге Олимпия уйындарында миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Уйындар}}
|-
|align=left| {{флаг|Норвегия}}[[1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1994 Лиллехаммер]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Япония}}[[1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|1998 Нагано]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|США}}[[2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2002 Солт-Лейк-Сити]] || 0 || 0 || 0 || 0
|-
|align=left| {{флаг|Италия}}[[2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2006 Турин]] || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Канада}}[[2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2010 Ванкувер]] || 1 || 1 || 1 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Россия}}[[2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2014 Сочи]] || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left| {{флаг|Республика Корея}}[[2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2018 Пхёнчхан]] || 1 || 2 || 0 || 3
|-
|align=left| {{флаг|Китай}}[[2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары|2022 Пекин]] || 1 || 0 || 1 || 2
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

=== Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Байдарка һәм каноэла ишеү|Олимпия уйындарында байдарка һәм каноэла ишеү}} || 8 || 7 || 6 || 21
|-
|align=left|{{Спорт|Атыу|Олимпия уйындарында атыу}} || 1 || 2 || 3 || 6
|-
|align=left|{{Спорт|Еңел атлетика|Олимпия уйындарында еңел атлетика}} || 1 || 0 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Йөҙөү|Олимпия уйындарында йөҙөү}} || 0 || 2 || 0 || 2
|-
|align=left|{{Спорт|Гольф|Олимпия уйындарында гольф}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Дзюдо|Олимпия уйындарында дзюдо}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Көрәш|Олимпия уйындарында көрәш}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
! Бөтәһе || 10 || 14 || 9 || 33
|}

=== Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса миҙалдар ===
{| {{MedalTable|type=Спорт төрө}}
|-
|align=left|{{Спорт|Биатлон|Олимпия уйындарында биатлон}} || 3 || 3 || 1 || 7
|-
|align=left|{{Спорт|Тау саңғыһы спорты|Олимпия уйындарында тау саңғыһы спорты}} || 1 || 0 || 0|| 1
|-
|align=left|{{Спорт|Сноубординг|Олимпия уйындарында сноубординг}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
|align=left|{{Спорт|Шайбалы хоккей|Олимпия уйындарында шайбалы хоккей}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
! Бөтәһе || 4 || 4 || 2 || 10
|}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ Статистика на Sports-reference.com] {{Wayback|url=http://www.sports-reference.com/olympics/countries/SVK/ |date=20090220003346 }}
* [http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/Slovakia/ Словакия на официальном сайте Олимпийского движения]
* {{cite web|title=Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК|url=http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp|archive-url=https://www.webcitation.org/616BkwHcG?url=http://www.olympic.org/athletes#|archive-date=2011-08-21|access-date=2009-11-23|url-status=live}}
* {{cite web|title=Словацкий олимпийский комитет|url=http://www.olympic.org/uk/organisation/noc/noc_uk.asp?noc_initials=SVK|access-date=2007-10-09|archive-url=https://www.webcitation.org/66qE4nB8V?url=http://www.olympic.org/content/error-pages/error404/?404%3Bhttp%3A%2F%2Fwww.olympic.org%3A80%2Fuk%2Forganisation%2Fnoc%2Fnoc_uk.asp%3Fnoc_initials=svk#|archive-date=2012-04-11|url-status=live}}

{{Страны на Олимпийских играх}}</text>
      <sha1>tunj2kr68l0lx4xml6oxgar9hho9uco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Словакия на Олимпийских играх</title>
    <ns>10</ns>
    <id>200084</id>
    <revision>
      <id>1292864</id>
      <parentid>1292839</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T15:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2704" sha1="5ee3e06awwr941adlrtdusi0ynvfha7" xml:space="preserve">{{Страна на Олимпийских играх
| имя          = Словакия Олимпия уйындарында
| from         = {{{from|}}}
| код МОК      = SVK
| имя НОК      = [[Словакия олимпия комитеты]] &lt;br&gt;[http://www.olympic.sk/ Рәсми сайт]
| игры         = {{{Игры|}}}
| спортсмены   = {{{Спортсмены|}}}
| видах спорта = {{{видах спорта|}}}
| знаменосец   = {{{Знаменосец|}}}
| официальные  = {{{Официальные|}}}
| золото       = {{{Золото|0}}}
| серебро      = {{{Серебро|0}}}
| бронза       = {{{Бронза|0}}}
| всего        = {{{Всего|0}}}
| место        = {{{Место|}}}
| йәйге уйындар  =
* [[Словакия 1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|1996]]
* [[Словакия 2000 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2000]]
* [[Словакия 2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2004]]
* [[Словакия 2008 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2008]]
* [[Словакия 2012 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2012]]
* [[Словакия 2016 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2016]]
* [[Словакия 2020 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2020]]
* [[Словакия 2024 йылғы йәйге Олимпия уйындарында|2024]]

| ҡышҡы уйындар  =
* [[Словакия 1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|1994]]
* [[Словакия 1998 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|1998]]
* [[Словакия 2002 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2002]]
* [[Словакия 2006 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2006]]
* [[Словакия 2010 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2010]]
* [[Словакия 2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2014]]
* [[Словакия 2018 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2018]]
* [[Словакия 2022 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2022]]
* [[Словакия 2026 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында|2026]]
| См. также     =
* {{СтранаОИ|HUN||1896 йылғы йәйге|}} (1896—1912)
* {{СтранаОИ|TCH}} (1920—1992)
}}&lt;includeonly&gt;
{{#if: {{NAMESPACE}} || [[Категория:Словакия Олимпия уйындарында]] }}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>5ee3e06awwr941adlrtdusi0ynvfha7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икенсе йыһан тиҙлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200085</id>
    <revision>
      <id>1292855</id>
      <timestamp>2026-04-09T13:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/137668896|Вторая космическая скорость]]&quot; битен тәржемә итеп төҙөлгән</comment>
      <origin>1292855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9588" sha1="c84wohuupsihkxnuxa6kh48qzs1n5cy" xml:space="preserve">[[Файл:Newton_Cannon.svg|справа|мини|220x220пкс|Исаак Ньютон буйынса беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәрен анализлау. А һәм В снарядтары Ергә төшә. С снаряды түңәрәк орбитаға, D эллипс орбитаһына инә. Е снаряды йыһанға осоп китә.]]
'''Икенсе йыһан тиҙлеге (параболик тиҙлек, иреккә сығыу тиҙлеге, ҡасыу тиҙлеге)''' — күк есеменең өҫтөнән старт алыусы, массаһы күк есеменең  (мәҫәлән, планетаның) массаһы менән сағыштырғанда һиҙелерлек булмаған объектҡа (мәҫәлән, йыһан карабына), ошо күк есеменең гравитация тартылыуын еңеп сығыу һәм уның тирәһендәге ябыҡ орбитанан сығыу өсөн бирелергә кәрәк булған [[Гравитация|иң]] түбән [[тиҙлек]]. Фаразланыуынса, есем был тиҙлекте алғандан һуң гравитацион булмаған тиҙләнеште башҡаса кисермәй (двигатель һүнгән, атмосфера юҡ).

Икенсе йыһан тиҙлеге күк есеменең радиусы һәм массаһы менән билдәләнә, шуға күрә ул һәр күк есеме өсөн (һәр планета өсөн) үҙенсәлекле һәм уның характеристикаһы булып тора. Ер өсөн икенсе йыһан тиҙлеге {{Num|11,2|км/с}} тәшкил итә. Ер янында ошондай тиҙлеккә эйә булған есем Ер эргәһенән китә һәм Ҡояштың юлдашына әйләнә. Ҡояш өҫтөндәге есем өсөн икенсе йыһан тиҙлеге  {{Num|617,7|км/с}} тәшкил итә. .

Икенсе йыһан тиҙлеге параболик тиҙлек тип атала, сөнки стартта теүәл икенсе йыһан тиҙлегенә эйә булған есемдәр күк есеменә ҡарата [[парабола]] буйлап хәрәкәт итә. Әммә есемгә бер аҙ күберәк энергия бирелһә, уның траекторияһы парабола булыуҙан туҡтай һәм гиперболаға әйләнә. Әгәр бер аҙ кәмерәк булһа, ул [[Эллипс|эллипсҡа]] әйләнә . Ғөмүмән, былар барыһы ла конус киҫемдәре булып торалар.

Әгәр ҙә есемде икенсе йыһан тиҙлеге йәки унан да юғарыраҡ тиҙлек менән вертикаль рәүештә өҫкә осорһалар, ул бер ҡасан да туҡтамаясаҡ һәм кире ҡоламаясаҡ.

Шул уҡ тиҙлекте күк есеменең өҫтөндә сикһеҙ ҙур арауыҡта тынлыҡта булған һәм һуңынан ҡолай башлаған теләһә ниндәй йыһан есеме ала.

Икенсе йыһан тиҙлегенә беренсе тапҡыр «Луна-1» йыһан карабы (СССР) 1959 йылдың 2 ғинуарында өлгәшә.

== Иҫәпләү ==
Икенсе йыһан тиҙлеге формулаһын алыу өсөн, проблеманы кире ҡайтарыу уңайлы — [[планета]] өҫтөндә есем, әгәр ул [[Сикһеҙлек|сикһеҙлектән]] уға табан төшһә, ниндәй тиҙлек аласаҡ тип һорарға. Аңлашыуынса, был тап есемгә планета өҫтөндә гравитация йоғонтоһонан ҡотолоу өсөн бирергә кәрәк булған тиҙлек  булыр ине.

Артабан [[Энергия һаҡланыу законы|энергияны һаҡлау законын]] яҙып ҡуяйыҡ &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=Кабардин О. Ф., Орлов В. А., Пономарева А. В.|заглавие=Факультативный курс физики. 8 класс|место=М.|издательство=[[Просвещение (издательство)|Просвещение]]|год=1985|тираж=143500|страницы=176}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=[[Савельев, Игорь Владимирович|Савельев И. В.]]|заглавие=Курс общей физики|место=М.|издательство=Наука|год=1987|страницы=179}}&lt;/ref&gt;

: &lt;math&gt;\frac{mv_2^2}{2}-G\frac{mM}{R}=0,&lt;/math&gt;

бында һул яҡта планета өҫтөндәге кинетик һәм потенциаль энергиялар (потенциаль энергия тиҫкәре, сөнки иҫәп башы сикһеҙлектә алынған), уң яҡта шул уҡ, әммә сикһеҙлектә (гравитация йоғонтоһо сигендә тынлыҡта булған есем — энергия нулгә тигеҙ). Бында  m — һынау есеменең массаһы, M  — планетаның массаһы, r  — планетаның радиусы, h  — есемдең планета өҫтөнән бейеклеге, R = h + r — планета үҙәгенән есемгә тиклемге алыҫлыҡ, G — гравитацион константа, v2  — икенсе йыһан тиҙлеге.

Был тигеҙләмәне  v2 өсөн сисеп, беҙ алабыҙ.

: &lt;math&gt;v_2=\sqrt{2G\frac{M}{R}}.&lt;/math&gt;

Беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәре араһында ябай бәйләнеш бар:

: &lt;math&gt;v_2= \surd 2v_1.&lt;/math&gt;

Бирелгән нөктәлә (мәҫәлән, күк есеме өҫтөндә) ҡасыу тиҙлегенең квадраты, тамғаға тиклем аныҡлыҡ менән, шул нөктәләге икеләтелгән Ньютон гравитацион потенциалына тигеҙ:

: &lt;math&gt;v_2^2= - 2\Phi=2\frac{GM}{R}.&lt;/math&gt;

== Төрлө есемдәр өсөн икенсе йыһан тиҙлеге ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|+Ҡайһы бер күк есемдәре өҫтөндәге икенсе йыһан тиҙлеге
! Күк есеме
! Масса ( Ер массаһы берәмектәрендә,   )
! 2-се йыһан тиҙлеге , км/с
! 
|-
| [[Плутон]]
| 0,002
| 1.2
| 0,11
|-
| [[Ай (юлдаш)|Ай]]
| 0,0123
| 2.4
| 0,21
|-
| [[Меркурий]]
| 0,055
| 4.3
| 0,38
|-
| [[Марс]]
| 0,107
| 5.0
| 0,45
|-
| [[Сулпан|Венера]]
| 0,815
| 10.22
| 0,91
|-
| [[Ер]]
| 1
| 11.2
| 1
|-
| [[Уран (планета)|Уран]]
| 14.5
| 22.0
| 1,96
|-
| [[Нептун]]
| 17,5
| 24.0
| 2.14
|-
| [[Сатурн (планета)|Сатурн]]
| 95,3
| 36,0
| 3.21
|-
| [[Юпитер]]
| 318,35
| 61,0
| 5.45
|-
| [[Ҡояш]]
| 333 мең
| 617,7
| 55.2
|-
| [[Ҡош юлы|Ҡояш юлы]] *
| (4,3 ± 1,0) × 10 &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=McMillan P. J.|заглавие=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way|издание=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|год=2017|том=465|выпуск=1|страницы=76—94|ссылка=|doi=10.1093/mnras/stw2759|arxiv=1608.00971|bibcode=2017MNRAS.465...76M|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 551 +32 -22&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 49,2 +2,9 -2,0&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot; /&gt;
|}
&lt;small&gt;* Ҡояш тирәләй галактоцентрик орбитала, галактика үҙәгенән 8,20 ± 0,09 килопарсек алыҫлыҡта урынлашҡан хәрәкәтһеҙ есем өсөн. Таблицалағы башҡа миҫалдарҙан айырмалы рәүештә, бында ҡасыу тиҙлеге күрһәтелгән нөктә есем өҫтөндә түгел, ә Галактика дискының тәрәнлегендә урынлашҡан.&lt;/small&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Йыһан тиҙлеге .
* Беренсе йыһан тиҙлеге .
* Өсөнсө йыһан тиҙлеге .
* Дүртенсе йыһан тиҙлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>c84wohuupsihkxnuxa6kh48qzs1n5cy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292856</id>
      <parentid>1292855</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T13:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <origin>1292856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9601" sha1="g8a3vjwpboa9vxv2yiisc0rmrum8umb" xml:space="preserve">
[[Файл:Newton_Cannon.svg|справа|мини|220x220пкс|Исаак Ньютон буйынса беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәрен анализлау. А һәм В снарядтары Ергә төшә. С снаряды түңәрәк орбитаға, D эллипс орбитаһына инә. Е снаряды йыһанға осоп китә.]]
'''Икенсе йыһан тиҙлеге (параболик тиҙлек, иреккә сығыу тиҙлеге, ҡасыу тиҙлеге)''' — күк есеменең өҫтөнән старт алыусы, массаһы күк есеменең  (мәҫәлән, планетаның) массаһы менән сағыштырғанда һиҙелерлек булмаған объектҡа (мәҫәлән, йыһан карабына), ошо күк есеменең [[Гравитация]] тартылыуын еңеп сығыу һәм уның тирәһендәге ябыҡ орбитанан сығыу өсөн бирергә кәрәк булған иң түбән [[тиҙлек]]. Фаразланыуынса, есем был тиҙлекте алғандан һуң гравитацион булмаған тиҙләнеште башҡаса кисермәй (двигатель һүнгән, атмосфера юҡ).

Икенсе йыһан тиҙлеге күк есеменең радиусы һәм [[масса]]һы менән билдәләнә, шуға күрә ул һәр күк есеме өсөн (һәр планета өсөн) үҙенсәлекле һәм уның характеристикаһы булып тора. Ер өсөн икенсе йыһан тиҙлеге {{Num|11,2|км/с}} тәшкил итә. [[Ер]] янында ошондай тиҙлеккә эйә булған есем [[Ер]] эргәһенән китә һәм [[Ҡояш]]тың юлдашына әйләнә. Ҡояш өҫтөндәге есем өсөн икенсе йыһан тиҙлеге  {{Num|617,7|км/с}} тәшкил итә.

Икенсе йыһан тиҙлеге параболик тиҙлек тип атала, сөнки стартта теүәл икенсе йыһан тиҙлегенә эйә булған есемдәр күк есеменә ҡарата [[парабола]] буйлап хәрәкәт итә. Әммә есемгә бер аҙ күберәк энергия бирелһә, уның траекторияһы парабола булыуҙан туҡтай һәм гиперболаға әйләнә. Әгәр бер аҙ кәмерәк булһа, ул [[Эллипс|эллипсҡа]] әйләнә. Ғөмүмән, былар барыһы ла [[конус киҫеме|конус киҫемдәре]] булып торалар.

Әгәр ҙә есемде икенсе йыһан тиҙлеге йәки унан да юғарыраҡ тиҙлек менән вертикаль рәүештә өҫкә осорһалар, ул бер ҡасан да туҡтамаясаҡ һәм кире ҡоламаясаҡ.

Шул уҡ тиҙлекте күк есеменең өҫтөндә сикһеҙ ҙур арауыҡта тынлыҡта булған һәм һуңынан ҡолай башлаған теләһә ниндәй йыһан есеме ала.

Икенсе йыһан тиҙлегенә беренсе тапҡыр [[«Луна-1»]] йыһан карабы (СССР) 1959 йылдың 2 ғинуарында өлгәшә.

== Иҫәпләү ==
Икенсе йыһан тиҙлеге формулаһын алыу өсөн, проблеманы кире ҡайтарыу уңайлы — [[планета]] өҫтөндә есем, әгәр ул [[Сикһеҙлек|сикһеҙлектән]] уға табан төшһә, ниндәй тиҙлек аласаҡ тип һорарға. Аңлашыуынса, был тап есемгә планета өҫтөндә [[гравитация]] йоғонтоһонан ҡотолоу өсөн бирергә кәрәк булған тиҙлек булыр ине.

Артабан [[Энергия һаҡланыу законы|энергия һаҡланыу законын]] яҙып ҡуяйыҡ &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=Кабардин О. Ф., Орлов В. А., Пономарева А. В.|заглавие=Факультативный курс физики. 8 класс|место=М.|издательство=[[Просвещение (издательство)|Просвещение]]|год=1985|тираж=143500|страницы=176}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=[[Савельев, Игорь Владимирович|Савельев И. В.]]|заглавие=Курс общей физики|место=М.|издательство=Наука|год=1987|страницы=179}}&lt;/ref&gt;

: &lt;math&gt;\frac{mv_2^2}{2}-G\frac{mM}{R}=0,&lt;/math&gt;

бында һул яҡта планета өҫтөндәге кинетик һәм потенциаль энергиялар ([[потенциаль энергия]] тиҫкәре, сөнки иҫәп башы сикһеҙлектә алынған), уң яҡта шул уҡ, әммә сикһеҙлектә (гравитация йоғонтоһо сигендә тынлыҡта булған есем) — энергия нулгә тигеҙ. Бында  m — һынау есеменең массаһы, M — планетаның массаһы, r — планетаның радиусы, h — есемдең планета өҫтөнән бейеклеге, R = h + r — планета үҙәгенән есемгә тиклемге алыҫлыҡ, G — гравитацион константа, v2  — икенсе йыһан тиҙлеге.

Был тигеҙләмәне  v2 өсөн сисеп, беҙ алабыҙ.

: &lt;math&gt;v_2=\sqrt{2G\frac{M}{R}}.&lt;/math&gt;

Беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәре араһында ябай бәйләнеш бар:

: &lt;math&gt;v_2= \surd 2v_1.&lt;/math&gt;

Бирелгән нөктәлә (мәҫәлән, күк есеме өҫтөндә) ҡасыу тиҙлегенең квадраты, тамғаға тиклем аныҡлыҡ менән, шул нөктәләге икеләтелгән [[Ньютон гравитацион потенциалы]]на тигеҙ:

: &lt;math&gt;v_2^2= - 2\Phi=2\frac{GM}{R}.&lt;/math&gt;

== Төрлө есемдәр өсөн икенсе йыһан тиҙлеге ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|+Ҡайһы бер күк есемдәре өҫтөндәге икенсе йыһан тиҙлеге
! Күк есеме
! Масса ( Ер массаһы берәмектәрендә,   )
! 2-се йыһан тиҙлеге , км/с
! 
|-
| [[Плутон]]
| 0,002
| 1.2
| 0,11
|-
| [[Ай (юлдаш)|Ай]]
| 0,0123
| 2.4
| 0,21
|-
| [[Меркурий]]
| 0,055
| 4.3
| 0,38
|-
| [[Марс]]
| 0,107
| 5.0
| 0,45
|-
| [[Сулпан|Венера]]
| 0,815
| 10.22
| 0,91
|-
| [[Ер]]
| 1
| 11.2
| 1
|-
| [[Уран (планета)|Уран]]
| 14.5
| 22.0
| 1,96
|-
| [[Нептун]]
| 17,5
| 24.0
| 2.14
|-
| [[Сатурн (планета)|Сатурн]]
| 95,3
| 36,0
| 3.21
|-
| [[Юпитер]]
| 318,35
| 61,0
| 5.45
|-
| [[Ҡояш]]
| 333 мең
| 617,7
| 55.2
|-
| [[Ҡош юлы]] *
| (4,3 ± 1,0) × 10 &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=McMillan P. J.|заглавие=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way|издание=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|год=2017|том=465|выпуск=1|страницы=76—94|ссылка=|doi=10.1093/mnras/stw2759|arxiv=1608.00971|bibcode=2017MNRAS.465...76M|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 551 +32 -22&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 49,2 +2,9 -2,0&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot; /&gt;
|}
&lt;small&gt;*
Ҡояш тирәләй галактоцентрик орбитала, галактика үҙәгенән 8,20 ± 0,09 килопарсек алыҫлыҡта урынлашҡан хәрәкәтһеҙ есем өсөн. Таблицалағы башҡа миҫалдарҙан айырмалы рәүештә, бында ҡасыу тиҙлеге күрһәтелгән нөктә есем өҫтөндә түгел, ә Галактика дискының тәрәнлегендә урынлашҡан.&lt;/small&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Йыһан тиҙлеге .
* Беренсе йыһан тиҙлеге .
* Өсөнсө йыһан тиҙлеге .
* Дүртенсе йыһан тиҙлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>g8a3vjwpboa9vxv2yiisc0rmrum8umb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292857</id>
      <parentid>1292856</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T13:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <origin>1292857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9561" sha1="7ke3wnvyomd0alc1re8v7l86iqb3l5y" xml:space="preserve">
[[Файл:Newton_Cannon.svg|справа|мини|220x220пкс|Исаак Ньютон буйынса беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәрен анализлау. А һәм В снарядтары Ергә төшә. С снаряды түңәрәк орбитаға, D эллипс орбитаһына инә. Е снаряды йыһанға осоп китә.]]
'''Икенсе йыһан тиҙлеге (параболик тиҙлек, иреккә сығыу тиҙлеге, ҡасыу тиҙлеге)''' — күк есеменең өҫтөнән старт алыусы, массаһы күк есеменең  (мәҫәлән, планетаның) массаһы менән сағыштырғанда һиҙелерлек булмаған объектҡа (мәҫәлән, йыһан карабына), ошо күк есеменең [[Гравитация]] тартылыуын еңеп сығыу һәм уның тирәһендәге ябыҡ орбитанан сығыу өсөн бирергә кәрәк булған иң түбән [[тиҙлек]]. Фаразланыуынса, есем был тиҙлекте алғандан һуң гравитацион булмаған тиҙләнеште башҡаса кисермәй (двигатель һүнгән, атмосфера юҡ).

Икенсе йыһан тиҙлеге күк есеменең радиусы һәм [[масса]]һы менән билдәләнә, шуға күрә ул һәр күк есеме өсөн (һәр планета өсөн) үҙенсәлекле һәм уның характеристикаһы булып тора. Ер өсөн икенсе йыһан тиҙлеге {{Num|11,2|км/с}} тәшкил итә. [[Ер]] янында ошондай тиҙлеккә эйә булған есем [[Ер]] эргәһенән китә һәм [[Ҡояш]]тың юлдашына әйләнә. Ҡояш өҫтөндәге есем өсөн икенсе йыһан тиҙлеге  {{Num|617,7|км/с}} тәшкил итә.

Икенсе йыһан тиҙлеге параболик тиҙлек тип атала, сөнки стартта теүәл икенсе йыһан тиҙлегенә эйә булған есемдәр күк есеменә ҡарата [[парабола]] буйлап хәрәкәт итә. Әммә есемгә бер аҙ күберәк энергия бирелһә, уның траекторияһы парабола булыуҙан туҡтай һәм гиперболаға әйләнә. Әгәр бер аҙ кәмерәк булһа, ул [[Эллипс|эллипсҡа]] әйләнә. Ғөмүмән, былар барыһы ла конус киҫемдәре булып торалар.

Әгәр ҙә есемде икенсе йыһан тиҙлеге йәки унан да юғарыраҡ тиҙлек менән вертикаль рәүештә өҫкә осорһалар, ул бер ҡасан да туҡтамаясаҡ һәм кире ҡоламаясаҡ.

Шул уҡ тиҙлекте күк есеменең өҫтөндә сикһеҙ ҙур арауыҡта тынлыҡта булған һәм һуңынан ҡолай башлаған теләһә ниндәй йыһан есеме ала.

Икенсе йыһан тиҙлегенә беренсе тапҡыр «Луна-1» йыһан карабы (СССР) 1959 йылдың 2 ғинуарында өлгәшә.

== Иҫәпләү ==
Икенсе йыһан тиҙлеге формулаһын алыу өсөн, проблеманы кире ҡайтарыу уңайлы — [[планета]] өҫтөндә есем, әгәр ул [[Сикһеҙлек|сикһеҙлектән]] уға табан төшһә, ниндәй тиҙлек аласаҡ тип һорарға. Аңлашыуынса, был тап есемгә планета өҫтөндә [[гравитация]] йоғонтоһонан ҡотолоу өсөн бирергә кәрәк булған тиҙлек булыр ине.

Артабан [[Энергия һаҡланыу законы|энергия һаҡланыу законын]] яҙып ҡуяйыҡ &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=Кабардин О. Ф., Орлов В. А., Пономарева А. В.|заглавие=Факультативный курс физики. 8 класс|место=М.|издательство=[[Просвещение (издательство)|Просвещение]]|год=1985|тираж=143500|страницы=176}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=[[Савельев, Игорь Владимирович|Савельев И. В.]]|заглавие=Курс общей физики|место=М.|издательство=Наука|год=1987|страницы=179}}&lt;/ref&gt;

: &lt;math&gt;\frac{mv_2^2}{2}-G\frac{mM}{R}=0,&lt;/math&gt;

бында һул яҡта планета өҫтөндәге кинетик һәм потенциаль энергиялар (потенциаль энергия тиҫкәре, сөнки иҫәп башы сикһеҙлектә алынған), уң яҡта шул уҡ, әммә сикһеҙлектә (гравитация йоғонтоһо сигендә тынлыҡта булған есем) — энергия нулгә тигеҙ. Бында  m — һынау есеменең массаһы, M — планетаның массаһы, r — планетаның радиусы, h — есемдең планета өҫтөнән бейеклеге, R = h + r — планета үҙәгенән есемгә тиклемге алыҫлыҡ, G — гравитацион константа, v2  — икенсе йыһан тиҙлеге.

Был тигеҙләмәне  v2 өсөн сисеп, беҙ алабыҙ.

: &lt;math&gt;v_2=\sqrt{2G\frac{M}{R}}.&lt;/math&gt;

Беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәре араһында ябай бәйләнеш бар:

: &lt;math&gt;v_2= \surd 2v_1.&lt;/math&gt;

Бирелгән нөктәлә (мәҫәлән, күк есеме өҫтөндә) ҡасыу тиҙлегенең квадраты, тамғаға тиклем аныҡлыҡ менән, шул нөктәләге икеләтелгән Ньютон гравитацион потенциалына тигеҙ:

: &lt;math&gt;v_2^2= - 2\Phi=2\frac{GM}{R}.&lt;/math&gt;

== Төрлө есемдәр өсөн икенсе йыһан тиҙлеге ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|+Ҡайһы бер күк есемдәре өҫтөндәге икенсе йыһан тиҙлеге
! Күк есеме
! Масса ( Ер массаһы берәмектәрендә,   )
! 2-се йыһан тиҙлеге , км/с
! 
|-
| [[Плутон]]
| 0,002
| 1.2
| 0,11
|-
| [[Ай (юлдаш)|Ай]]
| 0,0123
| 2.4
| 0,21
|-
| [[Меркурий]]
| 0,055
| 4.3
| 0,38
|-
| [[Марс]]
| 0,107
| 5.0
| 0,45
|-
| [[Сулпан|Венера]]
| 0,815
| 10.22
| 0,91
|-
| [[Ер]]
| 1
| 11.2
| 1
|-
| [[Уран (планета)|Уран]]
| 14.5
| 22.0
| 1,96
|-
| [[Нептун]]
| 17,5
| 24.0
| 2.14
|-
| [[Сатурн (планета)|Сатурн]]
| 95,3
| 36,0
| 3.21
|-
| [[Юпитер]]
| 318,35
| 61,0
| 5.45
|-
| [[Ҡояш]]
| 333 мең
| 617,7
| 55.2
|-
| [[Ҡош юлы]] *
| (4,3 ± 1,0) × 10 &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=McMillan P. J.|заглавие=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way|издание=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|год=2017|том=465|выпуск=1|страницы=76—94|ссылка=|doi=10.1093/mnras/stw2759|arxiv=1608.00971|bibcode=2017MNRAS.465...76M|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 551 +32 -22&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 49,2 +2,9 -2,0&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot; /&gt;
|}
&lt;small&gt;*
Ҡояш тирәләй галактоцентрик орбитала, галактика үҙәгенән 8,20 ± 0,09 килопарсек алыҫлыҡта урынлашҡан хәрәкәтһеҙ есем өсөн. Таблицалағы башҡа миҫалдарҙан айырмалы рәүештә, бында ҡасыу тиҙлеге күрһәтелгән нөктә есем өҫтөндә түгел, ә Галактика дискының тәрәнлегендә урынлашҡан.&lt;/small&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Йыһан тиҙлеге .
* Беренсе йыһан тиҙлеге .
* Өсөнсө йыһан тиҙлеге .
* Дүртенсе йыһан тиҙлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]</text>
      <sha1>7ke3wnvyomd0alc1re8v7l86iqb3l5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292858</id>
      <parentid>1292857</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T13:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иҫкәрмәләр */</comment>
      <origin>1292858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9612" sha1="0vugcbv86nmzybfj0rvnpm1zz1tuorl" xml:space="preserve">
[[Файл:Newton_Cannon.svg|справа|мини|220x220пкс|Исаак Ньютон буйынса беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәрен анализлау. А һәм В снарядтары Ергә төшә. С снаряды түңәрәк орбитаға, D эллипс орбитаһына инә. Е снаряды йыһанға осоп китә.]]
'''Икенсе йыһан тиҙлеге (параболик тиҙлек, иреккә сығыу тиҙлеге, ҡасыу тиҙлеге)''' — күк есеменең өҫтөнән старт алыусы, массаһы күк есеменең  (мәҫәлән, планетаның) массаһы менән сағыштырғанда һиҙелерлек булмаған объектҡа (мәҫәлән, йыһан карабына), ошо күк есеменең [[Гравитация]] тартылыуын еңеп сығыу һәм уның тирәһендәге ябыҡ орбитанан сығыу өсөн бирергә кәрәк булған иң түбән [[тиҙлек]]. Фаразланыуынса, есем был тиҙлекте алғандан һуң гравитацион булмаған тиҙләнеште башҡаса кисермәй (двигатель һүнгән, атмосфера юҡ).

Икенсе йыһан тиҙлеге күк есеменең радиусы һәм [[масса]]һы менән билдәләнә, шуға күрә ул һәр күк есеме өсөн (һәр планета өсөн) үҙенсәлекле һәм уның характеристикаһы булып тора. Ер өсөн икенсе йыһан тиҙлеге {{Num|11,2|км/с}} тәшкил итә. [[Ер]] янында ошондай тиҙлеккә эйә булған есем [[Ер]] эргәһенән китә һәм [[Ҡояш]]тың юлдашына әйләнә. Ҡояш өҫтөндәге есем өсөн икенсе йыһан тиҙлеге  {{Num|617,7|км/с}} тәшкил итә.

Икенсе йыһан тиҙлеге параболик тиҙлек тип атала, сөнки стартта теүәл икенсе йыһан тиҙлегенә эйә булған есемдәр күк есеменә ҡарата [[парабола]] буйлап хәрәкәт итә. Әммә есемгә бер аҙ күберәк энергия бирелһә, уның траекторияһы парабола булыуҙан туҡтай һәм гиперболаға әйләнә. Әгәр бер аҙ кәмерәк булһа, ул [[Эллипс|эллипсҡа]] әйләнә. Ғөмүмән, былар барыһы ла конус киҫемдәре булып торалар.

Әгәр ҙә есемде икенсе йыһан тиҙлеге йәки унан да юғарыраҡ тиҙлек менән вертикаль рәүештә өҫкә осорһалар, ул бер ҡасан да туҡтамаясаҡ һәм кире ҡоламаясаҡ.

Шул уҡ тиҙлекте күк есеменең өҫтөндә сикһеҙ ҙур арауыҡта тынлыҡта булған һәм һуңынан ҡолай башлаған теләһә ниндәй йыһан есеме ала.

Икенсе йыһан тиҙлегенә беренсе тапҡыр «Луна-1» йыһан карабы (СССР) 1959 йылдың 2 ғинуарында өлгәшә.

== Иҫәпләү ==
Икенсе йыһан тиҙлеге формулаһын алыу өсөн, проблеманы кире ҡайтарыу уңайлы — [[планета]] өҫтөндә есем, әгәр ул [[Сикһеҙлек|сикһеҙлектән]] уға табан төшһә, ниндәй тиҙлек аласаҡ тип һорарға. Аңлашыуынса, был тап есемгә планета өҫтөндә [[гравитация]] йоғонтоһонан ҡотолоу өсөн бирергә кәрәк булған тиҙлек булыр ине.

Артабан [[Энергия һаҡланыу законы|энергия һаҡланыу законын]] яҙып ҡуяйыҡ &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=Кабардин О. Ф., Орлов В. А., Пономарева А. В.|заглавие=Факультативный курс физики. 8 класс|место=М.|издательство=[[Просвещение (издательство)|Просвещение]]|год=1985|тираж=143500|страницы=176}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=[[Савельев, Игорь Владимирович|Савельев И. В.]]|заглавие=Курс общей физики|место=М.|издательство=Наука|год=1987|страницы=179}}&lt;/ref&gt;

: &lt;math&gt;\frac{mv_2^2}{2}-G\frac{mM}{R}=0,&lt;/math&gt;

бында һул яҡта планета өҫтөндәге кинетик һәм потенциаль энергиялар (потенциаль энергия тиҫкәре, сөнки иҫәп башы сикһеҙлектә алынған), уң яҡта шул уҡ, әммә сикһеҙлектә (гравитация йоғонтоһо сигендә тынлыҡта булған есем) — энергия нулгә тигеҙ. Бында  m — һынау есеменең массаһы, M — планетаның массаһы, r — планетаның радиусы, h — есемдең планета өҫтөнән бейеклеге, R = h + r — планета үҙәгенән есемгә тиклемге алыҫлыҡ, G — гравитацион константа, v2  — икенсе йыһан тиҙлеге.

Был тигеҙләмәне  v2 өсөн сисеп, беҙ алабыҙ.

: &lt;math&gt;v_2=\sqrt{2G\frac{M}{R}}.&lt;/math&gt;

Беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәре араһында ябай бәйләнеш бар:

: &lt;math&gt;v_2= \surd 2v_1.&lt;/math&gt;

Бирелгән нөктәлә (мәҫәлән, күк есеме өҫтөндә) ҡасыу тиҙлегенең квадраты, тамғаға тиклем аныҡлыҡ менән, шул нөктәләге икеләтелгән Ньютон гравитацион потенциалына тигеҙ:

: &lt;math&gt;v_2^2= - 2\Phi=2\frac{GM}{R}.&lt;/math&gt;

== Төрлө есемдәр өсөн икенсе йыһан тиҙлеге ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|+Ҡайһы бер күк есемдәре өҫтөндәге икенсе йыһан тиҙлеге
! Күк есеме
! Масса ( Ер массаһы берәмектәрендә,   )
! 2-се йыһан тиҙлеге , км/с
! 
|-
| [[Плутон]]
| 0,002
| 1.2
| 0,11
|-
| [[Ай (юлдаш)|Ай]]
| 0,0123
| 2.4
| 0,21
|-
| [[Меркурий]]
| 0,055
| 4.3
| 0,38
|-
| [[Марс]]
| 0,107
| 5.0
| 0,45
|-
| [[Сулпан|Венера]]
| 0,815
| 10.22
| 0,91
|-
| [[Ер]]
| 1
| 11.2
| 1
|-
| [[Уран (планета)|Уран]]
| 14.5
| 22.0
| 1,96
|-
| [[Нептун]]
| 17,5
| 24.0
| 2.14
|-
| [[Сатурн (планета)|Сатурн]]
| 95,3
| 36,0
| 3.21
|-
| [[Юпитер]]
| 318,35
| 61,0
| 5.45
|-
| [[Ҡояш]]
| 333 мең
| 617,7
| 55.2
|-
| [[Ҡош юлы]] *
| (4,3 ± 1,0) × 10 &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=McMillan P. J.|заглавие=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way|издание=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|год=2017|том=465|выпуск=1|страницы=76—94|ссылка=|doi=10.1093/mnras/stw2759|arxiv=1608.00971|bibcode=2017MNRAS.465...76M|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 551 +32 -22&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 49,2 +2,9 -2,0&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot; /&gt;
|}
&lt;small&gt;*
Ҡояш тирәләй галактоцентрик орбитала, галактика үҙәгенән 8,20 ± 0,09 килопарсек алыҫлыҡта урынлашҡан хәрәкәтһеҙ есем өсөн. Таблицалағы башҡа миҫалдарҙан айырмалы рәүештә, бында ҡасыу тиҙлеге күрһәтелгән нөктә есем өҫтөндә түгел, ә Галактика дискының тәрәнлегендә урынлашҡан.&lt;/small&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Йыһан тиҙлеге .
* Беренсе йыһан тиҙлеге .
* Өсөнсө йыһан тиҙлеге .
* Дүртенсе йыһан тиҙлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]
[[Категория:Күк механикаһы]]</text>
      <sha1>0vugcbv86nmzybfj0rvnpm1zz1tuorl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292859</id>
      <parentid>1292858</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T13:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Икенсе йыһан тиҙлеге .]] битенең исемен [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] тип Таңһылыу алыштырҙы</comment>
      <origin>1292858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9612" sha1="0vugcbv86nmzybfj0rvnpm1zz1tuorl" xml:space="preserve">
[[Файл:Newton_Cannon.svg|справа|мини|220x220пкс|Исаак Ньютон буйынса беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәрен анализлау. А һәм В снарядтары Ергә төшә. С снаряды түңәрәк орбитаға, D эллипс орбитаһына инә. Е снаряды йыһанға осоп китә.]]
'''Икенсе йыһан тиҙлеге (параболик тиҙлек, иреккә сығыу тиҙлеге, ҡасыу тиҙлеге)''' — күк есеменең өҫтөнән старт алыусы, массаһы күк есеменең  (мәҫәлән, планетаның) массаһы менән сағыштырғанда һиҙелерлек булмаған объектҡа (мәҫәлән, йыһан карабына), ошо күк есеменең [[Гравитация]] тартылыуын еңеп сығыу һәм уның тирәһендәге ябыҡ орбитанан сығыу өсөн бирергә кәрәк булған иң түбән [[тиҙлек]]. Фаразланыуынса, есем был тиҙлекте алғандан һуң гравитацион булмаған тиҙләнеште башҡаса кисермәй (двигатель һүнгән, атмосфера юҡ).

