Википедия bawiki https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Махсус Фекерләшеү Ҡатнашыусы Ҡатнашыусы менән һөйләшеү Википедия Википедия буйынса фекерләшеү Файл Файл буйынса фекерләшеү MediaWiki MediaWiki буйынса фекерләшеү Ҡалып Ҡалып буйынса фекерләшеү Белешмә Белешмә буйынса фекерләшеү Категория Категория буйынса фекерләшеү Портал Портал буйынса фекерләшеү Проект Проект буйынса фекерләшеү TimedText TimedText talk Модуль Модуль буйынса фекерләшеү Event Event talk Ҡанбәк 0 13099 1293823 1289724 2026-04-19T10:28:42Z Akkashka 14326 /* Ауыл тарихы */ 1293823 wikitext text/x-wiki {{ТП-Рәсәй|Ҡанбәк |статус = ауыл |башҡортса исеме = Ҡанбәк |төп исеме = |ил = |герб = |флаг = |герб киңлеге = |флаг киңлеге = |lat_deg = 53 | lat_min = 39 | lat_sec = 49 |lon_deg = 54 | lon_min = 34 | lon_sec = 48 |CoordAddon = |CoordScale = |ил картаһы = |регион картаһы = |район картаһы = |ил картаһының дәүмәле = |регион картаһының дәүмәле = |район картаһының дәүмәле = |регион төрө = төбәк |регион = Башҡортостан |теҙмәләге регион = |район төрө = район |район = Миәкә районы |теҙмәләге район = |урынлашыу төрө = ауыл советы |урынлашыу = |теҙмәләге урынлашыу = |эске бүленеү = |башлыҡ төрө = |башлыҡ = |нигеҙ һалыныу = |беренсе телгә алыу = |элекке исемдәре = |статус (башлап) = |майҙан = |ТП үҙәгенең бейеклеге = |климат = |рәсми тел = |рәсми тел-ref = |халыҡ = 483 |иҫәп алыу йылы = 2010 |тығыҙлыҡ = |агломерация = |конфессия составы = |этнохороним = |ваҡыт бүлкәте = +5 |DST = |почта индексы = 452071 |почта индекстары = |телефон коды =34718 |автомобиль коды = 02, 102 |танымлаусы төрө = |һансал танымлаусы = 80244810003 |Commons-тағы категория = |сайт = |сайт теле = }} '''Ҡанбәк''' ({{lang-ru|Канбеково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Миәкә районы]]ндағы [[Татарҙар|татар]] ауылы. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 483 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 452071, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80244810003. == Халыҡ һаны == '''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)''' {| class="wikitable " style="text-align:center" | style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө''' | style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ''' | style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр''' | style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар''' | style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)''' | style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)''' |- | 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)|||||||||| |- | 1920 йыл 26 август|||||||||| |- | 1926 йыл 17 декабрь|||||||||| |- | 1939 йыл 17 ғинуар|||||||||| |- | 1959 йыл 15 ғинуар|||||||||| |- | 1970 йыл 15 ғинуар|||||||||| |- | 1979 йыл 17 ғинуар|||||||||| |- | 1989 йыл 12 ғинуар|||||||||| |- | 2002 йыл 9 октябрь|||||||||| |- | 2010 йыл 14 октябрь||483||235||248||48,7||51,3 |- |} {{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}} == Географик урыны == * Район үҙәгенә тиклем ([[Ҡырғыҙ-Миәкә]]): 19 км * Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Боғҙан (Миәкә районы)|Боғҙан]]): 4 км * Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аксенов (Әлшәй районы)|Аксенов]]): 35 км == Урамдар == {{Колонки|2}} * Тау (урамы), ({{lang-ru|Горная (улица)}}) * Йылға аръяғы (урамы), ({{lang-ru|Заречная (улица)}}) * Красноармейский (урамы), ({{lang-ru|Красноармейская (улица)}}) * Совет (урамы), ({{lang-ru|Советская(улица)}}) * Баҫыу (урамы), ({{lang-ru|Полевая (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/038/000074.html Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО - ОКТМО/налоговых инспекций ФНС / адресов]</ref> {{Колонки|конец}} == Ауыл тарихы == Ауылдың атамаһы Ҡанбәк йылғаһы исеменән алынған.<br> [[Ҡанбәк]] ауылына дәүләт крәҫтиәндәре йәки яңы суҡындырылған [[типтәрҙәр]] һәм [[татарҙар]] 1773 йылдың 16 февралендә (йәки июль) [[1773 йыл]]дың [[16 май]]ында Илекәй-Мең улусы [[башҡорттар]] менән махсус килешеү буйынса нигеҙ һалына.<br> [[Мишәрҙәр]]ҙең керҙәшлек ваҡыты билдәһеҙ. [[1783 йыл]]да бында 13, [[1795 йыл]]да — 12 яңы суҡындырылған [[Типтәрҙәр|типтәр]] иҫәпләнә.<br> [[1816 йыл]]да 79 кеше иҫәпкә алынған, [[1834 йыл]]да - 87 кеше, мишәрҙәр - 6 кеше. [[1870 йыл]]да- 143, [[1920 йыл]]да 636 татар булған.<ref>{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.319</ref> == Билдәле шәхестәре == * [[Ирсаева Нурия Исхаҡ ҡыҙы]] ([[13 октябрь]] [[1942 йыл]]) — [[башҡорттар|башҡорт]] [[СССР|совет]] һәм [[Рәсәй]] театр актёры, [[Башҡорт АССР-ы]]ның ([[1980]]), [[Татарстан]]дың ([[1998]]) һәм РСФСР-ҙың ([[1984]]) халыҡ артисы, [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы ордены]] кавалеры (2017). [[Өфө ҡалаһы]]ның почётлы гражданы (2019).<ref name="Миәкә">{{китап |автор= Х.Х.Мусин,Р.М.Вәлиәхмәтов |заглавие=«Миәкә районы-Аҡмулла төйәге» |место=Өфө |издательство=«Скиф» |год=2006 й |страницы=}}</ref> 392-се б. * Мурзин Вәкил Ильяс улы ([[1946 йыл]])-йырсы,[[Башҡортостандың атҡаҙанған артисы]].<ref name="Миәкә" /> 418-се б.<br> * Имамов Мөзип Рамазан улы (1925)-экономика фәндәре кандидаты.[[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|«Ҡыҙыл Йондоҙ»]],2-се дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордендары кавалеры.<ref name="Миәкә" /> 390-сы бит. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == {{Миәкә районы ауылдары}} [[Категория:Миәкә районы ауылдары]] oif021uib7mt1oxw6x9iy2etzcwgrg4 Каспранский Әхмәткамал Әхмәҙинур улы 0 127516 1293796 1293792 2026-04-18T14:11:58Z Баныу 28584 /* Һылтанмалар */ 1293796 wikitext text/x-wiki {{фш|Каспранский}} {{Ук}} '''Каспранский Әхмәткамал Әхмәҙинур улы''' ([[27 август]] [[1895 йыл]] — [[10 декабрь]] [[1937 йыл]]) — 1920 йылдың март-май айҙарында [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты|ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты]]ның яуаплы (1-се) секретары. Сәйәси золом ҡорбаны. == Биографияһы == Әхмәткамал Әхмәҙинур улы Каспранский (Измайлов) 1895 йылдың 27 авгусында [[Өфө губернаһы]]ның [[Өфө өйәҙе]] Топорнин улусы [[Бәйкей]] ауылында ([[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Кушнаренко районы]]) имам — хатип Әхмәҙинур Каспранский ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса татар<ref>[http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2004_2/05/05_6/ Гасырлар авазы — Эхо веков. Научно-документальный журнал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305012544/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2004_2%2F05%2F05_6%2F |date=2016-03-05 }}</ref>. Уның ҡартатаһы Исмәғил [[Туҡмаҡлы]] ауылының иң ярлы крәҫтиәне булған. Атаһы — байҙарҙа, һуңынан уҡытыусыларҙа хәҙмәт иткән. [[1890 йыл]]да диниә назаратында имтихан тапшырғандан һуң Топорнин (Кушнаренко) районының Бәйкей ауылына имам-хатип итеп тәғәйенләнә. Уның беренсе ҡатыны туберкулездан вафат була. Икенсе тапҡыр бай крәҫтиән Йосоп Ғәлиевтың 17 йәшлек ҡыҙына өйләнә. Уларҙың балалары: улдары — Рухилбаян (1892), Әхмәткамал (1895), Әхмәт (1904), Мәхмүт (1908), ике ҡыҙ бала. [[1903]]—[[1909 йыл]]дарҙа Өфөлә «[[Ғосмания]]» мәҙрәсәһендә белем ала. Уҡыуҙы тамамлағас, [[Ырымбур]]ҙағы «[[Хөсәйениә мәҙрәсәһе|Хөсәйениә]]» мәҙрәсәһенә урта белем алыу өсөн уҡырға инә (миллионер Хөсәйеновтың уҡыу йорто). Уҡыусылар мәҙрәсәлә донъяуи предметтар (физика, химия) уҡытыуҙы талап иткән забастовканан һуң ҡыуыла һәм өйөнә ҡайта. Өфө өйәҙенең [[Яныш]] ауылында китапханасыһы булып эшләй (1915—1916). [[1916 йыл]]да армияға саҡырыла. [[1917 йыл]]дағы Февраль революцияһы ваҡытында [[Петроград]]та була һәм Петроград мосолман социалистик комитеты ағзаһы итеп һайлана. Эш урындары: [[1918]] — [[1919 йыл]]дарҙа — мосолмандар эштәре буйынса бүлек мөдире, РКП(б)-ның Ҡазан өлкә комитетының мосолман секцияһы ағзаһы. 1920 йылдың март айынан РКП-ның Башҡортостан өлкә комитетының сәйәси секретары була. «Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дәүләт ҡоролошо тураһында»ғы РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советының һәм Бөтә Рәсәй Башҡарма Комитетының Декретына (1920 йылдың 19 майы) ризаһыҙлыҡ белдереп, Каспранский өлкә комитетының секретары вазифаһын бушата, милли хөкүмәт менән бергә ҡаса. 1921 йылда Әхмәткамал Әхмәҙинур улы [[Төркиә]]гә эмиграцияға китә, унда ул Совет илселегендә тәржемәсе булып эшләй. [[1923 йыл]]да Каспранский ҡабатттан [[Рәсәй]]гә ҡайта, Орехов-Зуев өйәҙ профсоветында эшләй. 1923 йылдың 11 сентябрендә РКП(б)-нан сығарылған була, әммә ҡайтҡандан һуң, 1926 йылдың 11 ғинуарында, партия сафтарында ҡабаттан тергеҙелә. 1930—1937 йылдарҙа — [[БАССР]]-ҙың Игенселек халыҡ комиссариатында иҫәп һәм статистика бүлегенең өлкән иҡтисадсыһы. [[1937 йыл]]дың 30 авгусында ҡулға алына. Ул Башҡорт АССР-ы территорияһында контрреволюцион буржуаз-милләтсе ойошмала ҡатнашыуҙа һәм ауыл хужалығында ҡоротҡос эш алып барыуҙа ғәйепләнә. Тикшереү ваҡытында үҙ ғәйебен танымай. 1937 йылдың 10 декабрендә атып үлтерелә. Уның балалары: 7 йәшлек ҡыҙы Майя, бер йәше лә тулмаған улы Булат етем ҡала. Ҡатыны, Мәрйәм ханым, 1991 йылда вафат була, Мәскәүҙә ерләнә. [[1956 йыл]]да Әхмәткамал Әхмәҙинур улы аҡлана. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://vatandash.ru/articles/obshchestvo-/2024-09-18/tragicheskaya-sudba-ahmetkamala-kaspranskogo-3938311 ж. «Ватандаш» ] * http://www.knowbysight.info/KKK/12363.asp * http://encycl.bash-portal.ru/kaspranskyi.htm{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://avangard-pressa.ru/home/2499-2012-09-04-10-42-50.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112005/http://avangard-pressa.ru/home/2499-2012-09-04-10-42-50.html |date=2016-03-04 }} [[Категория:КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретарҙары]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Үлгәндән һуң аҡланғандар]] [[Категория:СССР-ҙа атылғандар]] [[Категория:СССР-ҙа аҡланғандар]] [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:27 августа тыуғандар]] [[Категория:1895 йылда тыуғандар]] [[Категория:Кушнаренко районында тыуғандар]] [[Категория:Өфө губернаһында тыуғандар]] [[Категория:10 декабрҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Өфөлә вафат булғандар]] [[Категория:КПСС ағзалары]] m7y38v5826xpbzexg35paw54g6gfzez 1293797 1293796 2026-04-18T14:12:47Z Баныу 28584 /* Һылтанмалар */ 1293797 wikitext text/x-wiki {{фш|Каспранский}} {{Ук}} '''Каспранский Әхмәткамал Әхмәҙинур улы''' ([[27 август]] [[1895 йыл]] — [[10 декабрь]] [[1937 йыл]]) — 1920 йылдың март-май айҙарында [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты|ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты]]ның яуаплы (1-се) секретары. Сәйәси золом ҡорбаны. == Биографияһы == Әхмәткамал Әхмәҙинур улы Каспранский (Измайлов) 1895 йылдың 27 авгусында [[Өфө губернаһы]]ның [[Өфө өйәҙе]] Топорнин улусы [[Бәйкей]] ауылында ([[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Кушнаренко районы]]) имам — хатип Әхмәҙинур Каспранский ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса татар<ref>[http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2004_2/05/05_6/ Гасырлар авазы — Эхо веков. Научно-документальный журнал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305012544/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2004_2%2F05%2F05_6%2F |date=2016-03-05 }}</ref>. Уның ҡартатаһы Исмәғил [[Туҡмаҡлы]] ауылының иң ярлы крәҫтиәне булған. Атаһы — байҙарҙа, һуңынан уҡытыусыларҙа хәҙмәт иткән. [[1890 йыл]]да диниә назаратында имтихан тапшырғандан һуң Топорнин (Кушнаренко) районының Бәйкей ауылына имам-хатип итеп тәғәйенләнә. Уның беренсе ҡатыны туберкулездан вафат була. Икенсе тапҡыр бай крәҫтиән Йосоп Ғәлиевтың 17 йәшлек ҡыҙына өйләнә. Уларҙың балалары: улдары — Рухилбаян (1892), Әхмәткамал (1895), Әхмәт (1904), Мәхмүт (1908), ике ҡыҙ бала. [[1903]]—[[1909 йыл]]дарҙа Өфөлә «[[Ғосмания]]» мәҙрәсәһендә белем ала. Уҡыуҙы тамамлағас, [[Ырымбур]]ҙағы «[[Хөсәйениә мәҙрәсәһе|Хөсәйениә]]» мәҙрәсәһенә урта белем алыу өсөн уҡырға инә (миллионер Хөсәйеновтың уҡыу йорто). Уҡыусылар мәҙрәсәлә донъяуи предметтар (физика, химия) уҡытыуҙы талап иткән забастовканан һуң ҡыуыла һәм өйөнә ҡайта. Өфө өйәҙенең [[Яныш]] ауылында китапханасыһы булып эшләй (1915—1916). [[1916 йыл]]да армияға саҡырыла. [[1917 йыл]]дағы Февраль революцияһы ваҡытында [[Петроград]]та була һәм Петроград мосолман социалистик комитеты ағзаһы итеп һайлана. Эш урындары: [[1918]] — [[1919 йыл]]дарҙа — мосолмандар эштәре буйынса бүлек мөдире, РКП(б)-ның Ҡазан өлкә комитетының мосолман секцияһы ағзаһы. 1920 йылдың март айынан РКП-ның Башҡортостан өлкә комитетының сәйәси секретары була. «Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дәүләт ҡоролошо тураһында»ғы РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советының һәм Бөтә Рәсәй Башҡарма Комитетының Декретына (1920 йылдың 19 майы) ризаһыҙлыҡ белдереп, Каспранский өлкә комитетының секретары вазифаһын бушата, милли хөкүмәт менән бергә ҡаса. 1921 йылда Әхмәткамал Әхмәҙинур улы [[Төркиә]]гә эмиграцияға китә, унда ул Совет илселегендә тәржемәсе булып эшләй. [[1923 йыл]]да Каспранский ҡабатттан [[Рәсәй]]гә ҡайта, Орехов-Зуев өйәҙ профсоветында эшләй. 1923 йылдың 11 сентябрендә РКП(б)-нан сығарылған була, әммә ҡайтҡандан һуң, 1926 йылдың 11 ғинуарында, партия сафтарында ҡабаттан тергеҙелә. 1930—1937 йылдарҙа — [[БАССР]]-ҙың Игенселек халыҡ комиссариатында иҫәп һәм статистика бүлегенең өлкән иҡтисадсыһы. [[1937 йыл]]дың 30 авгусында ҡулға алына. Ул Башҡорт АССР-ы территорияһында контрреволюцион буржуаз-милләтсе ойошмала ҡатнашыуҙа һәм ауыл хужалығында ҡоротҡос эш алып барыуҙа ғәйепләнә. Тикшереү ваҡытында үҙ ғәйебен танымай. 1937 йылдың 10 декабрендә атып үлтерелә. Уның балалары: 7 йәшлек ҡыҙы Майя, бер йәше лә тулмаған улы Булат етем ҡала. Ҡатыны, Мәрйәм ханым, 1991 йылда вафат була, Мәскәүҙә ерләнә. [[1956 йыл]]да Әхмәткамал Әхмәҙинур улы аҡлана. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://vatandash.ru/articles/obshchestvo-/2024-09-18/tragicheskaya-sudba-ahmetkamala-kaspranskogo-3938311 Юрий Ергин ж. «Ватандаш» ] * http://www.knowbysight.info/KKK/12363.asp * http://encycl.bash-portal.ru/kaspranskyi.htm{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://avangard-pressa.ru/home/2499-2012-09-04-10-42-50.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112005/http://avangard-pressa.ru/home/2499-2012-09-04-10-42-50.html |date=2016-03-04 }} [[Категория:КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретарҙары]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Үлгәндән һуң аҡланғандар]] [[Категория:СССР-ҙа атылғандар]] [[Категория:СССР-ҙа аҡланғандар]] [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:27 августа тыуғандар]] [[Категория:1895 йылда тыуғандар]] [[Категория:Кушнаренко районында тыуғандар]] [[Категория:Өфө губернаһында тыуғандар]] [[Категория:10 декабрҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Өфөлә вафат булғандар]] [[Категория:КПСС ағзалары]] aw0bl4r0cdr35a78siinq9fy5rz1027 1293798 1293797 2026-04-18T14:13:37Z Баныу 28584 /* Һылтанмалар */ 1293798 wikitext text/x-wiki {{фш|Каспранский}} {{Ук}} '''Каспранский Әхмәткамал Әхмәҙинур улы''' ([[27 август]] [[1895 йыл]] — [[10 декабрь]] [[1937 йыл]]) — 1920 йылдың март-май айҙарында [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты|ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты]]ның яуаплы (1-се) секретары. Сәйәси золом ҡорбаны. == Биографияһы == Әхмәткамал Әхмәҙинур улы Каспранский (Измайлов) 1895 йылдың 27 авгусында [[Өфө губернаһы]]ның [[Өфө өйәҙе]] Топорнин улусы [[Бәйкей]] ауылында ([[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Кушнаренко районы]]) имам — хатип Әхмәҙинур Каспранский ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса татар<ref>[http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/2004_2/05/05_6/ Гасырлар авазы — Эхо веков. Научно-документальный журнал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305012544/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F2004_2%2F05%2F05_6%2F |date=2016-03-05 }}</ref>. Уның ҡартатаһы Исмәғил [[Туҡмаҡлы]] ауылының иң ярлы крәҫтиәне булған. Атаһы — байҙарҙа, һуңынан уҡытыусыларҙа хәҙмәт иткән. [[1890 йыл]]да диниә назаратында имтихан тапшырғандан һуң Топорнин (Кушнаренко) районының Бәйкей ауылына имам-хатип итеп тәғәйенләнә. Уның беренсе ҡатыны туберкулездан вафат була. Икенсе тапҡыр бай крәҫтиән Йосоп Ғәлиевтың 17 йәшлек ҡыҙына өйләнә. Уларҙың балалары: улдары — Рухилбаян (1892), Әхмәткамал (1895), Әхмәт (1904), Мәхмүт (1908), ике ҡыҙ бала. [[1903]]—[[1909 йыл]]дарҙа Өфөлә «[[Ғосмания]]» мәҙрәсәһендә белем ала. Уҡыуҙы тамамлағас, [[Ырымбур]]ҙағы «[[Хөсәйениә мәҙрәсәһе|Хөсәйениә]]» мәҙрәсәһенә урта белем алыу өсөн уҡырға инә (миллионер Хөсәйеновтың уҡыу йорто). Уҡыусылар мәҙрәсәлә донъяуи предметтар (физика, химия) уҡытыуҙы талап иткән забастовканан һуң ҡыуыла һәм өйөнә ҡайта. Өфө өйәҙенең [[Яныш]] ауылында китапханасыһы булып эшләй (1915—1916). [[1916 йыл]]да армияға саҡырыла. [[1917 йыл]]дағы Февраль революцияһы ваҡытында [[Петроград]]та була һәм Петроград мосолман социалистик комитеты ағзаһы итеп һайлана. Эш урындары: [[1918]] — [[1919 йыл]]дарҙа — мосолмандар эштәре буйынса бүлек мөдире, РКП(б)-ның Ҡазан өлкә комитетының мосолман секцияһы ағзаһы. 1920 йылдың март айынан РКП-ның Башҡортостан өлкә комитетының сәйәси секретары була. «Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дәүләт ҡоролошо тураһында»ғы РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советының һәм Бөтә Рәсәй Башҡарма Комитетының Декретына (1920 йылдың 19 майы) ризаһыҙлыҡ белдереп, Каспранский өлкә комитетының секретары вазифаһын бушата, милли хөкүмәт менән бергә ҡаса. 1921 йылда Әхмәткамал Әхмәҙинур улы [[Төркиә]]гә эмиграцияға китә, унда ул Совет илселегендә тәржемәсе булып эшләй. [[1923 йыл]]да Каспранский ҡабатттан [[Рәсәй]]гә ҡайта, Орехов-Зуев өйәҙ профсоветында эшләй. 1923 йылдың 11 сентябрендә РКП(б)-нан сығарылған була, әммә ҡайтҡандан һуң, 1926 йылдың 11 ғинуарында, партия сафтарында ҡабаттан тергеҙелә. 1930—1937 йылдарҙа — [[БАССР]]-ҙың Игенселек халыҡ комиссариатында иҫәп һәм статистика бүлегенең өлкән иҡтисадсыһы. [[1937 йыл]]дың 30 авгусында ҡулға алына. Ул Башҡорт АССР-ы территорияһында контрреволюцион буржуаз-милләтсе ойошмала ҡатнашыуҙа һәм ауыл хужалығында ҡоротҡос эш алып барыуҙа ғәйепләнә. Тикшереү ваҡытында үҙ ғәйебен танымай. 1937 йылдың 10 декабрендә атып үлтерелә. Уның балалары: 7 йәшлек ҡыҙы Майя, бер йәше лә тулмаған улы Булат етем ҡала. Ҡатыны, Мәрйәм ханым, 1991 йылда вафат була, Мәскәүҙә ерләнә. [[1956 йыл]]да Әхмәткамал Әхмәҙинур улы аҡлана. == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Һылтанмалар == * [https://vatandash.ru/articles/obshchestvo-/2024-09-18/tragicheskaya-sudba-ahmetkamala-kaspranskogo-3938311 Юрий Ергин «Трагическая судьба Ахметкамала Каспранского» ж. «Ватандаш» ] * http://www.knowbysight.info/KKK/12363.asp * http://encycl.bash-portal.ru/kaspranskyi.htm{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://avangard-pressa.ru/home/2499-2012-09-04-10-42-50.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112005/http://avangard-pressa.ru/home/2499-2012-09-04-10-42-50.html |date=2016-03-04 }} [[Категория:КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретарҙары]] [[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]] [[Категория:Үлгәндән һуң аҡланғандар]] [[Категория:СССР-ҙа атылғандар]] [[Категория:СССР-ҙа аҡланғандар]] [[Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар]] [[Категория:27 августа тыуғандар]] [[Категория:1895 йылда тыуғандар]] [[Категория:Кушнаренко районында тыуғандар]] [[Категория:Өфө губернаһында тыуғандар]] [[Категория:10 декабрҙә вафат булғандар]] [[Категория:1937 йылда вафат булғандар]] [[Категория:Өфөлә вафат булғандар]] [[Категория:КПСС ағзалары]] m4fowvlhuj2aavpfipfl4lh0minfu5h Проект:Мириада/Ҙурлығы/Тәбиғи фәндәр 102 149776 1293795 1293596 2026-04-18T11:59:53Z Таңһылыу 14946 /* Тәбиғи фәндәр */ 1293795 wikitext text/x-wiki == Тәбиғи фәндәр == Һуңғы яңыртыу: 13.02.2022. * <span style="background-color:#FFE0E0">мәҡәлә юҡ</span> * <span style="background-color:#FFFBB3">ҡыҫҡа (күләме < 8 000 символ)</span> * <span style="background-color:#FFDAB9">уртаса (8 000 < күләме < 16 000)</span> * <span style="background-color:#E0FFE0">оҙон (күләме > 16 000)</span>. Барлығы: 407, оҙон: 92, уртаса: 89, ҡыҫҡа: 226, булмаған: 943. Һайланған: 5, яҡшы: 7, сифатлы: 0. {| class="sortable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;" |- bgcolor="#F9EED9" align="center" !№ !! Мәҡәлә !! Урыҫ телендә !! Ҙурлығы !! Викидата !! Статус |- bgcolor=#E0FFE0 | 1 | [[Фән]] | [[:ru:Наука|Наука]] | align=right| 34128 | align=right| [[d:Q336]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 2 | [[Эксперимент]] | [[:ru:Эксперимент|Эксперимент]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101965]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 3 | [[Лаборатория]] | [[:ru:Лаборатория|Лаборатория]] | align=right| 1729 | align=right| [[d:Q483242]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 4 | [[Лаборатор йыһаз]] | [[:ru:Лабораторное оборудование|Лабораторное оборудование]] | align=right| 1541 | align=right| [[d:Q834028]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 5 | [[Тәбиғәт]] | [[:ru:Природа|Природа]] | align=right| 22105 | align=right| [[d:Q7860]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 6 | [[]] | [[:ru:Наблюдение (психология)|Наблюдение (психология)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193181]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 7 | [[]] | [[:ru:Исследование|Исследование]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42240]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 8 | [[Фәнни ысул]] | [[:ru:Научный метод|Научный метод]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46857]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 9 | [[Фәнни теория]] | [[:ru:Научная теория|Научная теория]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3239681]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 10 | [[Ғалим]] | [[:ru:Учёный|Учёный]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q901]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 11 | [[Астрономия]] | [[:ru:Астрономия|Астрономия]] | align=right| 44131 | align=right| [[d:Q333]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 12 | [[Астробиология]] | [[:ru:Астробиология|Астробиология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q411]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 13 | [[]] | [[:ru:Межзвёздное поглощение|Межзвёздное поглощение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q943247]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 14 | [[Ерҙән ситтәге тереклек]] | [[:ru:Внеземная жизнь|Внеземная жизнь]] | align=right| 12117 | align=right| [[d:Q181508]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 15 | [[]] | [[:ru:Звёздная величина|Звёздная величина]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2028919]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 16 | [[Астрометрия]] | [[:ru:Астрометрия|Астрометрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181505]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 17 | [[]] | [[:ru:Разрешение (оптика)|Разрешение (оптика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q740898]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 18 | [[]] | [[:ru:Шкала расстояний в астрономии|Шкала расстояний в астрономии]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q618164]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 19 | [[Параллакс]] | [[:ru:Параллакс|Параллакс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q165074]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 20 | [[Фотометрия (астрономия)]] | [[:ru:Фотометрия (астрономия)|Фотометрия (астрономия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1073340]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 21 | [[Күк координаталары системаһы]] | [[:ru:Система небесных координат|Система небесных координат]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q86394]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 22 | [[]] | [[:ru:Склонение (астрономия)|Склонение (астрономия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q76287]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 23 | [[]] | [[:ru:Прямое восхождение|Прямое восхождение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13442]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 24 | [[Күк экваторы]] | [[:ru:Небесный экватор|Небесный экватор]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187646]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 25 | [[Күк сфераһы]] | [[:ru:Небесная сфера|Небесная сфера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12134]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 26 | [[Көн менән төн тигеҙләнеше]] | [[:ru:Равноденствие|Равноденствие]] | align=right| 5285 | align=right| [[d:Q1315]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 27 | [[Эклиптика]] | [[:ru:Эклиптика|Эклиптика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79852]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 28 | [[Офоҡ]] | [[:ru:Горизонт|Горизонт]] | align=right| 12754 | align=right| [[d:Q43261]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 29 | [[Надир]] | [[:ru:Надир|Надир]] | align=right| 3375 | align=right| [[d:Q145825]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 30 | [[Ҡояш торошо]] | [[:ru:Солнцестояние|Солнцестояние]] | align=right| 10940 | align=right| [[d:Q123524]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 31 | [[Йондоҙҙар картаһы]] | [[:ru:Звёздная карта|Звёздная карта]] | align=right| 17477 | align=right| [[d:Q842617]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 32 | [[Зенит]] | [[:ru:Зенит|Зенит]] | align=right| 4404 | align=right| [[d:Q82806]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 33 | [[Зодиак]] | [[:ru:Зодиак|Зодиак]] | align=right| 20292 | align=right| [[d:Q40540]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 34 | [[Йондоҙлоҡ]] | [[:ru:Созвездие|Созвездие]] | align=right| 1624 | align=right| [[d:Q8928]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 35 | [[Андромеда (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Андромеда (созвездие)|Андромеда (созвездие)]] | align=right| 1537 | align=right| [[d:Q9256]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 36 | [[Һыуғояр (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Водолей (созвездие)|Водолей (созвездие)]] | align=right| 1491 | align=right| [[d:Q10576]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 37 | [[Бөркөт (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Орёл (созвездие)|Орёл (созвездие)]] | align=right| 1546 | align=right| [[d:Q10586]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 38 | [[Ҡорбан салыу урыны (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Жертвенник (созвездие)|Жертвенник (созвездие)]] | align=right| 1559 | align=right| [[d:Q9253]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 39 | [[Ҡуҙы (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Овен (созвездие)|Овен (созвездие)]] | align=right| 1500 | align=right| [[d:Q10584]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 40 | [[Йөксө (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Возничий|Возничий]] | align=right| 1517 | align=right| [[d:Q10476]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 41 | [[Үгеҙкөтөүсө (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Волопас|Волопас]] | align=right| 1541 | align=right| [[d:Q8667]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 42 | [[Жираф (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Жираф (созвездие)|Жираф (созвездие)]] | align=right| 1574 | align=right| [[d:Q8832]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 43 | [[Ҡыҫала (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Рак (созвездие)|Рак (созвездие)]] | align=right| 1518 | align=right| [[d:Q8849]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 44 | [[Таҙылар (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Гончие Псы|Гончие Псы]] | align=right| 1560 | align=right| [[d:Q10452]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 45 | [[Ҙур эт (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Большой Пёс|Большой Пёс]] | align=right| 1539 | align=right| [[d:Q10538]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 46 | [[Бәләкәй эт (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Малый Пёс|Малый Пёс]] | align=right| 1582 | align=right| [[d:Q9305]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 47 | [[Кәзәмөгөҙ (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Козерог (созвездие)|Козерог (созвездие)]] | align=right| 1574 | align=right| [[d:Q10535]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 48 | [[Киль (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Киль (созвездие)|Киль (созвездие)]] | align=right| 1490 | align=right| [[d:Q10470]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 49 | [[Кассиопея (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Кассиопея (созвездие)|Кассиопея (созвездие)]] | align=right| 1551 | align=right| [[d:Q10464]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 50 | [[Центавр (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Центавр (созвездие)|Центавр (созвездие)]] | align=right| 1537 | align=right| [[d:Q8844]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 51 | [[Цефей (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Цефей (созвездие)|Цефей (созвездие)]] | align=right| 1529 | align=right| [[d:Q10468]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 52 | [[Кит (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Кит (созвездие)|Кит (созвездие)]] | align=right| 1433 | align=right| [[d:Q8839]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 53 | [[Күгәрсен (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Голубь (созвездие)|Голубь (созвездие)]] | align=right| 1576 | align=right| [[d:Q10425]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 54 | [[Вероника сәс (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Волосы Вероники|Волосы Вероники]] | align=right| 1577 | align=right| [[d:Q9285]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 55 | [[Көньяҡ таж (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Южная Корона|Южная Корона]] | align=right| 1602 | align=right| [[d:Q10413]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 56 | [[Төньяҡ таж (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Северная Корона|Северная Корона]] | align=right| 1581 | align=right| [[d:Q10406]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 57 | [[Ҡарға (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Ворон (созвездие)|Ворон (созвездие)]] | align=right| 1537 | align=right| [[d:Q10517]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 58 | [[Сеүәтә (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Чаша (созвездие)|Чаша (созвездие)]] | align=right| 1512 | align=right| [[d:Q9282]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 59 | [[Көньяҡ Тәре (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Южный Крест|Южный Крест]] | align=right| 1547 | align=right| [[d:Q10542]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 60 | [[Аҡҡош (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Лебедь (созвездие)|Лебедь (созвездие)]] | align=right| 1544 | align=right| [[d:Q8921]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 61 | [[Дельфин (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Дельфин (созвездие)|Дельфин (созвездие)]] | align=right| 1546 | align=right| [[d:Q9302]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 62 | [[Аждаһа (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Дракон (созвездие)|Дракон (созвездие)]] | align=right| 1520 | align=right| [[d:Q8675]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 63 | [[Бәләкәй Ат (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Малый Конь|Малый Конь]] | align=right| 1557 | align=right| [[d:Q10438]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 64 | [[Эридан (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Эридан (созвездие)|Эридан (созвездие)]] | align=right| 1518 | align=right| [[d:Q10433]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 65 | [[Игеҙәктәр (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Близнецы (созвездие)|Близнецы (созвездие)]] | align=right| 1539 | align=right| [[d:Q8923]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 66 | [[Геркулес (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Геркулес (созвездие)|Геркулес (созвездие)]] | align=right| 1546 | align=right| [[d:Q10448]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 67 | [[Гидра (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Гидра (созвездие)|Гидра (созвездие)]] | align=right| 1455 | align=right| [[d:Q10578]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 68 | [[Кеҫәртке (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Ящерица (созвездие)|Ящерица (созвездие)]] | align=right| 1541 | align=right| [[d:Q10430]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 69 | [[Арыҫлан (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Лев (созвездие)|Лев (созвездие)]] | align=right| 1520 | align=right| [[d:Q8853]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 70 | [[Бәләкәй Арыҫлан (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Малый Лев|Малый Лев]] | align=right| 1583 | align=right| [[d:Q10403]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 71 | [[Ҡуян (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Заяц (созвездие)|Заяц (созвездие)]] | align=right| 1498 | align=right| [[d:Q10446]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 72 | [[Үлсәү (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Весы (созвездие)|Весы (созвездие)]] | align=right| 1538 | align=right| [[d:Q10580]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 73 | [[Бүре (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Волк (созвездие)|Волк (созвездие)]] | align=right| 1486 | align=right| [[d:Q10571]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 74 | [[Һеләүһен (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Рысь (созвездие)|Рысь (созвездие)]] | align=right| 1507 | align=right| [[d:Q10443]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 75 | [[Лира (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Лира (созвездие)|Лира (созвездие)]] | align=right| 1490 | align=right| [[d:Q10484]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 76 | [[Һыңармөгөҙ (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Единорог (созвездие)|Единорог (созвездие)]] | align=right| 1539 | align=right| [[d:Q10428]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 77 | [[Змееносец (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Змееносец|Змееносец]] | align=right| 1547 | align=right| [[d:Q8906]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 78 | [[Орион (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Орион (созвездие)|Орион (созвездие)]] | align=right| 1537 | align=right| [[d:Q8860]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 79 | [[Пегас (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Пегас (созвездие)|Пегас (созвездие)]] | align=right| 1526 | align=right| [[d:Q8864]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 80 | [[Персей (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Персей (созвездие)|Персей (созвездие)]] | align=right| 1538 | align=right| [[d:Q10511]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 81 | [[Балыҡтар (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Рыбы (созвездие)|Рыбы (созвездие)]] | align=right| 1534 | align=right| [[d:Q8679]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 82 | [[Көньяҡ Балыҡ (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Южная Рыба|Южная Рыба]] | align=right| 1612 | align=right| [[d:Q10409]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 83 | [[Корма (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Корма (созвездие)|Корма (созвездие)]] | align=right| 1504 | align=right| [[d:Q9251]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 84 | [[Ҡибланма (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Компас (созвездие)|Компас (созвездие)]] | align=right| 1518 | align=right| [[d:Q10473]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 85 | [[Уҡ (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Стрела (созвездие)|Стрела (созвездие)]] | align=right| 1492 | align=right| [[d:Q10513]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 86 | [[Уҡсы (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Стрелец (созвездие)|Стрелец (созвездие)]] | align=right| 1538 | align=right| [[d:Q8866]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 87 | [[Саян (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Скорпион (созвездие)|Скорпион (созвездие)]] | align=right| 1513 | align=right| [[d:Q8865]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 88 | [[Ҡалҡан (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Щит (созвездие)|Щит (созвездие)]] | align=right| 1503 | align=right| [[d:Q10529]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 89 | [[Йылан (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Змея (созвездие)|Змея (созвездие)]] | align=right| 1520 | align=right| [[d:Q8910]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 90 | [[Секстант (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Секстант (созвездие)|Секстант (созвездие)]] | align=right| 3576 | align=right| [[d:Q10525]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 91 | [[Буға (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Телец (созвездие)|Телец (созвездие)]] | align=right| 1525 | align=right| [[d:Q10570]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 92 | [[Өсмөйөш (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Треугольник (созвездие)|Треугольник (созвездие)]] | align=right| 1521 | align=right| [[d:Q10565]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 93 | [[Көньяҡ Өсмөйөш (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Южный Треугольник|Южный Треугольник]] | align=right| 1534 | align=right| [[d:Q10422]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 94 | [[Оло Етегән (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Большая Медведица|Большая Медведица]] | align=right| 1543 | align=right| [[d:Q8918]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 95 | [[Бәләкәй Һүмес (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Малая Медведица|Малая Медведица]] | align=right| 1598 | align=right| [[d:Q10478]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 96 | [[Елкәндәр (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Паруса (созвездие)|Паруса (созвездие)]] | align=right| 1517 | align=right| [[d:Q10521]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 97 | [[Ҡыҙ (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Дева (созвездие)|Дева (созвездие)]] | align=right| 1427 | align=right| [[d:Q8842]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 98 | [[Бала төлкө (йондоҙлоҡ)]] | [[:ru:Лисичка (созвездие)|Лисичка (созвездие)]] | align=right| 1567 | align=right| [[d:Q10519]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 99 | [[Ҡытай йондоҙлоҡтары]] | [[:ru:Китайские созвездия|Китайские созвездия]] | align=right| 19408 | align=right| [[d:Q1074076]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 100 | [[]] | [[:ru:Красная птица|Красная птица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1059392]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 101 | [[]] | [[:ru:Белый тигр (китайское созвездие)|Белый тигр (китайское созвездие)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1072455]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 102 | [[]] | [[:ru:Чёрная черепаха|Чёрная черепаха]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q125696]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 103 | [[]] | [[:ru:Лазурный дракон|Лазурный дракон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q515882]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 104 | [[]] | [[:ru:Астрономический объект|Астрономический объект]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6999]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 105 | [[]] | [[:ru:Центавр A|Центавр A]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q487255]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 106 | [[]] | [[:ru:Лебедь X-1|Лебедь X-1]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q332674]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 107 | [[]] | [[:ru:Эта Киля|Эта Киля]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12185]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 108 | [[Галлей кометаһы]] | [[:ru:Комета Галлея|Комета Галлея]] | align=right| 33332 | align=right| [[d:Q23054]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 109 | [[]] | [[:ru:Гиады (звёздное скопление)|Гиады (звёздное скопление)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13511]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 110 | [[Оло Магеллан Болото]] | [[:ru:Большое Магелланово Облако|Большое Магелланово Облако]] | align=right| 22924 | align=right| [[d:Q49957]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 111 | [[]] | [[:ru:M 87 (галактика)|M 87 (галактика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q14041]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 112 | [[]] | [[:ru:Мира (звезда)|Мира (звезда)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12965]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 113 | [[]] | [[:ru:Омега Центавра|Омега Центавра]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q14275]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 114 | [[]] | [[:ru:Туманность Ориона|Туманность Ориона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13903]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 115 | [[]] | [[:ru:Плеяды (звёздное скопление)|Плеяды (звёздное скопление)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13423]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 116 | [[]] | [[:ru:Стрелец A*|Стрелец A*]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q237284]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 117 | [[]] | [[:ru:Местная группа|Местная группа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3944]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 118 | [[]] | [[:ru:Магеллановы Облака|Магеллановы Облака]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q50028]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 119 | [[Ҡош юлы]] | [[:ru:Млечный Путь|Млечный Путь]] | align=right| 13949 | align=right| [[d:Q321]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 120 | [[Андромеда галактикаһы]] | [[:ru:Галактика Андромеды|Галактика Андромеды]] | align=right| 30070 | align=right| [[d:Q2469]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 121 | [[Өсмөйөш галактикаһы]] | [[:ru:Галактика Треугольника|Галактика Треугольника]] | align=right| 15335 | align=right| [[d:Q13724]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 122 | [[Ҡояш системаһы]] | [[:ru:Солнечная система|Солнечная система]] | align=right| 90225 | align=right| [[d:Q544]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 123 | [[Ҡояш]] | [[:ru:Солнце|Солнце]] | align=right| 15406 | align=right| [[d:Q525]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 124 | [[Меркурий]] | [[:ru:Меркурий|Меркурий]] | align=right| 32822 | align=right| [[d:Q308]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 125 | [[Сулпан]] | [[:ru:Венера|Венера]] | align=right| 12126 | align=right| [[d:Q313]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 126 | [[Ер]] | [[:ru:Земля|Земля]] | align=right| 12997 | align=right| [[d:Q2]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 127 | [[Ай (юлдаш)]] | [[:ru:Луна|Луна]] | align=right| 9802 | align=right| [[d:Q405]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 128 | [[Марс]] | [[:ru:Марс|Марс]] | align=right| 16684 | align=right| [[d:Q111]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 129 | [[Деймос]] | [[:ru:Деймос|Деймос]] | align=right| 11931 | align=right| [[d:Q7548]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 130 | [[Фобос]] | [[:ru:Фобос|Фобос]] | align=right| 23478 | align=right| [[d:Q7547]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#E0FFE0 | 131 | [[Астероидтар билбауы]] | [[:ru:Пояс астероидов|Пояс астероидов]] | align=right| 121960 | align=right| [[d:Q2179]] | align=right| Һайланған |- bgcolor=#E0FFE0 | 132 | [[Церера (кәрлә планета)]] | [[:ru:Церера|Церера]] | align=right| 41677 | align=right| [[d:Q596]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 133 | [[Юпитер]] | [[:ru:Юпитер|Юпитер]] | align=right| 29548 | align=right| [[d:Q319]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 134 | [[Ио (юлдаш)]] | [[:ru:Ио (спутник)|Ио (спутник)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3123]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 135 | [[]] | [[:ru:Европа (спутник)|Европа (спутник)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3143]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 136 | [[Ганимед (юлдаш)]] | [[:ru:Ганимед (спутник)|Ганимед (спутник)]] | align=right| 39858 | align=right| [[d:Q3169]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 137 | [[Каллисто(юлдаш)]] | [[:ru:Каллисто (спутник)|Каллисто (спутник)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3134]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 138 | [[Сатурн (планета)]] | [[:ru:Сатурн|Сатурн]] | align=right| 39905 | align=right| [[d:Q193]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 139 | [[Энцелад (юлдаш)]] | [[:ru:Энцелад (спутник)|Энцелад (спутник)]] | align=right| 48608 | align=right| [[d:Q3303]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 140 | [[Титан (юлдаш)]] | [[:ru:Титан (спутник)|Титан (спутник)]] | align=right| 28007 | align=right| [[d:Q2565]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#E0FFE0 | 141 | [[Уран (планета)]] | [[:ru:Уран (планета)|Уран (планета)]] | align=right| 50512 | align=right| [[d:Q324]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 142 | [[Нептун]] | [[:ru:Нептун|Нептун]] | align=right| 15790 | align=right| [[d:Q332]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 143 | [[Тритон (юлдаш)]] | [[:ru:Тритон (спутник)|Тритон (спутник)]] | align=right| 31353 | align=right| [[d:Q3359]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 144 | [[Плутон]] | [[:ru:Плутон|Плутон]] | align=right| 11326 | align=right| [[d:Q339]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 145 | [[]] | [[:ru:Харон (спутник)|Харон (спутник)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6604]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 146 | [[]] | [[:ru:Эрида|Эрида]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q611]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 147 | [[]] | [[:ru:Макемаке|Макемаке]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q604]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 148 | [[]] | [[:ru:Хаумеа|Хаумеа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q601]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 149 | [[Койпер билбауы]] | [[:ru:Пояс Койпера|Пояс Койпера]] | align=right| 33177 | align=right| [[d:Q427]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 150 | [[]] | [[:ru:Облако Оорта|Облако Оорта]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40864]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 151 | [[]] | [[:ru:PSR B1257+12 c|PSR B1257+12 c]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q73561]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 152 | [[]] | [[:ru:51 Пегаса b|51 Пегаса b]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q242309]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 153 | [[Сириус]] | [[:ru:Сириус|Сириус]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3409]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 154 | [[]] | [[:ru:Канопус|Канопус]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12189]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 155 | [[]] | [[:ru:Арктур|Арктур]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12985]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 156 | [[]] | [[:ru:Альфа Центавра|Альфа Центавра]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12176]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 157 | [[]] | [[:ru:Вега|Вега]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3427]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 158 | [[Ригель (йондоҙ)]] | [[:ru:Ригель (звезда)|Ригель (звезда)]] | align=right| 7466 | align=right| [[d:Q12126]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 159 | [[]] | [[:ru:Процион|Процион]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13034]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 160 | [[]] | [[:ru:Ахернар|Ахернар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12183]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 161 | [[]] | [[:ru:Бетельгейзе|Бетельгейзе]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12124]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 162 | [[]] | [[:ru:Капелла (звезда)|Капелла (звезда)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12970]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 163 | [[]] | [[:ru:Альтаир|Альтаир]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12975]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 164 | [[]] | [[:ru:Альдебаран|Альдебаран]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q88540091]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 165 | [[]] | [[:ru:Спика|Спика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13008]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 166 | [[]] | [[:ru:Антарес|Антарес]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12166]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 167 | [[]] | [[:ru:Поллукс (звезда)|Поллукс (звезда)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13028]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 168 | [[]] | [[:ru:Фомальгаут|Фомальгаут]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13169]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 169 | [[Денеб (йондоҙ)]] | [[:ru:Денеб|Денеб]] | align=right| 4876 | align=right| [[d:Q12179]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 170 | [[]] | [[:ru:RR Лиры|RR Лиры]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q370994]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 171 | [[]] | [[:ru:Акрукс|Акрукс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13102]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 172 | [[]] | [[:ru:Хадар|Хадар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13175]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 173 | [[Алголь (йондоҙ)]] | [[:ru:Алголь|Алголь]] | align=right| 4928 | align=right| [[d:Q13080]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 174 | [[]] | [[:ru:Дельта Цефея|Дельта Цефея]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13024]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 175 | [[]] | [[:ru:Полярная звезда|Полярная звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12980]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 176 | [[]] | [[:ru:3C 273|3C 273]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q229318]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 177 | [[]] | [[:ru:Крабовидная туманность|Крабовидная туманность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q10934]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 178 | [[Күк механикаһы]] | [[:ru:Небесная механика|Небесная механика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184274]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 179 | [[Тотолоу]] | [[:ru:Затмение|Затмение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q141022]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 180 | [[Ай тотолоу]] | [[:ru:Лунное затмение|Лунное затмение]] | align=right| 1810 | align=right| [[d:Q44235]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 181 | [[Ҡояш тотолоу]] | [[:ru:Солнечное затмение|Солнечное затмение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3887]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 182 | [[Эфемерида]] | [[:ru:Эфемерида|Эфемерида]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q120200]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 183 | [[]] | [[:ru:Эпоха (астрономия)|Эпоха (астрономия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2703]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 184 | [[Икенсе йыһан тиҙлеге]] | [[:ru:Вторая космическая скорость|Вторая космическая скорость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q166530]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 185 | [[]] | [[:ru:Экваториальная система координат|Экваториальная система координат]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q208617]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 186 | [[]] | [[:ru:Гравитационный манёвр|Гравитационный манёвр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q223776]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 187 | [[кеплер закондары]] | [[:ru:Законы Кеплера|Законы Кеплера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83219]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 188 | [[Лагранж нөктәһе]] | [[:ru:Точки Лагранжа|Точки Лагранжа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190463]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 189 | [[Тәбиғи юлдаш]] | [[:ru:Естественный спутник|Естественный спутник]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2537]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 190 | [[Орбита]] | [[:ru:Орбита|Орбита]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4130]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 191 | [[]] | [[:ru:Геостационарная орбита|Геостационарная орбита]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q192316]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 192 | [[]] | [[:ru:Низкая околоземная орбита|Низкая околоземная орбита]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q663611]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 193 | [[]] | [[:ru:Элементы орбиты|Элементы орбиты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q272626]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 194 | [[]] | [[:ru:Эксцентриситет орбиты|Эксцентриситет орбиты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q208474]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 195 | [[]] | [[:ru:Астродинамика|Астродинамика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q842433]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 196 | [[]] | [[:ru:Покрытие (астрономия)|Покрытие (астрономия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q202746]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 197 | [[]] | [[:ru:Задача двух тел|Задача двух тел]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q232976]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 198 | [[Ҡара упҡын]] | [[:ru:Чёрная дыра|Чёрная дыра]] | align=right| 49990 | align=right| [[d:Q589]] | align=right| Һайланған |- bgcolor=#FFE0E0 | 199 | [[]] | [[:ru:Гравитационный радиус|Гравитационный радиус]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q72755]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 200 | [[]] | [[:ru:Сверхмассивная чёрная дыра|Сверхмассивная чёрная дыра]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40392]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 201 | [[]] | [[:ru:Космические лучи|Космические лучи]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11547]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 202 | [[]] | [[:ru:Тёмная туманность|Тёмная туманность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q204194]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 203 | [[Галактика]] | [[:ru:Галактика|Галактика]] | align=right| 11655 | align=right| [[d:Q318]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 204 | [[Галактикалар тупланмаһы]] | [[:ru:Скопление галактик|Скопление галактик]] | align=right| 2816 | align=right| [[d:Q204107]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 205 | [[Галактикалар төркөмө]] | [[:ru:Группа галактик|Группа галактик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1491746]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 206 | [[]] | [[:ru:Сверхскопление галактик|Сверхскопление галактик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q27521]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 207 | [[]] | [[:ru:Великий аттрактор|Великий аттрактор]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q656857]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 208 | [[]] | [[:ru:Область H II|Область H II]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11282]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 209 | [[]] | [[:ru:Межзвёздная среда|Межзвёздная среда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41872]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 210 | [[]] | [[:ru:Молекулярное облако|Молекулярное облако]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q272447]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 211 | [[]] | [[:ru:Туманность|Туманность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42372]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 212 | [[]] | [[:ru:Космическое пространство|Космическое пространство]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4169]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 213 | [[]] | [[:ru:Солнечный ветер|Солнечный ветер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79833]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 214 | [[]] | [[:ru:Звёздное скопление|Звёздное скопление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q168845]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 215 | [[]] | [[:ru:Шаровое звёздное скопление|Шаровое звёздное скопление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11276]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 216 | [[]] | [[:ru:Рассеянное звёздное скопление|Рассеянное звёздное скопление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11387]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 217 | [[]] | [[:ru:Звёздные ассоциации|Звёздные ассоциации]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q736194]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 218 | [[]] | [[:ru:Морфологическая классификация галактик|Морфологическая классификация галактик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1648748]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 219 | [[]] | [[:ru:Карликовая галактика|Карликовая галактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190438]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 220 | [[]] | [[:ru:Эллиптическая галактика|Эллиптическая галактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184348]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 221 | [[]] | [[:ru:Неправильная галактика|Неправильная галактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190397]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 222 | [[]] | [[:ru:Линзовидная галактика|Линзовидная галактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q192078]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 223 | [[]] | [[:ru:Спиральная галактика|Спиральная галактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2488]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 224 | [[]] | [[:ru:Активные ядра галактик|Активные ядра галактик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46587]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 225 | [[]] | [[:ru:Блазар|Блазар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q221221]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 226 | [[]] | [[:ru:Квазар|Квазар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83373]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 227 | [[]] | [[:ru:Радиогалактика|Радиогалактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q217012]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 228 | [[]] | [[:ru:Сейфертовская галактика|Сейфертовская галактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q213930]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 229 | [[]] | [[:ru:Галактика со вспышкой звездообразования|Галактика со вспышкой звездообразования]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q726611]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 230 | [[]] | [[:ru:Абсолютная звёздная величина|Абсолютная звёздная величина]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q159653]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 231 | [[]] | [[:ru:Видимая звёздная величина|Видимая звёздная величина]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q124313]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 232 | [[Обсерватория]] | [[:ru:Обсерватория|Обсерватория]] | align=right| 2896 | align=right| [[d:Q62832]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 233 | [[]] | [[:ru:Космология|Космология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q338]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 234 | [[]] | [[:ru:Возраст Вселенной|Возраст Вселенной]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q500699]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 235 | [[Ҙур шартлау]] | [[:ru:Большой взрыв|Большой взрыв]] | align=right| 28821 | align=right| [[d:Q323]] | align=right| Һайланған |- bgcolor=#FFE0E0 | 236 | [[]] | [[:ru:Реликтовое излучение|Реликтовое излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q15605]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 237 | [[]] | [[:ru:Тёмная энергия|Тёмная энергия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q18343]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 238 | [[]] | [[:ru:Тёмная материя|Тёмная материя]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79925]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 239 | [[]] | [[:ru:Формирование и эволюция Солнечной системы|Формирование и эволюция Солнечной системы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3535]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 240 | [[]] | [[:ru:Эволюция галактик|Эволюция галактик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1995140]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 241 | [[]] | [[:ru:Закон Хаббла|Закон Хаббла]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179916]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 242 | [[]] | [[:ru:Солнечная туманность|Солнечная туманность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3400]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 243 | [[]] | [[:ru:Небулярная гипотеза|Небулярная гипотеза]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13599969]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 244 | [[]] | [[:ru:Красное смещение|Красное смещение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q76250]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 245 | [[Ғаләм]] | [[:ru:Вселенная|Вселенная]] | align=right| 20440 | align=right| [[d:Q1]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#FFE0E0 | 246 | [[]] | [[:ru:Метагалактика|Метагалактика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q221392]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 247 | [[Астероид]] | [[:ru:Астероид|Астероид]] | align=right| 15440 | align=right| [[d:Q3863]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#FFDAB9 | 248 | [[Комета]] | [[:ru:Комета|Комета]] | align=right| 15157 | align=right| [[d:Q3559]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 249 | [[]] | [[:ru:Экзопланета|Экзопланета]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44559]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 250 | [[]] | [[:ru:Малая планета|Малая планета]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1022867]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 251 | [[Планета]] | [[:ru:Планета|Планета]] | align=right| 20679 | align=right| [[d:Q634]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 252 | [[]] | [[:ru:Карликовая планета|Карликовая планета]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2199]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 253 | [[]] | [[:ru:Газовые гиганты|Газовые гиганты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q121750]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 254 | [[]] | [[:ru:Землеподобная планета|Землеподобная планета]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q128207]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 255 | [[Йондоҙҙар]] | [[:ru:Звезда|Звезда]] | align=right| 20445 | align=right| [[d:Q523]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 256 | [[]] | [[:ru:Коричневый карлик|Коричневый карлик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101600]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 257 | [[]] | [[:ru:Зона обитаемости|Зона обитаемости]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q215913]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 258 | [[]] | [[:ru:Гамма-всплеск|Гамма-всплеск]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q22247]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 259 | [[]] | [[:ru:Диаграмма Герцшпрунга — Рассела|Диаграмма Герцшпрунга — Рассела]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3270143]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 260 | [[]] | [[:ru:Металличность|Металличность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q217030]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 261 | [[Планета системаһы]] | [[:ru:Планетная система|Планетная система]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q206717]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 262 | [[]] | [[:ru:Спектральные классы звёзд|Спектральные классы звёзд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179600]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 263 | [[]] | [[:ru:Эволюция звёзд|Эволюция звёзд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6472]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 264 | [[]] | [[:ru:Планетарная туманность|Планетарная туманность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13632]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 265 | [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]] | [[:ru:Формирование звезды|Формирование звезды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q16744]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 266 | [[]] | [[:ru:Главная последовательность|Главная последовательность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3450]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 267 | [[]] | [[:ru:Протозвезда|Протозвезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q204903]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 268 | [[]] | [[:ru:Красный гигант|Красный гигант]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q50081]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 269 | [[]] | [[:ru:Звезда-гигант|Звезда-гигант]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q5875]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 270 | [[]] | [[:ru:Сверхгигант|Сверхгигант]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193599]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 271 | [[]] | [[:ru:Звезда Вольфа — Райе|Звезда Вольфа — Райе]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6251]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 272 | [[]] | [[:ru:Компактная звезда|Компактная звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q368442]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 273 | [[]] | [[:ru:Белый карлик|Белый карлик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q5871]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 274 | [[]] | [[:ru:Нейтронная звезда|Нейтронная звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4202]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 275 | [[]] | [[:ru:Чёрная дыра звёздной массы|Чёрная дыра звёздной массы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1047034]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 276 | [[]] | [[:ru:Звёздная кинематика|Звёздная кинематика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6440]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 277 | [[Йондоҙҙарҙың магнит ҡыры]] | [[:ru:Магнитное поле звёзд|Магнитное поле звёзд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6449]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 278 | [[]] | [[:ru:Ядерные реакции в звёздах|Ядерные реакции в звёздах]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1057093]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 279 | [[]] | [[:ru:Вращение звезды|Вращение звезды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6464]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 280 | [[]] | [[:ru:Звёздная система|Звёздная система]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q595871]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 281 | [[]] | [[:ru:Двойная звезда|Двойная звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q50053]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 282 | [[]] | [[:ru:Околозвёздный диск|Околозвёздный диск]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3235978]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 283 | [[]] | [[:ru:Переменная звезда|Переменная звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6243]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 284 | [[]] | [[:ru:Цефеиды|Цефеиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188593]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 285 | [[]] | [[:ru:Новая звезда|Новая звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6458]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 286 | [[]] | [[:ru:Пульсар|Пульсар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4360]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 287 | [[]] | [[:ru:Сверхновая звезда|Сверхновая звезда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3937]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 288 | [[]] | [[:ru:Антиоксиданты|Антиоксиданты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133948]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 289 | [[]] | [[:ru:Цикл трикарбоновых кислот|Цикл трикарбоновых кислот]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133895]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 290 | [[]] | [[:ru:Концентрация смеси|Концентрация смеси]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3686031]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 291 | [[]] | [[:ru:Дистилляция|Дистилляция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101017]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 292 | [[Электр тиҫкәрелек]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Электроотрицательность|Электроотрицательность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q78974]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 293 | [[]] | [[:ru:Функциональная группа|Функциональная группа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170409]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 294 | [[]] | [[:ru:Флуоресценция|Флуоресценция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191807]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 295 | [[]] | [[:ru:Гликолиз|Гликолиз]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q162643]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 296 | [[]] | [[:ru:Гидроксиды|Гидроксиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q425597]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 297 | [[]] | [[:ru:Гидрофобность|Гидрофобность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q219567]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 298 | [[]] | [[:ru:Моносахариды|Моносахариды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133516]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 299 | [[]] | [[:ru:Полимеризация|Полимеризация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181898]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 300 | [[]] | [[:ru:Полимеразная цепная реакция|Полимеразная цепная реакция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q176996]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 301 | [[Флогистон]] | [[:ru:Флогистон|Флогистон]] | align=right| 2003 | align=right| [[d:Q193353]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 302 | [[]] | [[:ru:Полисахариды|Полисахариды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134219]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 303 | [[Стехиометрия]] | [[:ru:Стехиометрия|Стехиометрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q213185]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 304 | [[]] | [[:ru:Тритий|Тритий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q54389]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 305 | [[]] | [[:ru:Радиоактивные изотопы|Радиоактивные изотопы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q192900]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 306 | [[]] | [[:ru:Растворитель|Растворитель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q146505]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 307 | [[]] | [[:ru:Ковалентный радиус|Ковалентный радиус]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q485360]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 308 | [[Окисланыу дәрәжәһе]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Степень окисления|Степень окисления]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q484152]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 309 | [[]] | [[:ru:Вулканизация|Вулканизация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188631]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 310 | [[]] | [[:ru:Геохимия|Геохимия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161764]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 311 | [[]] | [[:ru:Геохимический цикл углерода|Геохимический цикл углерода]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q167751]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 312 | [[]] | [[:ru:Эвтрофикация|Эвтрофикация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q156698]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 313 | [[]] | [[:ru:Фазовая диаграмма|Фазовая диаграмма]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q186693]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 314 | [[]] | [[:ru:Радиус Ван-дер-Ваальса|Радиус Ван-дер-Ваальса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q166879]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 315 | [[]] | [[:ru:Макромолекула|Макромолекула]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178593]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 316 | [[]] | [[:ru:Поверхностно-активное вещество|Поверхностно-активное вещество]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191154]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 317 | [[]] | [[:ru:Миллионная доля|Миллионная доля]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q21006887]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 318 | [[]] | [[:ru:Гликопротеины|Гликопротеины]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187126]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 319 | [[]] | [[:ru:Окислитель|Окислитель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187689]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 320 | [[]] | [[:ru:Коэффициент Пуассона|Коэффициент Пуассона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190453]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 321 | [[]] | [[:ru:Пиролиз|Пиролиз]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q176848]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 322 | [[]] | [[:ru:Электрофорез|Электрофорез]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185098]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 323 | [[Валент электрондар]] | [[:ru:Валентный электрон|Валентный электрон]] | align=right| 4414 | align=right| [[d:Q107414]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 324 | [[]] | [[:ru:Адгезия|Адгезия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188666]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 325 | [[]] | [[:ru:Слезоточивый газ|Слезоточивый газ]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190512]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 326 | [[Валентлыҡ]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Валентность|Валентность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q171407]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 327 | [[Космос саңы]] | [[:ru:Космическая пыль|Космическая пыль]] | align=right| 2929 | align=right| [[d:Q193384]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 328 | [[]] | [[:ru:Номенклатура ИЮПАК|Номенклатура ИЮПАК]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q20826683]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 329 | [[]] | [[:ru:Свободные радикалы|Свободные радикалы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185056]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 330 | [[]] | [[:ru:Изомер|Изомер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q127950]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 331 | [[Химия]] | [[:ru:Химия|Химия]] | align=right| 11099 | align=right| [[d:Q2329]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 332 | [[]] | [[:ru:Агрохимия|Агрохимия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q397334]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 333 | [[Биохимия]] | [[:ru:Биохимия|Биохимия]] | align=right| 28932 | align=right| [[d:Q7094]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 334 | [[]] | [[:ru:Вычислительная химия|Вычислительная химия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q369472]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 335 | [[]] | [[:ru:Электрохимия|Электрохимия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q7877]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 336 | [[]] | [[:ru:Электролиз|Электролиз]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q64403]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 337 | [[]] | [[:ru:Химия окружающей среды|Химия окружающей среды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q321355]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 338 | [[]] | [[:ru:Криминалистическая экспертиза|Криминалистическая экспертиза]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q495304]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 339 | [[Органик булмаған химия]] | [[:ru:Неорганическая химия|Неорганическая химия]] | align=right| 10010 | align=right| [[d:Q11165]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 340 | [[Материалдар өйрәнеү]] | [[:ru:Материаловедение|Материаловедение]] | align=right| 5529 | align=right| [[d:Q228736]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 341 | [[]] | [[:ru:Медицинская химия|Медицинская химия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q243455]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 342 | [[Ядро химияһы]]{{Эш өҫтөндө|ZUFAr}} | [[:ru:Ядерная химия|Ядерная химия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q243545]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 343 | [[]] | [[:ru:Таблица изотопов|Таблица изотопов]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q130399]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 344 | [[Органик химия]] | [[:ru:Органическая химия|Органическая химия]] | align=right| 10899 | align=right| [[d:Q11351]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 345 | [[]] | [[:ru:Металлоорганическая химия|Металлоорганическая химия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q237200]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 346 | [[Фотохимия]] | [[:ru:Фотохимия|Фотохимия]] | align=right| 3526 | align=right| [[d:Q188651]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 347 | [[Физик химия]] | [[:ru:Физическая химия|Физическая химия]] | align=right| 9858 | align=right| [[d:Q11372]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 348 | [[]] | [[:ru:Химия полимеров|Химия полимеров]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q750446]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 349 | [[]] | [[:ru:Квантовая химия|Квантовая химия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188403]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 350 | [[Алхимия]] | [[:ru:Алхимия|Алхимия]] | align=right| 1364 | align=right| [[d:Q39689]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 351 | [[]] | [[:ru:Химическая связь|Химическая связь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44424]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 352 | [[]] | [[:ru:Ионная связь|Ионная связь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q62500]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 353 | [[]] | [[:ru:Ковалентная связь|Ковалентная связь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q127920]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 354 | [[]] | [[:ru:Металлическая связь|Металлическая связь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191390]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 355 | [[]] | [[:ru:Водородная связь|Водородная связь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q169324]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 356 | [[]] | [[:ru:Межмолекулярное взаимодействие|Межмолекулярное взаимодействие]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q245031]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 357 | [[Молекула]] | [[:ru:Молекула|Молекула]] | align=right| 13165 | align=right| [[d:Q11369]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 358 | [[]] | [[:ru:Химическая технология|Химическая технология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83588]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 359 | [[]] | [[:ru:Химическая промышленность|Химическая промышленность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q207652]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 360 | [[]] | [[:ru:Химическая реакция|Химическая реакция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q36534]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 361 | [[]] | [[:ru:Кислотно-основные реакции|Кислотно-основные реакции]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q378751]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 362 | [[]] | [[:ru:Катализ|Катализ]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q82264]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 363 | [[Химик тигеҙләмә]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Химическое уравнение|Химическое уравнение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182527]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 364 | [[]] | [[:ru:Химическое равновесие|Химическое равновесие]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q189520]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 365 | [[]] | [[:ru:Химическая формула|Химическая формула]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83147]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 366 | [[]] | [[:ru:Химическая кинетика|Химическая кинетика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q209082]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 367 | [[]] | [[:ru:Горение|Горение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133235]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 368 | [[Ут]] | [[:ru:Огонь|Огонь]] | align=right| 9682 | align=right| [[d:Q3196]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 369 | [[Алмашыу реакцияһы]] | [[:ru:Реакция обмена|Реакция обмена]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13533728]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 370 | [[]] | [[:ru:Механизм реакции|Механизм реакции]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q373406]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 371 | [[Окисланыу-ҡайтарылыу реакциялары]] | [[:ru:Окислительно-восстановительные реакции|Окислительно-восстановительные реакции]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q82682]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 372 | [[]] | [[:ru:Коррозия|Коррозия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q137056]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 373 | [[Алмаштырыу реакциялары]] | [[:ru:Реакции замещения|Реакции замещения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q503396]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 374 | [[]] | [[:ru:Вещество (химия)|Вещество (химия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79529]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 375 | [[]] | [[:ru:Химический синтез|Химический синтез]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q273499]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 376 | [[]] | [[:ru:Химик|Химик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q593644]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 377 | [[]] | [[:ru:Закон сохранения массы|Закон сохранения массы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483948]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 378 | [[]] | [[:ru:Пиротехника|Пиротехника]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q474100]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 379 | [[]] | [[:ru:Фейерверк|Фейерверк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q127933]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 380 | [[Аналитик химия]] | [[:ru:Аналитическая химия|Аналитическая химия]] | align=right| 11866 | align=right| [[d:Q2346]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 381 | [[]] | [[:ru:Хроматография|Хроматография]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170050]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 382 | [[]] | [[:ru:Масс-спектрометрия|Масс-спектрометрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q180809]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 383 | [[]] | [[:ru:Спектроскопия|Спектроскопия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483666]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 384 | [[]] | [[:ru:Спектр поглощения|Спектр поглощения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q865545]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 385 | [[]] | [[:ru:Абсорбционная спектроскопия|Абсорбционная спектроскопия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13553575]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 386 | [[]] | [[:ru:Материал|Материал]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q214609]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 387 | [[Балсыҡ]] | [[:ru:Глина|Глина]] | align=right| 4125 | align=right| [[d:Q42302]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 388 | [[Быяла]] | [[:ru:Стекло|Стекло]] | align=right| 10303 | align=right| [[d:Q11469]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 389 | [[]] | [[:ru:Масло|Масло]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42962]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 390 | [[]] | [[:ru:Полимеры|Полимеры]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81163]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 391 | [[Минерал]] | [[:ru:Минерал|Минерал]] | align=right| 10145 | align=right| [[d:Q7946]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 392 | [[Гипс]] | [[:ru:Гипс|Гипс]] | align=right| 4982 | align=right| [[d:Q82658]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 393 | [[Аш тоҙо]] | [[:ru:Поваренная соль|Поваренная соль]] | align=right| 3021 | align=right| [[d:Q11254]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 394 | [[]] | [[:ru:Силикаты (соли)|Силикаты (соли)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q7130787]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 395 | [[Алмас (минерал)]] | [[:ru:Алмаз|Алмаз]] | align=right| 49384 | align=right| [[d:Q5283]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 396 | [[Графит]] | [[:ru:Графит|Графит]] | align=right| 17984 | align=right| [[d:Q5309]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 397 | [[]] | [[:ru:Кварц|Кварц]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43010]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 398 | [[Оксидтар]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Оксиды|Оксиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q50690]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 399 | [[]] | [[:ru:Пероксиды|Пероксиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q107429]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 400 | [[Озон]]{{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Озон|Озон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q36933]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 401 | [[]] | [[:ru:Карбонаты|Карбонаты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181699]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 402 | [[]] | [[:ru:Хлориды|Хлориды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44791900]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 403 | [[]] | [[:ru:Нитраты|Нитраты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182168]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 404 | [[]] | [[:ru:Сульфаты|Сульфаты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172290]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 405 | [[]] | [[:ru:Фосфорорганические соединения|Фосфорорганические соединения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2182492]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 406 | [[]] | [[:ru:Кремнийорганические соединения|Кремнийорганические соединения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q422789]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 407 | [[]] | [[:ru:Силиконы|Силиконы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q146439]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 408 | [[]] | [[:ru:Сераорганические соединения|Сераорганические соединения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q422785]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 409 | [[]] | [[:ru:Тиолы|Тиолы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q220410]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 410 | [[]] | [[:ru:Сложные эфиры|Сложные эфиры]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101487]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 411 | [[]] | [[:ru:Простые эфиры|Простые эфиры]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103230]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 412 | [[]] | [[:ru:Углеводороды|Углеводороды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43648]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 413 | [[Ароматик берләшмәләр]] | [[:ru:Ароматические соединения|Ароматические соединения]] | align=right| 4859 | align=right| [[d:Q19834818]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 414 | [[]] | [[:ru:Алкины|Алкины]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q159226]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 415 | [[Химик элемент]] | [[:ru:Химический элемент|Химический элемент]] | align=right| 18092 | align=right| [[d:Q11344]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 416 | [[Химик элементтар исемлеге]] | [[:ru:Список химических элементов|Список химических элементов]] | align=right| 27290 | align=right| [[d:Q6102450]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 417 | [[]] | [[:ru:Зарядовое число|Зарядовое число]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q23809]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 418 | [[Атом массаһы]] | [[:ru:Атомная масса|Атомная масса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3840065]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 419 | [[Химик элементтарҙың периодик системаһы]] | [[:ru:Периодическая система химических элементов|Периодическая система химических элементов]] | align=right| 19913 | align=right| [[d:Q10693]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 420 | [[]] | [[:ru:Период (химия)|Период (химия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101843]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 421 | [[Металдар]] | [[:ru:Металлы|Металлы]] | align=right| 16221 | align=right| [[d:Q11426]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 422 | [[]] | [[:ru:Щелочные металлы|Щелочные металлы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19557]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 423 | [[]] | [[:ru:Щёлочноземельные металлы|Щёлочноземельные