Икенсе йыһан тиҙлеге күк есеменең радиусы һәм [[масса]]һы менән билдәләнә, шуға күрә ул һәр күк есеме өсөн (һәр планета өсөн) үҙенсәлекле һәм уның характеристикаһы булып тора. Ер өсөн икенсе йыһан тиҙлеге {{Num|11,2|км/с}} тәшкил итә. [[Ер]] янында ошондай тиҙлеккә эйә булған есем [[Ер]] эргәһенән китә һәм [[Ҡояш]]тың юлдашына әйләнә. Ҡояш өҫтөндәге есем өсөн икенсе йыһан тиҙлеге  {{Num|617,7|км/с}} тәшкил итә.

Икенсе йыһан тиҙлеге параболик тиҙлек тип атала, сөнки стартта теүәл икенсе йыһан тиҙлегенә эйә булған есемдәр күк есеменә ҡарата [[парабола]] буйлап хәрәкәт итә. Әммә есемгә бер аҙ күберәк энергия бирелһә, уның траекторияһы парабола булыуҙан туҡтай һәм гиперболаға әйләнә. Әгәр бер аҙ кәмерәк булһа, ул [[Эллипс|эллипсҡа]] әйләнә. Ғөмүмән, былар барыһы ла конус киҫемдәре булып торалар.

Әгәр ҙә есемде икенсе йыһан тиҙлеге йәки унан да юғарыраҡ тиҙлек менән вертикаль рәүештә өҫкә осорһалар, ул бер ҡасан да туҡтамаясаҡ һәм кире ҡоламаясаҡ.

Шул уҡ тиҙлекте күк есеменең өҫтөндә сикһеҙ ҙур арауыҡта тынлыҡта булған һәм һуңынан ҡолай башлаған теләһә ниндәй йыһан есеме ала.

Икенсе йыһан тиҙлегенә беренсе тапҡыр «Луна-1» йыһан карабы (СССР) 1959 йылдың 2 ғинуарында өлгәшә.

== Иҫәпләү ==
Икенсе йыһан тиҙлеге формулаһын алыу өсөн, проблеманы кире ҡайтарыу уңайлы — [[планета]] өҫтөндә есем, әгәр ул [[Сикһеҙлек|сикһеҙлектән]] уға табан төшһә, ниндәй тиҙлек аласаҡ тип һорарға. Аңлашыуынса, был тап есемгә планета өҫтөндә [[гравитация]] йоғонтоһонан ҡотолоу өсөн бирергә кәрәк булған тиҙлек булыр ине.

Артабан [[Энергия һаҡланыу законы|энергия һаҡланыу законын]] яҙып ҡуяйыҡ &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=Кабардин О. Ф., Орлов В. А., Пономарева А. В.|заглавие=Факультативный курс физики. 8 класс|место=М.|издательство=[[Просвещение (издательство)|Просвещение]]|год=1985|тираж=143500|страницы=176}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Публикация|книга|автор=[[Савельев, Игорь Владимирович|Савельев И. В.]]|заглавие=Курс общей физики|место=М.|издательство=Наука|год=1987|страницы=179}}&lt;/ref&gt;

: &lt;math&gt;\frac{mv_2^2}{2}-G\frac{mM}{R}=0,&lt;/math&gt;

бында һул яҡта планета өҫтөндәге кинетик һәм потенциаль энергиялар (потенциаль энергия тиҫкәре, сөнки иҫәп башы сикһеҙлектә алынған), уң яҡта шул уҡ, әммә сикһеҙлектә (гравитация йоғонтоһо сигендә тынлыҡта булған есем) — энергия нулгә тигеҙ. Бында  m — һынау есеменең массаһы, M — планетаның массаһы, r — планетаның радиусы, h — есемдең планета өҫтөнән бейеклеге, R = h + r — планета үҙәгенән есемгә тиклемге алыҫлыҡ, G — гравитацион константа, v2  — икенсе йыһан тиҙлеге.

Был тигеҙләмәне  v2 өсөн сисеп, беҙ алабыҙ.

: &lt;math&gt;v_2=\sqrt{2G\frac{M}{R}}.&lt;/math&gt;

Беренсе һәм икенсе йыһан тиҙлектәре араһында ябай бәйләнеш бар:

: &lt;math&gt;v_2= \surd 2v_1.&lt;/math&gt;

Бирелгән нөктәлә (мәҫәлән, күк есеме өҫтөндә) ҡасыу тиҙлегенең квадраты, тамғаға тиклем аныҡлыҡ менән, шул нөктәләге икеләтелгән Ньютон гравитацион потенциалына тигеҙ:

: &lt;math&gt;v_2^2= - 2\Phi=2\frac{GM}{R}.&lt;/math&gt;

== Төрлө есемдәр өсөн икенсе йыһан тиҙлеге ==
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|+Ҡайһы бер күк есемдәре өҫтөндәге икенсе йыһан тиҙлеге
! Күк есеме
! Масса ( Ер массаһы берәмектәрендә,   )
! 2-се йыһан тиҙлеге , км/с
! 
|-
| [[Плутон]]
| 0,002
| 1.2
| 0,11
|-
| [[Ай (юлдаш)|Ай]]
| 0,0123
| 2.4
| 0,21
|-
| [[Меркурий]]
| 0,055
| 4.3
| 0,38
|-
| [[Марс]]
| 0,107
| 5.0
| 0,45
|-
| [[Сулпан|Венера]]
| 0,815
| 10.22
| 0,91
|-
| [[Ер]]
| 1
| 11.2
| 1
|-
| [[Уран (планета)|Уран]]
| 14.5
| 22.0
| 1,96
|-
| [[Нептун]]
| 17,5
| 24.0
| 2.14
|-
| [[Сатурн (планета)|Сатурн]]
| 95,3
| 36,0
| 3.21
|-
| [[Юпитер]]
| 318,35
| 61,0
| 5.45
|-
| [[Ҡояш]]
| 333 мең
| 617,7
| 55.2
|-
| [[Ҡош юлы]] *
| (4,3 ± 1,0) × 10 &lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=McMillan P. J.|заглавие=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way|издание=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|год=2017|том=465|выпуск=1|страницы=76—94|ссылка=|doi=10.1093/mnras/stw2759|arxiv=1608.00971|bibcode=2017MNRAS.465...76M|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 551 +32 -22&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot;&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Мәҡәлә|автор=Kafle P.R., Sharma S., Lewis G.F., Bland-Hawthorn J.|заглавие=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution|издание=The Astrophysical Journal|год=2014|том=794|выпуск=1|номер=|страницы=59|ссылка=|doi=10.1088/0004-637X/794/1/59|bibcode=2014ApJ...794...59K|arxiv=1408.1787|язык=en}}&lt;/ref&gt;
| 49,2 +2,9 -2,0&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Kafle2014&quot; /&gt;
|}
&lt;small&gt;*
Ҡояш тирәләй галактоцентрик орбитала, галактика үҙәгенән 8,20 ± 0,09 килопарсек алыҫлыҡта урынлашҡан хәрәкәтһеҙ есем өсөн. Таблицалағы башҡа миҫалдарҙан айырмалы рәүештә, бында ҡасыу тиҙлеге күрһәтелгән нөктә есем өҫтөндә түгел, ә Галактика дискының тәрәнлегендә урынлашҡан.&lt;/small&gt;

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Йыһан тиҙлеге .
* Беренсе йыһан тиҙлеге .
* Өсөнсө йыһан тиҙлеге .
* Дүртенсе йыһан тиҙлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Тәржемәһе тикшерелмәгән биттәр]]
[[Категория:Күк механикаһы]]</text>
      <sha1>0vugcbv86nmzybfj0rvnpm1zz1tuorl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икенсе йыһан тиҙлеге .</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200086</id>
    <redirect title="Икенсе йыһан тиҙлеге" />
    <revision>
      <id>1292860</id>
      <timestamp>2026-04-09T13:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>[[Икенсе йыһан тиҙлеге .]] битенең исемен [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] тип Таңһылыу алыштырҙы</comment>
      <origin>1292860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="oh2xvkjaouebkpot8ecjspx68u723ag" xml:space="preserve">#перенаправление [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]</text>
      <sha1>oh2xvkjaouebkpot8ecjspx68u723ag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Халыҡ-ара Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200087</id>
    <redirect title="Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге" />
    <revision>
      <id>1292866</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>[[Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге]] битенә йүнәлтелгән</comment>
      <origin>1292866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="bvktluzazxmt9he25v193dym4u74vws" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Халыҡ-ара олимпия комитеты кодтары исемлеге]]</text>
      <sha1>bvktluzazxmt9he25v193dym4u74vws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милли олимпия комитеттары исемлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200088</id>
    <redirect title="Милли олимпия комитеты" />
    <revision>
      <id>1292867</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>[[Милли олимпия комитеты]] битенә йүнәлтелгән</comment>
      <origin>1292867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="qiqz9ux1ajkjhk0tlvqabd5xmox79nx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Милли олимпия комитеты]]</text>
      <sha1>qiqz9ux1ajkjhk0tlvqabd5xmox79nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Словакия Олимпия уйындарында</title>
    <ns>14</ns>
    <id>200089</id>
    <revision>
      <id>1292870</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{Основная статья по теме категории}} [[Категория:Олимпия уйындарында илдәр]] [[Категория:Словакия спорт ярыштарында|Олимпия уйындары]]</comment>
      <origin>1292870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="lb7cxly3lnxz5s3iin453hyh5b7lsol" xml:space="preserve">{{Основная статья по теме категории}}
[[Категория:Олимпия уйындарында илдәр]]
[[Категория:Словакия спорт ярыштарында|Олимпия уйындары]]</text>
      <sha1>lb7cxly3lnxz5s3iin453hyh5b7lsol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Словакия спорт ярыштарында</title>
    <ns>14</ns>
    <id>200090</id>
    <revision>
      <id>1292871</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: [[Категория:Словакияла спорт]] [[Категория:Илдәр спорт ярыштарында|Словакия]]</comment>
      <origin>1292871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="qpyf8e6txhsdp29f9inx7om7q8v3i7p" xml:space="preserve">[[Категория:Словакияла спорт]]
[[Категория:Илдәр спорт ярыштарында|Словакия]]</text>
      <sha1>qpyf8e6txhsdp29f9inx7om7q8v3i7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Золотая медаль</title>
    <ns>10</ns>
    <id>200091</id>
    <redirect title="Ҡалып:Алтын миҙал" />
    <revision>
      <id>1292873</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>[[Ҡалып:Алтын миҙал]] битенә йүнәлтелгән</comment>
      <origin>1292873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="t8yhgou9js6mfcvteq6tdyb62tpqmdd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ҡалып:Алтын миҙал]]</text>
      <sha1>t8yhgou9js6mfcvteq6tdyb62tpqmdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анастасия Кузьмина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200092</id>
    <redirect title="Кузьмина Анастасия Владимировна" />
    <revision>
      <id>1292877</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>[[Кузьмина Анастасия Владимировна]] битенә йүнәлтелгән</comment>
      <origin>1292877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="lwqkm5823ueb0k7pdudm97ybjuevwvs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Кузьмина Анастасия Владимировна]]</text>
      <sha1>lwqkm5823ueb0k7pdudm97ybjuevwvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Икенсе йыһан тиҙлеге</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200093</id>
    <revision>
      <id>1292882</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{10000}} {{ТИМ|ru|Вторая космическая скорость|9 апрель  2026 йыл}}</comment>
      <origin>1292882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="j9ti98kfhqbg7n8f3r6cdshol12eonc" xml:space="preserve">{{10000}}
{{ТИМ|ru|Вторая космическая скорость|9 апрель  2026 йыл}}</text>
      <sha1>j9ti98kfhqbg7n8f3r6cdshol12eonc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292883</id>
      <parentid>1292882</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1292883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="ahzowt7tjc2f14jkljfe9hf8a10jzr7" xml:space="preserve">{{10000}}
{{ТИМ|ru|Вторая космическая скорость|9 апрель  2026 йыл}}
{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2= |тема3= |ил=|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>ahzowt7tjc2f14jkljfe9hf8a10jzr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Һарытау затлы ҡыҙҙар институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200094</id>
    <redirect title="Һарытау дворян ҡыҙҙары институты" />
    <revision>
      <id>1292886</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>[[Һарытау затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Һарытау дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1292886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="asgwka8usxucp3e9nffjb9xfan7o9b5" xml:space="preserve">#перенаправление [[Һарытау дворян ҡыҙҙары институты]]</text>
      <sha1>asgwka8usxucp3e9nffjb9xfan7o9b5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Күк механикаһы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200095</id>
    <revision>
      <id>1292887</id>
      <timestamp>2026-04-09T16:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{10000}} {{ТИМ|ru|Небесная механика|9 апрель  2026 йыл}} {{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2=Рәсәй |тема3= |ил=|ил2= |ил3= }}</comment>
      <origin>1292887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="qq7avge4bq298sfwu31eskgfbk2y3gj" xml:space="preserve">{{10000}}
{{ТИМ|ru|Небесная механика|9 апрель  2026 йыл}}
{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2=Рәсәй |тема3= |ил=|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>qq7avge4bq298sfwu31eskgfbk2y3gj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292888</id>
      <parentid>1292887</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T16:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>28584</id>
      </contributor>
      <origin>1292888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="ca1yr3vxan181x9olwfami71gpfzkbv" xml:space="preserve">{{10000}}
{{ТИМ|ru|Небесная механика|9 апрель  2026 йыл}}
{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2= |тема3= |ил=Рәсәй|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>ca1yr3vxan181x9olwfami71gpfzkbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200096</id>
    <redirect title="Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты" />
    <revision>
      <id>1292891</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>[[Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1292891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="6zaejaxeh8aqd4la4zdvchjr6cdbhtx" xml:space="preserve">#перенаправление [[Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]]</text>
      <sha1>6zaejaxeh8aqd4la4zdvchjr6cdbhtx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200097</id>
    <redirect title="Фекерләшеү:Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты" />
    <revision>
      <id>1292893</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>[[Фекерләшеү:Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1292893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="fe0831w3mynm7ncxvmrwnqntr2vervt" xml:space="preserve">#перенаправление [[Фекерләшеү:Ырымбур дворян ҡыҙҙары институты]]</text>
      <sha1>fe0831w3mynm7ncxvmrwnqntr2vervt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Александр затлы ҡыҙҙар институты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200098</id>
    <redirect title="Александр дворян ҡыҙҙары институты" />
    <revision>
      <id>1292905</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>[[Александр затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Александр дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1292905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="tvzgtqug2z5hfolfn4ig05skwf5dkxe" xml:space="preserve">#перенаправление [[Александр дворян ҡыҙҙары институты]]</text>
      <sha1>tvzgtqug2z5hfolfn4ig05skwf5dkxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Александр затлы ҡыҙҙар институты</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200099</id>
    <redirect title="Фекерләшеү:Александр дворян ҡыҙҙары институты" />
    <revision>
      <id>1292907</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>[[Фекерләшеү:Александр затлы ҡыҙҙар институты]] битенең исемен [[Фекерләшеү:Александр дворян ҡыҙҙары институты]] тип Il Nur алыштырҙы</comment>
      <origin>1292907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="0k1on7jq3ukdjk21s4gyug6i5dpu1dt" xml:space="preserve">#перенаправление [[Фекерләшеү:Александр дворян ҡыҙҙары институты]]</text>
      <sha1>0k1on7jq3ukdjk21s4gyug6i5dpu1dt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Ҡоролтай/Архив/16</title>
    <ns>4</ns>
    <id>200100</id>
    <revision>
      <id>1292910</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: == Яңы 2023 йыл менән! ==  &lt;big&gt;Хөрмәтле викиарҡаҙаштар! Яҡынлашып килгән '''Яңы 2023 йыл''' менән! Киләһе йылда Һәммәгеҙҙең изге хыялдары ғәмәлгә ашһын, һаулығығыҙ ныҡ, эштәрегеҙ уң, ғаиләгеҙ имен, ә йорт-илебеҙ тыныс булһын! Яңы 2023 йыл тик яҡшы яңылыҡтар алып килһен!&lt;/big&gt; Ҡа...</comment>
      <origin>1292910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79709" sha1="qmwkq9kv30tsf71aifgddvjxjhg8ddy" xml:space="preserve">== Яңы 2023 йыл менән! ==

&lt;big&gt;Хөрмәтле викиарҡаҙаштар! Яҡынлашып килгән '''Яңы 2023 йыл''' менән! Киләһе йылда Һәммәгеҙҙең изге хыялдары ғәмәлгә ашһын, һаулығығыҙ ныҡ, эштәрегеҙ уң, ғаиләгеҙ имен, ә йорт-илебеҙ тыныс булһын! Яңы 2023 йыл тик яҡшы яңылыҡтар алып килһен!&lt;/big&gt; [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 12:41, 31 декабрь 2022 (UTC)

== Добрые вести из Добро.РУ ==
Добрый день, коллеги. С Новым годом! 
На Добро.РУ подвел итоги 4 квартала 2022 года для одобренных заявителей в РуВики и БашВики. Зачислил часы активности в разделах, отправил сертификаты участникам. 

На 1 квартал  2023 года открыл добрые дела и вакансии для русского (https://dobro.ru/event/10295002), башкирского (https://dobro.ru/event/10295030), татарского (https://dobro.ru/event/10295043) разделов Википедии. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 09:52, 10 ғинуар 2023 (UTC)

== Wikimania 2023: стипендияға заявкалар ҡабул итеү башланған == 

Открыты стипендии Wikimania 2023: подайте заявку!
12 января 2023 г. от основной организационной группы Викимании


'''Заявки на получение стипендии для Wikimania 2023 принимаются до воскресенья, 5 февраля!''' Wikimania 2023 пройдет в Сингапуре с 16 по 19 августа.

Викимания — это ежегодное глобальное собрание участников Викимедиа, которое проводится лично и онлайн. В этом году мы стремимся быть инклюзивными для викимедийцев по всему миру в соответствии с темой этого выпуска: «Разнообразие. Сотрудничество. Будущее.&quot; 

Стипендии для Викимании 2023 доступны в разных типах для поездки в Сингапур:

Полная стипендия: проезд, проживание и регистрация предоставляются;
Частичная стипендия: предоставляется проживание и регистрация.
Все получатели стипендий застрахованы полисом страхования путешествий Фонда Викимедиа. 

В то время как получатели стипендий исторически писали отчет для выполнения требований стипендии, в этом году у них будет возможность выполнять волонтерские задания во время Викимании. Комитет будет работать с получателями, чтобы найти роль волонтера, которая соответствует навыкам и опыту каждого получателя. Получателям стипендии, решившим стать волонтером, а не написать отчет, будет предложено поработать волонтером в течение 2 часов в течение Викимании, с возможностью добровольно посвятить больше часов, если это необходимо. 

Применить сейчас! Обязательно поделитесь своим опытом во время вашего путешествия по Викимедиа и поддержите ссылками. Будут рассмотрены новички в Викимедиа. Крайний срок подачи заявки на стипендию - 5 февраля, конец дня в любой точке мира. Заявители будут уведомлены о решениях в мае.

Подробнее читайте на Викимании Вики .

Есть вопросы? Напишите сообщение на wikimania-scholarships@wikimedia.org.

https://diff.wikimedia.org/2023/01/12/wikimania-2023-scholarships-open-apply-now/
* '''Заявкалар ҡабул итеү тамамланды. Заявка биреүселәр булдымы?''' --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 04:45, 7 февраль 2023 (UTC)

== татарча мәкаләләргә сылтамаларга карата сәясәт нинди булырга тиеш? ==

[https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D2%A1%D0%BE%D1%80%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D3%99%D0%B3%D0%B5_%D1%83%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5&amp;diff=prev&amp;oldid=1208943 Карагыз әле], [[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ]] [[:tt:Кыргый (фильм, 2016)|Ҡырағай]] сылтамасын [[Ҡырағай]] итеп үзгәртеп куйган. Эшли торган сылтаманы эшләми торганга алыштырып куйган. Минемчә, бу вандализм, зыянлы нәрсә. Ну монда инде татар телен якын итү һәм татар телен яратмау, яки башка нәрсәне, мәсәлән, татарларны, яки казаннарны, яратмаган өчен, татар теленә дә каршы булу тәэсир итә. Төрле кеше төрлечә карыйдыр инде. Минемчә, татар теле белән башкорт теле бик якын, алар хәзерге көндә бер үк тел дип санарга була, һәм мин шулай саныйм. Бер үк табигый телнең ике ясалма әдәби теле дип тә әйтергә була. Шуңа күрә, минемчә, мәкалә булмаган очракта шушы телләрнең икенчесендәгесенә вакытлыча сылтама куеп тору - шәп идея. --[[Ҡатнашыусы:Qdinar|Qdinar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Qdinar|әңгәмә]]) 12:06, 19 ғинуар 2023 (UTC)

:з. әйле эшләгәннең бер яхшы ягы бар. мәкаләнең юк икәне күренеп тора. яки просто сылтаманы бетерсә дә, башкортча мәкалә бар дигән ялгыш фикер калдырмый. әмма, бер караганда, нәкъ менә башкортча вариантының булуы шул дәрәҗәдә, татарча мәкаләнең барлыгын яшерер дәрәҗәдә, ул кемгә генә кирәк? ул башкорт белән татар телләрен каршы, дошман, көндәш итеп куючы кешегә кирәк. просто мәкаләне ачып, мәгълүмат алырга, укырга, копияләп алып төзәтеп кулланырга теләгән кеше татарчасы булганына да шат булыр иде. ягъни, башкорт википедиясен үстерергә теләүче фанатик өчен шулай сылтаманы бетерү ул кирәктер, әмма укучылар өчен ул кирәк түгел дип уйлыйм. [[Ҡатнашыусы:Qdinar|Qdinar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Qdinar|әңгәмә]]) 12:17, 19 ғинуар 2023 (UTC)
:: [[Ҡатнашыусы:Qdinar|Qdinar]], бер тел бүлегенән икенсе тел бүлегендәге мәҡәләгә эске һылтанма ҡуйыу Википедия тәғлимәтенә тап килмәй. Ундай тәжрибә бер ерҙә лә ҡулланылмай. Сөнки, төп бүлектә яҙылмаған мәҡәлә яҙылған булып күренә, әлеге осраҡта эске һылтанма аша күскәндә «Бәй, башҡорт бүлегендә татар телендә мәҡәлә яҙғандармы?» тигән хата фекер тыуа. Был берҙән. Икенсенән, Һинең [[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ]] эшенә хөсөтлөк шиген белдереүең, «сылғау оҙонлоҡ» ялау яҙыуың Википедияның «Башҡа кешенең эшен яҡшы ниәт менән эшләнгән тип уйларға кәрәк» тигән дүртенсе тағанын тупаҫ боҙа. Шуға күрә Һиңә киҫәтеү яһарға мәжбүрмен. Һиңә [https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:5_%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D1%8B%D0%B9%D0%B4%D3%99 татар телендә яҙылған бына ошо биш ҡағиҙәне] яттан өйрәнергә, бер ваҡытта ла уларҙан тайпылмаҫҡа кәңәш итәм. Уңыштар. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 15:53, 19 ғинуар 2023 (UTC)
:::&quot;Ундай тәжрибә бер ерҙә лә ҡулланылмай.&quot; - андый сылтамалар бар, рус википедиясеннән инглиз википедиясенә бер 20 сылтама күргәнем бар бугай. кире юнәлештә дә 1-не күрдем бугай. һәм сез әйткәнчә, бер җирдә дә кулланылмаган булса да иде, ул &quot;Википедия тәғлимәтенә тап килмәй&quot; дигәнне тәмам дәлилләмәс иде, нык ихтимал булуын гына күрсәтер иде.
:::: Бер Википедия ла идеал түгел. Тышҡы һылтанма урынына эске һылтанма ҡуйыу осраҡтары булыуы ихтимал. Әммә, ундай осраҡтар хатаның дөрөҫлөгөн дәлилләмәй, дөйөм тәртипте инҡар итә алмай һәм хатаны ҡабатлау аргументы була алмай. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 00:59, 20 ғинуар 2023 (UTC)
:::::монда мин эчкеме, тышкымы икәненә бөтенләй игътибар итмәгән идем әле. ул сүзегез хата дип уйлыйм, [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев]]. эчке, ягъни 2 кат шакмаклы җәяле, яки тышкы, ягъни бер кат шакмаклы җәяле булуы ул бары тик техник мәсьәлә, икесен дә кулланырга була дип уйлыйм. [[Ҡатнашыусы:Qdinar|Qdinar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Qdinar|әңгәмә]]) 11:43, 20 ғинуар 2023 (UTC)
:::::: «Аңлағанға бер әйт, аңламағанға сис тә күрһәт». Мәғәнәһеҙ бәхәс алып бараһың. Минең ҡулдан тотоп, иғтибарҙы алып ваҡытымды бушҡа сарыф итәһең. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 15:33, 20 ғинуар 2023 (UTC)
:::::: ноп-нормаль эчке сылтама [[Ҡырағай]] , татар википедиясенә эчке сылтама [[:tt:Кыргый (фильм, 2016)|Ҡырағай]], татар википедиясенә тышкы сылтама [https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B9_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC,_2016) Ҡырағай]. аермасы бар икән, тышкы сылтаманың угы бар. nofollow аргументы берсендә дә юк. класс (бизәлешен үзгәртә) һәм титл (сары фонлы подсказка чыгара) аргументлары аерыла. --[[Ҡатнашыусы:Qdinar|Qdinar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Qdinar|әңгәмә]]) 12:41, 25 ғинуар 2023 (UTC)
:::&quot;«Бәй, башҡорт бүлегендә татар телендә мәҡәлә яҙғандармы?» тигән хата фекер тыуа.&quot; - килешәм. ләкин, &quot;мин татар википедиясенә эләккәнмен&quot; дип уйлау кыен булырга тиеш түгел дип уйлыйм. 
:::&quot;Был берҙән.&quot; - мин әйтер идем, мин әйткән нәрсәләргә, факторларга өстәп, 2-нче, йә 3-нче була инде.
:::һәм әйтәсем килә, компьютердан браузердан утырганда мин күп вакыт күчке буенча күчкәнче үк браузер статус урыныннан аның адресын карап алам, кайсы википедиядә икәне күренә. [[Ҡатнашыусы:Qdinar|Qdinar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Qdinar|әңгәмә]]) 17:09, 19 ғинуар 2023 (UTC)

== 5-се Форум. Башҡорт википедистарының 5-се форумы ==

Апрель айына планлаштырылған Башҡорт википедистарының 5-се форумын (БашВикиның 18 йәшенә бағышланған) көҙгө яҡҡа (30 сентябрь-1 октябрь) күсерергә, Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранты конкурсына заявка әҙерләргә кәңәш итәләр. Шулай эшләһәк китап сығарыуға кәрәккән сығымдарҙың етмәгән өлөшөн дә грантҡа ҡыҫтырып ебәрергә, райондарҙан килгәндәргә юл һәм ҡунаҡхана сығымын бюджетҡа һалып булыр. Райондан килеүселәр, үҙегеҙгә юл һәм ҡунаҡхана сығымы күпме кәрәк буласағын күрһәтеп, форумда ҡатнашыу теләгегеҙҙе белдерегеҙ әле. Өфөлә йәшәгәндәр йәки сығымдарҙы үҙ иҫәбенә ҡаплағандар ҙа форумда ҡатнашырға теләүегеҙҙе белдерегеҙ. Сығыш яһарға теләгәндәр, доклад темаһын яҙығыҙ. Грант заявкаһын дәлилләү һәм бюджет бүлеген төҙөү өсөн һеҙҙең форумда ҡатнашырға теләк белдереүегеҙ, докладтар тәҡдим итеүегеҙ бик тә мөһим. [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 04:59, 1 март 2023 (UTC)

; форумда ҡатнашырға теләгәндәр исемлеге:
# [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]], юл һәм ҡунаҡхана сығымы юҡ, дөйөм доклад &quot;Башҡорт Википедияһына һәм ирекмәндәр эшмәкәрлегенә 18 йыл тулыу тураһында&quot;, тематик доклад &quot;Фән һәм мәғрифәт йылы проекттары тураһында&quot;.[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 04:59, 1 март 2023 (UTC)
# [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]], юл һәм ҡунаҡхана сығымы юҡ, ихтимал, &quot;Википедияла ислам  тематикаһы&quot; тигән сығыш яһармын.--[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 05:05, 1 март 2023 (UTC)
# [[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]])
#-13 Көнһылыу, Таңһылыу, Луиза, Вәхит, Рәшиҙә, + Вәлимә, + 4. Бөрйәндәргә барыһы 10 кешегә юл сығымы һалам. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 05:55, 9 апрель 2023 (UTC)
:: шул иҫәптә [[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]], ҡунаҡхана сығымы юҡ, юл хаҡы бер яҡҡа ғына ла 1000 һум инде, бюджет күтәрә алһа --[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 10:35, 21 март 2023 (UTC)
:: шул иҫәптә [[Ҡатнашыусы:Вәлимә|Вәлимә]], ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Вәлимә|әңгәмә]]) 17:57, 21 март 2023 (UTC)
::*:Рәхмәт! [[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 06:02, 9 апрель 2023 (UTC)
# [[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|әңгәмә]])  15:23, 11 апрель 2023 (UTC)

'''ВКонтакте аша яҙылыусылар:'''

''Киләләр''
# [https://vk.com/id285213212 Әнүзә Мәжитова], Баймаҡтан. ''Сығымды асыҡларға.''
# [https://vk.com/lyaysan271993 Ләйсән Моталлапова], Өфөнән. сығымдар юҡ.
# [https://vk.com/chervyakov_andrey Андрей Червяков], Мәскәү, самолет, ҡунаҡхана
# [https://vk.com/id7928515 Айгөл Шәйәхмәтова], Өфөнән, сығымдар юҡ.
# [https://vk.com/id165388256 Эльвира Аллабердина], Әллә Өфө, әллә Күгәрсен районы. ''Асыҡларға.''
# Фәймә Мәжитова, Өфәнән
# Хаят Йосопова, Ишембайҙан, юл сығымы (
# Әлфиә Аҡбутина, Өфәнән
# Риф Ахметов, Өфөнән
# Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова, Өфөнән
# Азат Хәлилов, Күмертауҙан, юл сығымы, ҡунаҡхана
# Банат Вәлиева, Ҡырмыҫҡалы районы, юл сығымы.
# Миңһылыу Абдуллина {{u|Akkashka}}, Өфөнән, сығымдар юҡ (ваҡыт күрһәтер: бәлки, ауылдан килергә лә тура килер)
# Таңһылыу Фамутдинова, Стәрлетамаҡтан, ''сығымдарҙы асыҡларға''.

''Килеүҙәре ихтимал''
# Фәһим Йәркәев, Дәүләкән
# Көнһылыу Ғәлиева, Салауат районы, Малаяҙ
# Азат Зәйдуллин, Өфө
# Шәһүрә Асҡарова, асыҡларға 
# Гөлфиә Науриллина, Өфө

'''Телеграмм чат аша яҙылыусылар:'''
# Саид Мисарбиев, Грозный, поезд 
# VladimirPF, Москва, поезд или самолет 
# https://t.me/infovarius - Пермь, поезд  
# Дмитрий Жуков, Ростов на Дону, самолет или поезд 
# Владимир Медейко - Санкт Петербург, самолет 
# Станислав Козловский, Москва, самолет 
# Красный, Алма-Ата, транспорт асыҡларға 
# Екатерина Борисова, Санкт Петербург, самолет
# Андрей Чемышев, Йошкар-Ола,  
# Косоруков Родион Игоревич, Москва, 

'''Ҡазандан'''
# [[Фәтҡуллин_Фәрхәд_Наил_улы|Фәрхәд Фәтҡуллин]], &quot;Вики на языках народов России: [[m:Wikimedia Languages of Russia Community User Group/Dashboard/ru|где они сегодня]] и в [[m:Wikipedias in the languages of Russia/ActionPlan/ru|какое цифровое будущее будут двигаться]]&quot;  
# Римма Николаевна Васильева (User:Римма Васильева), &quot;Википедия в образовательной системе&quot; 
# Булат Фаритович Мухутдинов (User:Fxan), &quot;Татарская Википедия. Достижения волонтёров языкового раздела Википедии за последний год и планы на будущее.&quot;  
# Ильнур Илсурович Габидуллин (User:Ilnur efende), &quot;Татарская Википедия. Достижения волонтёров языкового раздела Википедии за последний год и планы на будущее.&quot;  
# Ильгиз Зигангиров.  &quot;Шаблоны татарского раздела Википедии&quot; 
# [[:ru:Мартынов,_Дмитрий_Евгеньевич|Дмитрий Мартынов]] &quot;Проект:Статусные статьи в Русской Википедии&quot;
# Фәрхәд Бәхтийәр (Мәскәү)
# Вячеслав Кириллин &quot;[[wmru:Умный регион/Татарстан/Партнёры/Институты АНРТ/Культура татар|Проект:Культурное наследие Татарстана в Википедии]]&quot;

== 8 март менән! ==
Беҙҙең командала булған барлыҡ ҡатын-ҡыҙҙарҙы 8 Март байрамы менән ҡотлайбыҙ! Һеҙ булғанға википедия ғына түгел, барлыҡ туғандарығыҙ һәм яҡындарығыҙ ҡыуанһын! Һеҙҙең өсөн бәхет көндәлек булһын, сәләмәтлегегеҙ ныҡлы булһын, уңышығыҙ ғүмер буйы айырылғыһыҙ булһын. Юғары профессионализм, яуаплылыҡ, оптимизм менән эшләүегеҙ батырлыҡҡа торошло һәм күптәргә өлгө булып тора. Артабан да ошондай рухта эшләйек. Байрам менән, коллегалар! Ир-егеттәр исеменән --[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]])
* {{-)}}{{-)}} --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 07:14, 8 март 2023 (UTC)
*Әмин! Рәхмәт ололауығыҙға!--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 10:37, 21 март 2023 (UTC)
== Wikimedia CEE Meeting 2023 — Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре викимедиасылары конференцияһы, Тбилиси, 15-17 сентябрь ==
=== Повторное голосование ===
Предлагаю провести '''повторное голосование''' с учетом замечания организационного комитета [[m:Wikimedia CEE Meeting 2023|Wikimedia CEE Meeting 2023]] в лице [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] на не указание во время первого голосования сведений о родственных отношениях делегатов {{u|Guram52}} и {{u|Il-Gil}}. При этом, сообщаем эти сведения:
# кандидатуры делегатов Wikimedians of Bashkortostan User Group для участия на Wikimedia CEE Meeting 2023 (а также на Turkic Wikimedia Conference 2023) были рассмотрены на вики-встрече 28 апреля. 
# кандидатура {{u|Guram52}} были одобрена на вики-встрече 28 апреля и была предложена на публичные выборы, объявленные в этом форуме (см. ниже раздел ''Первое голосование'').
# кандидатура {{u|Il-Gil}} была предложена [[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]]ом в этот же день (см. ниже раздел ''Первое голосование'').
# мы знаем о том, что {{u|Il-Gil}} являются сыном {{u|Guram52}} и с учетом возраста {{u|Guram52}} считаем уместным  их совместную поездку на конференцию. 
# мы знаем о том, что оба делегата могут (могли) редактировать с одного IP-адреса, даже могут (могли) редактировать с одного устройства. 