металлы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19563]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 424 | [[Лантаноидтар]] | [[:ru:Лантаноиды|Лантаноиды]] | align=right| 3302 | align=right| [[d:Q19569]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 425 | [[]] | [[:ru:Актиноиды|Актиноиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19577]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 426 | [[]] | [[:ru:Переходные металлы|Переходные металлы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19588]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 427 | [[]] | [[:ru:Подгруппа скандия|Подгруппа скандия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q108307]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 428 | [[]] | [[:ru:Подгруппа титана|Подгруппа титана]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q189302]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 429 | [[]] | [[:ru:Подгруппа ванадия|Подгруппа ванадия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193276]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 430 | [[]] | [[:ru:Подгруппа хрома|Подгруппа хрома]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193280]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 431 | [[Затлы металдар]] | [[:ru:Благородные металлы|Благородные металлы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q585302]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 432 | [[]] | [[:ru:Подгруппа меди|Подгруппа меди]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185870]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 433 | [[]] | [[:ru:Подгруппа цинка|Подгруппа цинка]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191875]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 434 | [[]] | [[:ru:Полуметаллы|Полуметаллы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19596]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 435 | [[]] | [[:ru:Неметаллы|Неметаллы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19600]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 436 | [[]] | [[:ru:Подгруппа бора|Подгруппа бора]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q189294]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 437 | [[]] | [[:ru:Подгруппа углерода|Подгруппа углерода]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q106693]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 438 | [[]] | [[:ru:Подгруппа азота|Подгруппа азота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q106675]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 439 | [[]] | [[:ru:Халькогены|Халькогены]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104567]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 440 | [[Галогендар]] | [[:ru:Галогены|Галогены]] | align=right| 3921 | align=right| [[d:Q19605]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 441 | [[Затлы газдар]] {{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Благородные газы|Благородные газы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19609]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 442 | [[Периодик системаның беренсе периоды]] | [[:ru:Первый период периодической системы|Первый период периодической системы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191936]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 443 | [[]] | [[:ru:Второй период периодической системы|Второй период периодической системы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q207712]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 444 | [[]] | [[:ru:Третий период периодической системы|Третий период периодической системы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q211331]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 445 | [[Водород]] | [[:ru:Водород|Водород]] | align=right| 14174 | align=right| [[d:Q556]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 446 | [[Гелий]] | [[:ru:Гелий|Гелий]] | align=right| 6243 | align=right| [[d:Q560]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 447 | [[Литий]] | [[:ru:Литий|Литий]] | align=right| 4137 | align=right| [[d:Q568]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 448 | [[]] | [[:ru:Бериллий|Бериллий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q569]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 449 | [[]] | [[:ru:Бор (элемент)|Бор (элемент)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q618]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 450 | [[Углерод]] | [[:ru:Углерод|Углерод]] | align=right| 15084 | align=right| [[d:Q623]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 451 | [[Азот]] | [[:ru:Азот|Азот]] | align=right| 9809 | align=right| [[d:Q627]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 452 | [[Кислород]] | [[:ru:Кислород|Кислород]] | align=right| 16931 | align=right| [[d:Q629]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 453 | [[Фтор]] | [[:ru:Фтор|Фтор]] | align=right| 3725 | align=right| [[d:Q650]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 454 | [[Неон]] | [[:ru:Неон|Неон]] | align=right| 6613 | align=right| [[d:Q654]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 455 | [[]] | [[:ru:Натрий|Натрий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q658]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 456 | [[Магний]] | [[:ru:Магний|Магний]] | align=right| 3920 | align=right| [[d:Q660]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 457 | [[Алюмин]] | [[:ru:Алюминий|Алюминий]] | align=right| 11592 | align=right| [[d:Q663]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 458 | [[Кремний]] | [[:ru:Кремний|Кремний]] | align=right| 2725 | align=right| [[d:Q670]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 459 | [[Фосфор]] | [[:ru:Фосфор|Фосфор]] | align=right| 3780 | align=right| [[d:Q674]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 460 | [[Көкөрт]] | [[:ru:Сера|Сера]] | align=right| 2907 | align=right| [[d:Q682]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 461 | [[Хлор]] | [[:ru:Хлор|Хлор]] | align=right| 5171 | align=right| [[d:Q688]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 462 | [[Аргон]] | [[:ru:Аргон|Аргон]] | align=right| 2902 | align=right| [[d:Q696]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 463 | [[Калий]] | [[:ru:Калий|Калий]] | align=right| 915 | align=right| [[d:Q703]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 464 | [[Кальций]] | [[:ru:Кальций|Кальций]] | align=right| 3658 | align=right| [[d:Q706]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 465 | [[]] | [[:ru:Скандий|Скандий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q713]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 466 | [[Титан (элемент)]] | [[:ru:Титан (элемент)|Титан (элемент)]] | align=right| 3462 | align=right| [[d:Q716]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 467 | [[Ванадий]] | [[:ru:Ванадий|Ванадий]] | align=right| 858 | align=right| [[d:Q722]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 468 | [[]] | [[:ru:Хром|Хром]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q725]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 469 | [[Марганец]] | [[:ru:Марганец|Марганец]] | align=right| 6458 | align=right| [[d:Q731]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 470 | [[Тимер]] | [[:ru:Железо|Железо]] | align=right| 12420 | align=right| [[d:Q677]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 471 | [[Кобальт]] | [[:ru:Кобальт|Кобальт]] | align=right| 4248 | align=right| [[d:Q740]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 472 | [[]] | [[:ru:Никель|Никель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q744]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 473 | [[Баҡыр]] | [[:ru:Медь|Медь]] | align=right| 12061 | align=right| [[d:Q753]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 474 | [[Цинк]] | [[:ru:Цинк|Цинк]] | align=right| 1760 | align=right| [[d:Q758]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 475 | [[Галлий]] | [[:ru:Галлий|Галлий]] | align=right| 7497 | align=right| [[d:Q861]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 476 | [[Германий]] | [[:ru:Германий|Германий]] | align=right| 10859 | align=right| [[d:Q867]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 477 | [[]] | [[:ru:Мышьяк|Мышьяк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q871]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 478 | [[Селен]] | [[:ru:Селен|Селен]] | align=right| 6605 | align=right| [[d:Q876]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 479 | [[Бром]] | [[:ru:Бром|Бром]] | align=right| 3137 | align=right| [[d:Q879]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 480 | [[Криптон]] | [[:ru:Криптон|Криптон]] | align=right| 6631 | align=right| [[d:Q888]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 481 | [[Рубидий]] | [[:ru:Рубидий|Рубидий]] | align=right| 5013 | align=right| [[d:Q895]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 482 | [[Стронций]] | [[:ru:Стронций|Стронций]] | align=right| 8516 | align=right| [[d:Q938]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 483 | [[Иттрий]] | [[:ru:Иттрий|Иттрий]] | align=right| 5013 | align=right| [[d:Q941]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 484 | [[]] | [[:ru:Цирконий|Цирконий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1038]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 485 | [[]] | [[:ru:Ниобий|Ниобий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1046]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 486 | [[]] | [[:ru:Молибден|Молибден]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1053]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 487 | [[Технеций]] | [[:ru:Технеций|Технеций]] | align=right| 5106 | align=right| [[d:Q1054]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 488 | [[Рутений]] | [[:ru:Рутений|Рутений]] | align=right| 9945 | align=right| [[d:Q1086]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 489 | [[]] | [[:ru:Родий|Родий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1087]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 490 | [[]] | [[:ru:Палладий|Палладий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1089]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 491 | [[Көмөш]] | [[:ru:Серебро|Серебро]] | align=right| 11331 | align=right| [[d:Q1090]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 492 | [[Кадмий]] | [[:ru:Кадмий|Кадмий]] | align=right| 7833 | align=right| [[d:Q1091]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 493 | [[Индий]] | [[:ru:Индий|Индий]] | align=right| 6449 | align=right| [[d:Q1094]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 494 | [[Аҡ ҡурғаш]] | [[:ru:Олово|Олово]] | align=right| 10486 | align=right| [[d:Q1096]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 495 | [[Һөрмә]] | [[:ru:Сурьма|Сурьма]] | align=right| 5480 | align=right| [[d:Q1099]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 496 | [[Теллур]] | [[:ru:Теллур|Теллур]] | align=right| 6336 | align=right| [[d:Q1100]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 497 | [[Иод]] | [[:ru:Иод|Иод]] | align=right| 2076 | align=right| [[d:Q1103]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 498 | [[]] | [[:ru:Ксенон|Ксенон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1106]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 499 | [[Цезий]] | [[:ru:Цезий|Цезий]] | align=right| 8817 | align=right| [[d:Q1108]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 500 | [[Барий]] | [[:ru:Барий|Барий]] | align=right| 3262 | align=right| [[d:Q1112]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 501 | [[]] | [[:ru:Лантан|Лантан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1801]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 502 | [[Церий]] | [[:ru:Церий|Церий]] | align=right| 2638 | align=right| [[d:Q1385]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 503 | [[Празеодим]] | [[:ru:Празеодим|Празеодим]] | align=right| 3104 | align=right| [[d:Q1386]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 504 | [[Неодим]] | [[:ru:Неодим|Неодим]] | align=right| 3426 | align=right| [[d:Q1388]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 505 | [[Прометий]] | [[:ru:Прометий|Прометий]] | align=right| 3379 | align=right| [[d:Q1809]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 506 | [[Самарий]] | [[:ru:Самарий|Самарий]] | align=right| 4627 | align=right| [[d:Q1819]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 507 | [[Европий]] | [[:ru:Европий|Европий]] | align=right| 4468 | align=right| [[d:Q1396]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 508 | [[Гадолиний]] | [[:ru:Гадолиний|Гадолиний]] | align=right| 1957 | align=right| [[d:Q1832]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 509 | [[Тербий]] | [[:ru:Тербий|Тербий]] | align=right| 4131 | align=right| [[d:Q1838]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 510 | [[Диспрозий]] | [[:ru:Диспрозий|Диспрозий]] | align=right| 6397 | align=right| [[d:Q1843]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 511 | [[]] | [[:ru:Гольмий|Гольмий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1846]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 512 | [[Эрбий]] | [[:ru:Эрбий|Эрбий]] | align=right| 3881 | align=right| [[d:Q1849]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 513 | [[]] | [[:ru:Тулий|Тулий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1853]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 514 | [[]] | [[:ru:Иттербий|Иттербий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1855]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 515 | [[]] | [[:ru:Лютеций|Лютеций]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1857]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 516 | [[Гафний]] | [[:ru:Гафний|Гафний]] | align=right| 2809 | align=right| [[d:Q1119]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 517 | [[]] | [[:ru:Тантал (элемент)|Тантал (элемент)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1123]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 518 | [[Вольфрам]] | [[:ru:Вольфрам|Вольфрам]] | align=right| 5993 | align=right| [[d:Q743]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 519 | [[Рений]] | [[:ru:Рений|Рений]] | align=right| 5459 | align=right| [[d:Q737]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 520 | [[Осмий]] | [[:ru:Осмий|Осмий]] | align=right| 5766 | align=right| [[d:Q751]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 521 | [[Иридий]] | [[:ru:Иридий|Иридий]] | align=right| 8572 | align=right| [[d:Q877]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 522 | [[Аҡ алтын]] | [[:ru:Платина|Платина]] | align=right| 8255 | align=right| [[d:Q880]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 523 | [[Алтын]] | [[:ru:Золото|Золото]] | align=right| 10348 | align=right| [[d:Q897]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 524 | [[Терегөмөш]] | [[:ru:Ртуть|Ртуть]] | align=right| 7444 | align=right| [[d:Q925]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 525 | [[Таллий]] | [[:ru:Таллий|Таллий]] | align=right| 4755 | align=right| [[d:Q932]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 526 | [[Ҡурғаш]] | [[:ru:Свинец|Свинец]] | align=right| 7547 | align=right| [[d:Q708]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 527 | [[Висмут]] | [[:ru:Висмут|Висмут]] | align=right| 5073 | align=right| [[d:Q942]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 528 | [[Полоний]] | [[:ru:Полоний|Полоний]] | align=right| 7488 | align=right| [[d:Q979]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 529 | [[Астат]] | [[:ru:Астат|Астат]] | align=right| 2601 | align=right| [[d:Q999]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 530 | [[Радон]] | [[:ru:Радон|Радон]] | align=right| 6895 | align=right| [[d:Q1133]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 531 | [[]] | [[:ru:Франций|Франций]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q671]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 532 | [[Радий]] | [[:ru:Радий|Радий]] | align=right| 23851 | align=right| [[d:Q1128]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 533 | [[]] | [[:ru:Актиний|Актиний]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1121]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 534 | [[]] | [[:ru:Торий|Торий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1115]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 535 | [[]] | [[:ru:Протактиний|Протактиний]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1109]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 536 | [[Уран (элемент)]] | [[:ru:Уран (элемент)|Уран (элемент)]] | align=right| 9019 | align=right| [[d:Q1098]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 537 | [[Нептуний]] | [[:ru:Нептуний|Нептуний]] | align=right| 5078 | align=right| [[d:Q1105]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 538 | [[Плутоний]] | [[:ru:Плутоний|Плутоний]] | align=right| 11340 | align=right| [[d:Q1102]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 539 | [[]] | [[:ru:Америций|Америций]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1872]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 540 | [[Кюрий]] | [[:ru:Кюрий|Кюрий]] | align=right| 3891 | align=right| [[d:Q1876]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 541 | [[]] | [[:ru:Берклий|Берклий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1882]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 542 | [[Калифорний]] | [[:ru:Калифорний|Калифорний]] | align=right| 4445 | align=right| [[d:Q1888]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 543 | [[]] | [[:ru:Эйнштейний|Эйнштейний]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1892]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 544 | [[Фермий]] | [[:ru:Фермий|Фермий]] | align=right| 3462 | align=right| [[d:Q1896]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 545 | [[]] | [[:ru:Менделевий|Менделевий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1898]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 546 | [[Нобелий]] | [[:ru:Нобелий|Нобелий]] | align=right| 4645 | align=right| [[d:Q1901]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 547 | [[]] | [[:ru:Лоуренсий|Лоуренсий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1905]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 548 | [[Резерфордий]] | [[:ru:Резерфордий|Резерфордий]] | align=right| 3736 | align=right| [[d:Q1226]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 549 | [[Дубний]] | [[:ru:Дубний|Дубний]] | align=right| 7591 | align=right| [[d:Q1232]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 550 | [[Сиборгий]] | [[:ru:Сиборгий|Сиборгий]] | align=right| 7450 | align=right| [[d:Q1234]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 551 | [[Борий]] | [[:ru:Борий|Борий]] | align=right| 9221 | align=right| [[d:Q1249]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 552 | [[]] | [[:ru:Хассий|Хассий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1252]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 553 | [[Мейтнерий]] | [[:ru:Мейтнерий|Мейтнерий]] | align=right| 4342 | align=right| [[d:Q1258]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 554 | [[Дармштадтий]] | [[:ru:Дармштадтий|Дармштадтий]] | align=right| 5944 | align=right| [[d:Q1266]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 555 | [[Рентгений]] | [[:ru:Рентгений|Рентгений]] | align=right| 4230 | align=right| [[d:Q1272]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 556 | [[Коперниций]] | [[:ru:Коперниций|Коперниций]] | align=right| 7821 | align=right| [[d:Q1278]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 557 | [[Ниһоний]] | [[:ru:Нихоний|Нихоний]] | align=right| 8142 | align=right| [[d:Q1301]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 558 | [[]] | [[:ru:Флеровий|Флеровий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1302]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 559 | [[Московий]] | [[:ru:Московий|Московий]] | align=right| 5988 | align=right| [[d:Q1303]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 560 | [[]] | [[:ru:Ливерморий|Ливерморий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1304]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 561 | [[]] | [[:ru:Теннессин|Теннессин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1306]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 562 | [[]] | [[:ru:Оганесон|Оганесон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1307]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 563 | [[Химик ҡушылмалар]] | [[:ru:Химическое соединение|Химическое соединение]] | align=right| 13663 | align=right| [[d:Q11173]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 564 | [[Кислоталар]] | [[:ru:Кислоты|Кислоты]] | align=right| 29985 | align=right| [[d:Q11158]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 565 | [[]] | [[:ru:Уксусная кислота|Уксусная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47512]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 566 | [[]] | [[:ru:Борная кислота|Борная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187045]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 567 | [[]] | [[:ru:Лимонная кислота|Лимонная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q159683]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 568 | [[]] | [[:ru:Соляная кислота|Соляная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2409]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 569 | [[]] | [[:ru:Плавиковая кислота|Плавиковая кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q209569]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 570 | [[]] | [[:ru:Молочная кислота|Молочная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161249]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 571 | [[]] | [[:ru:Азотная кислота|Азотная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83320]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 572 | [[]] | [[:ru:Ортофосфорная кислота|Ортофосфорная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184782]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 573 | [[]] | [[:ru:Серная кислота|Серная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4118]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 574 | [[]] | [[:ru:Дубильная кислота|Дубильная кислота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q427956]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 575 | [[Һелтеләр]]{{эш өҫтөндә|Баныу}} | [[:ru:Щёлочи|Щёлочи]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q485742]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 576 | [[Нигеҙ (химия)]] | [[:ru:Основание (химия)|Основание (химия)]] | align=right| 33938 | align=right| [[d:Q11193]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 577 | [[]] | [[:ru:Неорганические вещества|Неорганические вещества]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190065]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 578 | [[]] | [[:ru:Аммиак|Аммиак]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4087]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 579 | [[]] | [[:ru:Диоксид углерода|Диоксид углерода]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1997]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 580 | [[]] | [[:ru:Монооксид углерода|Монооксид углерода]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2025]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 581 | [[Һыу]] | [[:ru:Вода|Вода]] | align=right| 16735 | align=right| [[d:Q283]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#FFE0E0 | 582 | [[]] | [[:ru:Органические вещества|Органические вещества]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q174211]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 583 | [[]] | [[:ru:Ацетон|Ацетон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q49546]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 584 | [[Спирт]] | [[:ru:Спирты|Спирты]] | align=right| 13426 | align=right| [[d:Q156]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 585 | [[]] | [[:ru:Альдегиды|Альдегиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101497]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 586 | [[]] | [[:ru:Алканы|Алканы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41581]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 587 | [[]] | [[:ru:Алкены|Алкены]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81406]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 588 | [[]] | [[:ru:Амиды|Амиды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188777]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 589 | [[]] | [[:ru:Амины|Амины]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q167198]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 590 | [[Бензол]] | [[:ru:Бензол|Бензол]] | align=right| 4423 | align=right| [[d:Q2270]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 591 | [[]] | [[:ru:Бутан (вещество)|Бутан (вещество)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134192]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 592 | [[]] | [[:ru:Этан|Этан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q52858]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 593 | [[]] | [[:ru:Кофеин|Кофеин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q60235]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 594 | [[]] | [[:ru:Карбоновые кислоты|Карбоновые кислоты]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134856]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 595 | [[]] | [[:ru:Хлорфторуглероды|Хлорфторуглероды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q960800]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 596 | [[]] | [[:ru:Кокаин|Кокаин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41576]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 597 | [[Этанол]] | [[:ru:Этанол|Этанол]] | align=right| 18963 | align=right| [[d:Q153]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 598 | [[]] | [[:ru:Этилен|Этилен]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q151313]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 599 | [[]] | [[:ru:Формальдегид|Формальдегид]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161210]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 600 | [[]] | [[:ru:Фруктоза|Фруктоза]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q122043]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 601 | [[]] | [[:ru:Глюкоза|Глюкоза]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37525]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 602 | [[]] | [[:ru:Галогеналканы|Галогеналканы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q271026]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 603 | [[]] | [[:ru:Кетоны|Кетоны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170744]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 604 | [[Метан]] | [[:ru:Метан|Метан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37129]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 605 | [[]] | [[:ru:Метанол|Метанол]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q14982]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 606 | [[Никотин]] | [[:ru:Никотин|Никотин]] | align=right| 7580 | align=right| [[d:Q28086552]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 607 | [[Фенол]] | [[:ru:Фенол|Фенол]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q130336]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 608 | [[]] | [[:ru:Пропан|Пропан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q131189]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 609 | [[]] | [[:ru:Пропилен|Пропилен]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q151324]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 610 | [[]] | [[:ru:Синтез-газ|Синтез-газ]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3273339]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 611 | [[Тоҙҙар]] | [[:ru:Соли|Соли]] | align=right| 28649 | align=right| [[d:Q12370]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 612 | [[]] | [[:ru:Квасцы|Квасцы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190527]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 613 | [[]] | [[:ru:Нитрат аммония|Нитрат аммония]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182329]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 614 | [[]] | [[:ru:Сульфат аммония|Сульфат аммония]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191831]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 615 | [[Кальций карбонаты]] | [[:ru:Карбонат кальция|Карбонат кальция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q23767]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 616 | [[Кальций хлориды]] | [[:ru:Хлорид кальция|Хлорид кальция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q208451]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 617 | [[]] | [[:ru:Сульфат магния|Сульфат магния]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q288266]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 618 | [[]] | [[:ru:Гидроксид калия|Гидроксид калия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q132298]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 619 | [[]] | [[:ru:Нитрат калия|Нитрат калия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177836]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 620 | [[]] | [[:ru:Гидрокарбонат натрия|Гидрокарбонат натрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179731]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 621 | [[Натрий карбонаты]] | [[:ru:Карбонат натрия|Карбонат натрия]] | align=right| 35 321 | align=right| [[d:Q190227]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 622 | [[]] | [[:ru:Хлорид натрия|Хлорид натрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2314]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 623 | [[]] | [[:ru:Гидроксид натрия|Гидроксид натрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q102769]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 624 | [[]] | [[:ru:Нитрат натрия|Нитрат натрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184373]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 625 | [[]] | [[:ru:Метасиликат натрия|Метасиликат натрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q425397]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 626 | [[]] | [[:ru:Сульфат натрия|Сульфат натрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q211737]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 627 | [[]] | [[:ru:Оксид титана(IV)|Оксид титана(IV)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193521]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 628 | [[]] | [[:ru:Смесь (химия)|Смесь (химия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q169336]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 629 | [[]] | [[:ru:Аэрозоль|Аэрозоль]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104541]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 630 | [[]] | [[:ru:Коллоидные системы|Коллоидные системы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181780]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 631 | [[]] | [[:ru:Дисперсная система|Дисперсная система]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178697]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 632 | [[]] | [[:ru:Эмульсия|Эмульсия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187634]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 633 | [[]] | [[:ru:Пена|Пена]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q215414]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 634 | [[]] | [[:ru:Гели|Гели]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185744]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 635 | [[]] | [[:ru:Раствор|Раствор]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q5447188]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 636 | [[]] | [[:ru:Суспензия|Суспензия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q26100]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 637 | [[]] | [[:ru:Пар|Пар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q255722]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 638 | [[]] | [[:ru:Сплав|Сплав]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37756]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 639 | [[]] | [[:ru:Амальгама|Амальгама]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182574]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 640 | [[]] | [[:ru:Латунь|Латунь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q39782]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 641 | [[Бронза]] | [[:ru:Бронза|Бронза]] | align=right| 4696 | align=right| [[d:Q34095]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 642 | [[]] | [[:ru:Керамика|Керамика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q45621]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 643 | [[]] | [[:ru:Чугун|Чугун]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483269]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 644 | [[]] | [[:ru:Дюралюминий|Дюралюминий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q243558]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 645 | [[Ҡорос]] | [[:ru:Сталь|Сталь]] | align=right| 32240 | align=right| [[d:Q11427]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 646 | [[]] | [[:ru:Нержавеющая сталь|Нержавеющая сталь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172587]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 647 | [[]] | [[:ru:Таблетки|Таблетки]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q206077]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 648 | [[Плацебо]] | [[:ru:Плацебо|Плацебо]] | align=right| 15506 | align=right| [[d:Q269829]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 649 | [[Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр]] | [[:ru:Науки о Земле|Науки о Земле]] | align=right| 5092 | align=right| [[d:Q8008]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 650 | [[Картография]] | [[:ru:Картография|Картография]] | align=right| 659 | align=right| [[d:Q42515]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 651 | [[Географик карта]] | [[:ru:Географическая карта|Географическая карта]] | align=right| 6516 | align=right| [[d:Q4006]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 652 | [[Тәбиғәт һәләкәте]] | [[:ru:Стихийное бедствие|Стихийное бедствие]] | align=right| 32419 | align=right| [[d:Q8065]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 653 | [[Ҡар ишелмәһе]] | [[:ru:Лавина|Лавина]] | align=right| 10960 | align=right| [[d:Q7935]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 654 | [[Ҡоролоҡ]] | [[:ru:Засуха|Засуха]] | align=right| 4207 | align=right| [[d:Q43059]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 655 | [[Һыу баҫыу]] | [[:ru:Наводнение|Наводнение]] | align=right| 10154 | align=right| [[d:Q8068]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 656 | [[Ер тетрәү]] | [[:ru:Землетрясение|Землетрясение]] | align=right| 20106 | align=right| [[d:Q7944]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 657 | [[Цунами]] | [[:ru:Цунами|Цунами]] | align=right| 19521 | align=right| [[d:Q8070]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 658 | [[Ер төҙөлөшө]] | [[:ru:Строение Земли|Строение Земли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1664027]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 659 | [[]] | [[:ru:Складчатая дислокация|Складчатая дислокация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81659]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 660 | [[]] | [[:ru:Формация (стратиграфическое подразделение)|Формация (стратиграфическое подразделение)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q736917]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 661 | [[]] | [[:ru:Фоссилии|Фоссилии]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40614]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 662 | [[Геология]] | [[:ru:Геология|Геология]] | align=right| 28314 | align=right| [[d:Q1069]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 663 | [[]] | [[:ru:Ударный кратер|Ударный кратер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q55818]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 664 | [[Литосфера]] | [[:ru:Литосфера|Литосфера]] | align=right| 2301 | align=right| [[d:Q83296]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 665 | [[Ер ҡабығы]] | [[:ru:Земная кора|Земная кора]] | align=right| 3845 | align=right| [[d:Q15316]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 666 | [[]] | [[:ru:Разлом|Разлом]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47089]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 667 | [[Тау тоҡомо]] | [[:ru:Горная порода|Горная порода]] | align=right| 27984 | align=right| [[d:Q8063]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 668 | [[Базальт]] | [[:ru:Базальт|Базальт]] | align=right| 3071 | align=right| [[d:Q43338]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 669 | [[Саҡматаш]] | [[:ru:Кремень|Кремень]] | align=right| 4047 | align=right| [[d:Q83087]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 670 | [[Магмалы тау тоҡомдары]] | [[:ru:Магматические горные породы|Магматические горные породы]] | align=right| 1964 | align=right| [[d:Q42045]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 671 | [[Эзбизташ]] | [[:ru:Известняк|Известняк]] | align=right| 4757 | align=right| [[d:Q23757]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 672 | [[Магма]] | [[:ru:Магма|Магма]] | align=right| 2950 | align=right| [[d:Q42278]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 673 | [[Метаморфик тау тоҡомдары]] | [[:ru:Метаморфические горные породы|Метаморфические горные породы]] | align=right| 1047 | align=right| [[d:Q47069]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 674 | [[Ултырма тау тоҡомдары]] | [[:ru:Осадочные горные породы|Осадочные горные породы]] | align=right| 1149 | align=right| [[d:Q82480]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 675 | [[]] | [[:ru:Минералогия|Минералогия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83353]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 676 | [[Плиталар тектоникаһы]] | [[:ru:Тектоника плит|Тектоника плит]] | align=right| 12055 | align=right| [[d:Q7950]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 677 | [[]] | [[:ru:Стратиграфия|Стратиграфия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134783]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 678 | [[]] | [[:ru:Пласт (геология)|Пласт (геология)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12758989]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 679 | [[]] | [[:ru:Надвиг|Надвиг]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q496325]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 680 | [[]] | [[:ru:Пироксены|Пироксены]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q192880]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 681 | [[]] | [[:ru:Силикаты (минералы)|Силикаты (минералы)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178977]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 682 | [[Ҡыр шпаты]] | [[:ru:Полевые шпаты|Полевые шпаты]] | align=right| 12905 | align=right| [[d:Q170258]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 683 | [[]] | [[:ru:Каолинит|Каолинит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q223197]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 684 | [[Тальк]] | [[:ru:Тальк|Тальк]] | align=right| 4326 | align=right| [[d:Q134583]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 685 | [[]] | [[:ru:Слюды|Слюды]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q114675]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 686 | [[]] | [[:ru:Асбест|Асбест]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104085]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 687 | [[]] | [[:ru:Берилл|Берилл]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103480]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 688 | [[Зөбәржәт]] | [[:ru:Изумруд|Изумруд]] | align=right| 1723 | align=right| [[d:Q43513]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 689 | [[Сапфир]] | [[:ru:Сапфир|Сапфир]] | align=right| 1048 | align=right| [[d:Q127583]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 690 | [[]] | [[:ru:Рубин|Рубин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43088]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 691 | [[]] | [[:ru:Топаз|Топаз]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134985]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 692 | [[Гәрәбә]] | [[:ru:Янтарь|Янтарь]] | align=right| 38796 | align=right| [[d:Q25381]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 693 | [[]] | [[:ru:Слоновая кость|Слоновая кость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q82001]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 694 | [[]] | [[:ru:Жемчуг|Жемчуг]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43436]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 695 | [[Петрология]] | [[:ru:Петрология|Петрология]] | align=right| 3515 | align=right| [[d:Q163082]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 696 | [[]] | [[:ru:Конгломерат (порода)|Конгломерат (порода)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191704]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 697 | [[]] | [[:ru:Гравий|Гравий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133833]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 698 | [[]] | [[:ru:Гранит|Гранит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41177]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 699 | [[]] | [[:ru:Вулканический туф|Вулканический туф]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q484924]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 700 | [[]] | [[:ru:Кристаллические сланцы|Кристаллические сланцы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q15315]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 701 | [[]] | [[:ru:Мрамор|Мрамор]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40861]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 702 | [[Гнейс]] | [[:ru:Гнейс|Гнейс]] | align=right| 1825 | align=right| [[d:Q166409]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 703 | [[Тупраҡ]] | [[:ru:Почва|Почва]] | align=right| 8576 | align=right| [[d:Q36133]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 704 | [[Ҡом]] | [[:ru:Песок|Песок]] | align=right| 5299 | align=right| [[d:Q34679]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 705 | [[]] | [[:ru:Песчаник|Песчаник]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13085]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 706 | [[]] | [[:ru:Боксит|Боксит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q102078]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 707 | [[Торф]] | [[:ru:Торф|Торф]] | align=right| 6022 | align=right| [[d:Q184624]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 708 | [[]] | [[:ru:Кварцит|Кварцит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q237883]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 709 | [[]] | [[:ru:Аспидный сланец|Аспидный сланец]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q207079]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 710 | [[]] | [[:ru:Горючий сланец|Горючий сланец]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q221378]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 711 | [[Геодезия]] | [[:ru:Геодезия|Геодезия]] | align=right| 4540 | align=right| [[d:Q131089]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 712 | [[]] | [[:ru:Геофизика|Геофизика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46255]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 713 | [[]] | [[:ru:Магнитное поле Земли|Магнитное поле Земли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6500960]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 714 | [[]] | [[:ru:Внутреннее ядро Земли|Внутреннее ядро Земли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q394352]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 715 | [[]] | [[:ru:Внешнее ядро|Внешнее ядро]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q857867]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 716 | [[]] | [[:ru:Мантия Земли|Мантия Земли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101949]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 717 | [[]] | [[:ru:Сейсмология|Сейсмология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83371]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 718 | [[Геохронологик шкала]] | [[:ru:Геохронологическая шкала|Геохронологическая шкала]] | align=right| 9090 | align=right| [[d:Q43521]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 719 | [[Пангея]] | [[:ru:Пангея|Пангея]] | align=right| 2293 | align=right| [[d:Q4398]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 720 | [[]] | [[:ru:Массовое вымирание|Массовое вымирание]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q55814]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 721 | [[]] | [[:ru:Массовое пермское вымирание|Массовое пермское вымирание]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q141118]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 722 | [[]] | [[:ru:Мел-палеогеновое вымирание|Мел-палеогеновое вымирание]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q55811]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 723 | [[]] | [[:ru:Ледниковый период|Ледниковый период]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q49367]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 724 | [[]] | [[:ru:Докембрий|Докембрий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103910]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 725 | [[]] | [[:ru:Фанерозой|Фанерозой]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101313]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 726 | [[]] | [[:ru:Палеозой|Палеозой]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q75507]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 727 | [[]] | [[:ru:Кембрийский период|Кембрийский период]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79064]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 728 | [[]] | [[:ru:Пермский период|Пермский период]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q76402]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 729 | [[Мезозой]] | [[:ru:Мезозой|Мезозой]] | align=right| 4755 | align=right| [[d:Q83222]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 730 | [[]] | [[:ru:Триасовый период|Триасовый период]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47158]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 731 | [[]] | [[:ru:Юрский период|Юрский период]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q45805]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 732 | [[Аҡбур осоро]] | [[:ru:Меловой период|Меловой период]] | align=right| 5682 | align=right| [[d:Q44626]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 733 | [[Кайнозой]] | [[:ru:Кайнозой|Кайнозой]] | align=right| 2961 | align=right| [[d:Q102416]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 734 | [[Дүртенсел осор]] | [[:ru:Четвертичный период|Четвертичный период]] | align=right| 3271 | align=right| [[d:Q26185]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 735 | [[Голоцен]] | [[:ru:Голоцен|Голоцен]] | align=right| 1769 | align=right| [[d:Q25445]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 736 | [[]] | [[:ru:Геоморфология|Геоморфология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q52109]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 737 | [[]] | [[:ru:Эрозия|Эрозия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q80026]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 738 | [[]] | [[:ru:Столовая гора|Столовая гора]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q623319]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 739 | [[]] | [[:ru:Кекур|Кекур]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q747957]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 740 | [[]] | [[:ru:Выветривание|Выветривание]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179177]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 741 | [[Рельеф формаһы]] | [[:ru:Форма рельефа|Форма рельефа]] | align=right| 2804 | align=right| [[d:Q271669]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 742 | [[Тау]] | [[:ru:Гора|Гора]] | align=right| 12035 | align=right| [[d:Q8502]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 743 | [[Тау һырты]] | [[:ru:Горный хребет|Горный хребет]] | align=right| 686 | align=right| [[d:Q46831]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 744 | [[Яйла]] | [[:ru:Плато|Плато]] | align=right| 5304 | align=right| [[d:Q75520]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 745 | [[]] | [[:ru:Холм|Холм]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q54050]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 746 | [[Үҙән]] | [[:ru:Долина|Долина]] | align=right| 3955 | align=right| [[d:Q39816]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 747 | [[Тигеҙлектәр]] | [[:ru:Равнина|Равнина]] | align=right| 4599 | align=right| [[d:Q160091]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 748 | [[]] | [[:ru:Конус выноса|Конус выноса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q465088]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 749 | [[]] | [[:ru:Пляж|Пляж]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40080]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 750 | [[]] | [[:ru:Каньон|Каньон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q150784]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 751 | [[]] | [[:ru:Клиф|Клиф]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q107679]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 752 | [[Һыубаҫар туғай]] | [[:ru:Пойма|Пойма]] | align=right| 4316 | align=right| [[d:Q193110]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 753 | [[]] | [[:ru:Меандр|Меандр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q180537]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 754 | [[]] | [[:ru:Оазис|Оазис]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43742]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 755 | [[Йылға һикәлтәһе]] | [[:ru:Речной порог|Речной порог]] | align=right| 4090 | align=right| [[d:Q695793]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 756 | [[Шарлауыҡ]] | [[:ru:Водопад|Водопад]] | align=right| 2886 | align=right| [[d:Q34038]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 757 | [[]] | [[:ru:Кар (форма рельефа)|Кар (форма рельефа)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184368]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 758 | [[]] | [[:ru:Озы|Озы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q332784]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 759 | [[]] | [[:ru:Фьорд|Фьорд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q45776]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 760 | [[]] | [[:ru:Спелеология|Спелеология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179132]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 761 | [[Мәмерйә]] | [[:ru:Пещера|Пещера]] | align=right| 1708 | align=right| [[d:Q35509]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 762 | [[Карст]] | [[:ru:Карст|Карст]] | align=right| 13677 | align=right| [[d:Q16817]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 763 | [[]] | [[:ru:Атолл|Атолл]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42523]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 764 | [[Ҡултыҡ]] | [[:ru:Залив|Залив]] | align=right| 1283 | align=right| [[d:Q39594]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 765 | [[]] | [[:ru:Побережье|Побережье]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q93352]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 766 | [[]] | [[:ru:Шельф|Шельф]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134851]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 767 | [[Мәрйен рифтары]] | [[:ru:Коралловые рифы|Коралловые рифы]] | align=right| 3091 | align=right| [[d:Q11292]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 768 | [[Лагуна]] | [[:ru:Лагуна|Лагуна]] | align=right| 1446 | align=right| [[d:Q187223]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 769 | [[]] | [[:ru:Глубоководный жёлоб|Глубоководный жёлоб]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q119253]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 770 | [[Ярымутрау]] | [[:ru:Полуостров|Полуостров]] | align=right| 1096 | align=right| [[d:Q34763]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 771 | [[]] | [[:ru:Перешеек|Перешеек]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q93267]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 772 | [[Утрау]] | [[:ru:Остров|Остров]] | align=right| 6310 | align=right| [[d:Q23442]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 773 | [[]] | [[:ru:Подводная гора|Подводная гора]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q503269]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 774 | [[Вулкан]] | [[:ru:Вулкан|Вулкан]] | align=right| 19254 | align=right| [[d:Q8072]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 775 | [[]] | [[:ru:Кальдера|Кальдера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q159954]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 776 | [[]] | [[:ru:Гейзер|Гейзер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83471]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 777 | [[]] | [[:ru:Горячая точка (геология)|Горячая точка (геология)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q105131]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 778 | [[]] | [[:ru:Срединно-океанический хребет|Срединно-океанический хребет]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104698]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 779 | [[]] | [[:ru:Вулканический кратер|Вулканический кратер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q109391]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 780 | [[]] | [[:ru:Некк|Некк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q653139]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 781 | [[]] | [[:ru:Вулканический купол|Вулканический купол]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q534282]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 782 | [[]] | [[:ru:Подводный вулкан|Подводный вулкан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q674775]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 783 | [[]] | [[:ru:Гайот|Гайот]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q151957]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 784 | [[]] | [[:ru:Эоловые процессы|Эоловые процессы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q215839]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 785 | [[]] | [[:ru:Дюна|Дюна]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25391]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 786 | [[Һыу каналы]] | [[:ru:Канал (гидрография)|Канал (гидрография)]] | align=right| 10542 | align=right| [[d:Q12284]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 787 | [[]] | [[:ru:Водохранилище|Водохранилище]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q131681]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 788 | [[]] | [[:ru:Польдер|Польдер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q106259]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 789 | [[]] | [[:ru:Искусственный остров|Искусственный остров]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13691]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 790 | [[]] | [[:ru:Дамба|Дамба]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q105190]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 791 | [[]] | [[:ru:Карьер|Карьер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188040]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 792 | [[]] | [[:ru:Канава|Канава]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2048319]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 793 | [[]] | [[:ru:Намывные территории|Намывные территории]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1130322]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 794 | [[Сүл]] | [[:ru:Пустыня|Пустыня]] | align=right| 15496 | align=right| [[d:Q8514]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 795 | [[Тундра]] Kuzgaul | [[:ru:Тундра|Тундра]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43262]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 796 | [[]] | [[:ru:Пустошь (рельеф)|Пустошь (рельеф)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q27590]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 797 | [[Урман]] | [[:ru:Лес|Лес]] | align=right| 16546 | align=right| [[d:Q4421]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#FFE0E0 | 798 | [[]] | [[:ru:Джунгли|Джунгли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191086]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 799 | [[]] | [[:ru:Мангры|Мангры]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q19756]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 800 | [[]] | [[:ru:Тайга|Тайга]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q69564]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 801 | [[]] | [[:ru:Тропический лес|Тропический лес]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1048194]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 802 | [[Ямғыр урманы]] | [[:ru:Дождевой лес|Дождевой лес]] | align=right| 3670 | align=right| [[d:Q9444]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 803 | [[]] | [[:ru:Дождевые леса Амазонии|Дождевые леса Амазонии]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177567]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 804 | [[]] | [[:ru:Лес умеренной зоны|Лес умеренной зоны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q622896]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 805 | [[]] | [[:ru:Травянистые сообщества|Травянистые сообщества]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1006733]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 806 | [[]] | [[:ru:Серраду|Серраду]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q278512]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 807 | [[]] | [[:ru:Поле (сельское хозяйство)|Поле (сельское хозяйство)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188869]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 808 | [[]] | [[:ru:Льянос|Льянос]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q141501]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 809 | [[]] | [[:ru:Луг|Луг]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q7777019]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 810 | [[]] | [[:ru:Пампа|Пампа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184382]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 811 | [[]] | [[:ru:Пастбище|Пастбище]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q30121]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 812 | [[]] | [[:ru:Прерия|Прерия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q194281]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 813 | [[]] | [[:ru:Сахель|Сахель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q66065]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 814 | [[]] | [[:ru:Саванна|Саванна]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42320]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 815 | [[Дала]] | [[:ru:Степь|Степь]] | align=right| 6681 | align=right| [[d:Q123991]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 816 | [[]] | [[:ru:Водно-болотные угодья|Водно-болотные угодья]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170321]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 817 | [[]] | [[:ru:Болото|Болото]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q166735]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 818 | [[Һаҙлыҡ]] | [[:ru:Торфяное болото|Торфяное болото]] | align=right| 8338 | align=right| [[d:Q1681353]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 819 | [[]] | [[:ru:Верховое болото|Верховое болото]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3240227]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 820 | [[]] | [[:ru:Педосфера|Педосфера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q941094]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 821 | [[]] | [[:ru:Почвообразование|Почвообразование]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q282070]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 822 | [[]] | [[:ru:Почвоведение|Почвоведение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q9161265]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 823 | [[Ер атмосфераһы]] | [[:ru:Атмосфера Земли|Атмосфера Земли]] | align=right| 10384 | align=right| [[d:Q3230]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 824 | [[Атмосфера химияһы]] | [[:ru:Химия атмосферы|Химия атмосферы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q287919]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 825 | [[Һауа массаһы]] | [[:ru:Воздушная масса|Воздушная масса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q216823]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 826 | [[Атмосфера баҫымы]] | [[:ru:Атмосферное давление|Атмосферное давление]] | align=right| 2423 | align=right| [[d:Q81809]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 827 | [[Һаҙағай]] | [[:ru:Полярное сияние|Полярное сияние]] | align=right| 2977 | align=right| [[d:Q40609]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 828 | [[]] | [[:ru:Гало|Гало]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q186310]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 829 | [[]] | [[:ru:Мираж|Мираж]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q308762]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 830 | [[Йәйғор]] | [[:ru:Радуга|Радуга]] | align=right| 9000 | align=right| [[d:Q1052]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 831 | [[]] | [[:ru:Небо|Небо]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q527]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 832 | [[]] | [[:ru:Климатология|Климатология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q52139]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 833 | [[Климат]] | [[:ru:Климат|Климат]] | align=right| 27988 | align=right| [[d:Q7937]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 834 | [[Эль-Ниньо]] | [[:ru:Эль-Ниньо|Эль-Ниньо]] | align=right| 34583 | align=right| [[d:Q7939]] | align=right| Һайланған |- bgcolor=#FFDAB9 | 835 | [[Глобаль йылыныу]] | [[:ru:Глобальное потепление|Глобальное потепление]] | align=right| 9562 | align=right| [[d:Q7942]] | align=right| Яҡшы |- bgcolor=#FFE0E0 | 836 | [[]] | [[:ru:Классификация климатов Кёппена|Классификация климатов Кёппена]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q124095]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 837 | [[]] | [[:ru:Умеренный климат|Умеренный климат]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q167466]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 838 | [[]] | [[:ru:Тропический климат|Тропический климат]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q135712]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 839 | [[Метеорология]] | [[:ru:Метеорология|Метеорология]] | align=right| 33216 | align=right| [[d:Q25261]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 840 | [[]] | [[:ru:Барометр|Барометр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79757]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 841 | [[Дымлылыҡ]] | [[:ru:Влажность|Влажность]] | align=right| 290 | align=right| [[d:Q180600]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 842 | [[Атмосфера фронттары]] | [[:ru:Атмосферный фронт|Атмосферный фронт]] | align=right| 1815 | align=right| [[d:Q189796]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 843 | [[Һауа торошо]] | [[:ru:Погода|Погода]] | align=right| 13265 | align=right| [[d:Q11663]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 844 | [[Болот]] | [[:ru:Облака|Облака]] | align=right| 37379 | align=right| [[d:Q8074]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 845 | [[]] | [[:ru:Перистые облака|Перистые облака]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185638]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 846 | [[]] | [[:ru:Кучево-дождевые облака|Кучево-дождевые облака]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182311]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 847 | [[]] | [[:ru:Кучевые облака|Кучевые облака]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q14189]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 848 | [[]] | [[:ru:Туман|Туман]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37477]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 849 | [[]] | [[:ru:Атмосферные осадки|Атмосферные осадки]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25257]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 850 | [[]] | [[:ru:Кислотный дождь|Кислотный дождь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40178]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 851 | [[]] | [[:ru:Гололедица|Гололедица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q220604]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 852 | [[]] | [[:ru:Роса|Роса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41097]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 853 | [[]] | [[:ru:Иней|Иней]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4590598]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 854 | [[Ер аҫты һыуҙары]] | [[:ru:Подземные воды|Подземные воды]] | align=right| 6265 | align=right| [[d:Q161598]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 855 | [[Боҙборсаҡ]] | [[:ru:Град|Град]] | align=right| 9295 | align=right| [[d:Q37602]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 856 | [[Ямғыр]] | [[:ru:Дождь|Дождь]] | align=right| 36332 | align=right| [[d:Q7925]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 857 | [[Ҡар]] | [[:ru:Снег|Снег]] | align=right| 32855 | align=right| [[d:Q7561]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 858 | [[]] | [[:ru:Времена года|Времена года]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q24384]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 859 | [[Яҙ]] | [[:ru:Весна|Весна]] | align=right| 3894 | align=right| [[d:Q1312]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 860 | [[Йәй]] | [[:ru:Лето|Лето]] | align=right| 611 | align=right| [[d:Q1313]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 861 | [[Көҙ]] | [[:ru:Осень|Осень]] | align=right| 4076 | align=right| [[d:Q1314]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 862 | [[Ҡыш]] | [[:ru:Зима|Зима]] | align=right| 790 | align=right| [[d:Q1311]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 863 | [[]] | [[:ru:Сезон дождей|Сезон дождей]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3117517]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 864 | [[]] | [[:ru:Сухой сезон|Сухой сезон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q146575]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 865 | [[]] | [[:ru:Циркуляция атмосферы|Циркуляция атмосферы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2615451]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 866 | [[]] | [[:ru:Антициклон|Антициклон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177414]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 867 | [[]] | [[:ru:Циклон|Циклон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79602]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 868 | [[]] | [[:ru:Ячейка Хэдли|Ячейка Хэдли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q338589]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 869 | [[]] | [[:ru:Полярная ячейка|Полярная ячейка]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1197111]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 870 | [[Дауыл]] | [[:ru:Буря|Буря]] | align=right| 3042 | align=right| [[d:Q81054]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 871 | [[]] | [[:ru:Метель|Метель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q205418]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 872 | [[]] | [[:ru:Пыльная буря|Пыльная буря]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182878]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 873 | [[Йәшен һәм ялағай]] | [[:ru:Молния|Молния]] | align=right| 9692 | align=right| [[d:Q33741]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 874 | [[]] | [[:ru:Шкала ураганов Саффира — Симпсона|Шкала ураганов Саффира — Симпсона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q205801]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 875 | [[Күк күкрәү]] | [[:ru:Гроза|Гроза]] | align=right| 8718 | align=right| [[d:Q2857578]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 876 | [[Ҡойон]] | [[:ru:Смерч|Смерч]] | align=right| 10765 | align=right| [[d:Q8081]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 877 | [[Тропик циклон]] | [[:ru:Тропический циклон|Тропический циклон]] | align=right| 44231 | align=right| [[d:Q8092]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 878 | [[Ел]] | [[:ru:Ветер|Ветер]] | align=right| 33506 | align=right| [[d:Q8094]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 879 | [[]] | [[:ru:Шкала Бофорта|Шкала Бофорта]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170464]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 880 | [[]] | [[:ru:Высотное струйное течение|Высотное струйное течение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q202325]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 881 | [[]] | [[:ru:Муссон|Муссон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42967]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 882 | [[Бриз]] | [[:ru:Бриз|Бриз]] | align=right| 2786 | align=right| [[d:Q81242]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 883 | [[]] | [[:ru:Пассат|Пассат]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q160603]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 884 | [[Гидросфера]] | [[:ru:Гидросфера|Гидросфера]] | align=right| 3927 | align=right| [[d:Q83169]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 885 | [[]] | [[:ru:Криосфера|Криосфера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q493109]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 886 | [[]] | [[:ru:Гляциология|Гляциология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q52120]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 887 | [[]] | [[:ru:Фирн|Фирн]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q828861]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 888 | [[]] | [[:ru:Ледник|Ледник]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q35666]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 889 | [[]] | [[:ru:Лёд|Лёд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q23392]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 890 | [[]] | [[:ru:Ледяной щит|Ледяной щит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12599]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 891 | [[]] | [[:ru:Шельфовый ледник|Шельфовый ледник]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46966]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 892 | [[]] | [[:ru:Айсберг|Айсберг]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47568]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 893 | [[]] | [[:ru:Морской лёд|Морской лёд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q213926]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 894 | [[]] | [[:ru:Многолетняя мерзлота|Многолетняя мерзлота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179918]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 895 | [[Гидрология]] | [[:ru:Гидрология|Гидрология]] | align=right| 3917 | align=right| [[d:Q42250]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 896 | [[Тәбиғәттә һыу әйләнеше]] | [[:ru:Круговорот воды в природе|Круговорот воды в природе]] | align=right| 13490 | align=right| [[d:Q81041]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 897 | [[]] | [[:ru:Гидрография|Гидрография]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182468]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 898 | [[Йылға]] | [[:ru:Река|Река]] | align=right| 13508 | align=right| [[d:Q4022]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 899 | [[]] | [[:ru:Эстуарий|Эстуарий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47053]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 900 | [[]] | [[:ru:Дельта реки|Дельта реки]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43197]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 901 | [[Лимнология]] | [[:ru:Лимнология|Лимнология]] | align=right| 6209 | align=right| [[d:Q165838]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 902 | [[Күл]] | [[:ru:Озеро|Озеро]] | align=right| 663 | align=right| [[d:Q23397]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 903 | [[]] | [[:ru:Пруд|Пруд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3253281]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 904 | [[]] | [[:ru:Прилив и отлив|Прилив и отлив]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q23384]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 905 | [[]] | [[:ru:Океанография|Океанография]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43518]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 906 | [[Океан]] | [[:ru:Океан|Океан]] | align=right| 28168 | align=right| [[d:Q9430]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 907 | [[Диңгеҙ]] | [[:ru:Море|Море]] | align=right| 66879 | align=right| [[d:Q165]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 908 | [[]] | [[:ru:Морские течения|Морские течения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q129558]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 909 | [[Диңгеҙ кимәле]] | [[:ru:Уровень моря|Уровень моря]] | align=right| 6248 | align=right| [[d:Q125465]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 910 | [[]] | [[:ru:Термохалинная циркуляция|Термохалинная циркуляция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q463223]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 911 | [[Физика]] | [[:ru:Физика|Физика]] | align=right| 32075 | align=right| [[d:Q413]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 912 | [[]] | [[:ru:Аллотропия|Аллотропия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81915]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 913 | [[]] | [[:ru:Эксперимент Гейгера — Марсдена|Эксперимент Гейгера — Марсдена]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1648751]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 914 | [[]] | [[:ru:Осмос|Осмос]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q54237]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 915 | [[]] | [[:ru:Квантовая теория поля|Квантовая теория поля]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q54505]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 916 | [[]] | [[:ru:Дистанционное зондирование Земли|Дистанционное зондирование Земли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q199687]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 917 | [[]] | [[:ru:Альфа-распад|Альфа-распад]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179856]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 918 | [[]] | [[:ru:Абсолютный нуль температуры|Абсолютный нуль температуры]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81182]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 919 | [[]] | [[:ru:Адиабатический процесс|Адиабатический процесс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182453]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 920 | [[]] | [[:ru:Эффект бабочки|Эффект бабочки]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187536]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 921 | [[]] | [[:ru:Броуновское движение|Броуновское движение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178036]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 922 | [[]] | [[:ru:Бета-распад|Бета-распад]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q306786]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 923 | [[]] | [[:ru:Стихии (философия)|Стихии (философия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188520]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 924 | [[]] | [[:ru:Солнечная корона|Солнечная корона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170754]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 925 | [[]] | [[:ru:Плотность|Плотность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q29539]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 926 | [[]] | [[:ru:Электронвольт|Электронвольт]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83327]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 927 | [[]] | [[:ru:Электронный микроскоп|Электронный микроскоп]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q132560]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 928 | [[]] | [[:ru:Фундаментальные взаимодействия|Фундаментальные взаимодействия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104934]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 929 | [[]] | [[:ru:Фундаментальная частица|Фундаментальная частица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43116]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 930 | [[]] | [[:ru:Ферромагнетизм|Ферромагнетизм]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184207]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 931 | [[]] | [[:ru:Гравитон|Гравитон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103585]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 932 | [[]] | [[:ru:Тепловой двигатель|Тепловой двигатель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178185]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 933 | [[]] | [[:ru:Тяжёлая вода|Тяжёлая вода]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q155890]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 934 | [[]] | [[:ru:Гидролиз|Гидролиз]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103135]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 935 | [[]] | [[:ru:Изоляция (электротехника)|Изоляция (электротехника)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178150]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 936 | [[]] | [[:ru:Ионосфера|Ионосфера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q162219]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 937 | [[]] | [[:ru:Число Маха|Число Маха]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q160669]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 938 | [[]] | [[:ru:Шкала Мооса|Шкала Мооса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41472]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 939 | [[]] | [[:ru:Магнитосфера|Магнитосфера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6915]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 940 | [[]] | [[:ru:Обсидиан|Обсидиан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q53754]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 941 | [[]] | [[:ru:Физическая величина (метрология)|Физическая величина (метрология)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q107715]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 942 | [[]] | [[:ru:Насос|Насос]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134574]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 943 | [[]] | [[:ru:Водородный показатель|Водородный показатель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40936]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 944 | [[]] | [[:ru:Прецессия|Прецессия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104225]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 945 | [[]] | [[:ru:Квантовый компьютер|Квантовый компьютер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q176555]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 946 | [[]] | [[:ru:Преломление|Преломление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q72277]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 947 | [[]] | [[:ru:Стандартные условия|Стандартные условия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q102145]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 948 | [[]] | [[:ru:Кот Шрёдингера|Кот Шрёдингера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q8588]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 949 | [[]] | [[:ru:Тунгусский метеорит|Тунгусский метеорит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q125953]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 950 | [[]] | [[:ru:Путешествие во времени|Путешествие во времени]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182154]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 951 | [[]] | [[:ru:Электрическое напряжение|Электрическое напряжение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25428]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 952 | [[]] | [[:ru:Длина волны|Длина волны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41364]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 953 | [[]] | [[:ru:Кротовая нора|Кротовая нора]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q7544]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 954 | [[]] | [[:ru:Удельная теплота парообразования и конденсации|Удельная теплота парообразования и конденсации]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483538]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 955 | [[]] | [[:ru:Баллистическая ракета|Баллистическая ракета]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179348]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 956 | [[]] | [[:ru:Гравитационная постоянная|Гравитационная постоянная]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q18373]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 957 | [[]] | [[:ru:Насыщенный пар|Насыщенный пар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2661322]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 958 | [[]] | [[:ru:Абсолютно чёрное тело|Абсолютно чёрное тело]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161424]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 959 | [[]] | [[:ru:Электролит|Электролит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q162908]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 960 | [[]] | [[:ru:Гравитационная линза|Гравитационная линза]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185243]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 961 | [[]] | [[:ru:Радиус атома|Радиус атома]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483788]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 962 | [[]] | [[:ru:Постоянная Больцмана|Постоянная Больцмана]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q5962]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 963 | [[Биофизика]] | [[:ru:Биофизика|Биофизика]] | align=right| 16198 | align=right| [[d:Q7100]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 964 | [[]] | [[:ru:Вечный двигатель|Вечный двигатель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12623]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 965 | [[]] | [[:ru:Точка росы|Точка росы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178828]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 966 | [[]] | [[:ru:Эффект Комптона|Эффект Комптона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q171516]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 967 | [[]] | [[:ru:Теплопроводность|Теплопроводность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q487005]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 968 | [[]] | [[:ru:Растворимость|Растворимость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170731]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 969 | [[]] | [[:ru:Энергия ионизации|Энергия ионизации]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483769]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 970 | [[]] | [[:ru:Радиационный пояс|Радиационный пояс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188533]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 971 | [[]] | [[:ru:Гидравлика|Гидравлика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177784]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 972 | [[]] | [[:ru:Магнитный поток|Магнитный поток]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177831]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 973 | [[]] | [[:ru:Закон Бойля — Мариотта|Закон Бойля — Мариотта]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q175974]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 974 | [[]] | [[:ru:Идеальный газ|Идеальный газ]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172280]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 975 | [[]] | [[:ru:Угловая скорость|Угловая скорость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161635]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 976 | [[]] | [[:ru:Маятник Фуко|Маятник Фуко]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178841]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 977 | [[Геоцентризм]] | [[:ru:Геоцентрическая система мира|Геоцентрическая система мира]] | align=right| 720 | align=right| [[d:Q165800]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 978 | [[]] | [[:ru:Апоцентр и перицентр|Апоцентр и перицентр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83481]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 979 | [[]] | [[:ru:Метроном|Метроном]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q156424]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 980 | [[]] | [[:ru:Водяной пар|Водяной пар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190120]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 981 | [[]] | [[:ru:Электромагнит|Электромагнит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178032]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 982 | [[]] | [[:ru:Второе начало термодинамики|Второе начало термодинамики]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177045]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 983 | [[]] | [[:ru:Орбитальный период|Орбитальный период]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37640]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 984 | [[]] | [[:ru:Люминесцентная лампа|Люминесцентная лампа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182925]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 985 | [[]] | [[:ru:Первое начало термодинамики|Первое начало термодинамики]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179380]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 986 | [[]] | [[:ru:Теплопередача|Теплопередача]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179635]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 987 | [[]] | [[:ru:Теплоёмкость|Теплоёмкость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179388]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 988 | [[]] | [[:ru:Проводник (физика)|Проводник (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q124291]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 989 | [[]] | [[:ru:Адсорбция|Адсорбция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q180254]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 990 | [[Гелиоцентризм]] | [[:ru:Гелиоцентрическая система мира|Гелиоцентрическая система мира]] | align=right| 2139 | align=right| [[d:Q103983]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 991 | [[]] | [[:ru:Огни святого Эльма|Огни святого Эльма]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q120688]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 992 | [[]] | [[:ru:Закон Архимеда|Закон Архимеда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181404]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 993 | [[]] | [[:ru:Внутренняя энергия|Внутренняя энергия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q180241]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 994 | [[]] | [[:ru:Астрофизика|Астрофизика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37547]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 995 | [[]] | [[:ru:Отражение (физика)|Отражение (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q165939]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 996 | [[]] | [[:ru:Ветровые волны|Ветровые волны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q165848]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 997 | [[]] | [[:ru:Магнитная проницаемость|Магнитная проницаемость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q28352]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 998 | [[]] | [[:ru:Твёрдость|Твёрдость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3236003]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 999 | [[]] | [[:ru:Атомизм|Атомизм]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178668]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1000 | [[]] | [[:ru:Спин|Спин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133673]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1001 | [[]] | [[:ru:Теоретическая физика|Теоретическая физика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q18362]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1002 | [[]] | [[:ru:Большая полуось|Большая полуось]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q171594]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1003 | [[]] | [[:ru:Горизонт событий|Горизонт событий]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181741]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1004 | [[]] | [[:ru:Амплитуда|Амплитуда]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q159190]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1005 | [[Атом]] | [[:ru:Атом|Атом]] | align=right| 29086 | align=right| [[d:Q9121]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1006 | [[Энергия]] | [[:ru:Энергия|Энергия]] | align=right| 10394 | align=right| [[d:Q11379]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1007 | [[]] | [[:ru:Эквивалентность массы и энергии|Эквивалентность массы и энергии]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q35875]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1008 | [[Энергия һаҡланыу законы]] | [[:ru:Закон сохранения энергии|Закон сохранения энергии]] | align=right| 10056 | align=right| [[d:Q11382]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1009 | [[]] | [[:ru:Поле (физика)|Поле (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185674]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1010 | [[Көс]] | [[:ru:Сила|Сила]] | align=right| 29614 | align=right| [[d:Q11402]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1011 | [[Гравитация]] | [[:ru:Гравитация|Гравитация]] | align=right| 14208 | align=right| [[d:Q11412]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1012 | [[Көслө үҙ-ара тәьҫир итешеү]] | [[:ru:Сильное взаимодействие|Сильное взаимодействие]] | align=right| 18580 | align=right| [[d:Q11415]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1013 | [[Көсһөҙ үҙ-ара тәьҫир итешеү]] | [[:ru:Слабое взаимодействие|Слабое взаимодействие]] | align=right| 12502 | align=right| [[d:Q11418]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1014 | [[]] | [[:ru:Материя (физика)|Материя (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q35758]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1015 | [[]] | [[:ru:Мощность|Мощность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25342]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1016 | [[]] | [[:ru:Излучение|Излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q18335]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1017 | [[]] | [[:ru:Ионизирующее излучение|Ионизирующее излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q186161]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1018 | [[]] | [[:ru:Пространство в физике|Пространство в физике]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q107]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1019 | [[]] | [[:ru:Пространство-время|Пространство-время]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133327]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1020 | [[Ваҡыт]] | [[:ru:Время|Время]] | align=right| 29518 | align=right| [[d:Q11471]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1021 | [[]] | [[:ru:Планковское время|Планковское время]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q202642]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1022 | [[]] | [[:ru:Планковские единицы|Планковские единицы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q468999]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1023 | [[Вакуум]] | [[:ru:Вакуум|Вакуум]] | align=right| 17791 | align=right| [[d:Q11475]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1024 | [[]] | [[:ru:Атомная физика|Атомная физика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q26383]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1025 | [[]] | [[:ru:Атомное ядро|Атомное ядро]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37147]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1026 | [[]] | [[:ru:Атомная орбиталь|Атомная орбиталь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q53860]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1027 | [[]] | [[:ru:Атомная теория|Атомная теория]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q210553]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1028 | [[]] | [[:ru:Эффект Оже|Эффект Оже]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q719512]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1029 | [[]] | [[:ru:Энергия связи|Энергия связи]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q420754]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1030 | [[]] | [[:ru:Боровская модель атома|Боровская модель атома]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172948]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1031 | [[]] | [[:ru:Тормозное излучение|Тормозное излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q655904]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1032 | [[]] | [[:ru:Электронная конфигурация|Электронная конфигурация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q53859]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1033 | [[]] | [[:ru:Электронная оболочка|Электронная оболочка]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193793]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1034 | [[]] | [[:ru:Возбуждение (физика)|Возбуждение (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q215328]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1035 | [[]] | [[:ru:Водородоподобный атом|Водородоподобный атом]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2333783]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1036 | [[]] | [[:ru:Сверхтонкая структура|Сверхтонкая структура]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1413102]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1037 | [[]] | [[:ru:Ион|Ион]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q36496]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1038 | [[]] | [[:ru:Модель атома Томсона|Модель атома Томсона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q274116]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1039 | [[]] | [[:ru:Главное квантовое число|Главное квантовое число]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q867448]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1040 | [[]] | [[:ru:Вынужденное излучение|Вынужденное излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q853656]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1041 | [[]] | [[:ru:Молекулярная орбиталь|Молекулярная орбиталь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q725417]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1042 | [[]] | [[:ru:Теория молекулярных орбиталей|Теория молекулярных орбиталей]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q898432]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1043 | [[]] | [[:ru:Оптика|Оптика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q14620]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1044 | [[]] | [[:ru:Лазер на свободных электронах|Лазер на свободных электронах]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q586386]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1045 | [[]] | [[:ru:Эффект Керра|Эффект Керра]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q883038]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1046 | [[]] | [[:ru:Светимость|Светимость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q105902]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1047 | [[]] | [[:ru:Нелинейная оптика|Нелинейная оптика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q756033]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1048 | [[]] | [[:ru:Фотоника|Фотоника]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q467054]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1049 | [[]] | [[:ru:Волновая оптика|Волновая оптика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q942347]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1050 | [[]] | [[:ru:Поляризация волн|Поляризация волн]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193760]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1051 | [[]] | [[:ru:Показатель преломления|Показатель преломления]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q174102]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1052 | [[]] | [[:ru:Физика конденсированного состояния|Физика конденсированного состояния]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q214781]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1053 | [[]] | [[:ru:Аморфные тела|Аморфные тела]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103382]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1054 | [[]] | [[:ru:Физика твёрдого тела|Физика твёрдого тела]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q715396]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1055 | [[]] | [[:ru:Кристаллография|Кристаллография]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q160398]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1056 | [[]] | [[:ru:Кристаллы|Кристаллы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43533]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1057 | [[]] | [[:ru:Кристаллическая структура|Кристаллическая структура]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q895901]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1058 | [[]] | [[:ru:Сингония|Сингония]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q898786]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1059 | [[]] | [[:ru:Кристаллизация|Кристаллизация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q284256]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1060 | [[]] | [[:ru:Фазовый переход|Фазовый переход]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185357]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1061 | [[]] | [[:ru:Термодинамическая фаза|Термодинамическая фаза]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104837]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1062 | [[]] | [[:ru:Кипение|Кипение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41716]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1063 | [[]] | [[:ru:Температура кипения|Температура кипения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1003183]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1064 | [[]] | [[:ru:Критическая точка (термодинамика)|Критическая точка (термодинамика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q111059]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1065 | [[]] | [[:ru:Конденсация|Конденсация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q166583]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1066 | [[]] | [[:ru:Испарение|Испарение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q132814]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1067 | [[]] | [[:ru:Отвердевание|Отвердевание]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q108000]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1068 | [[]] | [[:ru:Ионизация|Ионизация]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190382]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1069 | [[]] | [[:ru:Плавление|Плавление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q106080]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1070 | [[]] | [[:ru:Температура плавления|Температура плавления]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q15318]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1071 | [[]] | [[:ru:Сублимация (физика)|Сублимация (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q131800]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1072 | [[]] | [[:ru:Тройная точка|Тройная точка]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q106410]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1073 | [[Агрегат хәл]] | [[:ru:Агрегатное состояние|Агрегатное состояние]] | align=right| 17768 | align=right| [[d:Q11430]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1074 | [[]] | [[:ru:Конденсат Бозе — Эйнштейна|Конденсат Бозе — Эйнштейна]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46202]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1075 | [[]] | [[:ru:Вырожденный газ|Вырожденный газ]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q51368]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1076 | [[Газ]] | [[:ru:Газ|Газ]] | align=right| 31571 | align=right| [[d:Q11432]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1077 | [[Шыйыҡлыҡ]] | [[:ru:Жидкость|Жидкость]] | align=right| 27966 | align=right| [[d:Q11435]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1078 | [[Плазма]] | [[:ru:Плазма|Плазма]] | align=right| 17255 | align=right| [[d:Q10251]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1079 | [[]] | [[:ru:Кварк-глюонная плазма|Кварк-глюонная плазма]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q733096]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1080 | [[Ҡаты есем]] | [[:ru:Твёрдое тело|Твёрдое тело]] | align=right| 10375 | align=right| [[d:Q11438]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1081 | [[]] | [[:ru:Сверхтекучесть|Сверхтекучесть]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q106667]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1082 | [[Электромагнит тәьҫир итешеүе]] | [[:ru:Электромагнитное взаимодействие|Электромагнитное взаимодействие]] | align=right| 11458 | align=right| [[d:Q849919]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1083 | [[]] | [[:ru:Диэлектрик|Диэлектрик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184996]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1084 | [[]] | [[:ru:Опыт Милликена|Опыт Милликена]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q649803]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1085 | [[Электр]] | [[:ru:Электричество|Электричество]] | align=right| 10777 | align=right| [[d:Q12725]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1086 | [[Магнит]] | [[:ru:Магнит|Магнит]] | align=right| 23435 | align=right| [[d:Q11421]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1087 | [[]] | [[:ru:Магнетизм|Магнетизм]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3294789]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1088 | [[]] | [[:ru:Метаматериал|Метаматериал]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q497166]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1089 | [[]] | [[:ru:Фотоэффект|Фотоэффект]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83213]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1090 | [[]] | [[:ru:Сверхпроводимость|Сверхпроводимость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q124131]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1091 | [[]] | [[:ru:Электростатика|Электростатика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q26336]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1092 | [[]] | [[:ru:Электрический заряд|Электрический заряд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1111]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1093 | [[]] | [[:ru:Закон Кулона|Закон Кулона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83152]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1094 | [[]] | [[:ru:Электрическое поле|Электрическое поле]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46221]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1095 | [[]] | [[:ru:Теорема Гаусса|Теорема Гаусса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q173356]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1096 | [[]] | [[:ru:Электростатический потенциал|Электростатический потенциал]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q55451]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1097 | [[]] | [[:ru:Сила Лоренца|Сила Лоренца]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172137]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1098 | [[]] | [[:ru:Электродвижущая сила|Электродвижущая сила]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q185329]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1099 | [[]] | [[:ru:Магнитодвижущая сила|Магнитодвижущая сила]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1266982]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1100 | [[]] | [[:ru:Электромагнитная индукция|Электромагнитная индукция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q988780]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1101 | [[]] | [[:ru:Закон электромагнитной индукции Фарадея|Закон электромагнитной индукции Фарадея]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181465]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1102 | [[]] | [[:ru:Уравнения Максвелла|Уравнения Максвелла]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q51501]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1103 | [[]] | [[:ru:Электромагнитное поле|Электромагнитное поле]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177625]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1104 | [[Электромагнит нурланыш]] | [[:ru:Электромагнитное излучение|Электромагнитное излучение]] | align=right| 22868 | align=right| [[d:Q12969754]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1105 | [[]] | [[:ru:Электромагнитный спектр|Электромагнитный спектр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133139]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1106 | [[]] | [[:ru:Радиоволны|Радиоволны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q4262]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1107 | [[]] | [[:ru:Микроволновое излучение|Микроволновое излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q127995]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1108 | [[Инфраҡыҙыл нурланыш]] | [[:ru:Инфракрасное излучение|Инфракрасное излучение]] | align=right| 30650 | align=right| [[d:Q11388]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1109 | [[]] | [[:ru:Видимое излучение|Видимое излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q76299]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1110 | [[Ультрафиолет нурланыш]] | [[:ru:Ультрафиолетовое излучение|Ультрафиолетовое излучение]] | align=right| 9322 | align=right| [[d:Q11391]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1111 | [[]] | [[:ru:Рентгеновское излучение|Рентгеновское излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q34777]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1112 | [[]] | [[:ru:Гамма-излучение|Гамма-излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11523]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1113 | [[]] | [[:ru:Вихревые токи|Вихревые токи]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q208598]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1114 | [[]] | [[:ru:Магнитостатика|Магнитостатика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q665093]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1115 | [[Электр тогы]] | [[:ru:Электрический ток|Электрический ток]] | align=right| 9788 | align=right| [[d:Q11651]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1116 | [[]] | [[:ru:Теорема о циркуляции магнитного поля|Теорема о циркуляции магнитного поля]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q51500]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1117 | [[Магнит ҡыры]] | [[:ru:Магнитное поле|Магнитное поле]] | align=right| 10422 | align=right| [[d:Q11408]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1118 | [[]] | [[:ru:Магнитный момент|Магнитный момент]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q242657]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1119 | [[]] | [[:ru:Электрическая цепь|Электрическая цепь]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q132629]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1120 | [[]] | [[:ru:Удельное электрическое сопротивление|Удельное электрическое сопротивление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q108193]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1121 | [[]] | [[:ru:Электрическое сопротивление|Электрическое сопротивление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25358]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1122 | [[]] | [[:ru:Закон Ома|Закон Ома]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41591]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1123 | [[]] | [[:ru:Коэффициент передачи|Коэффициент передачи]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q854659]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1124 | [[]] | [[:ru:Электрическая ёмкость|Электрическая ёмкость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q164399]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1125 | [[]] | [[:ru:Индуктивность|Индуктивность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177897]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1126 | [[]] | [[:ru:Электрический импеданс|Электрический импеданс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179043]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1127 | [[]] | [[:ru:Реактивное сопротивление|Реактивное сопротивление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193972]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1128 | [[]] | [[:ru:Правила Кирхгофа|Правила Кирхгофа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q187672]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1129 | [[Механика]] | [[:ru:Механика|Механика]] | align=right| 8195 | align=right| [[d:Q41217]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1130 | [[]] | [[:ru:Аэродинамика|Аэродинамика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q8424]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1131 | [[]] | [[:ru:Механика сплошных сред|Механика сплошных сред]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193463]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1132 | [[]] | [[:ru:Динамика (физика)|Динамика (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q128030]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1133 | [[]] | [[:ru:Кинематика|Кинематика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11476]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1134 | [[]] | [[:ru:Механика грунтов|Механика грунтов]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q471872]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1135 | [[]] | [[:ru:Статика|Статика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q169019]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1136 | [[]] | [[:ru:Реология|Реология]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q271707]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1137 | [[Тирбәлеү]] | [[:ru:Колебания|Колебания]] | align=right| 2915 | align=right| [[d:Q170475]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1138 | [[]] | [[:ru:Гармонический осциллятор|Гармонический осциллятор]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190070]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1139 | [[Классик механика]] | [[:ru:Классическая механика|Классическая механика]] | align=right| 28882 | align=right| [[d:Q11397]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1140 | [[]] | [[:ru:Система отсчёта|Система отсчёта]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q184876]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1141 | [[]] | [[:ru:Трение|Трение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q82580]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1142 | [[]] | [[:ru:Импульс силы|Импульс силы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q837940]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1143 | [[]] | [[:ru:Инерция|Инерция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q122508]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1144 | [[]] | [[:ru:Кинетическая энергия|Кинетическая энергия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q46276]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1145 | [[Масса]] | [[:ru:Масса|Масса]] | align=right| 12503 | align=right| [[d:Q11423]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1146 | [[]] | [[:ru:Момент инерции|Момент инерции]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q165618]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1147 | [[]] | [[:ru:Импульс|Импульс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41273]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1148 | [[]] | [[:ru:Механическое движение|Механическое движение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q79782]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1149 | [[Тиҙләнеш]] | [[:ru:Ускорение|Ускорение]] | align=right| 31469 | align=right| [[d:Q11376]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1150 | [[]] | [[:ru:Законы Ньютона|Законы Ньютона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q38433]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1151 | [[]] | [[:ru:Скорость движения|Скорость движения]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3711325]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1152 | [[Тиҙлек]] | [[:ru:Скорость|Скорость]] | align=right| 28698 | align=right| [[d:Q11465]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1153 | [[]] | [[:ru:Потенциальная энергия|Потенциальная энергия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q155640]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1154 | [[]] | [[:ru:Вращение|Вращение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q107617]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1155 | [[]] | [[:ru:Момент импульса|Момент импульса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161254]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1156 | [[]] | [[:ru:Центробежная сила|Центробежная сила]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178733]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1157 | [[]] | [[:ru:Центростремительная сила|Центростремительная сила]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172881]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1158 | [[]] | [[:ru:Сила Кориолиса|Сила Кориолиса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q169973]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1159 | [[]] | [[:ru:Классическая теория тяготения Ньютона|Классическая теория тяготения Ньютона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134465]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1160 | [[]] | [[:ru:Момент силы|Момент силы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q48103]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1161 | [[]] | [[:ru:Вес|Вес]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25288]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1162 | [[]] | [[:ru:Механическая работа|Механическая работа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42213]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1163 | [[]] | [[:ru:Механика твёрдого деформируемого тела|Механика твёрдого деформируемого тела]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1080293]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1164 | [[]] | [[:ru:Модуль упругости|Модуль упругости]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q192005]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1165 | [[]] | [[:ru:Усталость материала|Усталость материала]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q507234]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1166 | [[]] | [[:ru:Упругость|Упругость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q62932]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1167 | [[]] | [[:ru:Закон Гука|Закон Гука]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170282]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1168 | [[]] | [[:ru:Пластичность (физика)|Пластичность (физика)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q472074]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1169 | [[]] | [[:ru:Жёсткость|Жёсткость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q569057]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1170 | [[]] | [[:ru:Сопротивление материалов|Сопротивление материалов]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q240553]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1171 | [[]] | [[:ru:Механическое напряжение|Механическое напряжение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q206175]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1172 | [[]] | [[:ru:Гидроаэромеханика|Гидроаэромеханика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172145]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1173 | [[]] | [[:ru:Закон Бернулли|Закон Бернулли]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181328]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1174 | [[]] | [[:ru:Плавучесть|Плавучесть]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6497624]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1175 | [[]] | [[:ru:Конвекция|Конвекция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q160329]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1176 | [[]] | [[:ru:Диффузия|Диффузия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q163214]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1177 | [[]] | [[:ru:Гидроаэродинамика|Гидроаэродинамика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q216320]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1178 | [[]] | [[:ru:Гидростатика|Гидростатика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177807]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1179 | [[]] | [[:ru:Уравнения Навье — Стокса|Уравнения Навье — Стокса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q201321]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1180 | [[]] | [[:ru:Число Рейнольдса|Число Рейнольдса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178932]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1181 | [[]] | [[:ru:Поверхностное натяжение|Поверхностное натяжение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170749]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1182 | [[]] | [[:ru:Турбулентность|Турбулентность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190132]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1183 | [[]] | [[:ru:Вязкость|Вязкость]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q128709]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1184 | [[Квант механикаһы]] | [[:ru:Квантовая механика|Квантовая механика]] | align=right| 12026 | align=right| [[d:Q944]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1185 | [[]] | [[:ru:Квантовая хромодинамика|Квантовая хромодинамика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q238170]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1186 | [[]] | [[:ru:Квантовая электродинамика|Квантовая электродинамика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q234881]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1187 | [[]] | [[:ru:Квантовая запутанность|Квантовая запутанность]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q215675]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1188 | [[]] | [[:ru:Туннельный эффект|Туннельный эффект]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q175751]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1189 | [[]] | [[:ru:Принцип неопределённости|Принцип неопределённости]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44746]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1190 | [[]] | [[:ru:Принцип Паули|Принцип Паули]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q131594]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1191 | [[]] | [[:ru:Уравнение Шрёдингера|Уравнение Шрёдингера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q165498]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1192 | [[]] | [[:ru:Волновая функция|Волновая функция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2362761]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1193 | [[]] | [[:ru:Корпускулярно-волновой дуализм|Корпускулярно-волновой дуализм]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193068]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1194 | [[]] | [[:ru:Статистическая механика|Статистическая механика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188715]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1195 | [[Ядро физикаһы]] | [[:ru:Ядерная физика|Ядерная физика]] | align=right| 6276 | align=right| [[d:Q81197]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1196 | [[]] | [[:ru:Изотопы|Изотопы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25276]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1197 | [[Ядро бүленеше]] | [[:ru:Деление ядра|Деление ядра]] | align=right| 11306 | align=right| [[d:Q11429]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1198 | [[]] | [[:ru:Термоядерная реакция|Термоядерная реакция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q13082]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1199 | [[Токамак]] | [[:ru:Токамак|Токамак]] | align=right| 13628 | align=right| [[d:Q188589]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1200 | [[]] | [[:ru:Управляемый термоядерный синтез|Управляемый термоядерный синтез]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q641442]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1201 | [[Радиоактив тарҡалыу]] | [[:ru:Радиоактивный распад|Радиоактивный распад]] | align=right| 28737 | align=right| [[d:Q11448]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1202 | [[]] | [[:ru:Альфа-частица|Альфа-частица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103517]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1203 | [[]] | [[:ru:Бета-частица|Бета-частица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103531]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1204 | [[]] | [[:ru:Физика элементарных частиц|Физика элементарных частиц]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q18334]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1205 | [[]] | [[:ru:Частица|Частица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1621273]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1206 | [[]] | [[:ru:Камера Вильсона|Камера Вильсона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q214634]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1207 | [[]] | [[:ru:Стандартная модель|Стандартная модель]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q18338]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1208 | [[]] | [[:ru:Теория струн|Теория струн]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q33198]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1209 | [[]] | [[:ru:Спонтанное нарушение симметрии|Спонтанное нарушение симметрии]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q736716]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1210 | [[]] | [[:ru:Суперсимметрия|Суперсимметрия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q193442]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1211 | [[]] | [[:ru:Ускоритель заряженных частиц|Ускоритель заряженных частиц]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q130825]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1212 | [[]] | [[:ru:Большой адронный коллайдер|Большой адронный коллайдер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q40605]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1213 | [[]] | [[:ru:Синхротрон|Синхротрон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q689863]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1214 | [[]] | [[:ru:Синхротронное излучение|Синхротронное излучение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q212871]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1215 | [[]] | [[:ru:Тэватрон|Тэватрон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q944533]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1216 | [[]] | [[:ru:Субатомная частица|Субатомная частица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177013]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1217 | [[]] | [[:ru:Фермион|Фермион]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44363]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1218 | [[]] | [[:ru:Лептоны|Лептоны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q82586]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1219 | [[Электрон]] | [[:ru:Электрон|Электрон]] | align=right| 24924 | align=right| [[d:Q2225]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1220 | [[]] | [[:ru:Мюон|Мюон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3151]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1221 | [[]] | [[:ru:Тау-лептон|Тау-лептон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188392]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1222 | [[]] | [[:ru:Нейтрино|Нейтрино]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2126]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1223 | [[]] | [[:ru:Кварк|Кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6718]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1224 | [[]] | [[:ru:U-кварк|U-кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6732]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1225 | [[]] | [[:ru:D-кварк|D-кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6745]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1226 | [[]] | [[:ru:C-кварк|C-кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6754]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1227 | [[]] | [[:ru:S-кварк|S-кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6763]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1228 | [[]] | [[:ru:T-кварк|T-кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6778]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1229 | [[]] | [[:ru:B-кварк|B-кварк]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q6786]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1230 | [[]] | [[:ru:Адрон|Адрон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q101667]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1231 | [[]] | [[:ru:Барион|Барион]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q159731]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1232 | [[]] | [[:ru:Нейтрон|Нейтрон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2348]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1233 | [[]] | [[:ru:Протон|Протон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2294]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1234 | [[]] | [[:ru:Мезон|Мезон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q102742]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1235 | [[]] | [[:ru:Бозон|Бозон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q43101]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1236 | [[]] | [[:ru:Калибровочные бозоны|Калибровочные бозоны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q105580]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1237 | [[]] | [[:ru:Глюон|Глюон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3299]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1238 | [[]] | [[:ru:Фотон|Фотон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3198]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1239 | [[]] | [[:ru:Бозон Хиггса|Бозон Хиггса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q402]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1240 | [[]] | [[:ru:W- и Z-бозоны|W- и Z-бозоны]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q211922]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1241 | [[]] | [[:ru:Антивещество|Антивещество]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83197]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1242 | [[]] | [[:ru:Античастицы|Античастицы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q182717]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1243 | [[]] | [[:ru:Позитрон|Позитрон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3229]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1244 | [[]] | [[:ru:Антиводород|Антиводород]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q216121]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1245 | [[]] | [[:ru:Антипротон|Антипротон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q107575]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1246 | [[]] | [[:ru:Антинейтрон|Антинейтрон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q156530]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1247 | [[Сағыштырмалыҡ теорияһы]] | [[:ru:Теория относительности|Теория относительности]] | align=right| 13329 | align=right| [[d:Q43514]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1248 | [[Дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы]] | [[:ru:Общая теория относительности|Общая теория относительности]] | align=right| 88152 | align=right| [[d:Q11452]] | align=right| Һайланған |- bgcolor=#E0FFE0 | 1249 | [[Махсус сағыштырмалыҡ теорияһы]] | [[:ru:Специальная теория относительности|Специальная теория относительности]] | align=right| 30282 | align=right| [[d:Q11455]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1250 | [[]] | [[:ru:Лоренцево сокращение|Лоренцево сокращение]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q836595]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1251 | [[]] | [[:ru:Опыт Майкельсона|Опыт Майкельсона]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q154844]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1252 | [[]] | [[:ru:Теплота|Теплота]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44432]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1253 | [[Температура]] | [[:ru:Температура|Температура]] | align=right| 29702 | align=right| [[d:Q11466]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1254 | [[Термодинамика]] | [[:ru:Термодинамика|Термодинамика]] | align=right| 33541 | align=right| [[d:Q11473]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1255 | [[]] | [[:ru:Энтальпия|Энтальпия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q161064]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1256 | [[]] | [[:ru:Энтропия|Энтропия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q45003]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1257 | [[]] | [[:ru:Уравнение состояния идеального газа|Уравнение состояния идеального газа]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191785]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1258 | [[]] | [[:ru:Давление|Давление]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q39552]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1259 | [[]] | [[:ru:Термодинамическая функция состояния|Термодинамическая функция состояния]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q230937]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1260 | [[]] | [[:ru:Энергия Гиббса|Энергия Гиббса]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q334631]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1261 | [[]] | [[:ru:Термодинамическое состояние|Термодинамическое состояние]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q230875]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1262 | [[]] | [[:ru:Волна|Волна]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q37172]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1263 | [[]] | [[:ru:Акустика|Акустика]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q82811]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1264 | [[Тауыш]] | [[:ru:Звук|Звук]] | align=right| 13391 | align=right| [[d:Q11461]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1265 | [[]] | [[:ru:Скорость звука|Скорость звука]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q124003]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1266 | [[]] | [[:ru:Ультразвук|Ультразвук]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q162564]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1267 | [[]] | [[:ru:Дифракция|Дифракция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q133900]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1268 | [[Йышлыҡ]] | [[:ru:Частота|Частота]] | align=right| 12596 | align=right| [[d:Q11652]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1269 | [[]] | [[:ru:Интерференция волн|Интерференция волн]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q136980]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1270 | [[Яҡтылыҡ]] | [[:ru:Свет|Свет]] | align=right| 32087 | align=right| [[d:Q9128]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1271 | [[Яҡтылыҡ тиҙлеге]] | [[:ru:Скорость света|Скорость света]] | align=right| 9417 | align=right| [[d:Q2111]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1272 | [[]] | [[:ru:Шум|Шум]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179448]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1273 | [[]] | [[:ru:Резонанс|Резонанс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q172858]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1274 | [[]] | [[:ru:Эффект Доплера|Эффект Доплера]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q76436]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1275 | [[Үлсәү]] | [[:ru:Измерение|Измерение]] | align=right| 28698 | align=right| [[d:Q12453]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1276 | [[]] | [[:ru:Измерительный прибор|Измерительный прибор]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q2041172]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1277 | [[]] | [[:ru:Высотомер|Высотомер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q216197]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1278 | [[]] | [[:ru:Микрометр (измерительный прибор)|Микрометр (измерительный прибор)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12458]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1279 | [[]] | [[:ru:Датчик|Датчик]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q167676]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1280 | [[]] | [[:ru:Спектрометр|Спектрометр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q188463]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1281 | [[]] | [[:ru:Теодолит|Теодолит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q181517]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1282 | [[]] | [[:ru:Термометр|Термометр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q646]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1283 | [[]] | [[:ru:Весы|Весы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q134566]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1284 | [[]] | [[:ru:Единицы физических величин|Единицы физических величин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47574]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1285 | [[]] | [[:ru:Метрическая система мер|Метрическая система мер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q232405]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1286 | [[Халыҡ-ара берәмектәр системаһы]] | [[:ru:Международная система единиц|Международная система единиц]] | align=right| 19525 | align=right| [[d:Q12457]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1287 | [[Метрология]] | [[:ru:Метрология|Метрология]] | align=right| 8715 | align=right| [[d:Q394]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1288 | [[]] | [[:ru:Градус (геометрия)|Градус (геометрия)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q28390]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1289 | [[]] | [[:ru:Радиан|Радиан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q33680]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1290 | [[]] | [[:ru:Стерадиан|Стерадиан]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177612]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1291 | [[]] | [[:ru:Квадратный метр|Квадратный метр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25343]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1292 | [[]] | [[:ru:Акр|Акр]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81292]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1293 | [[]] | [[:ru:Гектар|Гектар]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q35852]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1294 | [[]] | [[:ru:Ангстрем|Ангстрем]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q81454]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1295 | [[]] | [[:ru:Астрономическая единица|Астрономическая единица]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q1811]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1296 | [[]] | [[:ru:Фут|Фут]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q3710]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1297 | [[Дюйм]] | [[:ru:Дюйм|Дюйм]] | align=right| 1489 | align=right| [[d:Q218593]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1298 | [[]] | [[:ru:Световой год|Световой год]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q531]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1299 | [[Метр]] | [[:ru:Метр|Метр]] | align=right| 36981 | align=right| [[d:Q11573]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1300 | [[Миль]] | [[:ru:Миля|Миля]] | align=right| 1024 | align=right| [[d:Q253276]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1301 | [[]] | [[:ru:Морская миля|Морская миля]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q93318]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1302 | [[]] | [[:ru:Парсек|Парсек]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12129]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1303 | [[]] | [[:ru:Ярд|Ярд]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q482798]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1304 | [[Секунд]] | [[:ru:Секунда|Секунда]] | align=right| 28876 | align=right| [[d:Q11574]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1305 | [[Минут]] | [[:ru:Минута|Минута]] | align=right| 764 | align=right| [[d:Q7727]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1306 | [[]] | [[:ru:Час|Час]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25235]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1307 | [[Тәүлек]] | [[:ru:Сутки|Сутки]] | align=right| 34408 | align=right| [[d:Q573]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1308 | [[Аҙна]] | [[:ru:Неделя|Неделя]] | align=right| 4471 | align=right| [[d:Q23387]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1309 | [[Ай (ваҡыт)]] | [[:ru:Месяц|Месяц]] | align=right| 3985 | align=right| [[d:Q5151]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1310 | [[Йыл]] | [[:ru:Год|Год]] | align=right| 38398 | align=right| [[d:Q577]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1311 | [[]] | [[:ru:Десятилетие|Десятилетие]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q39911]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1312 | [[Мең йыллыҡ]] | [[:ru:Тысячелетие|Тысячелетие]] | align=right| 130 | align=right| [[d:Q36507]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1313 | [[]] | [[:ru:Галлон|Галлон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q178413]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1314 | [[Литр]] | [[:ru:Литр|Литр]] | align=right| 10007 | align=right| [[d:Q11582]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1315 | [[]] | [[:ru:Вольт|Вольт]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25250]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1316 | [[]] | [[:ru:Ом|Ом]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q47083]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1317 | [[]] | [[:ru:Герц (единица измерения)|Герц (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q39369]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1318 | [[]] | [[:ru:Фарад|Фарад]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q131255]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1319 | [[]] | [[:ru:Кулон|Кулон]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25406]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1320 | [[]] | [[:ru:Генри (единица измерения)|Генри (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q163354]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1321 | [[]] | [[:ru:Тесла (единица измерения)|Тесла (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q163343]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1322 | [[]] | [[:ru:Вебер (единица измерения)|Вебер (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q170804]] | align=right| |- bgcolor=#FFDAB9 | 1323 | [[Ватт]] | [[:ru:Ватт|Ватт]] | align=right| 8548 | align=right| [[d:Q25236]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1324 | [[]] | [[:ru:Ампер|Ампер]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25272]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1325 | [[]] | [[:ru:Кандела|Кандела]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q83216]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1326 | [[]] | [[:ru:Люмен|Люмен]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q484092]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1327 | [[]] | [[:ru:Люкс|Люкс]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q179836]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1328 | [[]] | [[:ru:Атмосфера (единица измерения)|Атмосфера (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q177974]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1329 | [[]] | [[:ru:Джоуль|Джоуль]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25269]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1330 | [[]] | [[:ru:Ньютон (единица измерения)|Ньютон (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q12438]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1331 | [[]] | [[:ru:Калория|Калория]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q130964]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1332 | [[]] | [[:ru:Паскаль (единица измерения)|Паскаль (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q44395]] | align=right| |- bgcolor=#E0FFE0 | 1333 | [[Килограмм]] | [[:ru:Килограмм|Килограмм]] | align=right| 16003 | align=right| [[d:Q11570]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1334 | [[]] | [[:ru:Тонна|Тонна]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q191118]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1335 | [[]] | [[:ru:Фунт (единица измерения)|Фунт (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q100995]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1336 | [[]] | [[:ru:Унция|Унция]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q48013]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1337 | [[]] | [[:ru:Атомная единица массы|Атомная единица массы]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q483261]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1338 | [[]] | [[:ru:Узел (единица измерения)|Узел (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q128822]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1339 | [[]] | [[:ru:Количество вещества|Количество вещества]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q104946]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1340 | [[]] | [[:ru:Моль (единица измерения)|Моль (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q41509]] | align=right| |- bgcolor=#FFFBB3 | 1341 | [[Байт]] | [[:ru:Байт|Байт]] | align=right| 758 | align=right| [[d:Q8799]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1342 | [[]] | [[:ru:Бит|Бит]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q8805]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1343 | [[]] | [[:ru:Бод|Бод]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q192027]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1344 | [[]] | [[:ru:Беккерель (единица измерения)|Беккерель (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q102573]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1345 | [[]] | [[:ru:Грей (единица измерения)|Грей (единица измерения)]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q190095]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1346 | [[]] | [[:ru:Зиверт|Зиверт]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q103246]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1347 | [[]] | [[:ru:Градус Цельсия|Градус Цельсия]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q25267]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1348 | [[]] | [[:ru:Градус Фаренгейта|Градус Фаренгейта]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q42289]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1349 | [[]] | [[:ru:Кельвин|Кельвин]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q11579]] | align=right| |- bgcolor=#FFE0E0 | 1350 | [[]] | [[:ru:Децибел|Децибел]] | align=right| 0 | align=right| [[d:Q5329]] | align=right| |} [[Категория:Проект:Мириада:Статистика]] onactcwxm73b0ne6egst91i5dqf40pa Проект:Вики-яҙ 2026 102 199994 1293806 1293775 2026-04-18T18:08:24Z Akkashka 14326 /* Ҡатнашыусылар */ 1293806 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]] |1 | | |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]] |1 | | |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[Кукорелли Эндре]]{{*}} [[Фертё-Ханшаг]]{{*}} [[Маурер Дора]]{{*}} [[Смрчкова Людвика]]{{*}} [[Цимблер Лиана]]{{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]]{{*}} [[Лейхтер Кете]]{{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]]{{*}} [[Өлкән Плиний]]{{*}} [[Мэри Шелли]]{{*}} [[Маргарет Этвуд]]{{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]]{{*}} [[Энид Мэри Блайтон]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |15 | | |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] |4 | | |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] |7 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[Ҡан (роман)]]{{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]]{{*}} [[]] |6 | | |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]]{{*}} [[Никос Казандзакис]]{{*}} [[Фотометрия (астрономия)]]{{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]]{{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]]{{*}} [[Августов каналы]]{{*}} [[Элемтә юлдашы]]{{*}} [[Атмосфера химияһы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] |11 | | |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]]{{*}} [[Айя-Напа]]{{*}} [[Зәңгәр флаг]]{{*}} [[Оазис]]{{*}} [[Көтөүлек]]{{*}} [[Осло опера театры]]{{*}} [[Осло]] (тулыландырыу){{*}} [[Сицилия]]{{*}} [[Сардиния]]{{*}} [[Серенгети (милли парк)]]{{*}} [[Финикс]]{{*}} [[Гонолулу]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] |17 | | |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] jzlu36gg67lktplzds04vqls44jrxnd 1293821 1293806 2026-04-19T07:11:33Z Akkashka 14326 /* Ҡатнашыусылар */ 1293821 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-яҙ — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = «'''Вики-яҙ — 2026'''» — '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' халык-ара конкурсының Башҡорт Википедияһындағы өлөшө. 21 марттан 31 майға тиклем үткәрелә. Проекттың маҡсаты — Википедияла [[Үҙәк һәм Көнсығыш Европа]] илдәре араһында хеҙмәттәшлекте камиллаштырыу, күрше илдәр тураһында үҙ белемдәренең кимәлен күтәреү, шулай уҡ Википедияның йөкмәткеһен Рәсәй һәм Башҡортостан тураһында белемде башҡа телдәрҙә тулыландырыу. |body = == Ҡағиҙәләр == * Конкурсҡа википедияла теркәлгән һәр кем ҡатнаша ала. * Конкурсҡа түбәндәге мәҡәләләр ҡабул ителә: ** Мәҡәлә 2026 йылдың 21 мартынан 31 майына тиклем башҡорт телендә яҙылырға тейеш. ** Мәҡәләләр [[Проект:Вики-яҙ 2026#Нимә тураһында яҙырға|түбәндәге илдәр йәки халыҡтар]] менән бәйле булырға тейеш. ** Яңы мәҡәләлә 150 һүҙҙән һәм 2500 байттан артыҡ булырға тейеш. ** Иҫке мәҡәләгә 120 һүҙ һәм 2000 байт өҫтәргә. ** Мәҡәлә [[Википедия:Әһәмиәтлелек|әһәмиәтле]] булырға тейеш, мәҡәләнең [[Википедия:Абруйлы сығанаҡтар|сығанаҡтары]] күрһәтелергә тейеш. ** Машина тәржемәһе булырға тейеш түгел. * Приздар, диплом һәм сертификаттар квалификацион мәҡәләләр һаны өсөн бирелә, халыҡ-ара һәм үҙенә башҡа тел бүлегендәге урындарға бәйле. * Урындағы жюри быларҙы ҡайғырта алыуы өсөн, байытылған/яңы мәҡәләләрне түбәндәге таблицага урнаштырыу һорала. * 4 мәҡәләне булдырған/яҡшыртҡан ҡатнашыусы финалистар араһына инә * Ҡазыйҙар ҡарары шикәйәт ителә алмай. == Баһа биреү == * Күрһәтелгән талаптарға тура килгән өҫтәлгән материал күләме кәмендә 2000/2500 байт йәки 120/150 һүҙ булған иҫке/яңы мәҡәләләргә жюри 1 балл бирә; * Ҡатнашыусы белдергән теманы юғары сифатлы итеп асҡан, материалды викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 2 балл бирә; * 200 һүҙҙән йәки 3000 байттан артҡан мәҡәләләргә, һәм ҡатнашыусы белдергән теманы тулыһынса асҡан, материалды юғары сифатлы итеп викилаштырған һәм һүрәтләгән мәҡәләләргә жюри 3 балл бирә; [[Проект:Мириада|Һәрбер тел бүлегендә булырға тейешле 10 мең мәҡәлә]] араһынан булһа өҫтәмә 5 балл бирелә; * Теркәлеү ваҡыты ярты йылдан әҙерәк булған ҡатнашыусылар өсөн балл коэффициентын ике тапҡырға арттырыу ҡаралған. == Нимә тураһында яҙырға == {{div col|3}} [[Файл:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албания — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния һәм Герцеговина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греция — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырым татарҙары — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Мәҡәләләр исемлеге]] {{y}} [[Файл:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Файл:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния һәм Молдавия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Төнъяк Македония — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Республика Сербская — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татарҙар — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Төркия— Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Цыгане (рома) — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Czech Republic‎.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia‎|Чехия — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — Мәҡәләләр исемлеге]] [[Файл:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Мәҡәләләр исемлеге]] {{div col end}} }} Вики-яҙ 2026 сиктәрендә башҡа конкурстар: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Ҡатын-ҡыҙҙар]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Кеше хоҡуҡтары]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Йәштәр]]. == Приздар == 400 евроға тиклем. == Ҡатнашыусылар == Яҙылған һәм төҙәтелгән мәҡәләләрҙе ошо таблицаға теркәргә. Мәҡәләнең фекер алышыу битендә конкурстың ҡалыбын ҡуйыу мотлаҡ; Ошо ҡалыпты күсереп алырға: <div><pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Ҡатнашыусы ! Мәҡәләләр ! Иҫәп ! Мәрәйҙәр ! Урын |- |{{u|Freiheiten }} |[[Әзербайжанда журналистарҙы сериялы ҡулға алыуҙар ]]{{*}}[[]] |1 | | |- |{{u|MR973}} |[[Шпаннагель ]]{{*}} [[]] |1 | | |- |{{u|Akkashka}} |[[Бөйрәкәй (роман-эпопея)]]{{*}} [[Тимеркәй фәлсәфәһе (хикәйә)]]{{*}} [[Кукорелли Эндре]]{{*}} [[Фертё-Ханшаг]]{{*}} [[Маурер Дора]]{{*}} [[Смрчкова Людвика]]{{*}} [[Цимблер Лиана]]{{*}} [[Тыйыу һалынған ҡала]]{{*}} [[Лейхтер Кете]]{{*}} [[Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙы]]{{*}} [[Өлкән Плиний]]{{*}} [[Мэри Шелли]]{{*}} [[Маргарет Этвуд]]{{*}} [[Гарриет Бичер-Стоу]]{{*}} [[Энид Мэри Блайтон]]{{*}} [[Мэрайя Кэри]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} |16 | | |- |{{u|Ilsina Ilgizovna}} |[[Татьяна Грабузова]]{{*}} [[Алиса Вяткина]]{{*}} [[Ғәзизова Хәлимә Хисаметдин ҡыҙы]]{{*}} [[Фигнер Лидия Николаевна]] |4 | | |- |{{u|Ilnaz26}} |[[Гөлүсә Ғәлиева ]]{{*}} [[Шәйҙуллина Регина Марат ҡыҙы]]{{*}} [[Кнутова Лидия Ивановна]]{{*}} [[Умм әл-Банин]]{{*}} [[Маре Винт]]{{*}} [[Элон Уикленд]]{{*}} [[Ита Эвер]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] |7 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Базилевский Иван Федорович]]{{*}} [[Чижов Александр Федорович]]{{*}} [[Ырғыҙ (роман)]]{{*}} [[Космонавтика көнө]]{{*}} [[Ҡан (роман)]]{{*}} [[Каспранский Рауил Рухулбаян улы]]{{*}} [[]] |6 | | |- |{{u|Таңһылыу}} |[[Ҡаҙмунайгаз]]{{*}} [[Тәбиғәт тарихы милли музейы (Болгария)]]{{*}} [[Күк механикаһы]]{{*}} [[Икенсе йыһан тиҙлеге]]{{*}} [[Планета системаһы]]{{*}} [[Йондоҙҙоң барлыҡҡа килеүе]]{{*}} [[Никос Казандзакис]]{{*}} [[Фотометрия (астрономия)]]{{*}} [[Ҡояш бөркөлөүе]]{{*}} [[Вахушти Багратиони исемендәге география институты]]{{*}} [[Августов каналы]]{{*}} [[Элемтә юлдашы]]{{*}} [[Атмосфера химияһы]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] |11 | | |- |{{u|Вәхит}} |[[Ореляк (ҡурсаулыҡ)]]{{*}} [[Белоруссияның махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре]]{{*}} [[Минск-Арена]]{{*}} [[Словакия Олимпия уйындарында]] {{*}} [[Будапештта балалар тимер юлы]]{{*}} [[Алидзор ҡәлғәһе]]{{*}} [[Айя-Напа]]{{*}} [[Зәңгәр флаг]]{{*}} [[Оазис]]{{*}} [[Көтөүлек]]{{*}} [[Осло опера театры]]{{*}} [[Осло]] (тулыландырыу){{*}} [[Сицилия]]{{*}} [[Сардиния]]{{*}} [[Серенгети (милли парк)]]{{*}} [[Финикс]]{{*}} [[Гонолулу]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]] |17 | | |- |} == Конкурстың халыҡ-ара статистикаһы == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Халыҡ-ара статистика бите]] == Урындағы ойоштороусы== * {{u|Il Nur}} * {{u|Фәрһад}} == Нәтижәләр == [[Категория:Проект:Вики-яҙ 2026| ]] hqbwt4qpo09khgqidsfpw7jf5j5ml6g Гарриет Бичер-Стоу 0 200228 1293799 1293752 2026-04-18T15:09:07Z Akkashka 14326 1293799 wikitext text/x-wiki {{Фамилиялаштар|Бичер|Стоу}} {{Яҙыусы | имя = Гарриет Бичер-Стоу | оригинал имени = {{lang-en|Harriet Beecher Stowe}} | изображение = Beecher-Stowe.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Гарриет Элизабет Бичер | место рождения = {{МестоРождения|Литчфилд|в Литчфилде (Коннектикут)|Литчфилд (Коннектикут)}}, [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хартфорд|в Хартфорде (Коннектикут)|Хартфорд (Коннектикут)}}, Коннектикут, АҠШ | род деятельности = {{прозаик|США|XIX века}}, {{поэт|США|XIX века}} | годы активности = | направление = | жанр = }} '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе,» Соррентонан Агнесса", 1859-1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһам ала. Икенсеһе,» Орра утрауының Жйыһы«,» рухани Кәләше «асҡан»Яңы инглиз романдары " серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу Independent журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда Atlantic журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. "Америка милли биографияһы" аныҡ психологик В годы гражданской войны, когда возрос спрос на её произведения, Бичер-Стоу опубликовала две книги. Первая, «Агнесса из Сорренто», была вдохновлена поездкой в Италию в 1859—1860 годах. Вторая, «Жемчужина острова Орра», стала вторым в серии её «новоанглийских романов», которую открыла «Невеста священника». Кроме того, Бичер-Стоу периодически публиковала статьи в журнале ''Independent'', а в 1864 году ввела в журнале ''Atlantic'' постоянную рубрику, посвящённую ведению домашнего хозяйства. «Американская национальная биография» указывает на точное психологическое понимание настроений в обществе в конце войны со стороны Бичер-Стоу, которая писала своему издателю: «Сознание общества озабочено, беспокойно, подавлено реальностью… Дом — это то, на что нам следует обратить внимание сейчас»<ref name="ANB" />. После того, как Кэлвин Стоу вышел на пенсию в 1863 году, доходы Гарриет остались единственным источником средств в семье<ref name="ANB" />. В 1864 году они переехали в [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]] в Коннектикуте, где их соседом оказался [[Марк Твен]], но зимы проводили в Мандарине (Флорида)<ref name="History" />. В первые годы после переезда Гарриет продолжала вести колонку в ''Atlantic'', некоторое время совместно с [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчеллом]] выпускала журнал ''Hearth and Home'', писала рассказы для детей, в 1867 году выпустила поэтический сборник «Религиозные стихотворения», а на следующий год — сборник биографий «Люди нашего времени»<ref name="ANB" />. Рутинная работа и новые семейные проблемы (связанные с алкоголизмом сына Бичер-Стоу Фредерика, вернувшегося раненым с гражданской войны) отвлекали писательницу от работы над очередным новоанглийским романом. В итоге он вышел в 1869 году под названием «Олдтаунские старожилы». Эта книга, сочетавшая в себе картины жизни в провинции и местные легенды, была частично основана на воспоминаниях Кэлвина Стоу о жизне в [[Натик (Массачусетс)|Натике]] (Массачусетс)<ref name="ANB" />. В конце 1860-х годов Бичер-Стоу стала сторонницей гражданских прав женщин, завязав тесные отношения с лидерами [[Суфражистки|суфражистского движения]] [[Сьюзен Энтони]] и [[Элизабет Кейди Стэнтон]]. Её привлекла тема двойных стандартов в отношении половой жизни женщин и мужчин. Будучи лично знакома с [[Байрон, Анна Изабелла|леди Байрон]], Бичер-Стоу опубликовала в прессе памфлет, обвинявший [[Байрон, Джордж Гордон|лорда Байрона]] в [[инцест]]уальной связи с собственной сводной сестрой [[Ли, Августа|Августой Ли]]<ref name="ANB" />. Памфлет, озаглавленный «Подлинная история жизни леди Байрон», был опубликован в 1869 году в ''Atlantic'' и британском издании ''Macmillan’s Magazine'' после выхода в свет мемуаров любовницы Байрона, графини [[Тереза, графиня Гвиччиоли|Терезы Гвиччиолии]], изображавших его страдающей жертвой брака с женщиной, не обладавшей ни умом, ни чувствами, которые позволили бы ей оценить его по достоинству<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Возможно, писательница рассчитывала, что это произведение станет в истории женского сексуального рабства тем же, чем «Хижина дяди Тома» стала в истории рабовладения в США. Однако явная пристрастность писательницы, выводящей английскую аристократку чистым и непорочным существом, привела к тому, что памфлет обернулся лишь скандалом в прессе<ref name="ANB" />. Из-за этих событий Бичер-Стоу потеряла значительную часть английских поклонников<ref name="Britannica" />. В ответ на критику в литературных кругах Англии и США она через полгода, в 1870 году, выпустила ещё один памфлет — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}), в который включила дополнительные материалы, бросая вызов сторонникам Байрона<ref name="McPherson" />. Современные биографы Байрона в основном соглашаются, что предъявленные писателю обвинения в инцесте имели под собой реальную основу<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Явное неприятие обществом выступления Бичер-Стоу на тему полового неравенства привело к тому, что в дальнейшем писательница никогда к этой теме открыто не возвращалась. Однако в своих более поздних светских романах — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — она затрагивала вопросы роли женщины в семье и реформы социальных отношений в художественной форме, более близкой к публицистике, чем к беллетристике<ref name="ANB" />. В 1873 году вышли также её автобиографические очерки о жизни во Флориде «Листья [[Сабаль|пальметто]]». В собственной семейной жизни Бичер-Стоу продолжались драмы. В 1871 году утонул в море Фредерик Стоу, а на следующий год её брат Генри, ставший проповедником, как и их отец, был обвинён в супружеской измене с одной из прихожанок<ref name="History" />. Последним произведением, опубликованным Бичер-Стоу, стали в 1878 году «Поганакцы: их любовь и жизни» ({{lang-en|Poganuc People: Their Loves and Lives}}) — беллетризованные воспоминания о детских годах писательницы в Литчфилде<ref name="ANB" />. Она продолжала давать публичные лекции в США, а в последние годы жизни помогала своему сыну Чарльзу в работе над своей биографией, увидевшей свет в 1889 году. В это время она почти безвыездно проживала в Хартфорде, где и скончалась в июле 1896 года<ref name="Britannica" />. Согласно некрологу, писательница умерла от давней «[[Психическое расстройство|душевной болезни]]», обострение которой привело к «застою крови в мозгу» и частичному параличу<ref name="History" />. {{д|29|12|1962|2}} [[Дом Гарриет Бичер-Стоу (Брансуик, Мэн)|дом]] в [[Брансуик (Мэн)|Брансуике]] (штат Мэн), где была написана «Хижина дяди Тома», был включён в список [[Национальный исторический памятник США|национальных исторических памятников США]]<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == На русском языке роман «Хижина дяди Тома» впервые вышел в 1857 году приложением к журналу «[[Русский вестник (журнал, 1856—1906)|Русский вестник]]». Вскоре, в [[1858 год]]у, роман был издан в журнале «[[Современник (журнал)|Современник]]», в период, когда изданием руководили [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] и [[Чернышевский|Н. Чернышевский]]. Здесь его появление совпало с кануном эпохи [[Отмена крепостного права|освобождения крестьян]]. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] 40hxgst5vsat24906j4p8e0yw8ahw49 1293800 1293799 2026-04-18T15:22:49Z Akkashka 14326 1293800 wikitext text/x-wiki {{Фамилиялаштар|Бичер|Стоу}} {{Яҙыусы | имя = Гарриет Бичер-Стоу | оригинал имени = {{lang-en|Harriet Beecher Stowe}} | изображение = Beecher-Stowe.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Гарриет Элизабет Бичер | место рождения = {{МестоРождения|Литчфилд|в Литчфилде (Коннектикут)|Литчфилд (Коннектикут)}}, [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хартфорд|в Хартфорде (Коннектикут)|Хартфорд (Коннектикут)}}, Коннектикут, АҠШ | род деятельности = {{прозаик|США|XIX века}}, {{поэт|США|XIX века}} | годы активности = | направление = | жанр = }} '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе, « Соррентонан Агнесса», 1859—1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһам ала. Икенсеһе, « Орра утрауының Жйыһы»," рухани Кәләше "асҡан"Яңы инглиз романдары " серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу Independent журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда Atlantic журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. «Америка милли биографияһы» аныҡ психологик В годы гражданской войны, когда возрос спрос на её произведения, Бичер-Стоу опубликовала две книги. Первая, «Агнесса из Сорренто», была вдохновлена поездкой в Италию в 1859—1860 годах. Вторая, «Жемчужина острова Орра», стала вторым в серии её «новоанглийских романов», которую открыла «Невеста священника». Кроме того, Бичер-Стоу периодически публиковала статьи в журнале ''Independent'', а в 1864 году ввела в журнале ''Atlantic'' постоянную рубрику, посвящённую ведению домашнего хозяйства. «Американская национальная биография» указывает на точное психологическое понимание настроений в обществе в конце войны со стороны Бичер-Стоу, которая писала своему издателю: «Сознание общества озабочено, беспокойно, подавлено реальностью… Дом — это то, на что нам следует обратить внимание сейчас»<ref name="ANB" />. После того, как Кэлвин Стоу вышел на пенсию в 1863 году, доходы Гарриет остались единственным источником средств в семье<ref name="ANB" />. В 1864 году они переехали в [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]] в Коннектикуте, где их соседом оказался [[Марк Твен]], но зимы проводили в Мандарине (Флорида)<ref name="History" />. В первые годы после переезда Гарриет продолжала вести колонку в ''Atlantic'', некоторое время совместно с [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчеллом]] выпускала журнал ''Hearth and Home'', писала рассказы для детей, в 1867 году выпустила поэтический сборник «Религиозные стихотворения», а на следующий год — сборник биографий «Люди нашего времени»<ref name="ANB" />. Рутинная работа и новые семейные проблемы (связанные с алкоголизмом сына Бичер-Стоу Фредерика, вернувшегося раненым с гражданской войны) отвлекали писательницу от работы над очередным новоанглийским романом. В итоге он вышел в 1869 году под названием «Олдтаунские старожилы». Эта книга, сочетавшая в себе картины жизни в провинции и местные легенды, была частично основана на воспоминаниях Кэлвина Стоу о жизне в [[Натик (Массачусетс)|Натике]] (Массачусетс)<ref name="ANB" />. В конце 1860-х годов Бичер-Стоу стала сторонницей гражданских прав женщин, завязав тесные отношения с лидерами [[Суфражистки|суфражистского движения]] [[Сьюзен Энтони]] и [[Элизабет Кейди Стэнтон]]. Её привлекла тема двойных стандартов в отношении половой жизни женщин и мужчин. Будучи лично знакома с [[Байрон, Анна Изабелла|леди Байрон]], Бичер-Стоу опубликовала в прессе памфлет, обвинявший [[Байрон, Джордж Гордон|лорда Байрона]] в [[инцест]]уальной связи с собственной сводной сестрой [[Ли, Августа|Августой Ли]]<ref name="ANB" />. Памфлет, озаглавленный «Подлинная история жизни леди Байрон», был опубликован в 1869 году в ''Atlantic'' и британском издании ''Macmillan’s Magazine'' после выхода в свет мемуаров любовницы Байрона, графини [[Тереза, графиня Гвиччиоли|Терезы Гвиччиолии]], изображавших его страдающей жертвой брака с женщиной, не обладавшей ни умом, ни чувствами, которые позволили бы ей оценить его по достоинству<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Возможно, писательница рассчитывала, что это произведение станет в истории женского сексуального рабства тем же, чем «Хижина дяди Тома» стала в истории рабовладения в США. Однако явная пристрастность писательницы, выводящей английскую аристократку чистым и непорочным существом, привела к тому, что памфлет обернулся лишь скандалом в прессе<ref name="ANB" />. Из-за этих событий Бичер-Стоу потеряла значительную часть английских поклонников<ref name="Britannica" />. В ответ на критику в литературных кругах Англии и США она через полгода, в 1870 году, выпустила ещё один памфлет — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}), в который включила дополнительные материалы, бросая вызов сторонникам Байрона<ref name="McPherson" />. Современные биографы Байрона в основном соглашаются, что предъявленные писателю обвинения в инцесте имели под собой реальную основу<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Явное неприятие обществом выступления Бичер-Стоу на тему полового неравенства привело к тому, что в дальнейшем писательница никогда к этой теме открыто не возвращалась. Однако в своих более поздних светских романах — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — она затрагивала вопросы роли женщины в семье и реформы социальных отношений в художественной форме, более близкой к публицистике, чем к беллетристике<ref name="ANB" />. В 1873 году вышли также её автобиографические очерки о жизни во Флориде «Листья [[Сабаль|пальметто]]». В собственной семейной жизни Бичер-Стоу продолжались драмы. В 1871 году утонул в море Фредерик Стоу, а на следующий год её брат Генри, ставший проповедником, как и их отец, был обвинён в супружеской измене с одной из прихожанок<ref name="History" />. Последним произведением, опубликованным Бичер-Стоу, стали в 1878 году «Поганакцы: их любовь и жизни» ({{lang-en|Poganuc People: Their Loves and Lives}}) — беллетризованные воспоминания о детских годах писательницы в Литчфилде<ref name="ANB" />. Она продолжала давать публичные лекции в США, а в последние годы жизни помогала своему сыну Чарльзу в работе над своей биографией, увидевшей свет в 1889 году. В это время она почти безвыездно проживала в Хартфорде, где и скончалась в июле 1896 года<ref name="Britannica" />. Согласно некрологу, писательница умерла от давней «[[Психическое расстройство|душевной болезни]]», обострение которой привело к «застою крови в мозгу» и частичному параличу<ref name="History" />. {{д|29|12|1962|2}} [[Дом Гарриет Бичер-Стоу (Брансуик, Мэн)|дом]] в [[Брансуик (Мэн)|Брансуике]] (штат Мэн), где была написана «Хижина дяди Тома», был включён в список [[Национальный исторический памятник США|национальных исторических памятников США]]<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == На русском языке роман «Хижина дяди Тома» впервые вышел в 1857 году приложением к журналу «[[Русский вестник (журнал, 1856—1906)|Русский вестник]]». Вскоре, в [[1858 год]]у, роман был издан в журнале «[[Современник (журнал)|Современник]]», в период, когда изданием руководили [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] и [[Чернышевский|Н. Чернышевский]]. Здесь его появление совпало с кануном эпохи [[Отмена крепостного права|освобождения крестьян]]. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] ravmqss3u9znags4k60vg3gvky7ou4z 1293801 1293800 2026-04-18T16:46:28Z Akkashka 14326 1293801 wikitext text/x-wiki {{Фамилиялаштар|Бичер|Стоу}} {{Яҙыусы | имя = Гарриет Бичер-Стоу | оригинал имени = {{lang-en|Harriet Beecher Stowe}} | изображение = Beecher-Stowe.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Гарриет Элизабет Бичер | место рождения = {{МестоРождения|Литчфилд|в Литчфилде (Коннектикут)|Литчфилд (Коннектикут)}}, [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хартфорд|в Хартфорде (Коннектикут)|Хартфорд (Коннектикут)}}, Коннектикут, АҠШ | род деятельности = {{прозаик|США|XIX века}}, {{поэт|США|XIX века}} | годы активности = | направление = | жанр = }} '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе, «Агнесса из Сорренто» («Соррентонан Агнесса»), 1859—1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһамлана. Икенсеһе, «Жемчужина острова Орра» («Орра утрауының ынйыһы»), «Невеста священника» асҡан «яңы инглиз романдары» серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда ''Atlantic'' журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. «Американская национальная биография» («Америка милли биографияһы») Бичер-Стоуҙың һуғыш аҙағында йәмғиәттәге кәйефте дөрөҫ психологик аңлауын күрһәтә, ул үҙенең нәшриәтсеһенә былай тип яҙа: «Йәмғиәт аңы ысынбарлыҡ торошонан борсолған, тынғыһыҙ, баҫылған. Йорт — ул беҙгә хәҙер иғтибар итергә кәрәкле нимә»<ref name="ANB" />. 1863 йылда Кэльвин Стоу пенсияға сыҡҡас, Гарриеттың килеме ғаиләлә берҙән-бер аҡса сығанағы булып ҡала<ref name="ANB" />. 1864 йылда улар Коннектикуттағы Хартфордҡа күсенә, унда уларҙың күршеһе [[Марк Твен]] була, әммә Мандаринда (Флорида) ҡышлайҙар<ref name="History" />. Күсеп килгәндән һуң тәүге йылдарҙа Гарриет ''Atlantic''та колонка алып барыуын дауам итә, бер ни тиклем ваҡыт [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчелл]] менән берлектә ''Hearth and Home'' журналын сығара, балалар өсөн хикәйәләр яҙа, 1867 йылда «Религиозные стихотворения» шиғри йыйынтығын, ә киләһе йылда — «Люди нашего времени» биографиялар йыйынтығын сығара«Люди нашего времени»<ref name="ANB" />. Көндәлек эш һәм яңы ғаилә проблемалары (Бичер-Стоуҙың граждандар һуғышынан яраланып ҡайтҡан улының, Фредериктың, алкоголизмы менән бәйле) яҙыусыны сираттағы яңы инглиз романы өҫтөндә эшләүенән ситкә йүнәлтә. Һөҙөмтәлә ул 1869 йылда «Олдтаунские старожилы» тигән атама менән сыға. Провинциялағы тормош картиналарын һәм урындағы легендаларҙы берләштергән был китап өлөшләтә Кэлвин Стоуҙың [[Натик (Массачусетс)|Натик]]тағы (Массачусетс) тормошо тураһында хәтирәләренә нигеҙләнгән<ref name="ANB" />. 1860-сы йылдар аҙағында Бичер-Стоу ҡатын-ҡыҙҙарҙың гражданлыҡ хоҡуҡтары яҡлы була, [[Суфражист|суфражист]] хәрәкәте лидерҙары [[Сьюзен Энтони]] һәм [[Элизабет Кейди Стэнтон]] менән тығыҙ мөнәсәбәттәр булдыра. Уны ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәрҙең енси тормошона ҡарата икеләтә стандарттар темаһы йәлеп итә. [[Байрон, Анна Изабелла|Леди Байрон]] менән шәхсән таныш булған Бичер-Стоу матбуғатта Лорд Байронды үҙенең ата бер, инә башҡа һеңлеһе Августа Ли менән инцестуаль бәйләнешен ғәйепләгән памфлет баҫтыра<ref name="ANB" />. 1869 йылда ''Atlantic'' һәм ''Macmillan’s Magazine'' британ баҫмаһында Байрондың һөйәркәһе, аҡылһыҙ ҙа, хисһеҙ ҙә, Байронды лайыҡлы баһалау һәләтенә эйә булмаған ҡатын менән никахта ғазапланған итеп һүрәтләгән графиня Тереза Гвиччиолиҙың мемуарҙары донъя күргәндән Һуң, «Подлинная история жизни леди Байрон» («Леди Байрондың ысын тормош тарихы») памфлеты баҫылып сыға<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Бәлки, яҙыусы был әҫәр, АҠШ-тағы ҡол биләүселек тарихында «Хижина дяди Тома» кеүек, ҡатын-ҡыҙҙың енси ҡоллоғо тарихында әһәмиәткә эйә булыр тип иҫәп тотҡандыр. Әммә яҙыусының инглиз аристократ ҡатынын саф һәм ғиффәтле йән эйәһе итеп күрһәтеүе памфлеты матбуғат низағына килтерә<ref name="ANB" />. Был ваҡиғалар арҡаһында Бичер-Стоу үҙен яратҡан инглиз китап уҡыусыларының байтаҡ өлөшөн юғалта<ref name="Britannica" />. Англия һәм АҠШ-тың әҙәби даирәләрендәге тәнҡиткә яуап итеп, ул ярты йылдан һуң, 1870 йылда, тағы бер — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}) памфлетын сығара, Байрон яҡлыларға ҡаршы сығып, уға өҫтәмә материалдар индерә<ref name="McPherson" />. Байрондың хәҙерге биографтары, яҙыусыға инцест буйынса ғәйепләүҙәрҙең реаль нигеҙе бар, тип иҫәпләй<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Бичер-Стоуҙың тигеҙһеҙлек темаһына сығышын йәмғиәттең асыҡтан-асыҡ ҡабул итмәүе яҙыусының артабан был темаға бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ әйләнеп ҡайтмауына килтерә. Әммә үҙенең һуңғы донъяуи романдарында — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — ул ғаиләлә ҡатын-ҡыҙ роле һәм социаль мөнәсәбәттәрҙе, беллетристикаға ҡарағанда публицистикаға яҡын художестволы формала үҙгәртеп ҡороу мәсьәләләренә ҡағыла<ref name="ANB" />. 1873 йылда шулай уҡ уның Флорида тормошо тураһында «Листья [[Сабаль|пальметто]]» автобиографик очерктары сыға. Бичер-Стоуҙың ғаилә тормошонда драмалар дауам итә. 1871 йылда Фредерик Стоу диңгеҙгә батып үлә, ә киләһе йылда, атаһы кеүек үк, вәғәзсе булып киткән ағаһы Генри, мәхәллә ағзаларының береһе менән ҡатынына хыянат итеүҙә ғәйепләнә<ref name="History" />. Последним произведением, опубликованным Бичер-Стоу, стали в 1878 году «Поганакцы: их любовь и жизни» ({{lang-en|Poganuc People: Their Loves and Lives}}) — беллетризованные воспоминания о детских годах писательницы в Литчфилде<ref name="ANB" />. Она продолжала давать публичные лекции в США, а в последние годы жизни помогала своему сыну Чарльзу в работе над своей биографией, увидевшей свет в 1889 году. В это время она почти безвыездно проживала в Хартфорде, где и скончалась в июле 1896 года<ref name="Britannica" />. Согласно некрологу, писательница умерла от давней «[[Психическое расстройство|душевной болезни]]», обострение которой привело к «застою крови в мозгу» и частичному параличу<ref name="History" />. {{д|29|12|1962|2}} [[Дом Гарриет Бичер-Стоу (Брансуик, Мэн)|дом]] в [[Брансуик (Мэн)|Брансуике]] (штат Мэн), где была написана «Хижина дяди Тома», был включён в список [[Национальный исторический памятник США|национальных исторических памятников США]]<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == На русском языке роман «Хижина дяди Тома» впервые вышел в 1857 году приложением к журналу «[[Русский вестник (журнал, 1856—1906)|Русский вестник]]». Вскоре, в [[1858 год]]у, роман был издан в журнале «[[Современник (журнал)|Современник]]», в период, когда изданием руководили [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] и [[Чернышевский|Н. Чернышевский]]. Здесь его появление совпало с кануном эпохи [[Отмена крепостного права|освобождения крестьян]]. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] 9dp8gtg1hl1exhh5c9rurh51lhpogsh 1293802 1293801 2026-04-18T17:37:45Z Akkashka 14326 1293802 wikitext text/x-wiki {{Фамилиялаштар|Бичер|Стоу}} {{Яҙыусы | имя = Гарриет Бичер-Стоу | оригинал имени = {{lang-en|Harriet Beecher Stowe}} | изображение = Beecher-Stowe.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Гарриет Элизабет Бичер | место рождения = {{МестоРождения|Литчфилд|в Литчфилде (Коннектикут)|Литчфилд (Коннектикут)}}, [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хартфорд|в Хартфорде (Коннектикут)|Хартфорд (Коннектикут)}}, Коннектикут, АҠШ | род деятельности = {{прозаик|США|XIX века}}, {{поэт|США|XIX века}} | годы активности = | направление = | жанр = }} '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе, «Агнесса из Сорренто» («Соррентонан Агнесса»), 1859—1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһамлана. Икенсеһе, «Жемчужина острова Орра» («Орра утрауының ынйыһы»), «Невеста священника» асҡан «яңы инглиз романдары» серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда ''Atlantic'' журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. «Американская национальная биография» («Америка милли биографияһы») Бичер-Стоуҙың һуғыш аҙағында йәмғиәттәге кәйефте дөрөҫ психологик аңлауын күрһәтә, ул үҙенең нәшриәтсеһенә былай тип яҙа: «Йәмғиәт аңы ысынбарлыҡ торошонан борсолған, тынғыһыҙ, баҫылған. Йорт — ул беҙгә хәҙер иғтибар итергә кәрәкле нимә»<ref name="ANB" />. 1863 йылда Кэльвин Стоу пенсияға сыҡҡас, Гарриеттың килеме ғаиләлә берҙән-бер аҡса сығанағы булып ҡала<ref name="ANB" />. 1864 йылда улар Коннектикуттағы Хартфордҡа күсенә, унда уларҙың күршеһе [[Марк Твен]] була, әммә Мандаринда (Флорида) ҡышлайҙар<ref name="History" />. Күсеп килгәндән һуң тәүге йылдарҙа Гарриет ''Atlantic''та колонка алып барыуын дауам итә, бер ни тиклем ваҡыт [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчелл]] менән берлектә ''Hearth and Home'' журналын сығара, балалар өсөн хикәйәләр яҙа, 1867 йылда «Религиозные стихотворения» шиғри йыйынтығын, ә киләһе йылда — «Люди нашего времени» биографиялар йыйынтығын сығара"Люди нашего времени"<ref name="ANB" />. Көндәлек эш һәм яңы ғаилә проблемалары (Бичер-Стоуҙың граждандар һуғышынан яраланып ҡайтҡан улының, Фредериктың, алкоголизмы менән бәйле) яҙыусыны сираттағы яңы инглиз романы өҫтөндә эшләүенән ситкә йүнәлтә. Һөҙөмтәлә ул 1869 йылда «Олдтаунские старожилы» тигән атама менән сыға. Провинциялағы тормош картиналарын һәм урындағы легендаларҙы берләштергән был китап өлөшләтә Кэлвин Стоуҙың [[Натик (Массачусетс)|Натикта]]ғы (Массачусетс) тормошо тураһында хәтирәләренә нигеҙләнгән<ref name="ANB" />. 1860-сы йылдар аҙағында Бичер-Стоу ҡатын-ҡыҙҙарҙың гражданлыҡ хоҡуҡтары яҡлы була, [[суфражист]] хәрәкәте лидерҙары [[Сьюзен Энтони]] һәм [[Элизабет Кейди Стэнтон]] менән тығыҙ мөнәсәбәттәр булдыра. Уны ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәрҙең енси тормошона ҡарата икеләтә стандарттар темаһы йәлеп итә. [[Байрон, Анна Изабелла|Леди Байрон]] менән шәхсән таныш булған Бичер-Стоу матбуғатта Лорд Байронды үҙенең ата бер, инә башҡа һеңлеһе Августа Ли менән инцестуаль бәйләнешен ғәйепләгән памфлет баҫтыра<ref name="ANB" />. 1869 йылда ''Atlantic'' һәм ''Macmillan’s Magazine'' британ баҫмаһында Байрондың һөйәркәһе, аҡылһыҙ ҙа, хисһеҙ ҙә, Байронды лайыҡлы баһалау һәләтенә эйә булмаған ҡатын менән никахта ғазапланған итеп һүрәтләгән графиня Тереза Гвиччиолиҙың мемуарҙары донъя күргәндән Һуң, «Подлинная история жизни леди Байрон» («Леди Байрондың ысын тормош тарихы») памфлеты баҫылып сыға<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Бәлки, яҙыусы был әҫәр, АҠШ-тағы ҡол биләүселек тарихында «Хижина дяди Тома» кеүек, ҡатын-ҡыҙҙың енси ҡоллоғо тарихында әһәмиәткә эйә булыр тип иҫәп тотҡандыр. Әммә яҙыусының инглиз аристократ ҡатынын саф һәм ғиффәтле йән эйәһе итеп күрһәтеүе памфлеты матбуғат низағына килтерә<ref name="ANB" />. Был ваҡиғалар арҡаһында Бичер-Стоу үҙен яратҡан инглиз китап уҡыусыларының байтаҡ өлөшөн юғалта<ref name="Britannica" />. Англия һәм АҠШ-тың әҙәби даирәләрендәге тәнҡиткә яуап итеп, ул ярты йылдан һуң, 1870 йылда, тағы бер — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}) памфлетын сығара, Байрон яҡлыларға ҡаршы сығып, уға өҫтәмә материалдар индерә<ref name="McPherson" />. Байрондың хәҙерге биографтары, яҙыусыға инцест буйынса ғәйепләүҙәрҙең реаль нигеҙе бар, тип иҫәпләй<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Бичер-Стоуҙың тигеҙһеҙлек темаһына сығышын йәмғиәттең асыҡтан-асыҡ ҡабул итмәүе яҙыусының артабан был темаға бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ әйләнеп ҡайтмауына килтерә. Әммә үҙенең һуңғы донъяуи романдарында — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — ул ғаиләлә ҡатын-ҡыҙ роле һәм социаль мөнәсәбәттәрҙе, беллетристикаға ҡарағанда публицистикаға яҡын художестволы формала үҙгәртеп ҡороу мәсьәләләренә ҡағыла<ref name="ANB" />. 1873 йылда шулай уҡ уның Флорида тормошо тураһында «Листья [[Сабаль|пальметто]]» автобиографик очерктары сыға. Бичер-Стоуҙың ғаилә тормошонда драмалар дауам итә. 1871 йылда Фредерик Стоу диңгеҙгә батып үлә, ә киләһе йылда, атаһы кеүек үк, вәғәзсе булып киткән ағаһы Генри, мәхәллә ағзаларының береһе менән ҡатынына хыянат итеүҙә ғәйепләнә<ref name="History" />. 1878 йылда Бичер-Стоу баҫтырып сығарған һуңғы әҫәр «Поганакцы: их любовь и жизни» (ингл. Poganuc People: Their Loves and Lives) — Личфилдта яҙыусының бала сағы тураһында беллетризацияланған хәтирәләре <ref name="ANB" />. УЛ АҠШ-та асыҡ лекциялар уҡыуын дауам итә, ә ғүмеренең һуңғы йылдарында улы Чарльзға 1889 йылда донъя күргән биографияһы өҫтөндә эшләргә ярҙам итә. Был ваҡытта ул бер ергә лә сыҡмайса Хартфордта йәшәй, 1896 йылдың июлендә шунда вафат була<ref name="Britannica" />. Некрологҡа ярашлы, яҙыусы күптәнге «психик ауырыуҙан» (йән сире) вафат була, уның киҫкенләшеүе «мейелә ҡан тулышыуына» һәм өлөшләтә фалижға килтерә<ref name="History" />. 1962 йылдың 29 декабрендә Брансуиктағы (Мэн штаты) «Хижина дяди Тома» яҙылған йорт АҠШ-ТЫҢ милли тарихи ҡомартҡылары исемлегенә индерелә<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == Рус телендә «Хижина дяди Тома» романы тәүге тапҡыр 1857 йылда «Русский вестник» журналына ҡушымта булып сыға. Тиҙҙән, 1858 йылда, роман «Современник» журналында [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] һәм [[Чернышевский|Н. Чернышевский]] етәкселек иткән осорҙа баҫылып сыға. Бында уның барлыҡҡа килеүе крәҫтиәндәрҙе крепостной ҡоллоҡтан азат итеү дәүере ахырына тап килә. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] ebqrll2urbjeuahfouxv7du6y1wz47z 1293803 1293802 2026-04-18T17:39:49Z Akkashka 14326 1293803 wikitext text/x-wiki {{Ук}} <!-- {{Фамилиялаштар|Бичер|Стоу}} {{Яҙыусы | имя = Гарриет Бичер-Стоу | оригинал имени = {{lang-en|Harriet Beecher Stowe}} | изображение = Beecher-Stowe.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Гарриет Элизабет Бичер | место рождения = {{МестоРождения|Литчфилд|в Литчфилде (Коннектикут)|Литчфилд (Коннектикут)}}, [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хартфорд|в Хартфорде (Коннектикут)|Хартфорд (Коннектикут)}}, Коннектикут, АҠШ | род деятельности = {{прозаик|США|XIX века}}, {{поэт|США|XIX века}} | годы активности = | направление = | жанр = }} --> '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе, «Агнесса из Сорренто» («Соррентонан Агнесса»), 1859—1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһамлана. Икенсеһе, «Жемчужина острова Орра» («Орра утрауының ынйыһы»), «Невеста священника» асҡан «яңы инглиз романдары» серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда ''Atlantic'' журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. «Американская национальная биография» («Америка милли биографияһы») Бичер-Стоуҙың һуғыш аҙағында йәмғиәттәге кәйефте дөрөҫ психологик аңлауын күрһәтә, ул үҙенең нәшриәтсеһенә былай тип яҙа: «Йәмғиәт аңы ысынбарлыҡ торошонан борсолған, тынғыһыҙ, баҫылған. Йорт — ул беҙгә хәҙер иғтибар итергә кәрәкле нимә»<ref name="ANB" />. 1863 йылда Кэльвин Стоу пенсияға сыҡҡас, Гарриеттың килеме ғаиләлә берҙән-бер аҡса сығанағы булып ҡала<ref name="ANB" />. 1864 йылда улар Коннектикуттағы Хартфордҡа күсенә, унда уларҙың күршеһе [[Марк Твен]] була, әммә Мандаринда (Флорида) ҡышлайҙар<ref name="History" />. Күсеп килгәндән һуң тәүге йылдарҙа Гарриет ''Atlantic''та колонка алып барыуын дауам итә, бер ни тиклем ваҡыт [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчелл]] менән берлектә ''Hearth and Home'' журналын сығара, балалар өсөн хикәйәләр яҙа, 1867 йылда «Религиозные стихотворения» шиғри йыйынтығын, ә киләһе йылда — «Люди нашего времени» биографиялар йыйынтығын сығара"Люди нашего времени"<ref name="ANB" />. Көндәлек эш һәм яңы ғаилә проблемалары (Бичер-Стоуҙың граждандар һуғышынан яраланып ҡайтҡан улының, Фредериктың, алкоголизмы менән бәйле) яҙыусыны сираттағы яңы инглиз романы өҫтөндә эшләүенән ситкә йүнәлтә. Һөҙөмтәлә ул 1869 йылда «Олдтаунские старожилы» тигән атама менән сыға. Провинциялағы тормош картиналарын һәм урындағы легендаларҙы берләштергән был китап өлөшләтә Кэлвин Стоуҙың [[Натик (Массачусетс)|Натикта]]ғы (Массачусетс) тормошо тураһында хәтирәләренә нигеҙләнгән<ref name="ANB" />. 