Уважаемые коллеги, прошу подтвердить кандидатуры {{u|Guram52}} и {{u|Il-Gil}} в качестве делегатов от Wikimedians of Bashkortostan User Group для участия на Wikimedia CEE Meeting 2023 в Тбилиси. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 10:37, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 10:37, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Вәхит|Вәхит]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Вәхит|әңгәмә]]) 14:19, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. ---[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 12:19, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Тутыйғош|Тутыйғош]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Тутыйғош|әңгәмә]]) 14:19, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. -- [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|әңгәмә]]) 14:42, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. -- [[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|әңгәмә]]) 21:29, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 16:33, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|әңгәмә]]) 16:34, 28 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Яғалса|Яғалса]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Яғалса|әңгәмә]]) 8:41, 29 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}.--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 14:07, 3 июль 2023 (UTC)
: {{Риза}}.--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|әңгәмә]]) 10:13, 5 июль 2023 (UTC)


::Добрый день. Подтверждаю результат повторного голосования, избранные делегаты в течении 24 часов должны заполнить [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeyRClz678IZR3YTEuUWPDYspVWhyuMehumeNCBDw5cOZ7qJg/viewform эту форму]. --[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 20:41, 28 июнь 2023 (UTC)
::Спасибо, уважаемый [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]], но, к сожалению, никак не получается войти, выдает, что неверный пароль почты. Не получилось и после того, как поменяла пароль. [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 11:24, 29 июнь 2023 (UTC)
:::Добрый день. Проблема явно связана с вашей электронной почтой, пожалуйста, создайте или воспользуйтесь новой почтой и так пройдите регистрацию. Если опять возникнет проблема, свяжитесь с нами по почте. С уважением, – [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 13:20, 29 июнь 2023 (UTC)
::Пришлось открыть новый аккаунт, анкету отправила. Надеюсь, что получилось [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 15:23, 29 июнь 2023 (UTC)
:::Рәхмәт, фекерҙәштәр, арҡалаштар, ышаныс күрһәтеүегеҙ һәм аңлауығыҙ, яҡлауығыҙ өсөн--[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 19:01, 29 июнь 2023 (UTC)
:::Пока что я не вижу, что вы зарегистрировались. Попросите помощи у вашего коллеги по аффилиации. - [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 06:56, 30 июнь 2023 (UTC)
::::Отправила еще раз. Надеюсь на положительный результат [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 15:27, 30 июнь 2023 (UTC)
:::::@[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] и @[[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]] проверьте ваши мейлы. - [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 12:58, 16 июль 2023 (UTC)
::::::@[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] и @[[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]], если до 19 июля не проверите вашу почту и не подтвердите нам, вам предоставленную опцию для полета, к сожалению, нам придется отменить вашу регистрацию и больше мы не покроем ваш расход на полет. -  [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 07:42, 18 июль 2023 (UTC)
:::::::[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]],к сожалению,  на наши мейлы ничего не поступало. Что имеется ввиду - я не поняла [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 08:14, 18 июль 2023 (UTC)
:::::::Приношу свои извинения, я ведь тогда из-за невозможности отправить анкету специально завела новую почту и туда больше не заглядывала, поэтому  и случился такой казус. Сегодня же ответ отправим. [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 08:30, 18 июль 2023 (UTC)

=== Первое голосование ===
[[m:Wikimedia CEE Meeting 2023|Wikimedia CEE Meeting 2023]]  — Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре викимедиасылары конференцияһы быйыл Грузияның баш ҡалаһы Тбилисиҙа 15-17 сентябрҙә үткәрелә. Башҡортостан Викимедиасылары төркөмөнән [[m:Wikimedia_CEE_Meeting_2023/Participants|ике вәкил ебәреү хоҡуғы бар]]. Вәкилдәрҙе берләшмәлә һайларға тейешбеҙ, артабан улар [[m:Wikimedia_CEE_Meeting_2023/Registration|үҙҙәре конференцияға теркәлә]]. Конференцияға теркәлеү 31 майҙа тамамлана. Сығыш яһаған осраҡта [[m:Wikimedia_CEE_Meeting_2023/Submissions|21 майға тиклем сығыш темаһын ебәрергә кәрәк]]. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 07:21, 4 апрель 2023 (UTC)
; Вәкилдәр тәҡдим итегеҙ.
28 апрелдә үткән вики-осрашыуҙа {{u|Guram52}} вәкил итеп тәҡдим ителде һәм ризалығын бирҙе.
:{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 15:45, 28 апрель 2023 (UTC)
; {{u|Il-Gil}} икенсе кандидат итеп тәҡдим итәм. Тауыштар бирегеҙ.
:{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 14:40, 2 май 2023 (UTC)
:[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]], тәҡдимегеҙгә рәхмәт, тик мин бара алмам. Башҡа берәйһен тәҡдим итегеҙ.--[[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il-Gil|әңгәмә]]) 04:43, 3 май 2023 (UTC)
:::Мин барырға теләр инем. Башҡа теләүселәр булһа, кандидатурамды кире алырға ла риза. --[[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:З. ӘЙЛЕ|әңгәмә]]) 05:29, 3 май 2023 (UTC)
:[[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]] кандидатурасы яклы {{Риза}}. БашВикины актив катнашучы, викимедиачы күрсәтергә тиеш.--[[Ҡатнашыусы:Ilnur efende|Ilnur efende]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ilnur efende|әңгәмә]]) 17:13, 5 май 2023 (UTC)
::[[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]]Мин һинең барыуыңды үтенәм, сөнки һин инглиз телен яҡшы беләһең, [[Сербия]]ла шул арҡала беҙ [[Башҡортостан]]ды күрһәтә алдыҡ, видео менән Башҡортостанға ҡотлау ойошторҙоҡ. Һин креатив эш итә беләһең. Мин Грузияла таныш филологтар менән осрашыу ойоштороп булыр тип өмөт итәм - был википедия өсөн дә, башҡорт филологияһы өсөн дә мөһим, сөнки уларҙың, төрлө тел ғаиләләренән булыуға ҡарамаҫтан (картвель һәм төрки), [[әзербайжан теле]] менән ныҡ ҡатнашҡан [[Ингилойҙар|ингило]] тигән һөйләше бар. Был беҙҙең төньяҡ-көнбайыш һөйләше ситуацияһынан да ҡатмарлыраҡ күренеш. Уларҙың эш тәжрибәһе менән танышыу файҙаға ғына булыр ине. Көҙгә тиклем әле ваҡыт бар, ҡарар менән ашыҡмай тор. [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 06:51, 3 май 2023 (UTC)
:::Ҡаршы килеүселәр булмаһа, ярай, риза. [[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il-Gil|әңгәмә]]) 08:57, 4 май 2023 (UTC)
:{{Риза}} {{u|Guram52}} барһын. {{u|Il-Gil}} - ҡаршы түгелмен --[[Ҡатнашыусы:Тутыйғош|Тутыйғош]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Тутыйғош|әңгәмә]]) 04:26, 7 май 2023 (UTC)
:{{Риза}} {{u|Guram52}}, {{u|Il-Gil}} --[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 06:48, 7 май 2023 (UTC)
:{{Риза}} {{u|Guram52}} барһын. {{u|Il-Gil}} - ҡаршы түгелмен --[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|әңгәмә]]) 18:17, 7 май 2023 (UTC)
:{{Риза}} {{u|Guram52}}, {{u|Il-Gil}} барһындар -- [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|әңгәмә]]) 20:12, 8 май 2023 (UTC)
: {{Риза}}. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 08:14, 9 май 2023 (UTC)

Теркәлеү.
{{u|Guram52}}, {{u|Il-Gil}} 31 майға тиклем конференцияға һеҙгә үҙаллы [[m:Wikimedia_CEE_Meeting_2023/Registration|теркәләргә]] кәрәк. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 15:04, 27 май 2023 (UTC)


Коллеги, если вы уже избрали своих представителей на конференцию, то пусть они зарегистрируются до конца дня 31 мая, используя [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeyRClz678IZR3YTEuUWPDYspVWhyuMehumeNCBDw5cOZ7qJg/viewform?usp=sf_link '''вот эту форму''']. Спасибо, --[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 15:34, 30 май 2023 (UTC)

:[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]], я еще 8 мая получила ответ: &quot;Благодарим за заполнение формы WMCEEM 2023 Registration Form!&quot;. Точно такой же ответ получил и {{u|Il-Gil}}. Проверьте, пожалуйста, исходные письма за те числа [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 07:55, 31 май 2023 (UTC)
::Вы не ту форму заполнили, ознакомьтесь внимательно со страницей регистрации.  [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 19:17, 31 май 2023 (UTC)
:::[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]]Значит, мы выпали насовсем? Ничего нельзя изменить? [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 10:13, 1 июнь 2023 (UTC)
::::Мы работаем над вопросом. Дам знать если, что изменится. —  [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 17:49, 1 июнь 2023 (UTC)
:::::Спасибо! [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 19:07, 1 июнь 2023 (UTC)
:::::[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]], вопрос закрыт? [[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il-Gil|әңгәмә]]) 05:43, 18 июнь 2023 (UTC)

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2/Il-Gil А вот и итог.

:Добрый День,

:Викимедиа Грузия опирается на ценности Движения Викимедиа и на стандарты Фонда Викимедиа. Мы уверены, что наши цели общие и они направлены на развитие проектов и движения Викимедии глобально, так и локально. Мы хотим во всех наших работах все было бы прозрачно и открыто.

:К сожалению, мы не видим эту практику при выборе делегатов от Башкирской ЮГ для встречи CEE в Тбилиси. А также [[:ru:Википедия:Проверка участников/Il-Gil|при новых обстоятельствах]], как организаторы встречи CEE 2023, мы (Викимедиа Грузия) просим сообщество Башкирской ЮГ переизбрать как минимум одного из делегатов от вашего сообщества. К сожалению, мы не можем подтвердить текуший состав делегатов в таком виде. Я надеюсь, что впредь ваше сообщество отнесётся к этому вопросу более внимательно и прозрачным процессом переизберёте делегата(ов). 

:Если будут вопросы или понадобится помощь, обращайтесь. С уважением --[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 22:31, 20 июнь 2023 (UTC)

::Хорошо, мы отказываемся от поездки. [[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]] согласился только лишь из-за того, что по состоянию здоровья я нуждаюсь в медицинской помощи. В обсуждении вопроса видно, что он отказывался от поездки. Обвинения {{u|Il Nur}} не принимаю. А не являются ли {{u|Il Nur}} и {{u|Ilnur efende}} одним и тем же лицом? [[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 09:49, 24 июнь 2023 (UTC)
:::Я сожалею из-за сложившейся ситуации и что вы отказываетесь от участия. При этом, призываю других лиц из сообщества не отказываться от участия и выбрать делегатов до 30 июня.
:::Что касается Илнура, обе учетной записи принадлежит ему и я как вижу он переименовал имя пользователя, так что здесь нет проблемной ситуации. С уважением - [[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman (WMGE)|әңгәмә]]) 11:38, 24 июнь 2023 (UTC)
::::[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]], меня очень заинтересовала история [[w:ba:Ингило|ингилойцев]], хотелось у вас встретиться (или связаться) с учеными, которые изучают ингилойский диалект грузинского языка (очень смешанный с азербайджанским). В частности, с Гасратом Гасратовым, который писал научный труд по этому диалекту.  Это очень созвучно и с северо-западным диалектом башкирского языка, который иногда путают с татарским,  и нередко возникают споры. Думала, что это будет полезно и для дополнения статьи об ингилойцах, в том числе и для башкирской филологии. Да и как писатель к этой теме я имею интерес. Но без медицинской поддержки я не смогу принять участие в форуме. Надеюсь, что Вы поможете мне связаться с Гасратом Гасратовым или кем-то, кто работает по этой теме. А то, что Ильнур использовал свой другой ник, ведя при этом речь о статье, где он выступает под другим ником, по крайней мере вызывает недоумение--[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 12:12, 24 июнь 2023 (UTC)
:::::[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]]! Прошу посмотреть вклад {{u|Il-Gil }}, например, в 2020 году, где он принял участие в конкурсах, делая переводы с английского, турецкого, например [[w:ru: Бирсель, Гюльсе]]; [[w:ru:Нарганг, Ингрид]]; [[w:ru:Броя, Сельфидже]]; [[w:ru:Сайлан, Тюркан]] и др. Потом уже татары перевели с них эти статьи на свой язык. Я не знаю ни английский, ни турецкий языки. Поэтому приписывать мне его вклад считаю по крайней мере необоснованным и неэтичным. И за его поездку в Тбилиси проголосовали за его вклад в Википедию, еще и за то, что он достойно представил Башкирскую Википедию в Сербии, выступив на английском языке. {{u|Ilnur efende}} косвенно обвинил еще и тех, кто голосовал за него, в подлоге! --[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 13:32, 24 июнь 2023 (UTC)
:::Дополнительно [https://w.wiki/6soS Журнал блокировок Ильнура]--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 05:50, 26 июнь 2023 (UTC)
::[[Ҡатнашыусы:Mehman (WMGE)|Mehman (WMGE)]], как инициатор создания этой ветки по выбору делегатов на Wikimedia CEE Meeting 2023 я не согласен с твоим утверждением «К сожалению, мы не видим эту практику при выборе делегатов от Башкирской ЮГ для встречи CEE в Тбилиси.». Прежде чем выносить такой вердикт надо было посоветоваться. Наши выборы более чем прозрачны и публичны. Кандидаты на Wikimedia CEE Meeting 2023 и на конференцию в Стамбуле обсуждались активом на вики-встрече 28 апреля и были предложены на этой ветке. Мы все давно знаем, что есть реальный участник Il-Gil, сын Guram52, который редактирует и участвует в наших мероприятиях. Мы члены сообщества «Викимедийцы Башкортостана» ничего против не имеем (не имели) по поводу поездки обоих кандидатов в Тбилиси. Ильнур не член башкирской ЮГ, а приходящий юзер с татарского раздела. В татарском разделе меняется уже пятое поколение участников, активно «борющихся» с башкирами. Поступок Ильнура во время выборов делегатов расцениваю как специальную акцию, что является нарушением четвертого столпа Википедии «Имейте добрые намерения». Кстати, и мои близкие родственники, и близкие родственники Зуфара тоже имеют викиаккаунты и редактируют в вики-проектах. Вероятно нас тоже обвинят в том, что не приветствуется в других сообществах, а у башкир называется «преемственностью поколений». В общем, мой вердикт такой: [[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] раздувает конфликт и тоже должен отказаться от поездки в Тбилиси. У татарской ЮГ тоже есть более достойные кандидаты. Спор по поводу статьи Зульхиза в РВП пусть разрешают админы РВП. Так будет справедливо. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 00:47, 26 июнь 2023 (UTC)
:[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]]{{Рәхмәт}}--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 02:36, 26 июнь 2023 (UTC)

=== &lt;s&gt;Айсар өсөн тауыш биреү&lt;/s&gt; ===
{{u|Айсар}} оҙаҡ йылдар эшләй, википедиянан бер ваҡытта ла айырылмай. Конференцияла ҡатнашырға лайыҡлы, башҡа ҡатнашыусыларҙы тауыш бирергә саҡырам.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 14:47, 24 июнь 2023 (UTC)
*&lt;S&gt;{{Риза}}&lt;/S&gt;--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 14:47, 24 июнь 2023 (UTC)
*&lt;S&gt;{{Риза}}&lt;/S&gt;--[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 16:32, 24 июнь 2023 (UTC)
*{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|әңгәмә]]) 18:11, 24 июнь 2023 (UTC)
*&lt;S&gt;{{Риза}}&lt;/S&gt;--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|әңгәмә]]) 0:00, 25 июнь 2023 (UTC)
*&lt;s&gt;{{Риза}}&lt;/s&gt; -- [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|әңгәмә]]) 06:11, 24 июнь 2023 (UTC)
Икенсе кандидат итеп ысынлап та ла лайыҡ булған, кемдеңдер [[Википедия:Ҡурсаҡтар|ҡурсағы]] булмаған, [[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ]], [[Ҡатнашыусы:Akkashka]], [[Ҡатнашыусы:Вәхит]], [[Ҡатнашыусы:Ryanag]] яки башка берһен күрергә була.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|әңгәмә]]) 18:11, 24 июнь 2023 (UTC)
:: [[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]], выбирай выражения. Не наступай на плечи чужому, чтобы самому быть выше. И ты не член башкирской ЮГ, твое мнение после обеда. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 01:03, 26 июнь 2023 (UTC)

=== Оскорбление ===
[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]]! Админов Башвики прошу заблокировать в Башвики [[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] и также его другую учетную единицу {{u|Ilnur efende}} в связи с тем, что он допустил оскорбительное высказывание в мой адрес и в адрес {{u|Il-Gil }} ([[w:ru:Википедия:Недопустимость оскорблений, угроз и агрессии|ru:Википедия:Недопустимость оскорблений]]), опираясь лишь на слухи в телеграм-канале: ''&quot;можно ли ускорить заявку, так-как в открытом телеграмм канале [https://t.me/wikimediainrussia Викимедийцев России] написали еще 29 мая, что по слухам от башкир в Тбилиси на Wikimedia CEE Meeting 2023 едет участница и сына [https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D2%A0%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9#CEE_Newsletter_renewal везёт], за которого сама же и правит&quot;'' [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2/Il-Gil] Хотя вклад {{u|Il-Gil }} в Википедию довольно весомый, я уже приводила примеры его статей в переводе с английского и турецкого, также он пишет и на башкирском языке, делает правки в статьях Рувики и Башвики . Также он успешно выступил в Сербии о работе Башвики на английском языке, что тоже ценно в нашей деятельности. Голосуя за него, члены нашей юзер-группы учли его общий вклад в Википедию. Этим своим высказыванием он нанес оскорбление и тем, кто голосовал за нас. --[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 09:32, 25 июнь 2023 (UTC)Il-Gil
*{{u|Il-Gil }} создает статьи, шаблоны и на русском, и на башкирском языках, есть и на татарском. Например, в 2022-2023 годах им написаны статьи  [[w:ba: Ҡаҙағстан тимер юлдары]], [[w:ba: Энергодар]] [[w:ba: Этнографик төркөм]]  [[w:ba: Эзбиз (материал)]],[[:ba:Боты (Бутый)|Боты (Бутый)]]; [[w:ba: Ҡәйүмов Әлим Абдуллайән улы]], [[w:ba: Ташбулат (мәғәнәләр)]], [[w:ba: Ҡалып:Төҙөлөш материалдары]], [[w:tt:Зөяк]], кроме этого множество поправок и дополнений к статьям разных википедистов и на разных языках.  Более того, в те же самые полтора года I{{u|l-Gil}} внес существенные  дополнения в такие статьи, как [[:ba:Баймөхәмәтов_Айгиз_Ғиззәт_улы|Баймөхәмәтов Айгиз Ғиззәт улы]];  ‎[[:ba:Ғайса_(пәйғәмбәр)|Ғайса (пәйғәмбәр)]]; [[:ba:Гарвард_университеты|Гарвард университеты]];  ‎[[Купянск ‎]], [[:ba:Йөйәк|Йөйәк]];  [[:ba:Ғафаров Фидан Сафа улы|Ғафаров Фидан Сафа улы]]; [[:ba:Сунтар|Сунтар]], не очень большие дополнения я и перечислять не буду. ---[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 09:49, 25 июнь 2023 (UTC)
**Кстати, {{u|Ilnur efende}} уже допускал похожее оскорбление и приносил мне извинение, однако ж он не перестал действовать подобным образом
[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE-%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B2%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81/%D0%9A%D0%9E%D0%98];[https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83/%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE-%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B2%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81/%D0%9A%D0%9E%D0%98&amp;action=edit&amp;section=10]
: {{Риза}}, Поддерживаю. Кто ставит подножку башкирской ЮГ, ставя под сомнение на международном уровне наше мнение и создает конфликтную ситуацию пусть «проходит мимо». Ильнур представитель пятого поколения татарских википедистов, пытающихся «учить» башкир справедливости по локальным правилам, и сами нарушают пять столпов Википедии, которые обязательны для всех и приоритетны перед локальными. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 01:16, 26 июнь 2023 (UTC)
::в действиях [[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]]а наблюдаю «недобрые намерения» не только в отношении его оппонентов в спорах в РВП, но и в отношении всей башкирской ЮГ. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 04:40, 28 июнь 2023 (UTC)
:::отатаривание всего башкирского, я бы добавил.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 07:04, 28 июнь 2023 (UTC)
:{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 03:33, 26 июнь 2023 (UTC)
:{{Риза}}-- [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|әңгәмә]]) 05:41, 26 июнь 2023 (UTC)
:{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|әңгәмә]]) 11:17, 26 июнь 2023 (UTC)
:{{Риза}} --[[Ҡатнашыусы:Тутыйғош|Тутыйғош]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Тутыйғош|әңгәмә]]) 14:24, 27 июнь 2023 (UTC)
: {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 15:51, 3 июль 2023 (UTC)
: {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|әңгәмә]]) 10:20, 5 июль 2023 (UTC)
:{{Риза}}-- [[Ҡатнашыусы:Банат Валеева-Яубасарова|Банат Валеева-Яубасарова]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Банат Валеева-Яубасарова|әңгәмә]]) 18:56, 6 июль 2023 (UTC)

== CEE Newsletter renewal ==

Hi, you are receiving this message, because in the past you chose to subscribe to receive new volumes of the [[:metawiki:CEE/Newsletter/About|CEE Newsletter]]. This newsletter will be renew after long period of inactivity, and therefore please choose if you still want to receive the newest volumes of the newsletter. You can delete your name or project by yourself, or you can contact [[:metawiki:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] staff to do that for you. --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|әңгәмә]]) 07:55, 4 апрель 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=24308928 --&gt;

== Invitation to participate in the #WPWPCampaign 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear Wikimedians,
[[File:WPWP_logo_1.png|right|150px|frameless]]
We are glad to inform you that the 2023 edition of Wikipedia Pages Wanting Photos campaign is coming up in July.

This is a formal invitation to invite individuals and communities to join the campaign to help improve Wikipedia articles with photos and other relevant media files.

If you're interested in participating, please find your community or community closer to you to participate from the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2023/Participating Communities|Participating Communities]] page. If you're organizer, please add your community or Affiliate to the page.

The campaign primarily aims to promote using images from Wikimedia Commons to enrich Wikipedia articles. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable file from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests (Wiki Loves Africa, Wiki Loves Earth, Wiki Loves Folklore, etc.) over the years. In this edition of the campaign, eligibility criteria have been revised based on feedback and campaign Evaluation Reports of the previous editions. Please find more [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2023/FAQ and Contest Rules|details about these changes and our FAQ on Meta-Wiki]]

For more information, please visit the '''[[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2023|campaign page on Meta-Wiki]]'''.

Kind regards,

Wikipedia Pages Wanting Photos International Team. 

[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|әңгәмә]]) 23:25, 7 июнь 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Ammarpad@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos/Distribution_list&amp;oldid=23360272 --&gt;

== Turkic Wikimedia Conference 2023 ==
[https://meta.wikimedia.org/wiki/Turkic_Wikimedia_Conference_2023 Turkic Wikimedia Conference 2023] быйыл [[Истанбул]]да 20-22 октябрҙа була. 19 июндән 10 июлгә тиклем вәкилдәр теркәү үтергә тейеш. «Башҡортостан Викимедиасылары» төркөмөнә [https://meta.wikimedia.org/wiki/Turkic_Wikimedia_Conference_2023/Eligible_affiliates ике урын] бирелгән. Ҡаршылар булмаһа  [[Истанбул]]ға быйыл мин барып ҡайтыр инем. Икенсе вәкил итеп  ҙы тәҡдим итәм. [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 18:20, 20 июнь 2023 (UTC)
: Өҫтәмә мәғлүмәт: Минең һәм {{u|Баныу}} апайҙың кандидатуралары 28 апрелдә вики-осрашыу ваҡытында тәҡдим ителгәйне. Шул тәҡдимгә нигеҙләнеп был тауыш биреүҙе ойошторҙом. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 03:30, 28 июнь 2023 (UTC)
*{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 18:26, 20 июнь 2023 (UTC)
* {{Риза}}-- [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|әңгәмә]]) 06:19, 21 июнь 2023 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|әңгәмә]]) 17:58, 24 июнь 2023 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Тутыйғош|Тутыйғош]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Тутыйғош|әңгәмә]]) 14:25, 27 июнь 2023 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Юлдашева Луиза|әңгәмә]]) 19:46, 27 июнь 2023 (UTC)
* {{Риза}} --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 17:09, 27 июнь 2023 (UTC)
*{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 14:46, 28 июнь 2023 (UTC)
*{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Il-Gil|Il-Gil]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il-Gil|әңгәмә]]) 15:11, 28 июнь 2023 (UTC)
*{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Таңһылыу|Таңһылыу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу|әңгәмә]]) 19:23, 5 июль 2023 (UTC)
*{{Риза}}---[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|әңгәмә]]) 07:17, 5 июль 2023 (UTC)
*{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Банат Валеева-Яубасарова|Банат Валеева-Яубасарова]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Банат Валеева-Яубасарова|әңгәмә]]) 18:53, 6 июль 2023 (UTC)

; Тауыш биреү һөҙөмтәһендә [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023|2023 йылғы Төрки Викиконференцияға]] Башҡорт Википедияһынан {{u|Рөстәм Нурыев}} һәм {{u|Баныу}} һайланды. Делегаттарға тейешле гугл-форманы тултырырға.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 12:53, 17 июль 2023 (UTC)

::{{u|Баныу}} Добрый день! Вам придется сначала зарегистрироваться, так как вы паспортные данные внесли на русском языке, что нам не дает возможность для идентификации. Внесите ваши паспортные данные на английском языке (латиница). --[[Ҡатнашыусы:Mehman|Mehman]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman|әңгәмә]]) 01:14, 6 август 2023 (UTC)
::{{u|Mehman}}, добрый вечер! Не могу зарегистрироваться,  как отправить анкету повторно, копию паспорта можно по элект. почте отправить? --[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|әңгәмә]]) 16:07, 6 август 2023 (UTC)
:::Пришлите на почту: mehman@wikimedia.ge – [[Ҡатнашыусы:Mehman|Mehman]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Mehman|әңгәмә]]) 07:18, 16 август 2023 (UTC)
::: {{u|Mehman}}, спасибо, прислала – [[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|әңгәмә]]) 13:35, 16 август 2023 (UTC)

== CEE Newsletter - Volume 3 • Issue 2 • April-June 2023 ==

Hello everyone, 

you are receiving this message, as you subscribe in the past to receive copy of the Newsletter. Therefore, please be informed that [[:m:CEE/Newsletter/About|CEE Newsletter]] is published to a second issue for this year, covering previous month from April to June. You can read whole issue '''[[:m:CEE/Newsletter/April-June 2023|here]]''' with a stories from all over the CEE Region.

The CEE Newsletter is open for new members in the editorial team, so please show your interest by writing an email to [[:m:User:BKlen-CEEhub|Barbara Klen]] or [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni Ristovski]] where you will express your interest and you will share with us if you are good in programming templates, in proofreading, translations, or in writing or finding interesting articles from CEE.

--Toni Ristovski on behalf of the CEE Hub --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|әңгәмә]]) 09:22, 5 июль 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=25223373 --&gt;

== Юбилейҙар менән ҡотлайбыҙ! ==
* Кисә, 1 августа, Башҡорт Википедияһының иң оло ирекмәне {{u|Банат Валеева-Яубасарова}} үҙенең күркәм юбилейын — 75 йәшен ҡаршыланы. Уға ныҡлы һаулыҡ һәм күңел тыныслығы теләйбеҙ! --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 15:18, 2 август 2023 (UTC)
* Рәхмәт. --[[Ҡатнашыусы:Банат Валеева-Яубасарова |Банат Валеева-Яубасарова ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Банат Валеева-Яубасарова |әңгәмә]])12:18, 9 сентябрь 2023 (UTC)
:{{Thumbs up |bigger |Ҡотлайбыҙ!}}--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 17:30, 2 август 2023 (UTC)
* Рәхмәт. --[[Ҡатнашыусы:Банат Валеева-Яубасарова |Банат Валеева-Яубасарова ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Банат Валеева-Яубасарова |әңгәмә]])12:18, 9 сентябрь 2023 (UTC)

[[Файл:Вики-конференция 2022, 1-й день (6).jpg|100px|слева]]
Бөгөн иһә Башҡорт Википедияһына нигеҙ һалыусы, викила төрлө проекттар авторы һәм идеялар генераторы, тормошта өлгөлө ғаилә башлығы һәм олатай, ижтимағи тормошта әүҙем йәмәғәтсе {{u|Рөстәм Нурыев}} юбилейын билдәләй. Уға артабан да булған пландарын уңышлы тормошҡа ашырыуын, википедиябыҙ тип янып йәшәүен теләйбеҙ! Ныҡлы һаулыҡ, изгелек һәм именлек юлдаш булһын!--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 13:46, 2 август 2023 (UTC)

* Рәхмәт. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 10:41, 4 август 2023 (UTC)

== Introducing Adiutor Project ==

Dear fellow Wikimedia enthusiasts, we are excited to introduce the [[metawiki:Adiutor|Adiutor]] Project, an initiative aimed at enhancing the Wikipedia editing experience! Adiutor is a user-friendly gadget designed to simplify various tasks for Wikipedia editors, making editing easier, faster, and more enjoyable. From creating deletion requests to conducting copyright checks, Adiutor streamlines repetitive processes, giving you more time to focus on creating valuable content for the community. If you're interested in using Adiutor on your local wiki, we'd love to hear from you! Drop us a message here or reach out to Vikipolimer with your Wikimedia community details. Let's collaborate to bring Adiutor to your language and wiki! Join the Adiutor Project, and together, let's make Wikipedia editing a more efficient and rewarding experience! For any questions or to express your interest in bringing Adiutor to your local wiki, feel free to contact Vikipolimer - we're here to support and work together with you! Looking forward to your enthusiastic participation! [[Ҡатнашыусы:Vikipolimer|Vikipolimer]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Vikipolimer|әңгәмә]]) 00:46, 6 август 2023 (UTC)
: [[Ҡатнашыусы:Vikipolimer|Vikipolimer]] Thanks for your interest in our wiki. We'd like to use an Adiutor in our wiki.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 03:53, 7 август 2023 (UTC)
::Hey @[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]], thanks for showing interest in using Adiutor on your wiki. To adapt Adiutor to your wiki, please follow the [[metawiki:Adiutor#Adaptation_to_your_local_wiki|steps on the Meta page]]. If you need help, please ping me. [[Ҡатнашыусы:Vikipolimer|Vikipolimer]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Vikipolimer|әңгәмә]]) 08:49, 7 август 2023 (UTC)
:: [[Ҡатнашыусы:Vikipolimer|Vikipolimer]] I have to transfer 20 files. How should I call them? &lt;nowiki&gt;MediaWiki:Gadget-Adiutor-AFD.js&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;MediaWiki:Gadget-Adiutor-AFD.js&lt;/nowiki&gt; or &lt;nowiki&gt;Adiutor:Gadget-Adiutor-AFD.js&lt;/nowiki&gt;? Could you create one page, I would do the rest of the pages myself.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 05:05, 8 август 2023 (UTC)
:::Hi @[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]], Now I'm coding the i18 file for translations, I can help you about this tomorrow. [[Ҡатнашыусы:Vikipolimer|Vikipolimer]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Vikipolimer|әңгәмә]]) 10:17, 8 август 2023 (UTC)
== Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексына үҙгәрештәр индерелеүе тураһында ==
Викиарҡадаштар, Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексына [http://duma.gov.ru/news/57634/ үҙгәрештәр индерелгән]. Бының шауҡымы беҙгә лә ҡағылыуы ихтимал. Әлегә аныҡ ҡына бер нәмә лә әйтә лә, тәҡдим дә итә алмайым. Шулай ҙа Википедияның барлыҡ проекттарында эшмәкәрлекте туҡтатыу урынлы булырҙыр. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 18:23, 10 август 2023 (UTC)
* Мин үҙем Башҡорт Википедияһының Хакимы һәм Интерфейс хакимы бурыстарынан бушатыуҙы һорап [[Википедия:Хаким_вазифаһына_дәғүә_итеүселәрҙең_ғаризаларын_ҡарау#Рөстәм_Нурыев|ғариза яҙҙым]]. Сөнки вазифалы эшмәкәрҙәргә ҙур күләмдәге (50-100 мең һум) штраф ҡаралған. Артабан, Сингапурҙан йөрөп ҡайтҡандан һуң, Википедияның барлыҡ проекттарында эшмәкәрлекте туҡтатыу тураһында иғлан итергә уйлайым. Истанбул конференцияһын ойоштороусылар беҙгә квота бирмәҫтер ул. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 18:23, 10 август 2023 (UTC)

== CEE Newsletter Volume 3 • Issue 4 • July-August 2023 ==

Hi everyone, 

Please find '''latest [[:m:CEE/Newsletter/August-November 2023|issue]] of the CEE Newsletter''', where you can find a variety of the articles from various communities across the CEE region, and as well a lot of articles connected with the CEE Meeting 2023.

Enjoy reading and contact us on '''newsletter@wmceehub.org''' if you have any ideas for proposals :) --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 09:36, 6 ноябрь 2023 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=25656704 --&gt;</text>
      <sha1>qmwkq9kv30tsf71aifgddvjxjhg8ddy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Ҡоролтай/Архив/17</title>
    <ns>4</ns>
    <id>200101</id>
    <revision>
      <id>1292914</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит:   == CEE Newsletter - January 2024 Issue Now Available! ==  Good evening,  We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/January 2024|January 2024 issue of the CEE Newsletter]]'''! This edition is filled with captivating stories, community highlights, and collaborative achievements from across Central and Eastern Europe region in the Wikimedia movement.  '''In This Issue:''' * '''CEE Hub and WMF Updates:''' Explore the latest from the Wikimedia Foundatio...</comment>
      <origin>1292914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14211" sha1="262xlrno5p35e9jrayxsvur9uhfur8t" xml:space="preserve">

== CEE Newsletter - January 2024 Issue Now Available! ==

Good evening,

We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/January 2024|January 2024 issue of the CEE Newsletter]]'''! This edition is filled with captivating stories, community highlights, and collaborative achievements from across Central and Eastern Europe region in the Wikimedia movement.

'''In This Issue:'''
* '''CEE Hub and WMF Updates:''' Explore the latest from the Wikimedia Foundation with the Talking 2024 series and insights into the impacts on children participating in Wikimedia projects. Additionally, discover CEE Hub's plans for 2024 as outlined in the recently approved grant proposal named Stronger CEE Hub
* '''Highlights from CEE Communities:''' From the Georgian Wikipedia's 20th birthday celebration to the Wiki Loves EuroPride event in Albania, delve into the vibrant activities of our diverse communities. Journey through time with the celebration of Czech Wikipedia's founder and the resilience of Ukrainian Wikipedia editors. Explore the outcomes of Wiki Loves Earth 2023 and Wikimedia Czech Republic's presence at the Archives, Libraries, Museums in the Digital World 2023 conference.
* '''Community Initiatives and Beyond:''' Read about the unique efforts of the CEE Youth Group and the unification of GLAM Macedonia and Shared Knowledge into Wikimedia MKD.
* '''Looking Ahead:''' Anticipate the 2024 Wikimedia Hackathon in Tallinn, Estonia, and gain insights from Marija Mihajlova's report on the Wikimedia CEE Meeting 2023.

You can read the full newsletter [[:m:CEE/Newsletter/January 2024|here]]. We hope you enjoy the inspiring stories and achievements showcased by our vibrant CEE communities.

Happy reading and here's to another year of Wikimedia excellence in the CEE region!

Best regards,

[[user:Janbery|Jan Beránek]] &lt;br /&gt;
Editor-in-chief &lt;br /&gt;
Wikimedia CEE Newsletter

15:55, 29 ғинуар 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Janbery@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=26021253 --&gt;

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[metawiki:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[metawiki:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[metawiki:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):

# [[Special:Contributions/Регион102|Регион102]] (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[metawiki:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. 

Thanks, [[Ҡатнашыусы:Superpes15|Superpes15]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Superpes15|фекер алышыу]]) 14:36, 7 февраль 2024 (UTC)

== Админы ==

Есть ли тут живые админы? Я профессиональный программист. Есть предложения по внедрению ИИ, но многое тут закрыто только для админов, а их как-будто и нет. [[Ҡатнашыусы:Musa Garaev|Musa Garaev]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Musa Garaev|фекер алышыу]]) 07:04, 23 апрель 2024 (UTC)
* Хәйерле сәғәттә, {{u|Musa Garaev}}, тәҡдимдәрегеҙҙе минең почтаға яҙа алаһығыҙ ([https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%83%D1%81:%D2%A0%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%83%D1%81%D1%8B%D2%93%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D1%82/Ryanag Ҡатнашыусыға хат яҙыу]). --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|фекер алышыу]]) 16:59, 30 апрель 2024 (UTC)

== Invitation to participate in the #WPWPCampaign 2024 ==

Dear community members,

We are inviting you to participate in the Wikipedia Pages Wanting Photos 2024 campaign, a global contest scheduled to run from July through August 2024:

Participants will choose among Wikipedia pages without photo images, then add a suitable file from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests (Wiki Loves Africa, Wiki Loves Earth, Wiki Loves Folklore, etc.) over the years.

In its first year (2020), 36 Wikimedia communities in 27 countries joined the campaign. Events relating to the campaign included training organized by at least 18 Wikimedia communities in 14 countries.

The campaign resulted in the addition of media files (photos, audios and videos) to more than 90,000 Wikipedia articles in 272 languages.

Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) offers an ideal task for recruiting and guiding new editors through the steps of adding content to existing pages. Besides individual participation, the WPWP campaign can be used by user groups and chapters to organize editing workshops and edit-a-thons.

The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation your language Wikipedia. We’d be glad for you to sign up directly at [[:meta:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2024/Participating_Communities|WPWP Participating Communities page]] on Meta-Wiki.

Thank you,

[[:w:en:User:Reading Beans|Reading Beans]]  / readthebeans{{@}}gmail.com)&lt;br/&gt;
Project manager and coordinator&lt;br/&gt;
Wikipedia Pages Wanting Photos 2024
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Ammarpad@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos/Distribution_list&amp;oldid=26836490 --&gt;

== Turkic Wikimedia Conference 2024 ==
[https://meta.wikimedia.org/wiki/Turkic_Wikimedia_Conference_2024 Turkic Wikimedia Conference 2024] быйыл, 2024 йылда, [[Истанбул]]да 21-22 сентябрҙә була. 15 июнгә тиклем вәкилдәр теркәү үтергә тейеш. Сәләмәтлегем етһә, ҡаршылар булмаһа, [[Истанбул]] конференцияһына мин барып ҡайтыр инем. Икенсе вәкилде лә күрһәтегеҙ.

* Арҡаҙаштар, тауыш бирегеҙ. [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 07:00, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}-- [[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|Юлдашева Луиза]] ([[Ҡатнашыусы:Юлдашева Луиза|фекер алышыу]]) 10:45, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 14:54, 7 июнь 2024 (UTC)--[[Ҡатнашыусы:Баныу|Баныу]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Баныу|фекер алышыу]]) 14:54, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}.--[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|фекер алышыу]]) 16:17, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}.----[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|фекер алышыу]]) 18:29, 7 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Һәҙиә|Һәҙиә]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Һәҙиә|фекер алышыу]]) 04:24, 10 июнь 2024 (UTC)
* {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Тутыйғош|Тутыйғош]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Тутыйғош|фекер алышыу]]) 03:55, 11 июнь 2024 (UTC)

*[[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]], Башкортостан юзер төркеме былтыргы отчетын 30 апрельга кадәр тутырмаган (җитмәсә Bashkortostan UG-дан бөтен тавыш бирүчеләрне дә акыллы башлар чыгарып аткан, отчет тутырырга кеше дә калмаган), шуңа күрә [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2024/Eligible_Affiliates аларга урыннар юк] дип куйганнар. Соңрак тутырсалар бүленәме дигәнгә шундый җавап килде (русчасын бирәм): &lt;poem&gt;Здравствуй, Ильнур,

Каждое региональное объединение имеет право направить двух делегатов на конференцию Викимедиа в Центральной и Восточной Европе. 

Я хотел бы отметить, что Bashkortostan UG не может направить делегатов на конференцию, поскольку они не представили годовой отчет и потеряли это право в соответствии с критериями конференции.

Однако есть шанс отправить на встречу больше людей. Для этого люди, желающие посетить конференцию, должны подать заявки на участие в программе. Если Программный комитет примет их заявку и решит пригласить их в качестве докладчиков, мы сможем предоставить этим людям стипендии для участия.
&lt;/poem&gt;

Барасыгыз килсә, сезгә анда чыгыш ясау буенча регистрация узарга кирәк, тавыш бирү кирәкми дә. Бәлкем шулай бара алырсыз. Bashkortostan UG исеменнән түгел.--[[Ҡатнашыусы:Il Nur|Il Nur]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Il Nur|фекер алышыу]]) 19:59, 12 июнь 2024 (UTC)

== CEE Newsletter - July 2024 Issue Now Available! ==

Good morning, 

We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/July 2024|July 2024 issue of the CEE Newsletter!]]''' Once again we have captivating stories, community highlights, and collaborative achievements from across the Central and Eastern Europe region in the Wikimedia movement.

'''In This Issue:'''
* '''International Updates:''' Stay informed with the &quot;Wikimedia International Update Corner&quot;, covering key developments, events and initiatives in the international Wikimedia space for 2024.
* '''CEE in the News:''' Discover notable mentions of CEE region activities in &quot;This month in Education&quot; and &quot;This month in GLAM&quot; newsletters.
* '''Reader's Digest:''' Catch up on the latest insights and stories from around the globe with the &quot;Reader’s Digest&quot;.
* '''Open calls and consultations:''' Voice your opinion! These topics are open to discussion. Also, please take a look at the open calls and apply!
* '''Updates from Communities:''' Learn about the successful second quarter of Wikimedia MKD and the first half of 2024 of Wikimedia Ukraine, read more about the Third Ionian Wikithon 2024, review activities in the past months of the Wikimedia Serbia, read the report from the event in the Buffer Zone on Cyprus, discover the new area of focus for Wikimedia Poland, and many more community updates.

We hope you enjoy this issue and find inspiration in the diverse stories and impactful work being done by our CEE communities. Thank you for being a part of our journey toward promoting free knowledge and collaboration.

You can read the full newsletter [[:m:CEE/Newsletter/July 2024|here]]. We hope you enjoy the inspiring stories and achievements showcased by our vibrant CEE communities.

Happy reading!

Toni Ristovski
on behalf of the CEE Newsletter team --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 08:30, 30 июль 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=26862317 --&gt;

== CEE Newsletter - November 2024 Issue Now Available! ==

We're excited to announce the release of the '''[[:m:CEE/Newsletter/November 2024|November 2024 issue of the CEE Newsletter!]]''' This edition is particularly special, with 23 updates from affiliates and communities in the CEE region — a record high for this newsletter!

We hope you enjoy the inspiring stories and achievements showcased by our vibrant CEE communities.

Happy reading! --[[Ҡатнашыусы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:MediaWiki message delivery|фекер алышыу]]) 15:11, 28 ноябрь 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=27661867 --&gt;</text>
      <sha1>262xlrno5p35e9jrayxsvur9uhfur8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Ҡоролтай/Архив/18</title>
    <ns>4</ns>
    <id>200102</id>
    <revision>
      <id>1292915</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит:    == April 2025 CEE Hub Newsletter Now Available ==  Good morning,  The latest edition of the CEE Hub Newsletter is [[m:CEE/Newsletter/October_2024|now available]], bringing you updates from across the region and beyond. This issue features new initiatives, event highlights, and opportunities for engagement.  '''In This Issue:''' * '''Meet Karolina Gruszczyk''' – Introducing the new Community &amp; Communications Specialist at CEE Hub, working to strengthen communication and s...</comment>
      <origin>1292915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4277" sha1="0xre8txymo8aqmkqof5rmnyekbru4pv" xml:space="preserve">


== April 2025 CEE Hub Newsletter Now Available ==

Good morning,

The latest edition of the CEE Hub Newsletter is [[m:CEE/Newsletter/October_2024|now available]], bringing you updates from across the region and beyond. This issue features new initiatives, event highlights, and opportunities for engagement.

'''In This Issue:'''
* '''Meet Karolina Gruszczyk''' – Introducing the new Community &amp; Communications Specialist at CEE Hub, working to strengthen communication and support communities across the region.
* '''International Wikimedia Updates''' – A look at key global events and discussions shaping the movement in 2025.
* '''Next CEE Catch-up (April 23, 2025)''' – A Foundation Annual Planning Workshop focused on global trends affecting Wikimedia communities.
* '''Wiki Loves Food in Latvia''' – The Latvian Wikipedia community successfully revives engagement with a culinary writing competition.
* '''Czechoslovakia 2024 Challenge''' – Over 210 articles and 498 photographs contributed to document history, culture, and everyday life.
* '''WikiGap Tirana 2025''' – The 8th edition of this initiative continues efforts to improve the representation of women on Albanian Wikipedia.
* '''Wikipedia for 55+ in Ukraine''' – A new program supporting senior citizens in becoming active Wikipedia editors.
* '''Cultural Heritage Under Threat''' – A photography exhibition in St. Petersburg showcasing endangered cultural heritage sites.
* '''Open Calls &amp; Consultations''' – Opportunities for community members to share their perspectives and participate in movement-wide discussions.

Read the full newsletter [[m:CEE/Newsletter/October_2024|here]]. Happy reading!

On behalf of the CEE Newsletter team,

--[[User:Janbery|janbery]], 08:43, 2 апрель 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Janbery@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=28259219 --&gt;

== Wikimedia CEE Newsletter – August 2025 ==

Dear CEE Community,

We’re happy to share with you the '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/August_2025 August edition of the CEE Newsletter]'''!

In this issue:

* Read how the CEE Hub is supporting the region and preparing for the next meetings
* Celebrate 22 years of Romanian Wikipedia and 10 years of the Albanian Language User Group
* Discover the winning photos from the Albanian cuisine contest
* Learn how CEE Spring 2025 gathered over 10,000 articles
* Find out how communities marked World Refugee Day and Francophonie Month
* And much more – from Thessaloniki to Kırklareli!

Read the full newsletter '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/August_2025 here]'''. Happy reading! 

On behalf of the CEE Newsletter team,

--[[user:janbery|janbery]] ([[user talk:janbery|talk]]) 14:06, 1 август 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Janbery@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&amp;oldid=29008937 --&gt;

== Wikimedia Foundation 2025 elections ==

Dear Colleagues,

Shortly, the voting in the Wikimedia Foundation’s Board of Trustees 2025 elections will start. I am [[:meta:Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates/Wojciech Pędzich|one of the candidates]] this year, hailing from the region of Central and Eastern Europe, but what is more importantly - coming from the editing community, with the interest of the editors in mind, and ready to represent the contributors in the Board’s work. Apart from my candidate statement, you can learn multiple stories of my involvement in the latest episode of the Between the Brackets podcast.

I am confident in my suitability to the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation. However, what I am asking you to do is to check the Candidates’ statements and make your informed picks before the secret vote starts on August 27. I will be honoured if I earn your support.

Best regards, [[Ҡатнашыусы:Wojciech Pędzich|Wojciech Pędzich]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Wojciech Pędzich|фекер алышыу]]) 17:11, 19 август 2025 (UTC)</text>
      <sha1>0xre8txymo8aqmkqof5rmnyekbru4pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Баш бит/Архив/3</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200103</id>
    <revision>
      <id>1292918</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит:  == Көн юбилярҙары бүлеге == &lt;!--  &lt;s&gt;Хакимдар иғтибарына! Көн юбилярҙары бүлеге дөрөҫ эшләһен өсөн йыл һайын 1 ғинуарҙа баш биттә үҙгәртеү яһап, ХХХ2(7) урынына сиратлап ХХХ3(8), ХХХ4(9), ХХХ5(0), ХХХ1(6) яҙырға кәрәк.&lt;/s&gt; --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] (Ҡатнашыусы ме...</comment>
      <origin>1292918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56939" sha1="ceeglrkkr9s0gaejxya10dwwzz4phnp" xml:space="preserve">
== Көн юбилярҙары бүлеге ==
&lt;!-- 
&lt;s&gt;Хакимдар иғтибарына! Көн юбилярҙары бүлеге дөрөҫ эшләһен өсөн йыл һайын 1 ғинуарҙа баш биттә үҙгәртеү яһап, ХХХ2(7) урынына сиратлап ХХХ3(8), ХХХ4(9), ХХХ5(0), ХХХ1(6) яҙырға кәрәк.&lt;/s&gt; --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 06:23, 13 февраль 2017 (UTC)
: хәл ителде. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 11:24, 19 февраль 2018 (UTC) --&gt;

* {{u|Рөстәм Нурыев}}, бәлки мөмкин булғанса ҡыҫҡараҡ яҙыу кәрәктер. Мәҫәлән:
&lt;blockquote&gt;[[Күсимова Суфия Ғилман ҡыҙы]] (5.03.1944), ғалим-театр белгесе, юғары мәктәп эшмәкәре. 1973—1982 йылдарҙа [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]]нда факультет деканы, 1983—1987 һәм 1992—2011 йылдарҙа кафедра мөдире. 1969 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Сәнғәт ғилеме кандидаты (1974), профессор (1997). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1984), [[Рәсәй Федерацияһы]] юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1999). Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы, [[Салауат Юлаев ордены]] (2014) менән бүләкләнгән.&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;'''[[Күсимова Суфия Ғилман ҡыҙы]]''' (5.03.1944), ғалим-театр белгесе, юғары мәктәп эшмәкәре. Сәнғәт ғилеме кандидаты (1974), профессор (1997). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2014).&lt;/blockquote&gt;--[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 02:15, 5 март 2019 (UTC)
:* {{u|Ryanag}}, ҡыҫҡа яҙыу нимә бирә йәки оҙон яҙыу нимәгә ҡамасаулай? Мәҡәләһе булған юбилярҙарҙы ҡыҫҡа яҙырға бәлки мөмкиндер, ә мәҡәләһе булмағандарға күберәк мәғлүмәт мотлаҡтыр тип уйлайым. Икенсе яҡтан, былай иткәндә бер төрлөлөк юғала. Кәңәшләшәйек әйҙә. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 05:07, 5 март 2019 (UTC)
:* Ни өсөн икәне аңлашыла. Һул яҡ колонка ныҡ ҙур булмаһын тимәксе [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]]. Сөнки һул колонка буш һәм йәмһеҙ булып тора. [[Ҡатнашыусы:‎ZUFAr|Зөфәр]] әйтмешләй — «аҡһаҡ»! Минең уйымса колонкаларҙың «аҡһаҡлығын» мәғлүмәтте кәметеп кенә хәл итеп булмай, сөнки киләсәктә кешеләр — юбилярҙар һаны арта ғына барасаҡ. Шуға күрә ағымдағы көн мәғлүмәтен бәлки айырым горизонталь блок итеп эшләргә кәрәктер. Шул турала уйлағаным бар, әммә эшләп ҡарарға ҡул етмәй. Бәлки Баш битте икенсе төрлөрәк эшләргәлер. Бер горизонталь блокта Һайланған (һулда) һәм яҡшы (уңда) мәҡәлә — айына бер яңыртырға. Бер горизонталь блокта Аҙна рәсеме (һулда) һәм Аҙна видеоһы (уңда) — аҙнаһына бер яңыртырға (автоматик рәүештә викимилектән алыһын ине ул, беҙ төҙөгән исемлек буйынса. Ә яңы файл төҙөп түгел), Бер горизонталь блокта — көндә яңыртылған мәғлүмәт, автоматик рәүештә ағымдағы көн мәҡәләһенән алына. Тағы бер горизонталь блок — ҡыҙыҡ мәғлүмәт һәм берәй портал башы. Тағы бер блок проекттар — дөйөм википректтар һәм башвики проекттары. Шулай итеп, реформа тәҡдим итергә йыйына инем. Мин өлгөрмәгәс, һеҙ башланығыҙ. Тимәк, реформа талап ителә, тип уйлайым. Нисек икәнен бергәләп уйлайыҡ. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 08:01, 5 март 2019 (UTC)
:* Әлбиттә Баш битте яңыртып, мөмкин тиклем автоматлаштырып ебәрһәк яҡшы булыр ине. Башҡа тел бүлектәренән ҡарап нимәнелер үҙебеҙгә яраҡлаштырып алырға ла мөмкин, [https://az.wikipedia.org/wiki/Ana_S%C9%99hif%C9%99 Әзербайжан] һәм [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BA%D0%B0 Украин] бүлектәрендә Баш бит биҙәлеше матур күренә, ә [https://tr.wikipedia.org/wiki/Anasayfa Төрөк Википедияһында] иң аҫҡы өлөшөндә проекттар менән бергә категориялар өсөн дә махсус урын бирелгән. Бәлки уңдан-өҫкә «Яңы мәҡәлә» ҡалыбын урынлаштырып уның аҫтына «Байрамдар», артабан &quot;Ҡыҙыҡлы мәғлүмәт&quot;те юйып уның урынына &quot;Был көн тарихта&quot; рубрикаһы менән бергә &quot;Көн юбилярҙарын&quot; ҡуйырға мөмкин - әммә бының өсөн [[:ru:Категория:Шаблоны:События по дням|366 ҡалыпты]] тәржемә итергә кәрәк. Черновикта эшләп ҡарап фекер алышыу кәрәк. [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 10:09, 5 март 2019 (UTC)
::* Был [[:ru:Категория:Шаблоны:События по дням|366 ҡалып]] бөтөнләй кәрәкмәй ул. Мәғлүмәтте көн мәҡәләһенән тураға алырға була. БашВикила КӨН бүлеге шулай эшләнгән. &quot;Көн байрамдары&quot; һәм &quot;Көн юбилярҙары&quot; кеүек &quot;Көн ваҡиғалары&quot;н да алып була бит инде. Ә бына көн мәҡәләһе эсендә &quot;көн ваҡиғаларын&quot; яҙып сығырға кәрәк, мотлаҡ урыҫтан күсерергә лә тимәгән. Башҡортостан менән бәйле ваҡиғалар ҙа баштан ашҡан, эшләргә ҡул ғына кәрәк. Тик бына &quot;ғына&quot; юҡ бит әле. Һирәк-һайаҡ Морат күренгеләп ҡала, әммә даими алып бармай. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 14:51, 5 март 2019 (UTC) 
:* Әлбиттә, бирелгән мәғлүмәтте әҙерәк ҡыҫҡартырға була. Мәҫәлән, юбилярҙың маҡтаулы исемдәренән, биләгән вазифаларынан иң мөһимдәрен генә ҡалдырырға. Мәҡәлә булмағандарҙың ҡайҙан икәнлеген яҙғанда туранан-тура районын, ауылын күрһәтергә. Тик былар ғына донъяны үҙгәртерме һуң? «Ниңә минең шул премияны, теге мәғлүмәтте ҡуйманығыҙ»? тип һораусы юбилярға ни тип яуап бирелер? --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 10:28, 5 март 2019 (UTC)
::* Эйе, мотлаҡ һораясаҡтар. Һәм яңыса, ҡыҫҡа итеп яҙа башлаһаҡ элекке яҙмаларҙы тулыһынса ҡыҫҡартырға ла кәрәк буласаҡ. Шулай булғас, бер тапҡыр яулана торған дан-шөһрәтен мотлаҡ яҙырға кәрәк. Ә бына ваҡыт-ваҡыт алмашынып торған вазифаларҙы преамбулаға (көн мәҡәләһенә шәхес мәҡәләһенән преамбула күсә, һәм киреһенсә) яҙыуҙан мәғәнә күрмәйем. Уларҙы биографияһында яҙыу зарур. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 14:57, 5 март 2019 (UTC)
:* Вазифаларҙы бик яҙмайым, ҡыҫҡартырға ла тырышам, әгәр шәхес мәҡәләһе булмаһа ғына конкретика китә инде, эҙләгән кешегә табыу еңел булһын өсөн ниндәйҙер «эләгерлек» факт (вазифа, эш урыны) ҡуйыла, сөнки ҡайһы берәүҙәрҙең тыуған ере лә билдәһеҙ була. Ярар, киләсәктә лә бар мәғлүмәттән сығып, шулайыраҡ дауам ителер инде. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 15:07, 5 март 2019 (UTC)
:: Әлегә эшләү принцибын аңлап етмәнем, әммә «Көн ваҡиғаларын» бергәләп тулыландырырға мөмкин - «берәү һуғыш яланында яугир түгел».  [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 01:17, 6 март 2019 (UTC)
::* {{u|Рөстәм Нурыев}}, {{u|Айсар}} «Көн ваҡиғалары» тураһында Башҡортостан тарихы даталары буйынса махсус сығанаҡтар бармы? --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 00:51, 7 март 2019 (UTC)
:::* Архив идаралығының [http://www.gasrb.ru/uf/file/verstka.pdf «Знаменательные и памятные даты»] тигән белешмәһенән башҡа махсус сығанаҡты белмәйем. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 03:17, 7 март 2019 (UTC)
:::* Башҡорт энциклопедияһының урыҫ теле  бүлегендә айырым [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/component/content/article/9-servis/18756-khronologiya-sobytij.html «Хронология Событий»] тигән рубрика бар. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 05:54, 7 март 2019 (UTC)
:::* Һәм Башҡортостан менән тарихи ваҡиғалар датаһы теркәлгән сығанаҡтар бик күп, шуларҙан һылтанып яҙырға була. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 05:54, 7 март 2019 (UTC)
::* [[20 март]]ҡа мәғлүмәт өҫтәнем, «Көн юбиляры» буйынса ошондай башҡа тел бүлектәрендә ҡабул ителгән ябай схема уңайлыраҡ булмаҫмы икән&lt;blockquote&gt;* [[1919]] — [[Әһлиуллин Хәмит Шәмсетдин улы]], Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).&lt;br&gt;* [[1964]] — [[Хəбиров Радий Фəрит улы]], сәйәси эшмәкәр, юридик фәндәр кандидаты (1998).&lt;/blockquote&gt;Тыуған йылы алда булһа - тыуыуына нисә йыл булғанлығын алдан күрһәтә, ҙур юбилейҙар алдараҡ күрһәтелә (башҡа мәғлүмәт шәхес тураһындағы мәҡәләлә бирелә). Шулай уҡ бәлки был исемлеккә Башҡортостандан тыш иң билдәле донъя шәхестәрен дә индереү кәрәктер. [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 01:12, 7 март 2019 (UTC)
:::* Бәлки, ысынлап та шулай бирергәлер? ''«ҙур юбилейҙар алдараҡ күрһәтелә»'' — быныһын бигүк аңлап етмәнем. Нисек кенә булһа ла — хронология һаҡланырға тейеш инде. Әгәр ҙә шәхес хаҡында мәҡәлә булмаһа йә уның маҡтаулы исеменән башҡа бүтән мәғлүмәт юҡ саҡта нимә эшләргә? Юбилярҙың тереме әллә үлгәнме икәне бөтөнләй күренмәй, исем-шәрифенән һуң ''шул ваҡытта вафат'' тип яҙыу ҙа килешеп етмәй. Донъя шәхестәрен индерә башлаһаҡ, беҙҙекеләр улар араһында «юғалып» ҡала бит, шунан биттең икенсел исеме лә «Башҡортостан менән бәйле шәхестәр» тип алынған. Әлегәсә килгән «Дөйөм исемлек»те ҡалдырырға кәрәк.  «Иң билдәле донъя шәхестәре» — бында критерий ниндәй була? Әле бына ҡарап ултырҙым да, күҙәтеүҙәрҙе яҙырға булдым: Һәр көн битендә «0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар», «1 һәм 6 һанына...» һ. б. подпункттар булған урында йылды алда ҡуйыу, әлбиттә, күренеште матурайта. Ә Баш биттәге ''Көн юбилярҙарында'' — бик шәп булмаҫ кеүек бит ул. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 03:17, 7 март 2019 (UTC)
:::* Әлеге ваҡытта көн мәҡәләләрендә ''«ҙур юбилейҙар алдараҡ күрһәтелә»''. Олораҡтар өҫтә, йәштәр аҫта. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 05:54, 7 март 2019 (UTC)
:::* Башҡа тел бүлектәрендә ҡулланылған ҡыҫҡа преамбула менән килешеп бөтмәйем. Сөнки улап көн мәҡәләһенә Википедияларында мәҡәләһе булған шәхестәрҙе генә исемлеккә индерә. Ә БашВикиның принцибы, мәҡәләһе булырға тейеш шәхәстәрҙе теркәп ҡуйыу. Һәм юбилейы айҡанлы мәҡәлә яҙырға &quot;мотивировать&quot;. 
:::* Башҡортостандан тыш иң билдәле донья шәхестәре тураһында беҙҙән башҡа ла оран һалыусылар етерлек. Шуға уларҙы Баш биткә сығарыу урынһыҙ тигән ҡараштамын. Ә инде көн мәҡәләһендә, әлбиттә, улар дөйөм бүлек исемлегендә булырға тейеш һәм ҡулдан килгән, өлгөргәнен саҡлы бар. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 05:54, 7 март 2019 (UTC)
:::* Шәхестәр тураһында яңы мәҡәлә яҙыусыларға өндәшеп, уларҙы көн мәҡәләһенә лә мәғлүмәт өҫтәргә өйрәтергә ине ул. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 05:54, 7 март 2019 (UTC)

== Üđgäreş ==

Yämäğät, xäđer Baş bittä ''Här kem unı töđätewđä qatnaşa ala. Heđđe lä [...] saqırabıđ'' tip yađılğan. Bälki, baśım ''här kem'' tigängä töşhön ösön, unı höyläm urtahına quyır käräkter? ''Unı töđätewđä '''här kem''' qatnaşa ala. '''Heđđe lä'''[...] saqırabıđ''. --[[Ҡатнашыусы:Comp1089|Comp1089]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Comp1089|әңгәмә]]) 18:38, 15 октябрь 2018 (UTC)

== 2020 йылдың 13 ғинуарындағы үҙгәртеү ==

[[Ҡатнашыусы:Регион102]], Баш биттең бөгөнгө үҙгәртеүҙәрен кире алдым. Бөгөнгө көн ваҡиғалары һәм юбилярҙары ағымдағы көн мәҡәләһенән туры алына торған итеп эшләнгән, тағы бер ҡалып төҙөргә кәрәкмәй. Көн мәҡәләһендә мөғлүмәт тултырырға ғына кәрәк. Яңы дизайнды башта шәхси биттә эшлә һәм фекер алышыуға сығар. Баш бит башлығы нимә менән оҡшамай? --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 06:06, 13 ғинуар 2020 (UTC)
: тарихи ваҡиғаларҙы ла шулай уҡ алырға була. Көн мәҡәләләрендә тарихи ваҡиғалар бүлеген тултырып сығырға кәрәк. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 08:34, 13 ғинуар 2020 (UTC)

== Баш биттең «Бөгөн» проекты тураһында фекер алышыу ==

Архивта [[Википедия:Ҡоролтай/Архив/9#Баш_биттең_«Бөгөн»_проекты]] тураһында 2017 йылда булған фекер алышыу. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 06:24, 13 ғинуар 2020 (UTC)

** Башҡорт Википедияһы хакимдәренең береһе [[Ҡатнашыусы:Регион102|Регион102]] тарафынан 13 ғинуарҙа Баш биткә индерелгән үҙгәртеүҙәр уртаға һалып һөйләшеүҙе һәм фекер алышыуҙы талап итә тип уйлайым. Үҙгәртеүҙең (дөрөҫөрәге - ҡасандыр булған иҫке формаға ҡайтыуҙың) төп сәбәбе, уның белдереүенсә, — Баш биткә һуңғы бер йыл тиерлек арауыҡта ҡуйылып килгән «Байрамдар» һәм «Көн юбилярҙары» бүлектәренең «Баш биттең дөйөм күренешен насарайтыуы. Бигерәк тә юбилярҙар һанының көн дә үҙгәреп тороуы (йә оҙонайыуы, йә ҡыҫҡарыуы) Баш биттең дөйөм күренешен боҙа. Бер үк ваҡытта теге йәки был юбиляр тураһындағы ҡайһы бер мәғлүмәттәр (ҡайҙа тыуғаны, ниндәй бүләктәр һәм уларҙы ҡасан алыуы) Баш биткә ҡуйырлыҡ ҡиммәткә эйә түгел». Ошо фекерҙәргә һәм телгә алынған бүлектәрҙе яҡшыртыу һәм матурлауға ҡағылышлы башҡа уй-тәҡдимдәрегеҙҙе ошонда сағылдырһағыҙ ине, хөрмәтле Вики-туғандар! --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 06:55, 13 ғинуар 2020 (UTC)
: &quot;..юбилярҙар һанының көн дә үҙгәреп тороуы (йә оҙонайыуы, йә ҡыҫҡарыуы) ...&quot;, әлбиттә, бик яҡшы түгел. Элек тә дәғүә белдереүҙәр булды. Әммә, был мәсьәләне хәл итеү юлы итеп «Көн юбилярҙары» бүлеген бөтөнләй юйып ташлауға ҡаршымын. Башҡа төрлө хәл итеү юлын әлегә күрмәйем, башҡаларҙан да ишетмәнем/уҡыманым. Бәлки айырым горизонталь бүлек итеп түбәнгә төшөрөргәлер. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 09:00, 13 ғинуар 2020 (UTC)
:** Юбилярҙарҙы горизонталь формала ҡуяйыҡ аҫҡы өлөшкә. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 17:12, 15 ғинуар 2020 (UTC)
** Баш битте яңыртырға ваҡыт. Порталдар бөтөнләй кәрәкмәй. Был көн ваҡағалары буларға тейеш. Юбилярҙар 3 кеше, ҡалғандарын йәшерелгән исемлеккә ҡуйырға. Күп элементтар баш битте тейәүҙе ауырлаштыра, ваҡытты ала.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 09:47, 13 ғинуар 2020 (UTC)
***Иҫке формаға ҡайтыу кәрәкмәй, Юбилярҙарҙы шаблон div эсенә ҡуя башлағайныҡ бит, шулай дауам итергә кәрәктер, бәлки. --[[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:З. ӘЙЛЕ|әңгәмә]]) 09:59, 13 ғинуар 2020 (UTC)
*** Тейәүгә иң ауыр йөк булып фотолар тора. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 15:39, 13 ғинуар 2020 (UTC)
* Википедист булмаған, әммә Башҡорт Википедияһына йыш мөрәжәғәт итеүсе фекере: «халыҡ ҡыҙыҡһына бит ул. Ҡай саҡ ҡул аҫтында булмау сәбәпле, юбилейҙар онотола!» --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 10:18, 13 ғинуар 2020 (UTC)
** улай булһа нисектер алдан иҫкәртеү кәрәктер --[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 10:34, 13 ғинуар 2020 (UTC)
*** Быныһы төп мәсьәлә түгел, Баш биттә шул көндә генә күренһә лә, айырым көн биттәренә юбилярҙар алдан яҙыла бит, бөгөн, мәҫәлән, 16 ғинуарға ҡуйылып бөтәсәк. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 11:10, 13 ғинуар 2020 (UTC)
* Я не знаю как объяснить, что все эти чёрточки, ромбики, звёздочки в дизайне не применяются. Нагромождение таких элементов является визуальным мусором. Это противоречит основам веб-дизайна. С точки зрения пользователя, левая верхняя часть страницы является наиболее активной и просматриваемой областью. У всех языковых разделов там размещается избранная статья, у нас туда [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баш_бит&amp;type=revision&amp;diff=784872&amp;oldid=779860 воткнули] какой-то список, который провисел там целый год. И говорят, что было голосование. Но странно не то, что кто-то проголосовал, а то, что это вообще было предложено к голосованию. Это рабочий список, ему не место на главной. Или как минимум он должен был находиться внизу. По разделу &quot;Юбилярҙары&quot;. Почему в этом разделе имеется сноска на внешний сайт? Кроме внешней ссылки там указано, что источником для этого раздела является башкирская Википедия. Ну не может Википедия являться источником на саму себя, тем более на главной странице источники вообще не должны стоять, а там целых два на один раздел. Это лишняя информация. По содержанию раздела. Почему в нём пересказывается биография людей? За 13 января - Ғәниев Реналь Рәмил улы, стал мастером спорта в таком-то году, выступал за сборную в таком-то, получил орден в таком-то, родом из Уфы. Зачем всё это на главной? Какая значимость этой информации? Сам список по числу персон не является фиксированным или ограниченным. Каждый день разное количество людей. В итоге иногда правая колонка становится из-за этого слишком длинной, иногда наоборот там образуется много пустого пространства. Главная страница не должна быть так оформлена. Возможно вы этих деталей не замечаете, но пользователи, более менее разбирающиеся в разметке, заходя сюда сразу видят, что главная страница выглядит ужасно. На неё смотреть больно. Список порталов из верхней части я убрал, потому что у них низкая посещаемость ([https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=ba.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-20&amp;pages=Портал:Салауат_районы Салауат_районы] - иногда ноль, иногда один просмотр в день, иногда четыре). Поэтому вместо массивного списка порталов, я выставил одну [[Портал:Байҡау|общую ссылку]] на них. Если кто-то активен в порталах, то может воспользоваться ей. В основе текущего оформления лежит [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баш_бит&amp;type=revision&amp;diff=525508&amp;oldid=516066 моя версия], которую я внедрил несколько лет назад. Но я хотя бы делал аккуратно, потом её испортили. Сейчас я её [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баш_бит&amp;type=revision&amp;diff=928779&amp;oldid=928757 вернул] в чуть изменённом состоянии. И чем она плоха? --&lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt; 10:40, 13 ғинуар 2020 (UTC)
** РусВикиның, мәҫәлән, Баш битендә бөгөнгө көнгә ҡағылышлы бирелгән 8 мәғлүмәттең 7-һе янғын, һуғыш, ер тетрәү, ҡулға алыу кеүек негатив ваҡиға хаҡында. Бәлки шунан өлгө алырғалыр, юбилярҙар һәм улар хаҡында хәбәр оҡшамағас. Элегерәк ололар был хаҡта «әҙәм көлкөһө бит» тип әйтер ине --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 11:34, 13 ғинуар 2020 (UTC)
** Не столь эмоционально, иптәштәр. Тыныс булайыҡ. Да, Баш бит не может быть статичным. Его иногда стоит изменять. Да, я тоже приложил к этому свою руку. Возможно, с точки зрения [[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]] что-то «испортил» из его дизайна пятилетней давности. Я увидел, что сегодня он «испортил» мой дизайн трехлетней и годичной давности и вернул. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 12:26, 13 ғинуар 2020 (UTC)
**  Что касается, &quot;...у нас туда [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баш_бит&amp;type=revision&amp;diff=784872&amp;oldid=779860 воткнули] какой-то список, который провисел там целый год...&quot;, то на [[:en:Main_Page|английской]] и [[:de:Wikipedia:Hauptseite|немецкой]] версии есть примерно такие же списки на том же месте. В БашВики ссылки на порталы поставили (если мне память не изменяет), когда появился некоторая активность в этих порталах, как поощрение активности. Возможно, их не должно быть. Не могу спорить. Решайте. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 12:26, 13 ғинуар 2020 (UTC)
** Что касается раздела «... юбилярҙары», то это единственный проект, который уже три года работает в ежедневном режиме. И по моему, этот раздел точно должен быть отображаться на главной странице. В каком углу/краю, и сколько строк, и что должно быть видно (черточки, звездочки и т.д.), это уже следующий вопрос (следует обсуждать отдельно). Так что, иптәштәр, сперва решайте: будет раздел или нет? --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 12:26, 13 ғинуар 2020 (UTC)
События можно брать выборочно. Например, [[Ҡалып:Тарихи ваҡиғалар/01/13|основано]] издательство &quot;Китап&quot; или в Уфе [[Ҡалып:Тарихи ваҡиғалар/01/14|открылся]] аэропорт. По мне, так это интереснее, чем просто чья-то дата рождения. А наиболее значимые события, например, принята Конституция Башкортостана, или дату провозглашения республики можно выделять жирным шрифтом. --&lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt; 12:11, 13 ғинуар 2020 (UTC)
:: Можно и нужно. Кто бы прописал хотя бы одно событие на статье каждого дня. Можно будет включить трансляцию на главную. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 12:29, 13 ғинуар 2020 (UTC)
: Каждый год повторять одни и те же события особого смысла нет. Как юбилейные они и даются. Потом для жителей республики юбилеи известных личностей также представляют определенный интерес. Если об известных людях республики не писать в Башкирской Википедии, какой смысл имеет, например, информация о каком-то американском певце или китайском спортсмене? --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 12:20, 13 ғинуар 2020 (UTC)
:* Даты рождения тоже будут каждый год повторяться. С технической стороны, брать юбиляров прямо из статей про дни - не самая лучшая идея. С этим связано, что в статьях о днях появляются разделы вида &quot;0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар&quot;? Зачем? Для таких целей лучше создавать отдельные шаблоны на каждый день. Список должен быть фиксированным. Если будут 50 юбиляров, то все 50 на главной отобразятся что ли? Если в списке юбиляров имеется практический смысл, то возможно для таких целей лучше подойдёт не главная страница, а портал [[Портал:Башҡортостан шәхестәре|Башҡортостан шәхестәре]], через который можно координировать работу (создавать списки отсутствующих статей и т.д.) Я не стану настаивать на своём варианте. Если вам больше нравится текущая версия, то оставляйте её. Я показал пример, как следует корректно оформить, чтобы просмотру содержимого разделов визуально не мешало  нагромождение элементов, которые режут глаз. --&lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt; 13:29, 13 ғинуар 2020 (UTC)
:* «... брать юбиляров прямо из статей про дни - не самая лучшая идея...» Возможно, есть решение лучше. Пока я их не видел. Но,  при нехватки рабочих рук выбор сведений из статьи дня лучше, чем создавать дополнительные шаблоны по дням и еще в одном месте писать родившихся. Поэтому придумал такой вариант. Будет лучше, сделаем лучше. Но, удаление блока &quot;... юбилярҙары&quot; не есть лучшие решение, согласись, &lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt;. Будут 50 юбиляров, будем искать следующее решение, как их показывать всех. В идеале, наверное, надо будет показывать только ФИО, когда будет много % синих ссылок. А пока, лучше вставлять преамбулы статей. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 14:58, 13 ғинуар 2020 (UTC) 
:* Раздел «тарихи ваҡиғалар» тоже можно делать по такому же пути. Посмотри [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев/Баш бит|тут]]. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 14:58, 13 ғинуар 2020 (UTC)
:* По поводу примера «как следует корректно оформить, чтобы просмотру содержимого разделов визуально не мешало  нагромождение элементов, которые режут глаз.» пусть скажут остальные. На мой взгляд, «... режет глаза...» не убедительный аргумент. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 15:01, 13 ғинуар 2020 (UTC)
::* Как я могу объяснить участникам, которые при написании комментариев даже отступы [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Фекерләшеү%3AБаш_бит&amp;type=revision&amp;diff=928816&amp;oldid=928815 оставляют] неправильно и [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Фекерләшеү%3AБаш_бит&amp;type=revision&amp;diff=928820&amp;oldid=928818 сносят] отступы других участников, что не должно быть на главной странице тех или иных элементов? Меня просто не поймут, о чём я говорю. Вы ведь даже базовых основ разметки не понимаете. Поэтому я больше не хочу обсуждать эту тему, оставьте текущую версию Баш бит как есть. --&lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt; 02:55, 14 ғинуар 2020 (UTC)
::* За 14 января только на одного человека: 
::: &lt;pre&gt;«Швецов Пётр Филимонович (1910—9.06.1992), ғалим-инженер гидрогеолог. 1939—1961 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Туң ҡатламдарҙы өйрәнеү ғилеме институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1948 йылдан — директор урынбаҫары, 1956 йылдан — директор, 1958 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, Төньяҡ бүлек (Воркута ҡалаһы) мөдире; 1961 йылдан Бөтә Союз гидрогеология һәм инженерлыҡ геологияһы ғилми-тикшеренеү институтының бүлек мөдире, геокриология лаборатория етәксеһе, директорҙың фән буйынса урынбаҫары; 1980 йылдан СССР Фәндәр академияһы Литосфера институтының физик география бүлеге етәксеһе, кәңәшсе. СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1953), геология-минералогия фәндәре докторы (1951), профессор (1965). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980). СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1952). Октябрь Революцияһы (1971), 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1944), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1975) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Өфө районының 20-се быуат аҙағында бөткән Ҡазан ауылынан.»&lt;/pre&gt;
::: Целая преамбула статьи и там ещё четыре человека. --&lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt; 03:09, 14 ғинуар 2020 (UTC)