1860-сы йылдар аҙағында Бичер-Стоу ҡатын-ҡыҙҙарҙың гражданлыҡ хоҡуҡтары яҡлы була, [[суфражист]] хәрәкәте лидерҙары [[Сьюзен Энтони]] һәм [[Элизабет Кейди Стэнтон]] менән тығыҙ мөнәсәбәттәр булдыра. Уны ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәрҙең енси тормошона ҡарата икеләтә стандарттар темаһы йәлеп итә. [[Байрон, Анна Изабелла|Леди Байрон]] менән шәхсән таныш булған Бичер-Стоу матбуғатта Лорд Байронды үҙенең ата бер, инә башҡа һеңлеһе Августа Ли менән инцестуаль бәйләнешен ғәйепләгән памфлет баҫтыра<ref name="ANB" />. 1869 йылда ''Atlantic'' һәм ''Macmillan’s Magazine'' британ баҫмаһында Байрондың һөйәркәһе, аҡылһыҙ ҙа, хисһеҙ ҙә, Байронды лайыҡлы баһалау һәләтенә эйә булмаған ҡатын менән никахта ғазапланған итеп һүрәтләгән графиня Тереза Гвиччиолиҙың мемуарҙары донъя күргәндән Һуң, «Подлинная история жизни леди Байрон» («Леди Байрондың ысын тормош тарихы») памфлеты баҫылып сыға<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Бәлки, яҙыусы был әҫәр, АҠШ-тағы ҡол биләүселек тарихында «Хижина дяди Тома» кеүек, ҡатын-ҡыҙҙың енси ҡоллоғо тарихында әһәмиәткә эйә булыр тип иҫәп тотҡандыр. Әммә яҙыусының инглиз аристократ ҡатынын саф һәм ғиффәтле йән эйәһе итеп күрһәтеүе памфлеты матбуғат низағына килтерә<ref name="ANB" />. Был ваҡиғалар арҡаһында Бичер-Стоу үҙен яратҡан инглиз китап уҡыусыларының байтаҡ өлөшөн юғалта<ref name="Britannica" />. Англия һәм АҠШ-тың әҙәби даирәләрендәге тәнҡиткә яуап итеп, ул ярты йылдан һуң, 1870 йылда, тағы бер — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}) памфлетын сығара, Байрон яҡлыларға ҡаршы сығып, уға өҫтәмә материалдар индерә<ref name="McPherson" />. Байрондың хәҙерге биографтары, яҙыусыға инцест буйынса ғәйепләүҙәрҙең реаль нигеҙе бар, тип иҫәпләй<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Бичер-Стоуҙың тигеҙһеҙлек темаһына сығышын йәмғиәттең асыҡтан-асыҡ ҡабул итмәүе яҙыусының артабан был темаға бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ әйләнеп ҡайтмауына килтерә. Әммә үҙенең һуңғы донъяуи романдарында — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — ул ғаиләлә ҡатын-ҡыҙ роле һәм социаль мөнәсәбәттәрҙе, беллетристикаға ҡарағанда публицистикаға яҡын художестволы формала үҙгәртеп ҡороу мәсьәләләренә ҡағыла<ref name="ANB" />. 1873 йылда шулай уҡ уның Флорида тормошо тураһында «Листья [[Сабаль|пальметто]]» автобиографик очерктары сыға. Бичер-Стоуҙың ғаилә тормошонда драмалар дауам итә. 1871 йылда Фредерик Стоу диңгеҙгә батып үлә, ә киләһе йылда, атаһы кеүек үк, вәғәзсе булып киткән ағаһы Генри, мәхәллә ағзаларының береһе менән ҡатынына хыянат итеүҙә ғәйепләнә<ref name="History" />. 1878 йылда Бичер-Стоу баҫтырып сығарған һуңғы әҫәр «Поганакцы: их любовь и жизни» (ингл. Poganuc People: Their Loves and Lives) — Личфилдта яҙыусының бала сағы тураһында беллетризацияланған хәтирәләре <ref name="ANB" />. УЛ АҠШ-та асыҡ лекциялар уҡыуын дауам итә, ә ғүмеренең һуңғы йылдарында улы Чарльзға 1889 йылда донъя күргән биографияһы өҫтөндә эшләргә ярҙам итә. Был ваҡытта ул бер ергә лә сыҡмайса Хартфордта йәшәй, 1896 йылдың июлендә шунда вафат була<ref name="Britannica" />. Некрологҡа ярашлы, яҙыусы күптәнге «психик ауырыуҙан» (йән сире) вафат була, уның киҫкенләшеүе «мейелә ҡан тулышыуына» һәм өлөшләтә фалижға килтерә<ref name="History" />. 1962 йылдың 29 декабрендә Брансуиктағы (Мэн штаты) «Хижина дяди Тома» яҙылған йорт АҠШ-ТЫҢ милли тарихи ҡомартҡылары исемлегенә индерелә<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == Рус телендә «Хижина дяди Тома» романы тәүге тапҡыр 1857 йылда «Русский вестник» журналына ҡушымта булып сыға. Тиҙҙән, 1858 йылда, роман «Современник» журналында [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] һәм [[Чернышевский|Н. Чернышевский]] етәкселек иткән осорҙа баҫылып сыға. Бында уның барлыҡҡа килеүе крәҫтиәндәрҙе крепостной ҡоллоҡтан азат итеү дәүере ахырына тап килә. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] f8lmsjtyaze8juss3ax01gvbkrej2i1 1293804 1293803 2026-04-18T17:40:33Z Akkashka 14326 1293804 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе, «Агнесса из Сорренто» («Соррентонан Агнесса»), 1859—1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһамлана. Икенсеһе, «Жемчужина острова Орра» («Орра утрауының ынйыһы»), «Невеста священника» асҡан «яңы инглиз романдары» серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда ''Atlantic'' журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. «Американская национальная биография» («Америка милли биографияһы») Бичер-Стоуҙың һуғыш аҙағында йәмғиәттәге кәйефте дөрөҫ психологик аңлауын күрһәтә, ул үҙенең нәшриәтсеһенә былай тип яҙа: «Йәмғиәт аңы ысынбарлыҡ торошонан борсолған, тынғыһыҙ, баҫылған. Йорт — ул беҙгә хәҙер иғтибар итергә кәрәкле нимә»<ref name="ANB" />. 1863 йылда Кэльвин Стоу пенсияға сыҡҡас, Гарриеттың килеме ғаиләлә берҙән-бер аҡса сығанағы булып ҡала<ref name="ANB" />. 1864 йылда улар Коннектикуттағы Хартфордҡа күсенә, унда уларҙың күршеһе [[Марк Твен]] була, әммә Мандаринда (Флорида) ҡышлайҙар<ref name="History" />. Күсеп килгәндән һуң тәүге йылдарҙа Гарриет ''Atlantic''та колонка алып барыуын дауам итә, бер ни тиклем ваҡыт [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчелл]] менән берлектә ''Hearth and Home'' журналын сығара, балалар өсөн хикәйәләр яҙа, 1867 йылда «Религиозные стихотворения» шиғри йыйынтығын, ә киләһе йылда — «Люди нашего времени» биографиялар йыйынтығын сығара"Люди нашего времени"<ref name="ANB" />. Көндәлек эш һәм яңы ғаилә проблемалары (Бичер-Стоуҙың граждандар һуғышынан яраланып ҡайтҡан улының, Фредериктың, алкоголизмы менән бәйле) яҙыусыны сираттағы яңы инглиз романы өҫтөндә эшләүенән ситкә йүнәлтә. Һөҙөмтәлә ул 1869 йылда «Олдтаунские старожилы» тигән атама менән сыға. Провинциялағы тормош картиналарын һәм урындағы легендаларҙы берләштергән был китап өлөшләтә Кэлвин Стоуҙың [[Натик (Массачусетс)|Натикта]]ғы (Массачусетс) тормошо тураһында хәтирәләренә нигеҙләнгән<ref name="ANB" />. 1860-сы йылдар аҙағында Бичер-Стоу ҡатын-ҡыҙҙарҙың гражданлыҡ хоҡуҡтары яҡлы була, [[суфражист]] хәрәкәте лидерҙары [[Сьюзен Энтони]] һәм [[Элизабет Кейди Стэнтон]] менән тығыҙ мөнәсәбәттәр булдыра. Уны ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәрҙең енси тормошона ҡарата икеләтә стандарттар темаһы йәлеп итә. [[Байрон, Анна Изабелла|Леди Байрон]] менән шәхсән таныш булған Бичер-Стоу матбуғатта Лорд Байронды үҙенең ата бер, инә башҡа һеңлеһе Августа Ли менән инцестуаль бәйләнешен ғәйепләгән памфлет баҫтыра<ref name="ANB" />. 1869 йылда ''Atlantic'' һәм ''Macmillan’s Magazine'' британ баҫмаһында Байрондың һөйәркәһе, аҡылһыҙ ҙа, хисһеҙ ҙә, Байронды лайыҡлы баһалау һәләтенә эйә булмаған ҡатын менән никахта ғазапланған итеп һүрәтләгән графиня Тереза Гвиччиолиҙың мемуарҙары донъя күргәндән Һуң, «Подлинная история жизни леди Байрон» («Леди Байрондың ысын тормош тарихы») памфлеты баҫылып сыға<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Бәлки, яҙыусы был әҫәр, АҠШ-тағы ҡол биләүселек тарихында «Хижина дяди Тома» кеүек, ҡатын-ҡыҙҙың енси ҡоллоғо тарихында әһәмиәткә эйә булыр тип иҫәп тотҡандыр. Әммә яҙыусының инглиз аристократ ҡатынын саф һәм ғиффәтле йән эйәһе итеп күрһәтеүе памфлеты матбуғат низағына килтерә<ref name="ANB" />. Был ваҡиғалар арҡаһында Бичер-Стоу үҙен яратҡан инглиз китап уҡыусыларының байтаҡ өлөшөн юғалта<ref name="Britannica" />. Англия һәм АҠШ-тың әҙәби даирәләрендәге тәнҡиткә яуап итеп, ул ярты йылдан һуң, 1870 йылда, тағы бер — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}) памфлетын сығара, Байрон яҡлыларға ҡаршы сығып, уға өҫтәмә материалдар индерә<ref name="McPherson" />. Байрондың хәҙерге биографтары, яҙыусыға инцест буйынса ғәйепләүҙәрҙең реаль нигеҙе бар, тип иҫәпләй<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Бичер-Стоуҙың тигеҙһеҙлек темаһына сығышын йәмғиәттең асыҡтан-асыҡ ҡабул итмәүе яҙыусының артабан был темаға бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ әйләнеп ҡайтмауына килтерә. Әммә үҙенең һуңғы донъяуи романдарында — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — ул ғаиләлә ҡатын-ҡыҙ роле һәм социаль мөнәсәбәттәрҙе, беллетристикаға ҡарағанда публицистикаға яҡын художестволы формала үҙгәртеп ҡороу мәсьәләләренә ҡағыла<ref name="ANB" />. 1873 йылда шулай уҡ уның Флорида тормошо тураһында «Листья [[Сабаль|пальметто]]» автобиографик очерктары сыға. Бичер-Стоуҙың ғаилә тормошонда драмалар дауам итә. 1871 йылда Фредерик Стоу диңгеҙгә батып үлә, ә киләһе йылда, атаһы кеүек үк, вәғәзсе булып киткән ағаһы Генри, мәхәллә ағзаларының береһе менән ҡатынына хыянат итеүҙә ғәйепләнә<ref name="History" />. 1878 йылда Бичер-Стоу баҫтырып сығарған һуңғы әҫәр «Поганакцы: их любовь и жизни» (ингл. Poganuc People: Their Loves and Lives) — Личфилдта яҙыусының бала сағы тураһында беллетризацияланған хәтирәләре <ref name="ANB" />. УЛ АҠШ-та асыҡ лекциялар уҡыуын дауам итә, ә ғүмеренең һуңғы йылдарында улы Чарльзға 1889 йылда донъя күргән биографияһы өҫтөндә эшләргә ярҙам итә. Был ваҡытта ул бер ергә лә сыҡмайса Хартфордта йәшәй, 1896 йылдың июлендә шунда вафат була<ref name="Britannica" />. Некрологҡа ярашлы, яҙыусы күптәнге «психик ауырыуҙан» (йән сире) вафат була, уның киҫкенләшеүе «мейелә ҡан тулышыуына» һәм өлөшләтә фалижға килтерә<ref name="History" />. 1962 йылдың 29 декабрендә Брансуиктағы (Мэн штаты) «Хижина дяди Тома» яҙылған йорт АҠШ-ТЫҢ милли тарихи ҡомартҡылары исемлегенә индерелә<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == Рус телендә «Хижина дяди Тома» романы тәүге тапҡыр 1857 йылда «Русский вестник» журналына ҡушымта булып сыға. Тиҙҙән, 1858 йылда, роман «Современник» журналында [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] һәм [[Чернышевский|Н. Чернышевский]] етәкселек иткән осорҙа баҫылып сыға. Бында уның барлыҡҡа килеүе крәҫтиәндәрҙе крепостной ҡоллоҡтан азат итеү дәүере ахырына тап килә. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] 30pm22zodnovara4erkj7vvzn04uvp2 1293810 1293804 2026-04-19T05:29:29Z Akkashka 14326 /* Биографияһы */ 1293810 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Га́рриет Элизабет Би́чер-Сто́у''' ({{lang-en|Harriet Elizabeth Beecher Stowe}}<ref name="Britannica">{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/biography/Harriet-Beecher-Stowe|Harriet Beecher Stowe|2018-08-30}}</ref>; {{д|14|06|1811|1}}, [[Литчфилд (Коннектикут)|Литчфилд]], [[Коннектикут]], [[Соединённые Штаты Америки|АҠШ]] — {{д|01|07|1896|1}}, [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], Коннектикут, АҠШ) — Америка яҙыусыһы, [[Аболиционизм|аболиционист]], күренекле «[[Хижина дяди Тома]]» романы авторы. Бичер-Стоу, үҙенең аҙ билдәле әҙәби һәм сәйәси замандашы «Случаи из жизни рабыни» китабы авторы Гарриет Джейкобс {{iw|Гарриет Джейкобс|Гарриет Джейкобс|en|Harriet Jacobs}} менән бергә, әҫәрҙәре менән АҠШ-та ҡатын-ҡыҙҙар аболиционист хәрәкәтен ойоштора<ref>{{Cite web |url=https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |title=Interview {{!}} South Writ Large |access-date=2023-07-08 |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708213740/https://southwritlarge.com/articles/interview-5/ |url-status=live }}</ref>. == Биографияһы == Гарриет Бичер-Стоу 1811 йылдың июнендә Литчфилдта (Коннектикут штаты) {{нп3|Бичер, Лайман|Лаймана Бичера||Lyman Beecher}} Лайман Бичер һәм Роксана Фут Бичер ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, рухани-конгрегационалист<ref name="Britannica" />, Граждандар һуғышына тиклемге йылдарҙа АҠШ-та иң популяр евангелистик вәғәзселәрҙең береһе була. Уның әсәһе прогрессив епископ ғаиләһендә тәрбиәләнә, сәнғәт белеме ала һәм фил һөйәгендә портрет миниатюралары ижад итә. Лайман менән Роксананың никахынан һигеҙ бала тыуа. Әммә Гарриетҡа биш йәш булғанда, Роксана вафат була. Лайман тиҙҙән икенсе тапҡыр өйләнә<ref name="ANB">{{книга|часть=Stowe, Harriet Beecher |ссылка часть=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1601582 |автор=Joan D. Hedrick |заглавие=American National Biography |год=1999 |язык=en}}</ref>, һәм был никахта тағы бер нисә бала тыуа (дөйөм алғанда Гарриеттың 12 ҡустыһы һәм һеңлеһе була)<ref name="History">{{cite web |url=https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |title=Harriet Beecher Stowe |website=History.com |lang=en |date= |access-date=2020-06-02 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606174103/https://www.history.com/topics/american-civil-war/harriet-beecher-stowe |url-status=live }}</ref>. Бичерҙың бөтә улдары атаһы кеүек рухани була<ref name="ANB" />. Гарриеттың үҙенә өлкән апаһы Катарина Бичер ҙур йоғонто яһай, ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тиң белем биреү мөмкинлектәрен яҡлай, 1823 йылда үҙенең мәктәбенә — Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына нигеҙ һала<ref name="History" />. Һигеҙ йәшендә Гарриетты Литчфилд ҡатын-ҡыҙҙар академияһына — «ҡатын-ҡыҙ интеллектуаль тигеҙлеген реабилитациялау» маҡсатын иғлан иткән юғары кимәлдәге мәктәпкә бирәләр. Унда ҡыҙ тиҙ арала әҙәби һәләттәрен күрһәтә, туғыҙ йәшендә аҙна һайын бер әҫәр яҙырға теләк белдерә. Гарриетҡа 13 йәш булғанда, уның әҫәрен йыл һайын мәктәп ҡаҙаныштары презентацияһында халыҡ алдында уҡып ишеттерәләр. Лайман Бичер, әҫәрҙе оҡшатып, уның авторы кем тип һорай. Һуңыраҡ Бичер-Стоу атаһына уның исемен атаған саҡтағы ғорурланыуын йыш иҫенә төшөргән<ref name="ANB" />. 1824 йылда Гарриет апаһы Катарина етәкләгән Хартфорд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһына уҡырға инә, һәм, унда [[латынь]] һәм [[этика]] кеүек «ирҙәр» дисциплиналары уҡытылғанлыҡтан, тулы эстәлекле белем ала. Ул әсәһе кеүек рәссам булырға хыяллана һәм ғүмер буйы картиналар өҫтөндә эшләй, әммә тиҙ арала үҙенең төп таланты әҙәбиәт булыуын аңлай<ref name="ANB" />. Гарриет училищены 1827 йылда тамамлай<ref name="Britannica" /> һәм 1829 йылдан 1832 йылға тиклем унда әҙәби композиция нигеҙҙәрен уҡыта<ref name="ANB" />. 1832 йылда Лайман Бичер Цинциннатиҙа (Огайо) дини семинария директоры вазифаһына эйә була һәм ғаиләһен шунда күсерә<ref name="ANB" />. Яңы урында Катарина Бичер ҡыҙҙар өсөн мәктәп (Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы) аса, Гарриет бында эшен уҡытыусы булып дауам итә<ref name="Britannica" />. 1833 йылда ул киң билдәлелек алған һәм католиктарға ҡарата дини толерантлығы өсөн Цинциннати епискобы тарафынан хуплау тапҡан «Основы географии» тигән китабын баҫтырып сығара. Яҙыусы булараҡ ул яңы диалекттарға һәм жаргондарға ҡыҙыҡһыныу менән ҡарай һәм урындағы әҙәби йәмғиәт ултырыштарында уларҙы нәфис текстарҙа ҡулланыуҙы яҡлай. Был осорҙа ижад иткән очерктары Һәм хикәйәләре йыш ҡына ''Western Monthly Magazine'' баҫмаһында, ә һуңыраҡ, 1843 йылда, уның тәүге автор йыйынтығында<ref name="ANB" /> — «[[Мейфлауэр]], или Очерки нравов и характеров потомков [[Отцы-пилигримы|пилигримов]]» ({{lang-en|The Mayflower: Or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of the Pilgrims}}) баҫылып сыға<ref>[Harriet Beecher Stowe (англ.). History.com. Дата обращения: 2 июня 2020. Архивировано 6 июня 2020 года.]</ref>. 1836 йылда Катарина Бичерҙың Көнбайыш ҡатын-ҡыҙҙар академияһы ябыла. Шул уҡ йылда Гарриет рухани һәм дин белгесе {{нп3|Лэйновская семинария|Лэйн семинарияһы||Lane Theological Seminary}} Лэйнов семинарияһында элекке профессор Кальвин Эллис Стоуға {{нп3|Стоу, Кэлвин Эллис|Кэлвина Эллиса Стоу||Calvin Ellis Stowe}}кейәүгә сыға<ref name="Britannica" />. Элек Стоу дуҫ ҡыҙы Гарриет Элизаға өйләнгән була, әммә иртә тол ҡала<ref name="History" />. Ярты быуат дауам иткән яңы никахта ете бала тыуа. Ире Гарриеттың әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен хуплай, сөнки ҡатынының ''New York Evangelist'' баҫытырып сығарылған мәҡәләләре һәм ''Godey’s Lady’s Book'' журналында һәм төрлө йыйынтыҡтарҙа баҫылған хикәйәләре өсөн гонорарҙары ғаилә бюджетында ҙур роль уйнай. Был ғаиләнең ҙурлығын, иренең [[ипохондрия]]һын һәм Гарриеттың хужалыҡ алып барыу һәләтенең сикләнеүен иҫәпкә алғанда ҙур әһәмиәткә эйә була<ref name="ANB" />. 1850 йылға тиклем Стоу ғаиләһе Цинциннатиҙа, Ҡол биләүсе [[Кентукки]] штаты сигендә йәшәүен дауам итә. Ошо йылдар эсендә Гарриет бер нисә тапҡыр ҡасҡан ҡолдар менән осраша һәм көньяҡ штаттарҙағы тормошто күреп тә, дуҫтарының һөйләүе буйынса ла белә<ref name="Britannica" /><ref name="History" />. Был ваҡытта уның ҡараштарына ағаһы Джордждың үҙ-үҙенә ҡул һалыуы ла йоғонто яһай. Был ваҡиғанан Һуң Гарриет «икенсе тыуыу» кисерә, ул динлерәк була һәм ыҙа сигеүсе һәм был донъяның кәмһетелгәндәр Аллаһы булараҡ, Христосҡа ышанысын нығыта. Был артабан ул ярлылыҡты һәм ғаилә сыуалыштарын, шулай уҡ балаһын юғалтыу менән бәйле тәрән шәхси фажиғәне кисерергә ярҙам итә: 1849 йылда ваба эпидемияһы ваҡытында Стоуҙарҙың 18 айлыҡ улы Чарли вафат була. Улының үлем түшәге янындағы тойғоларынан һуң балаһын тартып алған ҡол әсә кисергәнен аңлауы тураһында яҙа һуңғараҡ Бичер-Стоу<ref name="ANB" />. 1850 йылда Кэлвин Стоу [[Боудин-колледж]]да профессор вазифаһына эйә була, һәм ғаилә Мэн штатына күсенә. Шул уҡ йылда АҠШ Конгресы, законлаштырылған ҡол биләүселек күренеше булмаған төньяҡ штаттарҙа ла ҡасҡан ҡолдарҙы эҙләүгә һәм тотоуға рөхсәт иткән Закон ҡабул итә<ref name="History" />. Был законды ҡабул итеү Бичер-Стоуға нигеҙендә үҙе уҡыған аболиционист әҙәбиәт аша һәм шәхси тәьҫораттары ятҡан көньяҡ штаттарҙа ҡолдар яҙмышы тураһында ҙур әҫәр өҫтөндә эш башлауға этәргес бирә. Ул 1851—1852 йылдарҙа Вашингтонда сыҡҡан ''National Era'' аболиционист журналында дауамы менән, ә 1852 йылда айырым китап булып «Хижина дяди Тома, или Жизнь среди униженных» исемле әҫәре баҫылып сыға<ref name="Britannica" />. Әҫәрҙе яратыусылар һаны шул тиклем ҙур була, хатта беренсе йылда уҡ Дж. П. Джуэтта нәшриәт йортонда баҫылған китап АҠШ-та 300 мең дананан ашыу тираж менән, шул иҫәптән беренсе аҙнала 10 мең дана тираж менән тарала<ref name="ANB" />. Бөйөк Британияла беренсе йылда китаптың миллион дана күсермәһе һатыла<ref name="History" />. «Хижина» шулай уҡ тиҙ арала күп телдәргә тәржемә ителә, һәм шул уҡ 1852 йылда (Бичер-Стоу ризалығын алып та тормай әҙерләнә) уның беренсе сәхнә адаптацияһы һәм тағы бер нисә варианты барлыҡҡа килә<ref name="Britannica" />. Ҡайһы бер көньяҡ штаттарҙа, киреһенсә, китап тыйылған була<ref name="History" />. АҠШ-та ҡоллоҡ яҡлылар (апологеты) Бичер-Стоуҙы ысынбарлыҡты боҙоп күрһәтеүҙә һәм көньяҡ штаттарҙа ҡоллоҡтоң дөйөм картинаһы булараҡ иҫкәрмәләрҙе күрһәтеүҙә ғәйепләй. 1853 йылда ул ҡаршыларға яуап итеп, «Ключ к хижине дяди Тома» — романында һүрәтләнгән картинаның дөрөҫлөгөн раҫлаған документтар һәм шаһиттар күрһәтмәләре йыйынтығын баҫтырып сығара<ref name="Britannica" />. Ике шотланд ҡоллоҡҡа ҡаршы йәмғиәтенең саҡырыуы буйынса яҙыусы Британия утрауҙары буйлап турнеға сыға, унда уны шатланып ҡаршы алалар һәм ул АҠШ-та ҡоллоҡто бөтөрөү эшенә ярҙам итерлек байтаҡ аҡса йыя. Ул шулай уҡ тыуған иленә ярты миллиондан ашыу британ ҡатын-ҡыҙы ҡул ҡуйған ҡоллоҡто бөтөрөү тураһында петиция алып ҡайта. 1854 йылда, Конгресс Был территорияларҙа ҡоллоҡ мөмкин булыуы мәсьәләһен асыҡ ҡалдырған Канзас һәм Небраска тураһындағы Законды тикшергәндә, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында был закон проектына ҡаршы йүнәлтелгән «Воззвание к женщинам Свободных штатов Америки о текущем кризисе в нашей стране» («Американың Ирекле штаттары ҡатын-ҡыҙҙарына илебеҙҙәге ағымдағы көрсөк тураһында мөрәжәғәт») баҫтыра. Закон ҡабул ителгәндән һуң, ул 1856 йылда үҙенең ҡоллоҡҡа ҡаршы икенсе — «Дред: повесть о проклятом болоте» романын баҫтырып сығара. Әгәр уның беренсе романындағы Том ағай христиандарҙың барыһын да ғәфү итеүенә инанһа, яңы әҫәренең төп геройы булып ҡара тәнле ҡолдар ихтилалының ысынбарлыҡта көрәшкән юлбашсыһы — Денмарк Вессиҙың улы тора<ref name="ANB" />. «Хижина дяди Тома» һәм Бичер-Стоуҙың башҡа ҡоллоҡҡа ҡаршы әҫәрҙәре америка йәмғиәтендә идеологик тарҡалыштың бер өлөшө булып тора, һөҙөмтәлә Төньяҡ һәм Көньяҡ араһында граждандар һуғышына әйләнә. Был процест (документаль раҫлауҙарһыҙ) яҙыусының ролен 1862 йылда Бичер-Стоу менән осрашҡанда, имеш, Авраам Линкольн әйткән фраза сағылдыра<ref name="History" />: {{начало цитаты}}Һеҙ был ҙур һуғышты башлауға сәбәпсе булған китапты яҙған әлеге бәләкәй ҡатынмы! {{oq|en|So you’re the little woman who wrote the book that made this great war.}}{{конец цитаты}} Киләһе романын Бичер-Стоу [[Коннектикут]] йылғаһында тағы бер улы, 19 йәшлек Генри Эллис, батып үлгәндән һуң яҙа. «Невеста священника» («Рухани кәләше») тип аталған роман 1859 йылда үҙе уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе үҙе булған ''[[The Atlantic|Atlantic Monthly]]'' баҫмаһында дауамы менән донъя күрә. Ул өлөшләтә Гарриеттың әсәһе тормошондағы ваҡиғаларға нигеҙләнә һәм бала сағында тәрбиәләнгән кальвинизм идеяларына ирекле формала төшөнә<ref name="ANB" />. Граждандар һуғышы йылдарында, уның әҫәрҙәренә һорау артҡанда, Бичер-Стоу ике китап баҫтырып сығара. Беренсеһе, «Агнесса из Сорренто» («Соррентонан Агнесса»), 1859—1860 йылдарҙа Италияға сәйәхәтенән илһамлана. Икенсеһе, «Жемчужина острова Орра» («Орра утрауының ынйыһы»), «Невеста священника» асҡан «яңы инглиз романдары» серияһында икенсе була. Бынан тыш, Бичер-Стоу ''Independent'' журналында мәҡәләләр баҫтыра, ә 1864 йылда ''Atlantic'' журналында йорт хужалығын алып барыуға арналған даими рубрика индерә. «Американская национальная биография» («Америка милли биографияһы») Бичер-Стоуҙың һуғыш аҙағында йәмғиәттәге кәйефте дөрөҫ психологик аңлауын күрһәтә, ул үҙенең нәшриәтсеһенә былай тип яҙа: «Йәмғиәт аңы ысынбарлыҡ торошонан борсолған, тынғыһыҙ, баҫылған. Йорт — ул беҙгә хәҙер иғтибар итергә кәрәкле нимә»<ref name="ANB" />. 1863 йылда Кэльвин Стоу пенсияға сыҡҡас, Гарриеттың килеме ғаиләлә берҙән-бер аҡса сығанағы булып ҡала<ref name="ANB" />. 1864 йылда улар Коннектикуттағы Хартфордҡа күсенә, унда уларҙың күршеһе [[Марк Твен]] була, әммә Мандаринда (Флорида) ҡышлайҙар<ref name="History" />. Күсеп килгәндән һуң тәүге йылдарҙа Гарриет ''Atlantic''та колонка алып барыуын дауам итә, бер ни тиклем ваҡыт [[Митчелл, Дональд Грант|Д. Г. Митчелл]] менән берлектә ''Hearth and Home'' журналын сығара, балалар өсөн хикәйәләр яҙа, 1867 йылда «Религиозные стихотворения» шиғри йыйынтығын, ә киләһе йылда — «Люди нашего времени» биографиялар йыйынтығын сығара"Люди нашего времени"<ref name="ANB" />. Көндәлек эш һәм яңы ғаилә проблемалары (Бичер-Стоуҙың граждандар һуғышынан яраланып ҡайтҡан улының, Фредериктың, алкоголизмы менән бәйле) яҙыусыны сираттағы яңы инглиз романы өҫтөндә эшләүенән ситкә йүнәлтә. Һөҙөмтәлә ул 1869 йылда «Олдтаунские старожилы» тигән атама менән сыға. Провинциялағы тормош картиналарын һәм урындағы легендаларҙы берләштергән был китап өлөшләтә Кэлвин Стоуҙың [[Натик (Массачусетс)|Натикта]]ғы (Массачусетс) тормошо тураһында хәтирәләренә нигеҙләнгән<ref name="ANB" />. 1860-сы йылдар аҙағында Бичер-Стоу ҡатын-ҡыҙҙарҙың гражданлыҡ хоҡуҡтары яҡлы була, [[суфражист]] хәрәкәте лидерҙары [[Сьюзен Энтони]] һәм [[Элизабет Кейди Стэнтон]] менән тығыҙ мөнәсәбәттәр булдыра. Уны ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәрҙең енси тормошона ҡарата икеләтә стандарттар темаһы йәлеп итә. [[Байрон, Анна Изабелла|Леди Байрон]] менән шәхсән таныш булған Бичер-Стоу матбуғатта Лорд Байронды үҙенең ата бер, инә башҡа һеңлеһе Августа Ли менән инцестуаль бәйләнешен ғәйепләгән памфлет баҫтыра<ref name="ANB" />. 1869 йылда ''Atlantic'' һәм ''Macmillan’s Magazine'' британ баҫмаһында Байрондың һөйәркәһе, аҡылһыҙ ҙа, хисһеҙ ҙә, Байронды лайыҡлы баһалау һәләтенә эйә булмаған ҡатын менән никахта ғазапланған итеп һүрәтләгән графиня Тереза Гвиччиолиҙың мемуарҙары донъя күргәндән Һуң, «Подлинная история жизни леди Байрон» («Леди Байрондың ысын тормош тарихы») памфлеты баҫылып сыға<ref name="McPherson">{{статья |автор=Susan McPherson |jstor=27793455 |заглавие=Opening the Open Secret: The Stowe-Byron Controversy |издание=Victorian Review |язык=en |год=2001 |volume=27 |номер=1 |pages=86 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122233525/https://www.jstor.org/stable/27793455 }}</ref>. Бәлки, яҙыусы был әҫәр, АҠШ-тағы ҡол биләүселек тарихында «Хижина дяди Тома» кеүек, ҡатын-ҡыҙҙың енси ҡоллоғо тарихында әһәмиәткә эйә булыр тип иҫәп тотҡандыр. Әммә яҙыусының инглиз аристократ ҡатынын саф һәм ғиффәтле йән эйәһе итеп күрһәтеүе памфлеты матбуғат низағына килтерә<ref name="ANB" />. Был ваҡиғалар арҡаһында Бичер-Стоу үҙен яратҡан инглиз китап уҡыусыларының байтаҡ өлөшөн юғалта<ref name="Britannica" />. Англия һәм АҠШ-тың әҙәби даирәләрендәге тәнҡиткә яуап итеп, ул ярты йылдан һуң, 1870 йылда, тағы бер — «Оправдание леди Байрон» ({{lang-en|Lady Byron Vindicated}}) памфлетын сығара, Байрон яҡлыларға ҡаршы сығып, уға өҫтәмә материалдар индерә<ref name="McPherson" />. Байрондың хәҙерге биографтары, яҙыусыға инцест буйынса ғәйепләүҙәрҙең реаль нигеҙе бар, тип иҫәпләй<ref>{{статья|автор=Jean Willoughby Ashton |заглавие=Harriet Stowe's Filthy Story: Lord Byron Set Afloat |издание=Prospects |язык=en |год=1977 |volume=2 |doi=10.1017/S036123330000243X |страницы=373}}</ref>. Бичер-Стоуҙың тигеҙһеҙлек темаһына сығышын йәмғиәттең асыҡтан-асыҡ ҡабул итмәүе яҙыусының артабан был темаға бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ әйләнеп ҡайтмауына килтерә. Әммә үҙенең һуңғы донъяуи романдарында — «Бело-розовая тирания», «Моя жена и я» (оба — 1871), «Мы и наши соседи» (1875) — ул ғаиләлә ҡатын-ҡыҙ роле һәм социаль мөнәсәбәттәрҙе, беллетристикаға ҡарағанда публицистикаға яҡын художестволы формала үҙгәртеп ҡороу мәсьәләләренә ҡағыла<ref name="ANB" />. 1873 йылда шулай уҡ уның Флорида тормошо тураһында «Листья [[Сабаль|пальметто]]» автобиографик очерктары сыға. Бичер-Стоуҙың ғаилә тормошонда драмалар дауам итә. 1871 йылда Фредерик Стоу диңгеҙгә батып үлә, ә киләһе йылда, атаһы кеүек үк, вәғәзсе булып киткән ағаһы Генри, мәхәллә ағзаларының береһе менән ҡатынына хыянат итеүҙә ғәйепләнә<ref name="History" />. 1878 йылда Бичер-Стоу баҫтырып сығарған һуңғы әҫәр «Поганакцы: их любовь и жизни» (ингл. Poganuc People: Their Loves and Lives) — Личфилдта яҙыусының бала сағы тураһында беллетризацияланған хәтирәләре <ref name="ANB" />. УЛ АҠШ-та асыҡ лекциялар уҡыуын дауам итә, ә ғүмеренең һуңғы йылдарында улы Чарльзға 1889 йылда донъя күргән биографияһы өҫтөндә эшләргә ярҙам итә. Был ваҡытта ул бер ергә лә сыҡмайса Хартфордта йәшәй, 1896 йылдың июлендә шунда вафат була<ref name="Britannica" />. Некрологҡа ярашлы, яҙыусы күптәнге «психик ауырыуҙан» (йән сире) вафат була, уның киҫкенләшеүе «мейелә ҡан тулышыуына» һәм өлөшләтә фалижға килтерә<ref name="History" />. 1962 йылдың 29 декабрендә Брансуиктағы (Мэн штаты) «Хижина дяди Тома» яҙылған йорт АҠШ-ТЫҢ милли тарихи ҡомартҡылары исемлегенә индерелә<ref>[http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building Statement of Significance] {{Wayback|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=38&ResourceType=Building |date=20131102101557 }}{{ref|en}}</ref>. == Библиографияһы == * «Очерк из новоанглийской жизни» / {{lang-en|A New England Sketch}} ([[1834 год в литературе|1834]]) * «[[Хижина дяди Тома]]» / {{lang-en|Uncle Tom's Cabin}} ([[1852 год в литературе|1852]]) * «Мейфлауэр, или Очерки нравов и характеров потомков пилигримов» / {{lang-en|The Mayflower; or, Sketches of Scenes and Characters Among the Descendants of Pilgrims}} ([[1843 год в литературе|1843]], 21 вып., [[Бостон]], [[1882 год в литературе|1882]]) * «[[Ключ от хижины дяди Тома]]» / {{lang-en|A Key to Uncle’s Tom Cabin}} ([[1853 год в литературе|1853]]) * Sunny memories of foreign lands ([[Бостон]], [[1854 год в литературе|1854]], 2 т.) * «{{iw|Дред, история о Проклятом болоте|||Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp}}» ([[Бостон]], [[1856 год в литературе|1856]]) * «Невеста священника» / {{lang-en|[[:en:The Minister's Wooing|The Minister's Wooing]]}} ([[Бостон]], [[1859 год в литературе|1859]]) * «Жемчужина острова Орр» / {{lang-en|The Pearl of Orr's Island}} ([[1862 год в литературе|1862]]) * «Олдтаунские старожилы» / {{lang-en|[[:en:Oldtown Folks|Oldtown Folks]]}} ([[1869 год в литературе|1869]]) * «Оправдание леди Байрон» / {{lang-en|Lady Byron Vindicated}} ([[1870 год в литературе|1870]]) * «Олдтаунские рассказы у камелька, поведанные Сэмом Лоусоном» / {{lang-en|Sam Lawson's Oldtown Fireside Stories}} ([[Бостон]], [[1872 год в литературе|1872]]) * «Моя жена и я» / {{lang-en|My Wife and I}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * «Бело-розовая тирания» / {{lang-en|Pink and White Tyranny}} ([[Бостон]], [[1871 год в литературе|1871]]) * Palmetto leaves (Бостон, 1873) * Footsteps of the master (Бостон, 1876) * A dog’s mission (Бостон, 1881). == Урыҫ теленә тәржемәләр == Рус телендә «Хижина дяди Тома» романы тәүге тапҡыр 1857 йылда «Русский вестник» журналына ҡушымта булып сыға. Тиҙҙән, 1858 йылда, роман «Современник» журналында [[Некрасов, Николай Алексеевич|Н. Некрасов]] һәм [[Чернышевский|Н. Чернышевский]] етәкселек иткән осорҙа баҫылып сыға. Бында уның барлыҡҡа килеүе крәҫтиәндәрҙе крепостной ҡоллоҡтан азат итеү дәүере ахырына тап килә. == Иҫкәрмәләр == {{навигация|Тема=Гарриет Бичер-Стоу}} {{иҫкәрмәләр}} {{Внешние ссылки}} [[Категория:Инглиз яҙыусылары]] [[Категория:АҠШ аболиционистары]] [[Категория:XIX быуат АҠШ ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Англикан изгеләре]] [[Категория:Викториан осоро ҡатын-ҡыҙҙары]] [[Категория:АҠШ сатириктары]] [[Категория:Массачусетста ерләнгәндәр]] [[Категория:Ҡатын-ҡыҙҙар даны милли залы]] 5p7py52r2zez29zya0fgs8cey1yut7c Энид Мэри Блайтон 0 200320 1293805 2026-04-18T18:07:19Z Akkashka 14326 Яңы бит: {{subst:L}} {{Яҙыусы | имя = Энид Блайтон | оригинал имени = {{lang-en|Enid Blyton}} | изображение = Enid Blyton c. 1923.jpg | описание изображения = | ширина = 220 px | место рождения = {{МестоРождения|Ист-Далидж|в Саутуарке|:en:East Dulwich}}, [[Англия]], [[Британия империяһы]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хам... 1293805 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=18 апрель 2026}} {{Яҙыусы | имя = Энид Блайтон | оригинал имени = {{lang-en|Enid Blyton}} | изображение = Enid Blyton c. 1923.jpg | описание изображения = | ширина = 220 px | место рождения = {{МестоРождения|Ист-Далидж|в Саутуарке|:en:East Dulwich}}, [[Англия]], [[Британия империяһы]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хампстед}}, [[Англия]], [[Великобритания]] | род деятельности = {{прозаик|Великобритании XX века}} | годы активности = | направление = | жанр = [[Приключение|мажаралар]], [[фэнтези]] | язык произведений = | дебют = ''[[Child Whispers]]'' | викитека = }} '''Энид Мэри Блайтон''' ({{lang-en|Enid Mary Blyton}}; [[11 август]] [[1897]], {{iw|Ист-Далидж|Ист-Далидж|en|East Dulwich}} — [[28 ноябрь]] [[1968]], [[Хампстед]]) — [[детская литература|балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте]] жанрында эшләгән [[Великобритания|британ]] яҙыусыһы. Ул [[XX быуат]]та үҫмерҙәр өсөн яҙған иң уңышлы яҙыусыларының береһе була. == Иртә йылдары == Энид Блайтон родилась 11 августа 1897 года в Лондоне, улица Лордшип-Лейн (район Ист-Далидж), дом 354. Она была старшей дочерью в семье Томаса Кэри Блайтона (1870—1920), торговца ножевыми изделиями и его жены, Терезы Мэри, урождённой Харрисон (1874—1950), где помимо неё были ещё два младших сына, Хэнли (1899—1983) и Кэри (1902—1976), родившихся после того, как семья переехала в близлежащий пригород Бекенхем. С [[1907]] по [[1915 год]] Блайтон обучалась в школе Св. Христофора в Бекенхеме. Ей одинаково хорошо удавалась как академическая работа, так и физическая активность. Не давалась лишь математика. == Шәхси тормошо == С 1924 по 1942 год была замужем за майором Хью Александром Поллоком. В браке родились две дочери: Джиллиан (1931—2007) и Имоджен (род. 1935)<ref>{{Cite web|url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|title=Enid Blyton {{!}} Children's Writer {{!}} Blue Plaques|website=English Heritage|access-date=2021-10-30|archive-date=2021-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030142513/https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|url-status=live}}</ref>. В 1943 году Блайтон вышла замуж за хирурга Кеннета Даррелла Уотерса<ref>{{Cite web|url=https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|title=The Enid Blyton Society|website=www.enidblytonsociety.co.uk|access-date=2021-10-30|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133502/https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|url-status=live}}</ref>. == Ижады == Она отметилась несколькими сериями книг, предназначенных для различных возрастных групп, с периодически повторяющимися главными героями. Эти книги имели огромный успех во многих частях света, было продано более 400 миллионов экземпляров. По одной из оценок, Блайтон четвёртая по популярности автор переводной литературы во всём мире. Так, согласно ''Указателю Переводов'' [[ЮНЕСКО]] ([[Index Translationum]])<ref>{{cite web|title=Index Translationum|publisher=[[ЮНЕСКО]]|url=http://databases.unesco.org/xtrans/stat/xTransStat.a?VL1=A&top=50&lg=0|archive-url=https://www.webcitation.org/65ne0yshZ?url=http://www.unesco.org/xtrans/bsstatlist.aspx|archive-date=2012-02-28}} Данный перечень содержит сведения обо всех официальных изданиях переводов с [[1979 год]]а.</ref> к [[2007 год]]у было учтено более 3400 изданий переводов её книг; в этом отношении она уступает [[Шекспир]]у, но превосходит [[Ленин]]а. Одним из наиболее известных персонажей писательницы является [[Нодди]], появляющийся в рассказах для маленьких детей, только учащихся читать. Однако наибольшей популярностью пользуются её романы, в которых дети попадали в захватывающие приключения и распутывали интригующие тайны практически без помощи взрослых. В этом жанре особенно популярны серии [[Великолепная пятёрка]] (состоит из 21 романа, [[1942]]—[[1963]]; главные персонажи — четверо подростков и собака), [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] (или ''Пятеро тайноискателей и собака'', согласно другим переводам; состоит из 15 романов, [[1943]]—[[1961]], в которых пятеро детей непременно обходят местную полицию в расследовании запутанных происшествий), а также [[Тайная семёрка]] (15 романов, [[1949]]—[[1963]], семеро детей разгадывают различные тайны). Книги Энид Блайтон — это приключенческая детская литература, иногда с элементами [[фэнтези]], иногда с привлечением магии. Её книги были и до сих пор остаются чрезвычайно популярными в [[Великобритания|Великобритании]] и во многих других странах мира, в том числе и [[Россия|России]]. Произведения писательницы переведены на более чем 90 языков, включая такие, как [[китайский язык|китайский]], [[нидерландский язык|нидерландский]], [[финский язык|финский]], [[французский язык|французский]], [[немецкий язык|немецкий]], [[иврит]], и многие другие. == Тәнҡит == Об одной из книг Энид Блайтон [[Чуковский, Корней Иванович|Корней Чуковский]] писал (статья «Триллеры и чиллеры»): {{начало цитаты}} …всех превзошла Энид Блайтон. В роли опытной сыщицы она вывела необыкновенно смышлёную восьмилетнюю девочку, которая своим интеллектом перещеголяла знаменитых сыщиков и регулярно оставляет в дураках профессионального полицейского Гуна. Книжка эта появилась в английском издательстве «Dragon» («Дракон»), которое печатает сыщицкие истории для малых детей от 6 до 8 лет («Синий Дракон») и от 8 до 12 лет («Красный дракон»)<ref>{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |title=Отдав искусству жизнь без сдачи… Критика Корнея Чуковского |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406011306/http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |url-status=live }}</ref>. {{конец цитаты}} [[Дарендорф, Мальте|Мальте Дарендорф]] писал: «Стремясь удовлетворить детскую фантазию о приключениях и детскую потребность в реальности, Энид Блайтон описывает отдельный детский мир, который находится в явном противоречии с миром трезвых взрослых, ориентированным на эгоистические интересы, но не помогает им научиться понимать общество взрослых и вмешиваться в него, изменяя его»<ref>Beate Griese-Henning: ''Mutter von «Hanni und Nanni».'' In: ''[[Recklinghäuser Zeitung]],'' 2. August 1997.</ref>. == Иң билдәле әҫәрҙәре == * The Adventure * The Barney Mystery * The Circus * [[Великолепная пятёрка]] * The Magic Faraway Tree * The Malory Towers * The Mary Mouse * [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] * Вредная девчонка * The Noddy * The Amelia Jane * The Secret Seven * St. Clare’s * The Wishing-Chair * The Willow Farm === Урыҫ телендәге баҫмалар === "Вредная девчонка": # Вредная девчонка в школе # Вредная девчонка исправляется # Вредная девчонка староста '''«[[Великолепная пятёрка]]»:''' # Тайна острова сокровищ (1942) # Тайна драгоценных камней (Новые приключения Великолепной пятёрки) (1943) # Тайна старого подземелья (Тайна старого корабля, Тайна старого чемоданчика) (1944) # Тайна вершины Контрабандистов (Тайна «Вершины Контрабандиста», Тайна туманных болот) (1945) # Тайна бродячего цирка (Тайна мрачного клоуна) (1946) # Тайна секретной лаборатории (Тайна стеклянной комнаты) (1947) # Тайна поезда-призрака (1948) # Тайна Совиного Холма (Тайна совиного гнезда) (1949) # Тайна рыжего похитителя (Тайна двух блокнотов) (1950) # Тайна мрачного озера (1951) # Тайна разрушенного замка (Тайна пожирателя огня) (1952) # Тайна прибрежных скал (Тайна берега скелетов) (1953) # Тайна цыганского табора (1954) # Тайна серебристого лимузина (Тайна девочки с пуделем) (1955) # Тайна запутанного следа (1956) # Тайна холма Билликок (1957) # Тайна светящейся горы (1958) # Тайна подземного коридора (1960) # Тайна подводной пещеры (Тайна морских разбойников) (1961) # Тайна золотых статуй (1962) # Тайна золотых часов (1963) '''«[[Пять юных сыщиков и верный пёс|Пятеро Тайноискателей и собака]]» («Пять юных сыщиков и их верный пёс»):''' # [[Тайна сгоревшего коттеджа]] (''Тайна коттеджа, который сгорел)'' (1943) # Тайна пропавшей кошки (Тайна исчезнувшей кошки; Тайна кошки, которая исчезала) (1944) # Тайна секретной комнаты (Тайна заброшенного дома; Тайна комнаты, которую ото всех скрывали) (1945) # Тайна анонимных писем (Тайна опасных писем; Тайна угрожающих писем; Тайна подброшенных писем) (1946) # Тайна жемчужного ожерелья (Тайна пропавшего ожерелья; Тайна ожерелья, которое пропало) (1947) # Тайна зловещего дома (Тайна мерцающих огней; Тайна странного дома; Тайна лесного дома) (1948) # Тайна ограбления в театре (Тайна актёра-грабителя; Тайна кота, который выступал в пантомиме; Тайна кота из пантомимы) (1949) # Тайна вора-невидимки (Тайна вора, которого никто не видел) (1950) # Тайна исчезнувшего принца (Тайна похищенного принца; Тайна принца, который пропал) (1951) # Тайна красной перчатки (Тайна со дна реки; Тайна непонятного свёртка; Тайна странного свёртка) (1952) # Тайна украденной мебели (Тайна полуночного фургона; Тайна улицы Холли Лейн; Тайна коттеджа «Омела») (1953) # Тайна похищенной картины (Тайна украденной картины; Тайна коттеджа «Тейли Хо»; Тайна коттеджа «Талли-Хо»(1954) # Тайна человека со шрамом (Тайна пропавшего человека) (1956) # Тайна похищенных бриллиантов (Тайна загадочных посланий) (1957) # Тайна подземного хода (Тайна башни Банши; Тайна старинной башни; Тайна башни Банши-Тауерз; Тайна замка «Бенши-тауэрс») (1961) # Тайна пропавшего ожерелья (сборник, илл.) '''«Секретная семёрка»:''' # Секретная семёрка (1949) # Приключения «Секретной семёрки» (1950) # Успех «Секретной семёрки» (1951) # «Секретная семёрка» идёт по следу (Тайна пустого дома) (1952) # Так держать, «Секретная семёрка»! (Тайна украденных псов) (1953) # Удачи, «Секретная семёрка»! (1954) # Полная победа «Секретной семёрки» (Тайна старой пещеры) (1955) # Трижды «Ура» «Секретной семёрке»! (Тайна каштановой рощи) (1956) # Тайны «Секретной семёрки» (1957) # Загадка для «Секретной семёрки» (Тайна пропавшей скрипки, Тайна огородного пугала) (1958) # «Секретная семёрка» устраивает фейерверк (1959) # Старая добрая «Секретная семёрка» (Тайна подзорной трубы) (1960) '''«Четверо друзей и попугай Кики»:''' # Тайна мёртвого острова (1944) # Тайна орлиного гнезда (1946) # Тайна долины сокровищ (1947) # Тайна голубой лагуны (1948) # Тайна подземного королевства (1949) # Тайна старой крепости (1952) # Тайна подземной реки (1955) '''«Барни»:''' # Загадка пропавшего ручья (1949) # Загадка ярмарки чудес (1950) # Загадка старой колокольни (1951) # Загадка магических чисел (1951) # Загадка ожившего снеговика (1952) # Загадка морской пещеры (1959) '''«Таинственные истории»:''' # Тайна необитаемого острова (1938) # Секрет остроконечных отверстий (1940) # Тайная гора (1941) # Секрет Кллимуина (1943) '''«Истории Волшебного дерева»:''' # Заколдованный лес (1939) # Приключения в Заоблачной стране (1943) # Путешествие в подземное царство (1946) # Наверх за чудесами (1951) '''Башҡалары:''' * Жёлтая книга фей (1936) * Знаменитый утёнок Тим (по мотивам этой книги был также снято два одноимённых мультфильма (1972 г. — Лентелефильм, 1973 г. — ТО «Экран»)<ref>[http://mults.spb.ru/mults/?id=3572 Посмотреть онлайн, скачать мультфильм «Знаменитый утёнок Тим»]</ref>, а также мультфильм «Утёнок Тим» (Киевнаучфильм, 1970 г.) * Маленький сахарный дом (1993) * Приключения Нодди (1991) * Приключения Нодди (1993) * Приключения Нодди в Игрушечном городе (2013) * Рубиновая книга гоблинов * Сказки страны фей * Сказки страны эльфов * Приключения волшебного кресла == Экранизациялары == * 1997 — мини-сериал «Загадочные истории Энид Блайтон» * 2026 — [[Вверх по волшебному дереву]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Enid Blyton (1952) ''The Story of My Life'' * Barbara Stoney (1974) ''Enid Blyton'', 1992 ''The Enid Blyton Biography'', Hodder, London ISBN 0-340-58348-7 (paperback) ISBN 0-340-16514-6 * Mason Willey (1993) ''Enid Blyton: A Bibliography of First Editions and Other Collectible Books'' ISBN 0-9521284-0-3 * S. G. Ray (1982) ''The Blyton Phenomenon'' * Bob Mullan (1987) ''The Enid Blyton Story'' * George Greenfield (1998) ''Enid Blyton'' * Robert Druce (1992) ''This Day Our Daily Fictions: An Enquiry into the Multi-Million Bestseller Status of Enid Blyton and Ian Fleming'' {{Энид Блайтон}} {{Библиоинформация}} [[Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары]] [[Категория:Бөйөк Британияның балалар яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат инглиз ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Альцгеймер сиренән вафат булғандар]] [[Категория:Голдерс-Грин крематорийында ерләнгәндәәр]] [[Категория:Энид Блайтон| ]] a6g683pxga8w65jir4zoeffzj2ibfa7 1293807 1293805 2026-04-18T18:18:43Z Akkashka 14326 1293807 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=18 апрель 2026}} {{Яҙыусы | имя = Энид Блайтон | оригинал имени = {{lang-en|Enid Blyton}} | изображение = Enid Blyton c. 1923.jpg | описание изображения = | ширина = 220 px | место рождения = {{МестоРождения|Ист-Далидж|в Саутуарке|:en:East Dulwich}}, [[Англия]], [[Британия империяһы]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хампстед}}, [[Англия]], [[Великобритания]] | род деятельности = {{прозаик|Великобритании XX века}} | годы активности = | направление = | жанр = [[Приключение|мажаралар]], [[фэнтези]] | язык произведений = | дебют = ''[[Child Whispers]]'' | викитека = }} '''Энид Мэри Блайтон''' ({{lang-en|Enid Mary Blyton}}; [[11 август]] [[1897]], {{iw|Ист-Далидж|Ист-Далидж|en|East Dulwich}} — [[28 ноябрь]] [[1968]], [[Хампстед]]) — [[детская литература|балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте]] жанрында эшләгән [[Великобритания|британ]] яҙыусыһы. Ул [[XX быуат]]та үҫмерҙәр өсөн яҙған иң уңышлы яҙыусыларының береһе була. == Иртә йылдары == Энид Блайтон 1897 йылдың 11 авгусында Лондонда, Лордшип-Лейн урамында (Ист-Далидж районы), 354-се йортта тыуған. Ул бысаҡ изделиелары менән сауҙа итеүсе Томас Кэри Блайтон (1870-1920) һәм уның ҡатыны, Тереза Мэри, тыумышы менән Харрисон (1874-1950) ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була, унда унан тыш тағы ла ике кесе улы, Хэнли (1899-1983) һәм Кэри (1902-1976) була, улар ғаилә яҡындағы ҡала ситендә урынлашҡан Бекенхэмға күсеп килгәндән һуң тыуа. [[1907 йыл]]дан [[1915 йыл]]ға тиклем Блайтон Бекенхемда Изге Христофор мәктәбендә уҡый. Ул академик эштә лә, физик әүҙемлектә лә берҙәй яҡшы эшләй. Математикала ғына көсһөҙ була. == Шәхси тормошо == С 1924 по 1942 год была замужем за майором Хью Александром Поллоком. В браке родились две дочери: Джиллиан (1931—2007) и Имоджен (род. 1935)<ref>{{Cite web|url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|title=Enid Blyton {{!}} Children's Writer {{!}} Blue Plaques|website=English Heritage|access-date=2021-10-30|archive-date=2021-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030142513/https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|url-status=live}}</ref>. В 1943 году Блайтон вышла замуж за хирурга Кеннета Даррелла Уотерса<ref>{{Cite web|url=https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|title=The Enid Blyton Society|website=www.enidblytonsociety.co.uk|access-date=2021-10-30|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133502/https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|url-status=live}}</ref>. == Ижады == Она отметилась несколькими сериями книг, предназначенных для различных возрастных групп, с периодически повторяющимися главными героями. Эти книги имели огромный успех во многих частях света, было продано более 400 миллионов экземпляров. По одной из оценок, Блайтон четвёртая по популярности автор переводной литературы во всём мире. Так, согласно ''Указателю Переводов'' [[ЮНЕСКО]] ([[Index Translationum]])<ref>{{cite web|title=Index Translationum|publisher=[[ЮНЕСКО]]|url=http://databases.unesco.org/xtrans/stat/xTransStat.a?VL1=A&top=50&lg=0|archive-url=https://www.webcitation.org/65ne0yshZ?url=http://www.unesco.org/xtrans/bsstatlist.aspx|archive-date=2012-02-28}} Данный перечень содержит сведения обо всех официальных изданиях переводов с [[1979 год]]а.</ref> к [[2007 год]]у было учтено более 3400 изданий переводов её книг; в этом отношении она уступает [[Шекспир]]у, но превосходит [[Ленин]]а. Одним из наиболее известных персонажей писательницы является [[Нодди]], появляющийся в рассказах для маленьких детей, только учащихся читать. Однако наибольшей популярностью пользуются её романы, в которых дети попадали в захватывающие приключения и распутывали интригующие тайны практически без помощи взрослых. В этом жанре особенно популярны серии [[Великолепная пятёрка]] (состоит из 21 романа, [[1942]]—[[1963]]; главные персонажи — четверо подростков и собака), [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] (или ''Пятеро тайноискателей и собака'', согласно другим переводам; состоит из 15 романов, [[1943]]—[[1961]], в которых пятеро детей непременно обходят местную полицию в расследовании запутанных происшествий), а также [[Тайная семёрка]] (15 романов, [[1949]]—[[1963]], семеро детей разгадывают различные тайны). Книги Энид Блайтон — это приключенческая детская литература, иногда с элементами [[фэнтези]], иногда с привлечением магии. Её книги были и до сих пор остаются чрезвычайно популярными в [[Великобритания|Великобритании]] и во многих других странах мира, в том числе и [[Россия|России]]. Произведения писательницы переведены на более чем 90 языков, включая такие, как [[китайский язык|китайский]], [[нидерландский язык|нидерландский]], [[финский язык|финский]], [[французский язык|французский]], [[немецкий язык|немецкий]], [[иврит]], и многие другие. == Тәнҡит == Об одной из книг Энид Блайтон [[Чуковский, Корней Иванович|Корней Чуковский]] писал (статья «Триллеры и чиллеры»): {{начало цитаты}} …всех превзошла Энид Блайтон. В роли опытной сыщицы она вывела необыкновенно смышлёную восьмилетнюю девочку, которая своим интеллектом перещеголяла знаменитых сыщиков и регулярно оставляет в дураках профессионального полицейского Гуна. Книжка эта появилась в английском издательстве «Dragon» («Дракон»), которое печатает сыщицкие истории для малых детей от 6 до 8 лет («Синий Дракон») и от 8 до 12 лет («Красный дракон»)<ref>{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |title=Отдав искусству жизнь без сдачи… Критика Корнея Чуковского |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406011306/http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |url-status=live }}</ref>. {{конец цитаты}} [[Дарендорф, Мальте|Мальте Дарендорф]] писал: «Стремясь удовлетворить детскую фантазию о приключениях и детскую потребность в реальности, Энид Блайтон описывает отдельный детский мир, который находится в явном противоречии с миром трезвых взрослых, ориентированным на эгоистические интересы, но не помогает им научиться понимать общество взрослых и вмешиваться в него, изменяя его»<ref>Beate Griese-Henning: ''Mutter von «Hanni und Nanni».'' In: ''[[Recklinghäuser Zeitung]],'' 2. August 1997.</ref>. == Иң билдәле әҫәрҙәре == * The Adventure * The Barney Mystery * The Circus * [[Великолепная пятёрка]] * The Magic Faraway Tree * The Malory Towers * The Mary Mouse * [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] * Вредная девчонка * The Noddy * The Amelia Jane * The Secret Seven * St. Clare’s * The Wishing-Chair * The Willow Farm === Урыҫ телендәге баҫмалар === "Вредная девчонка": # Вредная девчонка в школе # Вредная девчонка исправляется # Вредная девчонка староста '''«[[Великолепная пятёрка]]»:''' # Тайна острова сокровищ (1942) # Тайна драгоценных камней (Новые приключения Великолепной пятёрки) (1943) # Тайна старого подземелья (Тайна старого корабля, Тайна старого чемоданчика) (1944) # Тайна вершины Контрабандистов (Тайна «Вершины Контрабандиста», Тайна туманных болот) (1945) # Тайна бродячего цирка (Тайна мрачного клоуна) (1946) # Тайна секретной лаборатории (Тайна стеклянной комнаты) (1947) # Тайна поезда-призрака (1948) # Тайна Совиного Холма (Тайна совиного гнезда) (1949) # Тайна рыжего похитителя (Тайна двух блокнотов) (1950) # Тайна мрачного озера (1951) # Тайна разрушенного замка (Тайна пожирателя огня) (1952) # Тайна прибрежных скал (Тайна берега скелетов) (1953) # Тайна цыганского табора (1954) # Тайна серебристого лимузина (Тайна девочки с пуделем) (1955) # Тайна запутанного следа (1956) # Тайна холма Билликок (1957) # Тайна светящейся горы (1958) # Тайна подземного коридора (1960) # Тайна подводной пещеры (Тайна морских разбойников) (1961) # Тайна золотых статуй (1962) # Тайна золотых часов (1963) '''«[[Пять юных сыщиков и верный пёс|Пятеро Тайноискателей и собака]]» («Пять юных сыщиков и их верный пёс»):''' # [[Тайна сгоревшего коттеджа]] (''Тайна коттеджа, который сгорел)'' (1943) # Тайна пропавшей кошки (Тайна исчезнувшей кошки; Тайна кошки, которая исчезала) (1944) # Тайна секретной комнаты (Тайна заброшенного дома; Тайна комнаты, которую ото всех скрывали) (1945) # Тайна анонимных писем (Тайна опасных писем; Тайна угрожающих писем; Тайна подброшенных писем) (1946) # Тайна жемчужного ожерелья (Тайна пропавшего ожерелья; Тайна ожерелья, которое пропало) (1947) # Тайна зловещего дома (Тайна мерцающих огней; Тайна странного дома; Тайна лесного дома) (1948) # Тайна ограбления в театре (Тайна актёра-грабителя; Тайна кота, который выступал в пантомиме; Тайна кота из пантомимы) (1949) # Тайна вора-невидимки (Тайна вора, которого никто не видел) (1950) # Тайна исчезнувшего принца (Тайна похищенного принца; Тайна принца, который пропал) (1951) # Тайна красной перчатки (Тайна со дна реки; Тайна непонятного свёртка; Тайна странного свёртка) (1952) # Тайна украденной мебели (Тайна полуночного фургона; Тайна улицы Холли Лейн; Тайна коттеджа «Омела») (1953) # Тайна похищенной картины (Тайна украденной картины; Тайна коттеджа «Тейли Хо»; Тайна коттеджа «Талли-Хо»(1954) # Тайна человека со шрамом (Тайна пропавшего человека) (1956) # Тайна похищенных бриллиантов (Тайна загадочных посланий) (1957) # Тайна подземного хода (Тайна башни Банши; Тайна старинной башни; Тайна башни Банши-Тауерз; Тайна замка «Бенши-тауэрс») (1961) # Тайна пропавшего ожерелья (сборник, илл.) '''«Секретная семёрка»:''' # Секретная семёрка (1949) # Приключения «Секретной семёрки» (1950) # Успех «Секретной семёрки» (1951) # «Секретная семёрка» идёт по следу (Тайна пустого дома) (1952) # Так держать, «Секретная семёрка»! (Тайна украденных псов) (1953) # Удачи, «Секретная семёрка»! (1954) # Полная победа «Секретной семёрки» (Тайна старой пещеры) (1955) # Трижды «Ура» «Секретной семёрке»! (Тайна каштановой рощи) (1956) # Тайны «Секретной семёрки» (1957) # Загадка для «Секретной семёрки» (Тайна пропавшей скрипки, Тайна огородного пугала) (1958) # «Секретная семёрка» устраивает фейерверк (1959) # Старая добрая «Секретная семёрка» (Тайна подзорной трубы) (1960) '''«Четверо друзей и попугай Кики»:''' # Тайна мёртвого острова (1944) # Тайна орлиного гнезда (1946) # Тайна долины сокровищ (1947) # Тайна голубой лагуны (1948) # Тайна подземного королевства (1949) # Тайна старой крепости (1952) # Тайна подземной реки (1955) '''«Барни»:''' # Загадка пропавшего ручья (1949) # Загадка ярмарки чудес (1950) # Загадка старой колокольни (1951) # Загадка магических чисел (1951) # Загадка ожившего снеговика (1952) # Загадка морской пещеры (1959) '''«Таинственные истории»:''' # Тайна необитаемого острова (1938) # Секрет остроконечных отверстий (1940) # Тайная гора (1941) # Секрет Кллимуина (1943) '''«Истории Волшебного дерева»:''' # Заколдованный лес (1939) # Приключения в Заоблачной стране (1943) # Путешествие в подземное царство (1946) # Наверх за чудесами (1951) '''Башҡалары:''' * Жёлтая книга фей (1936) * Знаменитый утёнок Тим (по мотивам этой книги был также снято два одноимённых мультфильма (1972 г. — Лентелефильм, 1973 г. — ТО «Экран»)<ref>[http://mults.spb.ru/mults/?id=3572 Посмотреть онлайн, скачать мультфильм «Знаменитый утёнок Тим»]</ref>, а также мультфильм «Утёнок Тим» (Киевнаучфильм, 1970 г.) * Маленький сахарный дом (1993) * Приключения Нодди (1991) * Приключения Нодди (1993) * Приключения Нодди в Игрушечном городе (2013) * Рубиновая книга гоблинов * Сказки страны фей * Сказки страны эльфов * Приключения волшебного кресла == Экранизациялары == * 1997 — мини-сериал «Загадочные истории Энид Блайтон» * 2026 — [[Вверх по волшебному дереву]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Enid Blyton (1952) ''The Story of My Life'' * Barbara Stoney (1974) ''Enid Blyton'', 1992 ''The Enid Blyton Biography'', Hodder, London ISBN 0-340-58348-7 (paperback) ISBN 0-340-16514-6 * Mason Willey (1993) ''Enid Blyton: A Bibliography of First Editions and Other Collectible Books'' ISBN 0-9521284-0-3 * S. G. Ray (1982) ''The Blyton Phenomenon'' * Bob Mullan (1987) ''The Enid Blyton Story'' * George Greenfield (1998) ''Enid Blyton'' * Robert Druce (1992) ''This Day Our Daily Fictions: An Enquiry into the Multi-Million Bestseller Status of Enid Blyton and Ian Fleming'' {{Энид Блайтон}} {{Библиоинформация}} [[Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары]] [[Категория:Бөйөк Британияның балалар яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат инглиз ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Альцгеймер сиренән вафат булғандар]] [[Категория:Голдерс-Грин крематорийында ерләнгәндәәр]] [[Категория:Энид Блайтон| ]] 3swanhzq9j2ma64armj72twl5t35ati 1293809 1293807 2026-04-19T05:29:15Z Akkashka 14326 1293809 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=18 апрель 2026}} {{Яҙыусы | имя = Энид Блайтон | оригинал имени = {{lang-en|Enid Blyton}} | изображение = Enid Blyton c. 1923.jpg | описание изображения = | ширина = 220 px | место рождения = {{МестоРождения|Ист-Далидж|в Саутуарке|:en:East Dulwich}}, [[Англия]], [[Британия империяһы]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хампстед}}, [[Англия]], [[Великобритания]] | род деятельности = {{прозаик|Великобритании XX века}} | годы активности = | направление = | жанр = [[Приключение|мажаралар]], [[фэнтези]] | язык произведений = | дебют = ''[[Child Whispers]]'' | викитека = }} '''Энид Мэри Блайтон''' ({{lang-en|Enid Mary Blyton}}; [[11 август]] [[1897]], {{iw|Ист-Далидж|Ист-Далидж|en|East Dulwich}} — [[28 ноябрь]] [[1968]], [[Хампстед]]) — [[детская литература|балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте]] жанрында эшләгән [[Великобритания|британ]] яҙыусыһы. Ул [[XX быуат]]та үҫмерҙәр өсөн ижад иткән иң уңышлы яҙыусыларының береһе була. == Иртә йылдары == Энид Блайтон 1897 йылдың 11 авгусында Лондондың Ист-Далидж районындағы Лордшип-Лейн урамы, 354-се йортта тыуған. Ул бысаҡ изделиелары менән сауҙа итеүсе Томас Кэри Блайтон (1870-1920) һәм уның ҡатыны Тереза Мэри, тыумышы менән Харрисон (1874-1950), ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була, унан башҡа тағы ла ике кесе улы, Хэнли (1899-1983) һәм Кэри (1902-1976), ғаилә яҡындағы ҡала ситендә урынлашҡан Бекенхэмға күсеп килгәндән һуң, тыуа. [[1907 йыл]]дан [[1915 йыл]]ға тиклем Блайтон Бекенхемда Изге Христофор мәктәбендә уҡый. Ул академик эште лә, физик әүҙемлектә лә, эштәрҙе берҙәй яҡшы башҡара. Математикала ғына көсһөҙ була. == Шәхси тормошо == 1924-1942 йылдарҙа майор Хью Александр Поллок менән никахта тора. Ғаиләләрендә ике ҡыҙ: Джиллиан (1931—2007) менән Имодженды (1935) тәрбиәләп үҫтерәләр<ref>{{Cite web|url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|title=Enid Blyton {{!}} Children's Writer {{!}} Blue Plaques|website=English Heritage|access-date=2021-10-30|archive-date=2021-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030142513/https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|url-status=live}}</ref>. 1943 йылда Блайтон хирург Кеннет Даррелл Уотерсынға кейәгә сыға<ref>{{Cite web|url=https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|title=The Enid Blyton Society|website=www.enidblytonsociety.co.uk|access-date=2021-10-30|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133502/https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|url-status=live}}</ref>. == Ижады == Ул төрлө йәш төркөмдәре өсөн тәғәйенләнгән, ваҡыт-ваҡыт төп геройҙары ҡабатланған бер нисә китап серияһы менән билдәле. Был китаптар, 400 миллиондан ашыу дана һатылып, донъя йөҙөндә ҙур уңышҡа өлгәшә. Баһалауҙарҙың береһе буйынса, Блайтон бөтә донъяла тәржемә ителгән әҙәбиәт араһында популярлығы буйынса дүртенсе урында тора. [[ЮНЕСКО]]ның ([[Index Translationum]]) ''Тәржемәләр күрһәткесе''нә ярашлы<ref>{{cite web|title=Index Translationum|publisher=[[ЮНЕСКО]]|url=http://databases.unesco.org/xtrans/stat/xTransStat.a?VL1=A&top=50&lg=0|archive-url=https://www.webcitation.org/65ne0yshZ?url=http://www.unesco.org/xtrans/bsstatlist.aspx|archive-date=2012-02-28}} Данный перечень содержит сведения обо всех официальных изданиях переводов с [[1979 год]]а.</ref>, [[2007 йыл]]ға уның баҫмаларының 3400-ҙән ашыу тәржемәһе иҫәпкә алынған; был тәңгәлдә ул [[Шекспир]]ҙан арттараҡ торһа ла, [[Ленин]]ды уҙып киткән. Яҙыусының иң билдәле персонаждарының береһе — [[Нодди]], ул яңы ғына уҡырға өйрәнеүсе бәләкәй балалар өсөн хикәйәләрҙә урын алған. Әммә уның балалар мауыҡтырғыс мажараларға эләгеп тә, өлкәндәрҙең ярҙамынан тыш, мәкерле серҙәрҙе сискән романдары ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Был жанрҙа [[Великолепная пятёрка]] (21 романдан тора, 1942-1963; төп персонаждар — дүрт үҫмер һәм эт), [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] (йәки башҡа тәржемәләр буйынса ''Пятеро тайноискателей и собака'' 1943-1961 15 романдан тора, уларҙа биш бала урындағы полицияны ҡатмарлы ваҡиғаларҙы уңышлы тикшереүҙә уҙып китә), шулай уҡ [[Тайная семёрка]] (15 роман, 1949-1963, ете бала төрлө серҙәрҙе аса) айырыуса айырылып тора. Энид Блайтон китаптары — ҡайһы берҙә фэнтези элементтары менән, ҡайһы берҙә сихыр (магия) ҡулланған балалар өсөн мажаралы әҙәбиәт. Уның китаптары Бөйөк Британияла һәм донъяның башҡа күп илдәрендә, шул иҫәптән Рәсәйҙә лә, бик популяр булды һәм әле лә шулай булып ҡала. Яҙыусының әҫәрҙәре 90-дан ашыу, шул иҫәптән [[Ҡытай теле|ҡытай]], [[Нидерланд теле|нидерланд]], [[Фин теле|фин]], [[Француз теле|француз]], [[Әлмән телe|немец]], [[Иврит телендәге әҙәбиәт|иврит]] һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. == Тәнҡит == Энид Блайтондың бер китабы тураһында [[Чуковский, Корней Иванович|Корней Чуковский]] «Триллеры и чиллеры» мәҡәләһендә былай тип яҙған: {{начало цитаты}} …барыһынан да Энид Блайтон арттырҙы. Тәжрибәле шымсы (детектив) ролендә ул үҙенең интеллекты менән билдәле детективтарҙы уҙып китә алырлыҡ һәм даими рәүештә профессиональ полицейский Гунды ахмаҡ хәлдә ҡалдырыусы ғәҙәттән тыш аҡыллы һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы сығара. Был китап бәләкәй, 6 йәштән 8 йәшкә тиклемге («Синий Дракон») һәм 8 йәштән 12 йәшкә тиклемге («Красный дракон») балалар өсөн детектив хикәйәләр сығарыусы инглиз «Dragon» («Дракон») нәшриәтендә донъя күрә<ref>{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |title=Отдав искусству жизнь без сдачи… Критика Корнея Чуковского |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406011306/http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |url-status=live }}</ref>. {{конец цитаты}} [[Дарендорф, Мальте|Мальте Дарендорф]] тағы шулай яҙған: «Балаларҙың мажаралар өлкәһендәге фантазияһын һәм балаларҙың ысынбарлыҡҡа ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә тырышып, Энид Блайтон, эгоистик мәнфәғәттәргә йүнәлтелгән айыҡ өлкәндәр донъяһы менән ҡапма-ҡаршылыҡлы, әммә уларға өлкәндәр йәмғиәтен аңларға һәм уны үҙгәртеү өсөн уға ҡыҫылырға өйрәнергә ярҙам итмәгән, айырым балалар донъяһын һүрәтләй {{oq|ru|«Стремясь удовлетворить детскую фантазию о приключениях и детскую потребность в реальности, Энид Блайтон описывает отдельный детский мир, который находится в явном противоречии с миром трезвых взрослых, ориентированным на эгоистические интересы, но не помогает им научиться понимать общество взрослых и вмешиваться в него, изменяя его»}}<ref>Beate Griese-Henning: ''Mutter von «Hanni und Nanni».'' In: ''[[Recklinghäuser Zeitung]],'' 2. August 1997.</ref>. == Иң билдәле әҫәрҙәре == * The Adventure * The Barney Mystery * The Circus * [[Великолепная пятёрка]] * The Magic Faraway Tree * The Malory Towers * The Mary Mouse * [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] * Вредная девчонка * The Noddy * The Amelia Jane * The Secret Seven * St. Clare’s * The Wishing-Chair * The Willow Farm === Урыҫ телендәге баҫмалар === "Вредная девчонка": # Вредная девчонка в школе # Вредная девчонка исправляется # Вредная девчонка староста '''«[[Великолепная пятёрка]]»:''' # Тайна острова сокровищ (1942) # Тайна драгоценных камней (Новые приключения Великолепной пятёрки) (1943) # Тайна старого подземелья (Тайна старого корабля, Тайна старого чемоданчика) (1944) # Тайна вершины Контрабандистов (Тайна «Вершины Контрабандиста», Тайна туманных болот) (1945) # Тайна бродячего цирка (Тайна мрачного клоуна) (1946) # Тайна секретной лаборатории (Тайна стеклянной комнаты) (1947) # Тайна поезда-призрака (1948) # Тайна Совиного Холма (Тайна совиного гнезда) (1949) # Тайна рыжего похитителя (Тайна двух блокнотов) (1950) # Тайна мрачного озера (1951) # Тайна разрушенного замка (Тайна пожирателя огня) (1952) # Тайна прибрежных скал (Тайна берега скелетов) (1953) # Тайна цыганского табора (1954) # Тайна серебристого лимузина (Тайна девочки с пуделем) (1955) # Тайна запутанного следа (1956) # Тайна холма Билликок (1957) # Тайна светящейся горы (1958) # Тайна подземного коридора (1960) # Тайна подводной пещеры (Тайна морских разбойников) (1961) # Тайна золотых статуй (1962) # Тайна золотых часов (1963) '''«[[Пять юных сыщиков и верный пёс|Пятеро Тайноискателей и собака]]» («Пять юных сыщиков и их верный пёс»):''' # [[Тайна сгоревшего коттеджа]] (''Тайна коттеджа, который сгорел)'' (1943) # Тайна пропавшей кошки (Тайна исчезнувшей кошки; Тайна кошки, которая исчезала) (1944) # Тайна секретной комнаты (Тайна заброшенного дома; Тайна комнаты, которую ото всех скрывали) (1945) # Тайна анонимных писем (Тайна опасных писем; Тайна угрожающих писем; Тайна подброшенных писем) (1946) # Тайна жемчужного ожерелья (Тайна пропавшего ожерелья; Тайна ожерелья, которое пропало) (1947) # Тайна зловещего дома (Тайна мерцающих огней; Тайна странного дома; Тайна лесного дома) (1948) # Тайна ограбления в театре (Тайна актёра-грабителя; Тайна кота, который выступал в пантомиме; Тайна кота из пантомимы) (1949) # Тайна вора-невидимки (Тайна вора, которого никто не видел) (1950) # Тайна исчезнувшего принца (Тайна похищенного принца; Тайна принца, который пропал) (1951) # Тайна красной перчатки (Тайна со дна реки; Тайна непонятного свёртка; Тайна странного свёртка) (1952) # Тайна украденной мебели (Тайна полуночного фургона; Тайна улицы Холли Лейн; Тайна коттеджа «Омела») (1953) # Тайна похищенной картины (Тайна украденной картины; Тайна коттеджа «Тейли Хо»; Тайна коттеджа «Талли-Хо»(1954) # Тайна человека со шрамом (Тайна пропавшего человека) (1956) # Тайна похищенных бриллиантов (Тайна загадочных посланий) (1957) # Тайна подземного хода (Тайна башни Банши; Тайна старинной башни; Тайна башни Банши-Тауерз; Тайна замка «Бенши-тауэрс») (1961) # Тайна пропавшего ожерелья (сборник, илл.) '''«Секретная семёрка»:''' # Секретная семёрка (1949) # Приключения «Секретной семёрки» (1950) # Успех «Секретной семёрки» (1951) # «Секретная семёрка» идёт по следу (Тайна пустого дома) (1952) # Так держать, «Секретная семёрка»! (Тайна украденных псов) (1953) # Удачи, «Секретная семёрка»! (1954) # Полная победа «Секретной семёрки» (Тайна старой пещеры) (1955) # Трижды «Ура» «Секретной семёрке»! (Тайна каштановой рощи) (1956) # Тайны «Секретной семёрки» (1957) # Загадка для «Секретной семёрки» (Тайна пропавшей скрипки, Тайна огородного пугала) (1958) # «Секретная семёрка» устраивает фейерверк (1959) # Старая добрая «Секретная семёрка» (Тайна подзорной трубы) (1960) '''«Четверо друзей и попугай Кики»:''' # Тайна мёртвого острова (1944) # Тайна орлиного гнезда (1946) # Тайна долины сокровищ (1947) # Тайна голубой лагуны (1948) # Тайна подземного королевства (1949) # Тайна старой крепости (1952) # Тайна подземной реки (1955) '''«Барни»:''' # Загадка пропавшего ручья (1949) # Загадка ярмарки чудес (1950) # Загадка старой колокольни (1951) # Загадка магических чисел (1951) # Загадка ожившего снеговика (1952) # Загадка морской пещеры (1959) '''«Таинственные истории»:''' # Тайна необитаемого острова (1938) # Секрет остроконечных отверстий (1940) # Тайная гора (1941) # Секрет Кллимуина (1943) '''«Истории Волшебного дерева»:''' # Заколдованный лес (1939) # Приключения в Заоблачной стране (1943) # Путешествие в подземное царство (1946) # Наверх за чудесами (1951) '''Башҡалары:''' * Жёлтая книга фей (1936) * Знаменитый утёнок Тим (по мотивам этой книги был также снято два одноимённых мультфильма (1972 г. — Лентелефильм, 1973 г. — ТО «Экран»)<ref>[http://mults.spb.ru/mults/?id=3572 Посмотреть онлайн, скачать мультфильм «Знаменитый утёнок Тим»]</ref>, а также мультфильм «Утёнок Тим» (Киевнаучфильм, 1970 г.) * Маленький сахарный дом (1993) * Приключения Нодди (1991) * Приключения Нодди (1993) * Приключения Нодди в Игрушечном городе (2013) * Рубиновая книга гоблинов * Сказки страны фей * Сказки страны эльфов * Приключения волшебного кресла == Экранизациялары == * 1997 — мини-сериал «Загадочные истории Энид Блайтон» * 2026 — [[Вверх по волшебному дереву]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Enid Blyton (1952) ''The Story of My Life'' * Barbara Stoney (1974) ''Enid Blyton'', 1992 ''The Enid Blyton Biography'', Hodder, London ISBN 0-340-58348-7 (paperback) ISBN 0-340-16514-6 * Mason Willey (1993) ''Enid Blyton: A Bibliography of First Editions and Other Collectible Books'' ISBN 0-9521284-0-3 * S. G. Ray (1982) ''The Blyton Phenomenon'' * Bob Mullan (1987) ''The Enid Blyton Story'' * George Greenfield (1998) ''Enid Blyton'' * Robert Druce (1992) ''This Day Our Daily Fictions: An Enquiry into the Multi-Million Bestseller Status of Enid Blyton and Ian Fleming'' {{Энид Блайтон}} {{Библиоинформация}} [[Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары]] [[Категория:Бөйөк Британияның балалар яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат инглиз ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Альцгеймер сиренән вафат булғандар]] [[Категория:Голдерс-Грин крематорийында ерләнгәндәәр]] [[Категория:Энид Блайтон| ]] r0vck6y523s95pi57runrhm3aggnafs 1293811 1293809 2026-04-19T05:30:31Z Akkashka 14326 1293811 wikitext text/x-wiki {{Яҙыусы | имя = Энид Блайтон | оригинал имени = {{lang-en|Enid Blyton}} | изображение = Enid Blyton c. 1923.jpg | описание изображения = | ширина = 220 px | место рождения = {{МестоРождения|Ист-Далидж|в Саутуарке|:en:East Dulwich}}, [[Англия]], [[Британия империяһы]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хампстед}}, [[Англия]], [[Великобритания]] | род деятельности = {{прозаик|Великобритании XX века}} | годы активности = | направление = | жанр = [[Приключение|мажаралар]], [[фэнтези]] | язык произведений = | дебют = ''[[Child Whispers]]'' | викитека = }} '''Энид Мэри Блайтон''' ({{lang-en|Enid Mary Blyton}}; [[11 август]] [[1897]], {{iw|Ист-Далидж|Ист-Далидж|en|East Dulwich}} — [[28 ноябрь]] [[1968]], [[Хампстед]]) — [[детская литература|балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте]] жанрында эшләгән [[Великобритания|британ]] яҙыусыһы. Ул [[XX быуат]]та үҫмерҙәр өсөн ижад иткән иң уңышлы яҙыусыларының береһе була. == Иртә йылдары == Энид Блайтон 1897 йылдың 11 авгусында Лондондың Ист-Далидж районындағы Лордшип-Лейн урамы, 354-се йортта тыуған. Ул бысаҡ изделиелары менән сауҙа итеүсе Томас Кэри Блайтон (1870—1920) һәм уның ҡатыны Тереза Мэри, тыумышы менән Харрисон (1874—1950), ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була, унан башҡа тағы ла ике кесе улы, Хэнли (1899—1983) һәм Кэри (1902—1976), ғаилә яҡындағы ҡала ситендә урынлашҡан Бекенхэмға күсеп килгәндән һуң, тыуа. [[1907 йыл]]дан [[1915 йыл]]ға тиклем Блайтон Бекенхемда Изге Христофор мәктәбендә уҡый. Ул академик эште лә, физик әүҙемлектә лә, эштәрҙе берҙәй яҡшы башҡара. Математикала ғына көсһөҙ була. == Шәхси тормошо == 1924—1942 йылдарҙа майор Хью Александр Поллок менән никахта тора. Ғаиләләрендә ике ҡыҙ: Джиллиан (1931—2007) менән Имодженды (1935) тәрбиәләп үҫтерәләр<ref>{{Cite web|url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|title=Enid Blyton {{!}} Children's Writer {{!}} Blue Plaques|website=English Heritage|access-date=2021-10-30|archive-date=2021-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030142513/https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|url-status=live}}</ref>. 1943 йылда Блайтон хирург Кеннет Даррелл Уотерсынға кейәгә сыға<ref>{{Cite web|url=https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|title=The Enid Blyton Society|website=www.enidblytonsociety.co.uk|access-date=2021-10-30|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133502/https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|url-status=live}}</ref>. == Ижады == Ул төрлө йәш төркөмдәре өсөн тәғәйенләнгән, ваҡыт-ваҡыт төп геройҙары ҡабатланған бер нисә китап серияһы менән билдәле. Был китаптар, 400 миллиондан ашыу дана һатылып, донъя йөҙөндә ҙур уңышҡа өлгәшә. Баһалауҙарҙың береһе буйынса, Блайтон бөтә донъяла тәржемә ителгән әҙәбиәт араһында популярлығы буйынса дүртенсе урында тора. [[ЮНЕСКО]]ның ([[Index Translationum]]) ''Тәржемәләр күрһәткесе''нә ярашлы<ref>{{cite web|title=Index Translationum|publisher=[[ЮНЕСКО]]|url=http://databases.unesco.org/xtrans/stat/xTransStat.a?VL1=A&top=50&lg=0|archive-url=https://www.webcitation.org/65ne0yshZ?url=http://www.unesco.org/xtrans/bsstatlist.aspx|archive-date=2012-02-28}} Данный перечень содержит сведения обо всех официальных изданиях переводов с [[1979 год]]а.</ref>, [[2007 йыл]]ға уның баҫмаларының 3400-ҙән ашыу тәржемәһе иҫәпкә алынған; был тәңгәлдә ул [[Шекспир]]ҙан арттараҡ торһа ла, [[Ленин]]ды уҙып киткән. Яҙыусының иң билдәле персонаждарының береһе — [[Нодди]], ул яңы ғына уҡырға өйрәнеүсе бәләкәй балалар өсөн хикәйәләрҙә урын алған. Әммә уның балалар мауыҡтырғыс мажараларға эләгеп тә, өлкәндәрҙең ярҙамынан тыш, мәкерле серҙәрҙе сискән романдары ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Был жанрҙа [[Великолепная пятёрка]] (21 романдан тора, 1942—1963; төп персонаждар — дүрт үҫмер һәм эт), [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] (йәки башҡа тәржемәләр буйынса ''Пятеро тайноискателей и собака'' 1943—1961 15 романдан тора, уларҙа биш бала урындағы полицияны ҡатмарлы ваҡиғаларҙы уңышлы тикшереүҙә уҙып китә), шулай уҡ [[Тайная семёрка]] (15 роман, 1949—1963, ете бала төрлө серҙәрҙе аса) айырыуса айырылып тора. Энид Блайтон китаптары — ҡайһы берҙә фэнтези элементтары менән, ҡайһы берҙә сихыр (магия) ҡулланған балалар өсөн мажаралы әҙәбиәт. Уның китаптары Бөйөк Британияла һәм донъяның башҡа күп илдәрендә, шул иҫәптән Рәсәйҙә лә, бик популяр булды һәм әле лә шулай булып ҡала. Яҙыусының әҫәрҙәре 90-дан ашыу, шул иҫәптән [[Ҡытай теле|ҡытай]], [[Нидерланд теле|нидерланд]], [[Фин теле|фин]], [[Француз теле|француз]], [[Әлмән телe|немец]], [[Иврит телендәге әҙәбиәт|иврит]] һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. == Тәнҡит == Энид Блайтондың бер китабы тураһында [[Чуковский, Корней Иванович|Корней Чуковский]] «Триллеры и чиллеры» мәҡәләһендә былай тип яҙған: {{начало цитаты}} …барыһынан да Энид Блайтон арттырҙы. Тәжрибәле шымсы (детектив) ролендә ул үҙенең интеллекты менән билдәле детективтарҙы уҙып китә алырлыҡ һәм даими рәүештә профессиональ полицейский Гунды ахмаҡ хәлдә ҡалдырыусы ғәҙәттән тыш аҡыллы һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы сығара. Был китап бәләкәй, 6 йәштән 8 йәшкә тиклемге («Синий Дракон») һәм 8 йәштән 12 йәшкә тиклемге («Красный дракон») балалар өсөн детектив хикәйәләр сығарыусы инглиз «Dragon» («Дракон») нәшриәтендә донъя күрә<ref>{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |title=Отдав искусству жизнь без сдачи… Критика Корнея Чуковского |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406011306/http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |url-status=live }}</ref>. {{конец цитаты}} [[Дарендорф, Мальте|Мальте Дарендорф]] тағы шулай яҙған: "Балаларҙың мажаралар өлкәһендәге фантазияһын һәм балаларҙың ысынбарлыҡҡа ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә тырышып, Энид Блайтон, эгоистик мәнфәғәттәргә йүнәлтелгән айыҡ өлкәндәр донъяһы менән ҡапма-ҡаршылыҡлы, әммә уларға өлкәндәр йәмғиәтен аңларға һәм уны үҙгәртеү өсөн уға ҡыҫылырға өйрәнергә ярҙам итмәгән, айырым балалар донъяһын һүрәтләй {{oq|ru|«Стремясь удовлетворить детскую фантазию о приключениях и детскую потребность в реальности, Энид Блайтон описывает отдельный детский мир, который находится в явном противоречии с миром трезвых взрослых, ориентированным на эгоистические интересы, но не помогает им научиться понимать общество взрослых и вмешиваться в него, изменяя его»}}<ref>Beate Griese-Henning: ''Mutter von «Hanni und Nanni».'' In: ''[[Recklinghäuser Zeitung]],'' 2. August 1997.</ref>. == Иң билдәле әҫәрҙәре == * The Adventure * The Barney Mystery * The Circus * [[Великолепная пятёрка]] * The Magic Faraway Tree * The Malory Towers * The Mary Mouse * [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] * Вредная девчонка * The Noddy * The Amelia Jane * The Secret Seven * St. Clare’s * The Wishing-Chair * The Willow Farm === Урыҫ телендәге баҫмалар === «Вредная девчонка»: # Вредная девчонка в школе # Вредная девчонка исправляется # Вредная девчонка староста '''«[[Великолепная пятёрка]]»:''' # Тайна острова сокровищ (1942) # Тайна драгоценных камней (Новые приключения Великолепной пятёрки) (1943) # Тайна старого подземелья (Тайна старого корабля, Тайна старого чемоданчика) (1944) # Тайна вершины Контрабандистов (Тайна «Вершины Контрабандиста», Тайна туманных болот) (1945) # Тайна бродячего цирка (Тайна мрачного клоуна) (1946) # Тайна секретной лаборатории (Тайна стеклянной комнаты) (1947) # Тайна поезда-призрака (1948) # Тайна Совиного Холма (Тайна совиного гнезда) (1949) # Тайна рыжего похитителя (Тайна двух блокнотов) (1950) # Тайна мрачного озера (1951) # Тайна разрушенного замка (Тайна пожирателя огня) (1952) # Тайна прибрежных скал (Тайна берега скелетов) (1953) # Тайна цыганского табора (1954) # Тайна серебристого лимузина (Тайна девочки с пуделем) (1955) # Тайна запутанного следа (1956) # Тайна холма Билликок (1957) # Тайна светящейся горы (1958) # Тайна подземного коридора (1960) # Тайна подводной пещеры (Тайна морских разбойников) (1961) # Тайна золотых статуй (1962) # Тайна золотых часов (1963) '''«[[Пять юных сыщиков и верный пёс|Пятеро Тайноискателей и собака]]» («Пять юных сыщиков и их верный пёс»):''' # [[Тайна сгоревшего коттеджа]] (''Тайна коттеджа, который сгорел)'' (1943) # Тайна пропавшей кошки (Тайна исчезнувшей кошки; Тайна кошки, которая исчезала) (1944) # Тайна секретной комнаты (Тайна заброшенного дома; Тайна комнаты, которую ото всех скрывали) (1945) # Тайна анонимных писем (Тайна опасных писем; Тайна угрожающих писем; Тайна подброшенных писем) (1946) # Тайна жемчужного ожерелья (Тайна пропавшего ожерелья; Тайна ожерелья, которое пропало) (1947) # Тайна зловещего дома (Тайна мерцающих огней; Тайна странного дома; Тайна лесного дома) (1948) # Тайна ограбления в театре (Тайна актёра-грабителя; Тайна кота, который выступал в пантомиме; Тайна кота из пантомимы) (1949) # Тайна вора-невидимки (Тайна вора, которого никто не видел) (1950) # Тайна исчезнувшего принца (Тайна похищенного принца; Тайна принца, который пропал) (1951) # Тайна красной перчатки (Тайна со дна реки; Тайна непонятного свёртка; Тайна странного свёртка) (1952) # Тайна украденной мебели (Тайна полуночного фургона; Тайна улицы Холли Лейн; Тайна коттеджа «Омела») (1953) # Тайна похищенной картины (Тайна украденной картины; Тайна коттеджа «Тейли Хо»; Тайна коттеджа «Талли-Хо»(1954) # Тайна человека со шрамом (Тайна пропавшего человека) (1956) # Тайна похищенных бриллиантов (Тайна загадочных посланий) (1957) # Тайна подземного хода (Тайна башни Банши; Тайна старинной башни; Тайна башни Банши-Тауерз; Тайна замка «Бенши-тауэрс») (1961) # Тайна пропавшего ожерелья (сборник, илл.) '''«Секретная семёрка»:''' # Секретная семёрка (1949) # Приключения «Секретной семёрки» (1950) # Успех «Секретной семёрки» (1951) # «Секретная семёрка» идёт по следу (Тайна пустого дома) (1952) # Так держать, «Секретная семёрка»! (Тайна украденных псов) (1953) # Удачи, «Секретная семёрка»! (1954) # Полная победа «Секретной семёрки» (Тайна старой пещеры) (1955) # Трижды «Ура» «Секретной семёрке»! (Тайна каштановой рощи) (1956) # Тайны «Секретной семёрки» (1957) # Загадка для «Секретной семёрки» (Тайна пропавшей скрипки, Тайна огородного пугала) (1958) # «Секретная семёрка» устраивает фейерверк (1959) # Старая добрая «Секретная семёрка» (Тайна подзорной трубы) (1960) '''«Четверо друзей и попугай Кики»:''' # Тайна мёртвого острова (1944) # Тайна орлиного гнезда (1946) # Тайна долины сокровищ (1947) # Тайна голубой лагуны (1948) # Тайна подземного королевства (1949) # Тайна старой крепости (1952) # Тайна подземной реки (1955) '''«Барни»:''' # Загадка пропавшего ручья (1949) # Загадка ярмарки чудес (1950) # Загадка старой колокольни (1951) # Загадка магических чисел (1951) # Загадка ожившего снеговика (1952) # Загадка морской пещеры (1959) '''«Таинственные истории»:''' # Тайна необитаемого острова (1938) # Секрет остроконечных отверстий (1940) # Тайная гора (1941) # Секрет Кллимуина (1943) '''«Истории Волшебного дерева»:''' # Заколдованный лес (1939) # Приключения в Заоблачной стране (1943) # Путешествие в подземное царство (1946) # Наверх за чудесами (1951) '''Башҡалары:''' * Жёлтая книга фей (1936) * Знаменитый утёнок Тим (по мотивам этой книги был также снято два одноимённых мультфильма (1972 г. — Лентелефильм, 1973 г. — ТО «Экран»)<ref>[http://mults.spb.ru/mults/?id=3572 Посмотреть онлайн, скачать мультфильм «Знаменитый утёнок Тим»]</ref>, а также мультфильм «Утёнок Тим» (Киевнаучфильм, 1970 г.) * Маленький сахарный дом (1993) * Приключения Нодди (1991) * Приключения Нодди (1993) * Приключения Нодди в Игрушечном городе (2013) * Рубиновая книга гоблинов * Сказки страны фей * Сказки страны эльфов * Приключения волшебного кресла == Экранизациялары == * 1997 — мини-сериал «Загадочные истории Энид Блайтон» * 2026 — [[Вверх по волшебному дереву]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Enid Blyton (1952) ''The Story of My Life'' * Barbara Stoney (1974) ''Enid Blyton'', 1992 ''The Enid Blyton Biography'', Hodder, London ISBN 0-340-58348-7 (paperback) ISBN 0-340-16514-6 * Mason Willey (1993) ''Enid Blyton: A Bibliography of First Editions and Other Collectible Books'' ISBN 0-9521284-0-3 * S. G. Ray (1982) ''The Blyton Phenomenon'' * Bob Mullan (1987) ''The Enid Blyton Story'' * George Greenfield (1998) ''Enid Blyton'' * Robert Druce (1992) ''This Day Our Daily Fictions: An Enquiry into the Multi-Million Bestseller Status of Enid Blyton and Ian Fleming'' {{Энид Блайтон}} {{Библиоинформация}} [[Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары]] [[Категория:Бөйөк Британияның балалар яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат инглиз ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Альцгеймер сиренән вафат булғандар]] [[Категория:Голдерс-Грин крематорийында ерләнгәндәәр]] [[Категория:Энид Блайтон| ]] f0f7gpswsh0fevvo5iklf0uwtl3vczp 1293812 1293811 2026-04-19T06:24:36Z Akkashka 14326 1293812 wikitext text/x-wiki {{Ук}} <!-- {{Яҙыусы | имя = Энид Блайтон | оригинал имени = {{lang-en|Enid Blyton}} | изображение = Enid Blyton c. 1923.jpg | описание изображения = | ширина = 220 px | место рождения = {{МестоРождения|Ист-Далидж|в Саутуарке|:en:East Dulwich}}, [[Англия]], [[Британия империяһы]] | место смерти = {{МестоСмерти|Хампстед}}, [[Англия]], [[Великобритания]] | род деятельности = {{прозаик|Великобритании XX века}} | годы активности = | направление = | жанр = [[Приключение|мажаралар]], [[фэнтези]] | язык произведений = | дебют = ''[[Child Whispers]]'' | викитека = }} --> '''Энид Мэри Блайтон''' ({{lang-en|Enid Mary Blyton}}; [[11 август]] [[1897]], {{iw|Ист-Далидж|Ист-Далидж|en|East Dulwich}} — [[28 ноябрь]] [[1968]], [[Хампстед]]) — [[детская литература|балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте]] жанрында эшләгән [[Великобритания|британ]] яҙыусыһы. Ул [[XX быуат]]та үҫмерҙәр өсөн ижад иткән иң уңышлы яҙыусыларының береһе була. == Иртә йылдары == Энид Блайтон 1897 йылдың 11 авгусында Лондондың Ист-Далидж районындағы Лордшип-Лейн урамы, 354-се йортта тыуған. Ул бысаҡ изделиелары менән сауҙа итеүсе Томас Кэри Блайтон (1870—1920) һәм уның ҡатыны Тереза Мэри, тыумышы менән Харрисон (1874—1950), ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була, унан башҡа тағы ла ике кесе улы, Хэнли (1899—1983) һәм Кэри (1902—1976), ғаилә яҡындағы ҡала ситендә урынлашҡан Бекенхэмға күсеп килгәндән һуң, тыуа. [[1907 йыл]]дан [[1915 йыл]]ға тиклем Блайтон Бекенхемда Изге Христофор мәктәбендә уҡый. Ул академик эште лә, физик әүҙемлектә лә, эштәрҙе берҙәй яҡшы башҡара. Математикала ғына көсһөҙ була. == Шәхси тормошо == 1924—1942 йылдарҙа майор Хью Александр Поллок менән никахта тора. Ғаиләләрендә ике ҡыҙ: Джиллиан (1931—2007) менән Имодженды (1935) тәрбиәләп үҫтерәләр<ref>{{Cite web|url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|title=Enid Blyton {{!}} Children's Writer {{!}} Blue Plaques|website=English Heritage|access-date=2021-10-30|archive-date=2021-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030142513/https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|url-status=live}}</ref>. 1943 йылда Блайтон хирург Кеннет Даррелл Уотерсынға кейәгә сыға<ref>{{Cite web|url=https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|title=The Enid Blyton Society|website=www.enidblytonsociety.co.uk|access-date=2021-10-30|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133502/https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|url-status=live}}</ref>. == Ижады == Ул төрлө йәш төркөмдәре өсөн тәғәйенләнгән, ваҡыт-ваҡыт төп геройҙары ҡабатланған бер нисә китап серияһы менән билдәле. Был китаптар, 400 миллиондан ашыу дана һатылып, донъя йөҙөндә ҙур уңышҡа өлгәшә. Баһалауҙарҙың береһе буйынса, Блайтон бөтә донъяла тәржемә ителгән әҙәбиәт араһында популярлығы буйынса дүртенсе урында тора. [[ЮНЕСКО]]ның ([[Index Translationum]]) ''Тәржемәләр күрһәткесе''нә ярашлы<ref>{{cite web|title=Index Translationum|publisher=[[ЮНЕСКО]]|url=http://databases.unesco.org/xtrans/stat/xTransStat.a?VL1=A&top=50&lg=0|archive-url=https://www.webcitation.org/65ne0yshZ?url=http://www.unesco.org/xtrans/bsstatlist.aspx|archive-date=2012-02-28}} Данный перечень содержит сведения обо всех официальных изданиях переводов с [[1979 год]]а.</ref>, [[2007 йыл]]ға уның баҫмаларының 3400-ҙән ашыу тәржемәһе иҫәпкә алынған; был тәңгәлдә ул [[Шекспир]]ҙан арттараҡ торһа ла, [[Ленин]]ды уҙып киткән. Яҙыусының иң билдәле персонаждарының береһе — [[Нодди]], ул яңы ғына уҡырға өйрәнеүсе бәләкәй балалар өсөн хикәйәләрҙә урын алған. Әммә уның балалар мауыҡтырғыс мажараларға эләгеп тә, өлкәндәрҙең ярҙамынан тыш, мәкерле серҙәрҙе сискән романдары ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Был жанрҙа [[Великолепная пятёрка]] (21 романдан тора, 1942—1963; төп персонаждар — дүрт үҫмер һәм эт), [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] (йәки башҡа тәржемәләр буйынса ''Пятеро тайноискателей и собака'' 1943—1961 15 романдан тора, уларҙа биш бала урындағы полицияны ҡатмарлы ваҡиғаларҙы уңышлы тикшереүҙә уҙып китә), шулай уҡ [[Тайная семёрка]] (15 роман, 1949—1963, ете бала төрлө серҙәрҙе аса) айырыуса айырылып тора. Энид Блайтон китаптары — ҡайһы берҙә фэнтези элементтары менән, ҡайһы берҙә сихыр (магия) ҡулланған балалар өсөн мажаралы әҙәбиәт. Уның китаптары Бөйөк Британияла һәм донъяның башҡа күп илдәрендә, шул иҫәптән Рәсәйҙә лә, бик популяр булды һәм әле лә шулай булып ҡала. Яҙыусының әҫәрҙәре 90-дан ашыу, шул иҫәптән [[Ҡытай теле|ҡытай]], [[Нидерланд теле|нидерланд]], [[Фин теле|фин]], [[Француз теле|француз]], [[Әлмән телe|немец]], [[Иврит телендәге әҙәбиәт|иврит]] һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. == Тәнҡит == Энид Блайтондың бер китабы тураһында [[Чуковский, Корней Иванович|Корней Чуковский]] «Триллеры и чиллеры» мәҡәләһендә былай тип яҙған: {{начало цитаты}} …барыһынан да Энид Блайтон арттырҙы. Тәжрибәле шымсы (детектив) ролендә ул үҙенең интеллекты менән билдәле детективтарҙы уҙып китә алырлыҡ һәм даими рәүештә профессиональ полицейский Гунды ахмаҡ хәлдә ҡалдырыусы ғәҙәттән тыш аҡыллы һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы сығара. Был китап бәләкәй, 6 йәштән 8 йәшкә тиклемге («Синий Дракон») һәм 8 йәштән 12 йәшкә тиклемге («Красный дракон») балалар өсөн детектив хикәйәләр сығарыусы инглиз «Dragon» («Дракон») нәшриәтендә донъя күрә<ref>{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |title=Отдав искусству жизнь без сдачи… Критика Корнея Чуковского |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406011306/http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |url-status=live }}</ref>. {{конец цитаты}} [[Дарендорф, Мальте|Мальте Дарендорф]] тағы шулай яҙған: "Балаларҙың мажаралар өлкәһендәге фантазияһын һәм балаларҙың ысынбарлыҡҡа ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә тырышып, Энид Блайтон, эгоистик мәнфәғәттәргә йүнәлтелгән айыҡ өлкәндәр донъяһы менән ҡапма-ҡаршылыҡлы, әммә уларға өлкәндәр йәмғиәтен аңларға һәм уны үҙгәртеү өсөн уға ҡыҫылырға өйрәнергә ярҙам итмәгән, айырым балалар донъяһын һүрәтләй {{oq|ru|«Стремясь удовлетворить детскую фантазию о приключениях и детскую потребность в реальности, Энид Блайтон описывает отдельный детский мир, который находится в явном противоречии с миром трезвых взрослых, ориентированным на эгоистические интересы, но не помогает им научиться понимать общество взрослых и вмешиваться в него, изменяя его»}}<ref>Beate Griese-Henning: ''Mutter von «Hanni und Nanni».'' In: ''[[Recklinghäuser Zeitung]],'' 2. August 1997.</ref>. == Иң билдәле әҫәрҙәре == * The Adventure * The Barney Mystery * The Circus * [[Великолепная пятёрка]] * The Magic Faraway Tree * The Malory Towers * The Mary Mouse * [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] * Вредная девчонка * The Noddy * The Amelia Jane * The Secret Seven * St. Clare’s * The Wishing-Chair * The Willow Farm === Урыҫ телендәге баҫмалар === «Вредная девчонка»: # Вредная девчонка в школе # Вредная девчонка исправляется # Вредная девчонка староста '''«[[Великолепная пятёрка]]»:''' # Тайна острова сокровищ (1942) # Тайна драгоценных камней (Новые приключения Великолепной пятёрки) (1943) # Тайна старого подземелья (Тайна старого корабля, Тайна старого чемоданчика) (1944) # Тайна вершины Контрабандистов (Тайна «Вершины Контрабандиста», Тайна туманных болот) (1945) # Тайна бродячего цирка (Тайна мрачного клоуна) (1946) # Тайна секретной лаборатории (Тайна стеклянной комнаты) (1947) # Тайна поезда-призрака (1948) # Тайна Совиного Холма (Тайна совиного гнезда) (1949) # Тайна рыжего похитителя (Тайна двух блокнотов) (1950) # Тайна мрачного озера (1951) # Тайна разрушенного замка (Тайна пожирателя огня) (1952) # Тайна прибрежных скал (Тайна берега скелетов) (1953) # Тайна цыганского табора (1954) # Тайна серебристого лимузина (Тайна девочки с пуделем) (1955) # Тайна запутанного следа (1956) # Тайна холма Билликок (1957) # Тайна светящейся горы (1958) # Тайна подземного коридора (1960) # Тайна подводной пещеры (Тайна морских разбойников) (1961) # Тайна золотых статуй (1962) # Тайна золотых часов (1963) '''«[[Пять юных сыщиков и верный пёс|Пятеро Тайноискателей и собака]]» («Пять юных сыщиков и их верный пёс»):''' # [[Тайна сгоревшего коттеджа]] (''Тайна коттеджа, который сгорел)'' (1943) # Тайна пропавшей кошки (Тайна исчезнувшей кошки; Тайна кошки, которая исчезала) (1944) # Тайна секретной комнаты (Тайна заброшенного дома; Тайна комнаты, которую ото всех скрывали) (1945) # Тайна анонимных писем (Тайна опасных писем; Тайна угрожающих писем; Тайна подброшенных писем) (1946) # Тайна жемчужного ожерелья (Тайна пропавшего ожерелья; Тайна ожерелья, которое пропало) (1947) # Тайна зловещего дома (Тайна мерцающих огней; Тайна странного дома; Тайна лесного дома) (1948) # Тайна ограбления в театре (Тайна актёра-грабителя; Тайна кота, который выступал в пантомиме; Тайна кота из пантомимы) (1949) # Тайна вора-невидимки (Тайна вора, которого никто не видел) (1950) # Тайна исчезнувшего принца (Тайна похищенного принца; Тайна принца, который пропал) (1951) # Тайна красной перчатки (Тайна со дна реки; Тайна непонятного свёртка; Тайна странного свёртка) (1952) # Тайна украденной мебели (Тайна полуночного фургона; Тайна улицы Холли Лейн; Тайна коттеджа «Омела») (1953) # Тайна похищенной картины (Тайна украденной картины; Тайна коттеджа «Тейли Хо»; Тайна коттеджа «Талли-Хо»(1954) # Тайна человека со шрамом (Тайна пропавшего человека) (1956) # Тайна похищенных бриллиантов (Тайна загадочных посланий) (1957) # Тайна подземного хода (Тайна башни Банши; Тайна старинной башни; Тайна башни Банши-Тауерз; Тайна замка «Бенши-тауэрс») (1961) # Тайна пропавшего ожерелья (сборник, илл.) '''«Секретная семёрка»:''' # Секретная семёрка (1949) # Приключения «Секретной семёрки» (1950) # Успех «Секретной семёрки» (1951) # «Секретная семёрка» идёт по следу (Тайна пустого дома) (1952) # Так держать, «Секретная семёрка»! (Тайна украденных псов) (1953) # Удачи, «Секретная семёрка»! (1954) # Полная победа «Секретной семёрки» (Тайна старой пещеры) (1955) # Трижды «Ура» «Секретной семёрке»! (Тайна каштановой рощи) (1956) # Тайны «Секретной семёрки» (1957) # Загадка для «Секретной семёрки» (Тайна пропавшей скрипки, Тайна огородного пугала) (1958) # «Секретная семёрка» устраивает фейерверк (1959) # Старая добрая «Секретная семёрка» (Тайна подзорной трубы) (1960) '''«Четверо друзей и попугай Кики»:''' # Тайна мёртвого острова (1944) # Тайна орлиного гнезда (1946) # Тайна долины сокровищ (1947) # Тайна голубой лагуны (1948) # Тайна подземного королевства (1949) # Тайна старой крепости (1952) # Тайна подземной реки (1955) '''«Барни»:''' # Загадка пропавшего ручья (1949) # Загадка ярмарки чудес (1950) # Загадка старой колокольни (1951) # Загадка магических чисел (1951) # Загадка ожившего снеговика (1952) # Загадка морской пещеры (1959) '''«Таинственные истории»:''' # Тайна необитаемого острова (1938) # Секрет остроконечных отверстий (1940) # Тайная гора (1941) # Секрет Кллимуина (1943) '''«Истории Волшебного дерева»:''' # Заколдованный лес (1939) # Приключения в Заоблачной стране (1943) # Путешествие в подземное царство (1946) # Наверх за чудесами (1951) '''Башҡалары:''' * Жёлтая книга фей (1936) * Знаменитый утёнок Тим (по мотивам этой книги был также снято два одноимённых мультфильма (1972 г. — Лентелефильм, 1973 г. — ТО «Экран»)<ref>[http://mults.spb.ru/mults/?id=3572 Посмотреть онлайн, скачать мультфильм «Знаменитый утёнок Тим»]</ref>, а также мультфильм «Утёнок Тим» (Киевнаучфильм, 1970 г.) * Маленький сахарный дом (1993) * Приключения Нодди (1991) * Приключения Нодди (1993) * Приключения Нодди в Игрушечном городе (2013) * Рубиновая книга гоблинов * Сказки страны фей * Сказки страны эльфов * Приключения волшебного кресла == Экранизациялары == * 1997 — мини-сериал «Загадочные истории Энид Блайтон» * 2026 — [[Вверх по волшебному дереву]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Enid Blyton (1952) ''The Story of My Life'' * Barbara Stoney (1974) ''Enid Blyton'', 1992 ''The Enid Blyton Biography'', Hodder, London ISBN 0-340-58348-7 (paperback) ISBN 0-340-16514-6 * Mason Willey (1993) ''Enid Blyton: A Bibliography of First Editions and Other Collectible Books'' ISBN 0-9521284-0-3 * S. G. Ray (1982) ''The Blyton Phenomenon'' * Bob Mullan (1987) ''The Enid Blyton Story'' * George Greenfield (1998) ''Enid Blyton'' * Robert Druce (1992) ''This Day Our Daily Fictions: An Enquiry into the Multi-Million Bestseller Status of Enid Blyton and Ian Fleming'' {{Энид Блайтон}} {{Библиоинформация}} [[Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары]] [[Категория:Бөйөк Британияның балалар яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат инглиз ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Альцгеймер сиренән вафат булғандар]] [[Категория:Голдерс-Грин крематорийында ерләнгәндәәр]] [[Категория:Энид Блайтон| ]] c5crkdmoik781hpslql3h7eiji1koyx 1293813 1293812 2026-04-19T06:25:10Z Akkashka 14326 1293813 wikitext text/x-wiki {{Ук}} '''Энид Мэри Блайтон''' ({{lang-en|Enid Mary Blyton}}; [[11 август]] [[1897]], {{iw|Ист-Далидж|Ист-Далидж|en|East Dulwich}} — [[28 ноябрь]] [[1968]], [[Хампстед]]) — [[детская литература|балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте]] жанрында эшләгән [[Великобритания|британ]] яҙыусыһы. Ул [[XX быуат]]та үҫмерҙәр өсөн ижад иткән иң уңышлы яҙыусыларының береһе була. == Иртә йылдары == Энид Блайтон 1897 йылдың 11 авгусында Лондондың Ист-Далидж районындағы Лордшип-Лейн урамы, 354-се йортта тыуған. Ул бысаҡ изделиелары менән сауҙа итеүсе Томас Кэри Блайтон (1870—1920) һәм уның ҡатыны Тереза Мэри, тыумышы менән Харрисон (1874—1950), ғаиләһендә өлкән ҡыҙ була, унан башҡа тағы ла ике кесе улы, Хэнли (1899—1983) һәм Кэри (1902—1976), ғаилә яҡындағы ҡала ситендә урынлашҡан Бекенхэмға күсеп килгәндән һуң, тыуа. [[1907 йыл]]дан [[1915 йыл]]ға тиклем Блайтон Бекенхемда Изге Христофор мәктәбендә уҡый. Ул академик эште лә, физик әүҙемлектә лә, эштәрҙе берҙәй яҡшы башҡара. Математикала ғына көсһөҙ була. == Шәхси тормошо == 1924—1942 йылдарҙа майор Хью Александр Поллок менән никахта тора. Ғаиләләрендә ике ҡыҙ: Джиллиан (1931—2007) менән Имодженды (1935) тәрбиәләп үҫтерәләр<ref>{{Cite web|url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|title=Enid Blyton {{!}} Children's Writer {{!}} Blue Plaques|website=English Heritage|access-date=2021-10-30|archive-date=2021-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030142513/https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/enid-blyton/|url-status=live}}</ref>. 1943 йылда Блайтон хирург Кеннет Даррелл Уотерсынға кейәгә сыға<ref>{{Cite web|url=https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|title=The Enid Blyton Society|website=www.enidblytonsociety.co.uk|access-date=2021-10-30|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133502/https://www.enidblytonsociety.co.uk/chronology.php|url-status=live}}</ref>. == Ижады == Ул төрлө йәш төркөмдәре өсөн тәғәйенләнгән, ваҡыт-ваҡыт төп геройҙары ҡабатланған бер нисә китап серияһы менән билдәле. Был китаптар, 400 миллиондан ашыу дана һатылып, донъя йөҙөндә ҙур уңышҡа өлгәшә. Баһалауҙарҙың береһе буйынса, Блайтон бөтә донъяла тәржемә ителгән әҙәбиәт араһында популярлығы буйынса дүртенсе урында тора. [[ЮНЕСКО]]ның ([[Index Translationum]]) ''Тәржемәләр күрһәткесе''нә ярашлы<ref>{{cite web|title=Index Translationum|publisher=[[ЮНЕСКО]]|url=http://databases.unesco.org/xtrans/stat/xTransStat.a?VL1=A&top=50&lg=0|archive-url=https://www.webcitation.org/65ne0yshZ?url=http://www.unesco.org/xtrans/bsstatlist.aspx|archive-date=2012-02-28}} Данный перечень содержит сведения обо всех официальных изданиях переводов с [[1979 год]]а.</ref>, [[2007 йыл]]ға уның баҫмаларының 3400-ҙән ашыу тәржемәһе иҫәпкә алынған; был тәңгәлдә ул [[Шекспир]]ҙан арттараҡ торһа ла, [[Ленин]]ды уҙып киткән. Яҙыусының иң билдәле персонаждарының береһе — [[Нодди]], ул яңы ғына уҡырға өйрәнеүсе бәләкәй балалар өсөн хикәйәләрҙә урын алған. Әммә уның балалар мауыҡтырғыс мажараларға эләгеп тә, өлкәндәрҙең ярҙамынан тыш, мәкерле серҙәрҙе сискән романдары ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Был жанрҙа [[Великолепная пятёрка]] (21 романдан тора, 1942—1963; төп персонаждар — дүрт үҫмер һәм эт), [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] (йәки башҡа тәржемәләр буйынса ''Пятеро тайноискателей и собака'' 1943—1961 15 романдан тора, уларҙа биш бала урындағы полицияны ҡатмарлы ваҡиғаларҙы уңышлы тикшереүҙә уҙып китә), шулай уҡ [[Тайная семёрка]] (15 роман, 1949—1963, ете бала төрлө серҙәрҙе аса) айырыуса айырылып тора. Энид Блайтон китаптары — ҡайһы берҙә фэнтези элементтары менән, ҡайһы берҙә сихыр (магия) ҡулланған балалар өсөн мажаралы әҙәбиәт. Уның китаптары Бөйөк Британияла һәм донъяның башҡа күп илдәрендә, шул иҫәптән Рәсәйҙә лә, бик популяр булды һәм әле лә шулай булып ҡала. Яҙыусының әҫәрҙәре 90-дан ашыу, шул иҫәптән [[Ҡытай теле|ҡытай]], [[Нидерланд теле|нидерланд]], [[Фин теле|фин]], [[Француз теле|француз]], [[Әлмән телe|немец]], [[Иврит телендәге әҙәбиәт|иврит]] һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. == Тәнҡит == Энид Блайтондың бер китабы тураһында [[Чуковский, Корней Иванович|Корней Чуковский]] «Триллеры и чиллеры» мәҡәләһендә былай тип яҙған: {{начало цитаты}} …барыһынан да Энид Блайтон арттырҙы. Тәжрибәле шымсы (детектив) ролендә ул үҙенең интеллекты менән билдәле детективтарҙы уҙып китә алырлыҡ һәм даими рәүештә профессиональ полицейский Гунды ахмаҡ хәлдә ҡалдырыусы ғәҙәттән тыш аҡыллы һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы сығара. Был китап бәләкәй, 6 йәштән 8 йәшкә тиклемге («Синий Дракон») һәм 8 йәштән 12 йәшкә тиклемге («Красный дракон») балалар өсөн детектив хикәйәләр сығарыусы инглиз «Dragon» («Дракон») нәшриәтендә донъя күрә<ref>{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |title=Отдав искусству жизнь без сдачи… Критика Корнея Чуковского |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406011306/http://www.chukfamily.ru/Kornei/Critica/critica_new.php?id=121 |url-status=live }}</ref>. {{конец цитаты}} [[Дарендорф, Мальте|Мальте Дарендорф]] тағы шулай яҙған: "Балаларҙың мажаралар өлкәһендәге фантазияһын һәм балаларҙың ысынбарлыҡҡа ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә тырышып, Энид Блайтон, эгоистик мәнфәғәттәргә йүнәлтелгән айыҡ өлкәндәр донъяһы менән ҡапма-ҡаршылыҡлы, әммә уларға өлкәндәр йәмғиәтен аңларға һәм уны үҙгәртеү өсөн уға ҡыҫылырға өйрәнергә ярҙам итмәгән, айырым балалар донъяһын һүрәтләй {{oq|ru|«Стремясь удовлетворить детскую фантазию о приключениях и детскую потребность в реальности, Энид Блайтон описывает отдельный детский мир, который находится в явном противоречии с миром трезвых взрослых, ориентированным на эгоистические интересы, но не помогает им научиться понимать общество взрослых и вмешиваться в него, изменяя его»}}<ref>Beate Griese-Henning: ''Mutter von «Hanni und Nanni».'' In: ''[[Recklinghäuser Zeitung]],'' 2. August 1997.</ref>. == Иң билдәле әҫәрҙәре == * The Adventure * The Barney Mystery * The Circus * [[Великолепная пятёрка]] * The Magic Faraway Tree * The Malory Towers * The Mary Mouse * [[Пять юных сыщиков и верный пёс]] * Вредная девчонка * The Noddy * The Amelia Jane * The Secret Seven * St. Clare’s * The Wishing-Chair * The Willow Farm === Урыҫ телендәге баҫмалар === «Вредная девчонка»: # Вредная девчонка в школе # Вредная девчонка исправляется # Вредная девчонка староста '''«[[Великолепная пятёрка]]»:''' # Тайна острова сокровищ (1942) # Тайна драгоценных камней (Новые приключения Великолепной пятёрки) (1943) # Тайна старого подземелья (Тайна старого корабля, Тайна старого чемоданчика) (1944) # Тайна вершины Контрабандистов (Тайна «Вершины Контрабандиста», Тайна туманных болот) (1945) # Тайна бродячего цирка (Тайна мрачного клоуна) (1946) # Тайна секретной лаборатории (Тайна стеклянной комнаты) (1947) # Тайна поезда-призрака (1948) # Тайна Совиного Холма (Тайна совиного гнезда) (1949) # Тайна рыжего похитителя (Тайна двух блокнотов) (1950) # Тайна мрачного озера (1951) # Тайна разрушенного замка (Тайна пожирателя огня) (1952) # Тайна прибрежных скал (Тайна берега скелетов) (1953) # Тайна цыганского табора (1954) # Тайна серебристого лимузина (Тайна девочки с пуделем) (1955) # Тайна запутанного следа (1956) # Тайна холма Билликок (1957) # Тайна светящейся горы (1958) # Тайна подземного коридора (1960) # Тайна подводной пещеры (Тайна морских разбойников) (1961) # Тайна золотых статуй (1962) # Тайна золотых часов (1963) '''«[[Пять юных сыщиков и верный пёс|Пятеро Тайноискателей и собака]]» («Пять юных сыщиков и их верный пёс»):''' # [[Тайна сгоревшего коттеджа]] (''Тайна коттеджа, который сгорел)'' (1943) # Тайна пропавшей кошки (Тайна исчезнувшей кошки; Тайна кошки, которая исчезала) (1944) # Тайна секретной комнаты (Тайна заброшенного дома; Тайна комнаты, которую ото всех скрывали) (1945) # Тайна анонимных писем (Тайна опасных писем; Тайна угрожающих писем; Тайна подброшенных писем) (1946) # Тайна жемчужного ожерелья (Тайна пропавшего ожерелья; Тайна ожерелья, которое пропало) (1947) # Тайна зловещего дома (Тайна мерцающих огней; Тайна странного дома; Тайна лесного дома) (1948) # Тайна ограбления в театре (Тайна актёра-грабителя; Тайна кота, который выступал в пантомиме; Тайна кота из пантомимы) (1949) # Тайна вора-невидимки (Тайна вора, которого никто не видел) (1950) # Тайна исчезнувшего принца (Тайна похищенного принца; Тайна принца, который пропал) (1951) # Тайна красной перчатки (Тайна со дна реки; Тайна непонятного свёртка; Тайна странного свёртка) (1952) # Тайна украденной мебели (Тайна полуночного фургона; Тайна улицы Холли Лейн; Тайна коттеджа «Омела») (1953) # Тайна похищенной картины (Тайна украденной картины; Тайна коттеджа «Тейли Хо»; Тайна коттеджа «Талли-Хо»(1954) # Тайна человека со шрамом (Тайна пропавшего человека) (1956) # Тайна похищенных бриллиантов (Тайна загадочных посланий) (1957) # Тайна подземного хода (Тайна башни Банши; Тайна старинной башни; Тайна башни Банши-Тауерз; Тайна замка «Бенши-тауэрс») (1961) # Тайна пропавшего ожерелья (сборник, илл.) '''«Секретная семёрка»:''' # Секретная семёрка (1949) # Приключения «Секретной семёрки» (1950) # Успех «Секретной семёрки» (1951) # «Секретная семёрка» идёт по следу (Тайна пустого дома) (1952) # Так держать, «Секретная семёрка»! (Тайна украденных псов) (1953) # Удачи, «Секретная семёрка»! (1954) # Полная победа «Секретной семёрки» (Тайна старой пещеры) (1955) # Трижды «Ура» «Секретной семёрке»! (Тайна каштановой рощи) (1956) # Тайны «Секретной семёрки» (1957) # Загадка для «Секретной семёрки» (Тайна пропавшей скрипки, Тайна огородного пугала) (1958) # «Секретная семёрка» устраивает фейерверк (1959) # Старая добрая «Секретная семёрка» (Тайна подзорной трубы) (1960) '''«Четверо друзей и попугай Кики»:''' # Тайна мёртвого острова (1944) # Тайна орлиного гнезда (1946) # Тайна долины сокровищ (1947) # Тайна голубой лагуны (1948) # Тайна подземного королевства (1949) # Тайна старой крепости (1952) # Тайна подземной реки (1955) '''«Барни»:''' # Загадка пропавшего ручья (1949) # Загадка ярмарки чудес (1950) # Загадка старой колокольни (1951) # Загадка магических чисел (1951) # Загадка ожившего снеговика (1952) # Загадка морской пещеры (1959) '''«Таинственные истории»:''' # Тайна необитаемого острова (1938) # Секрет остроконечных отверстий (1940) # Тайная гора (1941) # Секрет Кллимуина (1943) '''«Истории Волшебного дерева»:''' # Заколдованный лес (1939) # Приключения в Заоблачной стране (1943) # Путешествие в подземное царство (1946) # Наверх за чудесами (1951) '''Башҡалары:''' * Жёлтая книга фей (1936) * Знаменитый утёнок Тим (по мотивам этой книги был также снято два одноимённых мультфильма (1972 г. — Лентелефильм, 1973 г. — ТО «Экран»)<ref>[http://mults.spb.ru/mults/?id=3572 Посмотреть онлайн, скачать мультфильм «Знаменитый утёнок Тим»]</ref>, а также мультфильм «Утёнок Тим» (Киевнаучфильм, 1970 г.) * Маленький сахарный дом (1993) * Приключения Нодди (1991) * Приключения Нодди (1993) * Приключения Нодди в Игрушечном городе (2013) * Рубиновая книга гоблинов * Сказки страны фей * Сказки страны эльфов * Приключения волшебного кресла == Экранизациялары == * 1997 — мини-сериал «Загадочные истории Энид Блайтон» * 2026 — [[Вверх по волшебному дереву]] == Иҫкәрмәләр == {{иҫкәрмәләр}} == Әҙәбиәт == * Enid Blyton (1952) ''The Story of My Life'' * Barbara Stoney (1974) ''Enid Blyton'', 1992 ''The Enid Blyton Biography'', Hodder, London ISBN 0-340-58348-7 (paperback) ISBN 0-340-16514-6 * Mason Willey (1993) ''Enid Blyton: A Bibliography of First Editions and Other Collectible Books'' ISBN 0-9521284-0-3 * S. G. Ray (1982) ''The Blyton Phenomenon'' * Bob Mullan (1987) ''The Enid Blyton Story'' * George Greenfield (1998) ''Enid Blyton'' * Robert Druce (1992) ''This Day Our Daily Fictions: An Enquiry into the Multi-Million Bestseller Status of Enid Blyton and Ian Fleming'' {{Энид Блайтон}} {{Библиоинформация}} [[Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары]] [[Категория:Бөйөк Британияның балалар яҙыусылары]] [[Категория:XX быуат инглиз ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары]] [[Категория:Альцгеймер сиренән вафат булғандар]] [[Категория:Голдерс-Грин крематорийында ерләнгәндәәр]] [[Категория:Энид Блайтон| ]] bz91rzd6emdserut3r80ji84latpyjr Ҡалып:Potd/2026-04-19 10 200321 1293808 2026-04-18T19:13:23Z Frhdkazan 2112 Яңы бит: Rain Vortex Night Jewel Changi Feb23 R16 06856.jpg 1293808 wikitext text/x-wiki Rain Vortex Night Jewel Changi Feb23 R16 06856.jpg pc9zj39dptc3qkw4ber8sisfjb6wfop Фекерләшеү:Энид Мэри Блайтон 1 200322 1293814 2026-04-19T06:27:09Z Akkashka 14326 Яңы бит: <pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre>~~~~ 1293814 wikitext text/x-wiki <pre>{{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы= |тема= |тема2= |тема3= |ил= |ил2= |ил3= }}</pre>[[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 06:27, 19 апрель 2026 (UTC) pdwskfmzqh3bn76sxkmf9wklyr0d7aq 1293815 1293814 2026-04-19T06:28:33Z Akkashka 14326 1293815 wikitext text/x-wiki {{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы=Akkashka |тема=Мәҙәниәт |тема2=Ҡатын-ҡыҙ |тема3= |ил=Англия |ил2= |ил3= }}</pre>[[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 06:27, 19 апрель 2026 (UTC) pua36pkf6dx47fjw463rvsuf5lsbkwc 1293816 1293815 2026-04-19T06:29:07Z Akkashka 14326 1293816 wikitext text/x-wiki {{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы=Akkashka |тема=Мәҙәниәт |тема2=Ҡатын-ҡыҙ |тема3= |ил=Англия |ил2= |ил3= }} ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 06:27, 19 апрель 2026 (UTC) en3sdorb4hadw48qutn6m0fbbylivf1 1293817 1293816 2026-04-19T06:30:58Z Akkashka 14326 1293817 wikitext text/x-wiki {{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы=Akkashka |тема=Мәҙәниәт |тема2=Ҡатын-ҡыҙ |тема3= |ил=Англия |ил2= |ил3= }} [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]]) [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 06:30, 19 апрель 2026 (UTC) 0gpf1kc6ngqunxw6xls6rd4mv42yk7a 1293818 1293817 2026-04-19T06:31:28Z Akkashka 14326 1293818 wikitext text/x-wiki {{Вики-яҙ 2026 |ҡатнашыусы=Akkashka |тема=Мәҙәниәт |тема2=Ҡатын-ҡыҙ |тема3= |ил=Англия |ил2= |ил3= }} [[Ҡатнашыусы:Akkashka|Akkashka]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Akkashka|фекер алышыу]]) 06:30, 19 апрель 2026 (UTC) c3n7kzblsqhqqxxrl9mvuj4rb4ed457 Мэрайя Кэри 0 200323 1293819 2026-04-19T07:06:33Z Akkashka 14326 Яңы бит: {{subst:L}} {{Ук}} '''Мэра́йя Кэ́ри''' ({{lang-en|Mariah Carey}}; [[27 март]] [[1969 год|1969]], [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҠШ]]) — [[Соединённые Штаты Америки|америка]] [[йырсыһы]], йырҙар авторы, [[музыкаль продюсер]], [[актриса]] һәм [[филантроп]]. В [[1990 год]]у по... 1293819 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=19 апрель 2026}} {{Ук}} '''Мэра́йя Кэ́ри''' ({{lang-en|Mariah Carey}}; [[27 март]] [[1969 год|1969]], [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҠШ]]) — [[Соединённые Штаты Америки|америка]] [[йырсыһы]], йырҙар авторы, [[музыкаль продюсер]], [[актриса]] һәм [[филантроп]]. В [[1990 год]]у под руководством исполнительного директора лейбла [[Columbia Records]] выпустила дебютный альбом ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'', который девять раз получил платиновый статус<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey#search_section|title=American album certifications – Mariah Carey – Mariah Carey|publisher=[[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|RIAA]]|language=en|access-date=2020-05-19|archive-url=https://archive.today/20200519053933/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey%23search_section|archive-date=2020-05-19}}</ref> и включал в себя четыре хит-сингла, занявших первое место в американском [[чарт]]е [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. После замужества с {{нп5|Tommy Mottola|Томми Моттолой|en}} в 1993 году и успеха альбомов ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991), ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) и ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'' (1994) Мэрайя Кэри была названа самым коммерчески успешным музыкантом за всю историю лейбла Columbia. Дуэт с группой [[Boyz II Men]] для второго сингла «[[One Sweet Day]]», выпущенного с альбома ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995), вошёл в историю музыки: их совместная песня занимала [[Список рекордов Billboard Hot 100|рекордное количество недель на первом месте в чарте ''Billboard'' Hot 100]]. В период записи альбома Мэрайя Кэри начала отходить от привычных ей R&B- и поп-жанров, медленно поворачиваясь в сторону хип-хопа. Эти изменения наглядно отражены в альбоме ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997), при этом певица уже была разведена с Мотоллой. Кэри покинула лейбл Columbia в 2000 году и заключила 100-миллионный контракт с [[Virgin Records]]. Незадолго до выпуска первого фильма «[[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]]» (2001), Мэрайя Кэри находилась в состоянии эмоционального и физического истощения и была госпитализирована по причине сильного переутомления. После провала фильма и альбома лейбл Virgin Records выкупил ранее подписанный контракт на 5 студийных альбомов, выплатив 50 миллионов отступных. После неудачного периода Мэрайя подписала мультимиллионный контракт с [[Island Records]] и вернулась на вершины мировых чартов с альбомом ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005). Второй сингл «[[We Belong Together]]» стал самым успешным синглом 2000-х, и позже был назван журналом ''[[Billboard]]'' «Песней десятилетия». Мэрайя Кэри приняла участие в съёмках фильма «[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]» (2009), в качестве актрисы второго плана, за которую получила премию «Прорыв года» на Международном кинофестивале в Палм-Спрингс, и номинации «Лучшая актриса второго плана» и «Открытие актрисы второго плана в кинофильме» на церемониях [[Black Reel Awards of 2010|Black Reel]] и [[NAACP Image Award]]. Кэри является одной из самых продаваемых певиц в истории музыки — её диски были проданы общим тиражом более 200 млн копий<ref name="mc20092010" /><ref name="defjam20092010" />. В 1998 году она была названа самым продаваемым исполнителем десятилетия, а в 2000 — самой коммерчески успешной певицей тысячелетия на церемонии [[World Music Awards]]<ref name="mcawards" />. Согласно [[Список самых продаваемых музыкантов США|данным]] [[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|Американской ассоциации звукозаписывающих компаний]], она является третьей по коммерческому успеху певицей, чьи альбомы в США были проданы тиражом 63 млн копий. В 2008 году песня «[[Touch My Body]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], что сделало Кэри единственным артистом в истории музыки, чьи песни 18 раз занимали первое место этого чарта<ref name="bb02042008" />. Также она является обладательницей пяти премий «[[Грэмми]]»<ref name="mcawards" /><ref>{{Cite web |url=http://www.grammy.com/nominees/search?artist=Mariah+Carey&title=&year=All&genre=All |title=grammy.com |access-date=2011-02-15 |archive-date=2012-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925205043/http://www.grammy.com/nominees/search?artist=mariah+carey&title=&year=All&genre=All |url-status=live }}</ref>. В августе 2015 года певица удостоилась именной звезды на «[[Голливудская «Аллея славы»|Аллее Славы]]» в Голливуде<ref>{{Cite web|url = http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|title = merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|author = Юлия Красновская|work = Новости|date = 2015-08-06|publisher = ok-magazine|access-date = 2015-08-06|archive-date = 2015-08-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20150807141933/http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|url-status = live}}</ref>. В декабре 2019 года песня «[[All I Want for Christmas Is You]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] спустя 25 лет после дебюта в 1994 году и стала её 19-м чарттоппером американского хит-парада (по этому показателю Кэри уступает только легендарной британской группе [[The Beatles]], которые лидировали в США 20 раз)<ref>{{Cite web |url=https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |title=Рождественская песня Мэрайи Кэри возглавила чарт Billboard Hot 100 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2019-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217172636/https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |url-status=live }}</ref><ref name="AIWFCIY">{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|title=Wish Come True: Mariah Carey's 'All I Want for Christmas Is You' Hits No. 1 on Hot 100 After 25-Year Wait|work=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=2019-12-16|access-date=2019-12-17|archive-date=2019-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216180915/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|url-status=live}}</ref>. == Балалыҡ йылдары == Мэрайя Кэри родилась 27 марта 1969 года{{efn|name=Birth date|Хотя в некоторых источниках и указан 1970 год рождения<ref>* {{cite news |last1=Holden |first1=Stephen |title=The Pop Life - Mariah Carey's Debut |url=https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |work=[[The New York Times]] |date=1990-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101111434/https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |archive-date=2018-01-01 |quote=The 20-year-old singer... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|author-link=Chris Nickson|last=Nickson|first=Chris|title=Mariah Carey revisited|url=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|year=1998|publisher=St. Martin's Griffin|location=New York|isbn=978-0-312-19512-0}} * {{cite book|first=Marc|last=Shapiro|title=Mariah Carey|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18|year=2001|publisher=ECW Press|isbn=978-1-55022-444-3}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |date=20230119181715 }} {{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |title=Источник |access-date=2017-09-30 |archive-date=2023-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119181715/https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |url-status=unfit }} * {{cite magazine |last1=Eliscu |first1=Jenny |title=Mariah After Midnight |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |magazine=[[Rolling Stone]] |access-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327221424/https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |archive-date=2019-03-27 |date=2006-02-23 |quote=When Patricia Carey gave birth to a seven-pound baby girl at 7:27 A.M. on March 27th, 1970... }}</ref>, объявление о рождении в газете родного города Кэри ''{{iw|Long Islander News|The Long-Islander}}'' указывает на 1969 год<ref>{{cite news|url=https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|title=Recent Births Are Announced|newspaper=[[Long Islander News|The Long-Islander]]|location=Huntington, New York|date=1969-04-10|page=2—3|quote=Recent births at Huntington Hospital have been announced as follows{{nbsp}}... March 27 Mariah, Mr. and Mrs. Alfred Carey, Huntington|via=NYS Historic Newspapers|archive-date=2021-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210407104122/https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|access-date=2022-07-01}}</ref>, как и другие источники<ref>* {{cite news |title=Short Takes: Mariah Carey Doing OK at 21 |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |date=1991-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327220743/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |archive-date=2019-03-27 |quote=At age 21, she seems... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sR4Ch1dMe8IC&q=who%27s+who+in+america+mariah+carey+1969&pg=PA275|title=The International Who's Who 2004|edition=67|publisher=[[Europa Publications]]|location=London|year=2003|editor-first=Elizabeth|editor-last=Sleeman|chapter=Carey, Mariah|isbn=978-1-85743-217-6|quote=b. 1969, Long Island, NY|url=https://archive.org/details/internationalwho2004ond}} * {{cite magazine |title=Mariah Carey - Biography |url=http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |magazine=[[People]] |access-date=2019-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817222020/http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |archive-date=2016-08-17 |quote=Date of Birth: March 27, 1969 }}</ref>}} в [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтоне]], [[Лонг-Айленд]], в [[Нью-Йорк (штат)|штате Нью-Йорк]], США. Она третий и младший ребёнок Патрисии Хики ({{lang-en|Patricia Hickey}}; 1937—2024), бывшей [[опера|оперной]] певицы [[Ирландцы|ирландского]] происхождения, и Альфреда Роя Кэри ({{lang-en|Alfred Roy Carey}}), аэронавигационного инженера [[Афроамериканцы|африканского]] и [[Венесуэльцы|венесуэльского]] происхождения<ref>Shapiro, pg. 16.</ref><ref>Родители Мэрайи развелись, когда ей было три года<ref>Shapiro, pg. 19-20.</ref>. В то время, пока они жили в Хантингтоне, соседи-[[расист]]ы предположительно отравили собаку и подожгли автомобиль её семьи. После развода родителей девочка мало виделась со своим отцом, а её мать работала на нескольких работах, чтобы содержать семью. Мэрайя проводила большую часть своего времени дома в одиночестве и стала постепенно заниматься музыкой. Она начала петь в возрасте трёх лет, после того как повторила фрагмент оперы ''[[Верди]] — «[[Риголетто]]»'' на [[Итальянский язык|итальянском языке]]<ref>Shapiro, pg. 18-19.</ref>, которую разучивала мать Мэрайи. Позже Патрисия стала давать уроки пения своей младшей дочери. Мэрайя окончила среднюю школу Харборфилдс в городке Гринлаун, [[Нью-Йорк (штат)|штат Нью-Йорк]]. Она часто отсутствовала на занятиях из-за работы над [[Демозапись|демонстрационной записью]] в местной звукозаписывающей студии; поэтому её одноклассники дали ей прозвище «Мираж»<ref>Shapiro, pg. 31.</ref>. Её работа в Лонг-Айленде дала возможность сотрудничать с такими музыкантами, как Гевин Кристофер ({{lang-en|Gavin Christopher}}) и [[Бен Маргулис]] ({{lang-en|Ben Margulies}}), в соавторстве с которым она написала материал для своей демо-кассеты. После переезда в [[Нью-Йорк]] Мэрайя работала неполные рабочие дни только для того, чтобы оплатить арендную плату за жилье и закончить 500-часовые курсы в школе красоты<ref>Handelman, David. «Miss Mariah». ''[[Cosmopolitan]]''. December 1997.</ref>. В итоге она стала [[бэк-вокал]]исткой у [[Пуэрто-Рико|пуэрто-риканской]] певицы Бренды К. Старр ({{lang-en|Brenda K. Starr}}). В [[1988 год]]у на вечеринке Мэрайя встретила Томми Моттолу, который в то время был руководителем звукозаписывающей компании [[Columbia Records]]. Он получил [[демозапись]] Кэри от Бренды К. Старр. Моттола прослушал кассету, когда уезжал с вечеринки, и был впечатлён исполнением, после чего он решил вернуться, чтобы найти Мэрайю, но она к тому времени уже ушла. Однако Моттола разыскал начинающую певицу и подписал с ней [[Договор|контракт]]. == Карьераһы == === 1990—1994: ''Mariah Carey'', ''Emotions'', ''Music Box'', ''Merry Christmas'' === [[Файл:Mariah Carey 1990 cropped.jpg|thumb|слева|160px|В 1990 году]] Синглы «[[Vision of Love]]», «[[Love Takes Time]]», «[[Someday (песня Мэрайи Кэри)|Someday]]» и «[[I Don’t Wanna Cry]]» с её дебютного альбома ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' возглавили американские чарты и сделали её звездой. В [[1991 год в музыке|1991 году]] Кэри получила свою первую премию «[[Грэмми]]» как «Лучший начинающий исполнитель» и «Лучшая поп-вокалистка»<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |title=Исполнитель — Mariah Carey // Кумиры на MTV.ru |access-date=2008-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218102212/http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |archive-date=2008-02-18 |url-status=dead }}</ref>. 17 сентября 1991 года Мэрайя выпускает свой второй альбом [[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]. Он отличался большим жанровым разнообразием, испытывая влияние таких жанров, как [[госпел]], [[современный ритм-н-блюз]], [[соул]], а также баллад 1950—1970-х годов. Альбом получил смешанные отзывы критиков. В июне [[1993 год в музыке|1993 года]] она вышла замуж за Моттолу. В том же году она выпустила альбом ''[[Music Box (альбом)|Music Box]]''. Этот альбом включил в себя такие песни, как «Without You», «Anytime You Need A Friend» и «Hero», и остался её самым продаваемым альбомом по сей день. Первый сингл «Dreamlover» продержался на первой строчке американских чартов 9 недель. Следующая песня «Hero» тоже возглавила чарты и стала одной из её самых узнаваемых песен. Зимой [[1994 год в музыке|1994 года]] Кэри выпустила альбом рождественских песен [[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]. === 1995—2000: ''Daydream'', ''Butterfly'' һәм ''Rainbow'' === [[3 октября]] [[1995 год]]а вышел пятый студийный альбом Кэри — ''[[Daydream]]''. ''Daydream'' символизирует переход Кэри к более зрелому звучанию и жанровому многообразию: певица использует стилистические элементы [[хип-хоп]] музыки. Это был последний альбом до развода с Моттолой. Выходу альбома предшествовал сингл «[[Fantasy (песня Мэрайи Кэри)|Fantasy]]», ставший её девятым хитом первой величины в Соединённых Штатах<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |title=Mariah Carey’s 25 Top Billboard Hit Songs {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2014-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605185707/http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |url-status=live }}</ref>. «Fantasy» стала первым синглом среди исполнительниц, которому удалось [[Список рекордов Billboard Hot 100|дебютировать на первой позиции]] в чарте [[Billboard Hot 100]]<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|title=Only 23 Songs Have Ever Debuted At Number One, Including Bieber's Latest|publisher=Forbes.com|author=Hugh McIntyre|lang=en|date=2015-09-11|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421044849/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|url-status=live}}</ref>. Песня «[[One Sweet Day]]», записанная совместно с американской ритм-н-блюз группой [[Boyz II Men]], отметилась похожим достижением: сингл дебютировал на вершине рейтинга Billboard Hot 100 и удерживал первую строчку чарта в течение [[Список рекордов Billboard Hot 100|рекордных 16 недель]]<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |title='Uptown Funk!,' 'Macarena,' 'One Sweet Day' & More: The Longest-Leading No. 1s Ever on the Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112214921/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |url-status=live }}</ref>. В [[1999 год]]у издание Billboard поместило «One Sweet Day» на первое место в рейтинге главных хитов 1990-х годов, назвав композицию «Песней десятилетия»<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |title=March 16, 1996: Mariah Carey, Boyz II Men’s 'One Sweet Day' Makes History On Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035811/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |url-status=live }}</ref>. В свою очередь, третий сингл с альбома, «Always Be My Baby», продолжил тенденцию Кэри к высоким дебютам и коммерчески успешным синглам. Песня заняла вторую строчку в [[Billboard Hot 100]] сразу на первой неделе, что является своеобразным достижением, и, в конечном счёте, стала одиннадцатой песней певицы, которая возглавила американский чарт<ref>{{Cite web |url=http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |title=Mariah Carey Performs 'Always Be My Baby' in Classic Mariah Fashion |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222152152/http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |url-status=live }}</ref>. В [[1996 год в музыке|1996 году]] на 38-й ежегодной церемонии «Грэмми» ''Daydream'' получил шесть номинаций, но не выиграл ни в одной категории. [[Файл:Mariah Carey13 Edwards Dec 1998.jpg|thumb|200px|Съёмки клипа «I Still Believe», декабрь 1998 года]] С последующими альбомами Кэри стала полноценно контролировать своё музыкальное звучание, включая новые жанры в свои работы<ref>{{книга|автор=Nickson, Chris.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/164|место=Нью-Йорк|год=1998|страницы=164|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. В середине 1997 года Кэри начала записывать материал для её следующего альбома ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]''<ref name="nickson40">{{книга|автор={{не переведено 5|Chris Nickson|Nickson, Chris|en}}.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/157|год=1998|место=[[Нью-Йорк]]|страницы=157|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. Альбом вышел в сентябре [[1997 год в музыке|1997 года]] и получил положительные отзывы критики. Для записи альбома она обратилась к помощи звёзд современного хип-хопа, в том числе к [[Puff Daddy]] и [[Мисси Эллиот]]. Альбом попал на первую строчку в американских чартах, но его успех был скромнее, чем у предыдущих дисков. Сингл «Honey» держался на вершине списка три недели, а «My All» — неделю. Тем не менее, Кэри не вернулась к своему прежнему стилю. Для следующего альбома ''#1s'' (сборник её 14 синглов, занявших первое место в американских чартах) она записала треки с [[Дюпри, Джермейн|Джермейном Дюпри]], [[Уитни Хьюстон]] и [[Brian McKnight|Брайаном Макнайтом]]. В [[1999 год в кино|1999 году]] после прохождения актёрских курсов Кэри снимается в фильме «The Bachelor» (''Холостяк'') с [[Зеллвегер, Рене|Рене Зеллвегер]] и [[О'Доннелл, Крис|Крисом О’Доннеллом]]. В том же году она выпустила следующий студийный альбом ''Rainbow''. Первый сингл «Heartbreaker» занял первое место в американских чартах. Песня сопровождалась видеоклипом, на съёмки которого было потрачено несколько миллионов долларов. Несмотря на успех первого сингла, сам альбом разочаровал поклонников и был разгромлен критиками, многие из которых утверждали, что Кэри поспешила выпустить новый альбом для того, чтобы выполнить условия контракта как можно быстрее, так как отношения между певицей и Моттола испортились после их развода. === 2001—2004: ''Glitter'', ''Charmbracelet'', шәхси һәм һөнәри проблемалары === В декабре [[1999 год]]а Кэри получила награду ''«[[Billboard Music Awards|Артист десятилетия]]»'' на церемонии издания [[Billboard]], а в июле [[2000 год]]а исполнительница была награждена специальной наградой ''«Самая продаваемая исполнительница тысячелетия»'' на премии [[World Music Awards]]<ref>{{Cite web |url=http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |title=Winners of the WORLD MUSIC AWARDS — may 2000 |access-date=2000-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001015144058/http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |archive-date=2000-10-15 |url-status=dead }}</ref>. Конфликт личных и профессиональных интересов с руководством лейбла Columbia Records побудил Мэрайю покинуть звукозаписывающую компанию. По некоторой информации, певица собиралась разорвать свои профессиональные отношения с Columbia ещё в 1997 году, когда бракоразводный процесс с Томми Моттолой подошёл к завершению<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |title=Mariah Carey Expected to Leave Label —latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083259/http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |url-status=live }}</ref>. Весной 2001 года [[Los Angeles Times]] сообщил, что несколько звукозаписывающих компаний заинтересованы в сотрудничестве с Мэрайей Кэри. В конечном счете многие руководители лейблов отказались вступать в торговую войну, поскольку считали, что не смогут предоставить достаточную сумму для заключения контракта с певицей<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |title=Carey Reportedly Signs 4-Album, $80-Million Virgin Records Deal — latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083426/http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |url-status=live }}</ref>. Однако финансовые условия не помешали звукозаписывающей компании [[Virgin Records]] заключить беспрецедентный контракт с Кэри на сумму 80 миллионов долларов в [[2001 год]]у<ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |title=BBC News {{!}} MUSIC {{!}} EMI drops Mariah Carey |access-date=2015-01-30 |archive-date=2014-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513053826/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |url-status=live }}</ref>. Сумма контракта оставалась рекордной в истории музыкальной индустрии вплоть до лета 2001 года, когда американская певица [[Хьюстон, Уитни|Уитни Хьюстон]] заключила соглашение с [[Sony BMG]] на 100 миллионов долларов<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |title=The Inside Story of How Mariah Carey and L.A. Reid Reunited (at a Fraction of Her Former $80 Million Deal) {{!}} Billboard |access-date=2015-01-30 |archive-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202031720/http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |title=Whitney Signs $100 Million Contract — Whitney Houston : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222074859/http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |url-status=live }}</ref>. Исполнительница получила полный концептуальный и творческий контроль над своими проектами<ref name=autogenerated2 />. Она решила записать альбом-саундтрек, вдохновленный танцевальной музыкой [[1980-е|80-х годов]] и [[диско]]-музыки<ref>{{Cite web |url=http://allmusic.com/album/glitter-r544381 |title=Glitter — Mariah Carey {{!}} Songs, Reviews, Credits, Awards {{!}} AllMusic |access-date=2015-01-30 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211235556/http://www.allmusic.com/album/glitter-r544381 |url-status=live }}</ref>. Несколько месяцев спустя, в июле 2001 года Кэри начала страдать от физического и эмоционального истощения. Она оставляла сообщения на своем официальном сайте с жалобами на переутомление и разрыв отношений с латинским исполнителем [[Луис Мигель|Луисом Мигелем]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2001/07/28/wcarey28.xml News — Latest breaking UK news — Telegraph]{{Недоступная ссылка|date=сентября 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. [[25 июля]] [[2001 год]]а Мэрайя Кэри была госпитализирована по причине нервного и эмоционального срыва. Певице пришлось отменить свои выступления, в частности рекламную кампанию проекта «Блеск» и появление на концерте [[MTV]], посвященного двадцатилетию телеканала<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |title=Diva in Distress : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111162706/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |url-status=live }}</ref>. [[Файл:Mariah Carey Charmbracelet London.jpg|thumb|right|Кэри во время Charmbracelet World Tour]] В [[2001 год в музыке|2001 году]] Кэри выпустила сингл ''Loverboy'' со своего нового альбома и [[саундтрек]]а ''«[[Glitter (альбом)|Glitter]]»''. Альбом был разгромлен критиками и оказался первым провалом в карьере Кэри. Через несколько дней после выпуска альбома Кэри госпитализировали по неизвестным причинам. В течение последующего года работы совместно с Virgin популярность певицы пришла в упадок из-за провала её дебютного [[фильм]]а и [[саундтрек]]а. Физический и эмоциональный срыв певицы на этой почве получил массовую огласку. В начале [[2002 год]]а соглашение между Кэри и Virgin Records было скандально расторгнуто. Несмотря на то, что официальных причин для окончания сотрудничества названо не было, многие обозреватели полагали, что на это повлияли низкий уровень продаж альбома ''Glitter'' и международный кассовый провал одноимённого фильма<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |title=Record Label Pays Dearly To Dismiss Mariah Carey — NYTimes.com |access-date=2017-09-30 |archive-date=2017-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915065902/http://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |url-status=live }}</ref>. В [[2002 год]]у Кэри подписала новый контракт с компанией [[Universal Music Group|Island Records]]. === 2005—2007: Возвращение славы с ''The Emancipation of Mimi'' === [[Файл:Mariah Carey 2005.jpg|thumb|слева|200px|В 2005 году]] Десятый студийный альбом Мэрайи Кэри ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) был записан с участием таких продюсеров, как: [[The Neptunes]], [[Уэст, Канье|Канье Уэст]] и [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]]. Мэрайя говорила об альбоме: «он очень похож на запись для вечеринки […] с момента нанесения макияжа и подготовки к выходу в свет […] Я хотела создать альбом, который бы вполне отражал эти чувства».<ref>Ferber, Lawrence. «Mariah Carey: Free at last». ''[[HX Magazine|HX]]''. April 4, 2005.</ref> ''The Emancipation of Mimi'' стал самым продаваемым альбомом 2005 года в Соединённых Штатах Америки. Музыкальный критик из великобританской газеты ''[[The Guardian]]'' сказал: «прохладная, сфокусированная и урбанистическая [… некоторая часть альбома]; первые песни Мэрайи за последние годы, за которые мне не надо платить, чтобы я послушал их снова»,<ref>Sullivan, Caroline. [http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html «Mariah Carey, ''The Emancipation of Mimi''»] {{Wayback|url=http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html |date=20050901191919 }}. ''[[The Guardian]]''. April 1, 2005. Retrieved March 17, 2006.</ref> в то время как Элиса Гарднер написала в ''[[USA Today]]'': «Свежие, игривые треки как „Say Somethin'“ (при участии Snoop Dogg) и „Get Your Number“ (с Джермейном Дюпри) доказывают, что певица не потеряла страсть к хип-хопу. Но баллады и песни среднего темпа отражают обновлённую уверенность певчей птицы, которая продолжает лететь несмотря на выстрелы.»<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm |title=Mariah rebounds, Garbage is sweet, Will Smith gets lost |work=USA Today |date=2005-04-13 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524034213/http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm }}</ref> С другой стороны, критики из журналов ''Slant'' и ''AllMusic'' написали: «Как только Вы начинаете слышать неуклюжесть в её голосе (без сомнения, до такой степени „завлекательную“), то тут же врывается дополнительный хук или песня затихает. Фирменные высокие ноты Мэрайи, которые использовались ранее как структурные, мелодичные и текстурные составляющие песни, теперь кажутся случайными, существуя с единственной целью — убедить слушателя в том, что Голос всё ещё жив. Ещё больше о нотах нижнего регистра (помните те, не вписывающиеся ни в какие рамки, первые 60 секунд песни 1991 года „You’re So Cold“?) — теперь можно услышать только средний уровень её диапазона. Но всё же альбом пользуется хорошим спросом и достаточно популярен, несмотря на гложущее чувство, что Мэрайя повредила свой голос, и он не подлежит восстановлению».<ref>{{cite web |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |title=Mariah Carey: The Emancipation Of Mimi &#124; Music Review |publisher=Slant Magazine |date=2005-04-05 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027201414/http://slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |url-status=live }}</ref> «Голос Мэрайи звучит так же пусто, слабо и разрушено, как и в альбома ''Charmbracelet''. Её голос не походит сам на себя в этом альбоме. Когда она не звучит подобно [[Бейонсе]], её голос кажется отчаянным в попытке вернуться к своей прежней эпохе. Но если проигнорировать эти две большие проблемы, то ''The Emancipation of Mimi'' производит желаемый эффект, по крайней мере, как отличная, чрезвычайно сильная авторская работа в жанре данс-поп».<ref>{{Allmusic | class = album | id = r729111 | label = The Emancipation of Mimi > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref> [[Файл:Mariah Carey in August 2006 3.jpg|thumb|right|Мэрайя выступает на своём концерте [[The Adventures of Mimi Tour|Adventures of Mimi Tour]] в штате Флорида 7 августа 2006 года.]] ''The Emancipation of Mimi'' выиграл в номинации ''[[Grammy Award for Best Contemporary R&B Album|Лучший альбом в жанре современного ритм-н-блюза]]'', а сингл «[[We Belong Together]]» получил награды ''[[Grammy Award for Best Female R&B Vocal Performance|Лучшее женское R&B выступление (вокал)]]'' и ''[[Grammy Award for Best R&B Song|Лучшая R&B песня]]'' на [[48-я церемония «Грэмми»|48-й церемонии «Грэмми»]]. На протяжении 14 недель песня «We Belong Together» возглавляла чарт Hot 100, что стало рекордом в её карьере в качестве сольной певицы. Впоследствии, песня «[[Shake It Off (песня Мэрайи Кэри)|Shake It Off]]» поднялась до второго места, и Мэрайя Кэри стала первой сольной певицей, которой удалось занять первые две строчки чарта Hot 100 (в то время как в 2002 году певица [[Ашанти (певица)|Ашанти]] занимала первые два места, но в качестве приглашённой исполнительницы с синглом на втором).<ref>Bronson, Fred. [http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html Chart Beat] {{Wayback|url=http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html |date=20120104025931 }}. ''Billboard''. April 20, 2002. Retrieved July 19, 2008.</ref><ref>Bronson, Fred; «The Billboard Book of Number One Hits», pg. 44</ref><ref>Feldman, Christopher; «The Billboard Book of Number Two Hits»</ref><ref>Jeckell, Barry A. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 «Mariah Matches Hot 100 Milestone»] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 |date=20070929150159 }}. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 9, 2006.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20101203143547/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053461 Chart Beat]. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 10, 2008.</ref> 2005 год стал удачным для Мэрайи — её сингл «[[We Belong Together]]» занял первое место в итоговом годовом чарте Hot 100,<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |title=Historical Music Chart – 90s Music Chart – 80s Music Chart |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-18 |access-date=2010-10-17 |archive-date=2007-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218104131/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |url-status=unfit }}</ref> а ''[[The Emancipation of Mimi]]'' стал альбомом-бестселлером 2005 года, согласно системе учёта продаж [[Nielsen SoundScan]].<ref>{{cite web|author=don&amp;#39;t have one|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/2329/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly/|title=Week Of Dec. 3, 2007: Will Josh Groban's Noel Be SoundScan's No.1 Album of 2007? Is Santa Jolly? – Chart Watch|publisher=New.music.yahoo.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g79yHO?url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В середине 2006 года Мэрайя Кэри начала свой концертный тур [[The Adventures of Mimi Tour]], который был самым успешным за всю её карьеру, хотя несколько выступлений были отменены.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html «Mariah Carey’s Hong Kong Show Canceled»] {{Wayback|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html |date=20160822114630 }}. ''[[The Washington Post|Washington Post]]''. October 26, 2006. Retrieved December 15, 2007.</ref> В 2007 году она появилась на обложке мартовского издания журнала ''[[Playboy]]'' в фотосессии без обнажения.<ref>[https://web.archive.org/web/20070108074730/http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm «Modest Mariah»]{{Dead link|date=March 2010 |url=http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm |id=20070929165808}}. ''[[New York Post]]''. December 31, 2006. Retrieved January 27, 2007.</ref> В это же время Мэрайя подала жалобу на порноактрису [[Mary Carey (pornographic actress)|Мэри Кэри]] относительно схожести её псевдонима с именем певицы.<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm |title=Entertainment &#124; Carey battles porn star over name |publisher=BBC News |date=2006-12-09 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091104141230/http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html |title=Mariah Carey Battles Porn Star-Turned-Politician Mary Carey Over Stage Name – Business And Money &#124; Business News &#124; Financial News |publisher=Fox News |date=2006-12-11 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526005918/http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html }}</ref> В 2006 году Мэрайя приняла участие в съёмках некоммерческого фильма ''[[Tennessee (film)|Теннесси]]'' (2008) в роли целеустремлённой певицы, которая уходит от мужа и присоединяется к двум путешествующим братьям в поисках отца. Фильм получил смешанные обзоры, но некоторые, в частности [[Рейтер]], похвалили игру певицы, написав: «недооценённая и очень эффектная».<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey surprisingly effective in "Tennessee" | last = Farber | first = Stephen | url = https://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 | agency = [[Reuters]] | newspaper = The Hollywood Reporter | location = New York | date = 2008-05-01 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2009-05-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090505083651/http://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 }}</ref> === 2007—2009: ''E=MC²'', икенсе никахы һәм ''Memoirs of an Imperfect Angel'' === Весной [[2007 в музыке|2007 года]] певица начала работу над своим одиннадцатым студийным альбомом ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]''<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 «MARIAH CAREY ANNOUNCES NEW ALBUM E=MC2»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 |date=20081125161726 }} ''MariahCarey.com''.</ref>. На вопрос, почему было выбрано такое название для альбома, певица пояснила: «[[Эквивалентность массы и энергии|Теория]] [[Эйнштейн, Альберт|Эйнштейна]]? Физика? ''Я?'' Здравствуйте! Конечно же, я пошутила». Она охарактеризовала свой новый проект как «''Emancipation of Mimi'' в квадрате» и говорила, что чувствовала себя «более свободной», как ни в одном из предыдущих альбомов. Как и её прошлая студийная работа, этот альбом, главным образом, можно отнести к жанрам поп-музыки и [[Современный ритм-н-блюз|современного ритм-н-блюза]], но с включением [[хип хоп]]а, [[госпел]]а и даже [[регги]] (например, песня «Cruise Control»)<ref>Swift, Jacqui. [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece «My dog has a bigger ego»] {{Wayback|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece |date=20110606185448 }}. ''[[The Sun]]''. April 10, 2008.</ref><ref name="ReutersEMC2">{{Cite news | title = Mariah Carey's "E=MC2" offers genre-crossing equation | last = Donahue | first = Ann | url = https://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-03-28 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2013-02-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130226061017/http://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 }}</ref>. Хотя ''E=MC²'' был тепло встречен музыкальными критиками<ref>[http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi «The Emancipation Of Mimi Reviews»] {{Wayback|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi |date=20090601164702 }}. ''Metacritic.com''.</ref>, некоторые из них раскритиковали его за то, что он был «Клоном ''The Emancipation of Mimi''»<ref name="LATimes">Cromelin, Richard. [http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story CD: Mariah Carey’s 'E=MC2'] {{Wayback|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story |date=20110522151202 }}.'' LA Times''. April 12, 2008.</ref>. Критик журнала ''Bleu Magazine'' сказал: «Копия предыдущего альбома не так ужасна, она всего лишь скучноватая и легко забудется со временем»<ref>Irby, Adam Benjamin. [http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html «Bleu Magazine review of E=MC²»] {{Wayback|url=http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html |date=20080619044528 }}. ''TheBleuMag.com''. April 5, 2008.</ref>. 2 апреля, за две недели до выхода ''E=MC²'', основной сингл «[[Touch My Body]]» стал восемнадцатым хитом первой величины в чарте [[Billboard Hot 100|Hot 100]] за всю творческую карьеру певицы, сместив [[Пресли, Элвис|Элвиса Пресли]] на второе место по количеству хитов среди всех артистов, согласно американскому журналу ''Billboard''<ref>Bronson, Fred. [https://web.archive.org/web/20070217113920/http://www.billboard.com/bbcom/chart_beat/bonus_display.jsp?vnu_content_id=1001736670 «Chart Beat Chat»]. ''Billboard''. December 22, 2005.</ref><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ Mariah Carey surpasses Elvis in No. 1s] {{Wayback|url=http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ |date=20090416064450 }}. [[MSNBC]]. April 2, 2008.</ref><ref>{{Cite news | title = Mariah, Madonna eclipse Elvis in Billboard charts | last = Pietroluongo | first = Silvio | url = https://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-04-02 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604195107/http://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 }}</ref>. На сегодняшний день, Мэрайя Кэри вторая после британской рок-группы [[The Beatles]], которые имеют двадцать синглов, возглавивших Billboard Hot 100<ref>Bronson, Fred. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 Mariah Closing In On Record For No. 1 Hits] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 |date=20080512101342 }}. ''Billboard''. March 28, 2008.</ref>. Альбом ''E=MC²'' дебютировал на первом месте в чарте ''[[Billboard 200]]'' с общими продажами в 463 000 копий, что стало самым высоким результатом за одну неделю в карьере певицы<ref>{{cite web|last=Harris|first=Chris|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/20080423/carey_mariah.jhtml|title=Mariah Carey's E=MC2 Rockets To Billboard #1, Sets Career Record|work=Mtv|date=2008-04-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g7tQ1b?url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/mariah-careys-emc2-debuts-at-1.jhtml|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Файл:Mariah Carey by David Shankbone.jpg|thumb|200px|На премьере фильма «Теннесси», апрель 2008 года]] В 2008 году журнал ''Billboard'' присудил Мэрайе Кэри шестое место в списке «[[Billboard Hot 100 50th Anniversary Charts|Горячая сотня артистов всех времён]]», сделав певицу второй самой успешной исполнительницей в истории чарта ''Billboard'' Hot 100<ref>{{Cite news| url=http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml | title=Billboard Hot 100 Chart 50th Anniversary |work=Billboard| access-date=2009-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913150551/http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml|archive-date=2008-09-13|url-status=dead}}</ref>. Мэрайя Кэри также имела успех в международных чартах, но не в такой степени, как в Соединённых Штатах. К настоящему времени она имеет два хит-сингла в Великобритании, два в Австралии и шесть синглов первой величины в Канаде. В Японии её самый успешный сингл занимает второе место в чарте страны<ref>{{cite web|url=http://www.onlineweb.com/theones/|title=A Half Century + Of British Number Ones|publisher=Onlineweb.com|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688g8hWMC?url=http://www.onlineweb.com/theones/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |title=Australian Number One Hits |publisher=Web.archive.org |access-date=2010-10-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080718171731/http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |archive-date = 2008-07-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan%20no1%20single%2068-.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622021037/http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan+no1+single+68-.htm|archive-date=2008-06-22 |title=年間最高売上を記録した洋楽シングル(1968年〜2007年) |publisher=.wbs.ne.jp |access-date=2009-10-21}}</ref>. Мэрайя и актёр/комик/[[рэп]]ер [[Кэннон, Ник|Ник Кэннон]] встретились во время съёмок музыкального видеоклипа для её второго сингла «[[Bye Bye (песня Мэрайи Кэри)|Bye Bye]]» на частном острове [[Антигуа]]<ref>[http://www.efluxmedia.com/news_Friends_Shocked_By_Mariah_Careys_Wedding_17122.html. ''E FLux Media''.]{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. 30 апреля 2008 года они поженились на багамском острове [[Windermere Island]], где Мэрайя имеет свои личные владения<ref>Liz McNeil. [http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html EXCLUSIVE: See Mariah & Nick’s Wedding Photo!] {{Wayback|url=http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html |date=20110707191857 }}. ''People''. May 7, 2008.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|title=Nick Cannon Relative Confirms He Married Mariah|last=Dubin|first=Danielle|date=2008-05-02|work=People|access-date=2008-05-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688g99DJY?url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503142429/http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-date=2008-05-03 |title=Nick Cannon's Family Confirms He's Wed Mariah Carey |date=2008-05-02 |publisher=usmagazine.com |access-date=2008-05-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/24413267/|title=Mariah Carey reportedly Married in Bahamas|date=2008-05-02|publisher=MSNBC|access-date=2008-05-08|archive-url=https://www.webcitation.org/688g9xhZA?url=http://today.msnbc.msn.com/id/24413267|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. В октябре 2008 года певица была введена в зал славы [[Long Island Music Hall of Fame]]<ref>{{cite web|author=Long Island Music Hall of Fame|url=http://www.limusichalloffame.org/|title=Home of the L.I. Music Hall of Fame|publisher=Limusichalloffame.org|date=2008-11-30|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gAgpYD?url=http://www.limusichalloffame.org/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Мэрайя приняла участие в съёмках фильма [[Сэндлер, Адам|Адама Сэндлера]] ''[[Не шутите с Зоханом]]'', сыграв [[Камео|саму себя]]<ref name="smellperfume">Patterson, Sylvia. [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/03/16/sv_mariahcarey.xml Mariah Carey: Come in and smell the perfume] {{Wayback|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2008%2F03%2F16%2Fsv_mariahcarey.xml |date=20080521102005 }}. ''[[The Daily Telegraph]]''. March 17, 2008. Retrieved March 31, 2008.</ref><ref>Sampson, Mike. [http://www.joblo.com/index.php?id=16350 «Mariah and Sandler?»] {{Wayback|url=http://www.joblo.com/index.php?id=16350 |date=20070927005625 }}. JoBlo.com. June 11, 2007.</ref>. Мэрайя Кэри спела песню «[[Hero (песня мэрайи Кэри)|Hero]]» на [[Инаугурация Барака Обамы (2009)|инаугурации]] [[Обама, Барак|Барака Обамы]], который был приведён к присяге 20 января 2009 года, как первый афроамериканский президент<ref>{{Cite news |title = MUSIC REVIEW; Music for Many Firsts, Including the First Couple's First Dance |last = Pareles |first = Jon |url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F03E5DD1F3FF931A15752C0A96F9C8B63 |newspaper = [[The New York Times]] |location = New York |date = 2009-01-22 |access-date = 2011-05-23 |url-status=dead}}</ref>. 7 июля 2009 года Мэрайя совместно с [[Trey Lorenz|Треем Лоренсом]] спели её версию хита группы Jackson 5 — «[[I'll Be There (песня The Jackson 5)|I’ll Be There]]» на поминальной службе по [[Джексон, Майкл|Майклу Джексону]] в [[Стэйплс-центр]]е, Лос-Анджелес<ref>{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|title=Mariah Carey Apologizes For Emotional Performance During Jackson Memorial|publisher=Access Hollywood|date=2009-07-08|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gBXGAz?url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Певица выступила в качестве приглашённого артиста в песне «[[My Love (песня The-Dream)|My Love]]», которая вышла вторым синглом с альбома ''[[Love vs. Money]]'' американского автора-исполнителя [[The-Dream]]<ref>{{Allmusic | class = artist | id = p62404 | tab = credits/date-asc/700 | label = Mariah Carey > Credits |accessdate=2011-05-23}}</ref>. В 2009 году Мэрайя сыграла роль [[Социальная работа|социального работника]] в фильме ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'', по роману писательницы [[Sapphire (author)|Sapphire]] ''Push''. Фильм получил множество положительных отзывов от кинокритиков, в частности за игру Мэрайи Кэри<ref>{{Cite news | title = Dark horse nominees: Will the Oscars nominate 'Avatar'? | last = O'Neil | first = Tom | url = http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2009-10-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2012-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120225053630/http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |title=Precious: Based on the Novel Push by Sapphire |work=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030220546/http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |url-status=live }}</ref>, которую журнал ''[[Variety]]'' назвал «абсолютно-совершенной»<ref>{{Cite news |author=By |url=http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 |title=Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire Movie Review From The Sundance Film Festival |work=Variety |date=2009-01-18 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428125141/http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 }}</ref> <!-- She is developing a movie musical based on her Christmas album ''[[Merry Christmas (Mariah Carey album)|Merry Christmas]]'', the script of which is written by ''[[High School Musical]]'' writer [[Peter Barsocchini]].<ref name="nydailynews.com">[http://www.nydailynews.com/gossip/2008/09/22/2008-09-22_mariah_carey_makes_new_push_into_acting.html Mariah Carey makes new 'Push' into acting]. ''[[Daily News (New York)|New York Daily News]]''. September 22, 2008.</ref> -->. Фильм ''Сокровище'' выиграл главные награды на кинофестивале [[Сандэнс]] и на [[Международный кинофестиваль в Торонто|международном кинофестивале в Торонто]]<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm |title=Entertainment &#124; Precious film takes Toronto prize |publisher=BBC News |date=2009-09-20 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001000017/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.com/movies/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|title='Precious' scoops top Toronto prize|publisher=Digital Spy|date=2009-09-21|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gC9rMZ?url=http://www.digitalspy.com/movies/news/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news | title = "Precious" wins top Toronto film festival prize | last = French | first = Cameron | url = https://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 | agency = [[Reuters]] | location = New York | date = 2009-09-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110208160508/http://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 }}</ref>. В январе 2010 года Мэрайя получила премию на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]] за фильм ''Сокровище'' в номинации ''«Прорыв года»''<ref name=Carey>{{Cite news |author=Daily News Staff |title=Weeks after tipsy awards speech, Mariah Carey pops cork on her own liquor brand, Angel Champagne |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html |work=Daily News |date=2010-01-17 |location=New York |access-date=2011-07-06 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121181857/http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html }}</ref>. [[Файл:Mariahangels.jpg|thumb|left|upright|Мэрайя Кэри поёт в Лас-Вегасе в 2009 году]] Двенадцатый студийный альбом ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' был выпущен 25 сентября [[2009 в музыке|2009 года]]. В основном, альбом получил положительные отзывы от музыкальных критиков<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/memoirsofanimperfectangel?tag=topslot;title;1|title=Memoirs Of An Imperfect Angel reviews at|publisher=Metacritic.com|date=2009-09-29|access-date=2009-10-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688gD4CYZ?url=http://www.metacritic.com/music/memoirs-of-an-imperfect-angel|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Эрлевайн, Стивен Томас|Стивен Томас Эрлевайн]] из [[Allmusic]] назвал лонгплей «её самым интересным альбомом за десятилетие»<ref>{{Allmusic | class = album | id = r1616570 | label = Memoirs of an Imperfect Angel > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref>, в то время как Джон Карамэника из ''[[The New York Times]]'' раскритиковал вокал певицы, порицая её злоупотребление [[субтон]]ом, невзирая на более сильный низкий и средний регистры голоса<ref>{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 | work=The New York Times | title=New CDs | date=2009-09-28 | access-date=2010-03-31 | archive-date=2017-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170813054959/http://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 }}</ref>. Альбом появился в чарте ''Billboard'' 200 на третьем месте и стал самым неудачным коммерческим студийным альбомом за всю карьеру певицы<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |title=Barbra Streisand Surprises With Ninth No. 1 On Billboard 200 |work=Billboard |date=2009-09-14 |access-date=2010-07-20 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119184757/http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |url-status=live }}</ref>. Основной сингл альбома «[[Obsessed (песня Мэрайи Кэри)|Obsessed]]» стал 40-м треком Мэрайи, вошедшим в главный чарт ''Billboard'' Hot 100, и является лучшим дебютом в данном чарте со времён «[[My All (песня Мэрайи Кэри)|My All]]» 1998 года<ref>{{cite web | url = http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | title = Hannah Montana, Mariah Carey Hit The Billboard Hot 100 | first = Ayala | last = Ben-Yehuda | date = 2009-07-16 | work = Billboard | access-date = 2009-08-16 | archive-date = 2009-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | url-status = live }}</ref>. Песня вошла в чарт на одиннадцатом месте и достигла своего пика на седьмом, став 27-м хитом певицы в лучшей десятке синглов США, что приравняло её результат с [[Элтон Джон|Элтоном Джоном]] и [[Джексон, Джанет|Джанет Джексон]], которые занимают пятое место среди обладателей наибольшего числа синглов в горячей десятке<ref>{{cite web |author=Up for DiscussionPost Comment |url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |title=Chart Beat Thursday: Whitney Houston, Mariah Carey, Billie Holiday |work=Billboard |access-date=2009-09-22 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913065604/http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |url-status=live }}</ref>. Спустя несколько часов после ротации песни на радиостанциях страны, многие стали предполагать, что эта песня является ответом на трек [[Эминем]]а «Bagpipes from Baghdad», в котором он насмехается над мужем певицы [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]], предлагая ему отступить от Мэрайи, потому что она принадлежит Эминему<ref name=latimes>Martens, Todd. [http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html Mariah Carey: Are we 'Obsessed'?] {{Wayback|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html |date=20120111084820 }}. ''Los Angeles Times''. June 16, 2009.</ref><ref>{{cite web |url = https://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |title = Mariah Carey Fires Back at Eminem in New Single "Obsessed" |date = 2009-06-16 |work = Rolling Stone |access-date = 2011-05-23 |archive-url = https://www.webcitation.org/688gDigDO?url=http://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. Согласно MTV, певица в песне «Obsessed» ссылалась на проблемы рэпера с наркотиками, в которых Эминем признался в своём шестом студийном альбоме ''[[Relapse]]''<ref>{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml|title=Is Mariah Carey's 'Obsessed' Directed At Eminem?|last=Rodriguez|first=Jayson|publisher=MTV|date=2009-06-16|access-date=2009-06-17|archive-date=2010-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403211339/http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml}}</ref>. Последующим синглам с ''Memoirs of an Imperfect Angel'' не удалось получить широкий коммерческий успех. Второй сингл альбома — кавер песни американской рок-группы [[Foreigner]] — «[[I Want to Know What Love Is]]» добрался до 60 строчки, а третий сингл «[[H.A.T.E.U.]]» так и не смог войти в чарт ''Billboard'' Hot 100<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |title=H.A.T.E.U. — Mariah Carey |work=Billboard |date=2010-01-02 |access-date=2010-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023212836/http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |archive-date=2009-10-23 |url-status=live }}</ref>. 31 декабря 2009 года Мэрайя Кэри открыла свой седьмой концертный тур [[Angels Advocate Tour]], в котором она посетила страны Северной Америки: Соединённые Штаты и Канаду<ref name="mcpr">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|title=Mariah Announces Her "Angels Advocate" tour|date=2009-12-11|access-date=2009-05-03|work=Mariah Carey's Official Website|publisher=Automatic Princess Holdings LLC|archive-url=https://www.webcitation.org/688gEdsBk?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. Позже было объявлено о том, что певица выпустит два альбома ремиксов на ''Memoirs of an Imperfect Angel''; под названием ''Angels Advocate'' (R&B дуэт-ремиксы при участии любимых артистов Мэрайи) и ''MC vs JS'' (танцевальный альбом, сремиксованный командой диджеев ''Jump Smokers''). В январе 2010 года было выпущено два основных сингла с альбома ''Angels Advocate'': «[[Up Out My Face]]» при участии [[Ники Минаж]] и «[[Angels Cry]]» при участии [[Ne-Yo]]<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|title=Mariah Carey Preps 'Memoirs' Features Album, R. Kelly on Board|publisher=Rap-Up.com|work=[[Rap-Up]]|date=2009-10-20|access-date=2009-12-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688gFNrjO?url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|title=Mariah Carey Releases Newly Remixed Album of Duets|publisher=United Business Co.|work=[[PR Newswire]]|last=[[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam Music Group]]|date=2010-01-28|access-date=2010-01-28|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGFawy?url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Оба альбома должны были увидеть свет в марте 2010 года, но в конечном счете их выпуск был отменён<ref>{{cite web|last=Vozick|first=Simon|url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|title=Mariah Carey: 'Angels Advocate' remix album cancelled &#124; EW.com|work=Entertainment Weekly|date=2010-03-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGwN6Q?url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. 9 февраля 2010 года Мэрайя издаёт песню «[[100% (песня)|100 %]]» на iTunes; изначально, песня была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]''. Позже, трек был использован в саундтреке ''AT&T Team USA Soundtrack'' для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]<ref name=mcwebsite>{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-06-13|archive-url=https://www.webcitation.org/688gHeaum?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. === 2010—хәҙерге ваҡыт === После отмены ремикс-альбома было объявлено о том, что певица вернётся в студию для создания своего второго рождественского альбома. В творческую команду вошли [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и [[Кокс, Брайан-Майкл|Брайан-Майкл Кокс]].<ref>{{Cite web |url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |title=Mariah Carey new album update |access-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418194426/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |archive-date=2010-04-18 |url-status=dead }}</ref> Дюпри говорил, что сингл выйдет в конце [[2010 в музыке|2010 года]]. В проекте также приняли участие [[Остин, Джонта|Джонта Остин]] и [[Джексон, Рэнди|Рэнди Джексон]].<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|title=J.D. Talks New Mariah Carey Album|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-06-30|archive-url=https://www.webcitation.org/688gIHAY6?url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> [[Файл:Mariahparade1.jpg|thumb|left|Живое выступление Мэрайи Кэри на [[Magic Kingdom]] 3 декабря 2010 года]] В августе 2010 года во время пресс-конференции в [[Сеул]]е, [[Южная Корея]], руководитель [[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam]] Мэтт Восс объявил [[2 ноября]] датой выхода альбома,<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|title=Mariah Carey Touches Down in Brazil|publisher=Rap-Up.com|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gItyzF?url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> который будет включать в себя шесть новых песен и ремикс на рождественскую классику всех времён «[[All I Want for Christmas Is You]]».<ref>{{cite web|url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|title=Carey Returns With Christmas Album|publisher=W.E.N.N|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gJkfTG?url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Альбом будет называться ''[[Merry Christmas II You]]'' и станет продолжением предыдущего мультиплатинового [[лонгплей|лонгплея]] [[1994 в музыке|1994 года]] ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]''. В дополнение к CD был выпущен DVD-диск с бонусными материалами.<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|title=Exclusive: Mariah Carey Christmas Album Title, Release Date Revealed|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gLIt97?url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Мэрайя сочинила и записала несколько песен для альбома в сотрудничестве с бродвейским продюсером [[Marc Shaiman|Марком Шэйменом]]. ''Merry Christmas II You'' дебютировал на четвёртом месте в главном чарте [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] с продажами 56 000 копий за первую неделю, превосходя показатели предыдущего рождественского альбома певицы ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'', который разошёлся в количестве 45 000 копий диска за первую неделю. ''Merry Christmas II You'' — шестнадцатый альбом певицы, вошедший в горячую десятку данного чарта.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|last=Caulfield|first=Keith|title=Country Albums Rule Top Three on Billboard 200|date=2010-11-10|work=Billboard|access-date=2010-11-11|archive-date=2010-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114060540/http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|url-status=live}}</ref> Альбом дебютировал на первом месте в чарте [[Top R&B/Hip-Hop Albums|R&B/Hip-Hop Albums]], став вторым рождественским альбомом в истории достигшим этого рекорда,<ref name="http">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-12-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gM122C?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> также он возглавил праздничный чарт Holiday Albums Chart.<ref name="MCIIY sales MC.com">{{Cite web |url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |title=«Merry Christmas II You» debuts at No.1 on Billboard Charts |access-date=2010-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114122112/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |archive-date=2010-11-14 |url-status=dead }}</ref> В мае 2010 года Мэрайя Кэри, ссылаясь на медицинские противопоказания, отказалась от участия в запланированных съёмках фильма ''[[For Colored Girls]]'' (адаптации пьесы ''[[For Colored Girls Who Have Considered Suicide When the Rainbow Is Enuf]]'').<ref>[http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 «Mariah Carey Drops Out of Film Due to Medical Reasons»] {{Wayback|url=http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 |date=20111028065507 }}, ''Us'', May 27, 2010</ref> 28 октября 2010 года после многочисленных сплетен по поводу её отказа, певица подтвердила слухи о своей беременности, добавив, что роды состоятся весной 2011 года, и она забеременела естественным способом. Мэрайя Кэри и Ник Кэннон ждали ребёнка вскоре после свадьбы, но тогда претерпели неудачу.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|title=Mariah Carey: I'm Pregnant!|work=Huffington Post|access-date=2010-12-16|archive-url=https://www.webcitation.org/688gMcwar?url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> 30 апреля 2011 года на третью годовщину свадьбы Мэрайя родила двойняшек с помощью [[Кесарево сечение|кесарева сечения]].<ref>[http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html «Mariah Carey and Nick Cannon Welcome Twins!»] {{Wayback|url=http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html |date=20110628234634 }}. ''E!''. April 30, 2011.</ref><ref>[http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ «Mariah Carey & Nick Cannon Welcome Twins»] {{Wayback|url=http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ |date=20110815114528 }}. ''People''. April 30, 2011.</ref> Новорожденных назвали Монро, в честь актрисы [[Мэрилин Монро]], и Мароккан Скотт, так как Ник сделал предложение Мэрайе в комнате марокканского стиля; Скотт является вторым именем Ника Кэннона и фамилией его бабушки.<ref>{{cite web|url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|title=Mariah Carey and Nick Cannon reveal baby names|date=2011-05-04|publisher=CNN Entertainment|author=Denise Quan|archive-url=https://www.webcitation.org/688gNccTq?url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|archive-date=2012-06-03|access-date=2014-08-21|url-status=live}}</ref><ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 «Mariah Carey Names Twins Moroccan, Monroe: What Will They Do for Mother’s Day?»] {{Wayback|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 |date=20110717102220 }}. ''ABC News''. May 4, 2011.</ref> [[Файл:MariahGMA cropped.jpg|thumb|200px|В 2014 году]] В пятницу [[11 февраля]] в интервью для [[Home Shopping Network|HSN]] певица сказала, что она записала дуэт с [[Тони Беннетт]]ом для его будущего альбома ''«Duets»''.<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и Мэрайя сочинили благотворительную песню под названием «Save the Day», которую она споёт совместно с [[Свифт, Тейлор|Тейлор Свифт]], [[Блайдж, Мэри Джей|Джей Блайдж]] и [[R. Kelly]].<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> После рождения детей, Ник Кэннон упомянул в своём интервью для ''Billboard'' о том, что Мэрайя начала работать в студии над новым альбомом.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|title=Nick Cannon, Mariah Carey, Working on New Album|last=Lipshutz|first=Jason|work=Billboard|date=2011-05-13|access-date=2011-05-15|archive-date=2011-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516041415/http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|url-status=live}}</ref> Он сказал: «Мэрайя с головой погружена в творческий процесс, у нас есть студия в детской, и, вообще, [беременность] полностью вдохновила её во многих разносторонних уровнях. Вы непременно захотите послушать нечто музыкально новое и феноменальное от Мэрайи» и подтвердил, что Кэри планирует выпустить новый альбом к концу года.<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/05/15/2011-05-15_mariah_carey_planning_to_release_a_new_album_this_year_singer_recorded_it_while_.html|title=Mariah Carey Planning to Release Album this Year|last=Perricone|first=Kathleen|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|date=2011-05-16|access-date=2011-05-15|archive-url=https://www.webcitation.org/688gPY8OO?url=http://articles.nydailynews.com/2011-05-15/entertainment/29566889_1_imperfect-angel-nick-cannon-twins|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В 2015 году Кэри подписала новый контракт с лейблом [[Epic Records]], управляемый компанией [[Sony Music Entertainment]].<ref name=autogenerated1 /> 18 мая [[2015 год]]а Кэри выпустит переиздание компиляции лучших хитов ''«[[Number 1 to Infinity]]»''. 5 августа<ref name=autogenerated3>{{Cite web|url=http://ivona.bigmir.net/|title=Главная|publisher=Ivona|access-date=2016-05-30|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529183835/http://ivona.bigmir.net/|url-status=live}}</ref> 2015 года Мэрайя Кэри получила звезду на аллее славы в голливуде, по адресу голливудский бульвар 6270. Номер её звезды 2556<ref name=autogenerated3 />. == Шәхси тормошо == [[Файл:Mariah Carey with her children.jpg|upright=1.0|thumb|Кэри с её близнецами в 2019 году]] С 1993 по 1998 год Кэри была замужем за музыкальным продюсером Томми Мотоллой<ref>{{cite web|url=http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|title=Swan Song|publisher=People|author=Steve Dougherty|lang=en|date=1997-06-16|access-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150625192542/http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|archive-date=2015-06-25}}</ref>. С 2008 по 2016 год Кэри была замужем за актёром и музыкантом [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]]<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|title=Reports: Mariah Carey marries actor Nick Cannon|author=Nekesa Mumbi Moody.|date=2008-03-05|publisher=USA TODAY|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013112015/http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|title=It's Official! Mariah Carey, Nick Cannon Wedding Photo, Comments Are Released|author=Chris Harris.|date=2008-05-07|publisher=mtv.com|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122034018/http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|url-status=live}}</ref>. У бывших супругов есть дети-двойняшки — сын Мароккан Скотт Кэннон и дочь Монро Кэннон (род. 30 апреля 2011)<ref>{{cite web|url=http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=wday.ru|access-date=2011-05-01|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504011743/http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lifenews.ru/news/57502|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=LifeNews|access-date=2011-05-01|archive-url=https://www.webcitation.org/688gkyecf?url=http://www.lifenews.ru/news/57502|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url = http://argumentiru.com/showbiz/2011/05/104888 |title = Певица Мэрайя Кэри родила двойню |author = |date = 2011-05-01 |work = Шоу-бизнес |publisher = [[Аргументы.ру]] |access-date = 2013-06-13 |lang = |archive-url = https://www.webcitation.org/688gno6l8?url=http://news.argumenti.ru/showbiz/2011/05/104888 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. 21 января 2016 года в СМИ появилось сообщение о том, что Кэри обручилась с миллиардером Джеймсом Пакером, с которым встречалась с июня 2015 года<ref>{{Cite web|access-date = 2016-01-22|title = Mariah Carey -- I'M ENGAGED!!!|url = http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|publisher = http://www.tmz.com|archive-date = 2016-01-22|archive-url = https://web.archive.org/web/20160122043634/http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|url-status = live}}</ref>. В октябре 2016 года пара распалась<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/|title=IMDb - Movies, TV and Celebrities|publisher=IMDb|access-date=2017-05-13|archive-date=2014-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20141125060128/http://german.imdb.com/|url-status=live}}</ref>. С декабря 2016 года по декабрь 2023 года Кэри встречалась с танцором Брайаном Танака<ref>{{cite web|url=http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|title=Брайан Танака признался в любви Мэрайе Кэри|publisher=Elle.ru|lang=ru|date=2016-12-06|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730105826/http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|title=Мэрайю Кэри бросил молодой любовник|publisher=7дней.ру|lang=ru|date=2017-04-10|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730110306/http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|url-status=live}}</ref>. В июле 2017 года в СМИ появились сообщения<ref>{{Cite web|url=fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|title=Врачи опасаются за здоровье Мэрайи Кэри {{!}} Северная Америка {{!}} ФедералПресс|publisher=ФедералПресс|lang=ru|access-date=2017-07-29|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072107/fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|url-status=live}}</ref> о том, что Кэри из-за стресса после расставания с Пакером набрала вес, равный 120 килограммам<ref>{{Cite web|title=Мэрайя Кэри сильно изменилась (фото)|url=http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|publisher=Поликсал.ру - Только эксклюзивные новости|access-date=2017-07-29|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072758/http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|archive-date=2017-07-30|url-status=dead}}</ref>. В августе 2024 года 87-летняя мать Кэри, Патриша, и старшая 63-летняя сестра, Элисон, умерли в один день<ref>{{Cite web |url=https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561/ |title=Mariah Carey Confirms Her Mom Patricia and Sister Alison Both Died on Same Day: 'My Heart Is Broken' (Exclusive) |archive-date=2024-08-26 |access-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826221523/https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561 |url-status=live }}</ref>. == Мәрхәмәтлек һәм башҡа коммерция эшмәкәәрлеге == Мэрайя Кэри является филантропом, она не раз жертвовала деньги в такие организации, как The Fresh Air Fund. Она начала сотрудничать с фондом в начале 1990-х, и является сооснователем детского лагеря в пригороде Нью-Йорка Фишкилл, который позволяет детям из бедных районов изучать искусство. Лагерь получил название ''Лагерь Мэрайя'' «за щедрую поддержку и помощь детям»,<ref>[https://web.archive.org/web/20080420131226/http://www.freshair.org/summercamp.asp «Fresh Air Fund Summer Programs: Summer Camping»].</ref> позже, она получила награду ''Congressional Horizon Award'' за благотворительную работу в пользу молодёжи.<ref>[http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml «Mariah Carey to Receive Congressional Award for Charity Efforts»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml |date=20110131074113 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 13, 1999.</ref> Мэрайя хорошо известна в стране своей работой с фондом [[Make-A-Wish Foundation]], выполняя желания детей с опасными для жизни заболеваниями; в ноябре 2006 года она получила премию ''«Идол фонда Make-A-Wish Foundation»'' за её «экстраординарное великодушие и большую помощь в исполнении желаний больных детей».<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 «Mariah Receives Wish Icon Award»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 |date=20071005154212 }}. MariahCarey.com. November 20, 2006.</ref> Мэрайя участвует в спортивной лиге [[Департамент полиции города Нью-Йорка|полиции Нью-Йорка]] и вносит пожертвования отделу [[Акушерство|акушерства]] Нью-йоркского пресвитерианского госпиталя. Процент от продаж мини-альбома ''MTV Unplugged'' был пожертвован различным благотворительным учреждениям. В 2008 году певицу назвали Послом доброй воли [[Всемирная продовольственная программа|всемирного движения «Освобождение от голода»]]. Она предлагает бесплатно скачать песню «[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|Love Story]]» всем, кто внёс пожертвования этой организации, сотрудничающей с ресторанами.<ref>{{cite press release | publisher = [[Yum! Brands]] | date = 2008-09-24 | title = Yum! Brands Launches World Hunger Relief Campaign To Raise Awareness, Volunteerism and Funds | url = http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928223821/http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp }}</ref> В феврале 2010 года песня «[[100% (песня)|100 %]]», которая изначально была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'',<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey will release duet, remix album | last = Kennedy | first = Gerrick D. | url = http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2010-02-26 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2010-03-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100301032622/http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html }}</ref> была использована в качестве одной из музыкальных тем для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]; все доходы от продаж были отправлены [[United States Olympic Committee|команде США]].<ref>{{cite press release | publisher = [[AT&T]] | date = 2010-02-11 | title = AT&T to Produce Exclusive Soundtrack for Athletes Competing in 2010 Olympic Winter Games | url = http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110607231728/http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 }}</ref> Одно из самых высококлассных выступлений на благотворительном концерте ''[[VH1 Divas|Divas Live]]'' состоялось в 1998 году, во время которого она выступала рядом с другими певицами в поддержку фонда ''Save the Music Foundation''. Концерт получил высокий рейтинг, и Мэрайя выступила ещё раз в 2000 году на [[VH1 Divas#Divas 2000|Divas 2000]]. В 2007 году на своём десятом праздничном вечере ''Save the Music Foundation'' поблагодарил певицу за её поддержку с начала основания благотворительного фонда.<ref>Friedman, Roger. [http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html «Mariah Carey Back: Diva Readies for Dec. 4 Release»] {{Wayback|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html |date=20100606064559 }}.</ref> Мэрайя Кэри приняла участие в акции ''[[America: A Tribute to Heroes]]'', транслируемой по национальному телевидению для сбора средств пострадавшим от [[Террористические акты 11 сентября 2001 года|террористических актов 11 сентября]], и в декабре 2001 года она пела перед миротворческими войсками в [[Косово (историческая область)|Косове]]. Мэрайя приняла участие в телевизионном проекте [[CBS]] ''At Home for the Holidays'', которые задокументировали реальные жизненные истории о приемных семьях и усыновлённых детях,<ref>Duffy, Mike. [https://web.archive.org/web/20040519194438/http://www.freep.com/entertainment/tvandradio/mariah21_20011221.htm «Mariah Carey leads heartfelt holiday special to promote adoption»]. ''[[Detroit Free Press]]''. December 21, 2001.</ref> она также помогала Детским отделениям больниц совместно с администрацией города Нью-Йорка. В 2005 году певица выступила в серии концертов [[Live 8 concert, London|Live 8 в Лондоне]] в помощь пострадавшим от [[Катрина (ураган)|урагана «Катрина»]]. В августе 2008 года Мэрайя Кэри и другие артисты записали благотворительный сингл «[[Just Stand Up!|Just Stand Up]]» под руководством [[Бэбифейс]]а и [[Рид, Эл-Эй|Эл Эй Рида]], в поддержку акции «[[Stand Up to Cancer|Противостояние раку]]». 5 сентября певицы выступили в живую с песней на телевидении.<ref>{{cite web|url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|title="JUST STAND UP" STAR-STUDDED CHARITABLE SINGLE SETS PACE FOR STAND UP TO CANCER FUNDRAISING CAMPAIGN &#124; SU2C|publisher=Standup2cancer.org|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gpz5F1?url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> Кэри впервые снялась в рекламе в 2006 году в ролике о персональных компьютерах [[Intel]] [[Centrino]]; затем рекламировала драгоценности и аксессуары для подростков на рекламных листовках сети магазинов [[Claire's]].<ref>Paoletta, Michael.[http://www.azcentral.com/ent/music/articles/0711mimi.html «The branding of Mimi»]{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018 |bot=InternetArchiveBot }} ''Billboard''. July 10, 2006.</ref><ref>Serpe, Gina. [https://web.archive.org/web/20060322065807/http://www.eonline.com/News/Items/0,1,18479,00.html «Mariah Pulls a J.Lo»]. [[E!|E! Online]]. March 3, 2006.</ref> В этот период певица записала и прорекламировала серию эксклюзивных [[рингтон]]ов, включая «[[Time of Your Life (рингтон)|Time of Your Life]]», в рамках совместной рекламной кампании [[Pepsi]] и [[Motorola]].<ref>[http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp «Mariah Carey Hits Perfect Note With Pepsi»] {{Wayback|url=http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp|date=20110613233103}}. [[PR Newswire]]. April 19, 2006.</ref> Она подписала лицензионное соглашение с косметической компанией [[Арден, Элизабет|Элизабет Арден]] и в 2007 году выпустила свои собственные духи под названием «[[M (духи)|M]]».