== Баш бит башлығы ==

Баш бит башлығы буйынса фекерләшеп алайыҡ. Ҡайһы өлгөнө ҡалдырабыҙ? Йәки өсөнсө/дүртенсе өлгө эшләйбеҙме? Ғинуар айы һуңына тиклем тауыш биреүегеҙ һорала. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 17:12, 13 ғинуар 2020 (UTC)

;ағымда булған өлгө өсөн:
* {{Ҡалдырырға}} --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 17:36, 13 ғинуар 2020 (UTC)
* {{Ҡалдырырға}} --[[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:З. ӘЙЛЕ|әңгәмә]]) 04:32, 14 ғинуар 2020 (UTC)
* {{Ҡалдырырға}} --  [[Ҡатнашыусы:Аҡҡашҡа|Аҡҡашҡа]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Аҡҡашҡа|әңгәмә]]) 15:16, 14 ғинуар 2020 (UTC)
{| style=&quot;width:100%; background:#FCFCFC; margin:1.2em 0 6px 0; border:1px solid #C8D8FF; border-radius:7px;&quot; 
| class=&quot;bookbg&quot; style=&quot;width:53%; margin-bottom:8px; background-repeat:no-repeat; background-position:+15px -28px; vertical-align:top; &quot;|
{| style=&quot;border:none; background:none; margin-left:15px;&quot;
| style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap; color:#000;&quot; |&lt;div id=&quot;mf-intro&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:162%; color:#000;&quot;&gt;Башҡорт [[Википедия]]һына [[Википедия:Рәхим итегеҙ|рәхим итегеҙ!]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;top:+0.2em; font-size:100%;&quot;&gt;300-ләп телдәге [[Асыҡ контент|ирекле]] интернет [[энциклопедия]]ның&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;top:+0.2em; font-size:100%;&quot;&gt;[[башҡорт теле|башҡортса]] бүлегендә [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] мәҡәлә бар.&lt;/div&gt;
----
&lt;div style=&quot;top:+0.2em; font-size:100%;&quot;&gt; Уны төҙөүҙә '''һәр кем''' ҡатнаша ала. &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;top:+0.2em; font-size:100%;&quot;&gt; Һеҙҙе лә [[Портал:Ағымдағы ваҡиғалар/Беҙҙең берләшмә ваҡиғалары|берҙәм ирекмәндәр]] ғаиләһенә саҡырабыҙ!&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;articlecount&quot; style=&quot;font-size:75%;&quot;&gt;Welcome to the [[Википедия:Вәкиллек|Embassy]]! * Добро пожаловать в [[Википедия:Вәкиллек|Посольство]]!&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Порталдар --&gt;
| style=&quot;width:40%; font-size:95%; text-align:left; &quot; | 
{| style=&quot;border:none; width:100%; width:100%; background:transparent;&quot; 
| align=center colspan=3|'''[[Портал:Байҡау|Порталдар]]'''&lt;hr&gt;
|-
| style=&quot;width:7%; font-size:95%; vertical-align:top;white-space:nowrap;&quot; |
[[Портал:Башҡортостан|Башҡортостан]]&lt;br&gt;
[[Портал:Башҡортостан шәхестәре|Башҡортостан шәхестәре]]&lt;br&gt;
[[Портал:Башҡортостан ауылдары|Башҡортостан ауылдары]]&lt;br&gt;
| style=&quot;width:7%; font-size:95%; vertical-align:top;white-space:nowrap;&quot; |
[[Портал:Фән|Фән]]&lt;br&gt;
[[Портал:География|География]]&lt;br&gt;
[[Портал:Тарих|Тарих]]&lt;br&gt;
| style=&quot;width:7%; font-size:95%; vertical-align:top;white-space:nowrap;&quot; |
[[Портал:Техника|Техника]]&lt;br&gt;
[[Портал:Йәмғиәт|Йәмғиәт]]&lt;br&gt;
[[Портал:Ислам|Ислам]]&lt;br&gt;
|-
|align=center colspan=3| &lt;hr&gt;Яңы портал: [[Портал:Башҡорт әҙәбиәте|Башҡорт әҙәбиәте]]
|-
|align=center colspan=3| &lt;hr&gt;Әүҙем порталдар: [[Портал:Башҡорт әҙәбиәте|Башҡорт әҙәбиәте]], [[Портал:Бөрйән районы |Бөрйән]], [[Портал:Салауат районы |Салауат]], [[Портал:Нуриман районы |Нуриман]] райондары
|}
|}

; 13.01.2020 [[Ҡатнашыусы:Регион102]] ҡуйған өлгө өсөн:
{| style=&quot;width:100%; background:#FCFCFC; margin:1.2em 0 6px 0; border:1px solid #C8D8FF;&quot;
| class=&quot;bookbg&quot; style=&quot;width:100%; margin-bottom:8px; background-repeat:no-repeat; background-position:+15px -28px; width:100%; vertical-align:top; &quot;|
{| style=&quot;width:45%; border:none; background:none; margin-left:20px; padding:1em 0em 1em 0em;&quot;
| style=&quot;width:70%; text-align:center; white-space:nowrap; color:#000;&quot; |
&lt;div style=&quot;font-size:175%; color:#000;&quot;&gt;[[Википедия]]ға рәхим итегеҙ!&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;Һәр кем яҙа алған [[Асыҡ контент|ирекле]] [[энциклопедия]].&lt;/div&gt;
|}
| style=&quot;width:10%;&quot; |
{| style=&quot;width:300px; border:none; background:none; margin-right:25px;&quot;
| style=&quot;width:300px; white-space:nowrap; text-align:right; color:#000;&quot; |
&lt;div style=&quot;font-size:110%; text-align:center;&quot;&gt;Хәҙер [[башҡорт теле]]ндә [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] мәҡәлә бар.&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:100%; text-align:center;&quot;&gt;[[Википедия:Ҡоролтай|Ҡоролтай]] • [[Портал:Байҡау|Порталдар]] • [[Википедия:Вәкиллек|Embassy]] • [[Википедия:Категориялар|Рубрикация]]&lt;/div&gt;
|}
|}
; өсөнсө төрлө өлгө өсөн
''өлгө тәҡдим итегеҙ''
*Миңә украиндарҙың баш бите оҡшай. Беҙҙекендә Ҡыҙыҡ мәғлүмәт бүлегендәге аҡҡошло заставка урынһыҙ кеүек. Башлығына килгәндә, башҡа бүлектәрҙә миили билдә юҡ, башҡорт википедияһы тип аныҡлаштырыу кәрәкме икән? Википедия бөтәһе өсөн берәү, башлыҡтың аҫтында башҡорт бүлегендә тигән фраза бар, шул етәлер ул? Йәнә ошо өндәмә википедия ҡанундарына тап киләме икән: Һеҙҙе лә берҙәм ирекмәндәр ғаиләһенә саҡырабыҙ! Минеңсә, бында рекламалау һәм өгөтләү төҫмөрө бар. Порталдарҙың яңы һәм әүҙем тигән бүлектәргә бүленеше дизайн күҙлегенән шәп түгел шикелле.   [[Ҡатнашыусы:Alfiya55|Alfiya55]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Alfiya55|әңгәмә]]) 05:32, 14 ғинуар 2020 (UTC)
 
== Юбилярҙар==
* [[Йәндүрин Дияс Хатип улы]] Йәнтүрин түгел, төҙәтергә кәрәк. --[[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:З. ӘЙЛЕ|әңгәмә]]) 12:51, 20 ғинуар 2020 (UTC)
** БЭ «Йәнтүрин» тип биргән. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 14:54, 20 ғинуар 2020 (UTC)
** [[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]], был хәбәр [[Фекерләшеү:Йәндүрин Дияс Хатип улы|бында]] яҙылырға тейеш ине. Сөнки... Унда бер тапҡыр һөйләшеү булған һәм 2018 йылда Йәндүрин ↔ Йәнтүрингә [https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%99%D3%99%D0%BD%D0%B4%D2%AF%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%94%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%A5%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BF_%D1%83%D0%BB%D1%8B&amp;type=revision&amp;diff=792214&amp;oldid=7 үҙгәртелгән]. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 16:26, 20 ғинуар 2020 (UTC)
***Мин бер нәмә лә үҙгәртмәнем. Баш биттәге Юбилярҙар исемлегендә [[Йәнтүрин Дияс Хатип улы]] тора, шуны төҙәтеп ҡуйығыҙ тинем. Был осраҡта мәҡәлә юҡ, ғәмәлдә иһә бар: [[Йәндүрин Дияс Хатип улы]]. Текстағы 3-сө иҫкәрмәне яңыртып ҡуйҙым. --[[Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ|З. ӘЙЛЕ]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:З. ӘЙЛЕ|әңгәмә]]) 16:58, 20 ғинуар 2020 (UTC)

== Ҡатнашыусы:Ryanag ==

Уважаемые участники башкирской Википедии, на каких основаниях данный админ отклоняет мой вклад и ограничивает в правках статю [[Башҡортостан халҡы]], никаких объяснений данного админа я не увидел? Это у вас царь что ли такой, почему другие админы молчат? Разве админу положено отменять правки других участников? Беспредел в БашВики. Как я увидел в Русской Википедии, данному участнику не дает этого делать, там он тоже занимается отменами и его блокируют, а здесь его в админы взяли, очень интересно. Также прошу восстановить загруженный мной файл.--[[Ҡатнашыусы:Башкир102|Башкир102]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Башкир102|әңгәмә]]) 10:24, 10 июль 2020 (UTC)
* «Уважаемый» [[Ҡатнашыусы:Башкир102|Башкир102]], үҙең яҙғанса! Википедияға кисә килеп индең дә бөгөн дәғәүә белдерәң, ул ғына етмәгәйе, ниндәйҙер дөйөм ғәйеп ташлайһың: «Беспредел в БашВики». Былай ҡыҙырҙан алда ҡағиҙәләр менән танышһаң ине. --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 12:09, 10 июль 2020 (UTC)

== Баш бит күренеше ==

Иғтибар иткәнһегеҙҙер, Баш бит күренеше яңыса бирелә. Уң яҡ бағана ныҡ киң, һул яғы тар. Көйләүҙәр аша элекке күренешкә ҡайтырып була икән. Ҡулланыусының шәхсән үҙе өсөнмө, әллә барыһы өсөндә ме? Белмәйем. Һәр хәлдә, ябай уҡыусы улай көйләүҙәргә кереп йөрөмәй инде. Бәлки, Баш битте бер бағанаға ҡалдырып эшләргәлер?! Быға тиклем булған фекер-тәҡдимдәрҙе лә иҫәпкә алып. Нисек уйлайһығыҙ? Бер бағанала булһа, бүлектәрҙе ниндәй тәртиптә бирергә тәҡдим итәһегеҙ? Ниндәй бүлектәр ҡуйырға, ниндәйҙәрен алырға мөмкин. Фекерҙәрегеҙҙе, тәҡдимдәрегеҙҙе яҙығыҙ әле. [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 06:40, 4 ноябрь 2022 (UTC)
: Бер бағана итеп эшләп ҡараға кәрәк. Телефондан ҡарағанда ла, компьтюерҙан да бер күренеш булыр ине. --[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 10:33, 4 ноябрь 2022 (UTC)
* Анонимдарға '''Бөгөн 31 октябрь''' итеп күренә. Шуны ла хәл итергә кәрәк ине. --[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 06:42, 7 ноябрь 2022 (UTC)
** Анонимдарға - «теркәлмәгән уҡыусыларға» тип аңларға кәрәктер бит? Был бик актуаль проблема! --[[Ҡатнашыусы:Айсар|Айсар]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Айсар|әңгәмә]]) 07:19, 7 ноябрь 2022 (UTC)
***Мин элекке күренешкә ҡайтарҙым, Раяндың ярҙамы менән. Рәхмәт уға. Яңыһында &quot;тын ҡыҫыла&quot; ине--[[Ҡатнашыусы:Guram52|Guram52]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Guram52|әңгәмә]]) 09:42, 11 ноябрь 2022 (UTC)

Юбилярҙар һаны үҙгәреп торғанға бағаналар оҙонлоҙон көйләп булмай. Баш биттең [[Ҡатнашыусы:ZUFAr/Баш бит|бер бағаналы версияһы]]н ҡарағыҙ, телефондан да ҡарағыҙ. Барығыҙҙан да эшлекле тәнҡит һәм тәҡдимдәр ҡабул ителә.--[[Ҡатнашыусы:ZUFAr|ZUFAr]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:ZUFAr|әңгәмә]]) 10:01, 18 ноябрь 2022 (UTC)

== Баш биттә күренгән проект ==


Биттең аҫҡы өлөшөндәге [[Проект:Фән һәм мәғрифәт йылы]] алып, урынына [[Проект:Халыҡ мәҙәниәте һәм ҡатын-ҡыҙ 2024]] ҡуйып булмаймы? [[Ҡатнашыусы:Bashkorttan|Bashkorttan]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Bashkorttan|фекер алышыу]]) 11:11, 24 февраль 2024 (UTC)</text>
      <sha1>ceeglrkkr9s0gaejxya10dwwzz4phnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедия:Хаким вазифаһына дәғүә итеүселәрҙең ғаризаларын ҡарау/Архив/1</title>
    <ns>4</ns>
    <id>200104</id>
    <revision>
      <id>1292924</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>5867</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: === Haqmar === Мин [[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]]. Хәким исеменә дәғүә итеүемде белдерәм. Минең турала шәхси битемдә уҡый алаһығыҙ. Кәңәштәрегеҙ, фекерҙәрегеҙ һәм теләктәрегеҙ булһа минең менән фекер алышыу битенә яҙығыҙ.  Википедияның башҡорт теле бүлегендә бер генә хәким бул...</comment>
      <origin>1292924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17737" sha1="3ytnmwwvkawdbigg8z4yg09b8lltffj" xml:space="preserve">=== Haqmar ===
Мин [[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]]. Хәким исеменә дәғүә итеүемде белдерәм. Минең турала шәхси битемдә уҡый алаһығыҙ. Кәңәштәрегеҙ, фекерҙәрегеҙ һәм теләктәрегеҙ булһа минең менән фекер алышыу битенә яҙығыҙ.

Википедияның башҡорт теле бүлегендә бер генә хәким булғанлыҡтан, вазифаларҙы бүлешеп тормаҫбыҙ (буталсыҡ сығыр тип уйламайым) тип бөтә хәкимлек бурыстарын башҡарырға әҙермен.
Википедияла ярты йылдан ашыу ҡатнашам һәм мөмкинлек булғанда кереп үҙгәрештәр яһап торам. Һуңғы ваҡыт мәҡәлә яҙғаным юҡ, «Белешмә» бүлемен яҙыу менән булышам.
Башҡа ҡатнашыусылар менән аңлашмаусанлыҡтарым булғаны юҡ, булыр тип тә уйламайым.

Минең туралағы фекерҙәрегеҙҙе ошо биттә ҡалдырһағыҙ бик шат булыр инем.
:* Мин Haqmar кандидатураһын хуплайым [[Ҡатнашыусы:Mutagar|Mutagar]] 18:54, 6 сентября 2006 (UTC)
:* &lt;small&gt;Извините за русский.&lt;/small&gt; У меня спросили мнения по ситуации; мне кажется, что, с одной стороны, активные правки с 25 июля 2006 при их небольшом числе — мало для администратора, но с другой стороны раздел небольшой, в активных носителях языка нужда есть, второй администратор нужен уже хотя бы как дублёр — поэтому вполне можно дать статус Haqmar’у, пока у него есть энтузиазм делать администраторскую работу. Если есть какие-то колебания или если смущает &quot;несолидное&quot; голосование, напоминаю, что в Википедии есть понятие «временный администратор», это когда человеку статус даётся на определённый срок до проведения выборов. Можно назначить Haqmar’а администратором на полгода, это снимет все вопросы и колебания, вроде. Поздравляю, что вы доросли до этой ситуации! Дальнейших успехов, коллеги. — [[Ҡатнашыусы:Amikeco|Amikeco]] 23:13, 7 сентября 2006 (UTC)
:* Киләсәк быуындар Haqmar’ҙың хәкимлеккә дәғүәһе дөрөҫ ҡаралмаған тигән ғәйеп таҡмаһындар өсөн мин урыҫ һәм осетин бүлектәрендәге [[Ҡатнашыусы:Maximaximax|MaxiMaxiMax]] һәм [[Ҡатнашыусы:Amikeco|Amikeco]] кәңәш һорап мөржәғәт иттем. Түбәндә [[Ҡатнашыусы:Maximaximax|MaxiMaxiMax]] кәңәше. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] 03:51, 8 сентября 2006 (UTC)
:: Я вижу, что в башкирском разделе всего два админа, но на 100 зарегистрированных участников это уже немало. 100 правок для участника - это, конечно, немного. Тем не менее, если человек хочет принимать более активное участие в проекте, то, мне кажется, стоит дать ему такую возможность - поощрение заинтересованных участников-энтузиастов наверняка придаст проекту ускорение. Если Вы сомневаетесь в его надёжности - побеседуйте с ним лично, чаще всего можно понять что человек из себя представляет. Голосование при наличии 3 активных участников действительно особого смысла не имеет - можно присвоить статус админа если нет причин не присвоить. Если возникнут проблемы с новым админом - обращайся к [[meta:Stewards|стюардам на мету]] - они могут снять с него статус. Желаю башкирскому разделу побыстрее развиться в действительно серьёзный и авторитетный проект, всё же язык знают более 1,3 миллиона человек, это уже неплохая база. [[Ҡатнашыусы:Maximaximax|MaxiMaxiMax]] 05:19, 7 сентября 2006 (UTC)
:* Бөгөнгө көнгә Википедияның башҡорт бүлегендә ике [[Википедия:Хәкимдәр|хәким]] иҫәпләнә. Әммә [[Ҡатнашыусы:Untifler|Untifler]] иҫәпкә бар, һанға юҡ. Миңә хәким вазифаһы бирелгәндән һуң бүлектә күренгәне юҡ. Һәр бүлектә иң кәмендә ике әүҙем хәким булырға тейеш тигән фекерҙәмен. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] 04:22, 8 сентября 2006 (UTC)
'''[[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar’ҙың ]] хәким вазифаһына дәғүә итеүе буйынса ҡарар.''' 2006 йылдың 8 сентябрендә [[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]] үҙ ирке менән Википедияның башҡорт бүлегендә хәким вазифаһын үтәй башланы. Электрон почтаң мотлаҡ эшләп китәргә тейеш. Хәким бурыстарын үтәгәндә сабыр һәм түҙемле бул. Баш-баштаҡланып ҡарар ҡабул итмә. Кәрәк саҡта ҡарар ҡабул итеүҙән ситләшмә. Уңыштар һиңә. Ҡотлайым. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] 06:18, 8 сентября 2006 (UTC)

=== Регион102 ===
Мин [[Ҡатнашыусы:Регион102|Регион102 ҡатнашыусы]]. Миңә Башкорт Википедияһының хакиме хоҡуҡтарын биреүегеҙҙе һорайым. Мин һайланған һәм яҡшы мәҡәләләрҙе һайлау ойоштороу һәм төрлө техник бурыстарҙы үҙ өҫтөмә алам. Шулай уҡ баш биттәге мәғлүмәтте яңыртып торасаҡмын. — [[Ҡатнашыусы:Регион102|Регион102]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Регион102|әңгәмә]]) 15:32, 29 сентябрь 2013 (UTC)

{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 16:25, 29 сентябрь 2013 (UTC)

{{Эшләнде}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 13:38, 2 октябрь 2013 (UTC)

=== [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ===
{{ябыҡ}}
Рекомендую в администраторы участника [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]]. Многоопытный и очень компетентный, положительный участник, википедийная деятельность в башвики просто впечатляет, при этом для участника важно не количество, а качество. Интересуется и пишет историю Башкортостана! Если честно, при участии этого участника Башвики сильно похорошела, и вам нужен такой администратор.--[[Ҡатнашыусы:Ykt www|Ykt www]] [[File:Flag of Sakha.svg|baseline|alt=|link=|18px]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ykt www|әңгәмә]]) 14:34, 20 март 2015 (UTC)

==== Риза ====
* {{Риза}}. Если сам участник не против, то только за. --[[User:Регион102|&lt;span style=&quot;font-family:Comic Sans; font-color:black; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.2em; color:black;&quot;&gt; Reg102&lt;/span&gt;]] [[File:Flag of Bashkortostan.svg|baseline|alt=|link=|16px]] 14:50, 20 март 2015 (UTC)
* {{Риза}}. Да, [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] должен написать о готовности добровольного принятия обязанностей админа.
==== Ҡаршы ====
==== Йомғаҡ ====
Благодарю за доверие и комплименты, но к сожалению в данный момент не могу взять на себя эти обязательства. Надеюсь на дальнейшее сотрудничество, с уважением [[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 10:56, 21 март 2015 (UTC)
{{Ябыҡ-сик}}

== Статусынан мәхрүм итергә ==
=== {{u|Untifler}}, {{u|Haqmar}}, {{u|HaqmarBot}} ===
Предлагаю рассмотреть снятие флагов с администраторов, больше года не проявлявших активности. 
# [[Ҡатнашыусы:Untifler]], последняя правка [[Махсус:Өлөштәр/Untifler|сделана]] 26 июля 2013 года.
#::{{Риза}} . Был ҡатнашыусы баштан уҡ әүҙем булманы. Уға иң беренсе итеп бирелгән булған, татар һәм башҡорт википедияһына бергә. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 11:49, 17 март 2015 (UTC)
#::{{Риза}}.--[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 17:25, 17 март 2015 (UTC)
#:: {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 17:56, 17 март 2015 (UTC)
#:: {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Ykt www|Ykt www]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ykt www|әңгәмә]]) 14:56, 18 март 2015 (UTC)

{{Эшләнде}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 13:18, 19 март 2015 (UTC)

# [[Ҡатнашыусы:Haqmar]], последняя правка [[Махсус:Өлөштәр/Haqmar|сделана]] 29 декабря 2013 года.
#:: {{Икеләнәм}}. Бәлки әлегә ҡалдырып торорғалыр. Үҙенең ризалығын алырға ине. Минең менән бәйләнешкә сыҡмай. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 11:49, 17 март 2015 (UTC)
#::{{Риза}}. Әгәр ҙә Башвикиға ҡайтһа, уға статусты кире ҡайтарыуы оҙаҡ түгелдер тип уйлайым.--[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 17:25, 17 март 2015 (UTC)
#::{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 17:56, 17 март 2015 (UTC)
#::{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Haqmar|әңгәмә]]) 18:47, 17 март 2015 (UTC)
#::{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Ykt www|Ykt www]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ykt www|әңгәмә]]) 14:56, 18 март 2015 (UTC)

{{Эшләнде}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 13:18, 19 март 2015 (UTC)
# [[Ҡатнашыусы:HaqmarBot]], учётная запись бота принадлежит участнику [[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]].
#::{{Риза}}.--[[Ҡатнашыусы:Ryanag|Ryanag]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ryanag|әңгәмә]]) 17:25, 17 март 2015 (UTC)
#:: {{Риза}}
#::{{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Haqmar|әңгәмә]]) 18:47, 17 март 2015 (UTC)
#:: {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Ykt www|Ykt www]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ykt www|әңгәмә]]) 14:56, 18 март 2015 (UTC)
Ценим их вклад, но в настоящее время в БашВики [[Махсус:Ҡатнашыусылар_исемлеге/sysop|11 администраторов]] на 50-60 активных участников, что довольно много, потому и поднимаю этот вопрос. Прошу участников высказать своё мнение. --[[Ҡатнашыусы:Регион102|Регион102]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Регион102|әңгәмә]]) 05:13, 17 март 2015 (UTC)
# {{Риза}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 17:56, 17 март 2015 (UTC)
# Башвикиға хәҙергә ваҡыт юҡ. Кире ҡайтҡас, кәрәк булһа һорармын.--[[Ҡатнашыусы:Haqmar|Haqmar]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Haqmar|әңгәмә]]) 18:47, 17 март 2015 (UTC)

{{Эшләнде}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 13:18, 19 март 2015 (UTC)

=== {{u|Rnurievbot}},   ===
# [[Ҡатнашыусы:Rnurievbot]] — мин был бот менән ҡулланмайым. Шикләнмәйсә хаким статусын алырға була. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 11:49, 17 март 2015 (UTC)
: {{Эшләнде}}--[[Ҡатнашыусы:Саган|Саган]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Саган|әңгәмә]]) 17:56, 17 март 2015 (UTC). 
[[Категория:Википедия:Хакимдар]]
=== Боты ===
# Предлагаю снять статус админов со всех ботов. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 11:51, 17 март 2015 (UTC)
::{{Риза}}. Мне непонятно, почему боты числятся как администраторы.--[[Ҡатнашыусы:Ykt www|Ykt www]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Ykt www|әңгәмә]]) 14:56, 18 март 2015 (UTC)
::: Вероятно, чтобы боты смогли осушествлять действия в защищенных статьях и страницах. --[[Махсус:Өлөштәр/195.16.100.34|195.16.100.34]] 03:56, 19 март 2015 (UTC)
:::: Допускаю, что боты с флагом админа могут пригодиться при работе с AWB, но наверное можно поснимать. --[[Ҡатнашыусы:Регион102|Регион102]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Регион102|әңгәмә]]) 12:18, 19 март 2015 (UTC)

== Регион102 ==
Прошу снять с меня флаг администратора. --&lt;strong&gt;[[User:Регион102|&lt;font color=&quot;#7A378B&quot;&gt;Rg&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;102&lt;/font&gt;]]&lt;/strong&gt; 07:23, 13 ғинуар 2020 (UTC)
== [[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ==
{{u|Comp1089}}, Рәсәй Федерацияһының административ хоҡуҡ боҙоуҙар Кодесына [http://duma.gov.ru/news/57634/ үҙгәрештәр индереү] сәбәпле Башҡорт Википедияһының Хакимы һәм Интерфейс хакимы бурыстарынан кисекмәҫтән бушатыуҙы һорайым. --[[Ҡатнашыусы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Рөстәм Нурыев|әңгәмә]]) 17:58, 10 август 2023 (UTC)

:Эшләнде. Күп йыл буйы хакимлыҡ ҡылғанығыҙ өсөн оло рәхмәтемде белдерәм.  [[Ҡатнашыусы:Comp1089|Comp1089]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Comp1089|әңгәмә]]) 10:17, 12 август 2023 (UTC)</text>
      <sha1>3ytnmwwvkawdbigg8z4yg09b8lltffj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Планета системаһы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200105</id>
    <revision>
      <id>1292927</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ru:Special:Redirect/revision/146206234|Планетная система]]&quot; битен тәржемә итеп төҙөлгән</comment>
      <origin>1292927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10177" sha1="fhwlsvrqej9rub3j6r8sbqes4cll4o6" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jean Schneider.|accessdate=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt; . Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>fhwlsvrqej9rub3j6r8sbqes4cll4o6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292928</id>
      <parentid>1292927</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10181" sha1="51jksyqqrtbd6u84m5d53f62v2f7avp" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{Cite web|url=author=Jean Schneider.|accessdate=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt; . Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>51jksyqqrtbd6u84m5d53f62v2f7avp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292929</id>
      <parentid>1292928</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10187" sha1="5m76gvxvtalcdgn027m28l9zwwn0eb3" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{Cite web|url=author=Jean Schneider.|title=accessdate=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt; . Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>5m76gvxvtalcdgn027m28l9zwwn0eb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292930</id>
      <parentid>1292929</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10193" sha1="eolmolwhevqm16wo694f3byuhit0ikt" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{Cite web|url=author=Jean Schneider.|title=accessdate=2012-02-15|title=access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt; . Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>eolmolwhevqm16wo694f3byuhit0ikt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292931</id>
      <parentid>1292930</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10194" sha1="s4og0t9pzh043273ukw5xfz733vre0v" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{Cite web url=|author=Jean Schneider.|title=accessdate=2012-02-15|title=access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt; . Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>s4og0t9pzh043273ukw5xfz733vre0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292932</id>
      <parentid>1292931</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10193" sha1="rayx2g7xk6pz6mhcobt7emd3q7olea6" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jean Schneider.|title=accessdate=2012-02-15|title=access-date=2009-12-08|url=url-status=live}}&lt;/ref&gt; . Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>rayx2g7xk6pz6mhcobt7emd3q7olea6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292933</id>
      <parentid>1292932</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10400" sha1="qv4ke0hv88t7f243ywyppassftjg82h" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

&lt;a href=&quot;https://ru.wikipedia.org/wiki/PSR_1257+12&quot; rel=&quot;mw:ExtLink&quot; title=&quot;PSR 1257+12&quot; class=&quot;cx-link&quot; data-linkid=&quot;61&quot;&gt;PSR 1257+12&lt;/a&gt; пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] (һоро[[:ru:Коричневый_карлик|х карлик]]&lt;nowiki/&gt;тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>qv4ke0hv88t7f243ywyppassftjg82h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292938</id>
      <parentid>1292933</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T17:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10267" sha1="ikolizk3681f7c562uk39qs160c4krr" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә конденсация барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында конденсация болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә..

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ер ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй ҙурлығы һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып тора. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] декабрендә диаметры Ерҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең Ҡояш системаһының уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, Ҡояштан тыш планета системаларының күпселек өлөшөнд! экзопланеталар шулай уҡ  беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм беҙҙең гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: пульсарҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

[[PSR 1257+12]] пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] ([[:ru:Коричневый_карлик|һоро карлик]]тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>ikolizk3681f7c562uk39qs160c4krr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292942</id>
      <parentid>1292938</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше */</comment>
      <origin>1292942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10289" sha1="7wlqad6mxarfnlw8a1ekd4wbs47wvqz" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә ҡуйырыу (конденсация )барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында ҡуйырыу болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә.

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Ер]] ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй үлсәме һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып торалар. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] [[декабрь|декабрендә]] диаметры [[Ер]]ҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең [[Ҡояш системаһы]]ның уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, [[Ҡояш]]тан тыш планета системаларының күпселек өлөшөндә экзопланеталар беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: [[пульсар]]ҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

[[PSR 1257+12]] пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] ([[:ru:Коричневый_карлик|һоро карлик]]тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планеталар системаһы; Ҡояштан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>7wlqad6mxarfnlw8a1ekd4wbs47wvqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292944</id>
      <parentid>1292942</parentid>
      <timestamp>2026-04-09T18:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары */</comment>
      <origin>1292944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10287" sha1="i2tujorjgtoud8ve13gi1oonka544wp" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә ҡуйырыу (конденсация )барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында ҡуйырыу болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә.

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Ер]] ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй үлсәме һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып торалар. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] [[декабрь|декабрендә]] диаметры [[Ер]]ҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең [[Ҡояш системаһы]]ның уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, [[Ҡояш]]тан тыш планета системаларының күпселек өлөшөндә экзопланеталар беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: [[пульсар]]ҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

[[PSR 1257+12]] пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] ([[:ru:Коричневый_карлик|һоро карлик]]тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планета системаһы; [[Ҡояш]]тан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}
* 
* {{Cite web|access-date=2016-12-07}}
[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>i2tujorjgtoud8ve13gi1oonka544wp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292962</id>
      <parentid>1292944</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T05:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Һылтанмалар */</comment>
      <origin>1292962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10245" sha1="h149ywlyhw6q4ggzgepsmnih9awc6et" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә ҡуйырыу (конденсация )барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында ҡуйырыу болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә.

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Ер]] ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй үлсәме һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып торалар. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] [[декабрь|декабрендә]] диаметры [[Ер]]ҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең [[Ҡояш системаһы]]ның уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, [[Ҡояш]]тан тыш планета системаларының күпселек өлөшөндә экзопланеталар беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: [[пульсар]]ҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

[[PSR 1257+12]] пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] ([[:ru:Коричневый_карлик|һоро карлик]]тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планета системаһы; [[Ҡояш]]тан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

[https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}

[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>h149ywlyhw6q4ggzgepsmnih9awc6et</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292963</id>
      <parentid>1292962</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T05:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <origin>1292963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10247" sha1="9x4qv2hncu5g37fvyagmau4bbu4vlft" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә ҡуйырыу (конденсация )барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында ҡуйырыу болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә.

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Ер]] ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй үлсәме һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып торалар. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] [[декабрь|декабрендә]] диаметры [[Ер]]ҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең [[Ҡояш системаһы]]ның уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, [[Ҡояш]]тан тыш планета системаларының күпселек өлөшөндә экзопланеталар беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: [[пульсар]]ҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

[[PSR 1257+12]] пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] ([[:ru:Коричневый_карлик|һоро карлик]]тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планета системаһы; [[Ҡояш]]тан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}

[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>9x4qv2hncu5g37fvyagmau4bbu4vlft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292964</id>
      <parentid>1292963</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T05:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Һылтанмалар */</comment>
      <origin>1292964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10248" sha1="b0e5ydvk7j1vrhbkrckl6mpjuo7984y" xml:space="preserve">[[Файл:Solar_sys.jpg|мини|[[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһы .]]]]
[[Файл:Artist's_concept_of_PSR_B1257+12_system.jpg|мини|Пульсар [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] системаһы ]]
'''Планета системаһы (йәки планетар система)''' — [[йондоҙҙар]] һәм төрлө йондоҙ булмаған астрономик объекттар: [[Планета|планеталар]] һәм уларҙың юлдаштары, карлик планеталар һәм уларҙың юлдаштары, [[Астероид|астероидтар]], метеороидтар, [[Комета|кометалар]], һәм [[Космос саңы|йыһан туҙаны]]  системаһы. Улар барыһы ла дөйөм масса үҙәге тирәләй әйләнәләр. Ябыҡ орбиталы бер нисә гравитацион бәйле йондоҙҙар һәм уларҙы планета системалары йондоҙ системаһын барлыҡҡа килтерә. [[Ер|Ерҙе]] үҙ эсенә алған планета системаһы, [[Ҡояш|Ҡояш менән бергә,]] [[Ҡояш системаһы|Ҡояш системаһын]] барлыҡҡа килтерә.

== Планета системаларының килеп сығышы һәм үҫеше ==
[[Ҡояш|Ҡояшҡа]] оҡшаш йондоҙҙар тирәһендәге планета системалары, ғәҙәттә, йондоҙҙарҙың барлыҡҡа килеүенә килтергән шул уҡ процесс барышында формалашҡан тип иҫәпләнә. Ҡайһы бер тәүге теориялар, икенсе йондоҙ планета барлыҡҡа килтереүсе йондоҙға ифрат яҡын үтеп, унан мәтдә һурып сығара, улар берләшеп планеталар барлыҡҡа килтерәләр тигән фараздар ҡулланғандар. Әммә хәҙер билдәле булыуынса, бындай яҡынлашыу йәки бәрелешеү ихтималлығы бик түбән, был модель тормошҡа яраҡлы тип иҫәпләнә алмай. Дөйөм ҡабул ителгән хәҙерге теориялар планета системалары йондоҙҙо уратып алған газ һәм саң болотонан барлыҡҡа килә тип раҫлай. Тартыу ( [[Гравитация|гравитацион]] һәм [[Электромагнит тәьҫир итешеүе|электромагнит]]) көстәре йоғонтоһонда болоттоң айырым өлөштәрендә ҡуйырыу (конденсация )барлыҡҡа килә. Газ һәм туҙан болотоноң тығыҙлығы, составы һәм башҡа физик үҙенсәлектәре буйынса анизотропияһы арҡаһында ҡуйырыу болоттоң иң юғары тығыҙлыҡ менән айырылып торған айырым урындарында барлыҡҡа килә.