<ref>Vineyard, Jennifer and Bland, Bridget. [http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true «Mariah Wants All Fans to See Her — And Even Smell Like Her»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true |date=20100202105421 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 6, 2006.</ref><ref>Naughton, Julie. [http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH «Ready for a Revival: More Stars Launch Scents»] {{Wayback|url=http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH|date=20080212011306}}. [[Women's Wear Daily|WWD]].com. June 22, 2007.</ref> Согласно журналу ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]'', Мэрайя Кэри была шестой самой богатой женщиной в индустрии развлечений, в 2007 году её финансовое состояние оценивалось в 225 млн $.<ref>[https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 «The Richest 20 Women In Entertainment»] {{Wayback|url=https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 |date=20170730044335 }}. ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]''. January 18, 2007.</ref> Певица выступила в качестве режиссёра в нескольких музыкальных видеоклипах для своих синглов на протяжении 1990-х. Журнал ''Slant'' назвал видеоклип на песню «The Roof (Back in Time)», который Мэрайя сорежиссировала совместно с [[Мартел, Дайан|Дайаном Мартелом]], одним из двадцати лучших клипов всех времён.<ref>Gonzalez, Ed and Cinquemani, Sal. [http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp «100 Greatest Music Videos — 20 1»] {{Wayback|url=http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp |date=20110606195152 }}. ''[[Slant Magazine|Slant]]''. 2003.</ref> В 2008 году Кэри вошла в список [[Time 100|ста наиболее влиятельных людей года]].<ref>[http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ «Sonia, Tata in Time’s most influential list»] {{Wayback|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ |date=20090505082316 }}. ''expressindia.com''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/worldnews.html?in_article_id=563248&in_page_id=1811 «Tony Blair makes list of 100 most influential people — but there’s no place for Gordon Brown»]. ''[[Daily Mail]]''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''Time''. May 1, 2008.</ref> В январе 2010 года певица объявила через [[Twitter]] о выпуске своего нового [[Розовое вино|розового]] шампанского под названием ''Angel Champagne''.<ref name=Carey/> 29 ноября 2010 года Мэрайя дебютировала на рекламном телевизионном канале [[Home Shopping Network|HSN]] с коллекциями драгоценностей, обуви и парфюма.<ref>{{cite web|url=http://www.hsn.com/mariah-carey/mariah-carey_c-mc_a-7718_xc.aspx?rid=1831&prev=hp|title=Mariah Carey &#124; Mariah Carey Jewelry, Shoes and Fragrances at|publisher=Hsn.com|date=2011-03-04|access-date=2011-04-04|archive-url=http://www.webcitation.org/688gqlTV0|archive-date=2012-06-03}}</ref> 11 февраля 2011 года она снова появилась на телеканале с недавно выпущенными продуктами. В апреле 2016 года стало известно, что певица застраховала свой голос и ноги на $35 млн<ref>{{Cite web |url=http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |title=Mariah Carey's Body Parts are Worth $70 Million |access-date=2016-04-11 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412114956/http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |url-status=live }}</ref>. == Фильмографияһы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечание |- | 1999 | ''The Bachelor'' | [[Холостяк (фильм, 1999)|Холостяк]] | Илэна | |- | 2001 | ''Glitter'' | [[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]] | Билли Фрэнк | Номинация на {{нп5|22nd Golden Raspberry Awards|22-ю премию «Золотая малина»|en}} в категории «Худшая актриса». |- | 2002 | ''WiseGirls'' | [[Женская логика (фильм, 2002)|Женская логика]] | Рэйчел | |- | 2003 | ''Death of a Dynasty'' | [[Смерть династии (фильм, 2003)|Смерть династии]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2005 | ''State Property 2'' | [[Собственность государства 2]] | Жена Дэйма | |- | 2008 | ''You Don’t Mess with the Zohan'' | [[Не шутите с Зоханом]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2009 | ''Tennessee'' | [[Теннесси (фильм)|Теннесси]] | Кристал | |- | 2009 | ''Precious'' | [[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]] | Миссис Уисс | Премия «Прорыв года» на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]].<ref>[http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ «Morning Roundup: Mariah Carey Wins Acting Award»] {{Wayback|url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ |date=20111105221157 }}. ''[[The Wall Street Journal]]''. November 24, 2009.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''[[Variety]]''. November 23, 2009.</ref><br>Актриса второго плана на кинофестивале ''Capri Hollywood International Film Festival''.<ref name="carpiaward">{{cite web|url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|title=Mariah Carey Wins Best Supporting Actress|work=moejackson.com|date=2009-12-29|access-date=2010-10-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688grOlK7?url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref><br>Номинация — [[Black Reel Awards|Black Reel Award]] за Лучшую актрису второго плана и состав актёров.<br> Номинация — [[NAACP Image Award]] Открытие актрисы второго плана в кинофильме.<br>Номинация — [[Премия Гильдии киноактёров США]] за Выдающийся состав актёров.<br>Номинация — [[Broadcast Film Critics Association Awards 2009|Critics' Choice Awards]] за Лучший актёрский состав. |- | 2013 | ''The Butler'' | [[Дворецкий (фильм)|Дворецкий]] | Хэтти | |} === Сериалы === {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечания |- | 2002 | ''Ally McBeal'' |[[Элли Макбил|Элли МакБил]] | Кэнди Кашнип | «[[Список эпизодов телесериала «Элли Макбил»#Пятый сезон: 2001-02|Игра со спичками]]» (5 сезон, 8 серия) |- | 2003 | ''[[The Proud Family]]'' |[[Гордая семья (сериал)|Гордая семья]] | Саму себя | Озвучивание роли |} == Дискографияһы == {{main|Дискография альбомов Мэрайи Кэри|Дискография синглов Мэрайи Кэри}} {{col-begin}} {{col-2}} === Студия альбомдары === * ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' (1990) * ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991) * ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) * ''[[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]'' (1994) * ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995) * ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997) * ''[[Rainbow (альбом Мэрайи Кэри)|Rainbow]]'' (1999) * ''[[Glitter (альбом)|Glitter]]'' (2001) * ''[[Charmbracelet]]'' (2002) * ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) * ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]'' (2008) * ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' (2009) * ''[[Merry Christmas II You]]'' (2010) * ''[[Me. I Am Mariah… The Elusive Chanteuse]]'' (2014) * ''[[Caution]]'' (2018)<ref>{{cite web |url=https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |title=Mariah Carey Announces New Album ''Caution'' |author=Will Gottsegen |date=2018-10-15 |website= |publisher=[[Spin (журнал)|Spin]] |access-date=2018-10-17 |lang=en |archive-date=2018-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181015235302/https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |url-status=live }}</ref> * ''[[Here for It All]]'' (2025) {{col-2}} === DVD/Видео === * ''[[The First Vision]]'' (1991) * ''[[MTV Unplugged +3]]'' (1992) * ''[[Here Is Mariah Carey]]'' (1993) * ''[[Fantasy: Mariah Carey at Madison Square Garden]]'' (1996) * ''[[Around the World (видео)|Around the World]]'' (1999) * ''[[Number 1’s (DVD)|Number 1’s]]'' (1999) * ''[[The Adventures of Mimi (DVD)|The Adventures of Mimi]]'' (2007) {{col-end}} == Иҫкәрмәләр == === Комментарийҙар === {{комментарийҙар}} == Әҙәбиәт == '''Монографиялар''': * {{Книга|автор={{Не переведено|Никсон, Крис|Chris Nickson|en|Chris Nickson}}|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|язык=en|место=N. Y.|издательство=St. Martin’s Griffin|год=1998|страниц=182|isbn=978-0-312-19512-0|ref=Nickson}} == Һылтанмалар == {{Навигация|Тема=Мэрайя Кэри}} * {{Официальный сайт}} * {{Allmusic new|тип=artist|номер=p62404|имя=Мэрайя Кэри}} {{ВС}} [[Категория:Мэрайя Кэри| ]] [[Категория:АҠШ поп-музыканттары]] [[Категория:XX быуат музыканттары]] [[Категория:XXI быуат музыканттары]] [[Категория:АҠШ киноактрисалары]] [[Категория:American Idol ҡатнашыусылары]] [[Категория:АҠШ меценаттары]] [[Категория:АҠШ-тың ритм-н-блюз башҡарыусылары]] [[Категория:Columbia Records башҡарыусылары]] [[Категория:«Грэмми» премияһы лауреаттары]] [[Категория:«Золотая малина» премияһы лауреаттары]] [[Категория:World Music Awards лауреаттары]] [[Категория:Def Jam Recordings башҡарыусылары]] [[Категория:Virgin Records башҡарыусылары]] [[Категория:Island Records башҡарыусылары]] [[Категория:АҠШ-тың поп-йырсылары]] [[Категория:Иң яҡшы яңы башҡарыусыға «Грэмми» премияһы]] [[Категория:Нью-Йорк штатынан йырсылар]] [[Категория:АҠШ бейеү музыкаһы музыканттары]] [[Категория:Echo Pop премияһы лауреаттары]] [[Категория:Йырҙар авторҙары Дан залы ағзалары]] [[Категория:MTV EMA премияһы лауреаттары]] gfb48etdxtuzrlpb9pump8noqrf0qwy 1293820 1293819 2026-04-19T07:09:34Z Akkashka 14326 1293820 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=19 апрель 2026}} {{Ук}} '''Мэра́йя Кэ́ри''' ({{lang-en|Mariah Carey}}; [[27 март]] [[1969 год|1969]], [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҠШ]]) — [[Соединённые Штаты Америки|америка]] [[йырсыһы]], йырҙар авторы, [[музыкаль продюсер]], [[актриса]] һәм [[филантроп]]. В [[1990 год]]у под руководством исполнительного директора лейбла [[Columbia Records]] выпустила дебютный альбом ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'', который девять раз получил платиновый статус<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey#search_section|title=American album certifications – Mariah Carey – Mariah Carey|publisher=[[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|RIAA]]|language=en|access-date=2020-05-19|archive-url=https://archive.today/20200519053933/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey%23search_section|archive-date=2020-05-19}}</ref> и включал в себя четыре хит-сингла, занявших первое место в американском [[чарт]]е [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. После замужества с {{нп5|Tommy Mottola|Томми Моттолой|en}} в 1993 году и успеха альбомов ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991), ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) и ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'' (1994) Мэрайя Кэри была названа самым коммерчески успешным музыкантом за всю историю лейбла Columbia. Дуэт с группой [[Boyz II Men]] для второго сингла «[[One Sweet Day]]», выпущенного с альбома ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995), вошёл в историю музыки: их совместная песня занимала [[Список рекордов Billboard Hot 100|рекордное количество недель на первом месте в чарте ''Billboard'' Hot 100]]. В период записи альбома Мэрайя Кэри начала отходить от привычных ей R&B- и поп-жанров, медленно поворачиваясь в сторону хип-хопа. Эти изменения наглядно отражены в альбоме ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997), при этом певица уже была разведена с Мотоллой. Кэри покинула лейбл Columbia в 2000 году и заключила 100-миллионный контракт с [[Virgin Records]]. Незадолго до выпуска первого фильма «[[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]]» (2001), Мэрайя Кэри находилась в состоянии эмоционального и физического истощения и была госпитализирована по причине сильного переутомления. После провала фильма и альбома лейбл Virgin Records выкупил ранее подписанный контракт на 5 студийных альбомов, выплатив 50 миллионов отступных. После неудачного периода Мэрайя подписала мультимиллионный контракт с [[Island Records]] и вернулась на вершины мировых чартов с альбомом ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005). Второй сингл «[[We Belong Together]]» стал самым успешным синглом 2000-х, и позже был назван журналом ''[[Billboard]]'' «Песней десятилетия». Мэрайя Кэри приняла участие в съёмках фильма «[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]» (2009), в качестве актрисы второго плана, за которую получила премию «Прорыв года» на Международном кинофестивале в Палм-Спрингс, и номинации «Лучшая актриса второго плана» и «Открытие актрисы второго плана в кинофильме» на церемониях [[Black Reel Awards of 2010|Black Reel]] и [[NAACP Image Award]]. Кэри является одной из самых продаваемых певиц в истории музыки — её диски были проданы общим тиражом более 200 млн копий<ref name="mc20092010" /><ref name="defjam20092010" />. В 1998 году она была названа самым продаваемым исполнителем десятилетия, а в 2000 — самой коммерчески успешной певицей тысячелетия на церемонии [[World Music Awards]]<ref name="mcawards" />. Согласно [[Список самых продаваемых музыкантов США|данным]] [[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|Американской ассоциации звукозаписывающих компаний]], она является третьей по коммерческому успеху певицей, чьи альбомы в США были проданы тиражом 63 млн копий. В 2008 году песня «[[Touch My Body]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], что сделало Кэри единственным артистом в истории музыки, чьи песни 18 раз занимали первое место этого чарта<ref name="bb02042008" />. Также она является обладательницей пяти премий «[[Грэмми]]»<ref name="mcawards" /><ref>{{Cite web |url=http://www.grammy.com/nominees/search?artist=Mariah+Carey&title=&year=All&genre=All |title=grammy.com |access-date=2011-02-15 |archive-date=2012-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925205043/http://www.grammy.com/nominees/search?artist=mariah+carey&title=&year=All&genre=All |url-status=live }}</ref>. В августе 2015 года певица удостоилась именной звезды на «[[Голливудская «Аллея славы»|Аллее Славы]]» в Голливуде<ref>{{Cite web|url = http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|title = merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|author = Юлия Красновская|work = Новости|date = 2015-08-06|publisher = ok-magazine|access-date = 2015-08-06|archive-date = 2015-08-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20150807141933/http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|url-status = live}}</ref>. В декабре 2019 года песня «[[All I Want for Christmas Is You]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] спустя 25 лет после дебюта в 1994 году и стала её 19-м чарттоппером американского хит-парада (по этому показателю Кэри уступает только легендарной британской группе [[The Beatles]], которые лидировали в США 20 раз)<ref>{{Cite web |url=https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |title=Рождественская песня Мэрайи Кэри возглавила чарт Billboard Hot 100 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2019-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217172636/https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |url-status=live }}</ref><ref name="AIWFCIY">{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|title=Wish Come True: Mariah Carey's 'All I Want for Christmas Is You' Hits No. 1 on Hot 100 After 25-Year Wait|work=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=2019-12-16|access-date=2019-12-17|archive-date=2019-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216180915/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|url-status=live}}</ref>. == Балалыҡ йылдары == Мэрайя Кэри родилась 27 марта 1969 года{{efn|name=Birth date|Хотя в некоторых источниках и указан 1970 год рождения<ref>* {{cite news |last1=Holden |first1=Stephen |title=The Pop Life - Mariah Carey's Debut |url=https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |work=[[The New York Times]] |date=1990-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101111434/https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |archive-date=2018-01-01 |quote=The 20-year-old singer... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|author-link=Chris Nickson|last=Nickson|first=Chris|title=Mariah Carey revisited|url=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|year=1998|publisher=St. Martin's Griffin|location=New York|isbn=978-0-312-19512-0}} * {{cite book|first=Marc|last=Shapiro|title=Mariah Carey|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18|year=2001|publisher=ECW Press|isbn=978-1-55022-444-3}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |date=20230119181715 }} {{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |title=Источник |access-date=2017-09-30 |archive-date=2023-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119181715/https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |url-status=unfit }} * {{cite magazine |last1=Eliscu |first1=Jenny |title=Mariah After Midnight |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |magazine=[[Rolling Stone]] |access-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327221424/https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |archive-date=2019-03-27 |date=2006-02-23 |quote=When Patricia Carey gave birth to a seven-pound baby girl at 7:27 A.M. on March 27th, 1970... }}</ref>, объявление о рождении в газете родного города Кэри ''{{iw|Long Islander News|The Long-Islander}}'' указывает на 1969 год<ref>{{cite news|url=https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|title=Recent Births Are Announced|newspaper=[[Long Islander News|The Long-Islander]]|location=Huntington, New York|date=1969-04-10|page=2—3|quote=Recent births at Huntington Hospital have been announced as follows{{nbsp}}... March 27 Mariah, Mr. and Mrs. Alfred Carey, Huntington|via=NYS Historic Newspapers|archive-date=2021-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210407104122/https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|access-date=2022-07-01}}</ref>, как и другие источники<ref>* {{cite news |title=Short Takes: Mariah Carey Doing OK at 21 |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |date=1991-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327220743/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |archive-date=2019-03-27 |quote=At age 21, she seems... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sR4Ch1dMe8IC&q=who%27s+who+in+america+mariah+carey+1969&pg=PA275|title=The International Who's Who 2004|edition=67|publisher=[[Europa Publications]]|location=London|year=2003|editor-first=Elizabeth|editor-last=Sleeman|chapter=Carey, Mariah|isbn=978-1-85743-217-6|quote=b. 1969, Long Island, NY|url=https://archive.org/details/internationalwho2004ond}} * {{cite magazine |title=Mariah Carey - Biography |url=http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |magazine=[[People]] |access-date=2019-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817222020/http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |archive-date=2016-08-17 |quote=Date of Birth: March 27, 1969 }}</ref>}} в [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтоне]], [[Лонг-Айленд]], в [[Нью-Йорк (штат)|штате Нью-Йорк]], США. Она третий и младший ребёнок Патрисии Хики ({{lang-en|Patricia Hickey}}; 1937—2024), бывшей [[опера|оперной]] певицы [[Ирландцы|ирландского]] происхождения, и Альфреда Роя Кэри ({{lang-en|Alfred Roy Carey}}), аэронавигационного инженера [[Афроамериканцы|африканского]] и [[Венесуэльцы|венесуэльского]] происхождения<ref>Shapiro, pg. 16.</ref><ref>Родители Мэрайи развелись, когда ей было три года<ref>Shapiro, pg. 19-20.</ref>. В то время, пока они жили в Хантингтоне, соседи-[[расист]]ы предположительно отравили собаку и подожгли автомобиль её семьи. После развода родителей девочка мало виделась со своим отцом, а её мать работала на нескольких работах, чтобы содержать семью. Мэрайя проводила большую часть своего времени дома в одиночестве и стала постепенно заниматься музыкой. Она начала петь в возрасте трёх лет, после того как повторила фрагмент оперы ''[[Верди]] — «[[Риголетто]]»'' на [[Итальянский язык|итальянском языке]]<ref>Shapiro, pg. 18-19.</ref>, которую разучивала мать Мэрайи. Позже Патрисия стала давать уроки пения своей младшей дочери. Мэрайя окончила среднюю школу Харборфилдс в городке Гринлаун, [[Нью-Йорк (штат)|штат Нью-Йорк]]. Она часто отсутствовала на занятиях из-за работы над [[Демозапись|демонстрационной записью]] в местной звукозаписывающей студии; поэтому её одноклассники дали ей прозвище «Мираж»<ref>Shapiro, pg. 31.</ref>. Её работа в Лонг-Айленде дала возможность сотрудничать с такими музыкантами, как Гевин Кристофер ({{lang-en|Gavin Christopher}}) и [[Бен Маргулис]] ({{lang-en|Ben Margulies}}), в соавторстве с которым она написала материал для своей демо-кассеты. После переезда в [[Нью-Йорк]] Мэрайя работала неполные рабочие дни только для того, чтобы оплатить арендную плату за жилье и закончить 500-часовые курсы в школе красоты<ref>Handelman, David. «Miss Mariah». ''[[Cosmopolitan]]''. December 1997.</ref>. В итоге она стала [[бэк-вокал]]исткой у [[Пуэрто-Рико|пуэрто-риканской]] певицы Бренды К. Старр ({{lang-en|Brenda K. Starr}}). В [[1988 год]]у на вечеринке Мэрайя встретила Томми Моттолу, который в то время был руководителем звукозаписывающей компании [[Columbia Records]]. Он получил [[демозапись]] Кэри от Бренды К. Старр. Моттола прослушал кассету, когда уезжал с вечеринки, и был впечатлён исполнением, после чего он решил вернуться, чтобы найти Мэрайю, но она к тому времени уже ушла. Однако Моттола разыскал начинающую певицу и подписал с ней [[Договор|контракт]]. == Карьераһы == === 1990—1994: ''Mariah Carey'', ''Emotions'', ''Music Box'', ''Merry Christmas'' === [[Файл:Mariah Carey 1990 cropped.jpg|thumb|слева|160px|В 1990 году]] Синглы «[[Vision of Love]]», «[[Love Takes Time]]», «[[Someday (песня Мэрайи Кэри)|Someday]]» и «[[I Don’t Wanna Cry]]» с её дебютного альбома ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' возглавили американские чарты и сделали её звездой. В [[1991 год в музыке|1991 году]] Кэри получила свою первую премию «[[Грэмми]]» как «Лучший начинающий исполнитель» и «Лучшая поп-вокалистка»<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |title=Исполнитель — Mariah Carey // Кумиры на MTV.ru |access-date=2008-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218102212/http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |archive-date=2008-02-18 |url-status=dead }}</ref>. 17 сентября 1991 года Мэрайя выпускает свой второй альбом [[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]. Он отличался большим жанровым разнообразием, испытывая влияние таких жанров, как [[госпел]], [[современный ритм-н-блюз]], [[соул]], а также баллад 1950—1970-х годов. Альбом получил смешанные отзывы критиков. В июне [[1993 год в музыке|1993 года]] она вышла замуж за Моттолу. В том же году она выпустила альбом ''[[Music Box (альбом)|Music Box]]''. Этот альбом включил в себя такие песни, как «Without You», «Anytime You Need A Friend» и «Hero», и остался её самым продаваемым альбомом по сей день. Первый сингл «Dreamlover» продержался на первой строчке американских чартов 9 недель. Следующая песня «Hero» тоже возглавила чарты и стала одной из её самых узнаваемых песен. Зимой [[1994 год в музыке|1994 года]] Кэри выпустила альбом рождественских песен [[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]. === 1995—2000: ''Daydream'', ''Butterfly'' һәм ''Rainbow'' === [[3 октября]] [[1995 год]]а вышел пятый студийный альбом Кэри — ''[[Daydream]]''. ''Daydream'' символизирует переход Кэри к более зрелому звучанию и жанровому многообразию: певица использует стилистические элементы [[хип-хоп]] музыки. Это был последний альбом до развода с Моттолой. Выходу альбома предшествовал сингл «[[Fantasy (песня Мэрайи Кэри)|Fantasy]]», ставший её девятым хитом первой величины в Соединённых Штатах<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |title=Mariah Carey’s 25 Top Billboard Hit Songs {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2014-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605185707/http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |url-status=live }}</ref>. «Fantasy» стала первым синглом среди исполнительниц, которому удалось [[Список рекордов Billboard Hot 100|дебютировать на первой позиции]] в чарте [[Billboard Hot 100]]<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|title=Only 23 Songs Have Ever Debuted At Number One, Including Bieber's Latest|publisher=Forbes.com|author=Hugh McIntyre|lang=en|date=2015-09-11|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421044849/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|url-status=live}}</ref>. Песня «[[One Sweet Day]]», записанная совместно с американской ритм-н-блюз группой [[Boyz II Men]], отметилась похожим достижением: сингл дебютировал на вершине рейтинга Billboard Hot 100 и удерживал первую строчку чарта в течение [[Список рекордов Billboard Hot 100|рекордных 16 недель]]<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |title='Uptown Funk!,' 'Macarena,' 'One Sweet Day' & More: The Longest-Leading No. 1s Ever on the Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112214921/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |url-status=live }}</ref>. В [[1999 год]]у издание Billboard поместило «One Sweet Day» на первое место в рейтинге главных хитов 1990-х годов, назвав композицию «Песней десятилетия»<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |title=March 16, 1996: Mariah Carey, Boyz II Men’s 'One Sweet Day' Makes History On Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035811/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |url-status=live }}</ref>. В свою очередь, третий сингл с альбома, «Always Be My Baby», продолжил тенденцию Кэри к высоким дебютам и коммерчески успешным синглам. Песня заняла вторую строчку в [[Billboard Hot 100]] сразу на первой неделе, что является своеобразным достижением, и, в конечном счёте, стала одиннадцатой песней певицы, которая возглавила американский чарт<ref>{{Cite web |url=http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |title=Mariah Carey Performs 'Always Be My Baby' in Classic Mariah Fashion |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222152152/http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |url-status=live }}</ref>. В [[1996 год в музыке|1996 году]] на 38-й ежегодной церемонии «Грэмми» ''Daydream'' получил шесть номинаций, но не выиграл ни в одной категории. [[Файл:Mariah Carey13 Edwards Dec 1998.jpg|thumb|200px|Съёмки клипа «I Still Believe», декабрь 1998 года]] С последующими альбомами Кэри стала полноценно контролировать своё музыкальное звучание, включая новые жанры в свои работы<ref>{{книга|автор=Nickson, Chris.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/164|место=Нью-Йорк|год=1998|страницы=164|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. В середине 1997 года Кэри начала записывать материал для её следующего альбома ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]''<ref name="nickson40">{{книга|автор={{не переведено 5|Chris Nickson|Nickson, Chris|en}}.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/157|год=1998|место=[[Нью-Йорк]]|страницы=157|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. Альбом вышел в сентябре [[1997 год в музыке|1997 года]] и получил положительные отзывы критики. Для записи альбома она обратилась к помощи звёзд современного хип-хопа, в том числе к [[Puff Daddy]] и [[Мисси Эллиот]]. Альбом попал на первую строчку в американских чартах, но его успех был скромнее, чем у предыдущих дисков. Сингл «Honey» держался на вершине списка три недели, а «My All» — неделю. Тем не менее, Кэри не вернулась к своему прежнему стилю. Для следующего альбома ''#1s'' (сборник её 14 синглов, занявших первое место в американских чартах) она записала треки с [[Дюпри, Джермейн|Джермейном Дюпри]], [[Уитни Хьюстон]] и [[Brian McKnight|Брайаном Макнайтом]]. В [[1999 год в кино|1999 году]] после прохождения актёрских курсов Кэри снимается в фильме «The Bachelor» (''Холостяк'') с [[Зеллвегер, Рене|Рене Зеллвегер]] и [[О'Доннелл, Крис|Крисом О’Доннеллом]]. В том же году она выпустила следующий студийный альбом ''Rainbow''. Первый сингл «Heartbreaker» занял первое место в американских чартах. Песня сопровождалась видеоклипом, на съёмки которого было потрачено несколько миллионов долларов. Несмотря на успех первого сингла, сам альбом разочаровал поклонников и был разгромлен критиками, многие из которых утверждали, что Кэри поспешила выпустить новый альбом для того, чтобы выполнить условия контракта как можно быстрее, так как отношения между певицей и Моттола испортились после их развода. === 2001—2004: ''Glitter'', ''Charmbracelet'', шәхси һәм һөнәри проблемалары === В декабре [[1999 год]]а Кэри получила награду ''«[[Billboard Music Awards|Артист десятилетия]]»'' на церемонии издания [[Billboard]], а в июле [[2000 год]]а исполнительница была награждена специальной наградой ''«Самая продаваемая исполнительница тысячелетия»'' на премии [[World Music Awards]]<ref>{{Cite web |url=http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |title=Winners of the WORLD MUSIC AWARDS — may 2000 |access-date=2000-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001015144058/http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |archive-date=2000-10-15 |url-status=dead }}</ref>. Конфликт личных и профессиональных интересов с руководством лейбла Columbia Records побудил Мэрайю покинуть звукозаписывающую компанию. По некоторой информации, певица собиралась разорвать свои профессиональные отношения с Columbia ещё в 1997 году, когда бракоразводный процесс с Томми Моттолой подошёл к завершению<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |title=Mariah Carey Expected to Leave Label —latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083259/http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |url-status=live }}</ref>. Весной 2001 года [[Los Angeles Times]] сообщил, что несколько звукозаписывающих компаний заинтересованы в сотрудничестве с Мэрайей Кэри. В конечном счете многие руководители лейблов отказались вступать в торговую войну, поскольку считали, что не смогут предоставить достаточную сумму для заключения контракта с певицей<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |title=Carey Reportedly Signs 4-Album, $80-Million Virgin Records Deal — latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083426/http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |url-status=live }}</ref>. Однако финансовые условия не помешали звукозаписывающей компании [[Virgin Records]] заключить беспрецедентный контракт с Кэри на сумму 80 миллионов долларов в [[2001 год]]у<ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |title=BBC News {{!}} MUSIC {{!}} EMI drops Mariah Carey |access-date=2015-01-30 |archive-date=2014-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513053826/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |url-status=live }}</ref>. Сумма контракта оставалась рекордной в истории музыкальной индустрии вплоть до лета 2001 года, когда американская певица [[Хьюстон, Уитни|Уитни Хьюстон]] заключила соглашение с [[Sony BMG]] на 100 миллионов долларов<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |title=The Inside Story of How Mariah Carey and L.A. Reid Reunited (at a Fraction of Her Former $80 Million Deal) {{!}} Billboard |access-date=2015-01-30 |archive-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202031720/http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |title=Whitney Signs $100 Million Contract — Whitney Houston : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222074859/http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |url-status=live }}</ref>. Исполнительница получила полный концептуальный и творческий контроль над своими проектами<ref name=autogenerated2 />. Она решила записать альбом-саундтрек, вдохновленный танцевальной музыкой [[1980-е|80-х годов]] и [[диско]]-музыки<ref>{{Cite web |url=http://allmusic.com/album/glitter-r544381 |title=Glitter — Mariah Carey {{!}} Songs, Reviews, Credits, Awards {{!}} AllMusic |access-date=2015-01-30 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211235556/http://www.allmusic.com/album/glitter-r544381 |url-status=live }}</ref>. Несколько месяцев спустя, в июле 2001 года Кэри начала страдать от физического и эмоционального истощения. Она оставляла сообщения на своем официальном сайте с жалобами на переутомление и разрыв отношений с латинским исполнителем [[Луис Мигель|Луисом Мигелем]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2001/07/28/wcarey28.xml News — Latest breaking UK news — Telegraph]{{Недоступная ссылка|date=сентября 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. [[25 июля]] [[2001 год]]а Мэрайя Кэри была госпитализирована по причине нервного и эмоционального срыва. Певице пришлось отменить свои выступления, в частности рекламную кампанию проекта «Блеск» и появление на концерте [[MTV]], посвященного двадцатилетию телеканала<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |title=Diva in Distress : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111162706/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |url-status=live }}</ref>. [[Файл:Mariah Carey Charmbracelet London.jpg|thumb|right|Кэри во время Charmbracelet World Tour]] В [[2001 год в музыке|2001 году]] Кэри выпустила сингл ''Loverboy'' со своего нового альбома и [[саундтрек]]а ''«[[Glitter (альбом)|Glitter]]»''. Альбом был разгромлен критиками и оказался первым провалом в карьере Кэри. Через несколько дней после выпуска альбома Кэри госпитализировали по неизвестным причинам. В течение последующего года работы совместно с Virgin популярность певицы пришла в упадок из-за провала её дебютного [[фильм]]а и [[саундтрек]]а. Физический и эмоциональный срыв певицы на этой почве получил массовую огласку. В начале [[2002 год]]а соглашение между Кэри и Virgin Records было скандально расторгнуто. Несмотря на то, что официальных причин для окончания сотрудничества названо не было, многие обозреватели полагали, что на это повлияли низкий уровень продаж альбома ''Glitter'' и международный кассовый провал одноимённого фильма<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |title=Record Label Pays Dearly To Dismiss Mariah Carey — NYTimes.com |access-date=2017-09-30 |archive-date=2017-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915065902/http://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |url-status=live }}</ref>. В [[2002 год]]у Кэри подписала новый контракт с компанией [[Universal Music Group|Island Records]]. === 2005—2007: Возвращение славы с ''The Emancipation of Mimi'' === [[Файл:Mariah Carey 2005.jpg|thumb|слева|200px|В 2005 году]] Десятый студийный альбом Мэрайи Кэри ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) был записан с участием таких продюсеров, как: [[The Neptunes]], [[Уэст, Канье|Канье Уэст]] и [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]]. Мэрайя говорила об альбоме: «он очень похож на запись для вечеринки […] с момента нанесения макияжа и подготовки к выходу в свет […] Я хотела создать альбом, который бы вполне отражал эти чувства».<ref>Ferber, Lawrence. «Mariah Carey: Free at last». ''[[HX Magazine|HX]]''. April 4, 2005.</ref> ''The Emancipation of Mimi'' стал самым продаваемым альбомом 2005 года в Соединённых Штатах Америки. Музыкальный критик из великобританской газеты ''[[The Guardian]]'' сказал: «прохладная, сфокусированная и урбанистическая [… некоторая часть альбома]; первые песни Мэрайи за последние годы, за которые мне не надо платить, чтобы я послушал их снова»,<ref>Sullivan, Caroline. [http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html «Mariah Carey, ''The Emancipation of Mimi''»] {{Wayback|url=http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html |date=20050901191919 }}. ''[[The Guardian]]''. April 1, 2005. Retrieved March 17, 2006.</ref> в то время как Элиса Гарднер написала в ''[[USA Today]]'': «Свежие, игривые треки как „Say Somethin'“ (при участии Snoop Dogg) и „Get Your Number“ (с Джермейном Дюпри) доказывают, что певица не потеряла страсть к хип-хопу. Но баллады и песни среднего темпа отражают обновлённую уверенность певчей птицы, которая продолжает лететь несмотря на выстрелы.»<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm |title=Mariah rebounds, Garbage is sweet, Will Smith gets lost |work=USA Today |date=2005-04-13 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524034213/http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm }}</ref> С другой стороны, критики из журналов ''Slant'' и ''AllMusic'' написали: «Как только Вы начинаете слышать неуклюжесть в её голосе (без сомнения, до такой степени „завлекательную“), то тут же врывается дополнительный хук или песня затихает. Фирменные высокие ноты Мэрайи, которые использовались ранее как структурные, мелодичные и текстурные составляющие песни, теперь кажутся случайными, существуя с единственной целью — убедить слушателя в том, что Голос всё ещё жив. Ещё больше о нотах нижнего регистра (помните те, не вписывающиеся ни в какие рамки, первые 60 секунд песни 1991 года „You’re So Cold“?) — теперь можно услышать только средний уровень её диапазона. Но всё же альбом пользуется хорошим спросом и достаточно популярен, несмотря на гложущее чувство, что Мэрайя повредила свой голос, и он не подлежит восстановлению».<ref>{{cite web |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |title=Mariah Carey: The Emancipation Of Mimi &#124; Music Review |publisher=Slant Magazine |date=2005-04-05 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027201414/http://slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |url-status=live }}</ref> «Голос Мэрайи звучит так же пусто, слабо и разрушено, как и в альбома ''Charmbracelet''. Её голос не походит сам на себя в этом альбоме. Когда она не звучит подобно [[Бейонсе]], её голос кажется отчаянным в попытке вернуться к своей прежней эпохе. Но если проигнорировать эти две большие проблемы, то ''The Emancipation of Mimi'' производит желаемый эффект, по крайней мере, как отличная, чрезвычайно сильная авторская работа в жанре данс-поп».<ref>{{Allmusic | class = album | id = r729111 | label = The Emancipation of Mimi > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref> [[Файл:Mariah Carey in August 2006 3.jpg|thumb|right|Мэрайя выступает на своём концерте [[The Adventures of Mimi Tour|Adventures of Mimi Tour]] в штате Флорида 7 августа 2006 года.]] ''The Emancipation of Mimi'' выиграл в номинации ''[[Grammy Award for Best Contemporary R&B Album|Лучший альбом в жанре современного ритм-н-блюза]]'', а сингл «[[We Belong Together]]» получил награды ''[[Grammy Award for Best Female R&B Vocal Performance|Лучшее женское R&B выступление (вокал)]]'' и ''[[Grammy Award for Best R&B Song|Лучшая R&B песня]]'' на [[48-я церемония «Грэмми»|48-й церемонии «Грэмми»]]. На протяжении 14 недель песня «We Belong Together» возглавляла чарт Hot 100, что стало рекордом в её карьере в качестве сольной певицы. Впоследствии, песня «[[Shake It Off (песня Мэрайи Кэри)|Shake It Off]]» поднялась до второго места, и Мэрайя Кэри стала первой сольной певицей, которой удалось занять первые две строчки чарта Hot 100 (в то время как в 2002 году певица [[Ашанти (певица)|Ашанти]] занимала первые два места, но в качестве приглашённой исполнительницы с синглом на втором).<ref>Bronson, Fred. [http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html Chart Beat] {{Wayback|url=http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html |date=20120104025931 }}. ''Billboard''. April 20, 2002. Retrieved July 19, 2008.</ref><ref>Bronson, Fred; «The Billboard Book of Number One Hits», pg. 44</ref><ref>Feldman, Christopher; «The Billboard Book of Number Two Hits»</ref><ref>Jeckell, Barry A. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 «Mariah Matches Hot 100 Milestone»] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 |date=20070929150159 }}. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 9, 2006.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20101203143547/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053461 Chart Beat]. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 10, 2008.</ref> 2005 год стал удачным для Мэрайи — её сингл «[[We Belong Together]]» занял первое место в итоговом годовом чарте Hot 100,<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |title=Historical Music Chart – 90s Music Chart – 80s Music Chart |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-18 |access-date=2010-10-17 |archive-date=2007-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218104131/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |url-status=unfit }}</ref> а ''[[The Emancipation of Mimi]]'' стал альбомом-бестселлером 2005 года, согласно системе учёта продаж [[Nielsen SoundScan]].<ref>{{cite web|author=don&amp;#39;t have one|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/2329/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly/|title=Week Of Dec. 3, 2007: Will Josh Groban's Noel Be SoundScan's No.1 Album of 2007? Is Santa Jolly? – Chart Watch|publisher=New.music.yahoo.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g79yHO?url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В середине 2006 года Мэрайя Кэри начала свой концертный тур [[The Adventures of Mimi Tour]], который был самым успешным за всю её карьеру, хотя несколько выступлений были отменены.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html «Mariah Carey’s Hong Kong Show Canceled»] {{Wayback|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html |date=20160822114630 }}. ''[[The Washington Post|Washington Post]]''. October 26, 2006. Retrieved December 15, 2007.</ref> В 2007 году она появилась на обложке мартовского издания журнала ''[[Playboy]]'' в фотосессии без обнажения.<ref>[https://web.archive.org/web/20070108074730/http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm «Modest Mariah»]{{Dead link|date=March 2010 |url=http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm |id=20070929165808}}. ''[[New York Post]]''. December 31, 2006. Retrieved January 27, 2007.</ref> В это же время Мэрайя подала жалобу на порноактрису [[Mary Carey (pornographic actress)|Мэри Кэри]] относительно схожести её псевдонима с именем певицы.<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm |title=Entertainment &#124; Carey battles porn star over name |publisher=BBC News |date=2006-12-09 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091104141230/http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html |title=Mariah Carey Battles Porn Star-Turned-Politician Mary Carey Over Stage Name – Business And Money &#124; Business News &#124; Financial News |publisher=Fox News |date=2006-12-11 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526005918/http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html }}</ref> В 2006 году Мэрайя приняла участие в съёмках некоммерческого фильма ''[[Tennessee (film)|Теннесси]]'' (2008) в роли целеустремлённой певицы, которая уходит от мужа и присоединяется к двум путешествующим братьям в поисках отца. Фильм получил смешанные обзоры, но некоторые, в частности [[Рейтер]], похвалили игру певицы, написав: «недооценённая и очень эффектная».<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey surprisingly effective in "Tennessee" | last = Farber | first = Stephen | url = https://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 | agency = [[Reuters]] | newspaper = The Hollywood Reporter | location = New York | date = 2008-05-01 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2009-05-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090505083651/http://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 }}</ref> === 2007—2009: ''E=MC²'', икенсе никахы һәм ''Memoirs of an Imperfect Angel'' === Весной [[2007 в музыке|2007 года]] певица начала работу над своим одиннадцатым студийным альбомом ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]''<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 «MARIAH CAREY ANNOUNCES NEW ALBUM E=MC2»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 |date=20081125161726 }} ''MariahCarey.com''.</ref>. На вопрос, почему было выбрано такое название для альбома, певица пояснила: «[[Эквивалентность массы и энергии|Теория]] [[Эйнштейн, Альберт|Эйнштейна]]? Физика? ''Я?'' Здравствуйте! Конечно же, я пошутила». Она охарактеризовала свой новый проект как «''Emancipation of Mimi'' в квадрате» и говорила, что чувствовала себя «более свободной», как ни в одном из предыдущих альбомов. Как и её прошлая студийная работа, этот альбом, главным образом, можно отнести к жанрам поп-музыки и [[Современный ритм-н-блюз|современного ритм-н-блюза]], но с включением [[хип хоп]]а, [[госпел]]а и даже [[регги]] (например, песня «Cruise Control»)<ref>Swift, Jacqui. [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece «My dog has a bigger ego»] {{Wayback|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece |date=20110606185448 }}. ''[[The Sun]]''. April 10, 2008.</ref><ref name="ReutersEMC2">{{Cite news | title = Mariah Carey's "E=MC2" offers genre-crossing equation | last = Donahue | first = Ann | url = https://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-03-28 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2013-02-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130226061017/http://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 }}</ref>. Хотя ''E=MC²'' был тепло встречен музыкальными критиками<ref>[http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi «The Emancipation Of Mimi Reviews»] {{Wayback|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi |date=20090601164702 }}. ''Metacritic.com''.</ref>, некоторые из них раскритиковали его за то, что он был «Клоном ''The Emancipation of Mimi''»<ref name="LATimes">Cromelin, Richard. [http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story CD: Mariah Carey’s 'E=MC2'] {{Wayback|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story |date=20110522151202 }}.'' LA Times''. April 12, 2008.</ref>. Критик журнала ''Bleu Magazine'' сказал: «Копия предыдущего альбома не так ужасна, она всего лишь скучноватая и легко забудется со временем»<ref>Irby, Adam Benjamin. [http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html «Bleu Magazine review of E=MC²»] {{Wayback|url=http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html |date=20080619044528 }}. ''TheBleuMag.com''. April 5, 2008.</ref>. 2 апреля, за две недели до выхода ''E=MC²'', основной сингл «[[Touch My Body]]» стал восемнадцатым хитом первой величины в чарте [[Billboard Hot 100|Hot 100]] за всю творческую карьеру певицы, сместив [[Пресли, Элвис|Элвиса Пресли]] на второе место по количеству хитов среди всех артистов, согласно американскому журналу ''Billboard''<ref>Bronson, Fred. [https://web.archive.org/web/20070217113920/http://www.billboard.com/bbcom/chart_beat/bonus_display.jsp?vnu_content_id=1001736670 «Chart Beat Chat»]. ''Billboard''. December 22, 2005.</ref><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ Mariah Carey surpasses Elvis in No. 1s] {{Wayback|url=http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ |date=20090416064450 }}. [[MSNBC]]. April 2, 2008.</ref><ref>{{Cite news | title = Mariah, Madonna eclipse Elvis in Billboard charts | last = Pietroluongo | first = Silvio | url = https://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-04-02 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604195107/http://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 }}</ref>. На сегодняшний день, Мэрайя Кэри вторая после британской рок-группы [[The Beatles]], которые имеют двадцать синглов, возглавивших Billboard Hot 100<ref>Bronson, Fred. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 Mariah Closing In On Record For No. 1 Hits] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 |date=20080512101342 }}. ''Billboard''. March 28, 2008.</ref>. Альбом ''E=MC²'' дебютировал на первом месте в чарте ''[[Billboard 200]]'' с общими продажами в 463 000 копий, что стало самым высоким результатом за одну неделю в карьере певицы<ref>{{cite web|last=Harris|first=Chris|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/20080423/carey_mariah.jhtml|title=Mariah Carey's E=MC2 Rockets To Billboard #1, Sets Career Record|work=Mtv|date=2008-04-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g7tQ1b?url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/mariah-careys-emc2-debuts-at-1.jhtml|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Файл:Mariah Carey by David Shankbone.jpg|thumb|200px|На премьере фильма «Теннесси», апрель 2008 года]] В 2008 году журнал ''Billboard'' присудил Мэрайе Кэри шестое место в списке «[[Billboard Hot 100 50th Anniversary Charts|Горячая сотня артистов всех времён]]», сделав певицу второй самой успешной исполнительницей в истории чарта ''Billboard'' Hot 100<ref>{{Cite news| url=http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml | title=Billboard Hot 100 Chart 50th Anniversary |work=Billboard| access-date=2009-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913150551/http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml|archive-date=2008-09-13|url-status=dead}}</ref>. Мэрайя Кэри также имела успех в международных чартах, но не в такой степени, как в Соединённых Штатах. К настоящему времени она имеет два хит-сингла в Великобритании, два в Австралии и шесть синглов первой величины в Канаде. В Японии её самый успешный сингл занимает второе место в чарте страны<ref>{{cite web|url=http://www.onlineweb.com/theones/|title=A Half Century + Of British Number Ones|publisher=Onlineweb.com|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688g8hWMC?url=http://www.onlineweb.com/theones/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |title=Australian Number One Hits |publisher=Web.archive.org |access-date=2010-10-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080718171731/http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |archive-date = 2008-07-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan%20no1%20single%2068-.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622021037/http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan+no1+single+68-.htm|archive-date=2008-06-22 |title=年間最高売上を記録した洋楽シングル(1968年〜2007年) |publisher=.wbs.ne.jp |access-date=2009-10-21}}</ref>. Мэрайя и актёр/комик/[[рэп]]ер [[Кэннон, Ник|Ник Кэннон]] встретились во время съёмок музыкального видеоклипа для её второго сингла «[[Bye Bye (песня Мэрайи Кэри)|Bye Bye]]» на частном острове [[Антигуа]]<ref>[http://www.efluxmedia.com/news_Friends_Shocked_By_Mariah_Careys_Wedding_17122.html. ''E FLux Media''.]{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. 30 апреля 2008 года они поженились на багамском острове [[Windermere Island]], где Мэрайя имеет свои личные владения<ref>Liz McNeil. [http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html EXCLUSIVE: See Mariah & Nick’s Wedding Photo!] {{Wayback|url=http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html |date=20110707191857 }}. ''People''. May 7, 2008.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|title=Nick Cannon Relative Confirms He Married Mariah|last=Dubin|first=Danielle|date=2008-05-02|work=People|access-date=2008-05-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688g99DJY?url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503142429/http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-date=2008-05-03 |title=Nick Cannon's Family Confirms He's Wed Mariah Carey |date=2008-05-02 |publisher=usmagazine.com |access-date=2008-05-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/24413267/|title=Mariah Carey reportedly Married in Bahamas|date=2008-05-02|publisher=MSNBC|access-date=2008-05-08|archive-url=https://www.webcitation.org/688g9xhZA?url=http://today.msnbc.msn.com/id/24413267|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. В октябре 2008 года певица была введена в зал славы [[Long Island Music Hall of Fame]]<ref>{{cite web|author=Long Island Music Hall of Fame|url=http://www.limusichalloffame.org/|title=Home of the L.I. Music Hall of Fame|publisher=Limusichalloffame.org|date=2008-11-30|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gAgpYD?url=http://www.limusichalloffame.org/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Мэрайя приняла участие в съёмках фильма [[Сэндлер, Адам|Адама Сэндлера]] ''[[Не шутите с Зоханом]]'', сыграв [[Камео|саму себя]]<ref name="smellperfume">Patterson, Sylvia. [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/03/16/sv_mariahcarey.xml Mariah Carey: Come in and smell the perfume] {{Wayback|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2008%2F03%2F16%2Fsv_mariahcarey.xml |date=20080521102005 }}. ''[[The Daily Telegraph]]''. March 17, 2008. Retrieved March 31, 2008.</ref><ref>Sampson, Mike. [http://www.joblo.com/index.php?id=16350 «Mariah and Sandler?»] {{Wayback|url=http://www.joblo.com/index.php?id=16350 |date=20070927005625 }}. JoBlo.com. June 11, 2007.</ref>. Мэрайя Кэри спела песню «[[Hero (песня мэрайи Кэри)|Hero]]» на [[Инаугурация Барака Обамы (2009)|инаугурации]] [[Обама, Барак|Барака Обамы]], который был приведён к присяге 20 января 2009 года, как первый афроамериканский президент<ref>{{Cite news |title = MUSIC REVIEW; Music for Many Firsts, Including the First Couple's First Dance |last = Pareles |first = Jon |url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F03E5DD1F3FF931A15752C0A96F9C8B63 |newspaper = [[The New York Times]] |location = New York |date = 2009-01-22 |access-date = 2011-05-23 |url-status=dead}}</ref>. 7 июля 2009 года Мэрайя совместно с [[Trey Lorenz|Треем Лоренсом]] спели её версию хита группы Jackson 5 — «[[I'll Be There (песня The Jackson 5)|I’ll Be There]]» на поминальной службе по [[Джексон, Майкл|Майклу Джексону]] в [[Стэйплс-центр]]е, Лос-Анджелес<ref>{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|title=Mariah Carey Apologizes For Emotional Performance During Jackson Memorial|publisher=Access Hollywood|date=2009-07-08|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gBXGAz?url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Певица выступила в качестве приглашённого артиста в песне «[[My Love (песня The-Dream)|My Love]]», которая вышла вторым синглом с альбома ''[[Love vs. Money]]'' американского автора-исполнителя [[The-Dream]]<ref>{{Allmusic | class = artist | id = p62404 | tab = credits/date-asc/700 | label = Mariah Carey > Credits |accessdate=2011-05-23}}</ref>. В 2009 году Мэрайя сыграла роль [[Социальная работа|социального работника]] в фильме ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'', по роману писательницы [[Sapphire (author)|Sapphire]] ''Push''. Фильм получил множество положительных отзывов от кинокритиков, в частности за игру Мэрайи Кэри<ref>{{Cite news | title = Dark horse nominees: Will the Oscars nominate 'Avatar'? | last = O'Neil | first = Tom | url = http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2009-10-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2012-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120225053630/http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |title=Precious: Based on the Novel Push by Sapphire |work=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030220546/http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |url-status=live }}</ref>, которую журнал ''[[Variety]]'' назвал «абсолютно-совершенной»<ref>{{Cite news |author=By |url=http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 |title=Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire Movie Review From The Sundance Film Festival |work=Variety |date=2009-01-18 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428125141/http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 }}</ref> <!-- She is developing a movie musical based on her Christmas album ''[[Merry Christmas (Mariah Carey album)|Merry Christmas]]'', the script of which is written by ''[[High School Musical]]'' writer [[Peter Barsocchini]].<ref name="nydailynews.com">[http://www.nydailynews.com/gossip/2008/09/22/2008-09-22_mariah_carey_makes_new_push_into_acting.html Mariah Carey makes new 'Push' into acting]. ''[[Daily News (New York)|New York Daily News]]''. September 22, 2008.</ref> -->. Фильм ''Сокровище'' выиграл главные награды на кинофестивале [[Сандэнс]] и на [[Международный кинофестиваль в Торонто|международном кинофестивале в Торонто]]<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm |title=Entertainment &#124; Precious film takes Toronto prize |publisher=BBC News |date=2009-09-20 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001000017/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.com/movies/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|title='Precious' scoops top Toronto prize|publisher=Digital Spy|date=2009-09-21|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gC9rMZ?url=http://www.digitalspy.com/movies/news/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news | title = "Precious" wins top Toronto film festival prize | last = French | first = Cameron | url = https://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 | agency = [[Reuters]] | location = New York | date = 2009-09-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110208160508/http://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 }}</ref>. В январе 2010 года Мэрайя получила премию на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]] за фильм ''Сокровище'' в номинации ''«Прорыв года»''<ref name=Carey>{{Cite news |author=Daily News Staff |title=Weeks after tipsy awards speech, Mariah Carey pops cork on her own liquor brand, Angel Champagne |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html |work=Daily News |date=2010-01-17 |location=New York |access-date=2011-07-06 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121181857/http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html }}</ref>. [[Файл:Mariahangels.jpg|thumb|left|upright|Мэрайя Кэри поёт в Лас-Вегасе в 2009 году]] Двенадцатый студийный альбом ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' был выпущен 25 сентября [[2009 в музыке|2009 года]]. В основном, альбом получил положительные отзывы от музыкальных критиков<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/memoirsofanimperfectangel?tag=topslot;title;1|title=Memoirs Of An Imperfect Angel reviews at|publisher=Metacritic.com|date=2009-09-29|access-date=2009-10-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688gD4CYZ?url=http://www.metacritic.com/music/memoirs-of-an-imperfect-angel|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Эрлевайн, Стивен Томас|Стивен Томас Эрлевайн]] из [[Allmusic]] назвал лонгплей «её самым интересным альбомом за десятилетие»<ref>{{Allmusic | class = album | id = r1616570 | label = Memoirs of an Imperfect Angel > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref>, в то время как Джон Карамэника из ''[[The New York Times]]'' раскритиковал вокал певицы, порицая её злоупотребление [[субтон]]ом, невзирая на более сильный низкий и средний регистры голоса<ref>{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 | work=The New York Times | title=New CDs | date=2009-09-28 | access-date=2010-03-31 | archive-date=2017-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170813054959/http://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 }}</ref>. Альбом появился в чарте ''Billboard'' 200 на третьем месте и стал самым неудачным коммерческим студийным альбомом за всю карьеру певицы<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |title=Barbra Streisand Surprises With Ninth No. 1 On Billboard 200 |work=Billboard |date=2009-09-14 |access-date=2010-07-20 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119184757/http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |url-status=live }}</ref>. Основной сингл альбома «[[Obsessed (песня Мэрайи Кэри)|Obsessed]]» стал 40-м треком Мэрайи, вошедшим в главный чарт ''Billboard'' Hot 100, и является лучшим дебютом в данном чарте со времён «[[My All (песня Мэрайи Кэри)|My All]]» 1998 года<ref>{{cite web | url = http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | title = Hannah Montana, Mariah Carey Hit The Billboard Hot 100 | first = Ayala | last = Ben-Yehuda | date = 2009-07-16 | work = Billboard | access-date = 2009-08-16 | archive-date = 2009-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | url-status = live }}</ref>. Песня вошла в чарт на одиннадцатом месте и достигла своего пика на седьмом, став 27-м хитом певицы в лучшей десятке синглов США, что приравняло её результат с [[Элтон Джон|Элтоном Джоном]] и [[Джексон, Джанет|Джанет Джексон]], которые занимают пятое место среди обладателей наибольшего числа синглов в горячей десятке<ref>{{cite web |author=Up for DiscussionPost Comment |url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |title=Chart Beat Thursday: Whitney Houston, Mariah Carey, Billie Holiday |work=Billboard |access-date=2009-09-22 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913065604/http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |url-status=live }}</ref>. Спустя несколько часов после ротации песни на радиостанциях страны, многие стали предполагать, что эта песня является ответом на трек [[Эминем]]а «Bagpipes from Baghdad», в котором он насмехается над мужем певицы [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]], предлагая ему отступить от Мэрайи, потому что она принадлежит Эминему<ref name=latimes>Martens, Todd. [http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html Mariah Carey: Are we 'Obsessed'?] {{Wayback|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html |date=20120111084820 }}. ''Los Angeles Times''. June 16, 2009.</ref><ref>{{cite web |url = https://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |title = Mariah Carey Fires Back at Eminem in New Single "Obsessed" |date = 2009-06-16 |work = Rolling Stone |access-date = 2011-05-23 |archive-url = https://www.webcitation.org/688gDigDO?url=http://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. Согласно MTV, певица в песне «Obsessed» ссылалась на проблемы рэпера с наркотиками, в которых Эминем признался в своём шестом студийном альбоме ''[[Relapse]]''<ref>{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml|title=Is Mariah Carey's 'Obsessed' Directed At Eminem?|last=Rodriguez|first=Jayson|publisher=MTV|date=2009-06-16|access-date=2009-06-17|archive-date=2010-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403211339/http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml}}</ref>. Последующим синглам с ''Memoirs of an Imperfect Angel'' не удалось получить широкий коммерческий успех. Второй сингл альбома — кавер песни американской рок-группы [[Foreigner]] — «[[I Want to Know What Love Is]]» добрался до 60 строчки, а третий сингл «[[H.A.T.E.U.]]» так и не смог войти в чарт ''Billboard'' Hot 100<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |title=H.A.T.E.U. — Mariah Carey |work=Billboard |date=2010-01-02 |access-date=2010-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023212836/http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |archive-date=2009-10-23 |url-status=live }}</ref>. 31 декабря 2009 года Мэрайя Кэри открыла свой седьмой концертный тур [[Angels Advocate Tour]], в котором она посетила страны Северной Америки: Соединённые Штаты и Канаду<ref name="mcpr">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|title=Mariah Announces Her "Angels Advocate" tour|date=2009-12-11|access-date=2009-05-03|work=Mariah Carey's Official Website|publisher=Automatic Princess Holdings LLC|archive-url=https://www.webcitation.org/688gEdsBk?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. Позже было объявлено о том, что певица выпустит два альбома ремиксов на ''Memoirs of an Imperfect Angel''; под названием ''Angels Advocate'' (R&B дуэт-ремиксы при участии любимых артистов Мэрайи) и ''MC vs JS'' (танцевальный альбом, сремиксованный командой диджеев ''Jump Smokers''). В январе 2010 года было выпущено два основных сингла с альбома ''Angels Advocate'': «[[Up Out My Face]]» при участии [[Ники Минаж]] и «[[Angels Cry]]» при участии [[Ne-Yo]]<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|title=Mariah Carey Preps 'Memoirs' Features Album, R. Kelly on Board|publisher=Rap-Up.com|work=[[Rap-Up]]|date=2009-10-20|access-date=2009-12-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688gFNrjO?url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|title=Mariah Carey Releases Newly Remixed Album of Duets|publisher=United Business Co.|work=[[PR Newswire]]|last=[[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam Music Group]]|date=2010-01-28|access-date=2010-01-28|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGFawy?url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Оба альбома должны были увидеть свет в марте 2010 года, но в конечном счете их выпуск был отменён<ref>{{cite web|last=Vozick|first=Simon|url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|title=Mariah Carey: 'Angels Advocate' remix album cancelled &#124; EW.com|work=Entertainment Weekly|date=2010-03-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGwN6Q?url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. 9 февраля 2010 года Мэрайя издаёт песню «[[100% (песня)|100 %]]» на iTunes; изначально, песня была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]''. Позже, трек был использован в саундтреке ''AT&T Team USA Soundtrack'' для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]<ref name=mcwebsite>{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-06-13|archive-url=https://www.webcitation.org/688gHeaum?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. === 2010—хәҙерге ваҡыт === После отмены ремикс-альбома было объявлено о том, что певица вернётся в студию для создания своего второго рождественского альбома. В творческую команду вошли [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и [[Кокс, Брайан-Майкл|Брайан-Майкл Кокс]].<ref>{{Cite web |url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |title=Mariah Carey new album update |access-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418194426/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |archive-date=2010-04-18 |url-status=dead }}</ref> Дюпри говорил, что сингл выйдет в конце [[2010 в музыке|2010 года]]. В проекте также приняли участие [[Остин, Джонта|Джонта Остин]] и [[Джексон, Рэнди|Рэнди Джексон]].<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|title=J.D. Talks New Mariah Carey Album|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-06-30|archive-url=https://www.webcitation.org/688gIHAY6?url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> [[Файл:Mariahparade1.jpg|thumb|left|Живое выступление Мэрайи Кэри на [[Magic Kingdom]] 3 декабря 2010 года]] В августе 2010 года во время пресс-конференции в [[Сеул]]е, [[Южная Корея]], руководитель [[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam]] Мэтт Восс объявил [[2 ноября]] датой выхода альбома,<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|title=Mariah Carey Touches Down in Brazil|publisher=Rap-Up.com|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gItyzF?url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> который будет включать в себя шесть новых песен и ремикс на рождественскую классику всех времён «[[All I Want for Christmas Is You]]».<ref>{{cite web|url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|title=Carey Returns With Christmas Album|publisher=W.E.N.N|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gJkfTG?url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Альбом будет называться ''[[Merry Christmas II You]]'' и станет продолжением предыдущего мультиплатинового [[лонгплей|лонгплея]] [[1994 в музыке|1994 года]] ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]''. В дополнение к CD был выпущен DVD-диск с бонусными материалами.<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|title=Exclusive: Mariah Carey Christmas Album Title, Release Date Revealed|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gLIt97?url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Мэрайя сочинила и записала несколько песен для альбома в сотрудничестве с бродвейским продюсером [[Marc Shaiman|Марком Шэйменом]]. ''Merry Christmas II You'' дебютировал на четвёртом месте в главном чарте [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] с продажами 56 000 копий за первую неделю, превосходя показатели предыдущего рождественского альбома певицы ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'', который разошёлся в количестве 45 000 копий диска за первую неделю. ''Merry Christmas II You'' — шестнадцатый альбом певицы, вошедший в горячую десятку данного чарта.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|last=Caulfield|first=Keith|title=Country Albums Rule Top Three on Billboard 200|date=2010-11-10|work=Billboard|access-date=2010-11-11|archive-date=2010-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114060540/http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|url-status=live}}</ref> Альбом дебютировал на первом месте в чарте [[Top R&B/Hip-Hop Albums|R&B/Hip-Hop Albums]], став вторым рождественским альбомом в истории достигшим этого рекорда,<ref name="http">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-12-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gM122C?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> также он возглавил праздничный чарт Holiday Albums Chart.<ref name="MCIIY sales MC.com">{{Cite web |url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |title=«Merry Christmas II You» debuts at No.1 on Billboard Charts |access-date=2010-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114122112/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |archive-date=2010-11-14 |url-status=dead }}</ref> В мае 2010 года Мэрайя Кэри, ссылаясь на медицинские противопоказания, отказалась от участия в запланированных съёмках фильма ''[[For Colored Girls]]'' (адаптации пьесы ''[[For Colored Girls Who Have Considered Suicide When the Rainbow Is Enuf]]'').<ref>[http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 «Mariah Carey Drops Out of Film Due to Medical Reasons»] {{Wayback|url=http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 |date=20111028065507 }}, ''Us'', May 27, 2010</ref> 28 октября 2010 года после многочисленных сплетен по поводу её отказа, певица подтвердила слухи о своей беременности, добавив, что роды состоятся весной 2011 года, и она забеременела естественным способом. Мэрайя Кэри и Ник Кэннон ждали ребёнка вскоре после свадьбы, но тогда претерпели неудачу.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|title=Mariah Carey: I'm Pregnant!|work=Huffington Post|access-date=2010-12-16|archive-url=https://www.webcitation.org/688gMcwar?url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> 30 апреля 2011 года на третью годовщину свадьбы Мэрайя родила двойняшек с помощью [[Кесарево сечение|кесарева сечения]].<ref>[http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html «Mariah Carey and Nick Cannon Welcome Twins!»] {{Wayback|url=http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html |date=20110628234634 }}. ''E!''. April 30, 2011.</ref><ref>[http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ «Mariah Carey & Nick Cannon Welcome Twins»] {{Wayback|url=http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ |date=20110815114528 }}. ''People''. April 30, 2011.</ref> Новорожденных назвали Монро, в честь актрисы [[Мэрилин Монро]], и Мароккан Скотт, так как Ник сделал предложение Мэрайе в комнате марокканского стиля; Скотт является вторым именем Ника Кэннона и фамилией его бабушки.<ref>{{cite web|url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|title=Mariah Carey and Nick Cannon reveal baby names|date=2011-05-04|publisher=CNN Entertainment|author=Denise Quan|archive-url=https://www.webcitation.org/688gNccTq?url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|archive-date=2012-06-03|access-date=2014-08-21|url-status=live}}</ref><ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 «Mariah Carey Names Twins Moroccan, Monroe: What Will They Do for Mother’s Day?»] {{Wayback|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 |date=20110717102220 }}. ''ABC News''. May 4, 2011.</ref> [[Файл:MariahGMA cropped.jpg|thumb|200px|В 2014 году]] В пятницу [[11 февраля]] в интервью для [[Home Shopping Network|HSN]] певица сказала, что она записала дуэт с [[Тони Беннетт]]ом для его будущего альбома ''«Duets»''.<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и Мэрайя сочинили благотворительную песню под названием «Save the Day», которую она споёт совместно с [[Свифт, Тейлор|Тейлор Свифт]], [[Блайдж, Мэри Джей|Джей Блайдж]] и [[R. Kelly]].<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> После рождения детей, Ник Кэннон упомянул в своём интервью для ''Billboard'' о том, что Мэрайя начала работать в студии над новым альбомом.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|title=Nick Cannon, Mariah Carey, Working on New Album|last=Lipshutz|first=Jason|work=Billboard|date=2011-05-13|access-date=2011-05-15|archive-date=2011-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516041415/http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|url-status=live}}</ref> Он сказал: «Мэрайя с головой погружена в творческий процесс, у нас есть студия в детской, и, вообще, [беременность] полностью вдохновила её во многих разносторонних уровнях. Вы непременно захотите послушать нечто музыкально новое и феноменальное от Мэрайи» и подтвердил, что Кэри планирует выпустить новый альбом к концу года.<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/05/15/2011-05-15_mariah_carey_planning_to_release_a_new_album_this_year_singer_recorded_it_while_.html|title=Mariah Carey Planning to Release Album this Year|last=Perricone|first=Kathleen|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|date=2011-05-16|access-date=2011-05-15|archive-url=https://www.webcitation.org/688gPY8OO?url=http://articles.nydailynews.com/2011-05-15/entertainment/29566889_1_imperfect-angel-nick-cannon-twins|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В 2015 году Кэри подписала новый контракт с лейблом [[Epic Records]], управляемый компанией [[Sony Music Entertainment]].<ref name=autogenerated1 /> 18 мая [[2015 год]]а Кэри выпустит переиздание компиляции лучших хитов ''«[[Number 1 to Infinity]]»''. 5 августа<ref name=autogenerated3>{{Cite web|url=http://ivona.bigmir.net/|title=Главная|publisher=Ivona|access-date=2016-05-30|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529183835/http://ivona.bigmir.net/|url-status=live}}</ref> 2015 года Мэрайя Кэри получила звезду на аллее славы в голливуде, по адресу голливудский бульвар 6270. Номер её звезды 2556<ref name=autogenerated3 />. == Шәхси тормошо == [[Файл:Mariah Carey with her children.jpg|upright=1.0|thumb|Кэри с её близнецами в 2019 году]] С 1993 по 1998 год Кэри была замужем за музыкальным продюсером Томми Мотоллой<ref>{{cite web|url=http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|title=Swan Song|publisher=People|author=Steve Dougherty|lang=en|date=1997-06-16|access-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150625192542/http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|archive-date=2015-06-25}}</ref>. С 2008 по 2016 год Кэри была замужем за актёром и музыкантом [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]]<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|title=Reports: Mariah Carey marries actor Nick Cannon|author=Nekesa Mumbi Moody.|date=2008-03-05|publisher=USA TODAY|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013112015/http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|title=It's Official! Mariah Carey, Nick Cannon Wedding Photo, Comments Are Released|author=Chris Harris.|date=2008-05-07|publisher=mtv.com|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122034018/http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|url-status=live}}</ref>. У бывших супругов есть дети-двойняшки — сын Мароккан Скотт Кэннон и дочь Монро Кэннон (род. 30 апреля 2011)<ref>{{cite web|url=http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=wday.ru|access-date=2011-05-01|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504011743/http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lifenews.ru/news/57502|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=LifeNews|access-date=2011-05-01|archive-url=https://www.webcitation.org/688gkyecf?url=http://www.lifenews.ru/news/57502|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url = http://argumentiru.com/showbiz/2011/05/104888 |title = Певица Мэрайя Кэри родила двойню |author = |date = 2011-05-01 |work = Шоу-бизнес |publisher = [[Аргументы.ру]] |access-date = 2013-06-13 |lang = |archive-url = https://www.webcitation.org/688gno6l8?url=http://news.argumenti.ru/showbiz/2011/05/104888 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. 21 января 2016 года в СМИ появилось сообщение о том, что Кэри обручилась с миллиардером Джеймсом Пакером, с которым встречалась с июня 2015 года<ref>{{Cite web|access-date = 2016-01-22|title = Mariah Carey -- I'M ENGAGED!!!|url = http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|publisher = http://www.tmz.com|archive-date = 2016-01-22|archive-url = https://web.archive.org/web/20160122043634/http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|url-status = live}}</ref>. В октябре 2016 года пара распалась<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/|title=IMDb - Movies, TV and Celebrities|publisher=IMDb|access-date=2017-05-13|archive-date=2014-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20141125060128/http://german.imdb.com/|url-status=live}}</ref>. С декабря 2016 года по декабрь 2023 года Кэри встречалась с танцором Брайаном Танака<ref>{{cite web|url=http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|title=Брайан Танака признался в любви Мэрайе Кэри|publisher=Elle.ru|lang=ru|date=2016-12-06|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730105826/http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|title=Мэрайю Кэри бросил молодой любовник|publisher=7дней.ру|lang=ru|date=2017-04-10|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730110306/http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|url-status=live}}</ref>. В июле 2017 года в СМИ появились сообщения<ref>{{Cite web|url=fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|title=Врачи опасаются за здоровье Мэрайи Кэри {{!}} Северная Америка {{!}} ФедералПресс|publisher=ФедералПресс|lang=ru|access-date=2017-07-29|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072107/fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|url-status=live}}</ref> о том, что Кэри из-за стресса после расставания с Пакером набрала вес, равный 120 килограммам<ref>{{Cite web|title=Мэрайя Кэри сильно изменилась (фото)|url=http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|publisher=Поликсал.ру - Только эксклюзивные новости|access-date=2017-07-29|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072758/http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|archive-date=2017-07-30|url-status=dead}}</ref>. В августе 2024 года 87-летняя мать Кэри, Патриша, и старшая 63-летняя сестра, Элисон, умерли в один день<ref>{{Cite web |url=https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561/ |title=Mariah Carey Confirms Her Mom Patricia and Sister Alison Both Died on Same Day: 'My Heart Is Broken' (Exclusive) |archive-date=2024-08-26 |access-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826221523/https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561 |url-status=live }}</ref>. == Мәрхәмәтлек һәм башҡа коммерция эшмәкәәрлеге == Мэрайя Кэри является филантропом, она не раз жертвовала деньги в такие организации, как The Fresh Air Fund. Она начала сотрудничать с фондом в начале 1990-х, и является сооснователем детского лагеря в пригороде Нью-Йорка Фишкилл, который позволяет детям из бедных районов изучать искусство. Лагерь получил название ''Лагерь Мэрайя'' «за щедрую поддержку и помощь детям»,<ref>[https://web.archive.org/web/20080420131226/http://www.freshair.org/summercamp.asp «Fresh Air Fund Summer Programs: Summer Camping»].</ref> позже, она получила награду ''Congressional Horizon Award'' за благотворительную работу в пользу молодёжи.<ref>[http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml «Mariah Carey to Receive Congressional Award for Charity Efforts»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml |date=20110131074113 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 13, 1999.</ref> Мэрайя хорошо известна в стране своей работой с фондом [[Make-A-Wish Foundation]], выполняя желания детей с опасными для жизни заболеваниями; в ноябре 2006 года она получила премию ''«Идол фонда Make-A-Wish Foundation»'' за её «экстраординарное великодушие и большую помощь в исполнении желаний больных детей».<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 «Mariah Receives Wish Icon Award»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 |date=20071005154212 }}. MariahCarey.com. November 20, 2006.</ref> Мэрайя участвует в спортивной лиге [[Департамент полиции города Нью-Йорка|полиции Нью-Йорка]] и вносит пожертвования отделу [[Акушерство|акушерства]] Нью-йоркского пресвитерианского госпиталя. Процент от продаж мини-альбома ''MTV Unplugged'' был пожертвован различным благотворительным учреждениям. В 2008 году певицу назвали Послом доброй воли [[Всемирная продовольственная программа|всемирного движения «Освобождение от голода»]]. Она предлагает бесплатно скачать песню «[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|Love Story]]» всем, кто внёс пожертвования этой организации, сотрудничающей с ресторанами.<ref>{{cite press release | publisher = [[Yum! Brands]] | date = 2008-09-24 | title = Yum! Brands Launches World Hunger Relief Campaign To Raise Awareness, Volunteerism and Funds | url = http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928223821/http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp }}</ref> В феврале 2010 года песня «[[100% (песня)|100 %]]», которая изначально была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'',<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey will release duet, remix album | last = Kennedy | first = Gerrick D. | url = http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2010-02-26 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2010-03-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100301032622/http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html }}</ref> была использована в качестве одной из музыкальных тем для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]; все доходы от продаж были отправлены [[United States Olympic Committee|команде США]].<ref>{{cite press release | publisher = [[AT&T]] | date = 2010-02-11 | title = AT&T to Produce Exclusive Soundtrack for Athletes Competing in 2010 Olympic Winter Games | url = http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110607231728/http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 }}</ref> Одно из самых высококлассных выступлений на благотворительном концерте ''[[VH1 Divas|Divas Live]]'' состоялось в 1998 году, во время которого она выступала рядом с другими певицами в поддержку фонда ''Save the Music Foundation''. Концерт получил высокий рейтинг, и Мэрайя выступила ещё раз в 2000 году на [[VH1 Divas#Divas 2000|Divas 2000]]. В 2007 году на своём десятом праздничном вечере ''Save the Music Foundation'' поблагодарил певицу за её поддержку с начала основания благотворительного фонда.<ref>Friedman, Roger. [http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html «Mariah Carey Back: Diva Readies for Dec. 4 Release»] {{Wayback|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html |date=20100606064559 }}.</ref> Мэрайя Кэри приняла участие в акции ''[[America: A Tribute to Heroes]]'', транслируемой по национальному телевидению для сбора средств пострадавшим от [[Террористические акты 11 сентября 2001 года|террористических актов 11 сентября]], и в декабре 2001 года она пела перед миротворческими войсками в [[Косово (историческая область)|Косове]]. Мэрайя приняла участие в телевизионном проекте [[CBS]] ''At Home for the Holidays'', которые задокументировали реальные жизненные истории о приемных семьях и усыновлённых детях,<ref>Duffy, Mike. [https://web.archive.org/web/20040519194438/http://www.freep.com/entertainment/tvandradio/mariah21_20011221.htm «Mariah Carey leads heartfelt holiday special to promote adoption»]. ''[[Detroit Free Press]]''. December 21, 2001.</ref> она также помогала Детским отделениям больниц совместно с администрацией города Нью-Йорка. В 2005 году певица выступила в серии концертов [[Live 8 concert, London|Live 8 в Лондоне]] в помощь пострадавшим от [[Катрина (ураган)|урагана «Катрина»]]. В августе 2008 года Мэрайя Кэри и другие артисты записали благотворительный сингл «[[Just Stand Up!|Just Stand Up]]» под руководством [[Бэбифейс]]а и [[Рид, Эл-Эй|Эл Эй Рида]], в поддержку акции «[[Stand Up to Cancer|Противостояние раку]]». 5 сентября певицы выступили в живую с песней на телевидении.<ref>{{cite web|url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|title="JUST STAND UP" STAR-STUDDED CHARITABLE SINGLE SETS PACE FOR STAND UP TO CANCER FUNDRAISING CAMPAIGN &#124; SU2C|publisher=Standup2cancer.org|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gpz5F1?url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> Кэри впервые снялась в рекламе в 2006 году в ролике о персональных компьютерах [[Intel]] [[Centrino]]; затем рекламировала драгоценности и аксессуары для подростков на рекламных листовках сети магазинов [[Claire's]].<ref>Paoletta, Michael.[http://www.azcentral.com/ent/music/articles/0711mimi.html «The branding of Mimi»]{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018 |bot=InternetArchiveBot }} ''Billboard''. July 10, 2006.</ref><ref>Serpe, Gina. [https://web.archive.org/web/20060322065807/http://www.eonline.com/News/Items/0,1,18479,00.html «Mariah Pulls a J.Lo»]. [[E!|E! Online]]. March 3, 2006.</ref> В этот период певица записала и прорекламировала серию эксклюзивных [[рингтон]]ов, включая «[[Time of Your Life (рингтон)|Time of Your Life]]», в рамках совместной рекламной кампании [[Pepsi]] и [[Motorola]].<ref>[http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp «Mariah Carey Hits Perfect Note With Pepsi»] {{Wayback|url=http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp|date=20110613233103}}. [[PR Newswire]]. April 19, 2006.</ref> Она подписала лицензионное соглашение с косметической компанией [[Арден, Элизабет|Элизабет Арден]] и в 2007 году выпустила свои собственные духи под названием «[[M (духи)|M]]».<ref>Vineyard, Jennifer and Bland, Bridget. [http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true «Mariah Wants All Fans to See Her — And Even Smell Like Her»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true |date=20100202105421 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 6, 2006.</ref><ref>Naughton, Julie. [http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH «Ready for a Revival: More Stars Launch Scents»] {{Wayback|url=http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH|date=20080212011306}}. [[Women's Wear Daily|WWD]].com. June 22, 2007.</ref> Согласно журналу ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]'', Мэрайя Кэри была шестой самой богатой женщиной в индустрии развлечений, в 2007 году её финансовое состояние оценивалось в 225 млн $.<ref>[https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 «The Richest 20 Women In Entertainment»] {{Wayback|url=https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 |date=20170730044335 }}. ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]''. January 18, 2007.</ref> Певица выступила в качестве режиссёра в нескольких музыкальных видеоклипах для своих синглов на протяжении 1990-х. Журнал ''Slant'' назвал видеоклип на песню «The Roof (Back in Time)», который Мэрайя сорежиссировала совместно с [[Мартел, Дайан|Дайаном Мартелом]], одним из двадцати лучших клипов всех времён.<ref>Gonzalez, Ed and Cinquemani, Sal. [http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp «100 Greatest Music Videos — 20 1»] {{Wayback|url=http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp |date=20110606195152 }}. ''[[Slant Magazine|Slant]]''. 2003.</ref> В 2008 году Кэри вошла в список [[Time 100|ста наиболее влиятельных людей года]].<ref>[http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ «Sonia, Tata in Time’s most influential list»] {{Wayback|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ |date=20090505082316 }}. ''expressindia.com''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/worldnews.html?in_article_id=563248&in_page_id=1811 «Tony Blair makes list of 100 most influential people — but there’s no place for Gordon Brown»]. ''[[Daily Mail]]''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''Time''. May 1, 2008.</ref> В январе 2010 года певица объявила через [[Twitter]] о выпуске своего нового [[Розовое вино|розового]] шампанского под названием ''Angel Champagne''.<ref name=Carey/> 29 ноября 2010 года Мэрайя дебютировала на рекламном телевизионном канале [[Home Shopping Network|HSN]] с коллекциями драгоценностей, обуви и парфюма.<ref>{{cite web|url=http://www.hsn.com/mariah-carey/mariah-carey_c-mc_a-7718_xc.aspx?rid=1831&prev=hp|title=Mariah Carey &#124; Mariah Carey Jewelry, Shoes and Fragrances at|publisher=Hsn.com|date=2011-03-04|access-date=2011-04-04|archive-url=http://www.webcitation.org/688gqlTV0|archive-date=2012-06-03}}</ref> 11 февраля 2011 года она снова появилась на телеканале с недавно выпущенными продуктами. В апреле 2016 года стало известно, что певица застраховала свой голос и ноги на $35 млн<ref>{{Cite web |url=http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |title=Mariah Carey's Body Parts are Worth $70 Million |access-date=2016-04-11 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412114956/http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |url-status=live }}</ref>. == Фильмографияһы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечание |- | 1999 | ''The Bachelor'' | [[Холостяк (фильм, 1999)|Холостяк]] | Илэна | |- | 2001 | ''Glitter'' | [[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]] | Билли Фрэнк | Номинация на {{нп5|22nd Golden Raspberry Awards|22-ю премию «Золотая малина»|en}} в категории «Худшая актриса». |- | 2002 | ''WiseGirls'' | [[Женская логика (фильм, 2002)|Женская логика]] | Рэйчел | |- | 2003 | ''Death of a Dynasty'' | [[Смерть династии (фильм, 2003)|Смерть династии]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2005 | ''State Property 2'' | [[Собственность государства 2]] | Жена Дэйма | |- | 2008 | ''You Don’t Mess with the Zohan'' | [[Не шутите с Зоханом]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2009 | ''Tennessee'' | [[Теннесси (фильм)|Теннесси]] | Кристал | |- | 2009 | ''Precious'' | [[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]] | Миссис Уисс | Премия «Прорыв года» на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]].<ref>[http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ «Morning Roundup: Mariah Carey Wins Acting Award»] {{Wayback|url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ |date=20111105221157 }}. ''[[The Wall Street Journal]]''. November 24, 2009.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''[[Variety]]''. November 23, 2009.</ref><br>Актриса второго плана на кинофестивале ''Capri Hollywood International Film Festival''.<ref name="carpiaward">{{cite web|url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|title=Mariah Carey Wins Best Supporting Actress|work=moejackson.com|date=2009-12-29|access-date=2010-10-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688grOlK7?url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref><br>Номинация — [[Black Reel Awards|Black Reel Award]] за Лучшую актрису второго плана и состав актёров.<br> Номинация — [[NAACP Image Award]] Открытие актрисы второго плана в кинофильме.<br>Номинация — [[Премия Гильдии киноактёров США]] за Выдающийся состав актёров.