[[2011 йыл|2011 йылдың]] аҙағына ҡарата 584 планета системаһы асылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interactive Extra-solar Planets Catalog|publisher=The Extrasolar Planets Encyclopedia|url=http://exoplanet.eu/catalog.php|author=Jean Schneider.|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65SUZik3T?url=http://exoplanet.eu/catalog.php|archive-date=2012-02-15|access-date=2009-12-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Ер]] ҙурлығындағы планетаны бындай арауыҡта заманса ҡорамалдар менән бәләкәй үлсәме һәм массаһы арҡаһында асыҡлау бик ауыр булғанлыҡтан, асылған экзопланеталар барыһы ла тиерлек күбеһенсә гигант планеталар булып торалар. Улар, ҙур үлсәме һәм массаһы арҡаһында, газ планеталары ғына була ала. Әммә киләсәктә, тейешле технологиялар барлыҡҡа килгәс, ғалимдар бындай планеталарҙы ғына түгел, хатта уларҙың [[Ай (юлдаш)|айҙарын]], планетоидтарын да асыҡлай аласаҡ. Яңыраҡ [[:ru:Глизе_581|Gliese 581]] йондоҙо эргәһендә ташлы экзопланета табыла, ә [[2011 йыл|2011 йылдың]] [[декабрь|декабрендә]] диаметры [[Ер]]ҙекенән бәләкәйерәк ташлы планеталар табыла. Был ҙур уңыш, үҙ сиратында, беҙҙең [[Ҡояш системаһы]]ның уникаль булмауы, ғөмүмән, донъяларҙың күп төрлөлөгө тураһында һөйләй.


Бер нисә космогоник теория буйынса, [[Ҡояш]]тан тыш планета системаларының күпселек өлөшөндә экзопланеталар беҙҙең ер төркөмө планеталарына оҡшаш ҡаты есемле эске планеталарға һәм гигант планеталар менән оҡшаш тышҡы планеталарға бүленә. Үҙ йондоҙонан төрлө алыҫлыҡтағы ҙур һәм бәләкәй планеталарҙың тотороҡло комбинациялары иҫәпләнгән. Улар планета системаларында теоретик яҡтан мөмкин

Ҡайһы бер планета системалары беҙҙең системанан бик айырыла: [[пульсар]]ҙар тирәһендәге планета системалары уларҙың электромагнит нурланышының пульсацияһы осоронда көсһөҙ тирбәлеүҙәре буйынса асыҡланған. Пульсарҙар өр яңы йондоҙҙар шартлағанда барлыҡҡа килә, ә ғәҙәттәге планета системаһы бындай шартлауҙы кисерә алмаҫ ине — йә планеталар парға әйләнер ине, йә үҙәк йондоҙ массаһының күп өлөшөн ҡапыл юғалтыуы уларға йондоҙҙоң тартылыу көсөнән ҡотолорға мөмкинлек бирер ине. Бер теория буйынса, йондоҙҙоң булған юлдаштары өр яңы йондоҙ шартлауында, планетаға оҡшаш есемдәр генә ҡалдырып, тулыһынса тиерлек парға әйләнгән. Йәки планеталар пульсарҙы уратып алған аккрецион дискта ниндәйҙер рәүештә барлыҡҡа килергә мөмкин.

[[PSR 1257+12]] пульсары планеталары тығыҙлығы буйынса Ер менән сағыштырырлыҡ. Әммә пульсарҙың көслө радиацион нурланышы арҡаһында уларҙа тормош барлыҡҡа килеү ихтималлылығы бик бәләкәй.

[[:ru:Планемо|Планемо]] ([[:ru:Коричневый_карлик|һоро карлик]]тар) тирәләй барлыҡҡа килеүсе планета системалары асыҡланған.

== Ҡайһы бер иғтибарға лайыҡ планета системалары ==

* Кояш системаһы — хәҙерге ваҡытта тормош булған һәм аҡыллы йән эйәләре йәшәгән планетаһы булған берҙән-бер фәнгә билдәле булған система;
* Альфа Центавра планета системаһы — Кояшҡа иң яҡын планета системаһы;
* [[:ru:OGLE-2005-BLG-390L|OGLE-2005-BLG-390L]] планеталар системаһы — 2011 йылға Ерҙән иң алыҫтағы планета системаһы; [[Ҡояш]]тан иң алыҫ системаларҙың береһе;
* [[:ru:PSR_1257+12|PSR 1257+12]] планета системаһы — пульсар, планетар системаһы Ҡояш системаһынан ситтә асыҡланған беренсе система булды;
* [[:ru:Ипсилон_Андромеды|υ Андромеда]] планета системаһы — беренсе нормаль йондоҙ ([[:ru:Главная_последовательность|баш эҙмә-эҙлелек]] йондоҙо), унда күп планеталы система асыҡланған;
* [[:ru:UX_Тельца|UX Tau A]] — формалаша башлаған планетар система;
* [[:ru:55_Рака|55 Рак]] планета системаһы— икеләтә йондоҙ системаһы;
* [[:ru:TRAPPIST-1|TRAPPIST-1]] планета системаһы — йәшәү зонаһында 3 планетаһы асыҡланған система.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==

* Экзопланетар системалар исемлеге .
* Күп планета системалары исемлеге .

== Иҫкәрмәләр ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Һылтанмалар ==

* [https://postnauka.ru/faq/5609 FAQ: Образование планетных систем 7 фактов о формировании скоплений звёзд и различных незвёздообразных астрономических объектов]
* {{Cite book|last=Newton|first=Isaac|first1=I. Bernard|chapter=Cohen|title=The Principia: A New Translation and Guide|publisher=University of California Press|pages=940|id=0-520-20217-1|url=https://archive.org/details/keytonewtonsdyna0000brac|editor2-first=registration}}


[[Категория:Астрономик объекттар төрҙәре]]</text>
      <sha1>b0e5ydvk7j1vrhbkrckl6mpjuo7984y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Модуль:GamesSport</title>
    <ns>828</ns>
    <id>200106</id>
    <revision>
      <id>1292939</id>
      <timestamp>2026-04-09T17:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: -- -- Реализация шаблона {{Sport}} -- require( 'strict' ) local p = {}  local templateName = 'Template:Спорт' local errorCat = 'Википедия:Страницы с ошибками шаблона Спорт'  local sportList = mw.loadJsonData( 'Module:GamesSport/data.json' ) local mwLang = mw.getContentLanguage()  local yesno = require( 'Module:Yesno' ) local getArgs = require( 'Module:Arguments' ).getArgs  local function isEmpty( s ) 	return s == nil...</comment>
      <origin>1292939</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6353" sha1="gqon54jwiopr13frgrjqmsho6i67oa3" xml:space="preserve">--
-- Реализация шаблона {{Sport}}
--
require( 'strict' )
local p = {}

local templateName = 'Template:Спорт'
local errorCat = 'Википедия:Страницы с ошибками шаблона Спорт'

local sportList = mw.loadJsonData( 'Module:GamesSport/data.json' )
local mwLang = mw.getContentLanguage()

local yesno = require( 'Module:Yesno' )
local getArgs = require( 'Module:Arguments' ).getArgs

local function isEmpty( s )
	return s == nil or s == ''
end

local function hasNoLink( args )
	return yesno( args[ 'ссылка' ] or args[ 'link' ] ) == false
end

local function hasOnlyIcon( args )
	return yesno( args[ 'иконка' ] or args[ 'icon' ] ) == true
end

local function getSportKey( sport, noCaseChange )
	if isEmpty( sport ) then
		return ''
	end
	local nbsp = ' '
	local result = mw.ustring.gsub( sport, nbsp, ' ' )
	result = mw.ustring.gsub( result, '&amp;nbsp;', ' ' )
	if isEmpty( noCaseChange ) then
		result = mw.ustring.lower( mw.ustring.gsub( sport, 'ё', 'е' ) )
	end
	result = mw.ustring.gsub( result, '^паралимпиада ', '' )
	result = mw.ustring.gsub( result, '^paralympics? ', '' )
	
	return result
end

local function isParalympicSport( sport, override )
	local sport = mw.ustring.lower( sport )
	if override == false then
		return false
	end
	if mw.ustring.find( sport, '^паралимпиада ' ) == 1 or mw.ustring.find( sport, '^paralympics? ' ) == 1 then
		return true
	end
	
	return false
end

local function getSportData( sport )
	if isEmpty( sport ) then
		return nil
	end
	
	local key = getSportKey( sport )
	if sportList.data[ key ] then
		return sportList.data[ key ] or nil
	end
	
	if sportList.aliases[ key ] then
		return sportList.data[ sportList.aliases[ key ] ] or nil
	end
	
	return nil
end

local function getIcon( data, sport, size, altText )
	-- Паралимпийские игры имеют собственные иконки, иногда они указаны прямыми именами в JSON
	local icon = data.icon
	local postfix = ''
	if data.paralympic or isParalympicSport( sport, data.paraicon ) then
		postfix = ' (Paralympics)'
		icon = data.paraicon or data.icon
	end
		
	if not mw.ustring.find( icon, '.svg' ) then
		icon = string.format( '%s pictogram%s.svg', icon, postfix )
	end
	
	return string.format(
		'[[File:%s|%s|class=noresize skin-invert-image|link=|%s]]',
		icon,
		size or '20px',
		altText or 'alt='
	)
end

local function formatLink( title, sport, text, noLink )
	if noLink and not isEmpty( text ) then
		return text
	end
	if noLink then
		return title
	end
	
	-- Поддержка {{iw}} и простых ссылок внутри шаблона
	if title:match('%[%[([^%]%|]+)%]') or title:match('%[%[([^%|]+)%|') then
		return title
	end
	
	if not isEmpty( text ) then
		if title == text then
			text = ''
		else
			text = '|' .. text
		end
	end
	
	-- Хардкодинг как в [[Шаблон:СтранаОИ]]
	if mw.ustring.find( title, 'на летних' ) == 1 or mw.ustring.find( title, 'на зимних' ) == 1 then
		title = sport .. ' ' .. title
	end
	if mw.ustring.find( title, 'летние ' ) == 1 then
		title = mw.ustring.gsub( title, 'летние ', sport .. ' на летних Олимпийских играх ' )
	end
	if mw.ustring.find( title, 'зимние ' ) == 1 then
		title = mw.ustring.gsub( title, 'зимние ', sport .. ' на зимних Олимпийских играх ' )
	end
	
	return string.format( '[[%s%s]]', title, text )
end

local function getError( name, args, nocat )
	local sport = args[ 1 ]
	local title = args[ 2 ]
	local text = args[ 3 ]
	
	-- Подставить максимально верный текст ссылки
	if mw.isSubsting() then
		if hasNoLink( args ) then
			return text or title or sport
		end
		if isEmpty( sport ) then
			sport = isEmpty( title ) and '' or ( '|' .. title )
		else
			sport = '|' .. sport
			text = text or title
		end
		
		return formatLink( text, sport )
	end
	
	local result = getSportKey( name or sport, true )
	if not isEmpty( title ) then
		result = string.format( '[[%s%s]]', title, '|' .. getSportKey( isEmpty( text ) and result or text, true ) )
	end
	result = result .. string.format( ' &lt;sup&gt;[[%s|(?)]]&lt;/sup&gt;', templateName )
	
	if not yesno( nocat ) then
		result = result .. string.format( '[[Category:%s|%s]]', errorCat, sport )
	end
	
	return result
end

function p._getLink( args )
	local sport = args[ 1 ]
	local title = args[ 2 ]
	local text = args[ 3 ]
	local noLink = hasNoLink( args )
	local onlyIcon = hasOnlyIcon( args )
	local events = args[ 'число' ] or args[ 'events' ] or args[ 'Events' ]
	local size = args[ 'размер' ] or args[ 'size' ]
	local nocat = args[ 'nocat' ] or false
	
	if isEmpty( sport ) then
		return '&lt;div class=&quot;error&quot;&gt;Не указан вид спорта&lt;/div&gt;'
			.. ( not yesno( nocat ) and string.format( '[[Category:%s|%s]]', errorCat, '*' ) or '' )
	end
	
	local data = getSportData( sport )
	if isEmpty( data ) then
		return getError( sport, args, nocat )
	end
	
	if not isEmpty( events ) then
		events = tonumber( events )
	end
	
	local displayedText = ''
	if title then
		displayedText = data.title
	end
	if not mw.isSubsting() and data.text then
		displayedText = data.text
	end
	if text then
		displayedText = text
	end
	
	if onlyIcon then
		return getIcon( data, sport, size, data.title )
	end
	
	local result = mw.html.create( 'span' )
		:addClass( 'nowrap' )
	
	if mw.isSubsting() then
		result = mw.html.create()
	end
		
	-- No icon when substing
	if not mw.isSubsting() then
		result
			:wikitext( getIcon( data, sport, size ) )
			:wikitext( ' ' )
	end
	
	-- No span wrapper when substing
	local formattedLink = formatLink( title or data.title, data.title, displayedText, noLink )
	if not mw.isSubsting() then
		result:tag( 'span' )
			:addClass( 'wrap' )
			:wikitext( formattedLink )
			:done()
	else
		result:wikitext( formattedLink )
	end
	
	if events then
		result:wikitext( ' ' )
		
		-- Simpler markup when substing
		result:tag( mw.isSubsting() and 'small' or 'span' )
			:addClass( not mw.isSubsting() and 'small' or nil )
			:wikitext( string.format( '(%s)', mwLang:formatNum( events ) ) )
	end
	
	return tostring( result )
end

function p.main( frame )
	local args = getArgs( frame )
	return p._getLink( args )
end

return p</text>
      <sha1>gqon54jwiopr13frgrjqmsho6i67oa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Модуль:GamesSport/data.json</title>
    <ns>828</ns>
    <id>200107</id>
    <revision>
      <id>1292940</id>
      <timestamp>2026-04-09T18:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: { 	&quot;data&quot;: { 		&quot;игра в боулз&quot;: { 			&quot;icon&quot;: &quot;Bowling&quot;, 			&quot;paraicon&quot;: false, 			&quot;title&quot;: &quot;Игра в боулз&quot; 		}, 		&quot;нетбол&quot;: { 			&quot;icon&quot;: &quot;Netball&quot;, 			&quot;title&quot;: &quot;Нетбол&quot; 		}, 		&quot;американский футбол&quot;: { 			&quot;icon&quot;: &quot;American football&quot;, 			&quot;title&quot;: &quot;Американский футбол&quot; 		}, 		&quot;смешанные единоборства&quot;: { 			&quot;icon&quot;: &quot;MMA&quot;, 			&quot;title&quot;: &quot;Смешанные единоборства&quot; 		}, 		&quot;авто...</comment>
      <origin>1292940</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="35102" sha1="lilec966jjkndfii7m87o89zhokh1ld" xml:space="preserve">{
	&quot;data&quot;: {
		&quot;игра в боулз&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bowling&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Игра в боулз&quot;
		},
		&quot;нетбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Netball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Нетбол&quot;
		},
		&quot;американский футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;American football&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Американский футбол&quot;
		},
		&quot;смешанные единоборства&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;MMA&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Смешанные единоборства&quot;
		},
		&quot;автоспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Motor sport (automobile modern)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Автоспорт&quot;
		},
		&quot;куреш&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Kurash&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Куреш&quot;
		},
		&quot;парапланеризм&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Paragliding&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Парапланеризм&quot;
		},
		&quot;пенчак-силат&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Pencak silat&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Силат&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Пенчак-силат&quot;
		},
		&quot;спортивное ориентирование на лыжах&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Biathlon&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивное ориентирование на лыжах&quot;
		},
		&quot;соревнования военных патрулей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ski-orienteering&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Соревнования военных патрулей&quot;
		},
		&quot;регби пляжное&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby union&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжное регби&quot;
		},
		&quot;таэквондо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Taekwondo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Таэквондо&quot;
		},
		&quot;фигурное катание на роликовых коньках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Artistic roller skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фигурное катание на роликовых коньках&quot;
		},
		&quot;воднолыжный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Water skiing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Воднолыжный спорт&quot;
		},
		&quot;спидскейтинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Inline speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спидскейтинг&quot;
		},
		&quot;бодибилдинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bodybuilding&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бодибилдинг&quot;
		},
		&quot;метание диска&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics (discus throw)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Метание диска&quot;
		},
		&quot;аквабайк&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Jet Ski&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Аквабайк&quot;
		},
		&quot;бридж&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Contract bridge&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бридж&quot;
		},
		&quot;гребля академическая&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rowing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Академическая гребля&quot;
		},
		&quot;гребля на драгонботах&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Dragon boat&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Дракон (лодка)&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Гребля на драгонботах&quot;
		},
		&quot;бадминтон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Badminton&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Бадминтон&quot;
		},
		&quot;баскетбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Basketball&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair basketball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскетбол&quot;
		},
		&quot;баскетбол 3x3&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Basketball 3x3&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскетбол 3×3&quot;
		},
		&quot;бокс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Boxing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бокс&quot;
		},
		&quot;борьба&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Борьба&quot;
		},
		&quot;борьба вольная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Вольная борьба&quot;
		},
		&quot;борьба греко-римская&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Греко-римская борьба&quot;
		},
		&quot;борьба женская&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Борьба&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Женская борьба&quot;
		},
		&quot;брейк-данс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Breakdancing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Брейк-данс&quot;
		},
		&quot;боулинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bowling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Боулинг&quot;
		},
		&quot;велоспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велоспорт&quot;
		},
		&quot;bmx&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (BMX)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велосипедный мотокросс&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;BMX&quot;
		},
		&quot;bmx-фристайл&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (BMX freestyle)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;BMX-фристайл&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;BMX-фристайл&quot;
		},
		&quot;велоспорт трековый&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (track)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Трековый велоспорт&quot;
		},
		&quot;маунтинбайк&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (mountain biking)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Маунтинбайк&quot;
		},
		&quot;велоспорт шоссейный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Шоссейный велоспорт&quot;
		},
		&quot;велокросс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cyclocross&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велокросс&quot;
		},
		&quot;велотриал&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велотриал&quot;
		},
		&quot;велобол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велобол&quot;
		},
		&quot;водное поло&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Water polo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Водное поло&quot;
		},
		&quot;плавание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Плавание&quot;
		},
		&quot;плавание в ластах&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Finswimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Плавание в ластах&quot;
		},
		&quot;прыжки в воду&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Diving&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Прыжки в воду&quot;
		},
		&quot;плавание синхронное&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Synchronized swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Синхронное плавание&quot;
		},
		&quot;плавание подводное&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Synchronized swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Подводное плавание&quot;
		},
		&quot;плавание на открытой воде&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Плавание на открытой воде&quot;
		},
		&quot;волейбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Volleyball (indoor)&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Sitting volleyball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Волейбол&quot;
		},
		&quot;волейбол пляжный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Volleyball (beach)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжный волейбол&quot;
		},
		&quot;гандбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Handball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гандбол&quot;
		},
		&quot;гандбол пляжный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Beach handball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжный гандбол&quot;
		},
		&quot;гимнастика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (artistic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гимнастика&quot;
		},
		&quot;прыжки на батуте&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (trampoline)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Прыжки на батуте&quot;
		},
		&quot;гимнастика спортивная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (artistic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная гимнастика&quot;
		},
		&quot;гимнастика художественная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (rhythmic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Художественная гимнастика&quot;
		},
		&quot;гольф&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Golf&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гольф&quot;
		},
		&quot;гребля&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rowing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребной спорт&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Гребля&quot;
		},
		&quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoeing (flatwater)&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Paracanoe&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребля на байдарках и каноэ&quot;
		},
		&quot;гребля на байдарках и каноэ на гладкой воде&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoeing (flatwater)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребля на байдарках и каноэ&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Гребля на гладкой воде&quot;
		},
		&quot;гребной слалом&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoeing (slalom)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребной слалом&quot;
		},
		&quot;дзюдо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Judo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Дзюдо&quot;
		},
		&quot;дзюдзюцу&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Jujitsu&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Джиу-джитсу&quot;
		},
		&quot;киберспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Electronic sports&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Киберспорт&quot;
		},
		&quot;конный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конный спорт&quot;
		},
		&quot;выездка&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Выездка&quot;
		},
		&quot;конкур&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конкур&quot;
		},
		&quot;конное троеборье&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конное троеборье&quot;
		},
		&quot;легкая атлетика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лёгкая атлетика&quot;
		},
		&quot;настольный теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Table tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Настольный теннис&quot;
		},
		&quot;парусный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sailing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Sailing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Парусный спорт&quot;
		},
		&quot;регби&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby sevens&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair rugby&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби&quot;
		},
		&quot;регби-7&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby sevens&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Регби-7&quot;
		},
		&quot;серфинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Surfing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сёрфинг&quot;
		},
		&quot;скейтбординг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Skateboarding&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Скейтбординг&quot;
		},
		&quot;современное пятиборье&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Modern pentathlon&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Современное пятиборье&quot;
		},
		&quot;спортивное скалолазание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Climbing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивное скалолазание&quot;
		},
		&quot;спортивное ориентирование&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Orienteering&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивное ориентирование&quot;
		},
		&quot;стрельба&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Shooting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Стрелковый спорт&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Стрельба&quot;
		},
		&quot;стрельба из лука&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Archery&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Стрельба из лука&quot;
		},
		&quot;стрельба пулевая&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Shooting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пулевая стрельба&quot;
		},
		&quot;стрельба стендовая&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Shooting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Стендовая стрельба&quot;
		},
		&quot;теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Tennis&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Теннис&quot;
		},
		&quot;триатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Triathlon&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Триатлон&quot;
		},
		&quot;тхэквондо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Taekwondo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Тхэквондо&quot;
		},
		&quot;тяжелая атлетика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Weightlifting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Тяжёлая атлетика&quot;
		},
		&quot;фехтование&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Fencing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair fencing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фехтование&quot;
		},
		&quot;футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Football&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Футбол&quot;
		},
		&quot;флаг-футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Flag Football&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Флаг-футбол&quot;
		},
		&quot;футбол пляжный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Beach soccer&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжный футбол&quot;
		},
		&quot;хоккей на траве&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Field hockey&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хоккей на траве&quot;
		},
		&quot;биатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Biathlon&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Biathlon - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Биатлон&quot;
		},
		&quot;керлинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Curling&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair curling - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Кёрлинг&quot;
		},
		&quot;конькобежный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конькобежный спорт&quot;
		},
		&quot;фигурное катание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Figure skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фигурное катание&quot;
		},
		&quot;шорт-трек&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Short track speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Шорт-трек&quot;
		},
		&quot;горнолыжный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Alpine skiing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Alpine skiing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Горнолыжный спорт&quot;
		},
		&quot;лыжное двоеборье&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Nordic combined&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лыжное двоеборье&quot;
		},
		&quot;лыжные гонки&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cross country skiing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Cross-country skiing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лыжные гонки&quot;
		},
		&quot;лыжная эстафета&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cross country skiing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Cross-country skiing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лыжная эстафета&quot;
		},
		&quot;прыжки с трамплина&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ski jumping&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Прыжки на лыжах с трамплина&quot;
		},
		&quot;сноуборд&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Snowboarding&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Snowboarding - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сноуборд&quot;
		},
		&quot;фристайл&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Freestyle skiing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фристайл&quot;
		},
		&quot;бобслей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bobsleigh&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Бобслей&quot;
		},
		&quot;скелетон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Skeleton&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Скелетон&quot;
		},
		&quot;санный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Luge&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Санный спорт&quot;
		},
		&quot;хоккей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ice hockey&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хоккей с шайбой&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Хоккей&quot;
		},
		&quot;хоккей с мячом&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bandy&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хоккей с мячом&quot;
		},
		&quot;баскская пелота&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Basque pelota&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскская пелота&quot;
		},
		&quot;бейсбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Baseball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бейсбол&quot;
		},
		&quot;софтбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Softball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Софтбол&quot;
		},
		&quot;водно-моторный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Water motorsports&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Водно-моторный спорт&quot;
		},
		&quot;же-де-пом&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Jeu de paume&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Жё-де-пом&quot;
		},
		&quot;карате&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Karate&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Карате&quot;
		},
		&quot;вольтижировка&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Вольтижировка&quot;
		},
		&quot;крикет&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cricket&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Крикет&quot;
		},
		&quot;крокет&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Croquet&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Крокет&quot;
		},
		&quot;лякросс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Lacrosse&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лякросс&quot;
		},
		&quot;перетягивание каната&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Tug of war&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Перетягивание каната&quot;
		},
		&quot;поло&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Polo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Поло&quot;
		},
		&quot;канополо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoe polo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Канополо&quot;
		},
		&quot;регби-15&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby union&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Регби-15&quot;
		},
		&quot;роке&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Roque&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Роке&quot;
		},
		&quot;рэкетс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Racquets&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Рэкетс&quot;
		},
		&quot;акробатика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (acrobatic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Акробатика&quot;
		},
		&quot;акробатика спортивная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (acrobatic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная акробатика&quot;
		},
		&quot;аэробика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (aerobic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Аэробика&quot;
		},
		&quot;спортивная аэробика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (aerobic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная аэробика&quot;
		},
		&quot;самбо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sambo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Самбо&quot;
		},
		&quot;бильярд&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Billiards&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бильярд&quot;
		},
		&quot;зорхана&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Zurkhaneh&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Зорхана&quot;
		},
		&quot;ушу&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wushu&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Ушу&quot;
		},
		&quot;шахматы&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Chess&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Шахматы&quot;
		},
		&quot;мотоспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Motorcycle&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Мотоциклетный спорт&quot;
		},
		&quot;кикбоксинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Kickboxing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Кикбоксинг&quot;
		},
		&quot;марафон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics (middle-long distance running)&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Марафон&quot;
		},
		&quot;сумо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sumo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сумо&quot;
		},
		&quot;ски-альпинизм&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ski mountaineering&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Ски-альпинизм&quot;
		},
		&quot;го&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Go (game)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Го&quot;
		},
		&quot;кабадди&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Indoor kabaddi&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Кабадди&quot;
		},
		&quot;мини-футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Futsal&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Мини-футбол&quot;
		},
		&quot;тайский бокс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Muay Thai&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Тайский бокс&quot;
		},
		&quot;спортивные танцы&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Dancesport&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивный бальный танец&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Спортивные танцы&quot;
		},
		&quot;хай-дайвинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Diving&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хай-дайвинг&quot;
		},
		&quot;ходьба&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная ходьба&quot;
		},
		&quot;ходьба на 50 км&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная ходьба на 50 километров&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Спортивная ходьба на 50 км&quot;
		},
		&quot;падел-теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Paddel tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Падел-теннис&quot;
		},
		&quot;софт-теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Софт-теннис&quot;
		},
		&quot;сквош&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Squash&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сквош&quot;
		},
		&quot;верховая езда&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Dressage&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Верховая езда&quot;
		},
		&quot;скалолазание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Climbing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Скалолазание&quot;
		},
		&quot;роликобежный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Inline speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Роликобежный спорт&quot;
		},
		&quot;сепактакрау&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sepaktakraw&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сепактакрау&quot;
		},
		&quot;лоун-боулз&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Lawn bowls&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Лоун-боулз&quot;
		},
		&quot;снукер&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cue sports&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Снукер&quot;
		},
		&quot;дартчери&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Darts&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Дартчери&quot;
		},
		&quot;спорт-буль&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Boules sports&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спорт-буль&quot;
		},
		&quot;керлинг на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair curling - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Кёрлинг на колясках&quot;
		},
		&quot;парабадминтон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Badminton&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Парабадминтон&quot;
		},
		&quot;парасноуборд&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Snowboarding - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Парасноуборд&quot;
		},
		&quot;паратриатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Triathlon&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Паратриатлон&quot;
		},
		&quot;следж-хоккей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ice sledge hockey - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Следж-хоккей&quot;
		},
		&quot;гонки на санях&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ice sledge speed racing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Гонки на санях&quot;
		},
		&quot;паралимпийское фехтование&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair fencing&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Паралимпийское фехтование&quot;
		},
		&quot;волейбол сидя&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sitting volleyball&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Волейбол сидя&quot;
		},
		&quot;баскетбол на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair basketball&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскетбол на колясках&quot;
		},
		&quot;бочче&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Boccia&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Бочче&quot;
		},
		&quot;пауэрлифтинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Weightlifting&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Powerlifting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пауэрлифтинг&quot;
		},
		&quot;параканоэ&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Paracanoe&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Параканоэ&quot;
		},
		&quot;теннис на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair tennis&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Теннис на колясках&quot;
		},
		&quot;регби на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair rugby&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби на колясках&quot;
		},
		&quot;паралимпийское дзюдо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Judo&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Дзюдо&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийское дзюдо&quot;
		},
		&quot;паралимпийская легкая атлетика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Лёгкая атлетика&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийская лёгкая атлетика&quot;
		},
		&quot;паралимпийский настольный теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Table tennis&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Настольный теннис&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийский настольный теннис&quot;
		},
		&quot;паралимпийская стрельба из лука&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Archery&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Стрельба из лука&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийская стрельба из лука&quot;
		},
		&quot;голбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Goalball&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Голбол&quot;
		},
		&quot;футбол 5x5&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Football 5-a-side&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Футбол 5×5&quot;
		},
		&quot;футбол 7x7&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Football 7-a-side&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Футбол 7×7&quot;
		},
		&quot;дуатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Duathlon (all stages)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Дуатлон&quot;
		}
	},
	&quot;aliases&quot;: {
		&quot;--comment&quot;: &quot;необходимо перевести здесь значения на эквивалентные русские названия видов спорта в таблице выше&quot;,
		&quot;3-on-3 basketball&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;3x3 basketball&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;acrobatic gymnastics&quot;: &quot;акробатика&quot;,
		&quot;aerobic gymnastics&quot;: &quot;аэробика&quot;,
		&quot;aeroball&quot;: &quot;aéroball&quot;,
		&quot;--aviation model&quot;: &quot;aeromodeling&quot;,
		&quot;--aggressive inline&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;--aggressive inline skating&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;air badminton&quot;: &quot;бадминтон&quot;,
		&quot;--air sports&quot;: &quot;paragliding&quot;,
		&quot;--aquatics&quot;: &quot;swimming&quot;,
		&quot;--arctic sports&quot;: &quot;high kick&quot;,
		&quot;--arm wrestling&quot;: &quot;armwrestling&quot;,
		&quot;--artistic gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (artistic)&quot;,
		&quot;--artistic swimming&quot;: &quot;synchronized swimming&quot;,
		&quot;association football&quot;: &quot;футбол&quot;,
		&quot;--australian rules football&quot;: &quot;australian football&quot;,
		&quot;--basque pelota&quot;: &quot;basque pelota&quot;,
		&quot;beach football&quot;: &quot;пляжный футбол&quot;,
		&quot;--beach rugby&quot;: &quot;rugby&quot;,
		&quot;beach volleyball&quot;: &quot;пляжный волейбол&quot;,
		&quot;4x4 beach volleyball&quot;: &quot;пляжный волейбол&quot;,
		&quot;--beach sepak takraw&quot;: &quot;beach sepaktakraw&quot;,
		&quot;--beach sprint&quot;: &quot;rowing&quot;,
		&quot;--beach tennis&quot;: &quot;tennis&quot;,
		&quot;billiard&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;billiards and snooker&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;billiard sports&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;billiards sports&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;blind football&quot;: &quot;football 5-a-side - paralympic&quot;,
		&quot;--blind powerlifting&quot;: &quot;powerlifting (three lifts)&quot;,
		&quot;--blind cricket&quot;: &quot;cricket&quot;,
		&quot;bmx cycling&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;bmx racing&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;boccia&quot;: &quot;boccia - paralympic&quot;,
		&quot;--bouldering&quot;: &quot;climbing&quot;,
		&quot;--boules&quot;: &quot;boules sports&quot;,
		&quot;--bowls&quot;: &quot;lawn bowls&quot;,
		&quot;box lacrosse&quot;: &quot;лякросс&quot;,
		&quot;--breakdance&quot;: &quot;breakdancing&quot;,
		&quot;--breaking&quot;: &quot;breakdancing&quot;,
		&quot;--bridge&quot;: &quot;contract bridge&quot;,
		&quot;--canoeing&quot;: &quot;canoeing&quot;,
		&quot;--canoeing and kayaking (slalom)&quot;: &quot;canoeing and kayaking (slalom)&quot;,
		&quot;--canoe slalom&quot;: &quot;canoeing (slalom)&quot;,
		&quot;--canoeing and kayaking&quot;: &quot;canoeing and kayaking&quot;,
		&quot;--canoeing and kayaking (sprint)&quot;: &quot;canoeing and kayaking (sprint)&quot;,
		&quot;--canoe-kayak&quot;: &quot;canoe-kayak&quot;,
		&quot;--canoe sprint&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;cross-country skiing&quot;: &quot;лыжные гонки&quot;,
		&quot;cross country skiing&quot;: &quot;лыжные гонки&quot;,
		&quot;--cycling&quot;: &quot;cycling (road)&quot;,
		&quot;--dancesport&quot;: &quot;dancesport&quot;,
		&quot;--dene games&quot;: &quot;snow snake&quot;,
		&quot;disabled sports&quot;: &quot;athletics - paralympic&quot;,
		&quot;--dog mushing&quot;: &quot;sled dog racing&quot;,
		&quot;--dragon boat racing&quot;: &quot;dragon boat&quot;,
		&quot;--dragonboat&quot;: &quot;dragon boat&quot;,
		&quot;dressage&quot;: &quot;верховая езда&quot;,
		&quot;duathlon&quot;: &quot;duathlon (all stages)&quot;,
		&quot;equestrian (dressage)&quot;: &quot;верховая езда&quot;,
		&quot;--equestrian (eventing)&quot;: &quot;equestrian (eventing)&quot;,
		&quot;--eventing&quot;: &quot;equestrian eventing&quot;,
		&quot;--equestrian (jumping)&quot;: &quot;equestrian jumping&quot;,
		&quot;--esports&quot;: &quot;esports&quot;,
		&quot;--extreme sports&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;electronic sports&quot;: &quot;киберспорт&quot;,
		&quot;--field archery&quot;: &quot;archery&quot;,
		&quot;field hockey&quot;: &quot;хоккей на траве&quot;,
		&quot;field hockey5s&quot;: &quot;хоккей на траве&quot;,
		&quot;--fin swimming&quot;: &quot;finswimming&quot;,
		&quot;--fist ball&quot;: &quot;fistball&quot;,
		&quot;--flag football&quot;: &quot;flag football&quot;,
		&quot;--floor hockey&quot;: &quot;street hockey&quot;,
		&quot;--flying disc&quot;: &quot;ultimate&quot;,
		&quot;football 5-a-side&quot;: &quot;paralympics 2008 football 5-a-side&quot;,
		&quot;football 7-a-side&quot;: &quot;paralympics 2008 football 7-a-side&quot;,
		&quot;--football tennis&quot;: &quot;football tennis&quot;,
		&quot;--futnet&quot;: &quot;futnet (football tennis)&quot;,
		&quot;--go&quot;: &quot;go (game)&quot;,
		&quot;goalball&quot;: &quot;goalball - paralympic&quot;,
		&quot;--gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (artistic)&quot;,
		&quot;high diving&quot;: &quot;хай-дайвинг&quot;,
		&quot;--hip hop dance&quot;: &quot;breakdancing&quot;,
		&quot;hockey&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;--hoop takraw&quot;: &quot;sepaktakraw&quot;,
		&quot;--hurdles&quot;: &quot;athletics (hurdles running)&quot;,
		&quot;ice hockey&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;ice sledge hockey&quot;: &quot;ice sledge hockey - paralympic &quot;,
		&quot;--ice stock sport&quot;: &quot;icestock&quot;,
		&quot;--indoor cycling&quot;: &quot;cycling artistic&quot;,
		&quot;--indoor soccer&quot;: &quot;futsal&quot;,
		&quot;--indoor tennis&quot;: &quot;tennis&quot;,
		&quot;--jet ski&quot;: &quot;jet ski&quot;,
		&quot;--jumping&quot;: &quot;equestrian jumping&quot;,
		&quot;ju-jitsu&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;jujutsu&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;--kart racing&quot;: &quot;karting&quot;,
		&quot;--kho-kho&quot;: &quot;kho kho&quot;,
		&quot;karate kata&quot;: &quot;карате&quot;,
		&quot;karate-do&quot;: &quot;karate-do&quot;,
		&quot;--karatedo&quot;: &quot;karatedo&quot;,
		&quot;kata&quot;: &quot;карате&quot;,
		&quot;kayaking&quot;: &quot;гребной слалом&quot;,
		&quot;--kick boxing&quot;: &quot;kickboxing&quot;,
		&quot;--kitefoil racing&quot;: &quot;kitefoil racing&quot;,
		&quot;--kitesurfing&quot;: &quot;kiteboarding&quot;,
		&quot;--kumite&quot;: &quot;karate kumite&quot;,
		&quot;--kwik cricket&quot;: &quot;cricket&quot;,
		&quot;--kyorugi&quot;: &quot;taekwondo&quot;,
		&quot;--lawn tennis&quot;: &quot;tennis&quot;,
		&quot;--marathon swimming&quot;: &quot;open water swimming&quot;,
		&quot;--naval pentathlon&quot;: &quot;naval pentathlon&quot;,
		&quot;--military pentathlon&quot;: &quot;modern pentathlon&quot;,
		&quot;--mixed martial arts&quot;: &quot;mma&quot;,
		&quot;--motorcycle racing&quot;: &quot;motor cycle&quot;,
		&quot;mountain biking&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;muay&quot;: &quot;тайский бокс&quot;,
		&quot;muaythai&quot;: &quot;тайский бокс&quot;,
		&quot;--netball fast 5&quot;: &quot;netball&quot;,
		&quot;--nordic skiing&quot;: &quot;cross country skiing&quot;,
		&quot;--obstacle racing&quot;: &quot;obstacle course racing&quot;,
		&quot;--olympic weightlifting&quot;: &quot;weightlifting&quot;,
		&quot;--outrigger canoeing&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;paddel tennis&quot;: &quot;падел-теннис&quot;,
		&quot;padel&quot;: &quot;падел-теннис&quot;,
		&quot;para athletics&quot;: &quot;паралимпийская легкая атлетика&quot;,
		&quot;--paracanoe&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;--paracanoeing&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;paralympic judo&quot;: &quot;паралимпийское дзюдо&quot;,
		&quot;--para powerlifting&quot;: &quot;powerlifting&quot;,
		&quot;--para swimming&quot;: &quot;swimming&quot;,
		&quot;--park skateboarding&quot;: &quot;skateboarding&quot;,
		&quot;--pétanque&quot;: &quot;petanque&quot;,
		&quot;--pole vault&quot;: &quot;athletics (pole vault)&quot;,
		&quot;--poomsae&quot;: &quot;karate&quot;,
		&quot;--powered paragliding&quot;: &quot;paramotoring&quot;,
		&quot;racquetball&quot;: &quot;рэкетс&quot;,
		&quot;--rhythmic gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (rhythmic)&quot;,
		&quot;ringette&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;--road cycling&quot;: &quot;cycling (road)&quot;,
		&quot;--road speed skating&quot;: &quot;inline speed skating&quot;,
		&quot;--rock climbing&quot;: &quot;climbing&quot;,
		&quot;--roller freestyle&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;--roller freestyle skating&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;roller skating&quot;: &quot;роликобежный спорт&quot;,
		&quot;--roller sports&quot;: &quot;roller sports&quot;,
		&quot;--roller speed skating&quot;: &quot;inline speed skating&quot;,
		&quot;--rugby football&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--rugby league sevens&quot;: &quot;rugby league&quot;,
		&quot;--rugby league nines&quot;: &quot;rugby league&quot;,
		&quot;--rugby sevens&quot;: &quot;rugby sevens&quot;,
		&quot;--rugby&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--sepak takraw&quot;: &quot;sepaktakraw&quot;,
		&quot;--short-track speed skating&quot;: &quot;short track speed skating&quot;,
		&quot;--shot put&quot;: &quot;athletics (shot put)&quot;,
		&quot;sitting volleyball&quot;: &quot;волейбол сидя&quot;,
		&quot;--skating&quot;: &quot;speed skating&quot;,
		&quot;--ski orienteering&quot;: &quot;ski-orienteering&quot;,
		&quot;--slalom canoeing&quot;: &quot;canoeing (slalom)&quot;,
		&quot;snooker&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;soccer&quot;: &quot;футбол&quot;,
		&quot;--speedway&quot;: &quot;motorcycle&quot;,
		&quot;climbing&quot;: &quot;скалолазание&quot;,
		&quot;sport climbing&quot;: &quot;скалолазание&quot;,
		&quot;--surf lifesaving&quot;: &quot;lifesaving&quot;,
		&quot;--longboard surfing&quot;: &quot;surfing&quot;,
		&quot;--shortboard surfing&quot;: &quot;surfing&quot;,
		&quot;--shooting sports&quot;: &quot;shooting&quot;,
		&quot;--synchronised swimming&quot;: &quot;synchronized swimming&quot;,
		&quot;--ten-pin bowling&quot;: &quot;bowling&quot;,
		&quot;--tobogganing&quot;: &quot;skeleton&quot;,
		&quot;--touch&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--touch rugby&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--track and field&quot;: &quot;athletics&quot;,
		&quot;--track cycling&quot;: &quot;cycling (track)&quot;,
		&quot;--track speed skating&quot;: &quot;inline speed skating&quot;,
		&quot;--traditional boat race&quot;: &quot;dragon boat&quot;,
		&quot;--traditional wrestling&quot;: &quot;wrestling&quot;,
		&quot;--trampoline gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (trampoline)&quot;,
		&quot;--trampolining&quot;: &quot;gymnastics (trampoline)&quot;,
		&quot;--triathle&quot;: &quot;modern triathle&quot;,
		&quot;--triple jump&quot;: &quot;athletics (triple jump)&quot;,
		&quot;--underwater fishing&quot;: &quot;spearfishing&quot;,
		&quot;--underwater hockey&quot;: &quot;underwater hockey&quot;,
		&quot;--unihockey&quot;: &quot;unihockey&quot;,
		&quot;--va'a&quot;: &quot;vaa&quot;,
		&quot;--volleyball&quot;: &quot;volleyball (indoor)&quot;,
		&quot;--wall climbing&quot;: &quot;climbing&quot;,
		&quot;--waterskiing&quot;: &quot;water skiing&quot;,
		&quot;--waterski jumping&quot;: &quot;water skiing&quot;,
		&quot;wheelchair basketball&quot;: &quot;баскетбол на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair curling&quot;: &quot;керлинг на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair rugby&quot;: &quot;регби на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair tennis&quot;: &quot;теннис на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair fencing&quot;: &quot;паралимпийское фехтование&quot;,
		&quot;--wrestling (freestyle)&quot;: &quot;wrestling freestyle&quot;,
		&quot;--freestyle wrestling&quot;: &quot;wrestling freestyle&quot;,
		&quot;greco-roman wrestling&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;--yachting&quot;: &quot;sailing&quot;,
		&quot;zurkhaneh sports&quot;: &quot;зорхана&quot;,
		&quot;archery&quot;: &quot;стрельба из лука&quot;,
		&quot;triathlon&quot;: &quot;триатлон&quot;,
		&quot;хоккей с шайбой&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;баскетбол 3×3&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;баскетбол 3х3&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;футбол 5х5&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол 5×5&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол 7х7&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;футбол 7×7&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;бмх&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;каратэ&quot;: &quot;карате&quot;,
		&quot;пулевая стрельба&quot;: &quot;стрельба пулевая&quot;,
		&quot;велоспорт на треке&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;трек&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;шоссе&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;велоспорт-шоссе&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;шоссейный велоспорт&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;шоссейные гонки&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;трековые гонки&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;трековые велогонки&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;велотрековые гонки&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;трековый велоспорт&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;шоссейный&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;трековый&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;велофристайл&quot;: &quot;bmx-фристайл&quot;,
		&quot;бмх-фристайл&quot;: &quot;bmx-фристайл&quot;,
		&quot;bmx-рейс&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;велоспорт-маунтинбайк&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;гонки на треке&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;велоспорт-bmx&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;велосипедный спорт&quot;: &quot;велоспорт&quot;,
		&quot;стендовая стрельба&quot;: &quot;стрельба стендовая&quot;,
		&quot;пелота&quot;: &quot;баскская пелота&quot;,
		&quot;мотоциклетный спорт&quot;: &quot;мотоспорт&quot;,
		&quot;троеборье&quot;: &quot;триатлон&quot;,
		&quot;байдарки и каноэ&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;,
		&quot;спортивная гимнастика&quot;: &quot;гимнастика спортивная&quot;,
		&quot;художественная гимнастика&quot;: &quot;гимнастика художественная&quot;,
		&quot;спортивная акробатика&quot;: &quot;акробатика спортивная&quot;,
		&quot;вольная борьба&quot;: &quot;борьба вольная&quot;,
		&quot;греко-римская борьба&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;классическая борьба&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;борьба классическая&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;женская борьба&quot;: &quot;борьба женская&quot;,
		&quot;борьба дзюдо&quot;: &quot;дзюдо&quot;,
		&quot;лакросс&quot;: &quot;лякросс&quot;,
		&quot;рокки&quot;: &quot;роке&quot;,
		&quot;гладкая вода&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ на гладкой воде&quot;,
		&quot;сноубординг&quot;: &quot;сноуборд&quot;,
		&quot;гребной спорт&quot;: &quot;гребля&quot;,
		&quot;академическая гребля&quot;: &quot;гребля академическая&quot;,
		&quot;пара-сноуборд&quot;: &quot;парасноуборд&quot;,
		&quot;фехтование на колясках&quot;: &quot;паралимпийское фехтование&quot;,
		&quot;фехтование сидя&quot;: &quot;паралимпийское фехтование&quot;,
		&quot;баскетбол сидя&quot;: &quot;баскетбол на колясках&quot;,
		&quot;регби сидя&quot;: &quot;регби на колясках&quot;,
		&quot;теннис сидя&quot;: &quot;теннис на колясках&quot;,
		&quot;бочча&quot;: &quot;бочче&quot;,
		&quot;пара-каноэ&quot;: &quot;параканоэ&quot;,
		&quot;прыжки на лыжах с трамплина&quot;: &quot;прыжки с трамплина&quot;,
		&quot;скимо&quot;: &quot;ски-альпинизм&quot;,
		&quot;бенди&quot;: &quot;хоккей с мячом&quot;,
		&quot;футзал&quot;: &quot;мини-футбол&quot;,
		&quot;спортивная ходьба&quot;: &quot;ходьба&quot;,
		&quot;ходьба на 50 км&quot;: &quot;ходьба на 50 км&quot;,
		&quot;ходьба на 50 километров&quot;: &quot;ходьба на 50 км&quot;,
		&quot;падел&quot;: &quot;падел-теннис&quot;,
		&quot;танцевальный спорт&quot;: &quot;спортивные танцы&quot;,
		&quot;пляжный волейбол&quot;: &quot;волейбол пляжный&quot;,
		&quot;пляжный гандбол&quot;: &quot;гандбол пляжный&quot;,
		&quot;пляжный футбол&quot;: &quot;футбол пляжный&quot;,
		&quot;футбол по 5 чел&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол по 7 чел&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;футбол по 5 человек&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол по 7 человек&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;футбол (по 5 человек)&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол (по 7 человек)&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;спортивная борьба&quot;: &quot;борьба&quot;,
		&quot;борьба спортивная&quot;: &quot;борьба&quot;,
		&quot;сепак такро&quot;: &quot;сепактакрау&quot;,
		&quot;хоккей на санях&quot;: &quot;следж-хоккей&quot;,
		&quot;горные лыжи&quot;: &quot;горнолыжный спорт&quot;,
		&quot;стрелковый спорт&quot;: &quot;стрельба&quot;,
		&quot;роликовый спорт&quot;: &quot;роликобежный спорт&quot;,
		&quot;джиу-джитсу&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;джиуджитсу&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;синхронное плавание&quot;: &quot;плавание синхронное&quot;,
		&quot;велоспорт-трек&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;горный велосипед&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;велосипед горный&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;велогонки&quot;: &quot;велоспорт&quot;,
		&quot;гребля на каноэ&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;,
		&quot;каноэ&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;,
		&quot;ракетбол&quot;: &quot;рэкетс&quot;,
		&quot;пляжное регби&quot;: &quot;регби пляжное&quot;,
		&quot;брейкинг&quot;: &quot;брейк-данс&quot;
	}
}</text>
      <sha1>lilec966jjkndfii7m87o89zhokh1ld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292973</id>
      <parentid>1292940</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T10:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <origin>1292973</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="35094" sha1="dspaw5srn4kkppfan2or25idmdgn00g" xml:space="preserve">{
	&quot;data&quot;: {
		&quot;игра в боулз&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bowling&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Игра в боулз&quot;
		},
		&quot;нетбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Netball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Нетбол&quot;
		},
		&quot;американский футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;American football&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Американский футбол&quot;
		},
		&quot;смешанные единоборства&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;MMA&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Смешанные единоборства&quot;
		},
		&quot;автоспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Motor sport (automobile modern)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Автоспорт&quot;
		},
		&quot;куреш&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Kurash&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Куреш&quot;
		},
		&quot;парапланеризм&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Paragliding&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Парапланеризм&quot;
		},
		&quot;пенчак-силат&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Pencak silat&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Силат&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Пенчак-силат&quot;
		},
		&quot;спортивное ориентирование на лыжах&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Biathlon&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивное ориентирование на лыжах&quot;
		},
		&quot;соревнования военных патрулей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ski-orienteering&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Соревнования военных патрулей&quot;
		},
		&quot;регби пляжное&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby union&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжное регби&quot;
		},
		&quot;таэквондо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Taekwondo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Таэквондо&quot;
		},
		&quot;фигурное катание на роликовых коньках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Artistic roller skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фигурное катание на роликовых коньках&quot;
		},
		&quot;воднолыжный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Water skiing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Воднолыжный спорт&quot;
		},
		&quot;спидскейтинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Inline speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спидскейтинг&quot;
		},
		&quot;бодибилдинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bodybuilding&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бодибилдинг&quot;
		},
		&quot;метание диска&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics (discus throw)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Метание диска&quot;
		},
		&quot;аквабайк&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Jet Ski&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Аквабайк&quot;
		},
		&quot;бридж&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Contract bridge&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бридж&quot;
		},
		&quot;гребля академическая&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rowing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Академическая гребля&quot;
		},
		&quot;гребля на драгонботах&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Dragon boat&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Дракон (лодка)&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Гребля на драгонботах&quot;
		},
		&quot;бадминтон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Badminton&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Бадминтон&quot;
		},
		&quot;баскетбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Basketball&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair basketball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскетбол&quot;
		},
		&quot;баскетбол 3x3&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Basketball 3x3&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскетбол 3×3&quot;
		},
		&quot;бокс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Boxing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бокс&quot;
		},
		&quot;борьба&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Борьба&quot;
		},
		&quot;борьба вольная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Вольная борьба&quot;
		},
		&quot;борьба греко-римская&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Греко-римская борьба&quot;
		},
		&quot;борьба женская&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wrestling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Борьба&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Женская борьба&quot;
		},
		&quot;брейк-данс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Breakdancing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Брейк-данс&quot;
		},
		&quot;боулинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bowling&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Боулинг&quot;
		},
		&quot;велоспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велоспорт&quot;
		},
		&quot;bmx&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (BMX)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велосипедный мотокросс&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;BMX&quot;
		},
		&quot;bmx-фристайл&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (BMX freestyle)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;BMX-фристайл&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;BMX-фристайл&quot;
		},
		&quot;велоспорт трековый&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (track)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Трековый велоспорт&quot;
		},
		&quot;маунтинбайк&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (mountain biking)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Маунтинбайк&quot;
		},
		&quot;велоспорт шоссейный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Шоссейный велоспорт&quot;
		},
		&quot;велокросс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cyclocross&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велокросс&quot;
		},
		&quot;велотриал&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велотриал&quot;
		},
		&quot;велобол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cycling (road)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Велобол&quot;
		},
		&quot;водное поло&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Water polo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Водное поло&quot;
		},
		&quot;плавание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Плавание&quot;
		},
		&quot;плавание в ластах&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Finswimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Плавание в ластах&quot;
		},
		&quot;прыжки в воду&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Diving&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Прыжки в воду&quot;
		},
		&quot;плавание синхронное&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Synchronized swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Синхронное плавание&quot;
		},
		&quot;плавание подводное&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Synchronized swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Подводное плавание&quot;
		},
		&quot;плавание на открытой воде&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Swimming&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Плавание на открытой воде&quot;
		},
		&quot;волейбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Volleyball (indoor)&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Sitting volleyball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Волейбол&quot;
		},
		&quot;волейбол пляжный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Volleyball (beach)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжный волейбол&quot;
		},
		&quot;гандбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Handball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гандбол&quot;
		},
		&quot;гандбол пляжный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Beach handball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжный гандбол&quot;
		},
		&quot;гимнастика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (artistic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гимнастика&quot;
		},
		&quot;прыжки на батуте&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (trampoline)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Прыжки на батуте&quot;
		},
		&quot;гимнастика спортивная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (artistic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная гимнастика&quot;
		},
		&quot;гимнастика художественная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (rhythmic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Художественная гимнастика&quot;
		},
		&quot;гольф&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Golf&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гольф&quot;
		},
		&quot;гребля&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rowing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребной спорт&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Гребля&quot;
		},
		&quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoeing (flatwater)&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Paracanoe&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребля на байдарках и каноэ&quot;
		},
		&quot;гребля на байдарках и каноэ на гладкой воде&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoeing (flatwater)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребля на байдарках и каноэ&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Гребля на гладкой воде&quot;
		},
		&quot;гребной слалом&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoeing (slalom)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Гребной слалом&quot;
		},
		&quot;дзюдо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Judo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Дзюдо&quot;
		},
		&quot;дзюдзюцу&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Jujitsu&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Джиу-джитсу&quot;
		},
		&quot;киберспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Electronic sports&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Киберспорт&quot;
		},
		&quot;конный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конный спорт&quot;
		},
		&quot;выездка&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Выездка&quot;
		},
		&quot;конкур&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конкур&quot;
		},
		&quot;конное троеборье&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конное троеборье&quot;
		},
		&quot;легкая атлетика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лёгкая атлетика&quot;
		},
		&quot;настольный теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Table tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Настольный теннис&quot;
		},
		&quot;парусный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sailing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Sailing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Парусный спорт&quot;
		},
		&quot;регби&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby sevens&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair rugby&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби&quot;
		},
		&quot;регби-7&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby sevens&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Регби-7&quot;
		},
		&quot;серфинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Surfing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сёрфинг&quot;
		},
		&quot;скейтбординг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Skateboarding&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Скейтбординг&quot;
		},
		&quot;современное пятиборье&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Modern pentathlon&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Современное пятиборье&quot;
		},
		&quot;спортивное скалолазание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Climbing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивное скалолазание&quot;
		},
		&quot;спортивное ориентирование&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Orienteering&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивное ориентирование&quot;
		},
		&quot;стрельба&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Shooting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Стрелковый спорт&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Атыу&quot;
		},
		&quot;стрельба из лука&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Archery&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Стрельба из лука&quot;
		},
		&quot;стрельба пулевая&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Shooting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пулевая стрельба&quot;
		},
		&quot;стрельба стендовая&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Shooting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Стендовая стрельба&quot;
		},
		&quot;теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Tennis&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Теннис&quot;
		},
		&quot;триатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Triathlon&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Триатлон&quot;
		},
		&quot;тхэквондо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Taekwondo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Тхэквондо&quot;
		},
		&quot;тяжелая атлетика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Weightlifting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Тяжёлая атлетика&quot;
		},
		&quot;фехтование&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Fencing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair fencing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фехтование&quot;
		},
		&quot;футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Football&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Футбол&quot;
		},
		&quot;флаг-футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Flag Football&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Флаг-футбол&quot;
		},
		&quot;футбол пляжный&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Beach soccer&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пляжный футбол&quot;
		},
		&quot;хоккей на траве&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Field hockey&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хоккей на траве&quot;
		},
		&quot;биатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Biathlon&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Biathlon - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Биатлон&quot;
		},
		&quot;керлинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Curling&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Wheelchair curling - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Кёрлинг&quot;
		},
		&quot;конькобежный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Конькобежный спорт&quot;
		},
		&quot;фигурное катание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Figure skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фигурное катание&quot;
		},
		&quot;шорт-трек&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Short track speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Шорт-трек&quot;
		},
		&quot;горнолыжный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Alpine skiing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Alpine skiing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Горнолыжный спорт&quot;
		},
		&quot;лыжное двоеборье&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Nordic combined&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лыжное двоеборье&quot;
		},
		&quot;лыжные гонки&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cross country skiing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Cross-country skiing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лыжные гонки&quot;
		},
		&quot;лыжная эстафета&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cross country skiing&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Cross-country skiing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лыжная эстафета&quot;
		},
		&quot;прыжки с трамплина&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ski jumping&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Прыжки на лыжах с трамплина&quot;
		},
		&quot;сноуборд&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Snowboarding&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Snowboarding - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сноуборд&quot;
		},
		&quot;фристайл&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Freestyle skiing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Фристайл&quot;
		},
		&quot;бобслей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bobsleigh&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Бобслей&quot;
		},
		&quot;скелетон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Skeleton&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Скелетон&quot;
		},
		&quot;санный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Luge&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Санный спорт&quot;
		},
		&quot;хоккей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ice hockey&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хоккей с шайбой&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Хоккей&quot;
		},
		&quot;хоккей с мячом&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Bandy&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хоккей с мячом&quot;
		},
		&quot;баскская пелота&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Basque pelota&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскская пелота&quot;
		},
		&quot;бейсбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Baseball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бейсбол&quot;
		},
		&quot;софтбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Softball&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Софтбол&quot;
		},
		&quot;водно-моторный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Water motorsports&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Водно-моторный спорт&quot;
		},
		&quot;же-де-пом&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Jeu de paume&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Жё-де-пом&quot;
		},
		&quot;карате&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Karate&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Карате&quot;
		},
		&quot;вольтижировка&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Vaulting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Вольтижировка&quot;
		},
		&quot;крикет&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cricket&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Крикет&quot;
		},
		&quot;крокет&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Croquet&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Крокет&quot;
		},
		&quot;лякросс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Lacrosse&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Лякросс&quot;
		},
		&quot;перетягивание каната&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Tug of war&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Перетягивание каната&quot;
		},
		&quot;поло&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Polo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Поло&quot;
		},
		&quot;канополо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Canoe polo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Канополо&quot;
		},
		&quot;регби-15&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Rugby union&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Регби-15&quot;
		},
		&quot;роке&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Roque&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Роке&quot;
		},
		&quot;рэкетс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Racquets&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Рэкетс&quot;
		},
		&quot;акробатика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (acrobatic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Акробатика&quot;
		},
		&quot;акробатика спортивная&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (acrobatic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная акробатика&quot;
		},
		&quot;аэробика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (aerobic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Аэробика&quot;
		},
		&quot;спортивная аэробика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Gymnastics (aerobic)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная аэробика&quot;
		},
		&quot;самбо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sambo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Самбо&quot;
		},
		&quot;бильярд&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Billiards&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Бильярд&quot;
		},
		&quot;зорхана&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Zurkhaneh&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Зорхана&quot;
		},
		&quot;ушу&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wushu&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Ушу&quot;
		},
		&quot;шахматы&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Chess&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Шахматы&quot;
		},
		&quot;мотоспорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Motorcycle&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Мотоциклетный спорт&quot;
		},
		&quot;кикбоксинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Kickboxing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Кикбоксинг&quot;
		},
		&quot;марафон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics (middle-long distance running)&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Марафон&quot;
		},
		&quot;сумо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sumo&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сумо&quot;
		},
		&quot;ски-альпинизм&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ski mountaineering&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Ски-альпинизм&quot;
		},
		&quot;го&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Go (game)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Го&quot;
		},
		&quot;кабадди&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Indoor kabaddi&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Кабадди&quot;
		},
		&quot;мини-футбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Futsal&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Мини-футбол&quot;
		},
		&quot;тайский бокс&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Muay Thai&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Тайский бокс&quot;
		},
		&quot;спортивные танцы&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Dancesport&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивный бальный танец&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Спортивные танцы&quot;
		},
		&quot;хай-дайвинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Diving&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Хай-дайвинг&quot;
		},
		&quot;ходьба&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная ходьба&quot;
		},
		&quot;ходьба на 50 км&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спортивная ходьба на 50 километров&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Спортивная ходьба на 50 км&quot;
		},
		&quot;падел-теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Paddel tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Падел-теннис&quot;
		},
		&quot;софт-теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Tennis&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Софт-теннис&quot;
		},
		&quot;сквош&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Squash&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сквош&quot;
		},
		&quot;верховая езда&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Equestrian Dressage&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Верховая езда&quot;
		},
		&quot;скалолазание&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Climbing&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Скалолазание&quot;
		},
		&quot;роликобежный спорт&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Inline speed skating&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Роликобежный спорт&quot;
		},
		&quot;сепактакрау&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sepaktakraw&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Сепактакрау&quot;
		},
		&quot;лоун-боулз&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Lawn bowls&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Лоун-боулз&quot;
		},
		&quot;снукер&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Cue sports&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Снукер&quot;
		},
		&quot;дартчери&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Darts&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Дартчери&quot;
		},
		&quot;спорт-буль&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Boules sports&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Спорт-буль&quot;
		},
		&quot;керлинг на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair curling - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Кёрлинг на колясках&quot;
		},
		&quot;парабадминтон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Badminton&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: false,
			&quot;title&quot;: &quot;Парабадминтон&quot;
		},
		&quot;парасноуборд&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Snowboarding - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Парасноуборд&quot;
		},
		&quot;паратриатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Triathlon&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Паратриатлон&quot;
		},
		&quot;следж-хоккей&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ice sledge hockey - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Следж-хоккей&quot;
		},
		&quot;гонки на санях&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Ice sledge speed racing - Paralympic pictogram.svg&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Гонки на санях&quot;
		},
		&quot;паралимпийское фехтование&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair fencing&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Паралимпийское фехтование&quot;
		},
		&quot;волейбол сидя&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Sitting volleyball&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Волейбол сидя&quot;
		},
		&quot;баскетбол на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair basketball&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Баскетбол на колясках&quot;
		},
		&quot;бочче&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Boccia&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Бочче&quot;
		},
		&quot;пауэрлифтинг&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Weightlifting&quot;,
			&quot;paraicon&quot;: &quot;Powerlifting&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Пауэрлифтинг&quot;
		},
		&quot;параканоэ&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Paracanoe&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Параканоэ&quot;
		},
		&quot;теннис на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair tennis&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Теннис на колясках&quot;
		},
		&quot;регби на колясках&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Wheelchair rugby&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Регби на колясках&quot;
		},
		&quot;паралимпийское дзюдо&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Judo&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Дзюдо&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийское дзюдо&quot;
		},
		&quot;паралимпийская легкая атлетика&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Athletics&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Лёгкая атлетика&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийская лёгкая атлетика&quot;
		},
		&quot;паралимпийский настольный теннис&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Table tennis&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Настольный теннис&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийский настольный теннис&quot;
		},
		&quot;паралимпийская стрельба из лука&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Archery&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Стрельба из лука&quot;,
			&quot;text&quot;: &quot;Паралимпийская стрельба из лука&quot;
		},
		&quot;голбол&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Goalball&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Голбол&quot;
		},
		&quot;футбол 5x5&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Football 5-a-side&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Футбол 5×5&quot;
		},
		&quot;футбол 7x7&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Football 7-a-side&quot;,
			&quot;paralympic&quot;: true,
			&quot;title&quot;: &quot;Футбол 7×7&quot;
		},
		&quot;дуатлон&quot;: {
			&quot;icon&quot;: &quot;Duathlon (all stages)&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Дуатлон&quot;
		}
	},
	&quot;aliases&quot;: {
		&quot;--comment&quot;: &quot;необходимо перевести здесь значения на эквивалентные русские названия видов спорта в таблице выше&quot;,
		&quot;3-on-3 basketball&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;3x3 basketball&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;acrobatic gymnastics&quot;: &quot;акробатика&quot;,
		&quot;aerobic gymnastics&quot;: &quot;аэробика&quot;,
		&quot;aeroball&quot;: &quot;aéroball&quot;,
		&quot;--aviation model&quot;: &quot;aeromodeling&quot;,
		&quot;--aggressive inline&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;--aggressive inline skating&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;air badminton&quot;: &quot;бадминтон&quot;,
		&quot;--air sports&quot;: &quot;paragliding&quot;,
		&quot;--aquatics&quot;: &quot;swimming&quot;,
		&quot;--arctic sports&quot;: &quot;high kick&quot;,
		&quot;--arm wrestling&quot;: &quot;armwrestling&quot;,
		&quot;--artistic gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (artistic)&quot;,
		&quot;--artistic swimming&quot;: &quot;synchronized swimming&quot;,
		&quot;association football&quot;: &quot;футбол&quot;,
		&quot;--australian rules football&quot;: &quot;australian football&quot;,
		&quot;--basque pelota&quot;: &quot;basque pelota&quot;,
		&quot;beach football&quot;: &quot;пляжный футбол&quot;,
		&quot;--beach rugby&quot;: &quot;rugby&quot;,
		&quot;beach volleyball&quot;: &quot;пляжный волейбол&quot;,
		&quot;4x4 beach volleyball&quot;: &quot;пляжный волейбол&quot;,
		&quot;--beach sepak takraw&quot;: &quot;beach sepaktakraw&quot;,
		&quot;--beach sprint&quot;: &quot;rowing&quot;,
		&quot;--beach tennis&quot;: &quot;tennis&quot;,
		&quot;billiard&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;billiards and snooker&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;billiard sports&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;billiards sports&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;blind football&quot;: &quot;football 5-a-side - paralympic&quot;,
		&quot;--blind powerlifting&quot;: &quot;powerlifting (three lifts)&quot;,
		&quot;--blind cricket&quot;: &quot;cricket&quot;,
		&quot;bmx cycling&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;bmx racing&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;boccia&quot;: &quot;boccia - paralympic&quot;,
		&quot;--bouldering&quot;: &quot;climbing&quot;,
		&quot;--boules&quot;: &quot;boules sports&quot;,
		&quot;--bowls&quot;: &quot;lawn bowls&quot;,
		&quot;box lacrosse&quot;: &quot;лякросс&quot;,
		&quot;--breakdance&quot;: &quot;breakdancing&quot;,
		&quot;--breaking&quot;: &quot;breakdancing&quot;,
		&quot;--bridge&quot;: &quot;contract bridge&quot;,
		&quot;--canoeing&quot;: &quot;canoeing&quot;,
		&quot;--canoeing and kayaking (slalom)&quot;: &quot;canoeing and kayaking (slalom)&quot;,
		&quot;--canoe slalom&quot;: &quot;canoeing (slalom)&quot;,
		&quot;--canoeing and kayaking&quot;: &quot;canoeing and kayaking&quot;,
		&quot;--canoeing and kayaking (sprint)&quot;: &quot;canoeing and kayaking (sprint)&quot;,
		&quot;--canoe-kayak&quot;: &quot;canoe-kayak&quot;,
		&quot;--canoe sprint&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;cross-country skiing&quot;: &quot;лыжные гонки&quot;,
		&quot;cross country skiing&quot;: &quot;лыжные гонки&quot;,
		&quot;--cycling&quot;: &quot;cycling (road)&quot;,
		&quot;--dancesport&quot;: &quot;dancesport&quot;,
		&quot;--dene games&quot;: &quot;snow snake&quot;,
		&quot;disabled sports&quot;: &quot;athletics - paralympic&quot;,
		&quot;--dog mushing&quot;: &quot;sled dog racing&quot;,
		&quot;--dragon boat racing&quot;: &quot;dragon boat&quot;,
		&quot;--dragonboat&quot;: &quot;dragon boat&quot;,
		&quot;dressage&quot;: &quot;верховая езда&quot;,
		&quot;duathlon&quot;: &quot;duathlon (all stages)&quot;,
		&quot;equestrian (dressage)&quot;: &quot;верховая езда&quot;,
		&quot;--equestrian (eventing)&quot;: &quot;equestrian (eventing)&quot;,
		&quot;--eventing&quot;: &quot;equestrian eventing&quot;,
		&quot;--equestrian (jumping)&quot;: &quot;equestrian jumping&quot;,
		&quot;--esports&quot;: &quot;esports&quot;,
		&quot;--extreme sports&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;electronic sports&quot;: &quot;киберспорт&quot;,
		&quot;--field archery&quot;: &quot;archery&quot;,
		&quot;field hockey&quot;: &quot;хоккей на траве&quot;,
		&quot;field hockey5s&quot;: &quot;хоккей на траве&quot;,
		&quot;--fin swimming&quot;: &quot;finswimming&quot;,
		&quot;--fist ball&quot;: &quot;fistball&quot;,
		&quot;--flag football&quot;: &quot;flag football&quot;,
		&quot;--floor hockey&quot;: &quot;street hockey&quot;,
		&quot;--flying disc&quot;: &quot;ultimate&quot;,
		&quot;football 5-a-side&quot;: &quot;paralympics 2008 football 5-a-side&quot;,
		&quot;football 7-a-side&quot;: &quot;paralympics 2008 football 7-a-side&quot;,
		&quot;--football tennis&quot;: &quot;football tennis&quot;,
		&quot;--futnet&quot;: &quot;futnet (football tennis)&quot;,
		&quot;--go&quot;: &quot;go (game)&quot;,
		&quot;goalball&quot;: &quot;goalball - paralympic&quot;,
		&quot;--gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (artistic)&quot;,
		&quot;high diving&quot;: &quot;хай-дайвинг&quot;,
		&quot;--hip hop dance&quot;: &quot;breakdancing&quot;,
		&quot;hockey&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;--hoop takraw&quot;: &quot;sepaktakraw&quot;,
		&quot;--hurdles&quot;: &quot;athletics (hurdles running)&quot;,
		&quot;ice hockey&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;ice sledge hockey&quot;: &quot;ice sledge hockey - paralympic &quot;,
		&quot;--ice stock sport&quot;: &quot;icestock&quot;,
		&quot;--indoor cycling&quot;: &quot;cycling artistic&quot;,
		&quot;--indoor soccer&quot;: &quot;futsal&quot;,
		&quot;--indoor tennis&quot;: &quot;tennis&quot;,
		&quot;--jet ski&quot;: &quot;jet ski&quot;,
		&quot;--jumping&quot;: &quot;equestrian jumping&quot;,
		&quot;ju-jitsu&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;jujutsu&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;--kart racing&quot;: &quot;karting&quot;,
		&quot;--kho-kho&quot;: &quot;kho kho&quot;,
		&quot;karate kata&quot;: &quot;карате&quot;,
		&quot;karate-do&quot;: &quot;karate-do&quot;,
		&quot;--karatedo&quot;: &quot;karatedo&quot;,
		&quot;kata&quot;: &quot;карате&quot;,
		&quot;kayaking&quot;: &quot;гребной слалом&quot;,
		&quot;--kick boxing&quot;: &quot;kickboxing&quot;,
		&quot;--kitefoil racing&quot;: &quot;kitefoil racing&quot;,
		&quot;--kitesurfing&quot;: &quot;kiteboarding&quot;,
		&quot;--kumite&quot;: &quot;karate kumite&quot;,
		&quot;--kwik cricket&quot;: &quot;cricket&quot;,
		&quot;--kyorugi&quot;: &quot;taekwondo&quot;,
		&quot;--lawn tennis&quot;: &quot;tennis&quot;,
		&quot;--marathon swimming&quot;: &quot;open water swimming&quot;,
		&quot;--naval pentathlon&quot;: &quot;naval pentathlon&quot;,
		&quot;--military pentathlon&quot;: &quot;modern pentathlon&quot;,
		&quot;--mixed martial arts&quot;: &quot;mma&quot;,
		&quot;--motorcycle racing&quot;: &quot;motor cycle&quot;,
		&quot;mountain biking&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;muay&quot;: &quot;тайский бокс&quot;,
		&quot;muaythai&quot;: &quot;тайский бокс&quot;,
		&quot;--netball fast 5&quot;: &quot;netball&quot;,
		&quot;--nordic skiing&quot;: &quot;cross country skiing&quot;,
		&quot;--obstacle racing&quot;: &quot;obstacle course racing&quot;,
		&quot;--olympic weightlifting&quot;: &quot;weightlifting&quot;,
		&quot;--outrigger canoeing&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;paddel tennis&quot;: &quot;падел-теннис&quot;,
		&quot;padel&quot;: &quot;падел-теннис&quot;,
		&quot;para athletics&quot;: &quot;паралимпийская легкая атлетика&quot;,
		&quot;--paracanoe&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;--paracanoeing&quot;: &quot;canoeing (flatwater)&quot;,
		&quot;paralympic judo&quot;: &quot;паралимпийское дзюдо&quot;,
		&quot;--para powerlifting&quot;: &quot;powerlifting&quot;,
		&quot;--para swimming&quot;: &quot;swimming&quot;,
		&quot;--park skateboarding&quot;: &quot;skateboarding&quot;,
		&quot;--pétanque&quot;: &quot;petanque&quot;,
		&quot;--pole vault&quot;: &quot;athletics (pole vault)&quot;,
		&quot;--poomsae&quot;: &quot;karate&quot;,
		&quot;--powered paragliding&quot;: &quot;paramotoring&quot;,
		&quot;racquetball&quot;: &quot;рэкетс&quot;,
		&quot;--rhythmic gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (rhythmic)&quot;,
		&quot;ringette&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;--road cycling&quot;: &quot;cycling (road)&quot;,
		&quot;--road speed skating&quot;: &quot;inline speed skating&quot;,
		&quot;--rock climbing&quot;: &quot;climbing&quot;,
		&quot;--roller freestyle&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;--roller freestyle skating&quot;: &quot;inline extreme skating&quot;,
		&quot;roller skating&quot;: &quot;роликобежный спорт&quot;,
		&quot;--roller sports&quot;: &quot;roller sports&quot;,
		&quot;--roller speed skating&quot;: &quot;inline speed skating&quot;,
		&quot;--rugby football&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--rugby league sevens&quot;: &quot;rugby league&quot;,
		&quot;--rugby league nines&quot;: &quot;rugby league&quot;,
		&quot;--rugby sevens&quot;: &quot;rugby sevens&quot;,
		&quot;--rugby&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--sepak takraw&quot;: &quot;sepaktakraw&quot;,
		&quot;--short-track speed skating&quot;: &quot;short track speed skating&quot;,
		&quot;--shot put&quot;: &quot;athletics (shot put)&quot;,
		&quot;sitting volleyball&quot;: &quot;волейбол сидя&quot;,
		&quot;--skating&quot;: &quot;speed skating&quot;,
		&quot;--ski orienteering&quot;: &quot;ski-orienteering&quot;,
		&quot;--slalom canoeing&quot;: &quot;canoeing (slalom)&quot;,
		&quot;snooker&quot;: &quot;бильярд&quot;,
		&quot;soccer&quot;: &quot;футбол&quot;,
		&quot;--speedway&quot;: &quot;motorcycle&quot;,
		&quot;climbing&quot;: &quot;скалолазание&quot;,
		&quot;sport climbing&quot;: &quot;скалолазание&quot;,
		&quot;--surf lifesaving&quot;: &quot;lifesaving&quot;,
		&quot;--longboard surfing&quot;: &quot;surfing&quot;,
		&quot;--shortboard surfing&quot;: &quot;surfing&quot;,
		&quot;--shooting sports&quot;: &quot;shooting&quot;,
		&quot;--synchronised swimming&quot;: &quot;synchronized swimming&quot;,
		&quot;--ten-pin bowling&quot;: &quot;bowling&quot;,
		&quot;--tobogganing&quot;: &quot;skeleton&quot;,
		&quot;--touch&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--touch rugby&quot;: &quot;rugby union&quot;,
		&quot;--track and field&quot;: &quot;athletics&quot;,
		&quot;--track cycling&quot;: &quot;cycling (track)&quot;,
		&quot;--track speed skating&quot;: &quot;inline speed skating&quot;,
		&quot;--traditional boat race&quot;: &quot;dragon boat&quot;,
		&quot;--traditional wrestling&quot;: &quot;wrestling&quot;,
		&quot;--trampoline gymnastics&quot;: &quot;gymnastics (trampoline)&quot;,
		&quot;--trampolining&quot;: &quot;gymnastics (trampoline)&quot;,
		&quot;--triathle&quot;: &quot;modern triathle&quot;,
		&quot;--triple jump&quot;: &quot;athletics (triple jump)&quot;,
		&quot;--underwater fishing&quot;: &quot;spearfishing&quot;,
		&quot;--underwater hockey&quot;: &quot;underwater hockey&quot;,
		&quot;--unihockey&quot;: &quot;unihockey&quot;,
		&quot;--va'a&quot;: &quot;vaa&quot;,
		&quot;--volleyball&quot;: &quot;volleyball (indoor)&quot;,
		&quot;--wall climbing&quot;: &quot;climbing&quot;,
		&quot;--waterskiing&quot;: &quot;water skiing&quot;,
		&quot;--waterski jumping&quot;: &quot;water skiing&quot;,
		&quot;wheelchair basketball&quot;: &quot;баскетбол на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair curling&quot;: &quot;керлинг на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair rugby&quot;: &quot;регби на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair tennis&quot;: &quot;теннис на колясках&quot;,
		&quot;wheelchair fencing&quot;: &quot;паралимпийское фехтование&quot;,
		&quot;--wrestling (freestyle)&quot;: &quot;wrestling freestyle&quot;,
		&quot;--freestyle wrestling&quot;: &quot;wrestling freestyle&quot;,
		&quot;greco-roman wrestling&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;--yachting&quot;: &quot;sailing&quot;,
		&quot;zurkhaneh sports&quot;: &quot;зорхана&quot;,
		&quot;archery&quot;: &quot;стрельба из лука&quot;,
		&quot;triathlon&quot;: &quot;триатлон&quot;,
		&quot;хоккей с шайбой&quot;: &quot;хоккей&quot;,
		&quot;баскетбол 3×3&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;баскетбол 3х3&quot;: &quot;баскетбол 3x3&quot;,
		&quot;футбол 5х5&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол 5×5&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол 7х7&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;футбол 7×7&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;бмх&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;каратэ&quot;: &quot;карате&quot;,
		&quot;пулевая стрельба&quot;: &quot;стрельба пулевая&quot;,
		&quot;велоспорт на треке&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;трек&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;шоссе&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;велоспорт-шоссе&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;шоссейный велоспорт&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;шоссейные гонки&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;трековые гонки&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;трековые велогонки&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;велотрековые гонки&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;трековый велоспорт&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;шоссейный&quot;: &quot;велоспорт шоссейный&quot;,
		&quot;трековый&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;велофристайл&quot;: &quot;bmx-фристайл&quot;,
		&quot;бмх-фристайл&quot;: &quot;bmx-фристайл&quot;,
		&quot;bmx-рейс&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;велоспорт-маунтинбайк&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;гонки на треке&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;велоспорт-bmx&quot;: &quot;bmx&quot;,
		&quot;велосипедный спорт&quot;: &quot;велоспорт&quot;,
		&quot;стендовая стрельба&quot;: &quot;стрельба стендовая&quot;,
		&quot;пелота&quot;: &quot;баскская пелота&quot;,
		&quot;мотоциклетный спорт&quot;: &quot;мотоспорт&quot;,
		&quot;троеборье&quot;: &quot;триатлон&quot;,
		&quot;байдарки и каноэ&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;,
		&quot;спортивная гимнастика&quot;: &quot;гимнастика спортивная&quot;,
		&quot;художественная гимнастика&quot;: &quot;гимнастика художественная&quot;,
		&quot;спортивная акробатика&quot;: &quot;акробатика спортивная&quot;,
		&quot;вольная борьба&quot;: &quot;борьба вольная&quot;,
		&quot;греко-римская борьба&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;классическая борьба&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;борьба классическая&quot;: &quot;борьба греко-римская&quot;,
		&quot;женская борьба&quot;: &quot;борьба женская&quot;,
		&quot;борьба дзюдо&quot;: &quot;дзюдо&quot;,
		&quot;лакросс&quot;: &quot;лякросс&quot;,
		&quot;рокки&quot;: &quot;роке&quot;,
		&quot;гладкая вода&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ на гладкой воде&quot;,
		&quot;сноубординг&quot;: &quot;сноуборд&quot;,
		&quot;гребной спорт&quot;: &quot;гребля&quot;,
		&quot;академическая гребля&quot;: &quot;гребля академическая&quot;,
		&quot;пара-сноуборд&quot;: &quot;парасноуборд&quot;,
		&quot;фехтование на колясках&quot;: &quot;паралимпийское фехтование&quot;,
		&quot;фехтование сидя&quot;: &quot;паралимпийское фехтование&quot;,
		&quot;баскетбол сидя&quot;: &quot;баскетбол на колясках&quot;,
		&quot;регби сидя&quot;: &quot;регби на колясках&quot;,
		&quot;теннис сидя&quot;: &quot;теннис на колясках&quot;,
		&quot;бочча&quot;: &quot;бочче&quot;,
		&quot;пара-каноэ&quot;: &quot;параканоэ&quot;,
		&quot;прыжки на лыжах с трамплина&quot;: &quot;прыжки с трамплина&quot;,
		&quot;скимо&quot;: &quot;ски-альпинизм&quot;,
		&quot;бенди&quot;: &quot;хоккей с мячом&quot;,
		&quot;футзал&quot;: &quot;мини-футбол&quot;,
		&quot;спортивная ходьба&quot;: &quot;ходьба&quot;,
		&quot;ходьба на 50 км&quot;: &quot;ходьба на 50 км&quot;,
		&quot;ходьба на 50 километров&quot;: &quot;ходьба на 50 км&quot;,
		&quot;падел&quot;: &quot;падел-теннис&quot;,
		&quot;танцевальный спорт&quot;: &quot;спортивные танцы&quot;,
		&quot;пляжный волейбол&quot;: &quot;волейбол пляжный&quot;,
		&quot;пляжный гандбол&quot;: &quot;гандбол пляжный&quot;,
		&quot;пляжный футбол&quot;: &quot;футбол пляжный&quot;,
		&quot;футбол по 5 чел&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол по 7 чел&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;футбол по 5 человек&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол по 7 человек&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;футбол (по 5 человек)&quot;: &quot;футбол 5x5&quot;,
		&quot;футбол (по 7 человек)&quot;: &quot;футбол 7x7&quot;,
		&quot;спортивная борьба&quot;: &quot;борьба&quot;,
		&quot;борьба спортивная&quot;: &quot;борьба&quot;,
		&quot;сепак такро&quot;: &quot;сепактакрау&quot;,
		&quot;хоккей на санях&quot;: &quot;следж-хоккей&quot;,
		&quot;горные лыжи&quot;: &quot;горнолыжный спорт&quot;,
		&quot;стрелковый спорт&quot;: &quot;стрельба&quot;,
		&quot;роликовый спорт&quot;: &quot;роликобежный спорт&quot;,
		&quot;джиу-джитсу&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;джиуджитсу&quot;: &quot;дзюдзюцу&quot;,
		&quot;синхронное плавание&quot;: &quot;плавание синхронное&quot;,
		&quot;велоспорт-трек&quot;: &quot;велоспорт трековый&quot;,
		&quot;горный велосипед&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;велосипед горный&quot;: &quot;маунтинбайк&quot;,
		&quot;велогонки&quot;: &quot;велоспорт&quot;,
		&quot;гребля на каноэ&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;,
		&quot;каноэ&quot;: &quot;гребля на байдарках и каноэ&quot;,
		&quot;ракетбол&quot;: &quot;рэкетс&quot;,
		&quot;пляжное регби&quot;: &quot;регби пляжное&quot;,
		&quot;брейкинг&quot;: &quot;брейк-данс&quot;
	}
}</text>
      <sha1>dspaw5srn4kkppfan2or25idmdgn00g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Әзербайжан Милли фәндәр академияһы</title>
    <ns>14</ns>
    <id>200108</id>
    <revision>
      <id>1292951</id>
      <timestamp>2026-04-09T18:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurcke</username>
        <id>46784</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: [[Категория:Милли Фәндәр академиялары|Әзербайжан]] [[Категория:Әзербайжанда фәнни институттары]]</comment>
      <origin>1292951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="l4bgd0nfbqdp2knk3c7xr4n04hxgabo" xml:space="preserve">[[Категория:Милли Фәндәр академиялары|Әзербайжан]]
[[Категория:Әзербайжанда фәнни институттары]]</text>
      <sha1>l4bgd0nfbqdp2knk3c7xr4n04hxgabo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Планета системаһы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200110</id>
    <revision>
      <id>1292960</id>
      <timestamp>2026-04-10T05:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{10000}} {{ТИМ|ru|Планетная система|9 апрель  2026 йыл}}   {{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2=Рәсәй |тема3= |ил=|ил2= |ил3= }}</comment>
      <origin>1292960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="s7uamz6hb7kb4l3tqz0j9cikzpwbpaf" xml:space="preserve">{{10000}}
{{ТИМ|ru|Планетная система|9 апрель  2026 йыл}}