<br>Номинация — [[Broadcast Film Critics Association Awards 2009|Critics' Choice Awards]] за Лучший актёрский состав. |- | 2013 | ''The Butler'' | [[Дворецкий (фильм)|Дворецкий]] | Хэтти | |} === Сериалы === {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечания |- | 2002 | ''Ally McBeal'' |[[Элли Макбил|Элли МакБил]] | Кэнди Кашнип | «[[Список эпизодов телесериала «Элли Макбил»#Пятый сезон: 2001-02|Игра со спичками]]» (5 сезон, 8 серия) |- | 2003 | ''[[The Proud Family]]'' |[[Гордая семья (сериал)|Гордая семья]] | Саму себя | Озвучивание роли |} == Дискографияһы == {{main|Дискография альбомов Мэрайи Кэри|Дискография синглов Мэрайи Кэри}} {{col-begin}} {{col-2}} === Студия альбомдары === * ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' (1990) * ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991) * ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) * ''[[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]'' (1994) * ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995) * ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997) * ''[[Rainbow (альбом Мэрайи Кэри)|Rainbow]]'' (1999) * ''[[Glitter (альбом)|Glitter]]'' (2001) * ''[[Charmbracelet]]'' (2002) * ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) * ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]'' (2008) * ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' (2009) * ''[[Merry Christmas II You]]'' (2010) * ''[[Me. I Am Mariah… The Elusive Chanteuse]]'' (2014) * ''[[Caution]]'' (2018)<ref>{{cite web |url=https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |title=Mariah Carey Announces New Album ''Caution'' |author=Will Gottsegen |date=2018-10-15 |website= |publisher=[[Spin (журнал)|Spin]] |access-date=2018-10-17 |lang=en |archive-date=2018-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181015235302/https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |url-status=live }}</ref> * ''[[Here for It All]]'' (2025) {{col-2}} === DVD/Видео === * ''[[The First Vision]]'' (1991) * ''[[MTV Unplugged +3]]'' (1992) * ''[[Here Is Mariah Carey]]'' (1993) * ''[[Fantasy: Mariah Carey at Madison Square Garden]]'' (1996) * ''[[Around the World (видео)|Around the World]]'' (1999) * ''[[Number 1’s (DVD)|Number 1’s]]'' (1999) * ''[[The Adventures of Mimi (DVD)|The Adventures of Mimi]]'' (2007) {{col-end}} == Иҫкәрмәләр == === Комментарийҙар === {{комментарийҙар}} == Әҙәбиәт == '''Монографиялар''': * {{Книга|автор={{Не переведено|Никсон, Крис|Chris Nickson|en|Chris Nickson}}|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|язык=en|место=N. Y.|издательство=St. Martin’s Griffin|год=1998|страниц=182|isbn=978-0-312-19512-0|ref=Nickson}} == Һылтанмалар == {{Навигация|Тема=Мэрайя Кэри}} * {{Официальный сайт}} * {{Allmusic new|тип=artist|номер=p62404|имя=Мэрайя Кэри}} {{ВС}} [[Категория:Мэрайя Кэри| ]] [[Категория:АҠШ поп-музыканттары]] [[Категория:XX быуат музыканттары]] [[Категория:XXI быуат музыканттары]] [[Категория:АҠШ киноактрисалары]] [[Категория:American Idol ҡатнашыусылары]] [[Категория:АҠШ меценаттары]] [[Категория:АҠШ-тың ритм-н-блюз башҡарыусылары]] [[Категория:Columbia Records башҡарыусылары]] [[Категория:«Грэмми» премияһы лауреаттары]] [[Категория:«Золотая малина» премияһы лауреаттары]] [[Категория:World Music Awards лауреаттары]] [[Категория:Def Jam Recordings башҡарыусылары]] [[Категория:Virgin Records башҡарыусылары]] [[Категория:Island Records башҡарыусылары]] [[Категория:АҠШ-тың поп-йырсылары]] [[Категория:Иң яҡшы яңы башҡарыусыға «Грэмми» премияһы]] [[Категория:Нью-Йорк штатынан йырсылар]] [[Категория:АҠШ бейеү музыкаһы музыканттары]] [[Категория:Echo Pop премияһы лауреаттары]] [[Категория:Йырҙар авторҙары Дан залы ағзалары]] [[Категория:MTV EMA премияһы лауреаттары]] bmbczk3yo53w2l5phi5zm0gr4s2qd6q 1293822 1293820 2026-04-19T07:36:04Z Akkashka 14326 1293822 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=19 апрель 2026}} {{Ук}} '''Мэра́йя Кэ́ри''' ({{lang-en|Mariah Carey}}; [[27 март]] [[1969 год|1969]], [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҠШ]]) — [[Соединённые Штаты Америки|америка]] [[йырсыһы]], йырҙар авторы, [[музыкаль продюсер]], [[актриса]] һәм [[филантроп]]. 1990 йылда [[Columbia Records]] лейблының башҡарма директоры етәкселегендә туғыҙ тапҡыр платина статусын алған ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' дебют альбомын сығара<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey#search_section|title=American album certifications – Mariah Carey – Mariah Carey|publisher=[[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|RIAA]]|language=en|access-date=2020-05-19|archive-url=https://archive.today/20200519053933/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey%23search_section|archive-date=2020-05-19}}</ref> һәм ул Америка [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] чартында беренсе урынды биләгән дүрт хит-синглды үҙ эсенә ала. 1993 йылда {{нп5|Tommy Mottola|Томми Моттола|en}} менән никахынан Һәм ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991), ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) и ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'' (1994) альбомдарының уңышынан һуң, Мэрайя Кэри Columbia лейблының бөтә тарихында коммерция йәһәтенән иң уңышлы музыкант тип таныла. ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995) альбомынан сығарылған «[[One Sweet Day]]» икенсе синглы [[Boyz II Men]] төркөмө менән дуэт музыка тарихына инә: уларҙың уртаҡ йыры [[Список рекордов Billboard Hot 100]] ''Billboard'' чартында рекордлы аҙналар һаны буйынса беренсе урынды биләй. Альбом яҙҙырыу осоронда Мэрайя Кэри әкренләп хип-хоп яғына борола, үҙе өйрәнгән R&B - һәм поп жанрҙарынан ситкә тайпыла башлай. Был үҙгәрештәр ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997) альбомында сағылыш таба. Әйтер кәрәк, ул уҡ ваҡытта йырсы Мотолла менән айырылышып өлгөрә. 2000 йылда Кэри Columbia лейблынан китә һәм [[Virgin Records]] менән 100 миллионлыҡ контракт төҙөй. Незадолго до выпуска первого фильма «[[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]]» (2001), Мэрайя Кэри находилась в состоянии эмоционального и физического истощения и была госпитализирована по причине сильного переутомления. После провала фильма и альбома лейбл Virgin Records выкупил ранее подписанный контракт на 5 студийных альбомов, выплатив 50 миллионов отступных. После неудачного периода Мэрайя подписала мультимиллионный контракт с [[Island Records]] и вернулась на вершины мировых чартов с альбомом ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005). Второй сингл «[[We Belong Together]]» стал самым успешным синглом 2000-х, и позже был назван журналом ''[[Billboard]]'' «Песней десятилетия». Мэрайя Кэри приняла участие в съёмках фильма «[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]» (2009), в качестве актрисы второго плана, за которую получила премию «Прорыв года» на Международном кинофестивале в Палм-Спрингс, и номинации «Лучшая актриса второго плана» и «Открытие актрисы второго плана в кинофильме» на церемониях [[Black Reel Awards of 2010|Black Reel]] и [[NAACP Image Award]]. Кэри является одной из самых продаваемых певиц в истории музыки — её диски были проданы общим тиражом более 200 млн копий<ref name="mc20092010" /><ref name="defjam20092010" />. В 1998 году она была названа самым продаваемым исполнителем десятилетия, а в 2000 — самой коммерчески успешной певицей тысячелетия на церемонии [[World Music Awards]]<ref name="mcawards" />. Согласно [[Список самых продаваемых музыкантов США|данным]] [[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|Американской ассоциации звукозаписывающих компаний]], она является третьей по коммерческому успеху певицей, чьи альбомы в США были проданы тиражом 63 млн копий. В 2008 году песня «[[Touch My Body]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], что сделало Кэри единственным артистом в истории музыки, чьи песни 18 раз занимали первое место этого чарта<ref name="bb02042008" />. Также она является обладательницей пяти премий «[[Грэмми]]»<ref name="mcawards" /><ref>{{Cite web |url=http://www.grammy.com/nominees/search?artist=Mariah+Carey&title=&year=All&genre=All |title=grammy.com |access-date=2011-02-15 |archive-date=2012-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925205043/http://www.grammy.com/nominees/search?artist=mariah+carey&title=&year=All&genre=All |url-status=live }}</ref>. В августе 2015 года певица удостоилась именной звезды на «[[Голливудская «Аллея славы»|Аллее Славы]]» в Голливуде<ref>{{Cite web|url = http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|title = merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|author = Юлия Красновская|work = Новости|date = 2015-08-06|publisher = ok-magazine|access-date = 2015-08-06|archive-date = 2015-08-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20150807141933/http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|url-status = live}}</ref>. В декабре 2019 года песня «[[All I Want for Christmas Is You]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] спустя 25 лет после дебюта в 1994 году и стала её 19-м чарттоппером американского хит-парада (по этому показателю Кэри уступает только легендарной британской группе [[The Beatles]], которые лидировали в США 20 раз)<ref>{{Cite web |url=https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |title=Рождественская песня Мэрайи Кэри возглавила чарт Billboard Hot 100 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2019-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217172636/https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |url-status=live }}</ref><ref name="AIWFCIY">{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|title=Wish Come True: Mariah Carey's 'All I Want for Christmas Is You' Hits No. 1 on Hot 100 After 25-Year Wait|work=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=2019-12-16|access-date=2019-12-17|archive-date=2019-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216180915/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|url-status=live}}</ref>. == Балалыҡ йылдары == Мэрайя Кэри родилась 27 марта 1969 года{{efn|name=Birth date|Хотя в некоторых источниках и указан 1970 год рождения<ref>* {{cite news |last1=Holden |first1=Stephen |title=The Pop Life - Mariah Carey's Debut |url=https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |work=[[The New York Times]] |date=1990-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101111434/https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |archive-date=2018-01-01 |quote=The 20-year-old singer... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|author-link=Chris Nickson|last=Nickson|first=Chris|title=Mariah Carey revisited|url=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|year=1998|publisher=St. Martin's Griffin|location=New York|isbn=978-0-312-19512-0}} * {{cite book|first=Marc|last=Shapiro|title=Mariah Carey|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18|year=2001|publisher=ECW Press|isbn=978-1-55022-444-3}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |date=20230119181715 }} {{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |title=Источник |access-date=2017-09-30 |archive-date=2023-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119181715/https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |url-status=unfit }} * {{cite magazine |last1=Eliscu |first1=Jenny |title=Mariah After Midnight |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |magazine=[[Rolling Stone]] |access-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327221424/https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |archive-date=2019-03-27 |date=2006-02-23 |quote=When Patricia Carey gave birth to a seven-pound baby girl at 7:27 A.M. on March 27th, 1970... }}</ref>, объявление о рождении в газете родного города Кэри ''{{iw|Long Islander News|The Long-Islander}}'' указывает на 1969 год<ref>{{cite news|url=https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|title=Recent Births Are Announced|newspaper=[[Long Islander News|The Long-Islander]]|location=Huntington, New York|date=1969-04-10|page=2—3|quote=Recent births at Huntington Hospital have been announced as follows{{nbsp}}... March 27 Mariah, Mr. and Mrs. Alfred Carey, Huntington|via=NYS Historic Newspapers|archive-date=2021-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210407104122/https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|access-date=2022-07-01}}</ref>, как и другие источники<ref>* {{cite news |title=Short Takes: Mariah Carey Doing OK at 21 |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |date=1991-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327220743/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |archive-date=2019-03-27 |quote=At age 21, she seems... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sR4Ch1dMe8IC&q=who%27s+who+in+america+mariah+carey+1969&pg=PA275|title=The International Who's Who 2004|edition=67|publisher=[[Europa Publications]]|location=London|year=2003|editor-first=Elizabeth|editor-last=Sleeman|chapter=Carey, Mariah|isbn=978-1-85743-217-6|quote=b. 1969, Long Island, NY|url=https://archive.org/details/internationalwho2004ond}} * {{cite magazine |title=Mariah Carey - Biography |url=http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |magazine=[[People]] |access-date=2019-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817222020/http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |archive-date=2016-08-17 |quote=Date of Birth: March 27, 1969 }}</ref>}} в [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтоне]], [[Лонг-Айленд]], в [[Нью-Йорк (штат)|штате Нью-Йорк]], США. Она третий и младший ребёнок Патрисии Хики ({{lang-en|Patricia Hickey}}; 1937—2024), бывшей [[опера|оперной]] певицы [[Ирландцы|ирландского]] происхождения, и Альфреда Роя Кэри ({{lang-en|Alfred Roy Carey}}), аэронавигационного инженера [[Афроамериканцы|африканского]] и [[Венесуэльцы|венесуэльского]] происхождения<ref>Shapiro, pg. 16.</ref><ref>Родители Мэрайи развелись, когда ей было три года<ref>Shapiro, pg. 19-20.</ref>. В то время, пока они жили в Хантингтоне, соседи-[[расист]]ы предположительно отравили собаку и подожгли автомобиль её семьи. После развода родителей девочка мало виделась со своим отцом, а её мать работала на нескольких работах, чтобы содержать семью. Мэрайя проводила большую часть своего времени дома в одиночестве и стала постепенно заниматься музыкой. Она начала петь в возрасте трёх лет, после того как повторила фрагмент оперы ''[[Верди]] — «[[Риголетто]]»'' на [[Итальянский язык|итальянском языке]]<ref>Shapiro, pg. 18-19.</ref>, которую разучивала мать Мэрайи. Позже Патрисия стала давать уроки пения своей младшей дочери. Мэрайя окончила среднюю школу Харборфилдс в городке Гринлаун, [[Нью-Йорк (штат)|штат Нью-Йорк]]. Она часто отсутствовала на занятиях из-за работы над [[Демозапись|демонстрационной записью]] в местной звукозаписывающей студии; поэтому её одноклассники дали ей прозвище «Мираж»<ref>Shapiro, pg. 31.</ref>. Её работа в Лонг-Айленде дала возможность сотрудничать с такими музыкантами, как Гевин Кристофер ({{lang-en|Gavin Christopher}}) и [[Бен Маргулис]] ({{lang-en|Ben Margulies}}), в соавторстве с которым она написала материал для своей демо-кассеты. После переезда в [[Нью-Йорк]] Мэрайя работала неполные рабочие дни только для того, чтобы оплатить арендную плату за жилье и закончить 500-часовые курсы в школе красоты<ref>Handelman, David. «Miss Mariah». ''[[Cosmopolitan]]''. December 1997.</ref>. В итоге она стала [[бэк-вокал]]исткой у [[Пуэрто-Рико|пуэрто-риканской]] певицы Бренды К. Старр ({{lang-en|Brenda K. Starr}}). В [[1988 год]]у на вечеринке Мэрайя встретила Томми Моттолу, который в то время был руководителем звукозаписывающей компании [[Columbia Records]]. Он получил [[демозапись]] Кэри от Бренды К. Старр. Моттола прослушал кассету, когда уезжал с вечеринки, и был впечатлён исполнением, после чего он решил вернуться, чтобы найти Мэрайю, но она к тому времени уже ушла. Однако Моттола разыскал начинающую певицу и подписал с ней [[Договор|контракт]]. == Карьераһы == === 1990—1994: ''Mariah Carey'', ''Emotions'', ''Music Box'', ''Merry Christmas'' === [[Файл:Mariah Carey 1990 cropped.jpg|thumb|слева|160px|В 1990 году]] Синглы «[[Vision of Love]]», «[[Love Takes Time]]», «[[Someday (песня Мэрайи Кэри)|Someday]]» и «[[I Don’t Wanna Cry]]» с её дебютного альбома ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' возглавили американские чарты и сделали её звездой. В [[1991 год в музыке|1991 году]] Кэри получила свою первую премию «[[Грэмми]]» как «Лучший начинающий исполнитель» и «Лучшая поп-вокалистка»<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |title=Исполнитель — Mariah Carey // Кумиры на MTV.ru |access-date=2008-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218102212/http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |archive-date=2008-02-18 |url-status=dead }}</ref>. 17 сентября 1991 года Мэрайя выпускает свой второй альбом [[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]. Он отличался большим жанровым разнообразием, испытывая влияние таких жанров, как [[госпел]], [[современный ритм-н-блюз]], [[соул]], а также баллад 1950—1970-х годов. Альбом получил смешанные отзывы критиков. В июне [[1993 год в музыке|1993 года]] она вышла замуж за Моттолу. В том же году она выпустила альбом ''[[Music Box (альбом)|Music Box]]''. Этот альбом включил в себя такие песни, как «Without You», «Anytime You Need A Friend» и «Hero», и остался её самым продаваемым альбомом по сей день. Первый сингл «Dreamlover» продержался на первой строчке американских чартов 9 недель. Следующая песня «Hero» тоже возглавила чарты и стала одной из её самых узнаваемых песен. Зимой [[1994 год в музыке|1994 года]] Кэри выпустила альбом рождественских песен [[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]. === 1995—2000: ''Daydream'', ''Butterfly'' һәм ''Rainbow'' === [[3 октября]] [[1995 год]]а вышел пятый студийный альбом Кэри — ''[[Daydream]]''. ''Daydream'' символизирует переход Кэри к более зрелому звучанию и жанровому многообразию: певица использует стилистические элементы [[хип-хоп]] музыки. Это был последний альбом до развода с Моттолой. Выходу альбома предшествовал сингл «[[Fantasy (песня Мэрайи Кэри)|Fantasy]]», ставший её девятым хитом первой величины в Соединённых Штатах<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |title=Mariah Carey’s 25 Top Billboard Hit Songs {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2014-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605185707/http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |url-status=live }}</ref>. «Fantasy» стала первым синглом среди исполнительниц, которому удалось [[Список рекордов Billboard Hot 100|дебютировать на первой позиции]] в чарте [[Billboard Hot 100]]<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|title=Only 23 Songs Have Ever Debuted At Number One, Including Bieber's Latest|publisher=Forbes.com|author=Hugh McIntyre|lang=en|date=2015-09-11|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421044849/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|url-status=live}}</ref>. Песня «[[One Sweet Day]]», записанная совместно с американской ритм-н-блюз группой [[Boyz II Men]], отметилась похожим достижением: сингл дебютировал на вершине рейтинга Billboard Hot 100 и удерживал первую строчку чарта в течение [[Список рекордов Billboard Hot 100|рекордных 16 недель]]<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |title='Uptown Funk!,' 'Macarena,' 'One Sweet Day' & More: The Longest-Leading No. 1s Ever on the Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112214921/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |url-status=live }}</ref>. В [[1999 год]]у издание Billboard поместило «One Sweet Day» на первое место в рейтинге главных хитов 1990-х годов, назвав композицию «Песней десятилетия»<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |title=March 16, 1996: Mariah Carey, Boyz II Men’s 'One Sweet Day' Makes History On Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035811/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |url-status=live }}</ref>. В свою очередь, третий сингл с альбома, «Always Be My Baby», продолжил тенденцию Кэри к высоким дебютам и коммерчески успешным синглам. Песня заняла вторую строчку в [[Billboard Hot 100]] сразу на первой неделе, что является своеобразным достижением, и, в конечном счёте, стала одиннадцатой песней певицы, которая возглавила американский чарт<ref>{{Cite web |url=http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |title=Mariah Carey Performs 'Always Be My Baby' in Classic Mariah Fashion |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222152152/http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |url-status=live }}</ref>. В [[1996 год в музыке|1996 году]] на 38-й ежегодной церемонии «Грэмми» ''Daydream'' получил шесть номинаций, но не выиграл ни в одной категории. [[Файл:Mariah Carey13 Edwards Dec 1998.jpg|thumb|200px|Съёмки клипа «I Still Believe», декабрь 1998 года]] С последующими альбомами Кэри стала полноценно контролировать своё музыкальное звучание, включая новые жанры в свои работы<ref>{{книга|автор=Nickson, Chris.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/164|место=Нью-Йорк|год=1998|страницы=164|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. В середине 1997 года Кэри начала записывать материал для её следующего альбома ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]''<ref name="nickson40">{{книга|автор={{не переведено 5|Chris Nickson|Nickson, Chris|en}}.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/157|год=1998|место=[[Нью-Йорк]]|страницы=157|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. Альбом вышел в сентябре [[1997 год в музыке|1997 года]] и получил положительные отзывы критики. Для записи альбома она обратилась к помощи звёзд современного хип-хопа, в том числе к [[Puff Daddy]] и [[Мисси Эллиот]]. Альбом попал на первую строчку в американских чартах, но его успех был скромнее, чем у предыдущих дисков. Сингл «Honey» держался на вершине списка три недели, а «My All» — неделю. Тем не менее, Кэри не вернулась к своему прежнему стилю. Для следующего альбома ''#1s'' (сборник её 14 синглов, занявших первое место в американских чартах) она записала треки с [[Дюпри, Джермейн|Джермейном Дюпри]], [[Уитни Хьюстон]] и [[Brian McKnight|Брайаном Макнайтом]]. В [[1999 год в кино|1999 году]] после прохождения актёрских курсов Кэри снимается в фильме «The Bachelor» (''Холостяк'') с [[Зеллвегер, Рене|Рене Зеллвегер]] и [[О'Доннелл, Крис|Крисом О’Доннеллом]]. В том же году она выпустила следующий студийный альбом ''Rainbow''. Первый сингл «Heartbreaker» занял первое место в американских чартах. Песня сопровождалась видеоклипом, на съёмки которого было потрачено несколько миллионов долларов. Несмотря на успех первого сингла, сам альбом разочаровал поклонников и был разгромлен критиками, многие из которых утверждали, что Кэри поспешила выпустить новый альбом для того, чтобы выполнить условия контракта как можно быстрее, так как отношения между певицей и Моттола испортились после их развода. === 2001—2004: ''Glitter'', ''Charmbracelet'', шәхси һәм һөнәри проблемалары === В декабре [[1999 год]]а Кэри получила награду ''«[[Billboard Music Awards|Артист десятилетия]]»'' на церемонии издания [[Billboard]], а в июле [[2000 год]]а исполнительница была награждена специальной наградой ''«Самая продаваемая исполнительница тысячелетия»'' на премии [[World Music Awards]]<ref>{{Cite web |url=http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |title=Winners of the WORLD MUSIC AWARDS — may 2000 |access-date=2000-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001015144058/http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |archive-date=2000-10-15 |url-status=dead }}</ref>. Конфликт личных и профессиональных интересов с руководством лейбла Columbia Records побудил Мэрайю покинуть звукозаписывающую компанию. По некоторой информации, певица собиралась разорвать свои профессиональные отношения с Columbia ещё в 1997 году, когда бракоразводный процесс с Томми Моттолой подошёл к завершению<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |title=Mariah Carey Expected to Leave Label —latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083259/http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |url-status=live }}</ref>. Весной 2001 года [[Los Angeles Times]] сообщил, что несколько звукозаписывающих компаний заинтересованы в сотрудничестве с Мэрайей Кэри. В конечном счете многие руководители лейблов отказались вступать в торговую войну, поскольку считали, что не смогут предоставить достаточную сумму для заключения контракта с певицей<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |title=Carey Reportedly Signs 4-Album, $80-Million Virgin Records Deal — latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083426/http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |url-status=live }}</ref>. Однако финансовые условия не помешали звукозаписывающей компании [[Virgin Records]] заключить беспрецедентный контракт с Кэри на сумму 80 миллионов долларов в [[2001 год]]у<ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |title=BBC News {{!}} MUSIC {{!}} EMI drops Mariah Carey |access-date=2015-01-30 |archive-date=2014-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513053826/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |url-status=live }}</ref>. Сумма контракта оставалась рекордной в истории музыкальной индустрии вплоть до лета 2001 года, когда американская певица [[Хьюстон, Уитни|Уитни Хьюстон]] заключила соглашение с [[Sony BMG]] на 100 миллионов долларов<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |title=The Inside Story of How Mariah Carey and L.A. Reid Reunited (at a Fraction of Her Former $80 Million Deal) {{!}} Billboard |access-date=2015-01-30 |archive-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202031720/http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |title=Whitney Signs $100 Million Contract — Whitney Houston : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222074859/http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |url-status=live }}</ref>. Исполнительница получила полный концептуальный и творческий контроль над своими проектами<ref name=autogenerated2 />. Она решила записать альбом-саундтрек, вдохновленный танцевальной музыкой [[1980-е|80-х годов]] и [[диско]]-музыки<ref>{{Cite web |url=http://allmusic.com/album/glitter-r544381 |title=Glitter — Mariah Carey {{!}} Songs, Reviews, Credits, Awards {{!}} AllMusic |access-date=2015-01-30 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211235556/http://www.allmusic.com/album/glitter-r544381 |url-status=live }}</ref>. Несколько месяцев спустя, в июле 2001 года Кэри начала страдать от физического и эмоционального истощения. Она оставляла сообщения на своем официальном сайте с жалобами на переутомление и разрыв отношений с латинским исполнителем [[Луис Мигель|Луисом Мигелем]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2001/07/28/wcarey28.xml News — Latest breaking UK news — Telegraph]{{Недоступная ссылка|date=сентября 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. [[25 июля]] [[2001 год]]а Мэрайя Кэри была госпитализирована по причине нервного и эмоционального срыва. Певице пришлось отменить свои выступления, в частности рекламную кампанию проекта «Блеск» и появление на концерте [[MTV]], посвященного двадцатилетию телеканала<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |title=Diva in Distress : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111162706/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |url-status=live }}</ref>. [[Файл:Mariah Carey Charmbracelet London.jpg|thumb|right|Кэри во время Charmbracelet World Tour]] В [[2001 год в музыке|2001 году]] Кэри выпустила сингл ''Loverboy'' со своего нового альбома и [[саундтрек]]а ''«[[Glitter (альбом)|Glitter]]»''. Альбом был разгромлен критиками и оказался первым провалом в карьере Кэри. Через несколько дней после выпуска альбома Кэри госпитализировали по неизвестным причинам. В течение последующего года работы совместно с Virgin популярность певицы пришла в упадок из-за провала её дебютного [[фильм]]а и [[саундтрек]]а. Физический и эмоциональный срыв певицы на этой почве получил массовую огласку. В начале [[2002 год]]а соглашение между Кэри и Virgin Records было скандально расторгнуто. Несмотря на то, что официальных причин для окончания сотрудничества названо не было, многие обозреватели полагали, что на это повлияли низкий уровень продаж альбома ''Glitter'' и международный кассовый провал одноимённого фильма<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |title=Record Label Pays Dearly To Dismiss Mariah Carey — NYTimes.com |access-date=2017-09-30 |archive-date=2017-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915065902/http://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |url-status=live }}</ref>. В [[2002 год]]у Кэри подписала новый контракт с компанией [[Universal Music Group|Island Records]]. === 2005—2007: Возвращение славы с ''The Emancipation of Mimi'' === [[Файл:Mariah Carey 2005.jpg|thumb|слева|200px|В 2005 году]] Десятый студийный альбом Мэрайи Кэри ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) был записан с участием таких продюсеров, как: [[The Neptunes]], [[Уэст, Канье|Канье Уэст]] и [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]]. Мэрайя говорила об альбоме: «он очень похож на запись для вечеринки […] с момента нанесения макияжа и подготовки к выходу в свет […] Я хотела создать альбом, который бы вполне отражал эти чувства».<ref>Ferber, Lawrence. «Mariah Carey: Free at last». ''[[HX Magazine|HX]]''. April 4, 2005.</ref> ''The Emancipation of Mimi'' стал самым продаваемым альбомом 2005 года в Соединённых Штатах Америки. Музыкальный критик из великобританской газеты ''[[The Guardian]]'' сказал: «прохладная, сфокусированная и урбанистическая [… некоторая часть альбома]; первые песни Мэрайи за последние годы, за которые мне не надо платить, чтобы я послушал их снова»,<ref>Sullivan, Caroline. [http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html «Mariah Carey, ''The Emancipation of Mimi''»] {{Wayback|url=http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html |date=20050901191919 }}. ''[[The Guardian]]''. April 1, 2005. Retrieved March 17, 2006.</ref> в то время как Элиса Гарднер написала в ''[[USA Today]]'': «Свежие, игривые треки как „Say Somethin'“ (при участии Snoop Dogg) и „Get Your Number“ (с Джермейном Дюпри) доказывают, что певица не потеряла страсть к хип-хопу. Но баллады и песни среднего темпа отражают обновлённую уверенность певчей птицы, которая продолжает лететь несмотря на выстрелы.»<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm |title=Mariah rebounds, Garbage is sweet, Will Smith gets lost |work=USA Today |date=2005-04-13 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524034213/http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm }}</ref> С другой стороны, критики из журналов ''Slant'' и ''AllMusic'' написали: «Как только Вы начинаете слышать неуклюжесть в её голосе (без сомнения, до такой степени „завлекательную“), то тут же врывается дополнительный хук или песня затихает. Фирменные высокие ноты Мэрайи, которые использовались ранее как структурные, мелодичные и текстурные составляющие песни, теперь кажутся случайными, существуя с единственной целью — убедить слушателя в том, что Голос всё ещё жив. Ещё больше о нотах нижнего регистра (помните те, не вписывающиеся ни в какие рамки, первые 60 секунд песни 1991 года „You’re So Cold“?) — теперь можно услышать только средний уровень её диапазона. Но всё же альбом пользуется хорошим спросом и достаточно популярен, несмотря на гложущее чувство, что Мэрайя повредила свой голос, и он не подлежит восстановлению».<ref>{{cite web |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |title=Mariah Carey: The Emancipation Of Mimi &#124; Music Review |publisher=Slant Magazine |date=2005-04-05 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027201414/http://slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |url-status=live }}</ref> «Голос Мэрайи звучит так же пусто, слабо и разрушено, как и в альбома ''Charmbracelet''. Её голос не походит сам на себя в этом альбоме. Когда она не звучит подобно [[Бейонсе]], её голос кажется отчаянным в попытке вернуться к своей прежней эпохе. Но если проигнорировать эти две большие проблемы, то ''The Emancipation of Mimi'' производит желаемый эффект, по крайней мере, как отличная, чрезвычайно сильная авторская работа в жанре данс-поп».<ref>{{Allmusic | class = album | id = r729111 | label = The Emancipation of Mimi > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref> [[Файл:Mariah Carey in August 2006 3.jpg|thumb|right|Мэрайя выступает на своём концерте [[The Adventures of Mimi Tour|Adventures of Mimi Tour]] в штате Флорида 7 августа 2006 года.]] ''The Emancipation of Mimi'' выиграл в номинации ''[[Grammy Award for Best Contemporary R&B Album|Лучший альбом в жанре современного ритм-н-блюза]]'', а сингл «[[We Belong Together]]» получил награды ''[[Grammy Award for Best Female R&B Vocal Performance|Лучшее женское R&B выступление (вокал)]]'' и ''[[Grammy Award for Best R&B Song|Лучшая R&B песня]]'' на [[48-я церемония «Грэмми»|48-й церемонии «Грэмми»]]. На протяжении 14 недель песня «We Belong Together» возглавляла чарт Hot 100, что стало рекордом в её карьере в качестве сольной певицы. Впоследствии, песня «[[Shake It Off (песня Мэрайи Кэри)|Shake It Off]]» поднялась до второго места, и Мэрайя Кэри стала первой сольной певицей, которой удалось занять первые две строчки чарта Hot 100 (в то время как в 2002 году певица [[Ашанти (певица)|Ашанти]] занимала первые два места, но в качестве приглашённой исполнительницы с синглом на втором).<ref>Bronson, Fred. [http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html Chart Beat] {{Wayback|url=http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html |date=20120104025931 }}. ''Billboard''. April 20, 2002. Retrieved July 19, 2008.</ref><ref>Bronson, Fred; «The Billboard Book of Number One Hits», pg. 44</ref><ref>Feldman, Christopher; «The Billboard Book of Number Two Hits»</ref><ref>Jeckell, Barry A. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 «Mariah Matches Hot 100 Milestone»] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 |date=20070929150159 }}. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 9, 2006.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20101203143547/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053461 Chart Beat]. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 10, 2008.</ref> 2005 год стал удачным для Мэрайи — её сингл «[[We Belong Together]]» занял первое место в итоговом годовом чарте Hot 100,<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |title=Historical Music Chart – 90s Music Chart – 80s Music Chart |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-18 |access-date=2010-10-17 |archive-date=2007-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218104131/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |url-status=unfit }}</ref> а ''[[The Emancipation of Mimi]]'' стал альбомом-бестселлером 2005 года, согласно системе учёта продаж [[Nielsen SoundScan]].<ref>{{cite web|author=don&amp;#39;t have one|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/2329/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly/|title=Week Of Dec. 3, 2007: Will Josh Groban's Noel Be SoundScan's No.1 Album of 2007? Is Santa Jolly? – Chart Watch|publisher=New.music.yahoo.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g79yHO?url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В середине 2006 года Мэрайя Кэри начала свой концертный тур [[The Adventures of Mimi Tour]], который был самым успешным за всю её карьеру, хотя несколько выступлений были отменены.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html «Mariah Carey’s Hong Kong Show Canceled»] {{Wayback|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html |date=20160822114630 }}. ''[[The Washington Post|Washington Post]]''. October 26, 2006. Retrieved December 15, 2007.</ref> В 2007 году она появилась на обложке мартовского издания журнала ''[[Playboy]]'' в фотосессии без обнажения.<ref>[https://web.archive.org/web/20070108074730/http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm «Modest Mariah»]{{Dead link|date=March 2010 |url=http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm |id=20070929165808}}. ''[[New York Post]]''. December 31, 2006. Retrieved January 27, 2007.</ref> В это же время Мэрайя подала жалобу на порноактрису [[Mary Carey (pornographic actress)|Мэри Кэри]] относительно схожести её псевдонима с именем певицы.<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm |title=Entertainment &#124; Carey battles porn star over name |publisher=BBC News |date=2006-12-09 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091104141230/http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html |title=Mariah Carey Battles Porn Star-Turned-Politician Mary Carey Over Stage Name – Business And Money &#124; Business News &#124; Financial News |publisher=Fox News |date=2006-12-11 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526005918/http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html }}</ref> В 2006 году Мэрайя приняла участие в съёмках некоммерческого фильма ''[[Tennessee (film)|Теннесси]]'' (2008) в роли целеустремлённой певицы, которая уходит от мужа и присоединяется к двум путешествующим братьям в поисках отца. Фильм получил смешанные обзоры, но некоторые, в частности [[Рейтер]], похвалили игру певицы, написав: «недооценённая и очень эффектная».<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey surprisingly effective in "Tennessee" | last = Farber | first = Stephen | url = https://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 | agency = [[Reuters]] | newspaper = The Hollywood Reporter | location = New York | date = 2008-05-01 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2009-05-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090505083651/http://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 }}</ref> === 2007—2009: ''E=MC²'', икенсе никахы һәм ''Memoirs of an Imperfect Angel'' === Весной [[2007 в музыке|2007 года]] певица начала работу над своим одиннадцатым студийным альбомом ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]''<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 «MARIAH CAREY ANNOUNCES NEW ALBUM E=MC2»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 |date=20081125161726 }} ''MariahCarey.com''.</ref>. На вопрос, почему было выбрано такое название для альбома, певица пояснила: «[[Эквивалентность массы и энергии|Теория]] [[Эйнштейн, Альберт|Эйнштейна]]? Физика? ''Я?'' Здравствуйте! Конечно же, я пошутила». Она охарактеризовала свой новый проект как «''Emancipation of Mimi'' в квадрате» и говорила, что чувствовала себя «более свободной», как ни в одном из предыдущих альбомов. Как и её прошлая студийная работа, этот альбом, главным образом, можно отнести к жанрам поп-музыки и [[Современный ритм-н-блюз|современного ритм-н-блюза]], но с включением [[хип хоп]]а, [[госпел]]а и даже [[регги]] (например, песня «Cruise Control»)<ref>Swift, Jacqui. [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece «My dog has a bigger ego»] {{Wayback|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece |date=20110606185448 }}. ''[[The Sun]]''. April 10, 2008.</ref><ref name="ReutersEMC2">{{Cite news | title = Mariah Carey's "E=MC2" offers genre-crossing equation | last = Donahue | first = Ann | url = https://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-03-28 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2013-02-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130226061017/http://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 }}</ref>. Хотя ''E=MC²'' был тепло встречен музыкальными критиками<ref>[http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi «The Emancipation Of Mimi Reviews»] {{Wayback|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi |date=20090601164702 }}. ''Metacritic.com''.</ref>, некоторые из них раскритиковали его за то, что он был «Клоном ''The Emancipation of Mimi''»<ref name="LATimes">Cromelin, Richard. [http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story CD: Mariah Carey’s 'E=MC2'] {{Wayback|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story |date=20110522151202 }}.'' LA Times''. April 12, 2008.</ref>. Критик журнала ''Bleu Magazine'' сказал: «Копия предыдущего альбома не так ужасна, она всего лишь скучноватая и легко забудется со временем»<ref>Irby, Adam Benjamin. [http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html «Bleu Magazine review of E=MC²»] {{Wayback|url=http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html |date=20080619044528 }}. ''TheBleuMag.com''. April 5, 2008.</ref>. 2 апреля, за две недели до выхода ''E=MC²'', основной сингл «[[Touch My Body]]» стал восемнадцатым хитом первой величины в чарте [[Billboard Hot 100|Hot 100]] за всю творческую карьеру певицы, сместив [[Пресли, Элвис|Элвиса Пресли]] на второе место по количеству хитов среди всех артистов, согласно американскому журналу ''Billboard''<ref>Bronson, Fred. [https://web.archive.org/web/20070217113920/http://www.billboard.com/bbcom/chart_beat/bonus_display.jsp?vnu_content_id=1001736670 «Chart Beat Chat»]. ''Billboard''. December 22, 2005.</ref><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ Mariah Carey surpasses Elvis in No. 1s] {{Wayback|url=http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ |date=20090416064450 }}. [[MSNBC]]. April 2, 2008.</ref><ref>{{Cite news | title = Mariah, Madonna eclipse Elvis in Billboard charts | last = Pietroluongo | first = Silvio | url = https://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-04-02 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604195107/http://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 }}</ref>. На сегодняшний день, Мэрайя Кэри вторая после британской рок-группы [[The Beatles]], которые имеют двадцать синглов, возглавивших Billboard Hot 100<ref>Bronson, Fred. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 Mariah Closing In On Record For No. 1 Hits] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 |date=20080512101342 }}. ''Billboard''. March 28, 2008.</ref>. Альбом ''E=MC²'' дебютировал на первом месте в чарте ''[[Billboard 200]]'' с общими продажами в 463 000 копий, что стало самым высоким результатом за одну неделю в карьере певицы<ref>{{cite web|last=Harris|first=Chris|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/20080423/carey_mariah.jhtml|title=Mariah Carey's E=MC2 Rockets To Billboard #1, Sets Career Record|work=Mtv|date=2008-04-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g7tQ1b?url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/mariah-careys-emc2-debuts-at-1.jhtml|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Файл:Mariah Carey by David Shankbone.jpg|thumb|200px|На премьере фильма «Теннесси», апрель 2008 года]] В 2008 году журнал ''Billboard'' присудил Мэрайе Кэри шестое место в списке «[[Billboard Hot 100 50th Anniversary Charts|Горячая сотня артистов всех времён]]», сделав певицу второй самой успешной исполнительницей в истории чарта ''Billboard'' Hot 100<ref>{{Cite news| url=http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml | title=Billboard Hot 100 Chart 50th Anniversary |work=Billboard| access-date=2009-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913150551/http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml|archive-date=2008-09-13|url-status=dead}}</ref>. Мэрайя Кэри также имела успех в международных чартах, но не в такой степени, как в Соединённых Штатах. К настоящему времени она имеет два хит-сингла в Великобритании, два в Австралии и шесть синглов первой величины в Канаде. В Японии её самый успешный сингл занимает второе место в чарте страны<ref>{{cite web|url=http://www.onlineweb.com/theones/|title=A Half Century + Of British Number Ones|publisher=Onlineweb.com|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688g8hWMC?url=http://www.onlineweb.com/theones/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |title=Australian Number One Hits |publisher=Web.archive.org |access-date=2010-10-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080718171731/http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |archive-date = 2008-07-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan%20no1%20single%2068-.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622021037/http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan+no1+single+68-.htm|archive-date=2008-06-22 |title=年間最高売上を記録した洋楽シングル(1968年〜2007年) |publisher=.wbs.ne.jp |access-date=2009-10-21}}</ref>. Мэрайя и актёр/комик/[[рэп]]ер [[Кэннон, Ник|Ник Кэннон]] встретились во время съёмок музыкального видеоклипа для её второго сингла «[[Bye Bye (песня Мэрайи Кэри)|Bye Bye]]» на частном острове [[Антигуа]]<ref>[http://www.efluxmedia.com/news_Friends_Shocked_By_Mariah_Careys_Wedding_17122.html. ''E FLux Media''.]{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. 30 апреля 2008 года они поженились на багамском острове [[Windermere Island]], где Мэрайя имеет свои личные владения<ref>Liz McNeil. [http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html EXCLUSIVE: See Mariah & Nick’s Wedding Photo!] {{Wayback|url=http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html |date=20110707191857 }}. ''People''. May 7, 2008.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|title=Nick Cannon Relative Confirms He Married Mariah|last=Dubin|first=Danielle|date=2008-05-02|work=People|access-date=2008-05-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688g99DJY?url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503142429/http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-date=2008-05-03 |title=Nick Cannon's Family Confirms He's Wed Mariah Carey |date=2008-05-02 |publisher=usmagazine.com |access-date=2008-05-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/24413267/|title=Mariah Carey reportedly Married in Bahamas|date=2008-05-02|publisher=MSNBC|access-date=2008-05-08|archive-url=https://www.webcitation.org/688g9xhZA?url=http://today.msnbc.msn.com/id/24413267|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. В октябре 2008 года певица была введена в зал славы [[Long Island Music Hall of Fame]]<ref>{{cite web|author=Long Island Music Hall of Fame|url=http://www.limusichalloffame.org/|title=Home of the L.I. Music Hall of Fame|publisher=Limusichalloffame.org|date=2008-11-30|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gAgpYD?url=http://www.limusichalloffame.org/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Мэрайя приняла участие в съёмках фильма [[Сэндлер, Адам|Адама Сэндлера]] ''[[Не шутите с Зоханом]]'', сыграв [[Камео|саму себя]]<ref name="smellperfume">Patterson, Sylvia. [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/03/16/sv_mariahcarey.xml Mariah Carey: Come in and smell the perfume] {{Wayback|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2008%2F03%2F16%2Fsv_mariahcarey.xml |date=20080521102005 }}. ''[[The Daily Telegraph]]''. March 17, 2008. Retrieved March 31, 2008.</ref><ref>Sampson, Mike. [http://www.joblo.com/index.php?id=16350 «Mariah and Sandler?»] {{Wayback|url=http://www.joblo.com/index.php?id=16350 |date=20070927005625 }}. JoBlo.com. June 11, 2007.</ref>. Мэрайя Кэри спела песню «[[Hero (песня мэрайи Кэри)|Hero]]» на [[Инаугурация Барака Обамы (2009)|инаугурации]] [[Обама, Барак|Барака Обамы]], который был приведён к присяге 20 января 2009 года, как первый афроамериканский президент<ref>{{Cite news |title = MUSIC REVIEW; Music for Many Firsts, Including the First Couple's First Dance |last = Pareles |first = Jon |url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F03E5DD1F3FF931A15752C0A96F9C8B63 |newspaper = [[The New York Times]] |location = New York |date = 2009-01-22 |access-date = 2011-05-23 |url-status=dead}}</ref>. 7 июля 2009 года Мэрайя совместно с [[Trey Lorenz|Треем Лоренсом]] спели её версию хита группы Jackson 5 — «[[I'll Be There (песня The Jackson 5)|I’ll Be There]]» на поминальной службе по [[Джексон, Майкл|Майклу Джексону]] в [[Стэйплс-центр]]е, Лос-Анджелес<ref>{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|title=Mariah Carey Apologizes For Emotional Performance During Jackson Memorial|publisher=Access Hollywood|date=2009-07-08|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gBXGAz?url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Певица выступила в качестве приглашённого артиста в песне «[[My Love (песня The-Dream)|My Love]]», которая вышла вторым синглом с альбома ''[[Love vs. Money]]'' американского автора-исполнителя [[The-Dream]]<ref>{{Allmusic | class = artist | id = p62404 | tab = credits/date-asc/700 | label = Mariah Carey > Credits |accessdate=2011-05-23}}</ref>. В 2009 году Мэрайя сыграла роль [[Социальная работа|социального работника]] в фильме ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'', по роману писательницы [[Sapphire (author)|Sapphire]] ''Push''. Фильм получил множество положительных отзывов от кинокритиков, в частности за игру Мэрайи Кэри<ref>{{Cite news | title = Dark horse nominees: Will the Oscars nominate 'Avatar'? | last = O'Neil | first = Tom | url = http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2009-10-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2012-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120225053630/http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |title=Precious: Based on the Novel Push by Sapphire |work=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030220546/http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |url-status=live }}</ref>, которую журнал ''[[Variety]]'' назвал «абсолютно-совершенной»<ref>{{Cite news |author=By |url=http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 |title=Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire Movie Review From The Sundance Film Festival |work=Variety |date=2009-01-18 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428125141/http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 }}</ref> <!-- She is developing a movie musical based on her Christmas album ''[[Merry Christmas (Mariah Carey album)|Merry Christmas]]'', the script of which is written by ''[[High School Musical]]'' writer [[Peter Barsocchini]].<ref name="nydailynews.com">[http://www.nydailynews.com/gossip/2008/09/22/2008-09-22_mariah_carey_makes_new_push_into_acting.html Mariah Carey makes new 'Push' into acting]. ''[[Daily News (New York)|New York Daily News]]''. September 22, 2008.</ref> -->. Фильм ''Сокровище'' выиграл главные награды на кинофестивале [[Сандэнс]] и на [[Международный кинофестиваль в Торонто|международном кинофестивале в Торонто]]<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm |title=Entertainment &#124; Precious film takes Toronto prize |publisher=BBC News |date=2009-09-20 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001000017/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.com/movies/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|title='Precious' scoops top Toronto prize|publisher=Digital Spy|date=2009-09-21|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gC9rMZ?url=http://www.digitalspy.com/movies/news/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news | title = "Precious" wins top Toronto film festival prize | last = French | first = Cameron | url = https://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 | agency = [[Reuters]] | location = New York | date = 2009-09-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110208160508/http://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 }}</ref>. В январе 2010 года Мэрайя получила премию на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]] за фильм ''Сокровище'' в номинации ''«Прорыв года»''<ref name=Carey>{{Cite news |author=Daily News Staff |title=Weeks after tipsy awards speech, Mariah Carey pops cork on her own liquor brand, Angel Champagne |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html |work=Daily News |date=2010-01-17 |location=New York |access-date=2011-07-06 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121181857/http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html }}</ref>. [[Файл:Mariahangels.jpg|thumb|left|upright|Мэрайя Кэри поёт в Лас-Вегасе в 2009 году]] Двенадцатый студийный альбом ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' был выпущен 25 сентября [[2009 в музыке|2009 года]]. В основном, альбом получил положительные отзывы от музыкальных критиков<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/memoirsofanimperfectangel?tag=topslot;title;1|title=Memoirs Of An Imperfect Angel reviews at|publisher=Metacritic.com|date=2009-09-29|access-date=2009-10-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688gD4CYZ?url=http://www.metacritic.com/music/memoirs-of-an-imperfect-angel|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Эрлевайн, Стивен Томас|Стивен Томас Эрлевайн]] из [[Allmusic]] назвал лонгплей «её самым интересным альбомом за десятилетие»<ref>{{Allmusic | class = album | id = r1616570 | label = Memoirs of an Imperfect Angel > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref>, в то время как Джон Карамэника из ''[[The New York Times]]'' раскритиковал вокал певицы, порицая её злоупотребление [[субтон]]ом, невзирая на более сильный низкий и средний регистры голоса<ref>{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 | work=The New York Times | title=New CDs | date=2009-09-28 | access-date=2010-03-31 | archive-date=2017-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170813054959/http://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 }}</ref>. Альбом появился в чарте ''Billboard'' 200 на третьем месте и стал самым неудачным коммерческим студийным альбомом за всю карьеру певицы<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |title=Barbra Streisand Surprises With Ninth No. 1 On Billboard 200 |work=Billboard |date=2009-09-14 |access-date=2010-07-20 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119184757/http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |url-status=live }}</ref>. Основной сингл альбома «[[Obsessed (песня Мэрайи Кэри)|Obsessed]]» стал 40-м треком Мэрайи, вошедшим в главный чарт ''Billboard'' Hot 100, и является лучшим дебютом в данном чарте со времён «[[My All (песня Мэрайи Кэри)|My All]]» 1998 года<ref>{{cite web | url = http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | title = Hannah Montana, Mariah Carey Hit The Billboard Hot 100 | first = Ayala | last = Ben-Yehuda | date = 2009-07-16 | work = Billboard | access-date = 2009-08-16 | archive-date = 2009-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | url-status = live }}</ref>. Песня вошла в чарт на одиннадцатом месте и достигла своего пика на седьмом, став 27-м хитом певицы в лучшей десятке синглов США, что приравняло её результат с [[Элтон Джон|Элтоном Джоном]] и [[Джексон, Джанет|Джанет Джексон]], которые занимают пятое место среди обладателей наибольшего числа синглов в горячей десятке<ref>{{cite web |author=Up for DiscussionPost Comment |url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |title=Chart Beat Thursday: Whitney Houston, Mariah Carey, Billie Holiday |work=Billboard |access-date=2009-09-22 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913065604/http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |url-status=live }}</ref>. Спустя несколько часов после ротации песни на радиостанциях страны, многие стали предполагать, что эта песня является ответом на трек [[Эминем]]а «Bagpipes from Baghdad», в котором он насмехается над мужем певицы [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]], предлагая ему отступить от Мэрайи, потому что она принадлежит Эминему<ref name=latimes>Martens, Todd. [http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html Mariah Carey: Are we 'Obsessed'?] {{Wayback|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html |date=20120111084820 }}. ''Los Angeles Times''. June 16, 2009.</ref><ref>{{cite web |url = https://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |title = Mariah Carey Fires Back at Eminem in New Single "Obsessed" |date = 2009-06-16 |work = Rolling Stone |access-date = 2011-05-23 |archive-url = https://www.webcitation.org/688gDigDO?url=http://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. Согласно MTV, певица в песне «Obsessed» ссылалась на проблемы рэпера с наркотиками, в которых Эминем признался в своём шестом студийном альбоме ''[[Relapse]]''<ref>{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml|title=Is Mariah Carey's 'Obsessed' Directed At Eminem?|last=Rodriguez|first=Jayson|publisher=MTV|date=2009-06-16|access-date=2009-06-17|archive-date=2010-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403211339/http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml}}</ref>. Последующим синглам с ''Memoirs of an Imperfect Angel'' не удалось получить широкий коммерческий успех. Второй сингл альбома — кавер песни американской рок-группы [[Foreigner]] — «[[I Want to Know What Love Is]]» добрался до 60 строчки, а третий сингл «[[H.A.T.E.U.]]» так и не смог войти в чарт ''Billboard'' Hot 100<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |title=H.A.T.E.U. — Mariah Carey |work=Billboard |date=2010-01-02 |access-date=2010-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023212836/http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |archive-date=2009-10-23 |url-status=live }}</ref>. 31 декабря 2009 года Мэрайя Кэри открыла свой седьмой концертный тур [[Angels Advocate Tour]], в котором она посетила страны Северной Америки: Соединённые Штаты и Канаду<ref name="mcpr">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|title=Mariah Announces Her "Angels Advocate" tour|date=2009-12-11|access-date=2009-05-03|work=Mariah Carey's Official Website|publisher=Automatic Princess Holdings LLC|archive-url=https://www.webcitation.org/688gEdsBk?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. Позже было объявлено о том, что певица выпустит два альбома ремиксов на ''Memoirs of an Imperfect Angel''; под названием ''Angels Advocate'' (R&B дуэт-ремиксы при участии любимых артистов Мэрайи) и ''MC vs JS'' (танцевальный альбом, сремиксованный командой диджеев ''Jump Smokers''). В январе 2010 года было выпущено два основных сингла с альбома ''Angels Advocate'': «[[Up Out My Face]]» при участии [[Ники Минаж]] и «[[Angels Cry]]» при участии [[Ne-Yo]]<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|title=Mariah Carey Preps 'Memoirs' Features Album, R. Kelly on Board|publisher=Rap-Up.com|work=[[Rap-Up]]|date=2009-10-20|access-date=2009-12-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688gFNrjO?url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|title=Mariah Carey Releases Newly Remixed Album of Duets|publisher=United Business Co.|work=[[PR Newswire]]|last=[[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam Music Group]]|date=2010-01-28|access-date=2010-01-28|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGFawy?url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Оба альбома должны были увидеть свет в марте 2010 года, но в конечном счете их выпуск был отменён<ref>{{cite web|last=Vozick|first=Simon|url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|title=Mariah Carey: 'Angels Advocate' remix album cancelled &#124; EW.com|work=Entertainment Weekly|date=2010-03-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGwN6Q?url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. 9 февраля 2010 года Мэрайя издаёт песню «[[100% (песня)|100 %]]» на iTunes; изначально, песня была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]''. Позже, трек был использован в саундтреке ''AT&T Team USA Soundtrack'' для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]<ref name=mcwebsite>{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-06-13|archive-url=https://www.webcitation.org/688gHeaum?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. === 2010—хәҙерге ваҡыт === После отмены ремикс-альбома было объявлено о том, что певица вернётся в студию для создания своего второго рождественского альбома. В творческую команду вошли [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и [[Кокс, Брайан-Майкл|Брайан-Майкл Кокс]].<ref>{{Cite web |url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |title=Mariah Carey new album update |access-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418194426/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |archive-date=2010-04-18 |url-status=dead }}</ref> Дюпри говорил, что сингл выйдет в конце [[2010 в музыке|2010 года]]. В проекте также приняли участие [[Остин, Джонта|Джонта Остин]] и [[Джексон, Рэнди|Рэнди Джексон]].<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|title=J.D. Talks New Mariah Carey Album|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-06-30|archive-url=https://www.webcitation.org/688gIHAY6?url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> [[Файл:Mariahparade1.jpg|thumb|left|Живое выступление Мэрайи Кэри на [[Magic Kingdom]] 3 декабря 2010 года]] В августе 2010 года во время пресс-конференции в [[Сеул]]е, [[Южная Корея]], руководитель [[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam]] Мэтт Восс объявил [[2 ноября]] датой выхода альбома,<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|title=Mariah Carey Touches Down in Brazil|publisher=Rap-Up.com|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gItyzF?url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> который будет включать в себя шесть новых песен и ремикс на рождественскую классику всех времён «[[All I Want for Christmas Is You]]».<ref>{{cite web|url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|title=Carey Returns With Christmas Album|publisher=W.E.N.N|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gJkfTG?url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Альбом будет называться ''[[Merry Christmas II You]]'' и станет продолжением предыдущего мультиплатинового [[лонгплей|лонгплея]] [[1994 в музыке|1994 года]] ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]''. В дополнение к CD был выпущен DVD-диск с бонусными материалами.<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|title=Exclusive: Mariah Carey Christmas Album Title, Release Date Revealed|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gLIt97?url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Мэрайя сочинила и записала несколько песен для альбома в сотрудничестве с бродвейским продюсером [[Marc Shaiman|Марком Шэйменом]]. ''Merry Christmas II You'' дебютировал на четвёртом месте в главном чарте [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] с продажами 56 000 копий за первую неделю, превосходя показатели предыдущего рождественского альбома певицы ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'', который разошёлся в количестве 45 000 копий диска за первую неделю. ''Merry Christmas II You'' — шестнадцатый альбом певицы, вошедший в горячую десятку данного чарта.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|last=Caulfield|first=Keith|title=Country Albums Rule Top Three on Billboard 200|date=2010-11-10|work=Billboard|access-date=2010-11-11|archive-date=2010-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114060540/http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|url-status=live}}</ref> Альбом дебютировал на первом месте в чарте [[Top R&B/Hip-Hop Albums|R&B/Hip-Hop Albums]], став вторым рождественским альбомом в истории достигшим этого рекорда,<ref name="http">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-12-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gM122C?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> также он возглавил праздничный чарт Holiday Albums Chart.<ref name="MCIIY sales MC.com">{{Cite web |url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |title=«Merry Christmas II You» debuts at No.1 on Billboard Charts |access-date=2010-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114122112/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |archive-date=2010-11-14 |url-status=dead }}</ref> В мае 2010 года Мэрайя Кэри, ссылаясь на медицинские противопоказания, отказалась от участия в запланированных съёмках фильма ''[[For Colored Girls]]'' (адаптации пьесы ''[[For Colored Girls Who Have Considered Suicide When the Rainbow Is Enuf]]'').<ref>[http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 «Mariah Carey Drops Out of Film Due to Medical Reasons»] {{Wayback|url=http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 |date=20111028065507 }}, ''Us'', May 27, 2010</ref> 28 октября 2010 года после многочисленных сплетен по поводу её отказа, певица подтвердила слухи о своей беременности, добавив, что роды состоятся весной 2011 года, и она забеременела естественным способом. Мэрайя Кэри и Ник Кэннон ждали ребёнка вскоре после свадьбы, но тогда претерпели неудачу.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|title=Mariah Carey: I'm Pregnant!|work=Huffington Post|access-date=2010-12-16|archive-url=https://www.webcitation.org/688gMcwar?url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> 30 апреля 2011 года на третью годовщину свадьбы Мэрайя родила двойняшек с помощью [[Кесарево сечение|кесарева сечения]].<ref>[http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html «Mariah Carey and Nick Cannon Welcome Twins!»] {{Wayback|url=http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html |date=20110628234634 }}. ''E!''. April 30, 2011.</ref><ref>[http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ «Mariah Carey & Nick Cannon Welcome Twins»] {{Wayback|url=http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ |date=20110815114528 }}. ''People''. April 30, 2011.</ref> Новорожденных назвали Монро, в честь актрисы [[Мэрилин Монро]], и Мароккан Скотт, так как Ник сделал предложение Мэрайе в комнате марокканского стиля; Скотт является вторым именем Ника Кэннона и фамилией его бабушки.<ref>{{cite web|url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|title=Mariah Carey and Nick Cannon reveal baby names|date=2011-05-04|publisher=CNN Entertainment|author=Denise Quan|archive-url=https://www.webcitation.org/688gNccTq?url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|archive-date=2012-06-03|access-date=2014-08-21|url-status=live}}</ref><ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 «Mariah Carey Names Twins Moroccan, Monroe: What Will They Do for Mother’s Day?»] {{Wayback|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 |date=20110717102220 }}. ''ABC News''. May 4, 2011.</ref> [[Файл:MariahGMA cropped.jpg|thumb|200px|В 2014 году]] В пятницу [[11 февраля]] в интервью для [[Home Shopping Network|HSN]] певица сказала, что она записала дуэт с [[Тони Беннетт]]ом для его будущего альбома ''«Duets»''.<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и Мэрайя сочинили благотворительную песню под названием «Save the Day», которую она споёт совместно с [[Свифт, Тейлор|Тейлор Свифт]], [[Блайдж, Мэри Джей|Джей Блайдж]] и [[R. Kelly]].<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> После рождения детей, Ник Кэннон упомянул в своём интервью для ''Billboard'' о том, что Мэрайя начала работать в студии над новым альбомом.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|title=Nick Cannon, Mariah Carey, Working on New Album|last=Lipshutz|first=Jason|work=Billboard|date=2011-05-13|access-date=2011-05-15|archive-date=2011-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516041415/http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|url-status=live}}</ref> Он сказал: «Мэрайя с головой погружена в творческий процесс, у нас есть студия в детской, и, вообще, [беременность] полностью вдохновила её во многих разносторонних уровнях. Вы непременно захотите послушать нечто музыкально новое и феноменальное от Мэрайи» и подтвердил, что Кэри планирует выпустить новый альбом к концу года.<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/05/15/2011-05-15_mariah_carey_planning_to_release_a_new_album_this_year_singer_recorded_it_while_.html|title=Mariah Carey Planning to Release Album this Year|last=Perricone|first=Kathleen|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|date=2011-05-16|access-date=2011-05-15|archive-url=https://www.webcitation.org/688gPY8OO?url=http://articles.nydailynews.com/2011-05-15/entertainment/29566889_1_imperfect-angel-nick-cannon-twins|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В 2015 году Кэри подписала новый контракт с лейблом [[Epic Records]], управляемый компанией [[Sony Music Entertainment]].<ref name=autogenerated1 /> 18 мая [[2015 год]]а Кэри выпустит переиздание компиляции лучших хитов ''«[[Number 1 to Infinity]]»''. 5 августа<ref name=autogenerated3>{{Cite web|url=http://ivona.bigmir.net/|title=Главная|publisher=Ivona|access-date=2016-05-30|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529183835/http://ivona.bigmir.net/|url-status=live}}</ref> 2015 года Мэрайя Кэри получила звезду на аллее славы в голливуде, по адресу голливудский бульвар 6270. Номер её звезды 2556<ref name=autogenerated3 />. == Шәхси тормошо == [[Файл:Mariah Carey with her children.jpg|upright=1.0|thumb|Кэри с её близнецами в 2019 году]] С 1993 по 1998 год Кэри была замужем за музыкальным продюсером Томми Мотоллой<ref>{{cite web|url=http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|title=Swan Song|publisher=People|author=Steve Dougherty|lang=en|date=1997-06-16|access-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150625192542/http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|archive-date=2015-06-25}}</ref>. С 2008 по 2016 год Кэри была замужем за актёром и музыкантом [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]]<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|title=Reports: Mariah Carey marries actor Nick Cannon|author=Nekesa Mumbi Moody.|date=2008-03-05|publisher=USA TODAY|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013112015/http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|title=It's Official! Mariah Carey, Nick Cannon Wedding Photo, Comments Are Released|author=Chris Harris.|date=2008-05-07|publisher=mtv.com|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122034018/http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|url-status=live}}</ref>. У бывших супругов есть дети-двойняшки — сын Мароккан Скотт Кэннон и дочь Монро Кэннон (род. 30 апреля 2011)<ref>{{cite web|url=http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=wday.ru|access-date=2011-05-01|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504011743/http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lifenews.ru/news/57502|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=LifeNews|access-date=2011-05-01|archive-url=https://www.webcitation.org/688gkyecf?url=http://www.lifenews.ru/news/57502|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url = http://argumentiru.com/showbiz/2011/05/104888 |title = Певица Мэрайя Кэри родила двойню |author = |date = 2011-05-01 |work = Шоу-бизнес |publisher = [[Аргументы.ру]] |access-date = 2013-06-13 |lang = |archive-url = https://www.webcitation.org/688gno6l8?url=http://news.argumenti.ru/showbiz/2011/05/104888 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. 21 января 2016 года в СМИ появилось сообщение о том, что Кэри обручилась с миллиардером Джеймсом Пакером, с которым встречалась с июня 2015 года<ref>{{Cite web|access-date = 2016-01-22|title = Mariah Carey -- I'M ENGAGED!!!|url = http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|publisher = http://www.tmz.com|archive-date = 2016-01-22|archive-url = https://web.archive.org/web/20160122043634/http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|url-status = live}}</ref>. В октябре 2016 года пара распалась<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/|title=IMDb - Movies, TV and Celebrities|publisher=IMDb|access-date=2017-05-13|archive-date=2014-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20141125060128/http://german.imdb.com/|url-status=live}}</ref>. С декабря 2016 года по декабрь 2023 года Кэри встречалась с танцором Брайаном Танака<ref>{{cite web|url=http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|title=Брайан Танака признался в любви Мэрайе Кэри|publisher=Elle.ru|lang=ru|date=2016-12-06|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730105826/http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|title=Мэрайю Кэри бросил молодой любовник|publisher=7дней.ру|lang=ru|date=2017-04-10|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730110306/http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|url-status=live}}</ref>. В июле 2017 года в СМИ появились сообщения<ref>{{Cite web|url=fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|title=Врачи опасаются за здоровье Мэрайи Кэри {{!}} Северная Америка {{!}} ФедералПресс|publisher=ФедералПресс|lang=ru|access-date=2017-07-29|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072107/fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|url-status=live}}</ref> о том, что Кэри из-за стресса после расставания с Пакером набрала вес, равный 120 килограммам<ref>{{Cite web|title=Мэрайя Кэри сильно изменилась (фото)|url=http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|publisher=Поликсал.ру - Только эксклюзивные новости|access-date=2017-07-29|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072758/http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|archive-date=2017-07-30|url-status=dead}}</ref>. В августе 2024 года 87-летняя мать Кэри, Патриша, и старшая 63-летняя сестра, Элисон, умерли в один день<ref>{{Cite web |url=https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561/ |title=Mariah Carey Confirms Her Mom Patricia and Sister Alison Both Died on Same Day: 'My Heart Is Broken' (Exclusive) |archive-date=2024-08-26 |access-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826221523/https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561 |url-status=live }}</ref>. == Мәрхәмәтлек һәм башҡа коммерция эшмәкәәрлеге == Мэрайя Кэри является филантропом, она не раз жертвовала деньги в такие организации, как The Fresh Air Fund. Она начала сотрудничать с фондом в начале 1990-х, и является сооснователем детского лагеря в пригороде Нью-Йорка Фишкилл, который позволяет детям из бедных районов изучать искусство. Лагерь получил название ''Лагерь Мэрайя'' «за щедрую поддержку и помощь детям»,<ref>[https://web.archive.org/web/20080420131226/http://www.freshair.org/summercamp.asp «Fresh Air Fund Summer Programs: Summer Camping»].</ref> позже, она получила награду ''Congressional Horizon Award'' за благотворительную работу в пользу молодёжи.<ref>[http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml «Mariah Carey to Receive Congressional Award for Charity Efforts»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml |date=20110131074113 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 13, 1999.</ref> Мэрайя хорошо известна в стране своей работой с фондом [[Make-A-Wish Foundation]], выполняя желания детей с опасными для жизни заболеваниями; в ноябре 2006 года она получила премию ''«Идол фонда Make-A-Wish Foundation»'' за её «экстраординарное великодушие и большую помощь в исполнении желаний больных детей».<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 «Mariah Receives Wish Icon Award»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 |date=20071005154212 }}. MariahCarey.com. November 20, 2006.</ref> Мэрайя участвует в спортивной лиге [[Департамент полиции города Нью-Йорка|полиции Нью-Йорка]] и вносит пожертвования отделу [[Акушерство|акушерства]] Нью-йоркского пресвитерианского госпиталя. Процент от продаж мини-альбома ''MTV Unplugged'' был пожертвован различным благотворительным учреждениям. В 2008 году певицу назвали Послом доброй воли [[Всемирная продовольственная программа|всемирного движения «Освобождение от голода»]]. Она предлагает бесплатно скачать песню «[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|Love Story]]» всем, кто внёс пожертвования этой организации, сотрудничающей с ресторанами.<ref>{{cite press release | publisher = [[Yum! Brands]] | date = 2008-09-24 | title = Yum! Brands Launches World Hunger Relief Campaign To Raise Awareness, Volunteerism and Funds | url = http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928223821/http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp }}</ref> В феврале 2010 года песня «[[100% (песня)|100 %]]», которая изначально была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'',<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey will release duet, remix album | last = Kennedy | first = Gerrick D. | url = http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2010-02-26 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2010-03-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100301032622/http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html }}</ref> была использована в качестве одной из музыкальных тем для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]; все доходы от продаж были отправлены [[United States Olympic Committee|команде США]].<ref>{{cite press release | publisher = [[AT&T]] | date = 2010-02-11 | title = AT&T to Produce Exclusive Soundtrack for Athletes Competing in 2010 Olympic Winter Games | url = http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110607231728/http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 }}</ref> Одно из самых высококлассных выступлений на благотворительном концерте ''[[VH1 Divas|Divas Live]]'' состоялось в 1998 году, во время которого она выступала рядом с другими певицами в поддержку фонда ''Save the Music Foundation''. Концерт получил высокий рейтинг, и Мэрайя выступила ещё раз в 2000 году на [[VH1 Divas#Divas 2000|Divas 2000]]. В 2007 году на своём десятом праздничном вечере ''Save the Music Foundation'' поблагодарил певицу за её поддержку с начала основания благотворительного фонда.<ref>Friedman, Roger. [http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html «Mariah Carey Back: Diva Readies for Dec. 4 Release»] {{Wayback|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html |date=20100606064559 }}.</ref> Мэрайя Кэри приняла участие в акции ''[[America: A Tribute to Heroes]]'', транслируемой по национальному телевидению для сбора средств пострадавшим от [[Террористические акты 11 сентября 2001 года|террористических актов 11 сентября]], и в декабре 2001 года она пела перед миротворческими войсками в [[Косово (историческая область)|Косове]]. Мэрайя приняла участие в телевизионном проекте [[CBS]] ''At Home for the Holidays'', которые задокументировали реальные жизненные истории о приемных семьях и усыновлённых детях,<ref>Duffy, Mike. [https://web.archive.org/web/20040519194438/http://www.freep.com/entertainment/tvandradio/mariah21_20011221.htm «Mariah Carey leads heartfelt holiday special to promote adoption»]. ''[[Detroit Free Press]]''. December 21, 2001.</ref> она также помогала Детским отделениям больниц совместно с администрацией города Нью-Йорка. В 2005 году певица выступила в серии концертов [[Live 8 concert, London|Live 8 в Лондоне]] в помощь пострадавшим от [[Катрина (ураган)|урагана «Катрина»]]. В августе 2008 года Мэрайя Кэри и другие артисты записали благотворительный сингл «[[Just Stand Up!|Just Stand Up]]» под руководством [[Бэбифейс]]а и [[Рид, Эл-Эй|Эл Эй Рида]], в поддержку акции «[[Stand Up to Cancer|Противостояние раку]]». 5 сентября певицы выступили в живую с песней на телевидении.<ref>{{cite web|url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|title="JUST STAND UP" STAR-STUDDED CHARITABLE SINGLE SETS PACE FOR STAND UP TO CANCER FUNDRAISING CAMPAIGN &#124; SU2C|publisher=Standup2cancer.org|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gpz5F1?url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> Кэри впервые снялась в рекламе в 2006 году в ролике о персональных компьютерах [[Intel]] [[Centrino]]; затем рекламировала драгоценности и аксессуары для подростков на рекламных листовках сети магазинов [[Claire's]].<ref>Paoletta, Michael.[http://www.azcentral.com/ent/music/articles/0711mimi.html «The branding of Mimi»]{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018 |bot=InternetArchiveBot }} ''Billboard''. July 10, 2006.</ref><ref>Serpe, Gina. [https://web.archive.org/web/20060322065807/http://www.eonline.com/News/Items/0,1,18479,00.html «Mariah Pulls a J.Lo»]. [[E!|E! Online]]. March 3, 2006.</ref> В этот период певица записала и прорекламировала серию эксклюзивных [[рингтон]]ов, включая «[[Time of Your Life (рингтон)|Time of Your Life]]», в рамках совместной рекламной кампании [[Pepsi]] и [[Motorola]].<ref>[http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp «Mariah Carey Hits Perfect Note With Pepsi»] {{Wayback|url=http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp|date=20110613233103}}. [[PR Newswire]]. April 19, 2006.</ref> Она подписала лицензионное соглашение с косметической компанией [[Арден, Элизабет|Элизабет Арден]] и в 2007 году выпустила свои собственные духи под названием «[[M (духи)|M]]».<ref>Vineyard, Jennifer and Bland, Bridget. [http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true «Mariah Wants All Fans to See Her — And Even Smell Like Her»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true |date=20100202105421 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 6, 2006.</ref><ref>Naughton, Julie. [http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH «Ready for a Revival: More Stars Launch Scents»] {{Wayback|url=http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH|date=20080212011306}}. [[Women's Wear Daily|WWD]].com. June 22, 2007.</ref> Согласно журналу ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]'', Мэрайя Кэри была шестой самой богатой женщиной в индустрии развлечений, в 2007 году её финансовое состояние оценивалось в 225 млн $.<ref>[https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 «The Richest 20 Women In Entertainment»] {{Wayback|url=https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 |date=20170730044335 }}. ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]''. January 18, 2007.</ref> Певица выступила в качестве режиссёра в нескольких музыкальных видеоклипах для своих синглов на протяжении 1990-х. Журнал ''Slant'' назвал видеоклип на песню «The Roof (Back in Time)», который Мэрайя сорежиссировала совместно с [[Мартел, Дайан|Дайаном Мартелом]], одним из двадцати лучших клипов всех времён.<ref>Gonzalez, Ed and Cinquemani, Sal. [http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp «100 Greatest Music Videos — 20 1»] {{Wayback|url=http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp |date=20110606195152 }}. ''[[Slant Magazine|Slant]]''. 2003.</ref> В 2008 году Кэри вошла в список [[Time 100|ста наиболее влиятельных людей года]].<ref>[http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ «Sonia, Tata in Time’s most influential list»] {{Wayback|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ |date=20090505082316 }}. ''expressindia.com''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/worldnews.html?in_article_id=563248&in_page_id=1811 «Tony Blair makes list of 100 most influential people — but there’s no place for Gordon Brown»]. ''[[Daily Mail]]''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''Time''. May 1, 2008.</ref> В январе 2010 года певица объявила через [[Twitter]] о выпуске своего нового [[Розовое вино|розового]] шампанского под названием ''Angel Champagne''.<ref name=Carey/> 29 ноября 2010 года Мэрайя дебютировала на рекламном телевизионном канале [[Home Shopping Network|HSN]] с коллекциями драгоценностей, обуви и парфюма.<ref>{{cite web|url=http://www.hsn.com/mariah-carey/mariah-carey_c-mc_a-7718_xc.aspx?rid=1831&prev=hp|title=Mariah Carey &#124; Mariah Carey Jewelry, Shoes and Fragrances at|publisher=Hsn.com|date=2011-03-04|access-date=2011-04-04|archive-url=http://www.webcitation.org/688gqlTV0|archive-date=2012-06-03}}</ref> 11 февраля 2011 года она снова появилась на телеканале с недавно выпущенными продуктами. В апреле 2016 года стало известно, что певица застраховала свой голос и ноги на $35 млн<ref>{{Cite web |url=http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |title=Mariah Carey's Body Parts are Worth $70 Million |access-date=2016-04-11 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412114956/http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |url-status=live }}</ref>. == Фильмографияһы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечание |- | 1999 | ''The Bachelor'' | [[Холостяк (фильм, 1999)|Холостяк]] | Илэна | |- | 2001 | ''Glitter'' | [[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]] | Билли Фрэнк | Номинация на {{нп5|22nd Golden Raspberry Awards|22-ю премию «Золотая малина»|en}} в категории «Худшая актриса». |- | 2002 | ''WiseGirls'' | [[Женская логика (фильм, 2002)|Женская логика]] | Рэйчел | |- | 2003 | ''Death of a Dynasty'' | [[Смерть династии (фильм, 2003)|Смерть династии]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2005 | ''State Property 2'' | [[Собственность государства 2]] | Жена Дэйма | |- | 2008 | ''You Don’t Mess with the Zohan'' | [[Не шутите с Зоханом]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2009 | ''Tennessee'' | [[Теннесси (фильм)|Теннесси]] | Кристал | |- | 2009 | ''Precious'' | [[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]] | Миссис Уисс | Премия «Прорыв года» на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]].<ref>[http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ «Morning Roundup: Mariah Carey Wins Acting Award»] {{Wayback|url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ |date=20111105221157 }}. ''[[The Wall Street Journal]]''. November 24, 2009.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''[[Variety]]''. November 23, 2009.</ref><br>Актриса второго плана на кинофестивале ''Capri Hollywood International Film Festival''.<ref name="carpiaward">{{cite web|url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|title=Mariah Carey Wins Best Supporting Actress|work=moejackson.com|date=2009-12-29|access-date=2010-10-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688grOlK7?url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref><br>Номинация — [[Black Reel Awards|Black Reel Award]] за Лучшую актрису второго плана и состав актёров.<br> Номинация — [[NAACP Image Award]] Открытие актрисы второго плана в кинофильме.<br>Номинация — [[Премия Гильдии киноактёров США]] за Выдающийся состав актёров.<br>Номинация — [[Broadcast Film Critics Association Awards 2009|Critics' Choice Awards]] за Лучший актёрский состав. |- | 2013 | ''The Butler'' | [[Дворецкий (фильм)|Дворецкий]] | Хэтти | |} === Сериалы === {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечания |- | 2002 | ''Ally McBeal'' |[[Элли Макбил|Элли МакБил]] | Кэнди Кашнип | «[[Список эпизодов телесериала «Элли Макбил»#Пятый сезон: 2001-02|Игра со спичками]]» (5 сезон, 8 серия) |- | 2003 | ''[[The Proud Family]]'' |[[Гордая семья (сериал)|Гордая семья]] | Саму себя | Озвучивание роли |} == Дискографияһы == {{main|Дискография альбомов Мэрайи Кэри|Дискография синглов Мэрайи Кэри}} {{col-begin}} {{col-2}} === Студия альбомдары === * ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' (1990) * ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991) * ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) * ''[[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]'' (1994) * ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995) * ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997) * ''[[Rainbow (альбом Мэрайи Кэри)|Rainbow]]'' (1999) * ''[[Glitter (альбом)|Glitter]]'' (2001) * ''[[Charmbracelet]]'' (2002) * ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) * ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]'' (2008) * ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' (2009) * ''[[Merry Christmas II You]]'' (2010) * ''[[Me. I Am Mariah… The Elusive Chanteuse]]'' (2014) * ''[[Caution]]'' (2018)<ref>{{cite web |url=https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |title=Mariah Carey Announces New Album ''Caution'' |author=Will Gottsegen |date=2018-10-15 |website= |publisher=[[Spin (журнал)|Spin]] |access-date=2018-10-17 |lang=en |archive-date=2018-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181015235302/https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |url-status=live }}</ref> * ''[[Here for It All]]'' (2025) {{col-2}} === DVD/Видео === * ''[[The First Vision]]'' (1991) * ''[[MTV Unplugged +3]]'' (1992) * ''[[Here Is Mariah Carey]]'' (1993) * ''[[Fantasy: Mariah Carey at Madison Square Garden]]'' (1996) * ''[[Around the World (видео)|Around the World]]'' (1999) * ''[[Number 1’s (DVD)|Number 1’s]]'' (1999) * ''[[The Adventures of Mimi (DVD)|The Adventures of Mimi]]'' (2007) {{col-end}} == Иҫкәрмәләр == === Комментарийҙар === {{комментарийҙар}} == Әҙәбиәт == '''Монографиялар''': * {{Книга|автор={{Не переведено|Никсон, Крис|Chris Nickson|en|Chris Nickson}}|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|язык=en|место=N. Y.|издательство=St. Martin’s Griffin|год=1998|страниц=182|isbn=978-0-312-19512-0|ref=Nickson}} == Һылтанмалар == {{Навигация|Тема=Мэрайя Кэри}} * {{Официальный сайт}} * {{Allmusic new|тип=artist|номер=p62404|имя=Мэрайя Кэри}} {{ВС}} [[Категория:Мэрайя Кэри| ]] [[Категория:АҠШ поп-музыканттары]] [[Категория:XX быуат музыканттары]] [[Категория:XXI быуат музыканттары]] [[Категория:АҠШ киноактрисалары]] [[Категория:American Idol ҡатнашыусылары]] [[Категория:АҠШ меценаттары]] [[Категория:АҠШ-тың ритм-н-блюз башҡарыусылары]] [[Категория:Columbia Records башҡарыусылары]] [[Категория:«Грэмми» премияһы лауреаттары]] [[Категория:«Золотая малина» премияһы лауреаттары]] [[Категория:World Music Awards лауреаттары]] [[Категория:Def Jam Recordings башҡарыусылары]] [[Категория:Virgin Records башҡарыусылары]] [[Категория:Island Records башҡарыусылары]] [[Категория:АҠШ-тың поп-йырсылары]] [[Категория:Иң яҡшы яңы башҡарыусыға «Грэмми» премияһы]] [[Категория:Нью-Йорк штатынан йырсылар]] [[Категория:АҠШ бейеү музыкаһы музыканттары]] [[Категория:Echo Pop премияһы лауреаттары]] [[Категория:Йырҙар авторҙары Дан залы ағзалары]] [[Категория:MTV EMA премияһы лауреаттары]] mmdsxol92bmgg3eq6p3l8ep8opjfz0p 1293824 1293822 2026-04-19T10:54:36Z Akkashka 14326 1293824 wikitext text/x-wiki {{мөхәррирләү|1=Akkashka|2=19 апрель 2026}} {{Ук}} '''Мэра́йя Кэ́ри''' ({{lang-en|Mariah Carey}}; [[27 март]] [[1969 год|1969]], [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҠШ]]) — [[Соединённые Штаты Америки|америка]] [[йырсыһы]], йырҙар авторы, [[музыкаль продюсер]], [[актриса]] һәм [[филантроп]]. 1990 йылда [[Columbia Records]] лейблының башҡарма директоры етәкселегендә туғыҙ тапҡыр платина статусын алған ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' дебют альбомын сығара<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey#search_section|title=American album certifications – Mariah Carey – Mariah Carey|publisher=[[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|RIAA]]|language=en|access-date=2020-05-19|archive-url=https://archive.today/20200519053933/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Mariah+Carey&ti=Mariah+Carey%23search_section|archive-date=2020-05-19}}</ref> һәм ул Америка [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] чартында беренсе урынды биләгән дүрт хит-синглды үҙ эсенә ала. 1993 йылда {{нп5|Tommy Mottola|Томми Моттола|en}} менән никахынан Һәм ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991), ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) и ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'' (1994) альбомдарының уңышынан һуң, Мэрайя Кэри Columbia лейблының бөтә тарихында коммерция йәһәтенән иң уңышлы музыкант тип таныла. ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995) альбомынан сығарылған «[[One Sweet Day]]» икенсе синглы [[Boyz II Men]] төркөмө менән дуэт музыка тарихына инә: уларҙың уртаҡ йыры [[Список рекордов Billboard Hot 100]] ''Billboard'' чартында рекордлы аҙналар һаны буйынса беренсе урынды биләй. Альбом яҙҙырыу осоронда Мэрайя Кэри әкренләп хип-хоп яғына борола, үҙе өйрәнгән R&B - һәм поп жанрҙарынан ситкә тайпыла башлай. Был үҙгәрештәр ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997) альбомында сағылыш таба. Әйтер кәрәк, ул уҡ ваҡытта йырсы Мотолла менән айырылышып өлгөрә. 2000 йылда Кэри Columbia лейблынан китә һәм [[Virgin Records]] менән 100 миллионлыҡ контракт төҙөй. Беренсе «Блеск» фильмы (2001) сығарылғанға тиклем Мэрайя Кэри эмоциональ һәм физик хәлһеҙлек хәлендә була һәм ныҡ арығанлыҡтан дауаханаға оҙатыла. Фильм һәм альбом уңышһыҙлыҡҡа осрағандан һуң, Virgin Records лейблы, 50 миллион ваз кискән өсөн бирелә торған аҡса (отступные) түләп, 5 студия альбомының элек ҡул ҡуйылған контрактын һатып ала. Уңышһыҙ осорҙан һуң Мэрайя [[Island Records]] менән мультимиллионлыҡ контракт төҙөй һәм ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) альбомы менән донъя чарттарында беренсе урынға ҡайта. Икенсе сингл «We Belong Together «2000-се йылдарҙың иң уңышлы синглы була, һуңынан Billboard журналы тарафынан»ун йыллыҡ Йыры " тип атала. Мэрайя Кэри «Хазина» (2009) фильмын төшөрөүҙә ҡатнаша, икенсе пландағы актриса сифатында, Уның өсөн Палм-Спрингс Халыҡ-ара кинофестивалендә «йылдың Алға китеше» премияһын, Black Reel һәм NAACP Image Award церемонияларында «икенсе пландағы иң Яҡшы актриса» һәм «кинофильмда икенсе пландағы актрисаны Асыу» номинацияларын ала. После неудачного периода Мэрайя подписала мультимиллионный контракт с [[Island Records]] и вернулась на вершины мировых чартов с альбомом ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005). Второй сингл «[[We Belong Together]]» стал самым успешным синглом 2000-х, и позже был назван журналом ''[[Billboard]]'' «Песней десятилетия». Мэрайя Кэри приняла участие в съёмках фильма «[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]» (2009), в качестве актрисы второго плана, за которую получила премию «Прорыв года» на Международном кинофестивале в Палм-Спрингс, и номинации «Лучшая актриса второго плана» и «Открытие актрисы второго плана в кинофильме» на церемониях [[Black Reel Awards of 2010|Black Reel]] и [[NAACP Image Award]]. Кэри является одной из самых продаваемых певиц в истории музыки — её диски были проданы общим тиражом более 200 млн копий<ref name="mc20092010" /><ref name="defjam20092010" />. В 1998 году она была названа самым продаваемым исполнителем десятилетия, а в 2000 — самой коммерчески успешной певицей тысячелетия на церемонии [[World Music Awards]]<ref name="mcawards" />. Согласно [[Список самых продаваемых музыкантов США|данным]] [[Американская ассоциация звукозаписывающих компаний|Американской ассоциации звукозаписывающих компаний]], она является третьей по коммерческому успеху певицей, чьи альбомы в США были проданы тиражом 63 млн копий. В 2008 году песня «[[Touch My Body]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], что сделало Кэри единственным артистом в истории музыки, чьи песни 18 раз занимали первое место этого чарта<ref name="bb02042008" />. Также она является обладательницей пяти премий «[[Грэмми]]»<ref name="mcawards" /><ref>{{Cite web |url=http://www.grammy.com/nominees/search?artist=Mariah+Carey&title=&year=All&genre=All |title=grammy.com |access-date=2011-02-15 |archive-date=2012-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925205043/http://www.grammy.com/nominees/search?artist=mariah+carey&title=&year=All&genre=All |url-status=live }}</ref>. В августе 2015 года певица удостоилась именной звезды на «[[Голливудская «Аллея славы»|Аллее Славы]]» в Голливуде<ref>{{Cite web|url = http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|title = merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|author = Юлия Красновская|work = Новости|date = 2015-08-06|publisher = ok-magazine|access-date = 2015-08-06|archive-date = 2015-08-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20150807141933/http://www.ok-magazine.ru/stars/news/26627-merayya-keri-poluchila-zvezdu-na-allee-slavy-v-gollivude|url-status = live}}</ref>. В декабре 2019 года песня «[[All I Want for Christmas Is You]]» возглавила чарт [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] спустя 25 лет после дебюта в 1994 году и стала её 19-м чарттоппером американского хит-парада (по этому показателю Кэри уступает только легендарной британской группе [[The Beatles]], которые лидировали в США 20 раз)<ref>{{Cite web |url=https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |title=Рождественская песня Мэрайи Кэри возглавила чарт Billboard Hot 100 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2019-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217172636/https://iz.ru/955354/2019-12-17/rozhdestvenskaia-pesnia-meraii-keri-vozglavila-chart-billboard-hot-100 |url-status=live }}</ref><ref name="AIWFCIY">{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|title=Wish Come True: Mariah Carey's 'All I Want for Christmas Is You' Hits No. 1 on Hot 100 After 25-Year Wait|work=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=2019-12-16|access-date=2019-12-17|archive-date=2019-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216180915/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8546418/mariah-carey-all-i-want-for-christmas-is-you-number-one|url-status=live}}</ref>. == Балалыҡ йылдары == Мэрайя Кэри родилась 27 марта 1969 года{{efn|name=Birth date|Хотя в некоторых источниках и указан 1970 год рождения<ref>* {{cite news |last1=Holden |first1=Stephen |title=The Pop Life - Mariah Carey's Debut |url=https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |work=[[The New York Times]] |date=1990-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101111434/https://www.nytimes.com/1990/06/13/arts/the-pop-life-987890.html |archive-date=2018-01-01 |quote=The 20-year-old singer... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|author-link=Chris Nickson|last=Nickson|first=Chris|title=Mariah Carey revisited|url=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|year=1998|publisher=St. Martin's Griffin|location=New York|isbn=978-0-312-19512-0}} * {{cite book|first=Marc|last=Shapiro|title=Mariah Carey|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18|year=2001|publisher=ECW Press|isbn=978-1-55022-444-3}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |date=20230119181715 }} {{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |title=Источник |access-date=2017-09-30 |archive-date=2023-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119181715/https://books.google.com/books?id=-52eG8YN4tAC&pg=PA18 |url-status=unfit }} * {{cite magazine |last1=Eliscu |first1=Jenny |title=Mariah After Midnight |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |magazine=[[Rolling Stone]] |access-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327221424/https://www.rollingstone.com/music/music-news/mariah-after-midnight-2-102924/ |archive-date=2019-03-27 |date=2006-02-23 |quote=When Patricia Carey gave birth to a seven-pound baby girl at 7:27 A.M. on March 27th, 1970... }}</ref>, объявление о рождении в газете родного города Кэри ''{{iw|Long Islander News|The Long-Islander}}'' указывает на 1969 год<ref>{{cite news|url=https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|title=Recent Births Are Announced|newspaper=[[Long Islander News|The Long-Islander]]|location=Huntington, New York|date=1969-04-10|page=2—3|quote=Recent births at Huntington Hospital have been announced as follows{{nbsp}}... March 27 Mariah, Mr. and Mrs. Alfred Carey, Huntington|via=NYS Historic Newspapers|archive-date=2021-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210407104122/https://nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031119/1969-04-10/ed-1/seq-15/|access-date=2022-07-01}}</ref>, как и другие источники<ref>* {{cite news |title=Short Takes: Mariah Carey Doing OK at 21 |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |date=1991-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327220743/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-01-21-ca-641-story.html |archive-date=2019-03-27 |quote=At age 21, she seems... |access-date=2022-07-01 }} * {{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sR4Ch1dMe8IC&q=who%27s+who+in+america+mariah+carey+1969&pg=PA275|title=The International Who's Who 2004|edition=67|publisher=[[Europa Publications]]|location=London|year=2003|editor-first=Elizabeth|editor-last=Sleeman|chapter=Carey, Mariah|isbn=978-1-85743-217-6|quote=b. 1969, Long Island, NY|url=https://archive.org/details/internationalwho2004ond}} * {{cite magazine |title=Mariah Carey - Biography |url=http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |magazine=[[People]] |access-date=2019-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817222020/http://www.people.com/people/mariah_carey/biography/ |archive-date=2016-08-17 |quote=Date of Birth: March 27, 1969 }}</ref>}} в [[Хантингтон (Нью-Йорк)|Хантингтоне]], [[Лонг-Айленд]], в [[Нью-Йорк (штат)|штате Нью-Йорк]], США. Она третий и младший ребёнок Патрисии Хики ({{lang-en|Patricia Hickey}}; 1937—2024), бывшей [[опера|оперной]] певицы [[Ирландцы|ирландского]] происхождения, и Альфреда Роя Кэри ({{lang-en|Alfred Roy Carey}}), аэронавигационного инженера [[Афроамериканцы|африканского]] и [[Венесуэльцы|венесуэльского]] происхождения<ref>Shapiro, pg. 16.</ref><ref>Родители Мэрайи развелись, когда ей было три года<ref>Shapiro, pg. 19-20.</ref>. В то время, пока они жили в Хантингтоне, соседи-[[расист]]ы предположительно отравили собаку и подожгли автомобиль её семьи. После развода родителей девочка мало виделась со своим отцом, а её мать работала на нескольких работах, чтобы содержать семью. Мэрайя проводила большую часть своего времени дома в одиночестве и стала постепенно заниматься музыкой. Она начала петь в возрасте трёх лет, после того как повторила фрагмент оперы ''[[Верди]] — «[[Риголетто]]»'' на [[Итальянский язык|итальянском языке]]<ref>Shapiro, pg. 18-19.</ref>, которую разучивала мать Мэрайи. Позже Патрисия стала давать уроки пения своей младшей дочери. Мэрайя окончила среднюю школу Харборфилдс в городке Гринлаун, [[Нью-Йорк (штат)|штат Нью-Йорк]]. Она часто отсутствовала на занятиях из-за работы над [[Демозапись|демонстрационной записью]] в местной звукозаписывающей студии; поэтому её одноклассники дали ей прозвище «Мираж»<ref>Shapiro, pg. 31.</ref>. Её работа в Лонг-Айленде дала возможность сотрудничать с такими музыкантами, как Гевин Кристофер ({{lang-en|Gavin Christopher}}) и [[Бен Маргулис]] ({{lang-en|Ben Margulies}}), в соавторстве с которым она написала материал для своей демо-кассеты. После переезда в [[Нью-Йорк]] Мэрайя работала неполные рабочие дни только для того, чтобы оплатить арендную плату за жилье и закончить 500-часовые курсы в школе красоты<ref>Handelman, David. «Miss Mariah». ''[[Cosmopolitan]]''. December 1997.</ref>. В итоге она стала [[бэк-вокал]]исткой у [[Пуэрто-Рико|пуэрто-риканской]] певицы Бренды К. Старр ({{lang-en|Brenda K. Starr}}). В [[1988 год]]у на вечеринке Мэрайя встретила Томми Моттолу, который в то время был руководителем звукозаписывающей компании [[Columbia Records]]. Он получил [[демозапись]] Кэри от Бренды К. Старр. Моттола прослушал кассету, когда уезжал с вечеринки, и был впечатлён исполнением, после чего он решил вернуться, чтобы найти Мэрайю, но она к тому времени уже ушла. Однако Моттола разыскал начинающую певицу и подписал с ней [[Договор|контракт]]. == Карьераһы == === 1990—1994: ''Mariah Carey'', ''Emotions'', ''Music Box'', ''Merry Christmas'' === [[Файл:Mariah Carey 1990 cropped.jpg|thumb|слева|160px|В 1990 году]] Синглы «[[Vision of Love]]», «[[Love Takes Time]]», «[[Someday (песня Мэрайи Кэри)|Someday]]» и «[[I Don’t Wanna Cry]]» с её дебютного альбома ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' возглавили американские чарты и сделали её звездой. В [[1991 год в музыке|1991 году]] Кэри получила свою первую премию «[[Грэмми]]» как «Лучший начинающий исполнитель» и «Лучшая поп-вокалистка»<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |title=Исполнитель — Mariah Carey // Кумиры на MTV.ru |access-date=2008-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218102212/http://www.mtv.ru/idols/m/mariah_carey.wbp |archive-date=2008-02-18 |url-status=dead }}</ref>. 17 сентября 1991 года Мэрайя выпускает свой второй альбом [[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]. Он отличался большим жанровым разнообразием, испытывая влияние таких жанров, как [[госпел]], [[современный ритм-н-блюз]], [[соул]], а также баллад 1950—1970-х годов. Альбом получил смешанные отзывы критиков. В июне [[1993 год в музыке|1993 года]] она вышла замуж за Моттолу. В том же году она выпустила альбом ''[[Music Box (альбом)|Music Box]]''. Этот альбом включил в себя такие песни, как «Without You», «Anytime You Need A Friend» и «Hero», и остался её самым продаваемым альбомом по сей день. Первый сингл «Dreamlover» продержался на первой строчке американских чартов 9 недель. Следующая песня «Hero» тоже возглавила чарты и стала одной из её самых узнаваемых песен. Зимой [[1994 год в музыке|1994 года]] Кэри выпустила альбом рождественских песен [[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]. === 1995—2000: ''Daydream'', ''Butterfly'' һәм ''Rainbow'' === [[3 октября]] [[1995 год]]а вышел пятый студийный альбом Кэри — ''[[Daydream]]''. ''Daydream'' символизирует переход Кэри к более зрелому звучанию и жанровому многообразию: певица использует стилистические элементы [[хип-хоп]] музыки. Это был последний альбом до развода с Моттолой. Выходу альбома предшествовал сингл «[[Fantasy (песня Мэрайи Кэри)|Fantasy]]», ставший её девятым хитом первой величины в Соединённых Штатах<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |title=Mariah Carey’s 25 Top Billboard Hit Songs {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2014-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605185707/http://www.billboard.com/articles/list/6106408/mariah-carey-25-top-billboard-hits-hot-100-chart |url-status=live }}</ref>. «Fantasy» стала первым синглом среди исполнительниц, которому удалось [[Список рекордов Billboard Hot 100|дебютировать на первой позиции]] в чарте [[Billboard Hot 100]]<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|title=Only 23 Songs Have Ever Debuted At Number One, Including Bieber's Latest|publisher=Forbes.com|author=Hugh McIntyre|lang=en|date=2015-09-11|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421044849/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2015/09/11/justin-biebers-new-single-is-just-the-23rd-song-to-debut-at-number-one/|url-status=live}}</ref>. Песня «[[One Sweet Day]]», записанная совместно с американской ритм-н-блюз группой [[Boyz II Men]], отметилась похожим достижением: сингл дебютировал на вершине рейтинга Billboard Hot 100 и удерживал первую строчку чарта в течение [[Список рекордов Billboard Hot 100|рекордных 16 недель]]<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |title='Uptown Funk!,' 'Macarena,' 'One Sweet Day' & More: The Longest-Leading No. 1s Ever on the Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112214921/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6523874/uptown-funk-macarena-longest-leading-hot-100-no-1s |url-status=live }}</ref>. В [[1999 год]]у издание Billboard поместило «One Sweet Day» на первое место в рейтинге главных хитов 1990-х годов, назвав композицию «Песней десятилетия»<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |title=March 16, 1996: Mariah Carey, Boyz II Men’s 'One Sweet Day' Makes History On Hot 100 {{!}} Billboard |access-date=2015-12-13 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035811/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/5937560/march-16-1996-mariah-carey-boyz-ii-mens-one-sweet-day-makes |url-status=live }}</ref>. В свою очередь, третий сингл с альбома, «Always Be My Baby», продолжил тенденцию Кэри к высоким дебютам и коммерчески успешным синглам. Песня заняла вторую строчку в [[Billboard Hot 100]] сразу на первой неделе, что является своеобразным достижением, и, в конечном счёте, стала одиннадцатой песней певицы, которая возглавила американский чарт<ref>{{Cite web |url=http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |title=Mariah Carey Performs 'Always Be My Baby' in Classic Mariah Fashion |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222152152/http://jezebel.com/mariah-carey-performs-always-be-my-baby-in-classic-mari-1577403228 |url-status=live }}</ref>. В [[1996 год в музыке|1996 году]] на 38-й ежегодной церемонии «Грэмми» ''Daydream'' получил шесть номинаций, но не выиграл ни в одной категории. [[Файл:Mariah Carey13 Edwards Dec 1998.jpg|thumb|200px|Съёмки клипа «I Still Believe», декабрь 1998 года]] С последующими альбомами Кэри стала полноценно контролировать своё музыкальное звучание, включая новые жанры в свои работы<ref>{{книга|автор=Nickson, Chris.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/164|место=Нью-Йорк|год=1998|страницы=164|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. В середине 1997 года Кэри начала записывать материал для её следующего альбома ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]''<ref name="nickson40">{{книга|автор={{не переведено 5|Chris Nickson|Nickson, Chris|en}}.|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick/page/157|год=1998|место=[[Нью-Йорк]]|страницы=157|издательство=St. Martin's Griffin|isbn=978-0-312-19512-0}}</ref>. Альбом вышел в сентябре [[1997 год в музыке|1997 года]] и получил положительные отзывы критики. Для записи альбома она обратилась к помощи звёзд современного хип-хопа, в том числе к [[Puff Daddy]] и [[Мисси Эллиот]]. Альбом попал на первую строчку в американских чартах, но его успех был скромнее, чем у предыдущих дисков. Сингл «Honey» держался на вершине списка три недели, а «My All» — неделю. Тем не менее, Кэри не вернулась к своему прежнему стилю. Для следующего альбома ''#1s'' (сборник её 14 синглов, занявших первое место в американских чартах) она записала треки с [[Дюпри, Джермейн|Джермейном Дюпри]], [[Уитни Хьюстон]] и [[Brian McKnight|Брайаном Макнайтом]]. В [[1999 год в кино|1999 году]] после прохождения актёрских курсов Кэри снимается в фильме «The Bachelor» (''Холостяк'') с [[Зеллвегер, Рене|Рене Зеллвегер]] и [[О'Доннелл, Крис|Крисом О’Доннеллом]]. В том же году она выпустила следующий студийный альбом ''Rainbow''. Первый сингл «Heartbreaker» занял первое место в американских чартах. Песня сопровождалась видеоклипом, на съёмки которого было потрачено несколько миллионов долларов. Несмотря на успех первого сингла, сам альбом разочаровал поклонников и был разгромлен критиками, многие из которых утверждали, что Кэри поспешила выпустить новый альбом для того, чтобы выполнить условия контракта как можно быстрее, так как отношения между певицей и Моттола испортились после их развода. === 2001—2004: ''Glitter'', ''Charmbracelet'', шәхси һәм һөнәри проблемалары === В декабре [[1999 год]]а Кэри получила награду ''«[[Billboard Music Awards|Артист десятилетия]]»'' на церемонии издания [[Billboard]], а в июле [[2000 год]]а исполнительница была награждена специальной наградой ''«Самая продаваемая исполнительница тысячелетия»'' на премии [[World Music Awards]]<ref>{{Cite web |url=http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |title=Winners of the WORLD MUSIC AWARDS — may 2000 |access-date=2000-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001015144058/http://www.montecarloresort.com/awards/00/w00res00.htm |archive-date=2000-10-15 |url-status=dead }}</ref>. Конфликт личных и профессиональных интересов с руководством лейбла Columbia Records побудил Мэрайю покинуть звукозаписывающую компанию. По некоторой информации, певица собиралась разорвать свои профессиональные отношения с Columbia ещё в 1997 году, когда бракоразводный процесс с Томми Моттолой подошёл к завершению<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |title=Mariah Carey Expected to Leave Label —latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083259/http://articles.latimes.com/2001/mar/23/business/fi-41606 |url-status=live }}</ref>. Весной 2001 года [[Los Angeles Times]] сообщил, что несколько звукозаписывающих компаний заинтересованы в сотрудничестве с Мэрайей Кэри. В конечном счете многие руководители лейблов отказались вступать в торговую войну, поскольку считали, что не смогут предоставить достаточную сумму для заключения контракта с певицей<ref>{{Cite web |url=http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |title=Carey Reportedly Signs 4-Album, $80-Million Virgin Records Deal — latimes |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083426/http://articles.latimes.com/2001/apr/03/business/fi-46231 |url-status=live }}</ref>. Однако финансовые условия не помешали звукозаписывающей компании [[Virgin Records]] заключить беспрецедентный контракт с Кэри на сумму 80 миллионов долларов в [[2001 год]]у<ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |title=BBC News {{!}} MUSIC {{!}} EMI drops Mariah Carey |access-date=2015-01-30 |archive-date=2014-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513053826/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1777172.stm |url-status=live }}</ref>. Сумма контракта оставалась рекордной в истории музыкальной индустрии вплоть до лета 2001 года, когда американская певица [[Хьюстон, Уитни|Уитни Хьюстон]] заключила соглашение с [[Sony BMG]] на 100 миллионов долларов<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |title=The Inside Story of How Mariah Carey and L.A. Reid Reunited (at a Fraction of Her Former $80 Million Deal) {{!}} Billboard |access-date=2015-01-30 |archive-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202031720/http://www.billboard.com/biz/articles/news/record-labels/6457972/the-inside-story-of-how-mariah-carey-and-la-reid-reunited-at |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |title=Whitney Signs $100 Million Contract — Whitney Houston : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222074859/http://www.people.com/people/article/0,,622400,00.html |url-status=live }}</ref>. Исполнительница получила полный концептуальный и творческий контроль над своими проектами<ref name=autogenerated2 />. Она решила записать альбом-саундтрек, вдохновленный танцевальной музыкой [[1980-е|80-х годов]] и [[диско]]-музыки<ref>{{Cite web |url=http://allmusic.com/album/glitter-r544381 |title=Glitter — Mariah Carey {{!}} Songs, Reviews, Credits, Awards {{!}} AllMusic |access-date=2015-01-30 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211235556/http://www.allmusic.com/album/glitter-r544381 |url-status=live }}</ref>. Несколько месяцев спустя, в июле 2001 года Кэри начала страдать от физического и эмоционального истощения. Она оставляла сообщения на своем официальном сайте с жалобами на переутомление и разрыв отношений с латинским исполнителем [[Луис Мигель|Луисом Мигелем]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2001/07/28/wcarey28.xml News — Latest breaking UK news — Telegraph]{{Недоступная ссылка|date=сентября 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. [[25 июля]] [[2001 год]]а Мэрайя Кэри была госпитализирована по причине нервного и эмоционального срыва. Певице пришлось отменить свои выступления, в частности рекламную кампанию проекта «Блеск» и появление на концерте [[MTV]], посвященного двадцатилетию телеканала<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |title=Diva in Distress : People.com |access-date=2015-12-13 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111162706/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20135079,00.html |url-status=live }}</ref>. [[Файл:Mariah Carey Charmbracelet London.jpg|thumb|right|Кэри во время Charmbracelet World Tour]] В [[2001 год в музыке|2001 году]] Кэри выпустила сингл ''Loverboy'' со своего нового альбома и [[саундтрек]]а ''«[[Glitter (альбом)|Glitter]]»''. Альбом был разгромлен критиками и оказался первым провалом в карьере Кэри. Через несколько дней после выпуска альбома Кэри госпитализировали по неизвестным причинам. В течение последующего года работы совместно с Virgin популярность певицы пришла в упадок из-за провала её дебютного [[фильм]]а и [[саундтрек]]а. Физический и эмоциональный срыв певицы на этой почве получил массовую огласку. В начале [[2002 год]]а соглашение между Кэри и Virgin Records было скандально расторгнуто. Несмотря на то, что официальных причин для окончания сотрудничества названо не было, многие обозреватели полагали, что на это повлияли низкий уровень продаж альбома ''Glitter'' и международный кассовый провал одноимённого фильма<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |title=Record Label Pays Dearly To Dismiss Mariah Carey — NYTimes.com |access-date=2017-09-30 |archive-date=2017-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915065902/http://www.nytimes.com/2002/01/24/us/record-label-pays-dearly-to-dismiss-mariah-carey.html?pagewanted=all |url-status=live }}</ref>. В [[2002 год]]у Кэри подписала новый контракт с компанией [[Universal Music Group|Island Records]]. === 2005—2007: Возвращение славы с ''The Emancipation of Mimi'' === [[Файл:Mariah Carey 2005.jpg|thumb|слева|200px|В 2005 году]] Десятый студийный альбом Мэрайи Кэри ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) был записан с участием таких продюсеров, как: [[The Neptunes]], [[Уэст, Канье|Канье Уэст]] и [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]]. Мэрайя говорила об альбоме: «он очень похож на запись для вечеринки […] с момента нанесения макияжа и подготовки к выходу в свет […] Я хотела создать альбом, который бы вполне отражал эти чувства».<ref>Ferber, Lawrence. «Mariah Carey: Free at last». ''[[HX Magazine|HX]]''. April 4, 2005.</ref> ''The Emancipation of Mimi'' стал самым продаваемым альбомом 2005 года в Соединённых Штатах Америки. Музыкальный критик из великобританской газеты ''[[The Guardian]]'' сказал: «прохладная, сфокусированная и урбанистическая [… некоторая часть альбома]; первые песни Мэрайи за последние годы, за которые мне не надо платить, чтобы я послушал их снова»,<ref>Sullivan, Caroline. [http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html «Mariah Carey, ''The Emancipation of Mimi''»] {{Wayback|url=http://www.guardian.co.uk/arts/reviews/story/0,11712,1449385,00.html |date=20050901191919 }}. ''[[The Guardian]]''. April 1, 2005. Retrieved March 17, 2006.</ref> в то время как Элиса Гарднер написала в ''[[USA Today]]'': «Свежие, игривые треки как „Say Somethin'“ (при участии Snoop Dogg) и „Get Your Number“ (с Джермейном Дюпри) доказывают, что певица не потеряла страсть к хип-хопу. Но баллады и песни среднего темпа отражают обновлённую уверенность певчей птицы, которая продолжает лететь несмотря на выстрелы.»<ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm |title=Mariah rebounds, Garbage is sweet, Will Smith gets lost |work=USA Today |date=2005-04-13 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524034213/http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2005-04-11-listen-up_x.htm }}</ref> С другой стороны, критики из журналов ''Slant'' и ''AllMusic'' написали: «Как только Вы начинаете слышать неуклюжесть в её голосе (без сомнения, до такой степени „завлекательную“), то тут же врывается дополнительный хук или песня затихает. Фирменные высокие ноты Мэрайи, которые использовались ранее как структурные, мелодичные и текстурные составляющие песни, теперь кажутся случайными, существуя с единственной целью — убедить слушателя в том, что Голос всё ещё жив. Ещё больше о нотах нижнего регистра (помните те, не вписывающиеся ни в какие рамки, первые 60 секунд песни 1991 года „You’re So Cold“?) — теперь можно услышать только средний уровень её диапазона. Но всё же альбом пользуется хорошим спросом и достаточно популярен, несмотря на гложущее чувство, что Мэрайя повредила свой голос, и он не подлежит восстановлению».<ref>{{cite web |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |title=Mariah Carey: The Emancipation Of Mimi &#124; Music Review |publisher=Slant Magazine |date=2005-04-05 |access-date=2010-02-21 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027201414/http://slantmagazine.com/music/review/mariah-carey-the-emancipation-of-mimi/560 |url-status=live }}</ref> «Голос Мэрайи звучит так же пусто, слабо и разрушено, как и в альбома ''Charmbracelet''. Её голос не походит сам на себя в этом альбоме. Когда она не звучит подобно [[Бейонсе]], её голос кажется отчаянным в попытке вернуться к своей прежней эпохе. Но если проигнорировать эти две большие проблемы, то ''The Emancipation of Mimi'' производит желаемый эффект, по крайней мере, как отличная, чрезвычайно сильная авторская работа в жанре данс-поп».<ref>{{Allmusic | class = album | id = r729111 | label = The Emancipation of Mimi > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref> [[Файл:Mariah Carey in August 2006 3.jpg|thumb|right|Мэрайя выступает на своём концерте [[The Adventures of Mimi Tour|Adventures of Mimi Tour]] в штате Флорида 7 августа 2006 года.]] ''The Emancipation of Mimi'' выиграл в номинации ''[[Grammy Award for Best Contemporary R&B Album|Лучший альбом в жанре современного ритм-н-блюза]]'', а сингл «[[We Belong Together]]» получил награды ''[[Grammy Award for Best Female R&B Vocal Performance|Лучшее женское R&B выступление (вокал)]]'' и ''[[Grammy Award for Best R&B Song|Лучшая R&B песня]]'' на [[48-я церемония «Грэмми»|48-й церемонии «Грэмми»]]. На протяжении 14 недель песня «We Belong Together» возглавляла чарт Hot 100, что стало рекордом в её карьере в качестве сольной певицы. Впоследствии, песня «[[Shake It Off (песня Мэрайи Кэри)|Shake It Off]]» поднялась до второго места, и Мэрайя Кэри стала первой сольной певицей, которой удалось занять первые две строчки чарта Hot 100 (в то время как в 2002 году певица [[Ашанти (певица)|Ашанти]] занимала первые два места, но в качестве приглашённой исполнительницы с синглом на втором).<ref>Bronson, Fred. [http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html Chart Beat] {{Wayback|url=http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4658871-1.html |date=20120104025931 }}. ''Billboard''. April 20, 2002. Retrieved July 19, 2008.</ref><ref>Bronson, Fred; «The Billboard Book of Number One Hits», pg. 44</ref><ref>Feldman, Christopher; «The Billboard Book of Number Two Hits»</ref><ref>Jeckell, Barry A. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 «Mariah Matches Hot 100 Milestone»] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053107 |date=20070929150159 }}. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 9, 2006.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20101203143547/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1001053461 Chart Beat]. ''Billboard''. September 1, 2005. Retrieved June 10, 2008.</ref> 2005 год стал удачным для Мэрайи — её сингл «[[We Belong Together]]» занял первое место в итоговом годовом чарте Hot 100,<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |title=Historical Music Chart – 90s Music Chart – 80s Music Chart |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-18 |access-date=2010-10-17 |archive-date=2007-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218104131/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp |url-status=unfit }}</ref> а ''[[The Emancipation of Mimi]]'' стал альбомом-бестселлером 2005 года, согласно системе учёта продаж [[Nielsen SoundScan]].<ref>{{cite web|author=don&amp;#39;t have one|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/2329/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly/|title=Week Of Dec. 3, 2007: Will Josh Groban's Noel Be SoundScan's No.1 Album of 2007? Is Santa Jolly? – Chart Watch|publisher=New.music.yahoo.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g79yHO?url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-of-dec-3-2007-will-josh-grobans-noel-be-soundscans-1-album-of-2007-is-santa-jolly.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В середине 2006 года Мэрайя Кэри начала свой концертный тур [[The Adventures of Mimi Tour]], который был самым успешным за всю её карьеру, хотя несколько выступлений были отменены.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html «Mariah Carey’s Hong Kong Show Canceled»] {{Wayback|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/26/AR2006102600632.html |date=20160822114630 }}. ''[[The Washington Post|Washington Post]]''. October 26, 2006. Retrieved December 15, 2007.</ref> В 2007 году она появилась на обложке мартовского издания журнала ''[[Playboy]]'' в фотосессии без обнажения.<ref>[https://web.archive.org/web/20070108074730/http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm «Modest Mariah»]{{Dead link|date=March 2010 |url=http://www.nypost.com/seven/12312006/gossip/pagesix/modest_mariah_pagesix_.htm |id=20070929165808}}. ''[[New York Post]]''. December 31, 2006. Retrieved January 27, 2007.</ref> В это же время Мэрайя подала жалобу на порноактрису [[Mary Carey (pornographic actress)|Мэри Кэри]] относительно схожести её псевдонима с именем певицы.<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm |title=Entertainment &#124; Carey battles porn star over name |publisher=BBC News |date=2006-12-09 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091104141230/http://news.bbc.co.uk/2/hi/6165313.stm }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html |title=Mariah Carey Battles Porn Star-Turned-Politician Mary Carey Over Stage Name – Business And Money &#124; Business News &#124; Financial News |publisher=Fox News |date=2006-12-11 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526005918/http://www.foxnews.com/story/0,2933,235820,00.html }}</ref> В 2006 году Мэрайя приняла участие в съёмках некоммерческого фильма ''[[Tennessee (film)|Теннесси]]'' (2008) в роли целеустремлённой певицы, которая уходит от мужа и присоединяется к двум путешествующим братьям в поисках отца. Фильм получил смешанные обзоры, но некоторые, в частности [[Рейтер]], похвалили игру певицы, написав: «недооценённая и очень эффектная».<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey surprisingly effective in "Tennessee" | last = Farber | first = Stephen | url = https://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 | agency = [[Reuters]] | newspaper = The Hollywood Reporter | location = New York | date = 2008-05-01 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2009-05-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090505083651/http://www.reuters.com/article/filmNews/idUSN0154359820080501 }}</ref> === 2007—2009: ''E=MC²'', икенсе никахы һәм ''Memoirs of an Imperfect Angel'' === Весной [[2007 в музыке|2007 года]] певица начала работу над своим одиннадцатым студийным альбомом ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]''<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 «MARIAH CAREY ANNOUNCES NEW ALBUM E=MC2»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2073 |date=20081125161726 }} ''MariahCarey.com''.</ref>. На вопрос, почему было выбрано такое название для альбома, певица пояснила: «[[Эквивалентность массы и энергии|Теория]] [[Эйнштейн, Альберт|Эйнштейна]]? Физика? ''Я?'' Здравствуйте! Конечно же, я пошутила». Она охарактеризовала свой новый проект как «''Emancipation of Mimi'' в квадрате» и говорила, что чувствовала себя «более свободной», как ни в одном из предыдущих альбомов. Как и её прошлая студийная работа, этот альбом, главным образом, можно отнести к жанрам поп-музыки и [[Современный ритм-н-блюз|современного ритм-н-блюза]], но с включением [[хип хоп]]а, [[госпел]]а и даже [[регги]] (например, песня «Cruise Control»)<ref>Swift, Jacqui. [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece «My dog has a bigger ego»] {{Wayback|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/sftw/article1026793.ece |date=20110606185448 }}. ''[[The Sun]]''. April 10, 2008.</ref><ref name="ReutersEMC2">{{Cite news | title = Mariah Carey's "E=MC2" offers genre-crossing equation | last = Donahue | first = Ann | url = https://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-03-28 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2013-02-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130226061017/http://www.reuters.com/article/2008/03/29/us-mariah-idUSN2828389520080329 }}</ref>. Хотя ''E=MC²'' был тепло встречен музыкальными критиками<ref>[http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi «The Emancipation Of Mimi Reviews»] {{Wayback|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/emancipationofmimi?q=the%20emancipation%20of%20mimi |date=20090601164702 }}. ''Metacritic.com''.</ref>, некоторые из них раскритиковали его за то, что он был «Клоном ''The Emancipation of Mimi''»<ref name="LATimes">Cromelin, Richard. [http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story CD: Mariah Carey’s 'E=MC2'] {{Wayback|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/music/la-et-mariah12apr12,1,6445816.story |date=20110522151202 }}.'' LA Times''. April 12, 2008.</ref>. Критик журнала ''Bleu Magazine'' сказал: «Копия предыдущего альбома не так ужасна, она всего лишь скучноватая и легко забудется со временем»<ref>Irby, Adam Benjamin. [http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html «Bleu Magazine review of E=MC²»] {{Wayback|url=http://www.thebleumag.com/entertainment/critic/mariah-emc2.html |date=20080619044528 }}. ''TheBleuMag.com''. April 5, 2008.</ref>. 2 апреля, за две недели до выхода ''E=MC²'', основной сингл «[[Touch My Body]]» стал восемнадцатым хитом первой величины в чарте [[Billboard Hot 100|Hot 100]] за всю творческую карьеру певицы, сместив [[Пресли, Элвис|Элвиса Пресли]] на второе место по количеству хитов среди всех артистов, согласно американскому журналу ''Billboard''<ref>Bronson, Fred. [https://web.archive.org/web/20070217113920/http://www.billboard.com/bbcom/chart_beat/bonus_display.jsp?vnu_content_id=1001736670 «Chart Beat Chat»]. ''Billboard''. December 22, 2005.</ref><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ Mariah Carey surpasses Elvis in No. 1s] {{Wayback|url=http://www.msnbc.msn.com/id/23918924/ |date=20090416064450 }}. [[MSNBC]]. April 2, 2008.</ref><ref>{{Cite news | title = Mariah, Madonna eclipse Elvis in Billboard charts | last = Pietroluongo | first = Silvio | url = https://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 | agency = [[Reuters]] | newspaper = Billboard | location = New York | date = 2008-04-02 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604195107/http://www.reuters.com/article/2008/04/02/us-singles-idUSN0240801220080402 }}</ref>. На сегодняшний день, Мэрайя Кэри вторая после британской рок-группы [[The Beatles]], которые имеют двадцать синглов, возглавивших Billboard Hot 100<ref>Bronson, Fred. [http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 Mariah Closing In On Record For No. 1 Hits] {{Wayback|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003781835 |date=20080512101342 }}. ''Billboard''. March 28, 2008.</ref>. Альбом ''E=MC²'' дебютировал на первом месте в чарте ''[[Billboard 200]]'' с общими продажами в 463 000 копий, что стало самым высоким результатом за одну неделю в карьере певицы<ref>{{cite web|last=Harris|first=Chris|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/20080423/carey_mariah.jhtml|title=Mariah Carey's E=MC2 Rockets To Billboard #1, Sets Career Record|work=Mtv|date=2008-04-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688g7tQ1b?url=http://www.mtv.com/news/articles/1586092/mariah-careys-emc2-debuts-at-1.jhtml|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Файл:Mariah Carey by David Shankbone.jpg|thumb|200px|На премьере фильма «Теннесси», апрель 2008 года]] В 2008 году журнал ''Billboard'' присудил Мэрайе Кэри шестое место в списке «[[Billboard Hot 100 50th Anniversary Charts|Горячая сотня артистов всех времён]]», сделав певицу второй самой успешной исполнительницей в истории чарта ''Billboard'' Hot 100<ref>{{Cite news| url=http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml | title=Billboard Hot 100 Chart 50th Anniversary |work=Billboard| access-date=2009-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913150551/http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml|archive-date=2008-09-13|url-status=dead}}</ref>. Мэрайя Кэри также имела успех в международных чартах, но не в такой степени, как в Соединённых Штатах. К настоящему времени она имеет два хит-сингла в Великобритании, два в Австралии и шесть синглов первой величины в Канаде. В Японии её самый успешный сингл занимает второе место в чарте страны<ref>{{cite web|url=http://www.onlineweb.com/theones/|title=A Half Century + Of British Number Ones|publisher=Onlineweb.com|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688g8hWMC?url=http://www.onlineweb.com/theones/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |title=Australian Number One Hits |publisher=Web.archive.org |access-date=2010-10-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080718171731/http://www.onmc.iinet.net.au/trivia/aus_list.htm |archive-date = 2008-07-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan%20no1%20single%2068-.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622021037/http://www2.wbs.ne.jp/~ms-db/oricon/japan+no1+single+68-.htm|archive-date=2008-06-22 |title=年間最高売上を記録した洋楽シングル(1968年〜2007年) |publisher=.wbs.ne.jp |access-date=2009-10-21}}</ref>. Мэрайя и актёр/комик/[[рэп]]ер [[Кэннон, Ник|Ник Кэннон]] встретились во время съёмок музыкального видеоклипа для её второго сингла «[[Bye Bye (песня Мэрайи Кэри)|Bye Bye]]» на частном острове [[Антигуа]]<ref>[http://www.efluxmedia.com/news_Friends_Shocked_By_Mariah_Careys_Wedding_17122.html. ''E FLux Media''.]{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. 30 апреля 2008 года они поженились на багамском острове [[Windermere Island]], где Мэрайя имеет свои личные владения<ref>Liz McNeil. [http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html EXCLUSIVE: See Mariah & Nick’s Wedding Photo!] {{Wayback|url=http://www.people.com/people/article/0,,20198292,00.html |date=20110707191857 }}. ''People''. May 7, 2008.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|title=Nick Cannon Relative Confirms He Married Mariah|last=Dubin|first=Danielle|date=2008-05-02|work=People|access-date=2008-05-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688g99DJY?url=http://www.people.com/people/article/0,,20197441,00.html?xid=rss-topheadlines|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503142429/http://www.usmagazine.com/nick-cannons-family-confirms-mariah-carey-wedding |archive-date=2008-05-03 |title=Nick Cannon's Family Confirms He's Wed Mariah Carey |date=2008-05-02 |publisher=usmagazine.com |access-date=2008-05-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/24413267/|title=Mariah Carey reportedly Married in Bahamas|date=2008-05-02|publisher=MSNBC|access-date=2008-05-08|archive-url=https://www.webcitation.org/688g9xhZA?url=http://today.msnbc.msn.com/id/24413267|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. В октябре 2008 года певица была введена в зал славы [[Long Island Music Hall of Fame]]<ref>{{cite web|author=Long Island Music Hall of Fame|url=http://www.limusichalloffame.org/|title=Home of the L.I. Music Hall of Fame|publisher=Limusichalloffame.org|date=2008-11-30|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gAgpYD?url=http://www.limusichalloffame.org/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Мэрайя приняла участие в съёмках фильма [[Сэндлер, Адам|Адама Сэндлера]] ''[[Не шутите с Зоханом]]'', сыграв [[Камео|саму себя]]<ref name="smellperfume">Patterson, Sylvia. [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/03/16/sv_mariahcarey.xml Mariah Carey: Come in and smell the perfume] {{Wayback|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2008%2F03%2F16%2Fsv_mariahcarey.xml |date=20080521102005 }}. ''[[The Daily Telegraph]]''. March 17, 2008. Retrieved March 31, 2008.</ref><ref>Sampson, Mike. [http://www.joblo.com/index.php?id=16350 «Mariah and Sandler?»] {{Wayback|url=http://www.joblo.com/index.php?id=16350 |date=20070927005625 }}. JoBlo.com. June 11, 2007.</ref>. Мэрайя Кэри спела песню «[[Hero (песня мэрайи Кэри)|Hero]]» на [[Инаугурация Барака Обамы (2009)|инаугурации]] [[Обама, Барак|Барака Обамы]], который был приведён к присяге 20 января 2009 года, как первый афроамериканский президент<ref>{{Cite news |title = MUSIC REVIEW; Music for Many Firsts, Including the First Couple's First Dance |last = Pareles |first = Jon |url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F03E5DD1F3FF931A15752C0A96F9C8B63 |newspaper = [[The New York Times]] |location = New York |date = 2009-01-22 |access-date = 2011-05-23 |url-status=dead}}</ref>. 7 июля 2009 года Мэрайя совместно с [[Trey Lorenz|Треем Лоренсом]] спели её версию хита группы Jackson 5 — «[[I'll Be There (песня The Jackson 5)|I’ll Be There]]» на поминальной службе по [[Джексон, Майкл|Майклу Джексону]] в [[Стэйплс-центр]]е, Лос-Анджелес<ref>{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|title=Mariah Carey Apologizes For Emotional Performance During Jackson Memorial|publisher=Access Hollywood|date=2009-07-08|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gBXGAz?url=http://www.accesshollywood.com/mariah-carey-apologizes-for-emotional-performance-during-jackson-memorial_article_20331?__source=rss|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Певица выступила в качестве приглашённого артиста в песне «[[My Love (песня The-Dream)|My Love]]», которая вышла вторым синглом с альбома ''[[Love vs. Money]]'' американского автора-исполнителя [[The-Dream]]<ref>{{Allmusic | class = artist | id = p62404 | tab = credits/date-asc/700 | label = Mariah Carey > Credits |accessdate=2011-05-23}}</ref>. В 2009 году Мэрайя сыграла роль [[Социальная работа|социального работника]] в фильме ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'', по роману писательницы [[Sapphire (author)|Sapphire]] ''Push''. Фильм получил множество положительных отзывов от кинокритиков, в частности за игру Мэрайи Кэри<ref>{{Cite news | title = Dark horse nominees: Will the Oscars nominate 'Avatar'? | last = O'Neil | first = Tom | url = http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2009-10-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2012-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120225053630/http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/10/avatar-james-cameron-movie-news-story-article.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |title=Precious: Based on the Novel Push by Sapphire |work=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030220546/http://www.rottentomatoes.com/m/precious/ |url-status=live }}</ref>, которую журнал ''[[Variety]]'' назвал «абсолютно-совершенной»<ref>{{Cite news |author=By |url=http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 |title=Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire Movie Review From The Sundance Film Festival |work=Variety |date=2009-01-18 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428125141/http://www.variety.com/index.asp?layout=festivals&jump=review&id=2471&reviewid=VE1117939367&cs=1 }}</ref> <!-- She is developing a movie musical based on her Christmas album ''[[Merry Christmas (Mariah Carey album)|Merry Christmas]]'', the script of which is written by ''[[High School Musical]]'' writer [[Peter Barsocchini]].<ref name="nydailynews.com">[http://www.nydailynews.com/gossip/2008/09/22/2008-09-22_mariah_carey_makes_new_push_into_acting.html Mariah Carey makes new 'Push' into acting]. ''[[Daily News (New York)|New York Daily News]]''. September 22, 2008.</ref> -->. Фильм ''Сокровище'' выиграл главные награды на кинофестивале [[Сандэнс]] и на [[Международный кинофестиваль в Торонто|международном кинофестивале в Торонто]]<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm |title=Entertainment &#124; Precious film takes Toronto prize |publisher=BBC News |date=2009-09-20 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001000017/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8265281.stm }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.com/movies/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|title='Precious' scoops top Toronto prize|publisher=Digital Spy|date=2009-09-21|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gC9rMZ?url=http://www.digitalspy.com/movies/news/a178373/precious-scoops-top-toronto-prize.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news | title = "Precious" wins top Toronto film festival prize | last = French | first = Cameron | url = https://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 | agency = [[Reuters]] | location = New York | date = 2009-09-19 | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2011-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110208160508/http://www.reuters.com/article/2009/09/19/us-toronto-awards-idUSTRE58I15F20090919 }}</ref>. В январе 2010 года Мэрайя получила премию на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]] за фильм ''Сокровище'' в номинации ''«Прорыв года»''<ref name=Carey>{{Cite news |author=Daily News Staff |title=Weeks after tipsy awards speech, Mariah Carey pops cork on her own liquor brand, Angel Champagne |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html |work=Daily News |date=2010-01-17 |location=New York |access-date=2011-07-06 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121181857/http://www.nydailynews.com/gossip/2010/01/16/2010-01-16_mariah_launches_new_liquor_label.html }}</ref>. [[Файл:Mariahangels.jpg|thumb|left|upright|Мэрайя Кэри поёт в Лас-Вегасе в 2009 году]] Двенадцатый студийный альбом ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' был выпущен 25 сентября [[2009 в музыке|2009 года]]. В основном, альбом получил положительные отзывы от музыкальных критиков<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/music/artists/careymariah/memoirsofanimperfectangel?tag=topslot;title;1|title=Memoirs Of An Imperfect Angel reviews at|publisher=Metacritic.com|date=2009-09-29|access-date=2009-10-03|archive-url=https://www.webcitation.org/688gD4CYZ?url=http://www.metacritic.com/music/memoirs-of-an-imperfect-angel|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. [[Эрлевайн, Стивен Томас|Стивен Томас Эрлевайн]] из [[Allmusic]] назвал лонгплей «её самым интересным альбомом за десятилетие»<ref>{{Allmusic | class = album | id = r1616570 | label = Memoirs of an Imperfect Angel > Review | tab = review | first = Stephen Thomas | last = Erlewine |accessdate=2011-05-22}}</ref>, в то время как Джон Карамэника из ''[[The New York Times]]'' раскритиковал вокал певицы, порицая её злоупотребление [[субтон]]ом, невзирая на более сильный низкий и средний регистры голоса<ref>{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 | work=The New York Times | title=New CDs | date=2009-09-28 | access-date=2010-03-31 | archive-date=2017-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170813054959/http://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28choi.html?_r=1 }}</ref>. Альбом появился в чарте ''Billboard'' 200 на третьем месте и стал самым неудачным коммерческим студийным альбомом за всю карьеру певицы<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |title=Barbra Streisand Surprises With Ninth No. 1 On Billboard 200 |work=Billboard |date=2009-09-14 |access-date=2010-07-20 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119184757/http://www.billboard.com/news/barbra-streisand-surprises-with-ninth-no-1004019217.story |url-status=live }}</ref>. Основной сингл альбома «[[Obsessed (песня Мэрайи Кэри)|Obsessed]]» стал 40-м треком Мэрайи, вошедшим в главный чарт ''Billboard'' Hot 100, и является лучшим дебютом в данном чарте со времён «[[My All (песня Мэрайи Кэри)|My All]]» 1998 года<ref>{{cite web | url = http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | title = Hannah Montana, Mariah Carey Hit The Billboard Hot 100 | first = Ayala | last = Ben-Yehuda | date = 2009-07-16 | work = Billboard | access-date = 2009-08-16 | archive-date = 2009-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091020115513/http://www.billboard.com/#/news/hannah-montana-mariah-carey-hit-the-billboard-1003994566.story | url-status = live }}</ref>. Песня вошла в чарт на одиннадцатом месте и достигла своего пика на седьмом, став 27-м хитом певицы в лучшей десятке синглов США, что приравняло её результат с [[Элтон Джон|Элтоном Джоном]] и [[Джексон, Джанет|Джанет Джексон]], которые занимают пятое место среди обладателей наибольшего числа синглов в горячей десятке<ref>{{cite web |author=Up for DiscussionPost Comment |url=http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |title=Chart Beat Thursday: Whitney Houston, Mariah Carey, Billie Holiday |work=Billboard |access-date=2009-09-22 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913065604/http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-whitney-houston-mariah-1004011150.story |url-status=live }}</ref>. Спустя несколько часов после ротации песни на радиостанциях страны, многие стали предполагать, что эта песня является ответом на трек [[Эминем]]а «Bagpipes from Baghdad», в котором он насмехается над мужем певицы [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]], предлагая ему отступить от Мэрайи, потому что она принадлежит Эминему<ref name=latimes>Martens, Todd. [http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html Mariah Carey: Are we 'Obsessed'?] {{Wayback|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/06/mariah-carey-are-we-obsessed.html |date=20120111084820 }}. ''Los Angeles Times''. June 16, 2009.</ref><ref>{{cite web |url = https://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |title = Mariah Carey Fires Back at Eminem in New Single "Obsessed" |date = 2009-06-16 |work = Rolling Stone |access-date = 2011-05-23 |archive-url = https://www.webcitation.org/688gDigDO?url=http://www.rollingstone.com/music/news/mariah-carey-fires-back-at-eminem-in-new-single-obsessed-20090616 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. Согласно MTV, певица в песне «Obsessed» ссылалась на проблемы рэпера с наркотиками, в которых Эминем признался в своём шестом студийном альбоме ''[[Relapse]]''<ref>{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml|title=Is Mariah Carey's 'Obsessed' Directed At Eminem?|last=Rodriguez|first=Jayson|publisher=MTV|date=2009-06-16|access-date=2009-06-17|archive-date=2010-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403211339/http://www.mtv.com/news/articles/1614088/20090616/carey_mariah.jhtml}}</ref>. Последующим синглам с ''Memoirs of an Imperfect Angel'' не удалось получить широкий коммерческий успех. Второй сингл альбома — кавер песни американской рок-группы [[Foreigner]] — «[[I Want to Know What Love Is]]» добрался до 60 строчки, а третий сингл «[[H.A.T.E.U.]]» так и не смог войти в чарт ''Billboard'' Hot 100<ref>{{cite web |author=Up for Discussion Jump to Forums |url=http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |title=H.A.T.E.U. — Mariah Carey |work=Billboard |date=2010-01-02 |access-date=2010-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091023212836/http://www.billboard.com/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252#/song/mariah-carey/h-a-t-e-u/14106252 |archive-date=2009-10-23 |url-status=live }}</ref>. 31 декабря 2009 года Мэрайя Кэри открыла свой седьмой концертный тур [[Angels Advocate Tour]], в котором она посетила страны Северной Америки: Соединённые Штаты и Канаду<ref name="mcpr">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|title=Mariah Announces Her "Angels Advocate" tour|date=2009-12-11|access-date=2009-05-03|work=Mariah Carey's Official Website|publisher=Automatic Princess Holdings LLC|archive-url=https://www.webcitation.org/688gEdsBk?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2738|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. Позже было объявлено о том, что певица выпустит два альбома ремиксов на ''Memoirs of an Imperfect Angel''; под названием ''Angels Advocate'' (R&B дуэт-ремиксы при участии любимых артистов Мэрайи) и ''MC vs JS'' (танцевальный альбом, сремиксованный командой диджеев ''Jump Smokers''). В январе 2010 года было выпущено два основных сингла с альбома ''Angels Advocate'': «[[Up Out My Face]]» при участии [[Ники Минаж]] и «[[Angels Cry]]» при участии [[Ne-Yo]]<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|title=Mariah Carey Preps 'Memoirs' Features Album, R. Kelly on Board|publisher=Rap-Up.com|work=[[Rap-Up]]|date=2009-10-20|access-date=2009-12-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688gFNrjO?url=http://www.rap-up.com/2009/10/20/mariah-carey-preps-memoirs-features-album-r-kelly-on-board/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|title=Mariah Carey Releases Newly Remixed Album of Duets|publisher=United Business Co.|work=[[PR Newswire]]|last=[[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam Music Group]]|date=2010-01-28|access-date=2010-01-28|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGFawy?url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mariah-carey-releases-newly-remixed-album-of-duets---angels-advocate---march-30th-on-island-records-82940917.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. Оба альбома должны были увидеть свет в марте 2010 года, но в конечном счете их выпуск был отменён<ref>{{cite web|last=Vozick|first=Simon|url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|title=Mariah Carey: 'Angels Advocate' remix album cancelled &#124; EW.com|work=Entertainment Weekly|date=2010-03-23|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gGwN6Q?url=http://music-mix.ew.com/2010/03/23/mariah-carey-angels-advocate-cancelled/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref>. 9 февраля 2010 года Мэрайя издаёт песню «[[100% (песня)|100 %]]» на iTunes; изначально, песня была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]''. Позже, трек был использован в саундтреке ''AT&T Team USA Soundtrack'' для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]<ref name=mcwebsite>{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-06-13|archive-url=https://www.webcitation.org/688gHeaum?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=2816|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref>. === 2010—хәҙерге ваҡыт === После отмены ремикс-альбома было объявлено о том, что певица вернётся в студию для создания своего второго рождественского альбома. В творческую команду вошли [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и [[Кокс, Брайан-Майкл|Брайан-Майкл Кокс]].<ref>{{Cite web |url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |title=Mariah Carey new album update |access-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418194426/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=2854 |archive-date=2010-04-18 |url-status=dead }}</ref> Дюпри говорил, что сингл выйдет в конце [[2010 в музыке|2010 года]]. В проекте также приняли участие [[Остин, Джонта|Джонта Остин]] и [[Джексон, Рэнди|Рэнди Джексон]].<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|title=J.D. Talks New Mariah Carey Album|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-06-30|archive-url=https://www.webcitation.org/688gIHAY6?url=http://www.rap-up.com/2010/05/05/jd-talks-new-mariah-carey-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> [[Файл:Mariahparade1.jpg|thumb|left|Живое выступление Мэрайи Кэри на [[Magic Kingdom]] 3 декабря 2010 года]] В августе 2010 года во время пресс-конференции в [[Сеул]]е, [[Южная Корея]], руководитель [[The Island Def Jam Music Group|Island Def Jam]] Мэтт Восс объявил [[2 ноября]] датой выхода альбома,<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|title=Mariah Carey Touches Down in Brazil|publisher=Rap-Up.com|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gItyzF?url=http://www.rap-up.com/2010/08/19/mariah-carey-touches-down-in-brazil/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> который будет включать в себя шесть новых песен и ремикс на рождественскую классику всех времён «[[All I Want for Christmas Is You]]».<ref>{{cite web|url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|title=Carey Returns With Christmas Album|publisher=W.E.N.N|date=2010-08-19|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gJkfTG?url=http://www.wenn.com/all-news/carey-returns-with-christmas-album/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Альбом будет называться ''[[Merry Christmas II You]]'' и станет продолжением предыдущего мультиплатинового [[лонгплей|лонгплея]] [[1994 в музыке|1994 года]] ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]''. В дополнение к CD был выпущен DVD-диск с бонусными материалами.<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|title=Exclusive: Mariah Carey Christmas Album Title, Release Date Revealed|publisher=Rap-Up.com|access-date=2010-10-17|archive-url=https://www.webcitation.org/688gLIt97?url=http://www.rap-up.com/2010/09/01/exclusive-mariah-carey-christmas-album-title-release-date-revealed/|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> Мэрайя сочинила и записала несколько песен для альбома в сотрудничестве с бродвейским продюсером [[Marc Shaiman|Марком Шэйменом]]. ''Merry Christmas II You'' дебютировал на четвёртом месте в главном чарте [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] с продажами 56 000 копий за первую неделю, превосходя показатели предыдущего рождественского альбома певицы ''[[Merry Christmas (альбом Мэрайи Кэри)|Merry Christmas]]'', который разошёлся в количестве 45 000 копий диска за первую неделю. ''Merry Christmas II You'' — шестнадцатый альбом певицы, вошедший в горячую десятку данного чарта.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|last=Caulfield|first=Keith|title=Country Albums Rule Top Three on Billboard 200|date=2010-11-10|work=Billboard|access-date=2010-11-11|archive-date=2010-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114060540/http://www.billboard.com/news/country-albums-rule-top-three-on-billboard-1004125997.story?tag=hpfeed|url-status=live}}</ref> Альбом дебютировал на первом месте в чарте [[Top R&B/Hip-Hop Albums|R&B/Hip-Hop Albums]], став вторым рождественским альбомом в истории достигшим этого рекорда,<ref name="http">{{cite web|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|title=Official Site and Honey B. Fly Fan Club for Mariah Carey news.news|publisher=Mariahcarey.com|access-date=2010-12-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gM122C?url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3017|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> также он возглавил праздничный чарт Holiday Albums Chart.<ref name="MCIIY sales MC.com">{{Cite web |url=http://mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |title=«Merry Christmas II You» debuts at No.1 on Billboard Charts |access-date=2010-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114122112/http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=3011 |archive-date=2010-11-14 |url-status=dead }}</ref> В мае 2010 года Мэрайя Кэри, ссылаясь на медицинские противопоказания, отказалась от участия в запланированных съёмках фильма ''[[For Colored Girls]]'' (адаптации пьесы ''[[For Colored Girls Who Have Considered Suicide When the Rainbow Is Enuf]]'').<ref>[http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 «Mariah Carey Drops Out of Film Due to Medical Reasons»] {{Wayback|url=http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/mariah-carey-drops-out-of-film-due-to-medical-reasons-2010275 |date=20111028065507 }}, ''Us'', May 27, 2010</ref> 28 октября 2010 года после многочисленных сплетен по поводу её отказа, певица подтвердила слухи о своей беременности, добавив, что роды состоятся весной 2011 года, и она забеременела естественным способом. Мэрайя Кэри и Ник Кэннон ждали ребёнка вскоре после свадьбы, но тогда претерпели неудачу.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|title=Mariah Carey: I'm Pregnant!|work=Huffington Post|access-date=2010-12-16|archive-url=https://www.webcitation.org/688gMcwar?url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/28/mariah-carey-im-pregnant_n_775223.html|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> 30 апреля 2011 года на третью годовщину свадьбы Мэрайя родила двойняшек с помощью [[Кесарево сечение|кесарева сечения]].<ref>[http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html «Mariah Carey and Nick Cannon Welcome Twins!»] {{Wayback|url=http://www.eonline.com/uberblog/b239514_mariah_carey_nick_cannon_welcome_twins.html |date=20110628234634 }}. ''E!''. April 30, 2011.</ref><ref>[http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ «Mariah Carey & Nick Cannon Welcome Twins»] {{Wayback|url=http://celebritybabies.people.com/2011/04/30/mariah-carey-nick-cannon-welcome-twins/ |date=20110815114528 }}. ''People''. April 30, 2011.</ref> Новорожденных назвали Монро, в честь актрисы [[Мэрилин Монро]], и Мароккан Скотт, так как Ник сделал предложение Мэрайе в комнате марокканского стиля; Скотт является вторым именем Ника Кэннона и фамилией его бабушки.<ref>{{cite web|url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|title=Mariah Carey and Nick Cannon reveal baby names|date=2011-05-04|publisher=CNN Entertainment|author=Denise Quan|archive-url=https://www.webcitation.org/688gNccTq?url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/05/04/mariah-carey-and-nick-cannon-reveal-baby-names/|archive-date=2012-06-03|access-date=2014-08-21|url-status=live}}</ref><ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 «Mariah Carey Names Twins Moroccan, Monroe: What Will They Do for Mother’s Day?»] {{Wayback|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/mariah-carey-reveals-twins-names-moroccan-monroe/story?id=13510675 |date=20110717102220 }}. ''ABC News''. May 4, 2011.</ref> [[Файл:MariahGMA cropped.jpg|thumb|200px|В 2014 году]] В пятницу [[11 февраля]] в интервью для [[Home Shopping Network|HSN]] певица сказала, что она записала дуэт с [[Тони Беннетт]]ом для его будущего альбома ''«Duets»''.<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZVFpEZlNitBmEnn|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> [[Дюпри, Джермейн|Джермейн Дюпри]] и Мэрайя сочинили благотворительную песню под названием «Save the Day», которую она споёт совместно с [[Свифт, Тейлор|Тейлор Свифт]], [[Блайдж, Мэри Джей|Джей Блайдж]] и [[R. Kelly]].<ref>{{cite web|url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|title=Mariah Daily Journal|publisher=Mariahjournal.com|access-date=2011-04-04|archive-url=https://www.webcitation.org/68WHKyS2e?url=http://www.mariahjournal.com/news.shtml#newsitemEkAZyEEEAybNElDvBF|archive-date=2012-06-18|url-status=dead}}</ref> После рождения детей, Ник Кэннон упомянул в своём интервью для ''Billboard'' о том, что Мэрайя начала работать в студии над новым альбомом.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|title=Nick Cannon, Mariah Carey, Working on New Album|last=Lipshutz|first=Jason|work=Billboard|date=2011-05-13|access-date=2011-05-15|archive-date=2011-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516041415/http://www.billboard.com/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story#/column/the-juice/nick-cannon-mariah-carey-working-on-new-1005182852.story|url-status=live}}</ref> Он сказал: «Мэрайя с головой погружена в творческий процесс, у нас есть студия в детской, и, вообще, [беременность] полностью вдохновила её во многих разносторонних уровнях. Вы непременно захотите послушать нечто музыкально новое и феноменальное от Мэрайи» и подтвердил, что Кэри планирует выпустить новый альбом к концу года.<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/2011/05/15/2011-05-15_mariah_carey_planning_to_release_a_new_album_this_year_singer_recorded_it_while_.html|title=Mariah Carey Planning to Release Album this Year|last=Perricone|first=Kathleen|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|publisher=[[Mortimer Zuckerman]]|date=2011-05-16|access-date=2011-05-15|archive-url=https://www.webcitation.org/688gPY8OO?url=http://articles.nydailynews.com/2011-05-15/entertainment/29566889_1_imperfect-angel-nick-cannon-twins|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref> В 2015 году Кэри подписала новый контракт с лейблом [[Epic Records]], управляемый компанией [[Sony Music Entertainment]].<ref name=autogenerated1 /> 18 мая [[2015 год]]а Кэри выпустит переиздание компиляции лучших хитов ''«[[Number 1 to Infinity]]»''. 5 августа<ref name=autogenerated3>{{Cite web|url=http://ivona.bigmir.net/|title=Главная|publisher=Ivona|access-date=2016-05-30|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529183835/http://ivona.bigmir.net/|url-status=live}}</ref> 2015 года Мэрайя Кэри получила звезду на аллее славы в голливуде, по адресу голливудский бульвар 6270. Номер её звезды 2556<ref name=autogenerated3 />. == Шәхси тормошо == [[Файл:Mariah Carey with her children.jpg|upright=1.0|thumb|Кэри с её близнецами в 2019 году]] С 1993 по 1998 год Кэри была замужем за музыкальным продюсером Томми Мотоллой<ref>{{cite web|url=http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|title=Swan Song|publisher=People|author=Steve Dougherty|lang=en|date=1997-06-16|access-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150625192542/http://people.com/people/article/0,,20122408,00.html|archive-date=2015-06-25}}</ref>. С 2008 по 2016 год Кэри была замужем за актёром и музыкантом [[Кэннон, Ник|Ником Кэнноном]]<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|title=Reports: Mariah Carey marries actor Nick Cannon|author=Nekesa Mumbi Moody.|date=2008-03-05|publisher=USA TODAY|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013112015/http://usatoday30.usatoday.com/life/music/2008-05-02-518867847_x.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|title=It's Official! Mariah Carey, Nick Cannon Wedding Photo, Comments Are Released|author=Chris Harris.|date=2008-05-07|publisher=mtv.com|lang=en|access-date=2013-10-09|archive-date=2011-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122034018/http://www.mtv.com/news/articles/1586974/mariah-carey-nick-cannon-wedding-photo-released.jhtml|url-status=live}}</ref>. У бывших супругов есть дети-двойняшки — сын Мароккан Скотт Кэннон и дочь Монро Кэннон (род. 30 апреля 2011)<ref>{{cite web|url=http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=wday.ru|access-date=2011-05-01|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504011743/http://wday.ru/wdaily/zvezdy/_article/mjerajya-kjeri-rodila-dvojnyu/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lifenews.ru/news/57502|title=Певица Мэрайя Кэри родила двойню|date=2011-05-01|publisher=LifeNews|access-date=2011-05-01|archive-url=https://www.webcitation.org/688gkyecf?url=http://www.lifenews.ru/news/57502|archive-date=2012-06-03|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url = http://argumentiru.com/showbiz/2011/05/104888 |title = Певица Мэрайя Кэри родила двойню |author = |date = 2011-05-01 |work = Шоу-бизнес |publisher = [[Аргументы.ру]] |access-date = 2013-06-13 |lang = |archive-url = https://www.webcitation.org/688gno6l8?url=http://news.argumenti.ru/showbiz/2011/05/104888 |archive-date = 2012-06-03 |url-status = live }}</ref>. 21 января 2016 года в СМИ появилось сообщение о том, что Кэри обручилась с миллиардером Джеймсом Пакером, с которым встречалась с июня 2015 года<ref>{{Cite web|access-date = 2016-01-22|title = Mariah Carey -- I'M ENGAGED!!!|url = http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|publisher = http://www.tmz.com|archive-date = 2016-01-22|archive-url = https://web.archive.org/web/20160122043634/http://www.tmz.com/2016/01/21/mariah-carey-engaged-james-packer/|url-status = live}}</ref>. В октябре 2016 года пара распалась<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/|title=IMDb - Movies, TV and Celebrities|publisher=IMDb|access-date=2017-05-13|archive-date=2014-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20141125060128/http://german.imdb.com/|url-status=live}}</ref>. С декабря 2016 года по декабрь 2023 года Кэри встречалась с танцором Брайаном Танака<ref>{{cite web|url=http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|title=Брайан Танака признался в любви Мэрайе Кэри|publisher=Elle.ru|lang=ru|date=2016-12-06|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730105826/http://www.elle.ru/celebrities/novosty/brayan-tanaka-priznalsya-v-lyubvi-meraye-keri/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|title=Мэрайю Кэри бросил молодой любовник|publisher=7дней.ру|lang=ru|date=2017-04-10|access-date=2017-07-30|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730110306/http://7days.ru/lifestyle/family/merayyu-keri-brosil-molodoy-lyubovnik.htm|url-status=live}}</ref>. В июле 2017 года в СМИ появились сообщения<ref>{{Cite web|url=fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|title=Врачи опасаются за здоровье Мэрайи Кэри {{!}} Северная Америка {{!}} ФедералПресс|publisher=ФедералПресс|lang=ru|access-date=2017-07-29|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072107/fedpress.ru/news/northern-america/society/1827928|url-status=live}}</ref> о том, что Кэри из-за стресса после расставания с Пакером набрала вес, равный 120 килограммам<ref>{{Cite web|title=Мэрайя Кэри сильно изменилась (фото)|url=http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|publisher=Поликсал.ру - Только эксклюзивные новости|access-date=2017-07-29|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730072758/http://poliksal.ru/raznoe/244692-merayya-keri-silno-izmenilas-foto.html|archive-date=2017-07-30|url-status=dead}}</ref>. В августе 2024 года 87-летняя мать Кэри, Патриша, и старшая 63-летняя сестра, Элисон, умерли в один день<ref>{{Cite web |url=https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561/ |title=Mariah Carey Confirms Her Mom Patricia and Sister Alison Both Died on Same Day: 'My Heart Is Broken' (Exclusive) |archive-date=2024-08-26 |access-date=2024-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826221523/https://people.com/mariah-carey-mom-patricia-sister-alison-both-died-same-day-exclusive-8701561 |url-status=live }}</ref>. == Мәрхәмәтлек һәм башҡа коммерция эшмәкәәрлеге == Мэрайя Кэри является филантропом, она не раз жертвовала деньги в такие организации, как The Fresh Air Fund. Она начала сотрудничать с фондом в начале 1990-х, и является сооснователем детского лагеря в пригороде Нью-Йорка Фишкилл, который позволяет детям из бедных районов изучать искусство. Лагерь получил название ''Лагерь Мэрайя'' «за щедрую поддержку и помощь детям»,<ref>[https://web.archive.org/web/20080420131226/http://www.freshair.org/summercamp.asp «Fresh Air Fund Summer Programs: Summer Camping»].</ref> позже, она получила награду ''Congressional Horizon Award'' за благотворительную работу в пользу молодёжи.<ref>[http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml «Mariah Carey to Receive Congressional Award for Charity Efforts»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1426935/19990413/carey_mariah.jhtml |date=20110131074113 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 13, 1999.</ref> Мэрайя хорошо известна в стране своей работой с фондом [[Make-A-Wish Foundation]], выполняя желания детей с опасными для жизни заболеваниями; в ноябре 2006 года она получила премию ''«Идол фонда Make-A-Wish Foundation»'' за её «экстраординарное великодушие и большую помощь в исполнении желаний больных детей».<ref>[http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 «Mariah Receives Wish Icon Award»] {{Wayback|url=http://www.mariahcarey.com/news/news.php?uid=187 |date=20071005154212 }}. MariahCarey.com. November 20, 2006.</ref> Мэрайя участвует в спортивной лиге [[Департамент полиции города Нью-Йорка|полиции Нью-Йорка]] и вносит пожертвования отделу [[Акушерство|акушерства]] Нью-йоркского пресвитерианского госпиталя. Процент от продаж мини-альбома ''MTV Unplugged'' был пожертвован различным благотворительным учреждениям. В 2008 году певицу назвали Послом доброй воли [[Всемирная продовольственная программа|всемирного движения «Освобождение от голода»]]. Она предлагает бесплатно скачать песню «[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|Love Story]]» всем, кто внёс пожертвования этой организации, сотрудничающей с ресторанами.<ref>{{cite press release | publisher = [[Yum! Brands]] | date = 2008-09-24 | title = Yum! Brands Launches World Hunger Relief Campaign To Raise Awareness, Volunteerism and Funds | url = http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928223821/http://www.yum.com/company/pressreleases/092408.asp }}</ref> В феврале 2010 года песня «[[100% (песня)|100 %]]», которая изначально была написана для фильма ''[[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]]'',<ref>{{Cite news | title = Mariah Carey will release duet, remix album | last = Kennedy | first = Gerrick D. | url = http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html | newspaper = [[Los Angeles Times]] | location = Los Angeles | date = 2010-02-26 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2010-03-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100301032622/http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/02/mariah-carey-to-release-duet-remix-album.html }}</ref> была использована в качестве одной из музыкальных тем для [[Зимние Олимпийские игры 2010|Зимних Олимпийских игр 2010 года]]; все доходы от продаж были отправлены [[United States Olympic Committee|команде США]].<ref>{{cite press release | publisher = [[AT&T]] | date = 2010-02-11 | title = AT&T to Produce Exclusive Soundtrack for Athletes Competing in 2010 Olympic Winter Games | url = http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 | access-date = 2011-05-24 | archive-date = 2011-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110607231728/http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=30499 }}</ref> Одно из самых высококлассных выступлений на благотворительном концерте ''[[VH1 Divas|Divas Live]]'' состоялось в 1998 году, во время которого она выступала рядом с другими певицами в поддержку фонда ''Save the Music Foundation''. Концерт получил высокий рейтинг, и Мэрайя выступила ещё раз в 2000 году на [[VH1 Divas#Divas 2000|Divas 2000]]. В 2007 году на своём десятом праздничном вечере ''Save the Music Foundation'' поблагодарил певицу за её поддержку с начала основания благотворительного фонда.<ref>Friedman, Roger. [http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html «Mariah Carey Back: Diva Readies for Dec. 4 Release»] {{Wayback|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,297570,00.html |date=20100606064559 }}.</ref> Мэрайя Кэри приняла участие в акции ''[[America: A Tribute to Heroes]]'', транслируемой по национальному телевидению для сбора средств пострадавшим от [[Террористические акты 11 сентября 2001 года|террористических актов 11 сентября]], и в декабре 2001 года она пела перед миротворческими войсками в [[Косово (историческая область)|Косове]]. Мэрайя приняла участие в телевизионном проекте [[CBS]] ''At Home for the Holidays'', которые задокументировали реальные жизненные истории о приемных семьях и усыновлённых детях,<ref>Duffy, Mike. [https://web.archive.org/web/20040519194438/http://www.freep.com/entertainment/tvandradio/mariah21_20011221.htm «Mariah Carey leads heartfelt holiday special to promote adoption»]. ''[[Detroit Free Press]]''. December 21, 2001.</ref> она также помогала Детским отделениям больниц совместно с администрацией города Нью-Йорка. В 2005 году певица выступила в серии концертов [[Live 8 concert, London|Live 8 в Лондоне]] в помощь пострадавшим от [[Катрина (ураган)|урагана «Катрина»]]. В августе 2008 года Мэрайя Кэри и другие артисты записали благотворительный сингл «[[Just Stand Up!|Just Stand Up]]» под руководством [[Бэбифейс]]а и [[Рид, Эл-Эй|Эл Эй Рида]], в поддержку акции «[[Stand Up to Cancer|Противостояние раку]]». 5 сентября певицы выступили в живую с песней на телевидении.<ref>{{cite web|url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|title="JUST STAND UP" STAR-STUDDED CHARITABLE SINGLE SETS PACE FOR STAND UP TO CANCER FUNDRAISING CAMPAIGN &#124; SU2C|publisher=Standup2cancer.org|access-date=2009-10-21|archive-url=https://www.webcitation.org/688gpz5F1?url=http://www.standup2cancer.org/node/1674|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref> Кэри впервые снялась в рекламе в 2006 году в ролике о персональных компьютерах [[Intel]] [[Centrino]]; затем рекламировала драгоценности и аксессуары для подростков на рекламных листовках сети магазинов [[Claire's]].<ref>Paoletta, Michael.[http://www.azcentral.com/ent/music/articles/0711mimi.html «The branding of Mimi»]{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018 |bot=InternetArchiveBot }} ''Billboard''. July 10, 2006.</ref><ref>Serpe, Gina. [https://web.archive.org/web/20060322065807/http://www.eonline.com/News/Items/0,1,18479,00.html «Mariah Pulls a J.Lo»]. [[E!|E! Online]]. March 3, 2006.</ref> В этот период певица записала и прорекламировала серию эксклюзивных [[рингтон]]ов, включая «[[Time of Your Life (рингтон)|Time of Your Life]]», в рамках совместной рекламной кампании [[Pepsi]] и [[Motorola]].<ref>[http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp «Mariah Carey Hits Perfect Note With Pepsi»] {{Wayback|url=http://www.bevnet.com/news/2006/04-19-2006-Mariah_Pepsi.asp|date=20110613233103}}. [[PR Newswire]]. April 19, 2006.</ref> Она подписала лицензионное соглашение с косметической компанией [[Арден, Элизабет|Элизабет Арден]] и в 2007 году выпустила свои собственные духи под названием «[[M (духи)|M]]».<ref>Vineyard, Jennifer and Bland, Bridget. [http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true «Mariah Wants All Fans to See Her — And Even Smell Like Her»] {{Wayback|url=http://www.mtv.com/news/articles/1528037/20060406/carey_mariah.jhtml?headlines=true |date=20100202105421 }}. [[MTV|MTV.com]]. April 6, 2006.</ref><ref>Naughton, Julie. [http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH «Ready for a Revival: More Stars Launch Scents»] {{Wayback|url=http://www.wwd.com/search/article/116833?page=3&query=MARIAH|date=20080212011306}}. [[Women's Wear Daily|WWD]].com. June 22, 2007.</ref> Согласно журналу ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]'', Мэрайя Кэри была шестой самой богатой женщиной в индустрии развлечений, в 2007 году её финансовое состояние оценивалось в 225 млн $.<ref>[https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 «The Richest 20 Women In Entertainment»] {{Wayback|url=https://www.forbes.com/2007/01/17/richest-women-entertainment-tech-media-cz_lg_richwomen07_0118womenstars_slide_7.html?thisSpeed=30000 |date=20170730044335 }}. ''[[Forbes (журнал)|Forbes]]''. January 18, 2007.</ref> Певица выступила в качестве режиссёра в нескольких музыкальных видеоклипах для своих синглов на протяжении 1990-х. Журнал ''Slant'' назвал видеоклип на песню «The Roof (Back in Time)», который Мэрайя сорежиссировала совместно с [[Мартел, Дайан|Дайаном Мартелом]], одним из двадцати лучших клипов всех времён.<ref>Gonzalez, Ed and Cinquemani, Sal. [http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp «100 Greatest Music Videos — 20 1»] {{Wayback|url=http://www.slantmagazine.com/music/features/greatestmusicvideosv.asp |date=20110606195152 }}. ''[[Slant Magazine|Slant]]''. 2003.</ref> В 2008 году Кэри вошла в список [[Time 100|ста наиболее влиятельных людей года]].<ref>[http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ «Sonia, Tata in Time’s most influential list»] {{Wayback|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Sonia-Tata-in-iTime-is-most-influential/304120/ |date=20090505082316 }}. ''expressindia.com''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/worldnews.html?in_article_id=563248&in_page_id=1811 «Tony Blair makes list of 100 most influential people — but there’s no place for Gordon Brown»]. ''[[Daily Mail]]''. May 1, 2008.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''Time''. May 1, 2008.</ref> В январе 2010 года певица объявила через [[Twitter]] о выпуске своего нового [[Розовое вино|розового]] шампанского под названием ''Angel Champagne''.<ref name=Carey/> 29 ноября 2010 года Мэрайя дебютировала на рекламном телевизионном канале [[Home Shopping Network|HSN]] с коллекциями драгоценностей, обуви и парфюма.<ref>{{cite web|url=http://www.hsn.com/mariah-carey/mariah-carey_c-mc_a-7718_xc.aspx?rid=1831&prev=hp|title=Mariah Carey &#124; Mariah Carey Jewelry, Shoes and Fragrances at|publisher=Hsn.com|date=2011-03-04|access-date=2011-04-04|archive-url=http://www.webcitation.org/688gqlTV0|archive-date=2012-06-03}}</ref> 11 февраля 2011 года она снова появилась на телеканале с недавно выпущенными продуктами. В апреле 2016 года стало известно, что певица застраховала свой голос и ноги на $35 млн<ref>{{Cite web |url=http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |title=Mariah Carey's Body Parts are Worth $70 Million |access-date=2016-04-11 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412114956/http://www.tmz.com/2016/04/08/mariah-carey-voice-legs-insurance/ |url-status=live }}</ref>. == Фильмографияһы == {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечание |- | 1999 | ''The Bachelor'' | [[Холостяк (фильм, 1999)|Холостяк]] | Илэна | |- | 2001 | ''Glitter'' | [[Блеск (фильм, 2001)|Блеск]] | Билли Фрэнк | Номинация на {{нп5|22nd Golden Raspberry Awards|22-ю премию «Золотая малина»|en}} в категории «Худшая актриса». |- | 2002 | ''WiseGirls'' | [[Женская логика (фильм, 2002)|Женская логика]] | Рэйчел | |- | 2003 | ''Death of a Dynasty'' | [[Смерть династии (фильм, 2003)|Смерть династии]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2005 | ''State Property 2'' | [[Собственность государства 2]] | Жена Дэйма | |- | 2008 | ''You Don’t Mess with the Zohan'' | [[Не шутите с Зоханом]] | Саму себя | [[Камео]] |- | 2009 | ''Tennessee'' | [[Теннесси (фильм)|Теннесси]] | Кристал | |- | 2009 | ''Precious'' | [[Сокровище (фильм, 2009)|Сокровище]] | Миссис Уисс | Премия «Прорыв года» на [[Palm Springs International Film Festival|Международном кинофестивале в Палм-Спрингс]].<ref>[http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ «Morning Roundup: Mariah Carey Wins Acting Award»] {{Wayback|url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2009/11/24/morning-roundup-mariah-carey-wins-acting-award-robert-pattinson-documentary-macys-thanksgiving-day-parade-re-routed/ |date=20111105221157 }}. ''[[The Wall Street Journal]]''. November 24, 2009.</ref><ref>[http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html «Mariah Carey»] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733752_1735744,00.html |date=20090504125409 }}. ''[[Variety]]''. November 23, 2009.</ref><br>Актриса второго плана на кинофестивале ''Capri Hollywood International Film Festival''.<ref name="carpiaward">{{cite web|url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|title=Mariah Carey Wins Best Supporting Actress|work=moejackson.com|date=2009-12-29|access-date=2010-10-22|archive-url=https://www.webcitation.org/688grOlK7?url=http://www.moejackson.com/2009-mariah-carey-wins-best-supporting-actress-capri-hollywood-film-fest-1229|archive-date=2012-06-03|url-status=dead}}</ref><br>Номинация — [[Black Reel Awards|Black Reel Award]] за Лучшую актрису второго плана и состав актёров.<br> Номинация — [[NAACP Image Award]] Открытие актрисы второго плана в кинофильме.<br>Номинация — [[Премия Гильдии киноактёров США]] за Выдающийся состав актёров.<br>Номинация — [[Broadcast Film Critics Association Awards 2009|Critics' Choice Awards]] за Лучший актёрский состав. |- | 2013 | ''The Butler'' | [[Дворецкий (фильм)|Дворецкий]] | Хэтти | |} === Сериалы === {| class="wikitable sortable" |- ! Год ! Оригинальное название ! Русское название ! Роль ! class="unsortable" | Примечания |- | 2002 | ''Ally McBeal'' |[[Элли Макбил|Элли МакБил]] | Кэнди Кашнип | «[[Список эпизодов телесериала «Элли Макбил»#Пятый сезон: 2001-02|Игра со спичками]]» (5 сезон, 8 серия) |- | 2003 | ''[[The Proud Family]]'' |[[Гордая семья (сериал)|Гордая семья]] | Саму себя | Озвучивание роли |} == Дискографияһы == {{main|Дискография альбомов Мэрайи Кэри|Дискография синглов Мэрайи Кэри}} {{col-begin}} {{col-2}} === Студия альбомдары === * ''[[Mariah Carey (альбом)|Mariah Carey]]'' (1990) * ''[[Emotions (альбом Мэрайи Кэри)|Emotions]]'' (1991) * ''[[Music Box (альбом Мэрайи Кэри)|Music Box]]'' (1993) * ''[[Merry Christmas (альбом)|Merry Christmas]]'' (1994) * ''[[Daydream (альбом Мэрайи Кэри)|Daydream]]'' (1995) * ''[[Butterfly (альбом)|Butterfly]]'' (1997) * ''[[Rainbow (альбом Мэрайи Кэри)|Rainbow]]'' (1999) * ''[[Glitter (альбом)|Glitter]]'' (2001) * ''[[Charmbracelet]]'' (2002) * ''[[The Emancipation of Mimi]]'' (2005) * ''[[E=MC² (альбом Мэрайи Кэри)|E=MC²]]'' (2008) * ''[[Memoirs of an Imperfect Angel]]'' (2009) * ''[[Merry Christmas II You]]'' (2010) * ''[[Me. I Am Mariah… The Elusive Chanteuse]]'' (2014) * ''[[Caution]]'' (2018)<ref>{{cite web |url=https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |title=Mariah Carey Announces New Album ''Caution'' |author=Will Gottsegen |date=2018-10-15 |website= |publisher=[[Spin (журнал)|Spin]] |access-date=2018-10-17 |lang=en |archive-date=2018-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181015235302/https://www.spin.com/2018/10/mariah-carey-new-album-caution-release-date/ |url-status=live }}</ref> * ''[[Here for It All]]'' (2025) {{col-2}} === DVD/Видео === * ''[[The First Vision]]'' (1991) * ''[[MTV Unplugged +3]]'' (1992) * ''[[Here Is Mariah Carey]]'' (1993) * ''[[Fantasy: Mariah Carey at Madison Square Garden]]'' (1996) * ''[[Around the World (видео)|Around the World]]'' (1999) * ''[[Number 1’s (DVD)|Number 1’s]]'' (1999) * ''[[The Adventures of Mimi (DVD)|The Adventures of Mimi]]'' (2007) {{col-end}} == Иҫкәрмәләр == === Комментарийҙар === {{комментарийҙар}} == Әҙәбиәт == '''Монографиялар''': * {{Книга|автор={{Не переведено|Никсон, Крис|Chris Nickson|en|Chris Nickson}}|заглавие=Mariah Carey revisited|ссылка=https://archive.org/details/mariahcareyrevis0000nick|язык=en|место=N. Y.|издательство=St. Martin’s Griffin|год=1998|страниц=182|isbn=978-0-312-19512-0|ref=Nickson}} == Һылтанмалар == {{Навигация|Тема=Мэрайя Кэри}} * {{Официальный сайт}} * {{Allmusic new|тип=artist|номер=p62404|имя=Мэрайя Кэри}} {{ВС}} [[Категория:Мэрайя Кэри| ]] [[Категория:АҠШ поп-музыканттары]] [[Категория:XX быуат музыканттары]] [[Категория:XXI быуат музыканттары]] [[Категория:АҠШ киноактрисалары]] [[Категория:American Idol ҡатнашыусылары]] [[Категория:АҠШ меценаттары]] [[Категория:АҠШ-тың ритм-н-блюз башҡарыусылары]] [[Категория:Columbia Records башҡарыусылары]] [[Категория:«Грэмми» премияһы лауреаттары]] [[Категория:«Золотая малина» премияһы лауреаттары]] [[Категория:World Music Awards лауреаттары]] [[Категория:Def Jam Recordings башҡарыусылары]] [[Категория:Virgin Records башҡарыусылары]] [[Категория:Island Records башҡарыусылары]] [[Категория:АҠШ-тың поп-йырсылары]] [[Категория:Иң яҡшы яңы башҡарыусыға «Грэмми» премияһы]] [[Категория:Нью-Йорк штатынан йырсылар]] [[Категория:АҠШ бейеү музыкаһы музыканттары]] [[Категория:Echo Pop премияһы лауреаттары]] [[Категория:Йырҙар авторҙары Дан залы ағзалары]] [[Категория:MTV EMA премияһы лауреаттары]] 9qtnjfeaks8i7zeatgxytxshn9cf8pa Искәндәр Муда . 0 200324 1293825 2026-04-19T11:49:21Z Tinta Emas Historia Network 47571 "[[:en:Special:Redirect/revision/1348005989|Iskandar Muda]]" битен тәржемә итеп төҙөлгән 1293825 wikitext text/x-wiki '''Искандар Муда''' (1583?<ref>[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007</ref> – 27 декабрь 1636<ref name="Yusra">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref>) — Ачéһ Дарус-Сәләм султанлығының ун икенсе султаны, уның хакимлығы осоронда султанлыҡ үҙенең иң ҙур территориаль киңлегенә иреште, Көнбайыш [[Индонезия]] архипелагында һәм Малакка боғаҙында иң көслө һәм иң бай дәүләт булып торҙо. «Искандар Муда» һүҙмә-һүҙ «йәш Александр» тигәнде аңлата, һәм уның яуҙары күп осраҡта [[Искәндәр|Бөйөк Александрҙың]] яуҙары менән сағыштырылған.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Уның билдәле яулап алыуҙарынан тыш, уның хакимлығы осоронда Ачéһ ислам фәне һәм сауҙа буйынса халыҡ-ара үҙәк булараҡ танылды. Ул Ачéһ султанлығын нигеҙләүсе Әли Муғайәт Шахтың тура ир-ат нәҫеленән килгән һуңғы султан булды. Искандар Муданың вафаты Ачéһ султанлығының нигеҙ һалыусы династияһы — Мекута Алам йорто — юҡҡа сығыуын һәм уны икенсе династия алмаштырыуын аңлатты. [[Файл:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|мини|Банда-Ачехтағы Ачех музейында Йоесофтың Искәндәр Муда картинаһы (1980).]] [[Файл:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|слева|мини|1615 йылда Искәндәр Муданың [[Англия]] батшаһы Яков I- гә яҙған хаты]] == Һылтанмалар == [[Категория:1580-се йылдарҙа тыуғандар]] cqq3ejmhas3uroxrcaotwtdtsjicu97 1293826 1293825 2026-04-19T11:49:45Z Tinta Emas Historia Network 47571 1293826 wikitext text/x-wiki [[Файл:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|мини|Банда-Ачехтағы Ачех музейында Йоесофтың Искәндәр Муда картинаһы (1980).]] '''Искандар Муда''' (1583?<ref>[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007</ref> – 27 декабрь 1636<ref name="Yusra">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref>) — Ачéһ Дарус-Сәләм султанлығының ун икенсе султаны, уның хакимлығы осоронда султанлыҡ үҙенең иң ҙур территориаль киңлегенә иреште, Көнбайыш [[Индонезия]] архипелагында һәм Малакка боғаҙында иң көслө һәм иң бай дәүләт булып торҙо. «Искандар Муда» һүҙмә-һүҙ «йәш Александр» тигәнде аңлата, һәм уның яуҙары күп осраҡта [[Искәндәр|Бөйөк Александрҙың]] яуҙары менән сағыштырылған.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Уның билдәле яулап алыуҙарынан тыш, уның хакимлығы осоронда Ачéһ ислам фәне һәм сауҙа буйынса халыҡ-ара үҙәк булараҡ танылды. Ул Ачéһ султанлығын нигеҙләүсе Әли Муғайәт Шахтың тура ир-ат нәҫеленән килгән һуңғы султан булды. Искандар Муданың вафаты Ачéһ султанлығының нигеҙ һалыусы династияһы — Мекута Алам йорто — юҡҡа сығыуын һәм уны икенсе династия алмаштырыуын аңлатты. [[Файл:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|слева|мини|1615 йылда Искәндәр Муданың [[Англия]] батшаһы Яков I- гә яҙған хаты]] == Һылтанмалар == [[Категория:1580-се йылдарҙа тыуғандар]] 78oqsq3n74uhja92zh2v0k5kpdnrlam