{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2=Рәсәй |тема3= |ил=|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>s7uamz6hb7kb4l3tqz0j9cikzpwbpaf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292961</id>
      <parentid>1292960</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T05:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Таңһылыу</username>
        <id>14946</id>
      </contributor>
      <origin>1292961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="274z2t7hdq0bggaf7tyc18n27m8spgt" xml:space="preserve">{{10000}}
{{ТИМ|ru|Планетная система|9 апрель  2026 йыл}}


{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Таңһылыу|тема=фән |тема2= Рәсәй|тема3= |ил=|ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>274z2t7hdq0bggaf7tyc18n27m8spgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Будапештта балалар тимер юлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200111</id>
    <revision>
      <id>1292975</id>
      <timestamp>2026-04-10T10:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{Детская железная дорога | Город                    = [[Будапешт]] | Страна                   = Венгрия | Координаты               = {{coord|47|29|38.76|N|18|58|36.48|E|type:city|scale=5000}} | Название = Будапештская детская железная дорога | Оригинальное название = Gyermekvasút | Открыта = [[31 июля]] [[1948]] | Закрыта = &lt;!-- Дата з...</comment>
      <origin>1292975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="qta6xyd02ffe0xtrhguhqtekdf6d2xu" xml:space="preserve">{{Детская железная дорога
| Город                    = [[Будапешт]]
| Страна                   = Венгрия
| Координаты               = {{coord|47|29|38.76|N|18|58|36.48|E|type:city|scale=5000}}
| Название = Будапештская детская железная дорога
| Оригинальное название = Gyermekvasút
| Открыта = [[31 июля]] [[1948]]
| Закрыта = &lt;!-- Дата закрытия --&gt;
| Перерывы = &lt;!-- Если дорога закрывалась, указать с какого по какой год --&gt;
| Протяжённость = 11,2 км
| Кольцевая =
| Станций = 9
| Искусственные сооружения = туннель длиной 198 метров, мосты&lt;!-- Список имеющихся на ДЖД тоннелей, мостов и т. п. --&gt;
| Сайт = https://www.gyermekvasut.com/&lt;!-- Адрес официального сайта --&gt;
| dzd-ussr =
|Лого=}}
'''Будапештта балалар тимер юлы''' ({{lang-hu|Gyermekvasút}}) — [[Будапешт]]тағы тар колеялы тимер юл, балаларҙы тимер юл һөнәрҙәре менән таныштыра.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Детские железные дороги}}</text>
      <sha1>qta6xyd02ffe0xtrhguhqtekdf6d2xu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Будапештта балалар тимер юлы</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200112</id>
    <revision>
      <id>1292976</id>
      <timestamp>2026-04-10T10:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{ТИМ|ru|Детская железная дорога в Будапеште|10 апрель 2026}} {{Вики-яҙ 2025|ҡатнашыусы=Вәхит|тема=транспорт |тема2= |тема3= |ил=Венгрия |ил2= |ил3= }}</comment>
      <origin>1292976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="gghxw4go3o46571ejwdb7ur82q62lm2" xml:space="preserve">{{ТИМ|ru|Детская железная дорога в Будапеште|10 апрель 2026}}
{{Вики-яҙ 2025|ҡатнашыусы=Вәхит|тема=транспорт |тема2= |тема3= |ил=Венгрия |ил2= |ил3= }}</text>
      <sha1>gghxw4go3o46571ejwdb7ur82q62lm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҡалып:Детская железная дорога</title>
    <ns>10</ns>
    <id>200113</id>
    <revision>
      <id>1292978</id>
      <timestamp>2026-04-10T10:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Вәхит</username>
        <id>24644</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{Карточка |имя              = Детская железная дорога |from             = {{{from|}}} |стиль_вверху     = background:#eaecf0; |стиль_заголовков = background:#eaecf0; |стиль_внизу      = background:#eaecf0;  |вверху           = {{карточка/название|{{{название|}}}|from={{{from|}}}}} |вверху2          = {{карточка/оригинал названия|{{{оригинал|...</comment>
      <origin>1292978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7111" sha1="4te2hrsgyoizkpmj914nrgq4978dynh" xml:space="preserve">{{Карточка
|имя              = Детская железная дорога
|from             = {{{from|}}}
|стиль_вверху     = background:#eaecf0;
|стиль_заголовков = background:#eaecf0;
|стиль_внизу      = background:#eaecf0;

|вверху           = {{карточка/название|{{{название|}}}|from={{{from|}}}}}
|вверху2          = {{карточка/оригинал названия|{{{оригинал|{{{Оригинальное название|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
|изображение      = {{wikidata|p154|{{{лого|{{{Лого|}}}}}}|size={{{ширина_лого|}}}|from={{{from|}}}}}
|изображение2     = {{wikidata|p18|{{{picture|{{{изображение|}}}}}}|size={{{ширина_изображения|}}}|caption={{{подпись|}}}|from={{{from|}}}}}

|заголовок1       = {{#if: {{{город|{{{Город|}}}}}}{{{расположение|{{{Расположение|}}}}}}{{{линии|{{{Линии|}}}}}}{{{конечные|{{{Конечные|}}}}}}{{{станций|{{{Станций|}}}}}}{{{сайт|{{{Сайт|}}}}}} | Общая информация }}

|метка2           = Страна
|текст2           = {{{страна|}}}
|викиданные2      = p17

|метка3           = Город
|текст3           = {{{город|{{{Город|}}}}}}
|викиданные3      = p159

|метка4           = Расположение
|текст4           = {{{расположение|{{{Расположение|}}}}}}
|викиданные4      = p131

|метка5           = Состояние
|текст5           = {{{статус|}}}

|метка6           = Линии
|текст6           = {{{линии|{{{Линии|}}}}}}

|метка7           = Конечные станции
|текст7           = {{wikidata|p559|{{{конечные|{{{Конечные|}}}}}}|separator=&lt;br&gt;|conjunction=&lt;br&gt;|from={{{from|}}}}}

|метка8           = Количество станций
|текст8           = {{{станций|{{{Станций|}}}}}}

|метка9           = Сайт
|текст9           = {{{сайт|{{{Сайт|}}}}}}
|викиданные9      = p856

|заголовок10      = {{#if: {{{архитектор|}}}{{{год открытия|{{{Открыта|}}}}}}{{{год закрытия|{{{Закрыта|}}}}}}{{{перерывы|{{{Перерывы|}}}}}}{{{Собственник|}}}{{{год переименования|}}}{{{пассажиропоток|}}}{{{Пассажиропоток|}}} | Обслуживание }}

|метка11          = Архитектор
|текст11          = {{{архитектор|{{{Архитектор|}}}}}}
|викиданные11     = p84

|метка12          = Дата открытия
|текст12          = {{{год открытия|{{{Открыта|}}}}}}
|викиданные12     = p571

|метка13          = Дата закрытия
|текст13          = {{{год закрытия|{{{Закрыта|}}}}}}
|викиданные13     = p576

|метка14          = Перерывы в работе
|текст14          = {{{перерывы|{{{Перерывы|}}}}}}

|метка15          = Подчинение
|текст15          = {{{собственник|}}}{{{подчинение|}}}
|викиданные15     = p137

|метка16          = Пассажиропоток
|текст16          = {{{пассажиропоток|}}}{{{Пассажиропоток|}}}

|метка17          = Дата переименования
|текст17          = {{#if: {{{год переименования|{{{год переименования|}}}}}} | Переименована в [[{{{год переименования|{{{Год переименования|}}}}}}]] }}

|заголовок18      = {{#if: {{{протяжённость|}}}{{{колея|}}}{{{электрификация|}}}{{{скорость|}}}{{{искусственные сооружения|}}} | Технические данные }}

|метка19          = Протяжённость
|текст19          = {{{протяжённость|{{{Протяжённость|}}}}}} {{#if:{{{Кольцевая|{{{кольцевая|}}}}}}| (кольцевая)}}
|викиданные19     = p2043

|метка20          = [[Ширина колеи]]
|текст20          = {{{колея|{{{Колея|}}}}}}
|викиданные20     = p1064

|метка21          = Тип электрификации
|текст21          = {{{электрификация|{{{Электрификация|}}}}}}
|викиданные21     = p930

|метка22          = Ограничение скорости
|текст22          = {{{скорость|{{{Скорость|}}}}}}
|викиданные22     = p3086

|метка23          = Искусственные сооружения
|текст23          = {{{искусственные сооружения|{{{Искусственные сооружения|}}}}}}

|заголовок24      = {{#if: {{{подвижной состав|}}}{{{число вагонов|}}} | Подвижной состав }}

|метка25          = Подвижной состав
|текст25          = {{{подвижной состав|{{{Подвижной состав|}}}}}}

|метка26          = Число вагонов в составе поезда
|текст26          = {{{число вагонов|{{{Число вагонов|}}}}}}

|заголовок27      = {{#if: {{wikidata|p15|{{{карта|}}}|from={{{from|}}}}}{{wikidata|p1621|{{{подробная карта|}}}|from={{{from|}}}}}{{{оп.карты|}}} | Карта линии }}

|текст28          = {{wikidata|p15|{{{карта|}}}|size={{#if: {{{ширина_карты|}}} | {{{ширина_карты|}}} | 292px }}|from={{{from|}}}}}
|текст29          = {{wikidata|p1621|{{{подробная карта|}}}|size={{#if: {{{ширина_карты|}}} | {{{ширина_карты|}}} | 292px }}|from={{{from|}}}}}
|текст30          = {{{оп.карты|}}}

|стиль_текста31   = padding:0;
|текст31          = {{#if: {{{схема|}}} | {{Скрытый
    | состояние     = {{#switch: {{{свернуть схему|}}} | 1 | yes | collapsed = collapsed | 0 | no | #default = uncollapsed }}
    | заголовок     = {{#if: {{{название схемы|}}} | {{{название схемы|}}} | Схема линии }}
    | фон_заголовка = #eaecf0
    | рамка         = none
    | стиль_текста  = padding:0;
    | содержание    = {{{схема|}}}
    }}
}}

|внизу            = {{#if:{{{dzd-ussr|}}}| [http://www.dzd-ussr.ru/towns/{{{dzd-ussr}}}/index.html На сайте «ДЖД СССР»]&lt;br&gt;}}
{{карточка/Викисклад|{{{викисклад|}}}|from={{{from|}}}}}
}}{{Антропогеокарточки/Общие проверки|{{{1|}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4te2hrsgyoizkpmj914nrgq4978dynh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кукорелли Эндре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200114</id>
    <revision>
      <id>1292979</id>
      <timestamp>2026-04-10T10:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>Яңы бит: {{subst:L}}  {{Писатель}} [[File:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|Фото 2007 г.]] '''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар  лауреаты.  == Биографияһы == 1951 й...</comment>
      <origin>1292979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5193" sha1="sbnefs6ldzb00iqbz10hj0r6zgdmpy8" xml:space="preserve">{{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=10 апрель 2026}} 
{{Писатель}}
[[File:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|Фото 2007 г.]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар  лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Университета Этвеш Лоранд Унивеоситеты]]ндағы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта әҙәби «Желенлет» журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары - гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.
С 1992 года вёл семинары по творческому письму на промежуточном факультете [[Венгерский университет изобразительных искусств|Венгерской академии изящных искусств]].

С 11 декабря 1999 по 6 марта 2003 года президент, затем до 2006 года вице-президент Ассоциации Szépírók Társasága.

С 2004 по 2014 год — обозреватель и литературный сотрудник ряда изданий.

С 11 мая 2010 года депутат [[Парламент Венгрии|Венгерского парламента]] от [[LMP — Зелёная партия Венгрии|зелёной партии «Политика может быть другой»]] (избран по региональному списку округа Пешт). Сдал мандат 23 сентября 2012 года.

Печатался с 1981 года. Лауреат премий Аттилы Йожефа [1993], Тибора Дери [1995], Шандора Мараи [2003], «Поэт года» [2011] и других.

== Произведения ==
На русском языке печатался в литературных журналах:
* U : рассказ / Эндре Кукорелли; пер. с венг. Якова Левитина [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Стихи. Журнал Звезда 2011/3.

Книги:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Источники ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Примечания ==
{{примечания}}

{{Внешние ссылки}}

[[Категория:Писатели Венгрии]]</text>
      <sha1>sbnefs6ldzb00iqbz10hj0r6zgdmpy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292981</id>
      <parentid>1292979</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <origin>1292981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5275" sha1="cnhs2fl4npjf6ni9gmqkveh96u52d9c" xml:space="preserve">{{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=10 апрель 2026}}
{{Писатель}}
[[Файл:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|Фото 2007 г.]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Университета Этвеш Лоранд Унивеоситетында]]ғы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта әҙәби «Желенлет» журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары — гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.

1992 йылдан [[Венгрия һынлы сәнғәт университеты|Венгрия нәфис сәнғәт академияһы]]ның аралаш факультетында ижади яҙыу буйынса семинарҙар алып бара.

1999 йылдың 11 декабренән 2003 йылдың 6 мартына тиклем Szépírók Társasága Ассоциацияһы президенты, һуңынан 2006 йылға тиклем Вице-президенты.

2004 йылдан 2014 йылға тиклем бер нисә баҫманың күҙәтеүсеһе һәм әҙәби хеҙмәткәре.

2010 йылдың 11 майынан Венгрия Парламентының [[LMP — Йәшел партияһы|зелёной партии «Сәйәсәт башҡаса булыуы мөмкин» Йәшел партияһы]]нан Венгрия депутаты (Пешт округының төбәк исемлеге буйынса һайлана). 2012 йылдың 23 сентябрендә мандатын тапшыра.

1981 йылдан алып баҫыла. Аттила Йожеф [1993], Тибор Дери [1995], Шандор Мараи [2003], «Йыл шағиры» [2011] һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Әҫәрҙәре ==
Урыҫ телендә әҙәби журналдарҙа баҫыла:
* U : хикәйә / Эндре Кукорелли; венгр теленән Яков Левитин тәржемәһе [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Шиғырҙар. Журнал Звезда 2011/3.

Китаптары:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Сығанаҡтар ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Тышҡы һытанмалар}}

[[Категория:Венгрия яҙыусылары]]</text>
      <sha1>cnhs2fl4npjf6ni9gmqkveh96u52d9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292982</id>
      <parentid>1292981</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <origin>1292982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5210" sha1="bhk906jiefuvx7w30qdtqrl4f5y2p2g" xml:space="preserve">{{Яҙыусы}}
[[Файл:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|Фото 2007 г.]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Университета Этвеш Лоранд Унивеоситетында]]ғы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта әҙәби «Желенлет» журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары — гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.

1992 йылдан [[Венгрия һынлы сәнғәт университеты|Венгрия нәфис сәнғәт академияһы]]ның аралаш факультетында ижади яҙыу буйынса семинарҙар алып бара.

1999 йылдың 11 декабренән 2003 йылдың 6 мартына тиклем Szépírók Társasága Ассоциацияһы президенты, һуңынан 2006 йылға тиклем Вице-президенты.

2004 йылдан 2014 йылға тиклем бер нисә баҫманың күҙәтеүсеһе һәм әҙәби хеҙмәткәре.

2010 йылдың 11 майынан Венгрия Парламентының [[LMP — Йәшел партияһы|зелёной партии «Сәйәсәт башҡаса булыуы мөмкин» Йәшел партияһы]]нан Венгрия депутаты (Пешт округының төбәк исемлеге буйынса һайлана). 2012 йылдың 23 сентябрендә мандатын тапшыра.

1981 йылдан алып баҫыла. Аттила Йожеф [1993], Тибор Дери [1995], Шандор Мараи [2003], «Йыл шағиры» [2011] һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Әҫәрҙәре ==
Урыҫ телендә әҙәби журналдарҙа баҫыла:
* U : хикәйә / Эндре Кукорелли; венгр теленән Яков Левитин тәржемәһе [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Шиғырҙар. Журнал Звезда 2011/3.

Китаптары:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Сығанаҡтар ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Тышҡы һытанмалар}}

[[Категория:Венгрия яҙыусылары]]</text>
      <sha1>bhk906jiefuvx7w30qdtqrl4f5y2p2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292983</id>
      <parentid>1292982</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <origin>1292983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5217" sha1="jne8om5h6iq9vfrn9mdjgf80bcgyxjx" xml:space="preserve">{{Яҙыусы}}
[[Файл:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|2007 йылғы фото]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Университета Этвеш Лоранд Унивеоситетында]]ғы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта әҙәби «Желенлет» журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары — гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.

1992 йылдан [[Венгрия һынлы сәнғәт университеты|Венгрия нәфис сәнғәт академияһы]]ның аралаш факультетында ижади яҙыу буйынса семинарҙар алып бара.

1999 йылдың 11 декабренән 2003 йылдың 6 мартына тиклем Szépírók Társasága Ассоциацияһы президенты, һуңынан 2006 йылға тиклем Вице-президенты.

2004 йылдан 2014 йылға тиклем бер нисә баҫманың күҙәтеүсеһе һәм әҙәби хеҙмәткәре.

2010 йылдың 11 майынан Венгрия Парламентының [[LMP — Йәшел партияһы|зелёной партии «Сәйәсәт башҡаса булыуы мөмкин» Йәшел партияһы]]нан Венгрия депутаты (Пешт округының төбәк исемлеге буйынса һайлана). 2012 йылдың 23 сентябрендә мандатын тапшыра.

1981 йылдан алып баҫыла. Аттила Йожеф [1993], Тибор Дери [1995], Шандор Мараи [2003], «Йыл шағиры» [2011] һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Әҫәрҙәре ==
Урыҫ телендә әҙәби журналдарҙа баҫыла:
* U : хикәйә / Эндре Кукорелли; венгр теленән Яков Левитин тәржемәһе [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Шиғырҙар. Журнал Звезда 2011/3.

Китаптары:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Сығанаҡтар ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Тышҡы һытанмалар}}

[[Категория:Венгрия яҙыусылары]]</text>
      <sha1>jne8om5h6iq9vfrn9mdjgf80bcgyxjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292988</id>
      <parentid>1292983</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1292988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5192" sha1="jh8c5r1lkkpv2aia5lgybi42u7uixwg" xml:space="preserve">{{Яҙыусы}}
[[Файл:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|2007 йылғы фото]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Этвеш Лоранд Университеты]]ндағы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта «Желенлет» әҙәби журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары — гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.

1992 йылдан [[Венгрия һынлы сәнғәт университеты|Венгрия нәфис сәнғәт академияһы]]ның аралаш факультетында ижади яҙыу буйынса семинарҙар алып бара.

1999 йылдың 11 декабренән 2003 йылдың 6 мартына тиклем Szépírók Társasága Ассоциацияһы президенты, һуңынан 2006 йылға тиклем Вице-президенты.

2004 йылдан 2014 йылға тиклем бер нисә баҫманың күҙәтеүсеһе һәм әҙәби хеҙмәткәре.

2010 йылдың 11 майынан Венгрия Парламентының [[LMP — Йәшел партияһы|зелёной партии «Сәйәсәт башҡаса булыуы мөмкин» Йәшел партияһы]]нан Венгрия депутаты (Пешт округының төбәк исемлеге буйынса һайлана). 2012 йылдың 23 сентябрендә мандатын тапшыра.

1981 йылдан алып баҫыла. Аттила Йожеф [1993], Тибор Дери [1995], Шандор Мараи [2003], «Йыл шағиры» [2011] һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Әҫәрҙәре ==
Урыҫ телендә әҙәби журналдарҙа баҫыла:
* U : хикәйә / Эндре Кукорелли; венгр теленән Яков Левитин тәржемәһе [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Шиғырҙар. Журнал Звезда 2011/3.

Китаптары:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Сығанаҡтар ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Тышҡы һытанмалар}}

[[Категория:Венгрия яҙыусылары]]</text>
      <sha1>jh8c5r1lkkpv2aia5lgybi42u7uixwg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292989</id>
      <parentid>1292988</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1292989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5173" sha1="nfpi1uuefnq955o6rbfg2gbtt07lo9y" xml:space="preserve">{{Яҙыусы}}
[[Файл:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|2007 йылғы фото]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Этвеш Лоранд Университеты]]ндағы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта «Желенлет» әҙәби журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары — гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.

1992 йылдан [[Венгрия һынлы сәнғәт университеты|Венгрия нәфис сәнғәт академияһы]]ның аралаш факультетында ижади яҙыу буйынса семинарҙар алып бара.

1999 йылдың 11 декабренән 2003 йылдың 6 мартына тиклем Szépírók Társasága Ассоциацияһы президенты, һуңынан 2006 йылға тиклем Вице-президенты.

2004 йылдан 2014 йылға тиклем бер нисә баҫманың күҙәтеүсеһе һәм әҙәби хеҙмәткәре.

2010 йылдың 11 майынан Венгрия Парламентының [[LMP — Йәшел партияһы|«Сәйәсәт башҡаса булыуы мөмкин» йәшел партияһы]]нан Венгрия депутаты итеп (Пешт округының төбәк исемлеге буйынса) һайлана. 2012 йылдың 23 сентябрендә мандатын тапшыра.

1981 йылдан алып баҫыла. Аттила Йожеф [1993], Тибор Дери [1995], Шандор Мараи [2003], «Йыл шағиры» [2011] һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Әҫәрҙәре ==
Урыҫ телендә әҙәби журналдарҙа баҫыла:
* U : хикәйә / Эндре Кукорелли; венгр теленән Яков Левитин тәржемәһе [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Шиғырҙар. Журнал Звезда 2011/3.

Китаптары:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Сығанаҡтар ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Тышҡы һытанмалар}}

[[Категория:Венгрия яҙыусылары]]</text>
      <sha1>nfpi1uuefnq955o6rbfg2gbtt07lo9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292990</id>
      <parentid>1292989</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биографияһы */</comment>
      <origin>1292990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5173" sha1="j82xxr4eb4l398hob4lsdkeq84o02eo" xml:space="preserve">{{Яҙыусы}}
[[Файл:Endre Kukorelly.JPG|мини|281px|2007 йылғы фото]]
'''Эндре Кукорелли''' (''Endre Kukorelly'') — венгр шағиры, прозаик, драматург, эссе оҫтаһы, тәржемәсе. Аттила Йожеф (1993), Тибор Дери (1995), Шандор Мараи (2003), «Йыл шағиры» (2011) һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Биографияһы ==
1951 йылдың 26 апрелендә Будапешт ҡалаһында тыуа, 1968 йылда тыуған ҡалаһында урта мәктәпте тамамлай. Төрлө ойошмаларҙа эшләй, 1969—1971 йылдарҙа армия хеҙмәтен үтәй. 1974—1975 йылдарҙа Петефи Әҙәби музейының ҡулъяҙмалар бүлегендә китапхаасы булып эшләй.

1975 йылдан [[Будапешт университеты|Этвеш Лоранд Университеты]]ндағы сәнғәт факультетының тарих-китапхана бүлеге студенты. Бер үк ваҡытта «Желенлет» әҙәби журналының мөхәррире булып эшләй.

1983 йылдан алып 1994 йылға тиклем төрлө матбуат баҫмалары — гәзит һәм журналдарҙа әҙәби хеҙмәткәр, рецензент, күҙәтеүсеһе, мөхәррире була.

1992 йылдан [[Венгрия һынлы сәнғәт университеты|Венгрия нәфис сәнғәт академияһы]]ның аралаш факультетында ижади яҙыу буйынса семинарҙар алып бара.

1999 йылдың 11 декабренән 2003 йылдың 6 мартына тиклем Szépírók Társasága Ассоциацияһы президенты, һуңынан 2006 йылға тиклем Вице-президенты.

2004 йылдан 2014 йылға тиклем бер нисә баҫманың күҙәтеүсеһе һәм әҙәби хеҙмәткәре.

2010 йылдың 11 майынан Венгрия Парламентының [[LMP — Йәшел партияһы|«Сәйәсәт башҡаса булыуы мөмкин» йәшел партияһы]]нан (Пешт округының төбәк исемлеге буйынса) Венгрия депутаты итеп һайлана. 2012 йылдың 23 сентябрендә мандатын тапшыра.

1981 йылдан алып баҫыла. Аттила Йожеф [1993], Тибор Дери [1995], Шандор Мараи [2003], «Йыл шағиры» [2011] һәм башҡа премиялар лауреаты.

== Әҫәрҙәре ==
Урыҫ телендә әҙәби журналдарҙа баҫыла:
* U : хикәйә / Эндре Кукорелли; венгр теленән Яков Левитин тәржемәһе [Текст] // Иностранная литература. — 2014. — № 6. — С. 218—220.
* Шиғырҙар. Журнал Звезда 2011/3.

Китаптары:
* A valóság édessége (поэмы, 1984, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Manière (поэмы, 1986, Magvető Könyvkiadó, Budapest)
* Én senkivel sem üldögélek (поэмы, 1989, Pannon Könyvkiadó, Budapest)
* A Memória-part (роман, 1990, Magvető Könyvkiadó, Budapest, премия «Книга года»; переведён на 5 языков)
* Azt mondja aki él (проза и поэмы, 1991, Jelenkor Irodalmi és Művészeti Kiadó, Pécs)
* Egy gyógynövény-kert (избранные поэмы, 1993, Magvető Könyvkiadó, Budapest; книга переведена на португальский язык)
* Napos terület (поэмы, 1994)
* Mintha már túl sokáig állna (поэмы, 1995, Budapest)
* Kedvenxc (эссе, 1996; книга переведена на немецкий язык)
* H.Ö.L.D.E.R.L.I.N. (цикл поэм, 1999)
* Három 100 darab (повесть, Jelenkor Irodalmi és Művészeti kiadó, Pécs, 1999)
* Rom: A Szovjetónió története (роман, 2000)
* Samunadrág (стихи для детей, 2005, Kalligram Könyvkiadó, Budapest)
* Rom. A komonizmus története (роман, 2006)
* Ezer és 3 avagy A nőkben rejlő szív (роман, 2009, Kalligram Könyvkiadó, Budapest).

== Сығанаҡтар ==
* http://mek.oszk.hu/01300/01375/01375.htm
* https://web.archive.org/web/20091012210030/http://www.hunlit.hu/kukorellyendre
* https://web.archive.org/web/20100718230805/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=77&amp;action=full
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://archive.today/20130107195326/http://www.netlexikon.hu/yrk/hfreqrsvarq/1189
* https://www.visegradliterature.net/index.php?page=authorPage&amp;auth_id=50&amp;bib=true

{{изолированная статья|date=2024-04-25}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Тышҡы һытанмалар}}

[[Категория:Венгрия яҙыусылары]]</text>
      <sha1>j82xxr4eb4l398hob4lsdkeq84o02eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фекерләшеү:Кукорелли Эндре</title>
    <ns>1</ns>
    <id>200115</id>
    <revision>
      <id>1292986</id>
      <timestamp>2026-04-10T11:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кукорелли Эндре */ яңы бүлек</comment>
      <origin>1292986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="342" sha1="ee2xgxi8l0dgu40bre3w4dakmnfn0i6" xml:space="preserve">== Кукорелли Эндре  ==

{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Akkashka|тема=мәҙәниәт |тема2=|тема3= |ил=Венгрия |ил2= |ил3= }} [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 11:22, 10 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ee2xgxi8l0dgu40bre3w4dakmnfn0i6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1292987</id>
      <parentid>1292986</parentid>
      <timestamp>2026-04-10T11:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akkashka</username>
        <id>14326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кукорелли Эндре */</comment>
      <origin>1292987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="qpssm2abegp0b3qsslfcjkedjmgwx5d" xml:space="preserve">Кукорелли Эндре 

{{Вики-яҙ 2026|ҡатнашыусы=Akkashka|тема=мәҙәниәт |тема2=|тема3= |ил=Венгрия |ил2= |ил3= }} [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 11:22, 10 апрель 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qpssm2abegp0b3qsslfcjkedjmgwx5d</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>